cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کاسترخریس
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
کارشالتون
کارشالتون (اینگیلیسی‌جه: Carshalton) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 29917 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
کمپیتسه
کمپیتسه (لهیستانجا: Kępice) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 6.11 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و پومرانی اوستانیندا یئرلشیر.
بؤلمه:Cities and towns in Pomeranian Voivodeship بؤلمه:Słupsk County بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kępice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تاکاهیرو کونیموتو
تاکاهیرو کونیموتو (اینگیلیسجه: Takahiro Kunimoto)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
اسید اتاکرینیک
اسید اتاکرینیک (آیوپاک آدی: [2,3-dichloro-4-(2-methylenebutanoyl)phenoxy]acetic acid, Etacrynic acid, Этакриновая кислота) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۳۰۳٫۱۳۸ دیر.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
۲۰ مهر
۲۰ مهر، ایران تقویمینده ایلین ۲۰۶-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۱۵۹ گۆن (نورمال ایل) یا ۱۶۰ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
آوقوستوس فرانک
آوقوستوس فرانک (اینگیلیسجه: Augustus Frank) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۲۶ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۹۵ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
۱۶۷۰-جی ایلده ایرلند
بۇ مقاله ۱۶۷۰-جی ایلینده ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۶۷۰-جی ایلده ایرلند بؤلمه:۱۶۷۰-جی ایلده اؤلکه‌لر
بلانکا روبیو
بلانکا روبیو (اینگیلیسجه:Blanca Rubio) آمریکالی اؤیرتمن ، سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:کالیفورنیا دموکراتلاری بؤلمه:۱۹۶۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
ویلزیلر
ویلزیلر (اینگیلیسی‌جه: Welsh people، عرب‌جه: غاليون، آنادولو تورکجه‌سی: Galliler، فارسجا: مردم ویلزی) - بیر قومی گروه چوْخ‌لاری ولز دا یاشاییرلار. بۇ اتنیک قومی اینگیلیس دیلی ایله دانیشیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:خالقلار
ویارنو، ویومینق
ویارنو (اینگیلیسجه: Wyarno, Wyoming) آمریکانین وایومینق ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آدریانو پریرا دا سلیوا
آدریانو پریرا دا سلیوا (اینگیلیسجه: Adriano Pereira da Silva) (دوْغوم:April 3, 1982 Salvador, Bahia) بیر فوتبالیست. برزیل میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بو آخشام اؤلورم (ماهنی)
بو آخشام اؤلورم — بیر دراماتیک و پاپ موزیکال ماهنی. مراد کئکیلی بۇ ماهنینی اوْخویور.
قایناق‌لار
بؤلمه:تورکیه‌ده ماهنیلار
ژوائو ماریا لیما دو ناسیمنتو
ژوائو ماریا لیما دو ناسیمنتو (اینگیلیسجه: João Maria Lima do Nascimento) (دوْغوم:September 4, 1982 ریو دو ژانیرو) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ودندن، آریزونا
ودندن، آریزونا (اینگیلیسجه:Wenden, Arizona ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۸۸۲ نفر ایمیش و ۳۸٫۷۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۶۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و آریزونا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wenden, Arizona»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آرخیپووو
آرخیپووو (Arkhipovo Архипово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
سندن منه قالان (فیلم، ۲۰۱۱)
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۱-جی ایلین فیلملری بؤلمه:آمریکانین کومدی-درام فیلملری بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر بؤلمه:الکساندر پینین فیلملری
یوسوکه اومی
یوسوکه اومی (اینگیلیسجه: Yusuke Omi) (دوْغوم:December 26, 1946 توکیو) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ژاپون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
قواناکو
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
کوربوآ
کوربوآ (فرانسجه: Courbevoie)، فرانسه‌ده یئر آلان بیر کومون دیر و متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۴٫۱۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۱۴-نجی ایلين نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۷۴۶۹ نفر ایمیش.
پارمایلووو
پارمایلووو (Parmaylovo Пармайлово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
کوربوآ
قایناق‌لار
بؤلمه:فرانسه شهرلری
پارمایلووو
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
روآن بلانشارد
روآن بلانشارد (اینگیلیسجه: Rowan Blanchard) آمریکالی اوْیونچو ۱۴ اوْکتوبر ۲۰۰۱ ‏ میلادی تاریخینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۲۰۰۶–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rowan Blanchard»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
بسمالله خان
بسمالله خان (اینگیلیسجه: Bismillah Khan) موسیقیچی - کلاسیک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. بسمالله خان ۲۱ مئی ۱۹۱۶ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۲۱ آقوست ۲۰۰۶ میلادی تاریخینده بنارس شهرینده وفات ائدیب.
۲۱ مهر
۲۱ مهر، ایران تقویمینده ایلین ۲۰۷-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۱۵۸ گۆن (نورمال ایل) یا ۱۵۹ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
دانبروونو
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
پیشل
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pyšel»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
اسکات ایستوود
اسکات ایستوود (اینگیلیسجه: Scott Eastwood) آمریکالی فیلم یؤنئتمنی, فیلم یاپیمجی‌سی, مانکن و اوْیونچو. ۲۱ مارس ۱۹۸۶ ‏ ایلینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. 2006–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Scott Eastwood»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
پیتر سالامون
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Peter Salamon»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
بوقون, جینتور
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
۲۲ مهر
۲۲ مهر، ایران تقویمینده ایلین ۲۰۸-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۱۵۷ گۆن (نورمال ایل) یا ۱۵۸ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
دینامو آرنا ایستادیومو
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Boris Paichadze Dinamo Arena»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایستادیوملار
مانی‌لیک
بندانگشتی|مانی‌چی راهیب‌لر لؤوحه‌لرینی یازیرلار مانی‌لیک ویا مانی‌چیلیک (اینگیلیس: Manichaeism، فارس: آیینِ مانی چین:摩尼教 Móníjiào) - قینوستیک دینی تعلیم اولوب، مانی (216-277) طرفیندن قورولموشدور.3. عصرده بابیل ده اورتایا چیخمیش اولان بو تعلیم بوتون دونیادا و خوصوصیله شیمالی آفریقا دا یاییلمیشدیر.
مسیحیت باشدا اولماق اوزره؛ مزدکی‌لیک، بودیزم و بین‌النهرین دینلریندن بیر چوخ عونصورلری ایچینه آلدیغیندان عئینی زاماندا سینکرتیک بیر خوصوصیت داشیماقدادیر. مانی، دینینی یایماق اوچون بیری فارس دیگر آلتی‌سی سوریانی دیلینده اولماق اوزره یئددی کیتاب و یئتمیش ریساله یازمیش، آیریجا هیندیستان باشدا اولماق اوزره بیر چوخ اؤلکه‌یه سیاحت‌لر ائتمیشدیر. مانی‌لیک ان پارلاق دؤورونو 8-جی عصرده اویغور دؤولتی‌نین میلّی دینی اولاراق اعلان ائدیلمه‌سی ایله یاشامیشدیر. مانی سؤزو قدیم تورک دیلینده  "‌مئنگو‌"  و چاغاتای تورکجه‌سی نده  "‌تانری‌"  دئمکدیر. مانیچی اویغورلار، اؤلومدن سونرا روحون بیر باشقا بدنده حیاتینا داوام ائتدیگینی ("re-enkarnasiya" و یا  " یئنیدن تجسّوم " ) قبول ائدیردیلر.
