cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
توپونیم ­شناسلیق
عمومي توپونيم‌شناسلیق
توپونيم ايكي سؤزدن عمله گلمیشدیر: «توپو» و «نیم». توپو جغرافي رئليئف آنلاييشينی ایفاده ائدیر. «نیم» ایسه آد معناسینی وئریر. بئله‌لیکله «توپونيم‌شناسلیق» جغرافی رئلیئفی بیلدیرن آدلار حاققیندا علم دئمکدیر. معلومدور کی، بو آدلار، یعنی جغرافی رئلیئفی بیلدیرن آدلار (بوندان سونرا ایسه محض «جغرافی آدلار» فورماسیندا استفاده ائده‌جه‌ییک) معین تاریخه مالیک اولماقلا یاناشی هم ده مشخص سؤز واحدلریندن عمله گلدیکلری اۆچون دیلچیلیک باخیمیندان دا معین خصوصیت‌لره مالک‌دیرلر. دئمک بئله بیر نتیجه‌یه گلمک اولار کی، توپونيم‌شناسلیق جغرافی آدلارين تاريخي و ديلچيليك باخيميندان اؤيره‌نيلمه‌سي، داها دوغروسو، فارس ديلينده موددا اولان «وجه تسميه اسامي جغرافیايي» دئمكدير. بونو دا قيد ائتمه‌لي‌ييك كي، توپونيم‌شناسلیق «خصوصي آدلاري اؤیره‌نن علم ساحه‌سي»‌نين یعنی اونوماستيكانین بير حصه‌سي حساب اولونور.
توپونیم ­شناسلیق جغرافی آدلارین اؤیره‌نیلمه‌سی و تدقیقی ایله مشغول اولان علم ساحه‌‌سی آرتیق مستقل بیر علم کیمی چیخیش ائتمکده‌دیر. دئمه‌لی توپونیم‌شناسلیق هر بیر جغرافی آدی آشاغیداکی باخیملاردان اؤیره‌نیر، ایضاح ائدیر، عمومی‌لشدیریر و لازیمی تصنیفاتلاری آپاریر:
توپونيم‌شوناسليق بير علم ساحه‌سي كيمي XX (20- جی) عصرده فورمالاشميش و سرعتله اينكيشاف ائتميشدير. لاكين اونون تدقيقات مؤضوعسو، مئتود و پرينسيپلري، يارانما و فورمالاشما يوللاري، معنا تيپ‌لري، قوللاري و شعبه‌لري، ائله‌جه ده هانسي علم ساحه‌لري ايله علاقه‌دار اولدوغو حاقدا هله ده واحد بير فيكير يوخدور. توفيق احمدوفون دئديگينه گؤره «بو، ايلك نؤبه‌ده اونونلا باغليدير كي، توپونيم‌شوناسليق سون دؤورلرده بير سيرا علملرين، خصوصيله تاريخ، جغرافیا و ديلچي‌ليگين كسيشديگي نؤقطه‌ده يارانان يئني بير علم ساحه‌سي اولدوغوندان اونونلا محض توپونيميست‌لر دئييل، گؤسته‌ريلن علم ساحه‌لرينين ده متخصص‌لري مشغول اولموشلار. اونلار عيني مؤعضويا موختلف مؤقعدن ياناشاراق مسئله‌نی بير طرفلي تدقيق ائتمیشلر. بئله‌لیکله تاريخچيلر اونو تاريخين، جغرافیاشوناسلار جغرافیانين، ديلچيلر ايسه ديلچي‌ليگين بير شعبه‌سي حساب ائتمه‌يه چالیشاراق بو ساحه‌ده دولاشيقليق ياراتميشلار» (جمله‌نین ساده‌لشدیریلمه‌سی بیزه عایددیر- ع.م.). چونكي عموميتله آدلاردا ، اؤزلليكله جغرافی آدلاردا ساخلانيلان ماتئرياللار هر ميللتين تاريخي، ديلي، ائتنيك(قؤومي) قايناغي، تاريخي جغرافياسي حاققينداكي بير چوخ دويونلرين آچيلماسيندا، دولاشيق مسئله‌لرين حللينده مستثنا رول اوينایير. بو، خصوصيله سون عصردن باشلاياراق تورك ديللي خالقلارين تاريخي‌ني يازاركن بير ضرورت كيمي ميدانا چيخمیشدیر. چونكي: ايستر چين سالنامه‌لرينده، روسيا و غرب شرق‌شناسلیغيندا و ايسترسه ده ايران شووينيست تاريخچيليگينده (ايران تاريخچيليگي بعضي مستثنا مقاملاري چيخماق شرطيله فارس شووينيزمي مؤقعيندن چيخيش ائدير) تورك‌لره عايد اكثر ماتئيرياللار يا محو ائديلميش، يا تحريف اولونموش شكيلده گؤستريلميشدير. همين تحريفلري علاقه‌دار بؤلمه‌ده وئرديگيميز اۆچون تكرارينا احتياج قالمير. يالنيز بونو قيد ائتمكله كيفايتله‌نيريك كي، هله روس و غرب شرق‌شناسلیغيندان تاماميله ياخا قورتارا بيلمه‌ين، لاكين باشقالاري ايله مقايسه‌ده داها انصافلا ياناشان قوميليوف «قديم توركلرين تاريخي» آدلي اثرينده بو ساحه تاريخچيلريني تورك توپونيم‌شناسلیغيني اؤيرنمه‌يه چاغيرميشدير.
