cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جورج بی. کورتلیو
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۶۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۴۰-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
شو تای
شو تای (اینگیلیسی‌جه: Shō Tai) بیر شاهزاده ایدی. ژوئن ۸ ۱۸۴۸ – مارس ۱۱  ۱۸۷۹ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
کئیسی، اورقن
کئیسی (اینگیلیسجه: Keasey, Oregon) آمریکانین اورقن ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
رز، تکزاس
رز (اینگیلیسجه: Reese, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کولن هودجکینسون
کولن هودجکینسون (اینگیلیسجه: Colin Hodgkinson) بریتانیالی موسیقیچی - جاز موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. کولن هودجکینسون ۱۴ اوْکتوبر ۱۹۴۵ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
والویس بی
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
مری مکدانل
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mary McDonnell»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
شارووتسووا لهوتا
شارووتسووا لهوتا (چک‌جا: Šárovcova Lhota) بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و هرادتس کرالووه اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Šárovcova Lhota»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
کورجو
کورجو (ایتالیاجا: Correggio, Emilia-Romagna) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۵۶۹۴ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و امیلیا-رومانیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
۱۸۵۵-جی ایلده سوئیس
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۵۵-جی ایلده سوئیس
ولی سنتر، کالیفورنیا
ولی سنتر، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:Valley Center, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۹۲۷۷ نفر ایمیش و ۷۱٫۰۳۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۰۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Valley Center, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اؤزبک مطبخی
بندانگشتی|اؤزبک پلاوی بندانگشتی|[[بوخارا چؤرگی و مانتی شورباسی]] بندانگشتی|پتیر (فتیر) اؤزبک مطبخی – شرق اؤلکه‌لری‌نین مطبخی آراسیندا اؤز رنگارنگ‌لیگی ایله سئچیلیر. بعضی پیشیرمه دستورلاری چوخ‌عصرلیک تاریخه مالیکدیر، اونلارین حاضیرلانماسی ایسه دؤوروموزه قدر گلیب چاتمیش مراسیملرله موشاییعت اولونور. اؤلکه‌نین قوزئیینده پلوو، قیزاردیلمیش ات و خمیر معمولات‌لارینا اوستونلوک وئریرلرسه، گونئیده دویو و تره‌وزدن موختلیف چئشیدده اولان یئمک‌لر حاضیرلاییرلار. چؤرک اؤزبک‌لر اوچون موقدّس ساییلیر. اونلار کؤکه‌نی تندیرده بیشیریرلر. کؤکه‌لرین ایسه "آبی-‌نان"   " پتیر " ،  " شیرما " ،  " لاچیره " ،  " چئوات " ،  " قاتلاما "  کیمی نؤولری وار. حتّی، بؤیوک عالیم ابن سینا بیر چوخ خسته‌لیک‌لری موعالیجه ائتمکده اؤزبک چؤرگینی یئمگی ده مصلحت گؤروردو. پلوو اؤزبکیستان ین ان لذیذ یئمگی‌دیر. اونو کیشی‌لر حاضیرلاییر. اؤزبک مطبخینده شوربالار دا اؤزونه‌مخصوص یئر توتور. بوندان علاوه ، اؤزبکستان اؤز مئیوه‌لری، یئمیشی و قارپیزی ایله تانینیر. ایچکی‌لره گلینجه، اونلار چایا چوخ اؤنم وئریر و اونو عادتاً تمیز حالدا ایچمگی خوشلاییرلار. لاکین صحرا بؤلگه‌لرینده چایا سود ده قاتیلیر. چایدان باشقا آیران، کومپوت و شربت ده اؤزبک‌لرین سئویملی ایچکی‌لری سیراسیندادیر.
قایناقلار
بؤلمه:مطبخ بؤلمه:تورک مطبخلری
استیو جیمز
استیو جیمز (اینگیلیسجه: Steve James (footballer)) (دوْغوم:November 29, 1949 Coseley) بیر فوتبالیست. مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قوارمان
قوارمان (ایسپانجا: Guarromán) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر بۇ شهرین مساحتی ۹۶ کیلومتر موربّع دیر. ۳۴۵ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۲۹۰۴ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۳۰٫۳ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Guarromán»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
بژوزا ستادنقتسکا
بژوزا ستادنقتسکا (لهیستانجا: Brzóza Stadnicka) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودکارپاتسکیه اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 1200 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Brzóza Stadnicka»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لاپیریوم
لاپیریوم (Lapyrium) بیر شیمیایی ماده.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lapyrium»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
۱۸۱۳-جو ایلده فرانسه
بۇ مقاله ۱۸۱۳-جو ایلینده فرانسه‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۱۳-جو ایلده فرانسه بؤلمه:۱۸۱۳-جو ایلده اؤلکه‌لر
لوئیس، تکزاس
لوئیس، تکزاس (اینگیلیسجه:Louise, Texas ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۹۹۵ نفر ایمیش و ۱۷٫۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و تکزاس ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Louise, Texas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
خالد الغندور
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
آنا لی (اویونچو)
آنا لی (اویونچو) (اینگیلیسجه: Anna Lee) آمریکالی اوْیونچو ۹۱  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۱۴ مئی ۲۰۰۴ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1932–۲۰۰۳ ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Anna Lee»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
فردریک تام بروکس
فردریک تام بروکس (Frederick Tom Brooks) بیلیم اینسان.
ماکس قرونبرق
ماکس قرونبرق (اینگیلیسجه: Max Gruenberg) یهودی آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۹۴۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۲۰۱۶ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
فردریک تام بروکس
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Frederick Tom Brooks»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ماکس قرونبرق
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۱۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
فردریک تام بروکس
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
بئیکر، فلوریدا
بئیکر (اینگیلیسجه: Baker, Florida) آمریکانین فلوریدا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۹۰۰ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
شهریار شفیق
شهریار شفیق (اینگیلیسی‌جه: Shahriar Shafiq) بیر شاهزاده ایدی.
بؤلمه:شاهلار
روبرت ایسمیت (سیاستچی)
روبرت ایسمیت (اینگیلیسجه:Robert Smith (Cabinet member)) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. لنکستر شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. بالتیمور شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۵۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۴۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:لنکستر، پنسیلوانیا سیاستچیلری بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
۱۷ اوْکتوبر
۱۷ اوکتوبر:
۱۳۴۶ — اینگیلیستان و ایسکاتلند آراسیندا باش وئرن نویلس-کروسس دؤیوشو نتیجه‌سینده ایسکاتلند اوردوسو وئران ائدیلدی، ایسکاتلند شاهی ۲-جی داوید اسیر دوشدو.