مانی‌چیلیک اصلینده زردوشت دوآلیزمی، بابیل فولکلورو، بودیست اخلاق پرینسیپ‌لری و مسحیت عونصورلرین قاریشیغیندان عیبارتدیر. بو ترکیبده اؤنده گلن آنلاییش ایکی ازلی قانونون، یاخشی و پیسین موناقیشه‌سی‌دیر. بو باخیمدان دین تاریخی آراشدیرمالاری، مانی‌چیلیگی بیر نؤوع دینی دوآلیزم (ایکی‌چیلیک) اولاراق قئید ائتمیشدیرلر. بو دین هم شرقه، هم ده غربه دوغرو فؤوق‌العاده بیر سورعتله یاییلمیش؛ شیمالی آفریقا، ایسپانیا، فرانسه، شیمالی ایتالیا و بالکان‌لار دا مین ایل مودت ایله داغینیق و داوام‌سیز شکیلده وارلیغینی داوام ائتدیرمیشدیر. حالبوکی، اصل اینکیشافینی دوغولدوغو تورپاق‌لار اولان بین‌النهرین، بابیل و ایراندا رئاللاشدیرمیش و شرقده تاثیرینی اون عصردن سونرالارا قدر داوام ائتدیردیگی تورکیستان، شیمالی هیندیستان، غربی چین و تبته قدر یاییلماغی باجارمیشدیر.
اتک‌یازی‌لار
بؤلمه:دینلر
صالح لرباس
صالح لرباس (اینگیلیسجه: Salah Larbès) (دوْغوم:September 16, 1952 Tixeraïne) بیر فوتبالیست. الجزاییر میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۵۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۸۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:القبائل کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۰ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
قاوردووایسکای
قایناقلار
بؤلمه:آدیغیه کندلری
تیموتی پی. قرین
'''تیموتی پی. قرین''' (اینگیلیسجه: Timothy P. Green) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو و میزوری ایالتین سناتور ایدی. سنت لوئیس‌ده‌کی میزوری بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۶۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بولوارد قاردنز، فلوریدا
بولوارد قاردنز، فلوریدا (اینگیلیسجه:Boulevard Gardens, Florida ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۲۷۴ نفر ایمیش و ۰٫۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و فلوریدا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Boulevard Gardens, Florida»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آل قیزیل گول و آغ قیزیل گول ساواش‌لاری
''آل قیزیل گول و آغ قیزیل گول ساواش‌لاری (اینگیلیسجه: Wars of the Roses) اینگیلیس و ولز یئرینده اوز وئرمیش‌دیر
قایناق‌لار
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:آل قیزیل گول و آغ قیزیل گول ساواش‌لاری
اکواویوا دل فانتی
اکواویوا دل فانتی (ایتالیاجا: Acquaviva delle Fonti) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۰۷۶۰ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۰۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و پولیا (ایتالیا) اوستانیندا یئرلشیب.
۱۸ مارس
۱۸ مارس: بندانگشتی|الجزاییر ایستیقلال ساواشی
اکواویوا دل فانتی
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
۱۸ مارس
بؤلمه:۱۸ مارس بؤلمه:ایلین گونلری بؤلمه:مارس آیی‌نین گونلری
اکواویوا دل فانتی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Acquaviva delle Fonti»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
ساندرو
ساندرو (اینگیلیسجه:Sanderao) هیندوستان اؤلکه‌سینین راجستان ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
آیداهو ایالتی بیلیم‌یوردو
قایناق‌لار
بؤلمه:بیلیم‌یوردلار
آیووا پارک، تکزاس
آیووا پارک، تکزاس (Iowa Park, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 6355 نفر دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
تونی اوکسلی
تونی اوکسلی (اینگیلیسجه: Tony Oxley) بریتانیالی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. تونی اوکسلی ۱۵ ژوئن ۱۹۳۸ ‏ تاریخینده شفیلد شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
ماهشهر قیرغینی
ماهشهر قیرغینی نؤوامبر آیی‌نین ۱۶_۱۹ گونو،ماهشهر شهرینده باش وئریلمیش قتل-عام‌دی.
قایناق‌لار
Internet inside the country was completely shutdown by the government on 16 November which made reporting on the details nearly impossible.
بولدر فلاتس، ویومینق
بولدر فلاتس (اینگیلیسجه: Boulder Flats, Wyoming) آمریکانین وایومینق ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۴۰۸ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
۱۷۲۶-جی ایلده فرانسه
بۇ مقاله ۱۷۲۶-جی ایلینده فرانسه‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۲۶-جی ایلده فرانسه بؤلمه:۱۷۲۶-جی ایلده اؤلکه‌لر
آشاغا اوماسلان
آشاغا اوماسلان کندی (اوماسلان سفلی) موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی نین، موران بولومو و دوغو اوجارود قصبه سی نده یئرلیشیب.
اهالی
آشاغا اوماسلان کندی، ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا، ۹۲ نفر اهالی سی وار. بو کندین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانیشیرلار.
ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر. اونملی محصول لاریندان بوغدا و آرپا نی آد آپارماق اولار.
بلاک میقوز
بلاک میقوز (اینگیلیسجه:Blake Miguez) آمریکالی سیاستچی.
آشاغا اوماسلان
قایناقلار
بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری
بلاک میقوز
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۸۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:لوئیزیانا دوغوملو ایش آداملاری بؤلمه:لوئیزیانا جومهوریتچیلر بؤلمه:نووا آیبیریا، لوئیزیانا دوغوملولار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:لافایت، لوئیزیانا دوغوملولار
چاولیم
چاولیم (Chulym) (Чулым) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و نووسیبیرسک اوبلاستینده یئرلَشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 11568 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
کارترتون، آکسفوردشر
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
ترنووا (قوزئی پلزن)
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Trnová (Plzeň-North District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
ویسایالار
ویسایالار (اینگیلیسی‌جه: Visayans، آنادولو تورکجه‌سی: Visayanlar، فارسجا: مردم ویسایا) - بیر قومی گروه بۇ اتنیک قومی ویسایان دیللری ایله دانیشیرلار.بۇ خالق‌دا ان گئنیش یاییلمیش دین ایسلام دیر.
قایناقلار
بؤلمه:خالقلار
کنپچکی
کنپچکی (لهیستانجا: Kępeczki) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 120 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kępeczki»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
عبدالرحمن المصری (فوتبالیست)
عبدالرحمن المصری (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Abdulrahman Al Masri) (دوْغوم: سوریه) بیر فوتبالیست. الکرامه سوریه فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:الکرامه کولوبونون اویونچولاری
ابو یوسف الکندی
ابو یوسف یعقوب ابن اسحاق الصبّاح الکندی (801–873)—عرب فیلوسوفو.
