cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ناتو
قۇزئی آتلانتیک مۆقاویله‌‌سی تشکیلاتؽ (اینگلیزجه. North Atlantic Treaty Organization, NATO, فرانسیزجه. Organisation du traité de l'Atlantique nord, OTAN) — صۆلحون قوْرۇنماسؽنؽ و آزادلؽقلارؽن مۆدافیعه‌سینی سیاسی هم‌رأی‌لیک یوْلو ایله تأمین ائد‌ن و اۆیه‌لرینه قارشؽ یؤنلمیش ایسته‌نیلن باسقؽن فوْرمالارؽنؽن دفع ائدیلمه‌سینی، لازؽم گلدیک‌ده ایسه حربی گۆجدن ایستیفاده ائدیلمه‌سینی نظرده تۇتان باغؽمسؽز دؤولتلرین حربی ایتتیفاقؽ. ۴ آپرئل ۱۹۴۹-جو ایلده قۇرۇلمۇش‌دۆر و حاضیردا ۲۸ اۆیه‌سی وار. تشکیلاتؽن اۆیه‌لری هر هانسؽ خاریجی گۆجدن گله بیله‌جک هۆجۆما قارشؽ اوْرتاق مۆدافیعه حیاتا کئچیریر. ناتو-نون باش قرارگاهی اۆیه اؤلکه‌لردن بیری اوْلان بلژیکین پایتختی بروکسئل شهرین‌ده، مۆتتفیق قۆوه‌لرین عملیات کوْماندانلؽغؽ‌نؽن باش قرارگاهی ایسه بلژیکین موْنس شهری یاخینلؽغؽن‌دا یئرلشیر. بۆتۆن ناتو اۆیه‌لرینین عۆمۇمی حربی خرجلری دونیا اۆزره بۆتۆن اؤلکه‌لرین مۆدافیعه خرجلرینین ۷۰%-دن چوْخۇ‌دۇر. اۆیه اؤلکه‌لرین مۆدافیعه خرجلری GDP-نین ان آزی ۲%-نی تشکیل ائتمه‌لی‌دیر. کوْره مۆحاریبه‌سی اۆیه اؤلکه‌لری حرکته کئچیره‌نه و یۆکسک روتبه‌لی ایکی آمئریکالی کوْماندانؽن ایستیقامتلندیرمه‌سی ایله بیرلشمیش حربی اتفاق قۇرۇلانا قدر ناتو ساده سیاسی اوْرتاق‌لؽق‌دان باشقا بیر شئی دئییل‌دی. سوْیۇق مۆحاریبه دؤورۆ ۱۹۵۵-جی ایلده اساسؽ قوْیۇلان ورشو مۆقاویله‌‌سی تشکیلاتؽنا اۆیه اؤلکه‌لرله چکیشمه‌لرین یارانماسؽنا سبب اوْلدۇ. آورۇپا اؤلکه‌لری ایله آمئریکا آراسؽن‌داکی علاقه‌لرین گۆجۆ اوزه‌رین‌ده عمله گلن شۆبهه‌لر ۱۹۶۶-جی ایلده فرانسانؽن ناتو-نون حربی قانادؽن‌دان چکیلمه‌سی ایله نتیجه‌لن‌دی و ناتو مۆدافیعه‌سینین احتیمال اوْلۇنان سووئت ایشغالؽنا قارشؽ اعتبارلؽ‌لؽغؽنا منفی تأثیر گؤستردی. ۱۹۸۹-جو ایلده بئرلین دیواری یؽخؽلان‌دان سونرا تشکیلات یوقوسلاوییانؽن داغیلماسؽ دؤورونه قارؽش‌دؽ و ایلک حربی موداخیله‌لرینی ۱۹۹۲-۱۹۹۵-جی ایللرده بوسنییا و هئرسئقووؽنادا، داها سونرا ایسه ۱۹۹۹-جو ایلده یوقوسلاوییادا حیاتا کئچیردی. سیاسی اوْلاراق کئچمیش ورشو مۆقاویله‌‌سی تشکیلاتؽنا اۆیه اؤلکه‌لرله یاخشؽ موناسؽبتلر قۇرماغا چالؽش‌دؽ و همین اؤلکه‌لرین بیر قیسمی ۱۹۹۹-جو و ۲۰۰۴-جۆ ایلده ایتتیفاقا قوْشۇل‌دۇ.