۱۶۱۲ — صفویلر دؤولتی و عثمانلی ایمپیریاتوریسی آراسیندا سراب صولحو ایمضالانمیشدیر.
۱۹۰۲ — دترویتدا «جادیلاج» مارکلی ایلک اوتوموبیل ایستحصال ائدیلمیشدیر.
۱۹۰۵ — روس ایمپیراتوری ۲-جی نیکولای دؤولت دوماسینا قانون‌گوذار حاکیمیتین و لیبرال آزادلیغین وئریلمه‌سی حاقیندا بیانیه ایمضالادی.
۱۹۶۱ — سوو.آی‌کاپی‌نین ۲۲-جی کونگره‌سی کئچیریلدی. کونگره‌ده اؤلکه‌ده کومونیزمی ۲۰ ایل مودتینه قورماق قرارا آلیندی.
۲۰۰۷ — تورکیه مجلیسی حوکومته قوزئی عراقدا ضیدترور عملیاتلاری کئچیرمه‌یه ایجازه وئردی.
بؤلمه:۱۷ اوکتوبر بؤلمه:اوکتوبر آیی‌نین گونلری بؤلمه:ایلین گونلری
میس چاغی
بندانگشتی|چالکولیتیک بیر معبد دن قالان لار. چالکولیتیک اینگیلیسجه Chalcolithic
یونانجا χαλκός چالکو۱ میس یوخسا پاخیر λίθος لیتیک۱ یعنی داش چالکولیتیک اولور پاخیر داشلیق. بیر قازی بیلیم دونمی دیر کی نئولیتیک ین گنیشلیغینه باخاراخ آراشدیریر. چائولیتیک یوخسا پاخیر داشلیق دونمی نئولیتیک یوخسا ینی داشلیق و بورنز چاغی ن آراسیندا بیر گچیجی دیر.
۱-https://en.m.wikipedia.org/wiki/Chalcolithic#cite_ref-OED-Chalcolithic_1-3
پاولا دوکری
پاولا دوکری (اینگیلیسجه: Paula Dockery) آمریکالی سیاستچی قادین ، جومهوری حزبینین عوضوو و فلوریدا ایالتین سناتور ایدی. فلوریدا بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۶۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
هاشتاد (شهر)
هاشتاد ، نوروژین ترومس اوستانیندا یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۱٫۱۵ کم مساحتی دنیز سطحیندن ۳ متر اوجالیغی و ۲۰۱۶-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۲۰٬۹۵۳ نفر جمعیتی واردیر.
قایناقلار
بؤلمه:ترومس شهرلری بؤلمه:نوروژ شهرلری بؤلمه:هاشتاد
ایسمازنوو
ایسمازنوو (Smaznevo Смазнево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آلتای دیارین کندلری
آمباداقاتی
آمباداقاتی(اینگیلیسجه:Ambadagatti) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
۱۹۲۳-جو ایلده برزیل
بۇ مقاله ۱۹۲۳-جو ایلینده برزیلده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
داوود ال سعید
داوود ال سعید (اینگیلیسجه: Dawod Al Saeed) (دوْغوم:March 28, 1991 عربیستان) بیر فوتبالیست. الحزم فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۹۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:فوتبال قولرلری بؤلمه:الصفا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:القادسیه کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:الترجی کولوبونون اویونچولاری
اس. پی. ال. سورنسن
'''اس. پی. ال. سورنسن''' (S. P. L. Sørensen) دانمارکلی بیلیم اینسانی. ۷۱  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۲ فوریه ۱۹۳۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«S. P. L. Sørensen»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
وانقروویتس
1040.8 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. وانقروویتس (لهیستانجا: Wągrowiec County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و بویوک لهیستان اوستانیندا یئرلشیر.
کورابالاکوتا
کورابالاکوتا (اینگیلیسجه:Kurabalakota) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۷۶۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
وانقروویتس
بؤلمه:لهیستان شهرلری
کورابالاکوتا
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
وانقروویتس
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wągrowiec»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۱۸۵۶-جی ایلده سوئیس
بۇ مقاله ۱۸۵۶-جی ایلینده سوئیسده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
رافائله کالتسینی
رافائله کالتسینی ادبیات تنقیدچی و یازیچی - ۲۹ دسامبر ۱۸۸۵ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:یازیچیلار
مودرنیزم
بندانگشتی|مدرنیسم مودرنیزم یوخسا چاغداشلیق بیر فلسفه و صنعت حرکتی دیر بو حرکتین قالخماسی ۱۹ و ایلک ۲۰ یوزایللرینده باتی دا گنیش توپلومسال دییشلیک لرنن باشلادی بو حرکتین دونوشوکلوگی هونر ده صنعتده فلسفه ده و توپلومسال قورولوشلاریندا اوزون گوستریب کی اوزیده صنعتدی اولونموش دونیانین دونوشو دور. بونلاردان اوزللیکله شهریلشمک ینی تکنولوژی لار و ساواش لار. صنعتچی لر گلنکسل یوخسا سونتی صنعت دن آیریلماخ ایستدیلر.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکیپدیا Modernist
چاغداش
چاغداش یوخسا مدرن ینی چاغین دوشونجه لرینن یارادیلمیش یوخسا تانیلمیش هر بیر شئ.
سپادا
سپادا (ایتالیاجا: Sappada) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۳۳۳ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۲۵۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و فریولی ونتزیا جولیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sappada»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
لاهیجان
لاهیجان، گیلان اوستانی‌ نین لاهیجان بؤلگه‌سی نده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱٬۴۲۸ کیلومتر موربع مساحتی و ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۱۶۷,۵۴۴ نفر جمعیتی واردیر.
ائشیک باغلانتیلار
بؤلمه:لاهیجان بؤلگه‌سی بؤلمه:گیلان اوستانی‌نین شهرلری
جهلان, پنجاب
جهلان, پنجاب(اینگیلیسجه:Gehlan, Punjab) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۴۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
بیت توماس
بیت توماس (اینگیلیسجه: Pete Thomas) موسیقیچی - کانتری موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. بیت توماس ۹ آقوست ۱۹۵۴ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
خوشچا پیروشا
خوشچا پیروشا (لهیستانجا: Huszcza Pierwsza) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و لوبلین اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 1500 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Huszcza Pierwsza»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
هوفمان-لا روش
هوفمان-لا روش (اینگیلیسجه: Hoffmann-La Roche) آکتسینقزلشافت شیرکت‌دیر و آلمان‌دا یئرلشیب و سهامی بورس‌دا آلیش وئریش اوْلونور. بۇ شیرکت فارماکولوژی و درمان ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Fritz Hoffmann-La Roche طرفیندن قۇرولموش‌دور. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۹۴٬۰۵۲ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hoffmann-La Roche»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
قشلاق ارض‌بیگ
قشلاق ارض‌بیگ كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بؤلگه‌سی نين هوراندبولومو نده اولان چهاردانگه قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين   0 نفر اهاليسي وارايميش.