یاشاییشی
الکندی، کوفه‌ ده محمدین چاغداشلاری اولان اشعث ابن قیس نسلیندن اولان کندة قبیله‌سی‌نین اصیل عاییله‌سینده آنادان اولموشدور. بو نسیل عبدالرحمن ابن محمد ابن الأشعث‌ین عوصیانیندان سونرا گوجدن دوشمه‌سینه قدر ائرکن ایسلام دؤورونده کوفه قبیله‌سی‌نین زادگانلیغی‌نین ان گؤرکملی عاییله‌لریندن عایید ایدی. آتاسی اسحاق کوفه‌نین والیسی ایدی و الکندی ایلکین تحصیلینی اورادا آلمیشدی. داها سونرا تحصیلینی باشا چاتدیرماق اوچون بغداد ا گئتدی، بورادا عباسی خلیفه‌لری مأمون (813–833-جو ایللر) و معتصم (833–842) طرفیندن حیمایه اولوندو. علملره مئیلینی نظره آلان خلیفه مأمون اونو بغداددا یونان فلسفی و علمی متنلری‌نین ترجومه ائدیلمه‌سی اوچون اونون طرفیندن قورولان حیکمت ائوینه تعیین ائتدی. گؤزل خطاطلیغی ایله ده مشهور ایدی و بیر آرادا متوکّل طرفیندن خطاطلیقلا مشغول ایدی. بندانگشتی|الكندی‌نین "في فك رسائل التشفير" کیتابی‌نین ایلک صحیفه‌سی مأمون اؤلندن سونرا قارداشی معتصم خلیفه اولدو. الکندی‌نین مؤوقعیی اونون دؤورونده داها دا مؤحکملنمیشدیر. واثق‌ ین (842–847)، خوصوصاً متوکّل‌ ین (847–861) دؤورونده ایسه الکندی‌نین اولدوزو سؤنموشدو. بونونلا علاقه دار موختلیف نظریّه‌لر مؤوجوددور: بعضی‌لری الکندی‌نین حیکمت ائوینده علمی رقابته دؤزمه‌مه‌سینی؛ دیگرلری متوکّل‌ین غئیری-عنعنه‌وی موسلمان‌لاری (ائلجه‌ده غئیری-موسلمان‌لاری) تئز-تئز تعقیب ائتدیگینی سبب گتیرمیش.بیر زامان‌لار الکندی دؤیولموش، کیتابخاناسی ایسه مووقّتی موصادیره ائدیلمیشدیر. ایسلامشوناس هنری کوربی‌ نه گؤره 873-جو ایلده الکندی، معتمد ین حاکیمیتی دؤورونده بغداد دا تنهالیقدا اؤلدوگونو ایدیعا ائدیردی.
فلسفه‌سی
موسلمان راسیونال فیکری تاریخینده دینله فلسفه‌نی اویغونلاشدیرماغا جهد گؤسترمیش ایلک فیلوسوف حساب اولونان  " الکندینین طرفدارلاری و علئیهدارلاری اونون فلسفه و شریعت آراسیندا کؤرپونون یارادیلماسی اوچون اوینادیغی رولونو اعتیراف ائدیرلر‌"‌ (60، 62). او، " … فلسفی تعلیمله وحی‌یی …اویغونلاشدیران بیر تفکّورون تاثیری آلتیندا حرکت ائدیردی… " .عکس ایدیعالار قارشیسیندا ایسلامی عقلی دلیل‌لرله مودافیعه  ائتمگی عؤهده‌سینه گؤتورن و بو ایشی باجاریقلا ایجرا ائدن الکندی، موسلمان مشائی‌لیگین اساسینی قویوب، تاریخده فیلوسوف کیمی تانینسا دا، ایلاهی بیلیگی فلسفه‌یه تحکیم ائتمه‌میش، "…یاشادیغی دؤورده بشری عاغیلی بیلیگین یئگانه منبعی و واسیطه‌سی حساب ائدن نؤقطه‌یی-نظره قارشی چیخاراق، پئیغمبرلیک مؤسیسه‌سی‌نین ضروری‌لیگی ایدئیاسینی مودافیعه  ائتمیشدی ".
الکندی‌نین فلسفی تعلیمینده فلسفه‌نین دینله عکس‌لیگی اینکار اولونور، اونلارین بیر-بیری ایله اویغونلاشدیریلماسینا جهد ائدیلیر. الکندی دین و فلسفه آراسیندا هئچ بیر ضیدیتین اولمادیغینی بیلدیرمیش، فلسفه و دینین تعریفینی وئرمیش، منبع‌لری و بیلیک واسیطه‌سی کیمی اوینادیقلاری روللاری آچیب گؤسترمیشدیر.
الکندی عباسی خلیفه‌سی معتصمه ایتحاف ائتدیگی " رسالة فی الفلسفة الأولى "  (ایلک فلسفه حاقیندا ریساله) آدلی اثرینده فلسفه‌نین ماهیتی و اؤیرندیگی مؤوضودان بحث ائدیر. فیلوسوفا گؤره، فلسفه  "‌…وارلیغین مومکون درکی‌دیر‌". الکندی ایدیعا ائدیردی کی: "‌…شانی اوجا یارادان و دوشونجه عالمی (عاغیل، تفکّور) حاقیندا سوال وئرمک‌" فلسفه‌ده اساس مقصددیر. فلسفی ایدراک حقیقت حاقیندا بیلیگی کسب واسیطه‌سی‌دیر. دئمه‌لی، بو واسیطه ایسته نیلن حقیقتی یارادان ایلک حقیقت حاقیندا علمین اؤزودور. گؤروندوگو کیمی، الکندی مقصدلری باخیمیندان دینله فلسفه‌‌نی عئینی توتموشدور. آما  "رسالة فی كمیة كتب أرسطو طالیس وما یحتاج إلیه فی تحصیل الفلسفة"   (ارسطونون کیتاب‌لاری‌نین سایی) ریساله‌سینده الکندی‌نین بو مؤوضویا فرقلی موناسیبت بسله‌مه‌سی ماراق دوغورور. او بو ریساله‌ده فلسفی بیلیگی بشری بیلیک اولاراق سجیّه‌لندیریر، اونو ایلاهی بیلیکدن آییریر. الکندی بیلدیریردی کی، فلسفی اوصول‌لارلا بیلیک قازانماق اوچون نیت ائدیب سعی گؤسترمک کیفایتدیر؛ بشری بیلیگی کسبده ایستک و زحمت ضروری‌دیر. ایلاهی بیلیگه صاحیب اولماق اوچون ایسه ایستگه، زحمت گرک قالمیر. بئله بیلیک‌لر ایلاهی لوطفون ثمره‌سی‌دیر. دئمه‌لی، ایلاهی بیلیک بشری بیلیکدن اوستوندور، خوصوصی‌دیر. بو سببدن ایلاهی حقیقت حاقیندا بیلیک‌لر آنجاق پئیغمبرلرده تجلّی ائدیر. ریاضیات، منطیق و طبیعت علملرینی ایسه فلسفی تفکّورو اولان هر بیر کس اؤیرنه بیلیر.
دئمه‌لی، گؤستریلمیش ریساله‌لرده الکندی فلسفی بیلیگی ایلاهی بیلیکله عئینی توتموش، حقیقتین اونلاردا عکس اولوندوغونو بیلدیرمیشدیر. داها سونرا ایدیعا ائتمیشدیر کی، فلسفی بیلیک عاغیللا، دینی بیلیک ایسه وحی و ایلهاملا کسب اولونور. لاکین اونون فلسفی تعلیمینده عومومی نؤقطه‌یی‌-نظر بودور کی، فلسفه و دین آیری-آیریلیقدا ایکی حقیقتی ایفاده ائتمیر. یوخاریدا قئید ائتدیک کی، الکندی‌یه گؤره، آللاه و عاغیل حاقیندا بیلیک وئرمک فلسفه‌نین مقصدینی عمله گتیریر. دینین مؤوضوسو و مقصدینه گلینجه، فیلوسوف دئییردی کی، دین ایلاهیات، تک آللاه و اخلاق حاقیندا بیلیک کسب ائتدیرن، فایدالی هر بیر شئیدن – وارلیق‌لاردان بحث ائدن ساحه دیر:  " محض پئیغمبرلرین شانی اوجا آللاهدان اؤیرندیگی بیلیک‌لر بوتؤولوکده بئله بیلیک‌لردندیر. چونکی پئیغمبرلر آللاهین بیرلیگی، اونون بَیندیگی اوستون اخلاقی مزیت‌لرین ضروری‌لیگی، فضیلته ضید پیسلیک‌لرین قاداغان ائدیلمه‌سی حاقیندا بیلیک‌لر گتیرمیشلر ". دئمه‌لی، الکندی‌یه گؤره، دینین مؤوضوسو آللاه و اخلاقدیر. بو باخیمدان فیلوسوف اوستواؤرتولو شکیلده گؤستریر کی، خوشبخت‌لیگی تأمین ائتمک دینین مقصدینی عمله گتیریر.