البته بئله اولان تقديرده توپونيم‌شناسلیغين مستقل علم ساحه‌سي اولماسيندان صحبت گئده بيلمز. اگر، حقيقتا، اونون يئني بير علم كيمي فورمالاشديغيني قبول ائديريكسه، اوندا اونون اؤزونه مخصوص تدقيقات مؤضوعسونو، مئتود و پرينسيپلريني معين‌لشديرمه‌لي، اوزه چيخارمالي‌ييق. آرتيق ايندي اصل توپونيميست‌لردن هئچ بيري اونو تاريخ، جغرافیا و يا ديلچيليك علملري‌نين بير ساحه‌سي حساب ائتمير و اونو دا انكار ائتميرلر كي، توپونيم‌شوناسليق تاريخ و جغرافیا علملريندن داها چوخ ديلچيليكله باغليدير. چونكي هر هانسي بير جغرافی آد، ايلك نؤبه‌ده معين بير ديله مخصوص سؤز و سؤز ‌دوزلتمه واسيطه‌لريندن عبارت اولوب، معين بير جغرافی اشياني او بيريسيندن فرقلنديرمه‌يه خدمت ائدن ديل اشاره‌سيدير. تصادفي دئييلدير كي، هر بير جغرافی آد يا منسوب اولدوغو خالقين و اونون فورمالاشماسيندا اشتراك ائتميش آيري – آيري تايفا و قؤومي قروپلارين آدلاريندان تؤره‌نيب، يا دا همين خالقين و يا جغرافی اشيانين سجيه‌وي جهت‌لريندن بيريني گؤسترن ديل واحدلريني عكس ائتديرير. و. آ. ژوچكئويچ1 يازير: «توپونيم‌شناسلیغين اؤيره‌نيلمه‌سينده ديلچيليگين بؤيوك زحمتي واردير. اونلارين الده ائتديگي نتيجه‌لر اساسيندا بير سيرا خالقلارين تاريخي طالعي، آيري – آيري قؤومي قروپلارين كئچميشده‌كي مهاجرت‌لري و س. حاققيندا اينانديريجي فيكيرلر سؤيله‌نميشدير». كسكين‌ليكله قيد ائتمك لازيمدير كي، ديلچيليگين قانونا اويغونلوقلاريندان، مئتود و پرينسيپلري‌نين معين قسميندن استفاده ائتمه‌دن جغرافی آدلاري نه قيده آلماق، نه ده اؤيرنمك ممكوندور. ائله بونا گؤره‌دير كي، بعضا تدقيقاتچيلار سهوه يول وئره‌رك توپونيم شناسلیغي ديلچيليگين بير بؤلمه‌سي، ديلچيليك مقوله‌سي(لينقويستيك كاتئقوريا) حساب ائديرلر. فیروز رفاهی هیدرونیم تئرمینینی ایضاح ائدرکن یازیر: «شاخه علمی را که در زبان‌شناسی به بررسی و تحقیق در مورد اسامی جغرافیایی می‌پردازد، توپونیمی می‌نامند. توپونیمی در پی رشد ... و به عنوان بخشی از زبان‌شناسی همگانی (در مبحث نام‌شناسی) به بررسی اسامی جغرافیایی می‌پردازد1». بوتون بونلارا باخماياراق جغرافی آدلارين اؤيره‌نيلمه‌سينده لئكسيكولوژي (لغت ‌شوناسليق) مئتود و اوصول‌لاري تطبيق ائتمك كؤكوندن سهودير. چونكي:
اولا، عمومي سؤز واحدلري يارانما باخيميندان ايلكينديرلر، حال بو كي، جغرافی آدلار و عموميتله، خصوصي آدلار تؤره‌مه‌دير، یعنی جغرافی آدلاری (خصوصی آدلاري) یارادار کن قاباقجا یارادیلمیش اولان حاضیر سؤزدن استفاده اولونور. اونلار آديني داشيديغي اشيانين ان سجيه‌وي جهتيني عكس ائتديرن سؤزلردن تؤره‌نيرلر. باشقا سؤزله دئسك لغت شوناسليق باخيميندان هر بير سؤزون قارشيليغي (پروتوتيپي) اولماليدير. لاكين عمومي سؤزلر معنالي ديل واحدلري اولدوغو حالدا، همين واحدلردن تؤره‌نن «آد» واحدلري اونلارلا بيرگه‌ليك علاقه‌سيني ايتيره‌رك معين فرقلنديريجي، يعني نوميناتيو بير اشاره‌يه چئوريلير. مثال اۆچون «گؤزل» خصوصي آدي گؤتورك. ايلك باخيشدا حقيقتا ده سؤز واحدي اولان گؤزل سؤزو ايله هئچ بير فرقي يوخدور. لاكين لئكسيك واحد اولان گؤزل سؤزو گؤيچك، قشنگ، و س. ایله علاقه‌دار قاورانيليرسا، خصوصي آد اولان «گؤزل» يالنيز معين شخصي بو و يا ديگر شخصلردن فرقلنديرمه‌يه خدمت ائدير. باشقا سؤزله خصوصی آد اولان «گؤزل» لئکسیکولوژی اصوللا یارادیلسایدی، اوندا دیگر بیر خصوصی آدین دا «چیرکین» اولماسی لازیم گله‌جکدی.
ايكينجيسي، لغت‌شوناسليق واحدلري ايله مقايسه‌ده جغرافی آدلارين يارانماسيندا ديلچيليكدن كنار فاكتورلار داها مهم رول اوينايير. بئله كي، اجتماعي – سياسي شرايطين ده‌ييشمه‌سيله يئني فورماسيايا خدمت ائدن، اونو اؤزونده عكس ائتديرن خصوصي و ائله‌جه ده جغرافی آدلار يارانير يا خود دا قديمكيني عوض ائدير. مثال اۆچون اسلام ديني‌نين قبولو ايله كلي مقداردا عرب منشالي خصوصی آدلار، پهلوي سولاله‌سينين شووينيست سياستي نتيجه‌سينده ايسه كلي مقداردا فارس منشالي خصوصی آدلار ميدانا چيخدي و بئله‌ليكله بير چوخ ملي آدلار سيخيشديريلاراق آرخاييك‌لشدي. شخص آدلارینا مثال چكمه‌یی هاميا بللي اولدوغو اۆچون لازيم بیلمیریک، جغرافی آدلارا ايسه «گيوي/ كؤوثر»، «گئرمي / موغان»، «توفارقان/ آذرشهر» و س. مثال گتيرمك اولار. حتي بو، ائله بير وضعيته گتيريب چيخارير كي، شهرلرين و كندلرين تاريخ خاراكتئرلي آدلاري دا سيرادان چيخماق مجبوريتينده قالير. آرتيق اردبيلده «نارين قالا» و «كؤهنه قالا» عموم خالقا معلوم اولمايان آدلار جرگه‌سینه کئچميشدير. حتي هئچ بير سياسي ماهيت داشيمايان سؤزلردن تؤره‌نن توپونيملر بئله اوغورسوز بير طالعه اوغرامیشلار. لاكين بوتون بونلارا باخماياراق 16 – 17جي يوز ايلليك‌لردن سونراكي قايناقلاردا بير سيرا سؤز و شكيلچيلر همين آدلاردا قورونوب ساخلانيلميشدير. مثال اۆچون «يازي» (چؤل) «يازيلي كندينده، «تي» (داغ) «قافلانتي» داغيندا، «اي» (جمع شكيلچيسي، منسوبلوق توپوحیصه‌سی) «باري» كندينده، «اوو» و «ان» (ياشاييش منطقه‌سي و منسوبلوق توپوشکیلچیسی) «خيوو»، «واروو»، «هئران»، «موغان»، «-ت، -د» (قديم تورك ديلينده جمع‌ليك بيلديرن شكيلچي) «سووات / سوآت» سؤزونده و س. و الاآخر.