قایناقلار
بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
محمد قریشی
محمد قریشی (اینگیلیسجه: Mohammad Ghoreishi) ایرانلی فوتبال اوْیونچوسو و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
مارتا فولر کلارک
مارتا فولر کلارک (اینگیلیسجه:Martha Fuller Clark) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:نیوهمپشایر دموکراتلاری
واکولا بیچ، فلوریدا
واکولا بیچ (اینگیلیسجه: Wakulla Beach, Florida) آمریکانین فلوریدا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قینکقوتوکسین
قینکقوتوکسین (Ginkgotoxin) بیر اورقانیک بیلشیک.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ginkgotoxin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
محمدرضا علیمردانی
محمدرضا علیمردانی (دوغوم ۱۱ خرداد ۱۳۵۵ تهران) ایرانلی اوخوجو، دوبلور، مجری، استندآپ کمدین و اویونچو دور.
تری قزترین
تری قزترین (اینگیلیسجه:Terry Gestrin) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو. کسکید شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. آیداهو ایالتی بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:آیداهو جومهوریتچیلر بؤلمه:کسکید، آیداهو دوغوملولار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
دیسپینا اولمپیو
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
دسوا-رسلا
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار  ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
چپمن، آلاباما
چپمن، آلاباما (اینگیلیسجه:Chapman, Alabama ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و آلاباما ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chapman, Alabama»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
نوسات
نوسات (ایتالیاجا: Nosate) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۴۹ نفر ایمیش. و لومباردیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nosate»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
تری بونوف
تری بونوف (اینگیلیسجه: Terri Bonoff) یهودی آمریکالی سیاستچی قادین ، دموکرات حزبینین عوضوو و مینسوتا ایالتین سناتور ایدی. کلارک بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۵۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ادینا، مینه‌سوتا دوغوملولار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر
ویلیام ارنست میلس
ویلیام ارنست میلس (William Ernest Miles) بریتانیالی بیلیم اینسانی.
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
میشل بیبار
میشل بیبار (اینگیلیسجه: Michel Bibard) (دوْغوم:November 30, 1958 Amboise) بیر فوتبالیست. فرانسه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
۲۰۱۶-جی ایلده سوئیس
بۇ مقاله ۲۰۱۶-جی ایلینده سوئیسده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۶-جی ایلده سوئیس
واقانقتس
واقانقتس (لهیستانجا: Waganiec) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و کویافسکو-پومورسکی اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 1300 نفر ایمیش.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Waganiec»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
شریدان، میشیقان
شریدان (اینگیلیسجه: Sheridan, Michigan) آمریکانین میشیقان ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۶۵۲ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
هریزبرق، ایلینوی
هریزبرق، ایلینوی (Harrisburg, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۷٫۵۵  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۹۰۱۷ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۵۱۷٫۵۱ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۱۲۱ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Harrisburg, Illinois»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایلینوی ایالتین شهرلری
اولاد بن عبدالقادر
اولاد بن عبدالقادر (اینگیلیسیجه: Ouled Ben Abdelkader) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۱۷۳۸۵ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
جرالد لاوال
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۱۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
هایه (پریبرام)
هایه (پریبرام) (چک‌جا: Háje (Příbram District)) بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Háje (Příbram District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
پریوولژایسکای، ولقوقراد اوبلاستی
پریوولژایسکای، ولقوقراد اوبلاستی (Privolzhsky, Volgograd Oblast Приволжский) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قلعه (زنجان)
قلعه (زنجان) کندی زنجان بؤلگه‌سینین، زنجان بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو و بناب قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۲۸۳ نفر اهالیسی و ۵۵ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۱۴۵ نفری کیشی و ۱۳۸ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن ۱۴۷ نفری ساوادلی و ۱۰۰ نفری ساوادسیزدیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری بؤلمه:زنجان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
شهربراز
شهربراز (اینگیلیسی‌جه: Shahrbaraz) قدیم ایران شاهی.۲۷ آوریل ۶۳۰ – ۹ ژوئن ۶۳۰ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. مزدیسنا دینینه اعتیقاد ائتمیشدی. اۆچونجو اردشیر (ساسانی) اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:شاهلار
کوشچیاشن
کوشچیاشن (لهیستانجا: Kościaszyn) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و لوبلین اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 40 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kościaszyn»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لیندن دیوید هال
لیندن دیوید هال (اینگیلیسجه: Lynden David Hall) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. لیندن دیوید هال ۷ مئی ۱۹۷۴ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۱۴ فوریه ۲۰۰۶ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
ماری مایلز مینتر
ماری مایلز مینتر (اینگیلیسجه: Mary Miles Minter) آمریکالی اوْیونچو ۸۲  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۰۴ اوت ۱۹۸۴ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1907–۱۹۲۳ ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mary Miles Minter»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
وولوقدا چایی
وولوقدا چایی (Vologda River، Wologda (Fluss)، Vologda (rivière)، Вологда (река)) اۇزونلوغو 155 km دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vologda River»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چایلار
ریچ آندرزون (سیاستچی)
ریچ آندرزون (اینگیلیسجه: Rich Anderson ) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. آیووا بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۵۶ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۵۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
امرالد ، ویسکانسین
امرالد ، ویسکانسین (اینگیلیسجه:Emerald (CDP), Wisconsin ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۶۱ نفر ایمیش و ویسکانسین ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Emerald (CDP), Wisconsin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
برنار لوفور
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
یوزاوا، آکیتا
یوزاوا (湯沢市? Yuzawa-shi) ژاپوندا آکیتا اوستانیندا بیر شهردیر. ۲۰۱۵-نجی ایلده بو شهرین مئی آییندا ۴۷٬۱۱۹ نوفوسو وار ایدی. اسکی چاغدا بو شهر اوقو اوستانی‌نین بیر بؤلومو ایدی. ائدو چاغیندا کوبوتا بو شهری توتموشدور.
اپسوم، ایندیانا
اپسوم (اینگیلیسجه: Epsom, Indiana) آمریکانین ایندیانا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
یوزاوا، آکیتا
قایناق
بؤلمه:ژاپون
اپسوم، ایندیانا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
موچکاپایسکای
موچکاپایسکای (Muchkapsky Мучкапский) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر
۲۰۱۵-جی ایلده سوئیس
بۇ مقاله ۲۰۱۵-جی ایلینده سوئیسده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قینجرول
قینجرول (Gingerol) بیر اورقانیک بیلشیک. کتون  کیمی تانینیر.