قۇزئی آتلانتیک بیرلیگیینین تشکیلاتا اۆیه اؤلکه‌لرین سیلاحلؽ هۆجۆما معروض قالان هر هانسؽ اۆیه اؤلکه‌یه کؤمک ائتمه‌سینی طلب ائد‌ن ۵-جی مادّه‌سی ناتو تاریخین‌ده ایلک و هله کی، سون دفعه ۲۰۰۱-جی ایلدکی ۱۱ سپتامبر هۆجۆملارؽن‌دان سونرا تطبیق اوْلۇن‌دۇ. حیاتا کئچیریلن بو تئررور هۆجۆملارؽنؽن آردؽنجا ناتو رهبرلیگین‌ده‌کی قوْشۇنلار افقانیستانا یئرلشدیریل‌دی. تشکیلات، همچینین عراقا تعلیم هئیتی‌نین گؤندریلمه‌سی، دنیز قۇلدۇرلارؽنا قارشؽ عملیاتلارؽن دستکلنمه‌سی و ۲۰۱۱-جی ایلده بیرلشمیش میللت‌لر تهلۆکه‌سیزلیک شوراسؽنؽن ۱۹۷۳ سای‌لؽ قطعنامه‌سینه اساساً لیبی اوزه‌رین‌ده اۇچۇشا قاداغان اوْلۇنموش بؤلگه‌نین تطبیق اوْلۇنماسؽ کیمی موختلیف روللارؽ ایجرا ائتمیش‌دیر. ناتو اۆیه‌لرینی مصلحتلشمه‌لر اۆچۆن یؽغؽنجاغا چاغؽران داها آز تأثیرلی ۴-جو مادّه: ۲۰۰۳-جو ایلده عراق مۆحاریبه‌سی عرضین‌ده تورکییه طرفین‌دن، ۲۰۱۲-جی ایلده سوریه وطنداش مۆحاریبه‌سی عرضین‌ده تورکییه حربی هاوا قۆوه‌لرینه مخصوص سیلاحسؽز F-۴ دؤیوش طییاره‌سینین دۆشۆرولمه‌سی و سوریه اراضی‌سین‌دن تورکییه‌نین میناآتانلاردان آتشه تۇتۇلماسؽنؽن آردؽنجا، لهستان طرفین‌دن ۲۰۱۴-جو ایلده روسییانؽن کریمه موداخیله‌سین‌دن سونرا و ۲۰۱۵-جی ایلده داعیش تئررور قروپلاشماسؽنؽن تورکییه‌نین اراضی بۆتؤولۆیۆنه قارشؽ تهدیدلرینه گؤره اوْلماقلا عۆمۇمی‌لیک‌ده بئش دفعه تطبیق اوْلۇنموش‌دۇر.
تاسیس ائدیلمه‌سی
بیرلیگین یارانماسؽ بروکسئل سازیشینین ایمضالانماسؽ (مارت ۱۹۴۸) ایله باشلانمؽش‌دؽر. بو سازیش‌ده ۵ باتؽ آورۇپا اؤلکه‌سی عۆمۇمی مۆدافیعه سیستئمینی یاراتماق و اؤلکه‌لر آراسؽن‌دا قارشؽ‌لؽق‌لی علاقه‌لری مؤحکملن‌دیرمک ایستکلرینی تصدیق ائتدیلر.
ایلک ایللری
بلژیک، بریتانیا، فرانسا، هوللاندییا و لوکسئمبورق طرفین‌دن ۱۷ مارت ۱۹۴۸-جی ایلده ایمضالانان و سوْیۇق مۆحاریبه‌نین باشلانغؽجؽن‌داکی سووئت تهدیدینه قارشؽ اوْرتاق مۆدافیعه راضؽلاشماسؽ اوْلان بروکسئل مۆقاویله‌‌سی ناتو-نون قۇرۇلوشۇنۇن ایلک آددؽمؽ حساب اوْلۇنور. سووئت ایتتیفاقؽنؽن حیاتا کئچیردیگی بئرلین بحرانی ۱۹۴۸-جی ایلین سپتامبرؽن‌دا باتؽ آورۇپا بیرلیگینین مۆدافیعه تشکیلاتؽنؽن یارادؽلماسؽنا سبب اوْلدۇ. بۇنا باخمایاراق، مۆتتفیق دؤولتلر سووئت ایتتیفاقؽنؽن حربی گۆجو قارشؽ‌سؽن‌دا ضعیف دۇرۇما صاحیب ایدی. همچینین، ۱۹۴۸-جی ایلده کوممونیستلر طرفین‌دن چئکوسلوواکییادا حیاتا کئچیریلن حربی چئوریلیش نتیجه‌سین‌ده اؤلکه‌ده‌کی دئموکراتیک حؤکۆمتین حاکمیتی ترک ائتمه‌سینین آردؽنجا بؤیۆک بریتانییانؽن خاریجی ایشلر ناظیری Ernest Bevin اوْخشار حادیثه‌لرین قارشؽ‌سؽنؽ آلماق اۆچۆن ان یاخشؽ یوْلۇن باتؽ اؤلکه‌لری آراسؽن‌دا اوْرتاق حربی ایستراتئژییانؽن تشکیل اوْلۇنماسؽ اوْلدۇغۇنۇ قئید ائتدی.