بونو دا قيد ائدك كي، توپونيم‌شوناسليق تاريخين، داها دوغروسو، تاريخي جغرافیانين بير حصه‌سي كيمي ده ميدانا چيخميشدير. تصادفي دئييلديركي، محض تاريخچيلر جغرافی آدلارين تحليليندن استفاده ائده‌رك تاريخي جغرافیاني و عيني زاماندا توپونيم‌شناسلیغي زنگينلشديرميشلر.
اۆچونجوسو، لغت‌شوناسليقدا اومونيم، سينونيم و آنتونيم سؤز قروپلاري، ائله‌جه ده سؤزلرين چوخ‌معناليليغي مهم يئر توتور، توپونيم‌شوناسليقدا ايسه بونلارا تصادف اولونمور. عكسينه، توپونيملرده لغت‌شوناسليق اۆچون سجیه‌وي اولمايان تكرارلانان آدلار، يعني فرقلنديريجي علامتلي توپونيملر گئنيش ياييلير. مثال اۆچون گئرمي‌نين «ايني» آدلي اوچ كنديني گؤتوره‌ك. اونلاري بير – بيريندن فرقلنديرمك اۆچون «يوخاري»، «اورتا»، و «آشاغي» فرقلنديريجي علامت‌لردن استفاده اولونموشدور. حال بو کی، لغت‌شناسلیقدا سؤزلر فرقلندیریجی علامتلرله بیر – بیریندن فرقلنمیر، مورفولوژی اصولدان استفاده ائدیله‌رک کؤک سؤزلردن دیگر سؤزلر تؤره‌نیر.
دؤردونجوسو، عمومي لغت واحدلري بير ديلدن باشقا ديله ترجمه ائديلير. خصوصي و جغرافی آدلار ايسه عيني ايله ساخلانيلير. البته ائله بوراداجا قيد ائتمه‌لي‌ييك كي، بيزيم ايراندا فارس ديلينه آلوده‌چيليك بونا دا اؤز منفي تاثيريني گؤسته‌ريب، بیر سیرا خصوصی آدلار فارس دیلینه ترجمه اولونوبدور: «پيله‌چاي» (پيله‌رود)، «قيرخ بولاق» (چهل چشمه)، بالیقلی (ماهی‌رود)1 و س.
بئشينجيسي، لغت‌شوناسليق واحدلري ماددي و معنوي عالمين بوتون ساحه‌لريني احاطه ائدير. بوندان فرقلي اولاراق توپونيم ياراديجيليغيندا اونلارين يالنيز معين سئمانتيك (معنا جهتينه عايد) قروپلارينا عايد سؤزلردن استفاده اولونور. آد واحدلري سايجا عمومي لغت واحدلريندن چوخ اولسا دا، سؤز احتياطينا گؤره اونلاردان گئريده قالير. چونكي عيني سؤزدن بير چوخ جغرافی اشيالارين اشاره‌لنديرمه‌سينده گئنيش استفاده اولونور. مثلا تكجه اردبيل ولايتينده 20يه ياخين «قارا» سؤزو ايله دوزه‌لن ياشاييش منطقه آدي مؤوجوددور. لغت‌شوناسليق واحدلري‌نين ايشلنمه دايره‌سي اولدوقجا گئنيش و رنگارنگ‌دير. آد واحدلريندن استفاده ايسه فردي سجيه داشي‌يير. بئله كي، معين جغرافی آد قروپلاري بير فرد اۆچون فعال اولدوغو حالدا باشقا، يا باشقالاري اۆچون پاسسيو (غير فعال) اولا بيلر. مثلا «دميرچي» سؤزو يالنيز همين پئشه صاحبلري اۆچون يارارليدير.
آلتينجيسي، عمومي لغت‌شوناسليق واحدلري معنالي سس مجموع‌سونا ماليكدیر. بونا گؤره ده داها چوخ شعورلو و منطقي قاورانيلير و حافظه‌لرده اوزون مدت ياشايير. جغرافی آدلار ايسه مئخانيكي شكيلده اؤيره‌نيلير و داها تئز يادداشلاردان سيلينير.
يئددينجيسي، جغرافی آد واحدلري‌نين بير چوخو زامان كئچديكجه فونئتيك ده‌ييشيك‌ليگه (تحريفه) اوغرايير، بعضا حتي تانينماز شكله دوشور، ايلكين فورماسيني برپا ائتمك بئله ممكن اولمور. «یئنگیجه = یئیجه»، «ساروو = ساراب» و س. نی بونا مثال چکمک اولار.
سككيزينجيسي، ديلين عمومي لغت واحدلريني جغرافی آدلاردان فرقلنديرن ان سجيه‌وي جهت‌لردن بيري و ان اساسي بودور كي، لغت‌شناسلیغا عايد سؤزلرين يارانما اوصول‌لاري لئكسيك(لغوي)، مورفولوژي( صرفي) و سينتاكتيك(نحوي) يوللارلا حياتا كئچير. حال بو کی، جغرافی آدلارين يارانما اوصولو يالنيز نحو مودئلي اساسيندا ميدانا چيخير. بوتون بونلارين حاققيندا يئري گلديكده گئنيش ايضاحات وئريله‌جكدير.
خاریجی کئچیدلر
آذربایجان توپونیمیکاسی سایتی
ادوین کتمول
ادوین کتمول (Edwin Catmull) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۳۱ مارس ۱۹۴۵ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ادوین کتمول یوتا بیلیم‌یوردو ینده درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Edwin Catmull»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
خویوو-کولونقا
خویوو-کولونقا (لهیستانجا: Chojewo-Kolonia) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
ویلیام هولدن
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«William Holden»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
خویوو-کولونقا
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
ویلیام هولدن
گؤرونتولر
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
روبرت آر. بوتلر
'''روبرت آر. بوتلر''' (اینگیلیسجه: Robert R. Butler) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۸۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۳۳ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۸۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۳۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:دلس، اورقن دوغوملولار بؤلمه:اورقن جومهوریتچیلر بؤلمه:کندن، اورقن دوغوملولار
ویلدکات، ویومینق
ویلدکات (اینگیلیسجه: Wildcat, Wyoming) آمریکانین وایومینق ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کوچیتی لیک، نیومکزیکو
کوچیتی لیک، نیومکزیکو (اینگیلیسجه:Cochiti Lake, New Mexico ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۶۹ نفر ایمیش و نیومکزیکو ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cochiti Lake, New Mexico»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تاتسونوری یاماقاتا
تاتسونوری یاماقاتا (اینگیلیسجه: Tatsunori Yamagata) کئچمیشده بیر ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
نیوترال میلک هوتل
نیوترال میلک هوتل (اینگیلیسجه: Neutral Milk Hotel) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
جکسون'س قاپ، آلاباما
جکسون'س قاپ (اینگیلیسجه: Jackson's Gap, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۸۱۴ نفر ایدی.