۲۰۱۵-جی ایلده سوئیس
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۵-جی ایلده سوئیس
قینجرول
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gingerol»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
رایامپورام
رایامپورام(اینگیلیسجه:Rayampuram) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
خوشچا دروقا
خوشچا دروقا (لهیستانجا: Huszcza Druga) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و لوبلین اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
توپ (سیلاح)
بندانگشتی|375x375پیکسل توپ بیر وسیله دیر کی دویوش اولان زامانلار جیبهَه نین دالیسیندا دوشمن اوچون اوت باغلاماقا ایشلنر.
توپ بویوک بیر اسلحه دیر کی آغیر اولان صورتله اینفیجاری حالتینه دوشمان جیبهه‌سینه اوت یاغدیریر و تاکتیکی اولان بیر شی دیر کی هم حمله و هم دیفاع اوچون ایشلنیر.
دویوش توپی اول دفعه ایراندا صفوی اولان حوکومتین توسوطیله ایشلندی.
قرون وسطی اولان زامانی اوروپادا باروت (زارنیق) گِت به گِت ایشلنمک ووسعتی چوخالدی و دویوشلرین نتیجه‌سین چوخلو آیری حالتلره دؤندردی.
قایناقلار
__نمایه__
تاروارا
تاروارا (اینگیلیسجه:Tarwara) هیندوستان اؤلکه‌سینین بیهار ایالتینده بیر کند دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ریوجی نویوری
ریوجی نویوری (Ryōji Noyori) ژاپونلی بیلیم اینسانی. ۳ سپتامبر ۱۹۳۸ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ریوجی نویوری کیوتو بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
بایلن
بایلن (ایسپانجا: Bailén) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و خائن اوستانینده یئرلشیب. ۳۴۳ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۱۱۷٫۶ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۱۸۷۸۵ نفر دیر.
ریوجی نویوری
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ryōji Noyori»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بایلن
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
ریوجی نویوری
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
بایلن
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bailén»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
بیتا کوزیدراک
بیتا کوزیدراک (اینگیلیسجه: Beata Kozidrak) لهیستانلی شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. بیتا کوزیدراک ۴ مئی ۱۹۶۰ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
۱۸ اوْکتوبر
۱۸ اوکتوبر:
۱۸۶۷ — آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آلاسکانی روسیه‌دن ۷،۲ میلیون دولارا ساتین آلدی.
۱۸۹۲ — شیکاقو و نیویورک آراسیندا ایلک اوزون مسافتلی تلفون خطی قورولدو.
۱۹۱۲ — ایتالیا-تورکیه موحاریبه‌سینه سون قویان لوزان سازیشی ایمضالاندی.
۱۹۶۷ — شوروی‌یه مخصوص «ونرا-۴» اوتوماتیک سفینه‌سی علمی-تحقیقاتی فضایی ایستگاهی ونرانین سطحینه ائندی.
۱۹۹۱ — آذربایجان جومهوریتی عالی شوراسی «آذربایجان جومهوریتینین دؤولت موستقیللیگی حاقیندا» آناقانون عملینی قبول ائتدی.
۱۹۹۱ — شوروی عالی شوراسینین سون ایجلاسی کئچیریلدی.
۲۰۰۷ — موهاجیرتدن قاییدان پاکیستانین کئچمیش باش ناظیری بینظیر بوتویا قارشی حیاتا کئچیریلن پارتلاییش ۱۴۰ نفرین هلاک اولماسی، ۴۰۰ نفرین یارالانماسی ایله نتیجه‌لندی. بوتو اؤزو حادیثه‌دن سلامت قورتاردی.
بؤلمه:۱۸ اوکتوبر بؤلمه:اوکتوبر آیی‌نین گونلری بؤلمه:ایلین گونلری
زرق (ام بواقی)
زرق (ام بواقی) (اینگیلیسیجه: Zorg, Algeria) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۱۷۳۶ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
لیک‌ساید، فلوریدا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lakeside, Florida»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تیکار, قوجارات
تیکار, قوجارات(اینگیلیسجه:Tikar, Gujarat) هیندوستان اؤلکه‌سینین قجرات ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده قجراتی دیلی و هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
مری الیزابت مک کراکن
مری الیزابت مک کراکن (Mary Elizabeth McCracken) بیلیم اینسان.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mary Elizabeth McCracken»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
آلن، کنتاکی
آلن، کنتاکی (Allen, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۰٫۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۹۳ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۴۱۷٫۲ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. آلن دنیز سئوییه‌سیندن ۱۹۶ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. کنتاکی ایالتی، آت یاریشی، داش کؤمور و اوتومومبیل تولیدی کیمی (تویوتا کمری،شورلت و فورد) تانینیر. غنی توْرپاغا گؤره چوْخلو یئرلری چمن‌لی‌دیر. ایقتیصادیسی اکینچی‌لییه وابسته‌دیر. ائو آتی، اینک، تۆتون، سۆت، دوموز و سویا تیجارت‌ده بؤیوک نقش اوْیناییر. داش کؤمور، دمیر و نفت چیخاریلیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:کنتاکی ایالتین شهرلری
لسمو
لسمو (ایتالیاجا: Lesmo) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۷۷۹۲ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۹۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لومباردیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lesmo»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
شهباز خان دنبلی
شهباز خان دنبلی (اینگیلیسی‌جه: Sahbaz Khan Donboli) بیر شاهزاده ایدی. ۱۷۴۷– ۱۷۶۳ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. ایسلام دینینه اعتیقاد ائتمیشدی.
بؤلمه:شاهلار
انترپرایز دی‌بی
انترپرایز دی‌بی (اینگیلیسجه: EnterpriseDB) اؤزل شیرکت و یا خوصوصی شیرکت. بۇ شیرکت یازیلیم ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«EnterpriseDB»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
واندروژه ویلکیه
واندروژه ویلکیه (لهیستانجا: Wądroże Wielkie) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و سلیزیا سفلی اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 620 نفر ایمیش.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wądroże Wielkie»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
زرینه
زرینه کوردوستان اوستانی‌ نین دیواندره بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۲٬۰۹۱ نفر جمعیتی واردیر.
قایناقلار
بؤلمه:دیواندره بؤلگه‌سی بؤلمه:کوردوستان اوستانی‌نین شهرلری
۲۰۱۴-جو ایلده سوئیس
بۇ مقاله ۲۰۱۴-جو ایلینده سوئیسده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۴-جو ایلده سوئیس
۱۹۳۶-جی ایلده آلمان
بۇ مقاله ۱۹۳۶-جی ایلینده آلماندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
رافائل ساباتینی
رافائل ساباتینی (Rafael Sabatini) بریتانیالی رومانچی و یازیچی - .۲۹ آوریل ۱۸۷۵ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۴  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۳ فوریه ۱۹۵۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rafael Sabatini»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:اینگیلیس یازیچیلاری
ترک، روسیه
ترک، روسیه (Terek, Kabardino-Balkarian Republic Терек) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر 1876 میلادی ایلینده تاسیس اولونوب.