قئید ائدیلن‌لردن معلوم اولور کی، فلسفه و دین مؤوضو و مقصد باخیمیندان اوخشاردیرلار. فلسفه وارلیق‌لاردان بحث ائدن بیلیک‌لرین مجموعسو اولوب، آللاهین درک اولونماسی و اخلاقین آشکارا چیخاریلماسینا خیدمت ائدیر. دینین ده مؤوضوسو عئینی‌دیر. دین و فلسفه یولو الده اولونان بیلیک‌لر واسیطه‌سیله حقیقته چاتماق، بونونلا دا، دونیا و آخیرتده خوشبخت اولماق هم دینین، هم ده فلسفه‌نین قارشیسیندا دوران مقصددیر.
الکندی دینله فلسفه‌‌نی اویغونلاشدیرارکن اونلارین مؤوضو و مقصد باخیمیندان اوخشار اولماغی فاکتینی اساس گؤتورور. ینی، بو فاکت دینله فلسفه آراسیندا اویغونلوق یاراتماغا ایمکان وئریر.
الکندی دینله فلسفه‌‌نی اویغونلاشدیرماق اوچون تأویل قایداسینا دا موراجیعت ائتمیشدیر. فیلوسوف دئییردی کی، قوران آیه‌لری و فلسفی مودعالار ایلک باخیشدان بیر-بیرینه ضید گؤرونرسه، پروبلمی حلّ ائتمک اوچون دینی بیلیک‌لرین ایفاده اولوندوغو مادّی قابیغین – دیلین (طبیعی کی، صؤحبت عرب دیلیندن گئدیر) خیردالیق‌لارینی اساس گؤتورمکله آیه‌لری یوزماق (تأویل ائتمک) لازیمدیر. عکس حالدا، همین آیه‌لرین حقیقی معناسی بیزه قارانلیق قالاجاقدیر.
حقیقت حاقیندا
الکندی‌نین ریساله‌لرینده بئله بیر نؤقطه‌یی‌-نظر اساس گؤتورولوب کی، حقیقت تکدیر، بو حقیقتی هم دین، هم ده فلسفه چاتماق ایسته‌ییر. الکندی یازیردی:  " اعتیبارلی محمدین دئدیکلری و آللاهدان آلدیغی وحی‌یی عقلی دلیللر تصدیقله‌ییر ". بونا باخمایاراق، عاغیللا موقاییسه‌ده آسان، ییغجام و قطعی اولدوغوندان وحی‌یه وئریلن بیرینجی‌لیک الکندی‌نین یارادیجی‌لیغیندا دین و فلسفه پروبلمی ایله علاقه‌لی موهوم مسله‌دیر. الکندی فیلوسوفلارلا موقاییسه‌ده پئیغمبرلرین اوستون اولدوغونو اعتیراف ائتمیشدی. وحی‌یی عاغیلدان اوستون توتسا دا، فیلوسوف فلسفه و عقلی دلیل‌لری ردّ ائدن‌لری سرت شکیلده تنقید ائدیردی:  " ‌یالنیز ساغلام تفکّورو اولمایان‌لار و جهالت باتاقلیغیندا بوغولان‌لار اونو (فلسفه‌‌نی) اینکار ائده بیلرلر ". دینین آدیندان فلسفه‌‌نی  "‌کوفر علمی‌"  آدلاندیران‌لار الکندینی چوخ ناراحات ائدیردی. او بونا سبب اولانلاری  "‌کافیر‌"  آدلاندیرماقدان چکینمیردی:  "‌حقیقتی آختاران ساختاکارلار …شخسی منافع و اهتیراس آلتینه چئویردیکلری دینین آدیندان ایستیفاده ائده‌رک فلسفه‌‌نی اؤیرنمگی ردّ ائتمه‌سینلر دئیه اوزون-اوزادی موباحیثه‌لردن چکینمه‌لی‌ییک. کیم  "‌کوفردور‌"  بهانه‌سی ایله حقیقتی آراشدیرماغی ردّ ائدرسه، کافیردیر. چونکی حقیقتی اؤیرنمک روبوبیت و تؤوحیدی اؤیرنمک دئمکدیر ".
وحی حاقیندا
آ) مقصد و مضموندا اوخشار اولماق؛
ب) تک حقیقتی عکس ائتدیرمک؛
ج) هر ایکیسینی اؤیرنمک ضرورتی.
ریساله‌لریندن معلوم اولور کی، الکندی دینین مودافیعه‌چیسی اولموش، عاغیل قارشیسیندا وحی‌یین بیرینجی‌لیگینی اعتیراف ائتمیشدیر. قدیم یونان فلسفه‌سینی دریندن منیمسمه‌سینه باخمایاراق، بو بؤیوک عرب فیلوسوفونون آللاها ایمانی شکسیز اولموشدور. فلسفه‌‌نی یاخشی اؤیرنمگی اونا دینی دیفاعیاتیندا عزمکارلیق آشیلامیشدی. بو جهتینه گؤره دیگر موسلمان مشائی‌لریندن فرقلنمیش، فیلوسوف‌لار علئیهینه اثرلر یازمیش 11. عصر ایلاهیاتچیسی ابو حامد غزالی‌ نین تنقیدلرینه توش گلمه‌میشدی.
ماکسینو، روسیه
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
اپیمسترول
اپیمسترول (آیوپاک آدی: (8R,9S,13S,14S,16R,17S)-3-methoxy-13-methyl-6,7,8,9,11,12,14,15,16,17-decahydrocyclopenta[a]phenanthrene-16,17-diol, Epimestrol) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۳۰۲٫۴۰۷۹۴ دیر.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
قلیدن، آیووا
قلیدن، آیووا (Glidden, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲٫۸۷ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۱۴۶ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۳۹۸٫۶ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. قلیدن دنیز سئوییه‌سیندن ۳۷۷ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
مارقارت بنستون
مارقارت بنستون (Margaret Benston) کانادالی بیلیم اینسانی. چالیشدیغی یئرلریندن بیری سایمون فریزر بیلیم‌یوردو‌دیر. اوْ بیلگی‌سایار بیلیمی، شیمی ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Margaret Benston»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۲۴ مهر
۲۴ مهر، ایران تقویمینده ایلین ۲۱۰-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۱۵۵ گۆن (نورمال ایل) یا ۱۵۶ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
نوواتا، اوکلاهوما
نوواتا، اوکلاهوما (Nowata, Oklahoma) آمریکانین اوکلاهوما ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۸  کیلومتر موربّع ساحه سی وار.. بۇ شهر ۲۱۶ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nowata, Oklahoma»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:اوکلاهوما ایالتین شهرلری
کریستوس پاتزاتزوقلا
کریستوس پاتزاتزوقلا (اینگیلیسجه: Christos Patsatzoglou) (دوْغوم:March 19, 1979 آتن) بیر فوتبالیست. یونان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۷۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:المپیاکوس کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ا. ا. ک اتن کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:اومانیا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۰۸ اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
نوووکوپیلووو، آلتای دیاری
نوووکوپیلووو، آلتای دیاری (Novokopylovo, Pervomaysky District, Altai Krai Новокопылово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آلتای دیارین کندلری
ورسای
ورسای (فرانسجه: Versailles, Yvelines)، فرانسه‌ده یئر آلان بیر کومون دیر و ۱۳۲ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۶٫۱۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. بۇ شهرین نۆفوسو، ۲۰۱۴-نجی ایلين نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۵۴۶۱ نفر ایمیش.