مالئیفیوو
مالئیفیوو (Malafeyevo Малафеево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
جکسون'س قاپ، آلاباما
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مالئیفیوو
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
آراکس، روسیه
آراکس، روسیه (Araks, Armavir Araks, Armavir) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر نۇفوس سایی‌سی اساسیندا ۲٬۱۱۳ نفر دیر. 1946 میلادی ایلینده تاسیس اولونوب.
کوری، نوادا
کوری، نوادا (اینگیلیسجه:Currie, Nevada ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و نوادا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Currie, Nevada»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پاریجی, ویکار آباد دیستریکت
پاریجی, ویکار آباد دیستریکت(اینگیلیسجه:Parigi, Vikarabad district) هیندوستان اؤلکه‌سینین تلانقانا ایالتینده بیر شهر دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۲۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ شهرده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
پلینول، میشیقان
قایناق‌لار
بؤلمه:میشیقان ایالتین شهرلری
تونوپاه، نوادا
تونوپاه (اینگیلیسجه: Tonopah, Nevada) آمریکانین نوادا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۰۰ -جو ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲٬۴۷۸ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:تونوپاه، نوادا بؤلمه:آمریکا شهرلری
آنجور (ماهاراشترا)
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
یاستکوویتسه
یاستکوویتسه (لهیستانجا: Jastkowice) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودکارپاتسکیه اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 2350 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
ریاض محرز
ریاض محرز (اینگیلیسجه: Riyad Mahrez) (دوْغوم:February 21, 1991 سارسل) بیر فوتبالیست. منچستر سیتی فوتبال کولوبو و الجزاییر میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
یاستکوویتسه
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jastkowice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ریاض محرز
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:لو اور کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:سارسل دوغوملولار بؤلمه:لستر سیتی کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:منچستر سیتی کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۵ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۷ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
دیکرسون، مریلند
دیکرسون، مریلند (اینگیلیسجه:Dickerson, Maryland ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۸۴۸ نفر ایمیش و مریلند ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dickerson, Maryland»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایستیو کینق (سیاستچی)
ایستیو کینق (اینگیلیسجه: Steve King ) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و کولورادو ایالتین سناتور ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۱۹۶۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
اتاهوالپا یوپانکی
اتاهوالپا یوپانکی (اینگیلیسجه: Atahualpa Yupanqui) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. اتاهوالپا یوپانکی ۳۱ ژانویه ۱۹۰۸ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۲۳ مئی ۱۹۹۲ میلادی تاریخینده نیم (فرانسه) شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
بئر حکیم دؤیوشو
''بئر حکیم دؤیوشو (اینگیلیسجه: Battle of Bir Hakeim) آلمان و قوْنشو اؤلکه‌سی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.غزاله دؤیوشونین بیر قیسمی‌دیر. لیبی یئرینده اوز وئرمیش‌دیر
وایه
وایه (ایتالیاجا: Vaie) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۴۱۳ نفر ایمیش. و پیمونت اوستانیندا یئرلشیب.
بئر حکیم دؤیوشو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of Bir Hakeim»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
وایه
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vaie»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
سادهوپول
سادهوپول(اینگیلیسجه:Sadhupul) هیندوستان اؤلکه‌سینین هیماچال پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ابولووا
ابولووا (اینگیلیسیجه: Ebolowa) کامرون اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۶۳۶ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۷۶۸۸۵ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
بایرسدورف
بایرسدورف (اینگیلیسجه: Beiersdorf) آکتسینقزلشافت شیرکت‌دیر و آلمان‌دا یئرلشیب و سهامی بورس‌دا آلیش وئریش اوْلونور. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۱۷٬۶۵۹ نفر اوْلوب.
جان بی. نلسون
'''جان بی. نلسون''' (اینگیلیسجه: John B. Nelson) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و آریزونا ایالتین سناتور ایدی. ۱۹۳۶ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۳۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
بایرسدورف
قایناق‌لار
بؤلمه:شیرکت‌لر
کارنز سیتی، تکزاس
کارنز سیتی، تکزاس (Karnes City, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 3.4 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 3457 نفر و اها‌لی سیخلیغی 628.4 اینسان  کیلومتر موربّع دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
۱۸۲۸-جی ایلده کانادا
بۇ مقاله ۱۸۲۸-جی ایلینده کانادادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
اؤلوملر
بؤلمه:۱۸۲۸-جی ایلده اؤلکه‌لر بؤلمه:۱۸۲۸-جی ایلده کانادا
پتی دی آبانویلی
پتی دی آبانویلی (اینگیلیسجه: Patti D'Arbanville) آمریکالی اوْیونچو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Patti D'Arbanville»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
ینس لارسن
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:بروندبی کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:نورشلان کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ایستریا وین کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:اودینزه کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
لیمون پیمونته
لیمون پیمونته (ایتالیاجا: Limone Piemonte) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۴۶۹ نفر ایمیش. و پیمونت اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Limone Piemonte»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
برزدن
برزدن (اینگیلیسی‌جه: Bearsden) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 27967 نفر دیر. بۇ شهر ایسکاتلند اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
جانلوکا پسوتو
جانلوکا پسوتو (اینگیلیسجه: Gianluca Pessotto) (دوْغوم:August 11, 1970 لاتیسانا) بیر فوتبالیست. ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بیولوژی
جانلی بیلیم یا بیولوژی (بیوس – جانلی، لوگوس – علم) (اینگیلیسجه:Biology، فارسجا: زیست شناسی) جانلی طبیعت حاقیندا کومپلکس علمدیر. حال-حاضیردا یئر اۆزرینده مؤوجود اوْلان و محو اوْلموش کُلّی میقداردا نؤع مۆختلیف ‌لییی، اوْنلارین قۇرولوشو و فونکسیاسی، منشیی، چوْخالماسی و اینکیشافی، جانلی و جان‌سیز طبیعت‌له علاقه‌سینی اؤیرنیر. بیولوژی حیاتا خاص اوْلان عۆمومی و اؤزل قانون اویغونلوقلاری بللی ائدیر. بیولوژینین چوْخلو بؤلمه‌لری‌نین اوْلماسینا باخمایاراق، قانون اویغونلوقلار، اساساً، عۆمومی بیولوژی طرفیندن تدقیق ائدیلیر. عۆمومی بیولوژی اؤزونده، اساساً، یئر اۆزرینده حیاتین عمله گلمه‌سی حاقیندا نظریه‌نی، سلول حاقیندا نظریه‌نی (سیتولوژی)، مولکولی بیولوژی، اینسان حاقیندا نظریه‌نی، اکولوژی، ژنتیک، بیوسفر حاقیندا نظریه‌نی، تکامول نظریه‌سینی (داروینیزمی)، اوْرقانیزمین اینکیشافینی اؤیرنیر.