قوزلجا (زنجان)
قوزلجا (زنجان) کندی زنجان بؤلگه‌سینین، زنجان بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو و بناب قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
قایناقلار
بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری بؤلمه:زنجان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
قشلاق جدید
قایناق‌لار
بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
لوسیانو آندراده ریسوت
لوسیانو آندراده ریسوت (اینگیلیسجه: Luciano Bebê) (دوْغوم:March 11, 1981 Riachão do Jacuípe) بیر فوتبالیست. هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
وردون، گونئی داکوتا
وردون (اینگیلیسجه: Verdon, South Dakota) آمریکانین گونئی داکوتا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۵ نفر ایدی.
قدیم روم
بندانگشتی|215x215پیکسل قدیم روم - اوّلجه شهر-دؤولت، سوْنرالار (میلاددان اؤنجه ۳-جو عصرین سوْنون‌دان) آوروپانین غرب و جنوب-شرق حیصّه ‌لری‌نین، کیچیک آسیانین، شیما‌لی آفریقا ساحلی‌نین، سوریه و فلسطینین داخیل اوْلدوغو دؤولت. روایته گؤره، روم شهری میلاددان اؤنجه ۷۵۴/۷۵۳ ایلده انیین واریثلری رومول و رم طرفیندن سالینمیش‌دیر. رومانین تاریخی قدیمی اوْلا‌راق اۆچ دؤوره بؤلونور: چارلیق ( ۷۵۴/۷۵۳-میلاددان اؤنجه ۵۱۰/۵۰۹)، جومهوریتی (میلاددان اؤنجه ۵۱۰/۵۰۹-میلاددان اؤنجه ۳۰ و یا ۲۷)، ایمپراتورلوغو و یا پرینسیپات دؤورو (میلاددان اؤنجه ۳۰ و یا ۲۷-چاغمیزین ۱۹۳ ایلی) و دومینات. روم دؤولتی‌نین تاریخینده اوْردو بؤیوک روْل اوْینامیش‌دیر. روم‌لیلار اوّلکی قولدارلیق دؤولتلرینه نیسبتاً داها مۆکمّل، نظامی اوْردو یارا‌دا بیلمیش‌دیلر. اوْنون اساس قوه‌سی کوقورتا و مانیپولالارا بؤلونموش لگیون‌دان عبارت اوْلان پیا‌دا ایدی. سوواری قوشونو یاردیم‌چی روْل اوْیناییردی.
وردون، گونئی داکوتا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قدیم روم
چارلیق و ارکن جومهوریتی
ان قدیم چارلیق دؤورونون یئددی چارینین آدی معلوم‌دور (رومول، نوما پومپی‌لی، تولل قوستی‌لی، آنک مریخی، تارکوینی پریسک، سروی توللی و مغرور تارکوینی). چارلیق دؤورونون باشلانغیجیندا جمعی ۳۰۰ قبیله‌دن عبارت اوْلان اها‌لی‌دن هر ۱۰ قبیله بیر کوریانی، هر ۱۰ کوریا ایسه تریبانی تشکیل ائدیردی. اۆچ تریبا (لاتین، سابین، اتروسک) وار ایدی. ایجماعنین ان مؤهوم ایشلرینه قبیله آغساققاللاریندان سئچیلن سنا باخیردی. سناا آغساققاللاری تدریجاً هر قبیله‌نین عئینی عائله‌سیندن سئچمه‌یه باشلا‌دیلار. بۇ قایدا اها‌لی‌نین ایمتیازلی طبقه‌سینین (پاتریسیلرین) یارانما‌سینا سبب اوْلدو; اها‌لی‌نین قبیله تشکیلاتین‌دان کناردا قالان حیصّه ‌سی پلبیلر آدلانیردی. سنا‌دان باشقا، کوریالار اۆزره توپلانان خالق مجلیسی ده مؤوجود ایدی (یالنیز پاتری‌سیلر ایشتیراک ائدیردیلر). اووه‌لر چارین حاکمیّتی قبیله باشچی‌سینین صلاحیتینه یاخین ایدی. بللی مدت‌دن سوْنرا چارلار سنا عضولرینی یالنیز محدود دایره‌لردن تعیین ائتمه‌یه باشلا‌دیلار. بئله‌لیک‌له، سنا روم ایانلارینین قانا‌لی اوْرقانینا چئوریلدی. پاتری‌سیلرده پلبیلرین موباریزه‌سی شرایطینده پلبیلر ایجما‌دا پاتری‌سیلرله برابر وطنداش‌لیق حۆقوقو قازاندیلار. میلاددان اؤنجه ۵ عصرین ۱-جی یاریسیندا خالق تریبونو وظیفه‌سی تأسیس اوْلون‌دو. میلاددان اؤنجه ۶-جی عصرین اوْرتالاریندا روم‌دا جمعیتی وارلی و یوخسول صینیفلره بؤلونن اصلاحاتلار کچیریل‌دی. املاک سنزین‌دن وابسته اوْلا‌راق، هر صینیف قوشون اۆچون بللی سایدا دؤیوش‌چو وریردی. سنتوریلار اۆزره سس وئرمه خالق مجلیسینده سسلرین پاتریسیلرین خیرینه تامین ائدیردی. بۇ شرایط‌ده چار حاکمیّتی‌نین سوقوطو و جومهوریتی قۇرولما‌سی باشا چاتدی.
قایناق
https://az.wikipedia.org
گؤرونتولر
بؤلمه:تاریخ قارالامالاری بؤلمه:روم ایمپیراتورلوغو بؤلمه:قدیم روم بؤلمه:تمدون بؤلمه:Ancient history بؤلمه:Articles which contain graphical timelines بؤلمه:States and territories disestablished in the 5th century بؤلمه:8th-century BC establishments in Italy بؤلمه:5th-century disestablishments
ویلیام تی. مورفی
'''ویلیام تی. مورفی''' (اینگیلیسجه: William T. Murphy) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. بیرینجی دونیا ساواشیندا ایشتیراک ائدیب. ۱۸۹۹ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۷۸ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۹۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۷۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
ماکس کمپلمن
ماکس کمپلمن (اینگیلیسجه: Max Kampelman) یهودی آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. مینه‌سوتا بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۲۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۲۰۱۳ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۲۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۱۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:آمریکالی دیپلوماتلار
کورت شموک
کورت شموک (اینگیلیسجه:Kurt Schmoke) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. بالتیمور شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:مریلند دموکراتلاری بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
تالابوا پونینت
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قابریل کالدرون
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
شارون (قمر)
شارون ، پلوتو قمرلریندن بیریدیر.