۱۹۴۸-جی ایلده آمئریکا خاریجی ایشلر ناظیری جورج مارشالین تعلیماتی ایله پئنتاقون‌دا آورۇپالی لیدئرلرله آمئریکالی حربی و سیاسی رس‌میلر آراسؽن‌دا گؤروش تشکیل اوْلۇن‌دو. یئنی حربی اتفاق اۆچۆن تشکیل اوْلۇنان بو گؤروشمه‌لر ۴ آپرئل ۱۹۴۹-جو ایلده واشینقتون شهرین‌ده قۇزئی آتلانتیک مۆقاویله‌‌سینین ایمضالانماسؽ ایله نتیجه‌له‌ن‌دی. بو مۆقاویله‌‌نی ایمضالایانلار آراسؽن‌دا بروکسئل مۆقاویله‌‌سینه طرف اوْلان بئش دؤولت، همچینین آمئریکا، دانمارک، ایتالییا، ایسلان‌دییا، کانادا، نوروئچ و پورتوقالییا وار ایدی. ایلک ناتو باش کاتیبی لورد ایسمای ۱۹۴۹-جو ایلده وئردیی آچیقلامادا بو تشکیلاتؽن مقصدینین "روسلارؽ چؤل‌ده، آمئریکالؽلارؽ ایچری‌ده و آلمانلارؽ آشاغی‌دا ساخلاماق" اوْلدۇغونو بیلدیردی. مۆقاویله‌ بۆتۆن اؤلکه‌لر طرفین‌دن موسبت شکیل‌ده قارشؽلانمادی. بعضی ایسلان‌دییالؽلار ۱۹۴۹-جو ایلین مارتؽن‌دا باش تۇتان ناتو علیهینه اعتراضلارا قاتیل‌دی. ناتو-نون یارادؽلماسؽنؽن ایلکین تشکیلاتی نتیجه‌سی اوْلاراق "آتلانتیک‌چی‌لیک" آدی وئریله‌ن و قۇزئی آمئریکا ایله آورۇپا آراسؽن‌داکؽ امکداشلؽغؽن واجیبلیگینه اؤنم وئرن دۆشۆنجه طرزینین میدانا گلمه‌سی گؤستریلیر.
ناتو-نون تشکیل اوْلۇنماسؽ آورۇپا اؤلکه‌لرینین آمئریکا ایستانداردلارؽنؽ منیم‌سه‌مه‌سی ایله مۆتتفیقلرین حربی تئرمینولوژییا، اصول و تئکنولوژییالارؽنا ایستانداردلاش‌دؽرما گتیردی. تقریباً ۱۳۰۰ ایستانداردلاش‌دؽرما راضؽلاشماسؽ ناتو-نون حیاتا کئچیردیگی بیر چوْخ اۆصۇل سیستئملشدیردی. بۇنۇن نتیجه‌سی اوْلاراق، ۷،۶۲×۵۱مم. ناتو تۆفنگ کالیبری ۱۹۵۰-جی ایللرده بیر چوْخ ناتو اؤلکه‌سین‌ده ایستاندارد آوتۇمات کالیبری اوْلاراق قبۇل ائدیل‌دی. طییاره مانئور ایشاره‌لرینین ایستانداردلاشدیریلماسؽ نتیجه‌سین‌ده ناتو طییاره ‌لری بۆتۆن ناتو بازالارؽنا ائنه بیلمک پوتئنسیالؽنا صاحیب اوْلدۇ. دیگر ایستانداردلار آراسؽن‌دا یئر آلان ناتو هئجالاما الیفباسؽ ناتو سرحدلرینی آشاراق مۆلکی حیات‌دا دا ایستیفاده اوْلۇنماغا باشلادئ.