قایناق‌لار
بؤلمه:فرانسه شهرلری
آرتیا، ویرجینیا
آرتیا (اینگیلیسجه: Artia, Virginia) آمریکانین ویرجینیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
شونورووو، وولوقدا اوبلاستی
شونورووو، وولوقدا اوبلاستی (Shonorovo, Mezhdurechensky District, Vologda Oblast Шонорово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
مومنیه
مومنیه (فارسجا: مومنیه), کندی خوزیستان اوستانی‌نین دشت آزادگان بؤلگه‌سی‌نین، هویزه بؤلومو و نیسان قصبه‌سی نده یئرلشیب دیر.
جوْغرافیایی موْقع
مومنیه کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیب دیر.
نوْفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۰ نفر اهالیسی و ۰ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۰ نفری کیشی و ۰ نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن ۰ نفری ساوادلی و ۰ نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ کندین اهالیسی فارسجا دانیشیرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
الکالری
الکالری (اینگیلیسیجه: Alkaleri) نیجریه اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۳۲۹٬۴۲۴ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر و ۵۹۱۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
جیمز بی. آلن
'''جیمز بی. آلن''' (اینگیلیسجه:James Allen (Alabama politician)) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. قدسدن شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. قالف شورز شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
الکالری
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
جیمز بی. آلن
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۱۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۷۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:آلاباما دموکراتلاری بؤلمه:آلاباما سناتورلار بؤلمه:قدسدن، آلاباما سیاستچیلری بؤلمه:قالف شورز، آلاباما دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
۲۵ مهر
۲۵ مهر، ایران تقویمینده ایلین ۲۱۱-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۱۵۴ گۆن (نورمال ایل) یا ۱۵۵ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
آلپاکا
آلپاکا (Alpaca، ، Alpaka، Альпака، Alpaka (Kamel)) جوتدیرناقلیلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
گؤرونتولر
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:جوتدیرناقلیلار بؤلمه:ممه‌لیلر
سیرزپورت، مئین
سیرزپورت (اینگیلیسجه: Searsport, Maine) آمریکانین مئین ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۶۱۸ نفر ایدی.
ژرژ دلرو
ژرژ دلرو (اینگیلیسجه: Georges Delerue) فرانسه‌لی بسته‌چی و موسیقیچی - کلاسیک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ژرژ دلرو 9203 تاریخینده روبه شهرینده حیاتا گؤز آچیب و ۲۰ مارس ۱۹۹۲ میلادی تاریخینده لوس‌آنجلس شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
پیشسانی
پیشسانی (چک‌جا: Píšťany) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۴۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۹۳ نفر ایمیش و اوستی ناد لابم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
دوه
دوه – فسیله‌سینه عایید حئیوان جینسی.
شفاف گؤز قاپاغی
دوه‌لرین گؤزلری قوم فیرتینالارین‌دان قورونماق اۆچون ۳ قاپاق‌لی‌دیر. لاکین معلوم اوْلدوغو کیمی، گؤز قاپاقلاریمیزی یومدوق‌دا کنار موحیطی گؤره بیلمریک. اوْنا گؤره، صحرادا اۇزون یول قت اد‌ن دوه قوم فیرتیناسی اوْلدوق‌دا گؤزو گؤرمه‌دن یولونا داوام اده بیلمز. بۇ شفاف گؤز قاپاقلاری اینک کیمی حئیوانین گؤزلرینی قوم‌دان قورویور، هم ده گؤزلری قاپالی ایک‌ن ایشیغی گؤرمه‌سینی تامین ادیر. اۇزون، سیخ یارائدیلمیش کیرپیکلر ده لازی‌می احتیاجی اؤدییر. بۇندان علاوه، گؤزلرین اطرافین‌داکی مؤحکم سۆموکلر هم ضربه‌لره، هم ده گونش شوالارینا قارشی گؤزو قورویور.
هضم سیستمی
دوه‌لرین هضم سیستمی صحراداکی محدود ییئجئک موختلیفلیینه اۇیغون یارادیلمیش‌دیر. دوه‌لر یم تاپمادیق‌دا ییئجئک حساب اوْلونمایان کاوچوک، تیکان کیمی ماده‌لر یییرلر. گۆج‌لو دیشلری، یاریق اۆست دوداقلاری و خصوصی آغیز قورولوشو سایه‌سین‌ده بئله ماده‌لری آسان‌لیقلا ییه بیلیرلر. البته، هر شیی هضم اد‌ن گۆج‌لو معده‌لری ده بونا کؤمک اوْلور. معده سلیینین پارچالاییجی تأثیری ایله ان برک ماده‌لری ده هضم ائدیرلر. دیگر ممه‌لیلرین معده‌سی ۱ کامرالی اوْلور، دوه‌لرین ایسه معده‌سینین ۸۰۰ کامراسی وار. ییئجئک و سو بۇ کامرالاردا ساخلانیلیر. بۇندان علاوه، دوه‌لر معده‌لرین‌ده‌کی هضمه کؤمک اد‌ن باکتری لر واسطه‌سیله دیگر جانلیلارین هضم اده بیلمدیی سللولوزانی آسان‌لیقلا هضم ائدیرلر. نورمال شرطلرده گون‌ده ۳۰-۵۰ کیلو ییئجئک قبول اد‌ن دوه‌لر چتین شرایط‌ده گون‌ده ساده‌جه ۲ کق قورو اوْتلا بیر آی یاشایا بیلیرلر.
ایفرازات سیستمی
دوه‌لرین بؤیرکلری صحرا شرایطینه اۇیغون اوْلاراق آز میقداردا مایع ایله ایشلییر. دوه‌لر مؤجوزوی خصوصیته مالیک بؤیرکلری سایه‌سین‌ده سو تاپمادیق‌دا، دۇزلو دنیز سویو ایچه بیلیر. سویون گری سورولماسینی تامین اد‌ن سیدیک کانالی دا دیگر هیوانلارداکین‌دان داها اۇزون‌دور. بئله‌لیکله، داها چوْخ سو گری سورولور و سو ایتکی‌سی آز اوْلور. بئله‌جه، سو قیتلیغی(کمبود) زامانی گون‌ده‌لیک ۵-۱۰ لیترلیک سیدیک ایفراز(ترشّح)ینی ۹۰% آزال‌دا بیلیرلر. نورمال شرطلرده ممه‌لیلرین بؤیوک حیصّه ‌سی بؤیرکلرین‌ده ییغیلمیش سیدیک قانا قاریشدیق‌دا زهرلنیب اؤلور. دوه‌لرده ایسه وضعیت فرق‌لی‌دیر. دوه‌لرین بؤیرکلری بدنلرین‌ده‌کی سیدیی تمیزله‌یه‌رک دفعه‌لرله قاراجیردن کچیریر. بۇ یوللا سودان و ییئجئکلاردان ماکسیموم فای‌دالانیرلار.