ائشیک باغلانتیلاری
ژورنال باغلانتیلاری
بیولوژی Biology terminology
قری مریل
قری مریل (اینگیلیسجه: Gary Merrill) آمریکالی فیلم یؤنئتمنی و اوْیونچو. ۲ آقوست ۱۹۱۵ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۴  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۰۵ مارس ۱۹۹۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gary Merrill»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
کارل کینن سیفرت
کارل کینن سیفرت (Carl Keenan Seyfert) بیلیم اینسان. ۱۱ فوریه ۱۹۱۱ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۴۹  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۳ ژوئن ۱۹۶۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اوْ آسترونومی ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Carl Keenan Seyfert»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
ویلیام اوستیس
ویلیام اوستیس (اینگیلیسجه:William Eustis) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. کمبریج شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. بوستون شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۵۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۲۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین هولندده‌کی سفیرلری بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:کمبریج، ماساچوست دوغوملولار
ایستیو لیندبرق
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
مارک تواین
مارک تواین (Mark Twain) یازیچی - ۳۰ نوْوامبر ۱۸۳۵ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۴  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۱ آوریل ۱۹۱۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mark Twain»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار بؤلمه:مارک تواین بؤلمه:۱۸۳۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۰-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:19th-century American novelists بؤلمه:19th-century American short story writers بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی رومانچیلار بؤلمه:20th-century American short story writers بؤلمه:American abolitionists بؤلمه:American alternate history writers بؤلمه:American autobiographers بؤلمه:American humorists بؤلمه:American male novelists بؤلمه:American male short story writers بؤلمه:American memoirists بؤلمه:American people of Cornish descent بؤلمه:American people of English descent بؤلمه:American people of Scotch-Irish descent بؤلمه:American Presbyterians بؤلمه:American satirists بؤلمه:American travel writers بؤلمه:Anti-imperialism بؤلمه:ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر
قاجار موزه‌سی
قاجار موزه‌سی یا دا امیر نظام ائوی — شئشگیلان محله‌سینده قاجار دؤنمی ندن قالان گروسلو امیر نظام ائوینده اولان موزه. بو ائو بیر زمانلار آذربایجان نین اوستان باشخانی‌نین رسمی ائوی اولوب. توجه ائتمه‌مک ندنی‌ایله بو تیکینتی چوخلو داغیلیشلار گؤرموشدور، بو عیلته گؤره بعضیلر بو تیکینتی‌نی داغیتماق و اونون یئرینده اوخول (مدرسه) دوزتماق ایسته‌ایردیلر. نهایت‌ده بو تیکینتی ۱۳۸۵ (هیجری گونشلی) ایلینده مرمت اولدو.
موزه حاققیندا
تبریز، ایرانین مختلف تاریخی دؤنملرینده خاص ارزیش و اهمیته مالیکدی کی ائلخانلار و قاجارلار دؤوورلرینده بو عظمت لاپ یوخرییا چاتمیشدی. ه‍. ق ۱۲۱۸-ده عباس میرزا فتحعلیشاهین ناییب‌السلطنه‎‌سی اولدوغوندان بری بو شهر رسماً ولیعهدنشین اولوب ایران-روس ساواشلاریندا دا تبریز فرماندهلیک قرارگاهی ایدی. بو شهرده، قاجارلار دؤوروندن، چوخلو بینا یادگار قالیبدیر کی امیر نظام ائوی اونلاردان بیریسیدیر. بو ائو، تبریزین قدیم محله‎‌لریندن بیری اولان شئشگیلان‎دادیر.
قاجارلار زامانیندا بو محله‏‌ده بیر چوخ گؤزل عمارتلر تیکیلمیشدی کی امیر نظام گروسی‎نین ائوی اونلارین ده‎یرلی قالینتیلارینداندیر کی هله‌ده صلابتلی و عظمتلیدیر. گونوموزده قاجار موزه‎‌سی اولان بو عمارت، ناصرالرین شاه دؤورونده، امیر نظام گروسی‎نین پیشکارلیغی زامانیندا و اونون طرفیندن دوزلدیلیبدیر. ناصرالدین شاهین خاطیره‌لرینده، فرنگه اوچونجو سفرده بو ائو وصف اولونوب.
منبعلره گوره سونرالار دا آذربایجان والیلری بو ائوده ساکین اولورموشلار. قالان قیسمت، بو ائوین بیر قیسمتیدیر تاسوفله دیگر قیسمتلری آرادان گئدیبدیر.
پهلوی دؤورونده بو ائو دارایی ایداره‎‌سی و فرهنگ ایداره‎‌سی اولاراق ایستیفاده اولونوبدور. ۱۳۷۰-ده فرهنگی میراثلار سازمانی طرفیندن ساتین آلینیبدیر. بینایا وارد اولان جدّی خیسارتلره گؤره اونون معمارلیق خصوصیتلری و سونّتی موشخّصه‌‎لرینه باخیلاراق تعمیر اولونوب ه‍. ش ۱۳۸۵ اوردیبهشتده، تیکینتی ایشلرینین قورتولدوغوندان سونرا، قاجار موزه‌‎سی اولاراق اشله‌‎دیلیب.
معمارلیق خوصوصیتلری
امیر نظام عمارتی ۱۵۰۰ مترمربع زیربینا و ایکی طبقه‌ده تیکیلیب. اندرونی و بیرونی اولاراق ایکی حَیَطی وار کی باغچالار و حوضلار گؤزللیگینی یوز قات ائدیر.