قایناق
بؤلمه:نوجوم
کیتینق، اورقن
کیتینق (اینگیلیسجه: Keating, Oregon) آمریکانین اورقن ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
شهاب دین خلجی
شهاب دین خلجی (اینگیلیسی‌جه: Shihabuddin Omar) بیر شاهزاده ایدی. ژانویه 5 1316 to آوریل ۱۳۱۶ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. ایسلام دینینه اعتیقاد ائتمیشدی.
بؤلمه:شاهلار
قیقانتین
قیقانتین (Gigantine) بیر اورقانیک بیلشیک. و اتر کیمی تانینیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gigantine»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
ویوکسی چایی
ویوکسی چایی ، سایما گولونن آخیر و لادوقا گولونه توکولور.
قایناقلار
بؤلمه:چایلار
کاربونرا
کاربونرا (ایتالیاجا: Carbonera, Veneto) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۱۱۹۶ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و ونتو اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Carbonera, Veneto»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پریورات
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
دلا ریس
یاشاییش
بۇ آمریکا یازیچی دیترویت میشیقان ایالتیندا آنادان اوْلوب.
پاپاقو، آریزونا
پاپاقو (اینگیلیسجه: Papago, Arizona) آمریکانین آریزونا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
دلا ریس
اوْینادیغی فیلم‌لر
قایناقلار ==
پریورات
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Přívrat»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پاپاقو، آریزونا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
پریورات
قایناق‌لار
بؤلمه:چک شهرلری
دلا ریس
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:آمریکا یازیچیلاری
قشلاق حاجیلار (اهر)
قشلاق حاجیلار كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه سی نين مركزي بولومو نده اولان قیشلاق قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 24نفر اهاليسي وارايميش.
کاربونرا
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
والبریدج ائی. فیلد
'''والبریدج ائی. فیلد''' (اینگیلیسجه:Walbridge A Field) آمریکالی وکیل ، سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. بوستون شهرینده دۆنیاسین دَییشیب. دارتموث کالجی دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ماساچوست جومهوریتچیلر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
لوسیو بالا
لوسیو بالا (اینگیلیسجه: Lúcio Bala) (دوْغوم:January 14, 1975 Alvorada) بیر فوتبالیست. هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
جاران
جاران (اینگیلیسجه:Jharan) هیندوستان اؤلکه‌سینین قجرات ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۰۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده قجراتی دیلی و هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
میتسومی
میتسومی (اینگیلیسجه: Mitsumi Electric) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت الکترونیک ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۳۶٬۴۱۷ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
بؤلمه:شیرکت‌لر
۱۸۰۴-جو ایلده فرانسه
بۇ مقاله ۱۸۰۴-جو ایلینده فرانسه‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۰۴-جو ایلده فرانسه
رادرفورد آریس
رادرفورد آریس (Rutherford Aris) بیلیم اینسان. ۱۵ سپتامبر ۱۹۲۹ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۶  ایل عومر ائله‌ییب و ۲ نوامبر ۲۰۰۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اوْ ریاضیات ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rutherford Aris»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
ایسماکایوو
ایسماکایوو (Ismakayevo Исмакаево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
وادوویتسه
645.74 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. وادوویتسه (لهیستانجا: Wadowice County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و کیچیک لهیستان اوستانیندا یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
توپ
توپ بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛
برونز دؤنمی
بندانگشتی|تونج دونمینن قالان لار دان بندانگشتی|تونج دونمین حرکت لری برونز دؤنمی یوخسا تونج دؤنمی اینگیلیسجه Bronze age
بیر اؤتک یوخسا تاریخ ی دؤنم قازی بیلیم بیلیمین ده بو بولوم آنتیک بولوم لر دن ساییلیر بو دؤنم تخمینن ۳۳۰۰ دن ۱۲۰۰ میلاددان اونجه یه جک بو دونم اینسان لارین برونز ایشلتمسینن تانیلیر بعضی یرلرده یازمانین باشلاماسی و شهرده یاشاییشنان تانیلیر. بو دونمده اینسان لار دا باشاریلی یولارنان دمیرلری پاخیر برونز و... ایستیه وریپ و قیندیپ اریتمخنن و آلیاژلاری ایشلتمخنن دمیر اثرلری دوزلتمیشلر بو دونمی کریستین یورگنسن تامسن آدلاندیرمیش آماج اینسانین تاریخین دوز اوخویوپ آراشدیرمیش لار.
قایناقلار
اینگیلیس ویکیپدیا Bronze age
آرتورو سالازار والنسیا
آرتورو سالازار والنسیا (Arturo Salazar Valencia) بیلیم اینسان.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arturo Salazar Valencia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
ساکالار
بندانگشتی|260px|چپ| [[پونتی قابو، ۶۵۰ ق.م.]] 200px|farme|بندانگشتی|280px|چپ|[[بیستون کتیبه‌سی|سکونخا، سکالارین بیگی غل و زنجیر ده.]]
ایسکیتلر و یا سکائیلر یا دا ساکالار (İskitler, Scythians , سكوثيون ، Σκύθης) — آذربایجان، قافقاز و اورتا آسیا تاریخینده اؤنملی بیر یئر توتموش تاریخی بیر خالق‌ایمیشلار. ساکالار آذربایجانین دیلی، مدنیتی و کولتور و تاریخینده اؤز ایمضالارینی آتیبلار. بوگون ایراندا اوْلان بیر سیرا یئر آدلاری ساکالاردان قالما آدلار کیمی تانینیر، او جومله‌دن سیستان، سقز، ساسان، ایسکیت، اشکوزا، اشک و حتا سام آدی شاهنامه‌ده ساکالاردان قالما بیر آددیر. یئنه ده شاهنامه نین بیر چوخ داستانلاری تورانلی‌لارلا (ساکالارلا) ایرانلیلار ساواشی ایله ایلگیلی‌دیر.