بوغازلیق دؤورو
دوه‌لرین بوغازلیق مدتی ۱۳ آیدیر. بالا دوه‌لر، اساساً، قیش فسلین‌ده دوغولورلار. دوغوش واختی قوراق صحرانین تزه اوْتلارلا اؤرتولدویو و چوْخ‌لو سو قویوسونون اوْلدوغو دؤوره دوشور. بالالار ۱.۵ ایل عرضینده آنا سودو ایله ییئجئکلانیرلار. آنجاق قوراق موحیط‌ده سوده ده قناعت ائتمک لازیم‌دیر. سود آنجاق بالایا سودورمه واختلارین‌دا گلیر.
دوه سودو
دوه‌لرین قانین‌دا اوْلان «نانوبادی» آدلانان آنتی‌تللرین موالیجوی خوصوصیتی کشف ائدیلیب. دوه آنتی‌تللرینین ویروسلاری توتوب اؤلدوردویونو اؤیره‌نه‌ن آراشدیرما‌چیلار قیچس و سرطان کیمی نوخوشلوقلرین مۆالیجه‌سین‌ده آنتی‌تللرین تأثیرلی اوْلاجاغینی بیل‌دیریرلر. دوه قانی ایله یاناشی، عصرلردیر صحراداکی کؤچریلر طرفیندن ییئجئک کیمی ایستیفاده اوْلونان دوه سودونون فای‌دالاری دا چوْخ‌دور. دوه‌لرین سودو اینسانلار اۆچون شفا منبعی‌دیر. بۇ شفالی سودده اینک سودون‌دن ۱۰ دفعه چوْخ دمیر و ۳ دفعه چوْخ سی ویتامینی وار. ویتامین و مینراللارلا زنگین اوْلان دوه سودو ینی زامان‌دا بیر چوْخ نوخوشلوق اۆچون موالیجوی اهمیته مالیک‌دیر. آپاریلان آراشدیرمالار نتیجه‌سینده بۇ سودون دیابت خسته‌لرینین حیات سوییه‌سینی قالدیردیغینی، آوتیست خسته‌لره موثبت تأثیر اتدیینی، ایمنی سیستمینی گوجلندیردیینی و بۇ سبب‌دن، اۆزه چیخان نوخوشلوقلرین مۆالیجه‌سین‌ده فایدالی اوْلدوغو بللی ائدیلیب. بۆتون بونلارلا یاناشی، دوه سودو سو و ییئجئک احتیاجینین چوْخ اوْلدوغو صحرا شرایطین‌ده یاشایان اینسانلار اۆچون، البته، چوْخ اهمیت‌لی‌دیر.
نقلیات واسطه‌سی کیمی
آذربایجاندا دمیر یولو چکی‌لنه قدر آت، قاتیر و اۇزونقولاق‌دان فرق‌لی اوْلاراق دوه اساس یوک حئیوانی ساییلیردی. چونکی بیر دوه‌نین یوکو ۲-۳ آت یوکونه برابر ایدی. یوک‌لو دوه بیر گون‌ده فاصیله‌سیز اوْلاراق ۳۰-۳۵ km، فاصیله ایله ایسه ۵۰ km-ا قدر یول گده بیلیردی. یوک‌لو دوه‌نین سرعتی ساعت‌دا ۴-۵ km-ا چاتیردی. دوه‌یه وۇرولان یوکون میقدارا مسافه‌دن وابسته اوْلاراق بللی ائدیلیردی. هر دوه‌نین یوکو اؤز چکی‌سینین تخمیناً یاری‌سینا برابر اوْلمالی ایدی.
آذربایجان‌دا اۆرتیم (تولید) اوْلونان ایپک، کتان، پامبیق، تاخیل، بویاق ماده‌سی، نفت، دۇز، شراب و س. محصوللار ایستر داخیلی، ایسترسه ده خاریجی بازاردان دوه کاروانلاری ایله داشینیردی. ۱۹-جو عصرین ۷۰-جی ایللرینه عایید بیر قایناق‌ده دئییلیر کی، هر ایل گدبی‌دن گؤندریله‌ن ۴۰ مین پودا قدر میس باکییا قدر دولرله گتیریلیردی.
دوه‌دن یوکداشیما واسطه‌سی کیمی حربی یوروشلار زامانی دا گئنیش ایستیفاده ادیلمیش‌دیر. بۇ زامان لازیم اوْلان ارزاغی و دؤیوش سورساتینی دوه ایله داشیماغا اۆستونلوک وریردیلر. روس الچی‌سی آ. وولینسکی ایرانا سفر ائدرکن سییار ماغازا اۆچون ۲۰۰۰ مانات‌لیق‌دان چوْخ (تخ. ۲۸-۳۴ باش) دوه ساتین آلمیش‌دی.
۱۸۲۶-۱۸۲۸-جی ایللر تۆرکیه-روسیه ساواشی زامانی چار اوْردوسو اؤز اوْردوسونو یوک حئیوانلاری ایله تامین ائتمک اۆچون آذربایجان‌دا یرلی اهالی‌دن چوْخ‌لو میقداردا دوه، آت و اؤکوز آلمیش‌دی.
عادتاً، بیر نئچه باش دوه‌سی اوْلانلار چاروادارلیقلا مشغول ایدیلر. شاروادارلیق قوبا، شاماخی، قبه‌له و خاچماز کندلری آراسیندا گئنیش یاییلمیش‌دیر. تکجه شاماخی قضاسیندا ۱۹-جو عصرین ۸۰-جی ایللرین‌ده ۴۲۸۲ باش دوه وار ایدی، همین دوه‌نین صاحبلری چاروادارلیقلا مشغول اوْلوردو. دوه ایله یوک داشیماق اۆچون یوکونو نؤعون‌دن وابسته اوْلاراق خصوصی دوه چووالین‌دان، ساندیقلاردان، سبتلردن، تولوقلاردان ایستیفاده ائدیلیردی. ازیلمه‌یه‌ن شیلر (تاخیل، اۇن، قند، دۇز) چووالا، سیلاح، شوشه قابلار و س. ساندیق و سبتلره، مایع محصوللاری (نفت، شراب، سو، بال) تولوقلارا دولدورولوب داشینیردی.
دوه‌نی یوکله‌مک اۆچون اوْنلارین بیرهورگوج‌لولرینی جاهازلاییر، ایکی هورگوج‌لولرینی ایسه آلیقلاییردیلار. بۇندان سوْنرا حاضیرلانمیش یوکلر (تایلار) بیر-بیرین‌دن تخمیناً ۱، ۵-۲ م آرالی قویولدوق‌دان سوْنرا، یوک تایلارینی دوه‌یه یاخین چکیر، کیچیک آغاجلا دوه‌نین قاباق قیچلارینا وۇروب اوْنو خیخیردیردیلار. یوکو ایلگک‌لی ایپ و چیلیکله بیر-بیرینه چاتیر و دوزی دورقوزوردولار.
قایناقلار
بؤلمه:حئیوانلار‏
رنی لیپین
رنی لیپین (اینگیلیسجه: Renée Lippin) آمریکالی اوْیونچو ۲۶ ژولای ۱۹۴۶ ‏ میلادی تاریخینده نیویورک شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
کاستیته
کاستیته (ایسپانجا: Castellote) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و تروئل اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۲۳۵٫۱۸ کیلومتر موربّع دیر. ۸۰۴ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۸۰۴ نفر دیر.