۱۶ ستون، گؤزل سرستونلرله، باشاباش ائویانی (ائیوان) ساخاییرلار. اوست طبقه‌ده رنگلی شوشه‌‎لی مشبک اروسی پنجره‌‎لر، شومالی و جنوبی نمانین گچبریلری و ایچری تالارلارین و طنبیلرین آیناکارلیق وگچبریسی مجموعه‌نین گؤزللییینی آرتار. زئرزمیده گنیش بیر حوضخانا وار کی بینانین لاپ گؤزل یئرلریندندیر؛ حوضخانانین محکم ستونلاری و سقفینین کرپیج دوزومو گوزه گلندیر.
موزه‏‌نین تالارلاری
بیرینجی طبقه تالارلاری: سکّه، توخونما (بافته)، چینی، شوشه (آبگینه)، موسیقی، خاتم، فلزلر تالاری.
ایکینجی طبقه تالارلاری: داش، اسلحه، رجال و فرامین، معمارلیق و شهرسالما (معماری و سهرسازی) تالاری.
آی، قوزئی کارولینا
آی (اینگیلیسجه: Ai, North Carolina) آمریکانین قوزئی کارولینا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کوپینتن-کولونقا
کوپینتن-کولونقا (لهیستانجا: Kupientyn-Kolonia) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kupientyn-Kolonia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۱۸۵۷-جی ایلده شیلی
بۇ مقاله ۱۸۵۷-جی ایلینده شیلیده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۵۷-جی ایلده شیلی بؤلمه:۱۸۵۷-جی ایلده اؤلکه‌لر
ایستارویانزیجیتووو
ایستارویانزیجیتووو (Staroyanzigitovo Староянзигитово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
۱۸۱۰-جو ایلده سوئد
بۇ مقاله ۱۸۱۰-جو ایلینده سوئده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
ادوین پاور
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Edwin Power»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
اولیویا هولت
{{Infobox person
اولیویا هولت (اینگیلیسجه: Olivia Holt) آمریکالی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. اولیویا هولت ۵ آقوست ۱۹۹۷ ‏ تاریخینده جرمنتاون، تنسی شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
پکن متروسو
پکن متروسو بیر شهری قاطار دی کی چین جمهوریتینین باشکندینده یئرلشیب دی.
کراسنوی پلامیا
کراسنوی پلامیا (Krasnoye Plamya Красное Пламя) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
واندالیا، مونتانا
واندالیا (اینگیلیسجه: Vandalia, Montana) آمریکانین مونتانا ایالتینده یئرلشن بیر شهر.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
روبرت آر. توماس
'''روبرت آر. توماس''' (اینگیلیسجه: Robert R. Thomas) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. ۱۹۵۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:سن دییقو چارجرز کولوبونون اویونچولاری
یورک بیچ، دلاویر
یورک بیچ (اینگیلیسجه: York Beach, Delaware) آمریکانین دلاویر ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اوجیناکوپا
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
مانجاکوپام
مانجاکوپام (اینگیلیسجه:Manjakuppam) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر شهر دیر. بۇ شهرده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
یدوبنزن دیکولورید
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Iodobenzene dichloride»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
ساوت لندینق، کالیفورنیا
ساوت لندینق، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:South Landing, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۰۷۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«South Landing, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تشختین
تشختین (چک‌جا: Čechtín) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۳۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۰۰ نفر ایمیش و ویسوچینا اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Čechtín»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
فرید الاطرش
فرید الاطرش (اینگیلیسجه: Farid al-Atrash) بسته‌چی، اویونچو، شارکیچی و موسیقیچی - عربی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ۲۶ دسامبر ۱۹۷۴ میلادی تاریخینده Beirut شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
خویوو
خویوو (لهیستانجا: Chojewo) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chojewo»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پیتسولی
پیتسولی (ایتالیاجا: Pizzoli) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۷۴۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 3616 نفر ایمیش.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pizzoli»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
سغوان
سغوان (اینگیلیسیجه: Seghouane) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۷۵۹۹ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
برچوود
برچوود (اینگیلیسی‌جه: Birchwood) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 11395 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
پاولین بریمر
پاولین بریمر (اینگیلیسجه: Pauline Bremer) (دوْغوم:April 10, 1996 درانزفلد) بیر فوتبالیست. آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری
Source:
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
دانمارک و سوئد ساواشی
''دانمارک و سوئد ساواشی (اینگیلیسجه: Dano-Swedish War of 1808–09) سوئد و دانمارک قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.ناپلئون ساواشلارینین بیر قیسمی‌دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dano-Swedish War of 1808–09»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:ناپلئون ساواش‌لاری بؤلمه:سوئدین ساواش‌لاری بؤلمه:نوروژین ساواش‌لاری بؤلمه:دانمارکین ساواش‌لاری بؤلمه:فرانسه‌نین ساواش‌لاری بؤلمه:بؤیوک بریتانیانین ساواش‌لاری بؤلمه:دانمارک و سوئد ساواشی
امیر نظام گروسی
امیر نظام گروسی ایرانین قاجارلار زامانینداکی مۆهوم شخصلریندن بیریسیدیر کی هر زامان حکومتین موهوم پستلاریندایدی. ایرانین فرانسا داکی ائلچیسی (سفیر) اولدوغو زامان سکه باسما دستگاهینی ایرانا گتیردی. ناصرالدین شاه زامانیندا آذربایجانین پیشکاری اولدو. تامباکی (تنباکو) نهضتـینده مثبت نقش اوینادی. عؤمورونون سون چاغلاریندا کیرمانا تبعید اولوب اورادا دا دونیاسینی دییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:کیمسه‌لر قارالامالاری بؤلمه:آذربایجان شخصیت‌لری بؤلمه:قاجار تاریخی بؤلمه:قاجار سیلسله‌سی
اوتیس، کانزاس
اوتیس (اینگیلیسجه: Otis, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۶۲ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سوتک، روسیه
سوتک، روسیه (Sotk Сотк) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر نۇفوس سایی‌سی اساسیندا 1135 نفر دیر.