سوْیۇق مۆحاریبه
۱۹۵۰-جی ایلین ایونون‌دا کوْره مۆحاریبه‌سینین باشلانماسؽ نتیجه‌سین‌ده بیر-بیری ایله علاقه‌لی شکیل‌ده ایشله‌ین بۆتۆن کوممونیست اؤلکه‌لرین مۆعیین تهدیدینی آرتؽرماسؽ ناتو-نو کونکرئت حربی پلانلار حاظؽرلاماغا مجبور ائتدی. آورۇپادا یئرلشه‌ن حربی قۆوه‌لری داها ثمره‌لی ایداره ائتمک اۆچۆن آورۇپا مۆتتفیق قۆوه‌لری باش قرارگاهؽنؽن اساسؽ قوْیۇل‌دو و ۱۹۵۱-جی ایلین یانوارؽن‌دا دوایت ائیزئنهاوئر(Dwight D. Eisenhower) بو قۇرۇمون ایلک کوْماندانؽ تعیین اوْلۇن‌دو. ۱۹۵۰-جی ایلین سپتامبرؽن‌دا ناتو حربی کومیته‌سی سووئت ایتتیفاقؽ ایله تارازلیغا نایل اوْلماق اۆچۆن کونوئنسیونال قۆوه‌لر یارادؽلماسؽ چاغؽریشؽ ائتدی و ۱۹۵۲-جی ایلین فئورالؽن‌دا لیسبون شهرین‌ده تشکیل اوْلۇنان قۇزئی آتلانتیک شوراسؽنؽن ایجلاسؽن‌دا بو ایسته‌یی یئنی‌دن ایفاده ائتدی. ناتو-نون اوزون‌مۆددت‌لی مۆدافیعه پلانؽ اۆچۆن لازؽم اوْلان قۆوه‌لری تشکیل ائتمک مقصدیله کئچیریله‌ن لیسبون کوْنفرانسؽن‌دا دیویزییا سایؽنؽن ۹۶-یا چؽخارؽلماسؽ تکلیف اوْلۇن‌سا دا، نؤوبتی ایل اۆچۆن آتوْم سیلاح ایستیفاده ائده بیله‌جک ۳۵ دیویزییانؽن اوْلماسؽ باره‌ده راضی‌لؽق الده ائدیل‌دی. ناتو همین دؤورده مرکزی آورۇپادا ۱۵، ایتالیا و اسکاندؽناوی‌ده ایسه ۱۰ حاضؽر دیویزییانؽ چاغؽرا بیلیردی. لیسبون‌داکی کوْنفرانس‌دا تشکیلاتؽن ان یۆکسک وظیفه‌سی حساب ائدیلن ناتو باش کاتیبی وظیفه‌سی ده یارادؽل‌دؽ و قاستینقس ایسمای بو وظیفه‌یه تعیین اوْلۇن‌دو.
۱۹۵۲-جی ایلین سپتامبرؽن‌دا دانمارک و نوروئژین مۆدافیعه قابیلیتینی تکمیللش‌دیرمک مقصدیله ۲۰۰ گمی و ۵۰.۰۰۰ نفردن چوْخ شخصی هئیتین قاتؽلدؽغؽ ناتو-نون ایلک بؤیۆک دنیز تعلیملرین‌دن بیری اوْلان مئینبرئیس تعلیمی باشلادؽ. بۇنۇن آردؽنجا تشکیل اوْلۇنان دیگر بؤیۆک تعلیملر آراسؽن‌دا آرالؽق دنیزین‌ده حیاتا کئچیریله‌ن "قراند سلام" و "لونقستئپ" تعلیملری، قۇزئی ایتالییادا "ایتالیک وئلد" آدی آلتؽن‌دا حیاتا کئچیریله‌ن هاوا-دنیز-قۇرۇ تعلیمی، مرکز اوردو قرۇپۇنۇن قاتؽلدؽغؽ سیمولیاسؽیا ائدیلمیش "مونتئ کارلو" آدلی هاوا-قۇرۇ تعلیمی، آمئریکا، بؤیۆک بریتانیا، ایتالیا، تۆرکییه و یونانیستان حربی دنیز قۆوه‌لرینین ایشتیراک ائتدیگی آرالؽق دنیزین‌ده تشکیل اوْلۇنان "وئلدفاست" آدلی آمفیبیک دئسانت چؽخارما تعلیمی یئر آلدی.