کلونسیو کارلوس دا سیلوا
کلونسیو کارلوس دا سیلوا (اینگیلیسجه: Da Silva (footballer, born 1976)) (دوْغوم:April 12, 1976 Ibirité) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
آشاغا ایبراهیم کندی
آشاغا ایبراهیم كندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، مرکزی بؤلومو و قوزای قیشلاق قصبه سی نده یئرلیشیب.
اهالي
آشاغا ايبراهيم كندی ۱۳۸۵ اينجی ايلين نوفوس سایی سی اساسی ندا، ۱۹۰ نفر اهالي سي وار. بو كندین اهالی تورك دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانيشيرلار.
ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
قایناق‌لار
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
ملتوناکال
ملتوناکال(اینگیلیسجه:Melthonnakkal) هیندوستان اؤلکه‌سینین کرالا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده مالایالم دیلی اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
مدرا اکرس (کالیفورنیا)
مدرا اکرس (کالیفورنیا) (اینگیلیسجه:Madera Acres, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۹۱۶۳ نفر ایمیش و ۱۸٫۸۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۸۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
ملتوناکال
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
مدرا اکرس (کالیفورنیا)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Madera Acres, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
دانبرووکا-ووازه
دانبرووکا-ووازه (لهیستانجا: Dąbrówka-Wyłazy) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dąbrówka-Wyłazy»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کانتا کاجییاما
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
جرج ماتچ
جرج ماتچ (اینگیلیسجه: George Mutch) (دوْغوم:September 21, 1912 ابردین) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ایسکاتلند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
کئیلب لیون
کئیلب لیون (اینگیلیسجه: Caleb Lyon) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و نیو یورک ایالتین سناتور ایدی. نوریچ بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۲۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۷۵ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۷۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:استیتن آیلند دوغوملولار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
۲۶ مهر
۲۶ مهر، ایران تقویمینده ایلین ۲۱۲-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۱۵۳ گۆن (نورمال ایل) یا ۱۵۴ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
سلاویانکا، وولوقدا اوبلاستی
سلاویانکا، وولوقدا اوبلاستی (Slavyanka, Kirillovsky District, Vologda Oblast Славянка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
آرتور آسا برقر
آرتور آسا برقر (Arthur Asa Berger) آمریکالی بیلیم اینسانی. چالیشدیغی یئرلریندن بیری سان فرانسیسکو ایالتی بیلیم‌یوردو‌دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arthur Asa Berger»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
برنتونیکو
برنتونیکو (ایتالیاجا: Brentonico) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶۹۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 3770 نفر ایمیش.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
پلانی (قوزئی پلزن)
پلانی (قوزئی پلزن) (چک‌جا: Pláně (Plzeň-North District)) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۲۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۵۹ نفر ایمیش و پلزن اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pláně (Plzeň-North District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
آوقوستوس هرمن پتیبون
آوقوستوس هرمن پتیبون (اینگیلیسجه: Augustus Herman Pettibone) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. میشیقان بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۳۵ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۱۸ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:بدفورد، اوهایو دوغوملولار بؤلمه:قرینویل، تنسی دوغوملولار بؤلمه:نشویل دوغوملولار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
بلاک فیلیپی
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۸۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:رود آیلند جومهوریتچیلر
دوغو کالاتور
دوغو کالاتور (اینگیلیسجه:Kalathur east) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کولز
کولز (اینگیلیسجه: Kohl's) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت خیردا ساتیش ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۱۳۸٬۰۰۰ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kohl's»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
متیو بلامی
متیو بلامی (اینگیلیسجه: Matthew James "Matt" Bellamy) بریتانیالی آلبوم یاپیمجیسی، شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - هارد راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. متیو بلامی ۹ ژوئن ۱۹۷۸ ‏ تاریخینده کمبریج شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
هیلیقاینونلار
هیلیقاینونلار (اینگیلیسی‌جه: Hiligaynon people، فارسجا: مردم هیلیگاینون) - بیر قومی گروه بۇ اتنیک قومی هیلیقاینون دیلی, ایسپانیا دیلی ایله دانیشیرلار.بۇ خالق‌دا ان گئنیش یاییلمیش دین هندوئیسم و مسیحیت دیر.
آلبرت بریان (سیاستچی)
آلبرت بریان (اینگیلیسجه:Albert Bryan (politician)) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
بؤیوک اؤلکه
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۸-جی ایل فیلملری بؤلمه:آمریکا فیلملری بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر بؤلمه:ان یاخشی ایکینجی پلان نفر رولونا گؤره اوسکار اؤدولی غالیبلری‌نین چیخیش ائتدیکلری فیلملر بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری رومانلارینا اساسلانان فیلملر
آرفینا، روسیه
آرفینا، روسیه (Arefina Арефина) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
انییر-سور-سن
انییر-سور-سن (Asnières-sur-Seine) فرانسه‌نین او-دو-سن ایلچه‌سینده و ایل-دو-فرانس بؤلگه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر. ۲۰۱۴-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۸۶۷۹۹ نفر دیر. بۇ باخیم‌دان اۆلکه‌نین ۵۱_اینجی شهری سایا گلیر.
جوغرافی
فرانسه‌نین ۲۲ بؤلگهسی و ۹۶ دپارتمان یا (ایلچه)سی وار
قایناق‌لار
Populations légales 2014 des départements et des collectivités d'outre-mer [archive] sur le site de l'Insee.
بؤلمه:فرانسه شهرلری
آیک، تکزاس
آیک، تکزاس (Ike, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 1.5 کیلومتر موربّع ساحه سی وار.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
پاتسو
پاتسو (لهیستانجا: Pacew) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pacew»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
سویتینو، روسیه
سویتینو، روسیه (Suytino Суйтино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
چوسوفوی
چوسوفوی (Chusovoy) (Чусовой) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و پرم اؤلکه‌سیده یئرلَشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 46735 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
ارمین جردن
ارمین جردن (اینگیلیسجه: Armin Jordan) موسیقیچی - کلاسیک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ۲۰ سپتامبر ۲۰۰۶ میلادی تاریخینده زوریخ شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
دویقت لومیس
دویقت لومیس (اینگیلیسجه: Dwight Loomis) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و کانتیکت ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۲۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۰۳ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
۲۷ مهر
۲۷ مهر، ایران تقویمینده ایلین ۲۱۴-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۱۵۱ گۆن (نورمال ایل) یا ۱۵۲ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
میلچک
میلچک یا دا ایکیقانادلیلار (Fly، ، Sinek، Двукрылые، Zweiflügler) دیپترا دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:دیپترا بؤلمه:حشراتلار
حرس الحدود ایستادیومو
حرس الحدود ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Haras El Hodoud Stadium) ایسکندریه شهرینده بیر ایستادیومدور. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر. صاحیبی حرس الحدود فوتبال کولوبودور.