ساکالرین حضورلاری
ساکالار هخامنیشلر ایرانا گلمه‌میشدن قاباق بۇ یوردلاردا یاشاییبلار. ساکالار بوتون تاریخ آراشدیرانلارین نظریله اوْرتا آسیادان، اورال دنیزی‌نین کناریندان اوروپانین دون و دانوب ساحیللرینه قده‌ر یئریمیشلر. ساکالار بیر اوزون مدت ده آذربایجاندا قالمیش و مدنیت قورموشلار. اونلار حتا سیبری‌ده یاشایان کیمر‌‌لر لری اورادان قووب، اؤزولری اوتورموشلار. مارتونوشا و ماگونوهدان اله گلن اشیالار گؤسته‌ریر کی ساکالار اوکراین‌ین قوزئیینی ده الده ائدیب و میلاددان ۴۵۰ الی ۵۵۰ ایل اؤنجه بورالاردا یاشاییرمیشلار. تالگران، روس عالیمی ساکالارین مدنیتلری‌نین یوکسه‌لیش زامانینی ۲۵۰ ایللری میلاددان اؤنجه‌یه باغلیر. بۇ زامانلار وولگا چایی‌نین اطرافیندا بؤیوک بیر مدنیت صاحبی اوْلموشلاردیر. سوْنرالار اؤز یئرلرینی خزرلره وئریرلر و بۇ یوردلار خزر امپراتورونون یوردو اولور.
ساکالار میلاددان مین ایل اؤنجه چین سینیرلاریندان دانوب ساحیللرینه قده‌ر اوزانان چؤللرده یاشاییردیلار. ساکالاردان یازی و یا سکه الده ائدیلمه‌میشدیر، آنجاق قبیرلریندن چوخلو بزه‌ک نسنه‌لری، ساواش یاراقلاری و بیر سیرا قولباغ، بویونباغی و سایره اله گلمیشدیر. آنجاق اونلارین تاریخینی چین و یونان قایناقلاریندان آلمالی‌ییق. اسکی یونان عالیم‌لری ساکالاری دونیانین ان اسکی سویلاریندان اوْلدوغونو دئمیشلر. تروگوسن چومئیوس میلاددان یوز ایل قاباقکی مورخ، ساکالاری دونیانین اسکی سویلاریندان بیلیر، اما مصری اونلاردان اؤنجه کی بیلنلر ده چوخدور.
ساکالار اؤز زامانلاریندا دونیانین گوجلو سیاسی قووه‌سی ساییلیردیلار. اونلاردان بیر چوخلو افسانه لر قالمیش، اودیسه‌ده اوْلان آیایا یا همان '"گونش یوردو"' اؤلومدن سوْنراکی دونیادیر و بۇ دونیا قارا دنیزین دوغو ساحیلینده اوْلان سکائیه‌دیر و بوگون کوبان و یا تامان آدلانیر. بورادا یاسون و آرگونوت¬لار قیزیل یون آردیجا دولانیب و اودیسه سوْنراکی اولای لارلا اوز – اوزه گلیر. بورادا افی‌ژنی ، دیانا اۆچون یاردیما قاریشیر و ماجوج غضبله-نه‌رک ائشیگه چیخیر و یهودلار آراسیندا عصیان قالدیریر.
بونلاردان علاوه، ساکالارین ثروت‌لری حاقّیندا داها اینانی‌لماز داستانلار وار. بۇ داستانلار یونان مورخ‌لری طرفیندن رئال اولای‌لارلا قاریشمیش و ۱۹جو یوزایلین سونونا قده‌ر اوزاناراق هله علمی باخیشلار باخیلمامیشدیر. سوْنرالار قبیرلردن تاپیلان قینتلی نسنه‌لرله برابر هرودوتون ساکالار حاقّیندا یازیلان سؤزلر اورتادا مطرح اوْلدو. روسیانین گونئی طرفیندن چوخلو قیمتلی نسنه‌لر تاپیلدی.، هامینی حیرته سالدی. بۇ تاپینتیلاری بیر – بیری‌نین یانینا قویدوقدا ساکالارین یاشاییشلاری اله گلیر و بوگونکو قازینتیلاردان الده ائدیلن نسنه‌لر اسکی موخ‌لرین یازدیغی افسانه‌لره اوخشار یؤنلر واقعیت تاپیر. اونلاردان یازیلان رسیملر و عنعنه‌لر و بونلارین آراشدیرماسی بیزی ساکالارین یاشاییشلاریلا تانیش ائدیر.
ساکالار میلاددان ۷۰۰ ایل اؤنجه‌یه قده‌ر روسیانین گونئی توپراقلاریندا و کوباندا یاشاییردیلار و اونلارین اوخشار قبیله‌لری آلتایلاردا قالیردیلار. بلکه یئنی سئی‌لره ده نفوذ ائتمیشلردیر. بۇ آسیا طایفالارین کؤکونو دقیق تعیین ائتمک چتین اولورسادا، آنجاق ساکالارین صنعت و اینجه ایشلرنده اشتراک ائتمیشلر. بۇ صنعت‌لردن یارانان نسنه‌لر کوباندان اله گله‌رک، کریمه‌ده و روسیانین گونئی طرفلرینده چای قیراقلاریندا چوخلو نسنه‌لر اله گلیر و بنزر طایفالارا باغلی اوْلدوغو اینانیلیر. پازیریک قالیسی بوگون هله ده حیرت‌لره سبب اولور. بندانگشتی|250px|سول|پازیریک خالچه‌سی
آشور قایناقلاری
آشور قایناقلاریندا ایلک دفعه اسکیت‌لر یا ساکالار اسرحدون زامانی (۶۸۰ ـ ۶۶۸ م.ق) اوْلموشدور. بۇ وثیقه‌لرده ساکالار، آشغوز آدییلا تانینیرلار. بۇ کلمه اصیل تۆرکجه‌ اولاراق همان ایش اوغوز یا ایچ اوغوز دئمک‌دیر کی دده قورقود کتابیندا و شجره‌التراکمه کتابلاریندا دا عئنی صورتده گلمیشدیر. آشور قایناقلاریندا اشغوز ایله کیممرلر برابر گلیر. آشور سینیرلارینی تهدید ائده‌ن کیممرلر و ماننالارین تهدیدینی آرادان قالدیرما فیکرینه دوشن آشور حاکیملری، اسکیت‌لره اوز گتیریب، اونلارا میدان وئریرلر و اونلارا یاخینلاشیرلار. آشور حاکیمی حتا قیزینی اسکیت پادشاهی اوْلان پارتاتوآ یا وئره‌رک، ماننا و کیممرلر قارشیندا دایانماغی ایسته ییر. بۇ اولای و دالیجا گلن حادثه لر آشور قایناقلاریندا بوللو بوللو یازیلمادادیر.