ایستیوارت مکینئی (سیاستچی)
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:ایکی‌جینس کیشیلر
مارک آلدانوف
مارک آلدانوف (Mark Aldanov) یازیچی - اوْ، اثرلرینی روس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mark Aldanov»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پوئبلو او ساندیا ویلیج، نیومکزیکو
پوئبلو او ساندیا ویلیج، نیومکزیکو (اینگیلیسجه:Pueblo of Sandia Village, New Mexico ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۴۴ نفر ایمیش و ۲٫۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۵۳۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و نیومکزیکو ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pueblo of Sandia Village, New Mexico»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
پلیزنت ریج، میشیقان
پلیزنت ریج، میشیقان (Pleasant Ridge, Michigan) آمریکانین میشیقان ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۴۸  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۵۲۶ نفر دیر. بۇ شهر ۱۹۵ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pleasant Ridge, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:میشیقان ایالتین شهرلری
احمد رحمت‌الله
احمد رحمت‌الله (اینگیلیسجه: Ahmed Rahmatullah) (دوْغوم:July 22, 1986 قطر) بیر فوتبالیست. مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
پاته دؤیوشو
''پاته دؤیوشو (اینگیلیسجه: Battle of Patay) اینگیلیس شاهلیغی و فرانسه قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.اورلئان یئرینده اوز وئرمیش‌دیر بۇ وۇروشون سوْنو فرانسه غلبه‌سیله بیتمیش‌دیر
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of Patay»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:۱۴۲۹-جو ایلده فرانسه بؤلمه:لوآره بؤلمه:سانترین تاریخی
کومپیتا
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cómpeta»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
لئو رابین
لئو رابین (اینگیلیسجه: Leo Robin) آمریکالی بسته‌چی، شارکی یازیچی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. لئو رابین ۶ آوریل ۱۹۰۰ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۲۹ دسامبر ۱۹۸۴ میلادی تاریخینده Woodland Hills, California شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
سونزون، تکزاس
سونزون (اینگیلیسجه: Swenson, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
۱۹۵۲-جی ایلده کانادا
بۇ مقاله ۱۹۵۲-جی ایلینده کانادادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۲-جی ایلده کانادا بؤلمه:۱۹۵۲-جی ایلده اؤلکه‌لر
لوری لافلین
لوری لافلین (اینگیلیسجه: Lori Loughlin) آمریکالی اوْیونچو ۲۸ ژولای ۱۹۶۴ ‏ میلادی تاریخینده نیویورک شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۱۹۷۹–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lori Loughlin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
رابرت دیرکس
رابرت دیرکس (Robert Dirks) چینلی بیلیم اینسانی. ۲۹ مئی ۱۹۷۸ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۳۶  ایل عومر ائله‌ییب و ۰۳ فوریه ۲۰۱۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری کالیفورنیا تکنولوژی انستیتوسو‌دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Robert Dirks»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
آرسن بقلاریان
آرسن بقلاریان (اینگیلیسجه: Arsen Beglaryan) (دوْغوم:February 18, 1993 کراسنودار) بیر فوتبالیست. ائرمنیستان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
هارولد جی. موزیر
'''هارولد جی. موزیر''' (اینگیلیسجه:Harold G Mosier) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. سینسیناتی شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. واشینقتون شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
ادوین ایی. مویس
'''ادوین ایی. مویس''' (Edwin E. Moise) بیلیم اینسان. ۲۲ دسامبر ۱۹۱۸ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ادوین ایی. مویس تکزاس بیلیم‌یوردو، آستیندا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری میشیقان بیلیم‌یوردو‌دیر. اوْ ریاضیات ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Edwin E. Moise»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لوتر یونقداهل
لوتر یونقداهل (اینگیلیسجه: Luther Youngdahl) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۹۶ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۷۸ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۹۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۷۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:مینیاپولیسلی نیظامیلر
یاستکوو (لوبلین)
یاستکوو (لوبلین) (لهیستانجا: Jastków, Lublin Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و لوبلین اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 700 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jastków, Lublin Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
رامپ، باتی ویرجینیا
رامپ (اینگیلیسجه: Ramp, West Virginia) آمریکانین باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایستیون آر. ایستملر
'''ایستیون آر. ایستملر''' (اینگیلیسجه: Steven R. Stemler) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:جفرسونویل، ایندیانا دوغوملولار
قونا سراندی
قونا سراندی(اینگیلیسجه:Gonna Serandi) هیندوستان اؤلکه‌سینین باتی بنقال ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده بنقال دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
پووورینو
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
یاقدیق، روسیه
یاقدیق، روسیه (Yagdyg Ягдыг) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بوریاتیادا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:بوریاتیا کندلری
۱۹۴۸-جی ایلده ایرلند
بۇ مقاله ۱۹۴۸-جی ایلینده ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۸-جی ایلده ایرلند بؤلمه:۱۹۴۸-جی ایلده اؤلکه‌لر
دانا قس
دانا قس (اینگیلیسجه: Dana Gas) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت پترولیوم و نفت ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. باش مرکزی شارجه شهرینده یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dana Gas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
اکسیدنتال، کالیفورنیا
اکسیدنتال، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:Occidental, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۱۱۵ نفر ایمیش و ۱۲٫۸۶۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Occidental, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
رابارلی
رابارلی (اینگیلیسجه:Raebareli) هیندوستان اؤلکه‌سینین اوتار پرادش ایالتینده بیر شهر دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
سیرا ویلیج، کالیفورنیا
سیرا ویلیج، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:Sierra Village, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۵۶ نفر ایمیش و ۶٫۵۴۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sierra Village, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
براینتری، اسکس
براینتری، اسکس (اینگیلیسی‌جه: Braintree, Essex) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 53477 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
یدواستیک اسید
یدواستیک اسید (Iodoacetic acid) بیر شیمیایی ماده.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Iodoacetic acid»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
برباشه
برباشه (اینگیلیسیجه: Barbacha) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۲۷٬۰۰۰ نفردیر.
میرزا علی غروی علیاری
آیت ‏اللَّه حاج میرزا علی غروی علیاری تبریزی ـ چاغداش آذربایجانلی مجتهد و فقیه.
کاسی، تکزاس
کاسی، تکزاس (Kosse, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 17.7 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 497 نفر و اها‌لی سیخلیغی 147.4 اینسان  کیلومتر موربّع دیر.
میرزا علی غروی علیاری
یاشامی
میرزا علی غروی علیاری 1280 هجری شمسی ایلیننده تبریز شهرینده علم و تقوا ائوینده دنیایا گلدی. او آیت‏اللَّه حاج ملاعلی علیاری‌نین نوه‌لریندن دیر.