قایناقلار
بؤلمه:ایستادیوملار
وئیچپک، کالیفورنیا
وئیچپک (اینگیلیسجه: Weitchpec, California) آمریکانین کالیفورنیا ایالتینده یئرلشن بیر کند.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کاتفورد
کاتفورد (اینگیلیسی‌جه: Catford) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 15124 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
۲۸ مهر
۲۸ مهر، ایران تقویمینده ایلین ۲۱۵-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۱۵۰ گۆن (نورمال ایل) یا ۱۵۱ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
کاتفورد
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
پرودهو بای، آلاسکا
پرودهو بای (اینگیلیسجه: Prudhoe Bay, Alaska) آمریکانین آلاسکا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲٬۱۷۴ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بوقانور
بوقانور (اینگیلیسجه:Bhoganur) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
دلوس ساواشلاری
''دلوس ساواشلاری (اینگیلیسجه: Wars of the Delian League) هخامنشلر و قوْنشو اؤلکه‌سی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.یونان-ایران ساواش‌لارینین بیر قیسمی‌دیر. یونان و آنادولو و قیبریس جومهوریتی و اسکی میصر یئرینده اوز وئرمیش‌دیر
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wars of the Delian League»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:دلوس ساواش‌لاری بؤلمه:اسکی میصرین ساواش‌لاری بؤلمه:یونان-ایران ساواش‌لاری
فدور چالوف
فدور چالوف (اینگیلیسجه: Fyodor Chalov) (دوْغوم:April 10, 1998 موسکو) بیر فوتبالیست. زسکا موسکو فوتبال کولوبو و روسیه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
قاراداغلی سویقیرمی
قاراداغلی سویقیریمی یوخسا قاراداغلی فاجیعه‌سی-ارمنی حربی بیرلشمه‌لری ۱۹۹۲-جی ایل فئورالین ۱۴-ده خانکندی‌ده یئرلشن کئچمیش شوروی سیلاحلی گوجلرینین ۳۶۶-جی موتوآتیجی آلایی‌نین ساواش گوجونون و تکنیکاسینین یاردیمی ایله خوجاوندین قاراداغلی کندینه قشون چکدی. ساکینلارین کندین قهرمانجاسینا مودافیعه ائتمسینه باخمایاراق, فئورالین ۱۷-ده غیر-برابر دؤیوش‌لرده قاراداغلی کندی ارمنی‌لر طرفیندن ایشغال اؤلوندو. ۱۱۸ نفر توتساغ گؤتورونله‌لردن ۱۰۱ نفری وحشیجیسینه قتله یئتیریلدی. اؤلدورولردن ۲۱ نفری آهیل و قوجا, ۱۰ نفری قادین, ۸ نفری مکتبلی ایدی.. ارمنی سیلاحلی بیرلشمه‌لری سالنی دؤرد گون چکن آغیر دؤیوشن سونرا کنده داخیل اؤلا بیلدیلر. کند ارمنستان سیلاحلی گوجلری طرفیندن ایشغال اولوناراق یاندیریلدی, مولکی اهالی قیرغینا معروض قالدی.
بیرده‌باخ
آذربایجانلی‌لارا قارشی تؤردیلن سویقیریم‌لارین لیستی
قایناق‌لار
قؤلمه:سوی‌قیریملار
میلتلرآراسی فونتیک الیفبا
بین‌الخلق فونتیک الیفبا لاتین الیفباسی اۆزره قوْنۇشما سس‌لرین کاغیزدا یازماق اۆچۆن بیر الیفباسل قۇرۇلۇش دۇر. بۇ قۇرۇلۇش آغیزلا سؤیله‌نن سس‌لری گؤرستمگی ایستاندارلاشدیرما اۆچۆن اۇلۇس‌لارآراسی فوْنتیک توْپلانتیسینین الیله یارادیلمیشدیر. اۇلۇس‌لارآراسی سسچیل الیفبا یا آی‌پی‌ائی سؤزلۆک‌یازان‌لاری، یاد دیلی اؤیرنن‌لری و اؤیردن‌لری، دیلچی‌لری، دانیشما پاتوْلوْژیست‌لری، مۆغنی‌لری، تئاتر و سینئمادا نقش اوْینایان‌لاری، دیل یارادان‌لاری و دیلمانج‌لاری فایدالاندیرا بیلر.
سسچیل الیفبا قوْنۇشمانین آغیزلا سؤیلنن بؤلۆمۆنده اؤزللیک‌لری گؤرستمک آماجی ایلا دۆزلمیش‌دیر یانی : فوْن‌لار، فوْنم‌لر، توْنلاما، سؤزجۆک‌لرین آیریلیغی و هیجالارین آیریلیغی. دیش‌قیجیرتیسی، فیسیلتیلیق(پلتک قوْنۇشما) و دوْداق-داماق یاریغیندان چیخان سس‌لر کیمی قوْنۇشمانین باشقا اؤزللیک‌لرین گؤرستمگه اۇلۇس‌لارآراسی سسچیل الیفبانین گئنیشلندیریلمه‌سی آدلانان گئنیشلندیریلمیش سیمگه کۆمه‌سیندن یارارلانماق اوْلار.
قایناقلار
بؤلمه:الیفبالار
هوانکالار
هوانکالار (اینگیلیسی‌جه: Huanca people، فارسجا: مردم هوانکا) - بیر قومی گروه چوْخ‌لاری پرو دا یاشاییرلار.
گؤرونتولر
بؤلمه:خالقلار
پیشتین
پیشتین (چک‌جا: Pištín) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۹۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۶۱ نفر ایمیش و گونئی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pištín»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تری هقزیفنیدیل
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
۱۹۰۰-جو ایلده بریتانیا
بۇ مقاله ۱۹۰۰-جو ایلینده بریتانیادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
دوْغوملار
Lord Mountbatten Naval in colour Allan Warren.jpg Queen Elizabeth the Queen Mother portrait.jpg
اؤلوملر
Oscar Wilde Sarony.jpg
پاسهالیس ترزیس
پاسهالیس ترزیس (اینگیلیسجه: Paschalis Terzis) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. پاسهالیس ترزیس ۲۴ فوریه ۱۹۴۹ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
کیکه فلورس
کیکه فلورس (اینگیلیسجه: Quique Sánchez Flores) (دوْغوم:February 5, 1965 مادرید) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ایسپانیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
آشاغا ایدیر
آشاغا ايدير  کندی موغان‌شهر شهریستانی نین، آسلان دوز بولومو و آسلان دوز قصبه سی نده یئرلیشیب.
اهالي
آشاغا ايدير كندي ۱۳۸۵ اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، ۶۱ نفر اهالي سي وارايميش. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانيشيرلار.
ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
قایناق‌لار
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
استونقیت، کولورادو
استونقیت، کولورادو (اینگیلیسجه:Stonegate, Colorado ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۹۶۲ نفر ایمیش و ۵٫۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۷۹۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کولورادو ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
عادل بدر
عادل بدر (اینگیلیسجه: Adel Bader) (دوْغوم:January 17, 1997 قطر) بیر فوتبالیست. الخور ایدمان کولوبوندا چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بلایس اینقوقلیا
بلایس اینقوقلیا (اینگیلیسجه:Blaise Ingoglia) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو. نیویورک شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:فلوریدا جومهوریتچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:نیویورک سیاستچیلری
۲۹ مهر
۲۹ مهر، ایران تقویمینده ایلین ۲۱۶-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۱۴۹ گۆن (نورمال ایل) یا ۱۵۰ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
کنپا (اوپوله)
کنپا (اوپوله) (لهیستانجا: Kępa, Opole Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و اوپوله اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kępa, Opole Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پواتیه
قایناق‌لار
بؤلمه:فرانسه شهرلری
ایسپوتنیک، مورمانسک اوبلاستی
ایسپوتنیک، مورمانسک اوبلاستی (Sputnik, Murmansk Oblast Спутник) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و مورمانسک اوبلاستیندا یئرلشیب.