ایران قایناقلاری
بندانگشتی|250px|سول|بیستون کتیبه‌سی ایراندا اوْلان قایناقلاردان دانیشاندا کتیبه‌لر حاقّیندا دانیشمالی ییق. بورادا اسکیت‌لر حاقّیندا یازیلار وار، بیر ده داستانلارا توخونمالی ییق. بورادا ایلک توخوندوغوموز کتیبه داریوشون یازدیتدیغی بیستون کتیبه‌سی دیر. بورادا داریوشون ساکالارا قارشی حرکت لری و اونون ساواشلاری چوخ یئر توتور. بیستون کتیبه سینده ساکالار بئله بؤلونورلر:
بونو آرتیرمالی‌یام کی بیستون کتیبه‌سینی راولینسون طرفیندن ایله ترجمه اوْلوب ۱۸۴۷ ایلینده یاییلمیشدیر. سوْنرالار روگرس R.W. Rogers آدلی باشقا بیر عالیم طرفیندن ۱۹۰۵ ایلینده بۇ کتیبه‌نین حاقّیندا و متنینی یایمیشدیر. و داها سوْنرا ل.و. کینگ و تامپسون طرفیندن ۱۹۰۷جی ایلده نشر اوْلدو. اولمستد سدده ۱۹۳۸جی کتابینی شیکاگودا نشر ائده‌رک بۇ باره ده مطلب یازدی. هنیز ده بیر آلمانجا اثرینی ۱۹۳۹جو ایلده نشر ائده‌رک بۇ کتیبه‌نین تمام متنینین ترجمه‌سینی وئردی. اسکیت‌لر حاقّیندا معلومات وئره‌ن بۇ قایناقلاردا اسکیت‌لر حاقّیندا اوْلان معلومات آزدیر و قانع ائدیجی دئییلدیر. تکجه بیر سیرا تاریخی اولای‌لار آچیقلانمادادیر. آنجاق شوش کتیبه لری بام - باشقا بیر قونودور. بورادا داها گؤزه‌ل معلوماتلار واردیر. چیوی و یا میخی یازیلارین متخصص‌لریندن اوْلان آندرس دیوید مورتمان طرفیندن یازیلان اثرینی ۱۸۷۰ ایلینده نشر ائتمیشدیر.
ایراندا اسکیت‌لر حاقّیندا باشقا بیر قایناقدان دانیشاندا فردوسی نین شاهنامه سی گؤز اؤنونه گلیر. بۇ اثر تاریخی اثر یوخ، بلکه افسانه‌لر توپلومودور؛ آنجاق خالق ایچینده اوْلان داستانلار بورادا توپلانمیش و خالق ایچینده ده یاییلمیشدیر. بۇ کتابا بیر تاریخدن خبرسیز اولمادیغینی نظرده توتاراق بیر فرهنگ و فولکولور آدینا دا اونا باخماق اولار. هر حالدا بورادا ایران ایله توران ساواشلاری ان هیجانلی صحنه‌لری یاراتماقدادیر. توران شاهی اوْلان افراسیاب ساکالارین شاهی اولاراق تصویره آلینیر و تاریخده اسکیت‌لرله ایرانلی‌لارین ساواشلاری چوخ گؤزه‌ل و هیجانلی اولاراق قلمه آلینیر. بیلدیگیمیز کیمی تورکلر ایچینده افراسیاب آلپ ارتونقا آدیلا تانینیر. بۇ بؤیوک قهرمان شاهنامه‌ده ده دوشمان گؤزو ایله باخیلیرسا دا، بؤیوک بیر ایگید و تاریخ یارادان قهرمان کیمی یازییا آلینمیشدیر و فردوسی اونا هئچ ده جسارت ائتمه‌میشدیر، تکجه ایران دوشمنی کیمی اونا توخونموشدور؛ یوخسا اونون ایگیدلیک، جسارت و دؤیوشکن اوْلدوغو ان گؤزه‌ل صحنه‌لریله یازیلمیشدیر و رستم حاقّیندا یازیلان تعریفلر اونون حاقّیندا دا تکرار یازیلیر. شاهنامه‌نین بیر چوخ صفحه‌لرینی ایران ایله ساکالار ساواشی اوْلموشدور و بورالاردا فردوسی گاهدان بیر تاریخچی کیمی چیخیش ائدیر.
فرانسوی‌لر اونلارا سیت، ایرانلیلار سکه، هرودوت اسکیت و یونانلیلار اسکوت دئییرلر. لغت دهخدا دئییر اونلار ۷۰۰ ایل میلاددان اؤنجه قافقاز و آذربایجانا گلمیش و ایلک تاخت و تاز ائده‌رک آشور ایله یاخینلاشدیلار. آشور اونلارا حمله گتیردی و اورمو گؤلو یاخینلیغیندا توققوشدولار و سیناق یئدیلر. ساکالار ایناندیلار کی داها اونلارین قارشیندا دایانان بیر کیمسه یوخدور. مادلار دا اونلارا باش اگدیلر. ساکالار وان گؤلو طرف گئتدیلر تا مدیترانه قیراغینا چاتدیلار. مصر پادشاهی شامی آلمیشدی، آنجاق ساکالاری ائشیدرکن تئز دالا دؤنور و بیر هدیه‌لر ساکالارا گؤنده‌ریب و اونلارا مصره گئتمکده منصرف ائدیر. هرودوت ساکالارین ایرانا گلمه سی حاقّیندا یازیر: اونلار (ساکالار) کیممرلری تعقیب ائدیردیلر و باتی آسیایا گلیرلر.
داریوش بیستون کتیبه سینده یازیر: قوْشونوملا سکا اؤلکه‌سینه سکائیه‌یه یورودوم. دنیزدن کئچدیم، سکالارا چاتدیم، بیر سیراسین دوستاقلادیم.
هرودوتا گؤره ساکالار بیر نئچه بُتی تاپینیردیلار: آپی یا تیبیت تی – یونانلیلارین عائیله رب النوعی
اشکان دؤرو: اشکان زمانی ساکالار سیستانا داخیل اوْلموش و ایکینجی فرهاد (۱۲۸ ق.م) ساکالار الیله اؤلدورولموشدور. مهرداد، سیستانی ساکالاردان ۱۲۳ – ۸۷ ق.م) ساکالاردان آلا بیلیر.
ساسانیلار دؤرو: سیستان ساسانیلار الینده اوْلموش و سکستان یا تورستان دئییلیرمیش. آلانلار یاشاییشی اوچ دوره‌یه بؤلونور:
یونان قایناقلاری
اسکیت یا ساکالار حاقّیندا ان چوخ معلوماتی یونان قایناقلاری وئرمیشلر. بۇ آرادا آریموسپن آدلی اثریندن وار کئچمک اولماز. بۇ اثری اریستوئس او زامانین شاعیر و سیاحی یازمیشدیر. بۇ یازار اسکیتلرین یوردو اوْلان یونانین شمال شرق طرفلریندن درین و گؤزه‌ل معلوماتلار وئریر.