میرزا علی، مقدماتی قورتاراندان سونرا مقدس نجف شهرینه یوللاندی و ایللر بویو ضیاء الدین عراقی، میرزای نایینی، سید ابوتراب خوانساری و سیدعلی آقا قاضی کیمی شخصیتلرین محضریندن استفاده ائله‌دی. او، بو مدتده اخلاق، فقه، اصول، كلام، رجال، عرفان، حكمت و فلسفه ساحه‌لرینده حد کمالا چاتدی و نجف بؤیوک مجتهدلرین الیندن اجتهاد اجازه‌سی آلدی. او 31 یاشیندا اولاندا جدّی آیت‏اللَّه محمدحسن علیاری‌نین ایسته‌گی ایله تبریزه قاییتدی و 65 ایل بویوندا تدریس، تحقیق، تألیف و تربیته مشغول اولدو.
سکستون، ایووا
سکستون (اینگیلیسجه: Sexton, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتینده یئرلشن بیر کند. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۸۸ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۳۷ نفر ایدی.
کاسی، تکزاس
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
سکستون، ایووا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
میرزا علی غروی علیاری
یاشامی
آیت‏اللَّه علیاری 1417 هجری قمری ایلین ذیحجه آیی‌نین 13-ده 96 یاشیندا تبریز شهرینده دنیایا گؤز یومدو و قوم شهرینده خانم معصومه‌نین حرمینده تورپاغا تاپیشیریلدی.
اثرلری
اوندان چوخلو اثرلر قالیب.
قایناق
بؤلمه:کیمسه‌لر قارالامالاری بؤلمه:عالیملر
الک کریک، نبراسکا
الک کریک (اینگیلیسجه: Elk Creek, Nebraska) آمریکانین نبراسکا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۹۵ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آدریان پالیکی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Adrianne Palicki»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
اسپولتو
اسپولتو (ایتالیاجا: Spoleto) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۸۲۸۳ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۹۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و اومبریا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Spoleto»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
پل سی. فیشر
پل سی. فیشر (اینگیلیسجه:Paul C Fisher) آمریکالی سیاستچی.
کرتوو
کرتوو (چک‌جا: Krtov) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۵۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۴۴ نفر ایمیش و گونئی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
پل سی. فیشر
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۱۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۰۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:بولدر سیتی، نوادا دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
کرتوو
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Krtov»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
ناظم الغزالی
ناظم الغزالی (اینگیلیسجه: Nazem al-Ghazali) عراقلی شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - عربی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ناظم الغزالی بغداد شهرینده حیاتا گؤز آچیب و ۲۳ اوْکتوبر ۱۹۶۳ میلادی تاریخینده بغداد شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:بغدادلی موسیقیچیلر
پاخیر
پاخیر، (اینگلیسجه:copper، آنادولو تورکجه‌سی:bakır) پریودیک جدولده سمبولو "Cu" کیمیاسال المنت و یئر اۆزؤنده ان چوْخ اولان متاللارین بیریدیر. بو متال الکتریک آخیٛنتیٛسین گۆمۆشدن سونرا ان یاخشی ایلَتَن متالدیر.
قایناقلار
بؤلمه:شیمی بؤلمه:پاخیر بؤلمه:شیمیایی عونصورلر بؤلمه:Transition metals بؤلمه:Biology and pharmacology of chemical elements بؤلمه:Dietary minerals بؤلمه:Electrical conductors بؤلمه:Cubic minerals بؤلمه:Native element minerals بؤلمه:Symbols of Arizona
۱۹۴۹-جو ایلده هیندوستان
بۇ مقاله ۱۹۴۹-جو ایلینده هیندوستاندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
بوب بیقجینز
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
پرخوشکووو
پرخوشکووو (Perkhushkovo Перхушково) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
کاسانو ایرپینو
کاسانو ایرپینو (ایتالیاجا: Cassano Irpino) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۱۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 1014 نفر ایمیش.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cassano Irpino»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
جان بی. هاولئی
'''جان بی. هاولئی''' (اینگیلیسجه: John B. Hawley) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۳۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۹۵ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
دیانا قورتسکایا
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
مارک اکیتو
مارک اکیتو (Marc Acito) رومانچی و یازیچی - ۱۱ ژانویه ۱۹۶۶ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Marc Acito»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار
ایسپانیا ایمپیراتورلوغو
ایسپانیا ایمپیراتورلوغو — ۱۴۹۲-جی ایلده قرانادانین توتولماسیندان، ۱۸۹۸-جی ایلده ایسپانیانین کولونیاسی فیلیپین اراضیسینین آمریکا بیرلشمیش ایالتلری طرفیندن ایشغال ائدیلمه‌سینه قدرکی دؤورو ایحاطه ائتمیشدیر.
قایناق
بؤلمه:تاریخ بؤلمه:تاریخی دؤولتلر
عبدالرحمان العجلان
عبدالرحمان العجلان (اینگیلیسجه: Abdulrahman Al-Ajlan) (دوْغوم:July 11, 1986 عربیستان) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:الحماده کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:المزاحمیه کولوبونون اویونچولاری
کوپینتن
کوپینتن (لهیستانجا: Kupientyn) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
کودینهی
کودینهی (اینگیلیسجه:Kodinhi) هیندوستان اؤلکه‌سینین کرالا ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۰۰۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده مالایالم دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
کوپینتن
بؤلمه:لهیستان شهرلری
کودینهی
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کوپینتن
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kupientyn»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
دانمارک و سوئد ساواشی (۱۶۵۷–۵۸)
''دانمارک و سوئد ساواشی (۱۶۵۷–۵۸) (اینگیلیسجه: Dano-Swedish War (1657–58)) ایکینجی قوزئی ساواشینین بیر قیسمی‌دیر. دانمارک و سوئد یئرینده اوز وئرمیش‌دیر
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dano-Swedish War (1657–58)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:ایکینجی قوزئی ساواشی بؤلمه:دانمارکین ساواش‌لاری بؤلمه:نوروژین ساواش‌لاری بؤلمه:سوئدین ساواش‌لاری بؤلمه:۱۶۵۷-جی ایلده دانمارک بؤلمه:۱۶۵۸-جی ایلده دانمارک بؤلمه:۱۶۵۷-جی ایلده سوئد بؤلمه:۱۶۵۸-جی ایلده سوئد
۱۹۳۵-جی ایلده مالزی
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۵-جی ایلده اؤلکه‌لر
تاکویا ماتسورا
تاکویا ماتسورا (اینگیلیسجه: Takuya Matsuura)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوکبروک، کنتاکی
اوکبروک، کنتاکی (اینگیلیسجه:Oakbrook, Kentucky ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۹۰۳۶ نفر ایمیش و ۸٫۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۶۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کنتاکی ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Oakbrook, Kentucky»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایستیون هووارد (سیاستچی)
ایستیون هووارد (اینگیلیسجه: Steven Howard ) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. ۱۹۷۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.