نوووروژدزتونکا
نوووروژدزتونکا (Novorozhdestvenka Новорождественка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بیلقاراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:بیلقاراد کندلری
ناتو
سوْیۇق مۆحاریبه
۹ مای ۱۹۵۵-جی ایلده باتؽ آلمانییانؽن تشکیلاتا داخیل ائدیلمه‌سی دؤورون نوروئژ خاریجی ایشلر ناظیری هالوارد لانگئ طرفین‌دن "قاره‌میزین تاریخین‌ده قرارلی بیر دؤنۆش نۆقطه‌سی" سؤزلری ایله شرح اوْلۇن‌دۇ. آلمانییانؽن ایتتیفاقا داخیل اوْلماسؽنؽن اساس سببی آلمان ایش گۆجۆ اوْلمادان سووئت ایشغالؽنا قارشؽ مۆباریزه آپارماق اۆچۆن یئتری قدر گله‌نک‌سل قۆوه گؤندرمه‌نین ایمکان‌سؽز اوْلماسؽ ایدی. بونا رسمی جاواب ۱۴ مای ۱۹۵۵-جی ایلده سووئت ایتتیفاقؽ، ماجاریستان، چئکوسلوواکییا، لهستان، بولقاریستان، رومانی، آلبانیو شرقی آلمانییانؽن ایمضالادؽغی ورشو مۆقاویله‌‌سی تشکیلاتؽنؽن قۇرۇلماسؽ اوْلدۇ. بئله‌لیکله، سوْیۇق ساواش هر ایکی طرفی بللی اوْلدۇ. ۱۹۵۷-جی ایلین پاییزؽن‌دا شیمال‌دا ناتو طرفین‌دن عئینی واخت‌دا اۆچ بؤیۆک تعلیم حیاتا کئچیریل‌دی. نوروئژدن تۆرکییه‌یه قدر اوْلان اراضی‌ده ۲۵۰.۰۰۰ حرب‌چی، ۳۰۰ گمی و ۱۵۰۰ طییاره‌‌نین قاتؽلدؽغؽ همین تعلیملر ایتتیفاقؽن ایندییه قدرکی ان بؤیۆک تعلیملری حساب ائدیلیر.
سوْیۇق مۆحاریبه دن سونرا ناتو نون گئنلشمه‌سی
۱۹۹۹ دان ۲۰۰۴ه قدر ۱۰ اؤلکه کی اوندان قاباق کومونیستی اؤلکه ساییلیردیلار ناتو یا قوشولدولار و بو گؤونلیک پیمانی ۲۶ اۆیه‌سی اولدو. ۲۰۰۸ ایلی نده کرواسی ، مقدونیه جومهوریتی و آلبانی ایله دانیشیق باشلاندی. بو ۳ اؤلکه سونرا بو پیمانا قوشولدولار. تازا زمان لار اوکراین و گورجیستان دا بو پیمانا قوشولماق چوخ طارافدارلی اولوب.
سرابله
سَرابله ( کوردی دیلده: سه‌راوله، Serawle) ایلام اوستانیندا بیر شهردیر. ایران ین باتی طرفی. چرداول بؤلومونه مرکز اولور. شیروان و چرداول ۱۳۹۱ده ایکی آیری بؤلگه اولدولار.
آد
کوردو دیلده همان سراب دیر. سر(باش)+او(کوردی:سو)
ناتو
اۆیه‌لری
ناتو-نون ۳۰ اۆیه‌سی وار.
سرابله
دیللری
گونئی کوردو دیلده یوخسا ایلامی کوردوجه. ایندی لک و لورلار بو شهره کؤچوب و چوخلو لک ائللر گلیب.
ناتو
اۆیه‌لری
تئلئکوممونیکاسییا ساحه‌سین‌ده ناتو ایله امکداشلؽغؽن مقصدی بیرگه تعلیملر چرچیوه‌سین‌ده قارشؽ‌لؽق‌لؽ فعالییت، بحران دۇرۇمۇندا بیرلیگین مۆوافیق یؤنتملرینین تطبیقی و مۆعاصیر اینفوْرماسؽیا تئکنولوژییالارؽنؽن ایستیفاده‌سی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:اۇلوسلارآراسی تشکیلاتلار بؤلمه:حربی-سیاسی تشکیلاتلار بؤلمه:ناتو بؤلمه:1949 establishments in Washington, D.C. بؤلمه:1949 in military history بؤلمه:20th-century military alliances بؤلمه:21st-century military alliances بؤلمه:Anti-communist organizations بؤلمه:Cold War organizations بؤلمه:Cold War treaties بؤلمه:Foreign relations of the Soviet Union بؤلمه:International military organizations بؤلمه:Military alliances involving Belgium بؤلمه:Military alliances involving Bulgaria بؤلمه:Military alliances involving Canada بؤلمه:Military alliances involving Estonia بؤلمه:Military alliances involving France بؤلمه:Military alliances involving Greece بؤلمه:Military alliances involving Hungary بؤلمه:Military alliances involving Italy بؤلمه:Military alliances involving Latvia بؤلمه:Military alliances involving Lithuania
سرابله
تاریخی یئرلری
ایمام اوغلو قاسم مزاری ایمام موسی بن جعفر نوه‌لریندن و موشکان آتشکده‌سی(آتشکده موشکان)
اسپیدیتس ملانوکفالوس
اسپیدیتس ملانوکفالوس (Aspidites melanocephalus, (Черноголовый питон) خوْردالیلارتیپینه عایید حئیوان نؤعو. خوْردالیلار۵۰۰ میلیون ایل بۇندان اوّل عمله گلیب. خوْردالیلارین قدیملیینه و مۆختلیفلیینه باخمایاراق اوْنلاری بیرلشدیرن عۆمومی‌لیک وار: ۱. اوْنلارین بدنی‌نین اساسینی بۆتؤو و یا بوغوم‌لو بئل سوْتونو تشکیل ائدیر. بۇنا اوْخ ایسکلت و یا خوْردا دا دئییلیر. ۲. بۇ سوْتونون اۆستون‌ده بوْرو فوْرمالی مرکزی اعصاب سیستمی یئرلشیر. ۳. بئل سوْتونونون آلتی ایله هضم بوْروسو اۇزانیر. بۇ بوْرونون اؤن طرفی آغیزلا، آرخا طرفی ایسه آنوس دلیی ایله قۇرتاریر. هضم بوْروسونون اؤن حیصّه سی اۇدلاق آدلانیر. اۇدلاغین یانلاریندا سیرا ایله دۆزولموش قلسمه یاریقلاری وار. بۇ سبب‌دن اۇدلاق هم قئیدالانمادا، هم ده تنفوس‌ده ایشتیراک ائدیر. ۴. هضم بوْروسونون اۇدلاق حیصّه سینین آلتیندا قان-دامار سیستمینین مرکزی اوْلان اۆرک یئرلشیر، خوْردالیلارتیپی‌نین ۴۳ مینه یاخین نؤعو معلوم‌دور.
گؤرونتولر
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:سۆروننلر بؤلمه:خوْردالیلار
بؤیوک مرجان دیواری
بؤیۆک مرجان دیواری – آوسترالییا ساحیللرین‌ده ۲۶۰۰ کم. بوْیۇنجا،۲۹۰۰ ریف سیستئمین‌دن،۳۴۴.۴ کم². ساحه‌دن مالیک مرجان دنیزین‌ده مرجان ریف و آدالار سیلسیله‌سی. آوسترالیانین کوْیینزلند ویلایتینین ساحللری بویونجا یئرلشیر و گمی‌چی‌لییه مانع اولور.
دونالد رایدر دیکی
دونالد رایدر دیکی (Donald Ryder Dickey) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۳۱ مارس ۱۸۸۷ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۴۵  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۵ آوریل ۱۹۳۲ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. دونالد رایدر دیکی ییل بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
بؤیوک مرجان دیواری
بو مؤحتشم ریف سیستئمی مرجان دنیزین‌ده یاشایان پولیپ آدلانان میکرو اوْرقانیزملر سایه‌سین‌ده یارانمیش‌دیر. بو ریف سیستئمی جان‌لی چئشیتلیلیگینه گؤره فرق‌لنیر، بونا گؤره دۆنیا میراثلاری آراسینا آلینمیش‌دیر. کشف ائدیلمه تاریخ ۱۱ ایون ۱۷۷۰-جی ایلده جئیمز کوک طرفین‌دن "ائندئوووور" آدلی گمی‌له "بؤیوک مرجان دیواری"-نا لؤوبر آتماسییلا جوْغرافییا کشف تاریخینه کئچمیش‌دیر. بو کشف او قدر ده آسان اوْلمادی، بئله کی اوْنون بو کشف‌دن سوْنرا گمی‌سی زده‌لنمیش‌دیر. گمی‌سینی ایسه آوسترالیانین کوْیینزلند ایالتی ساحیللرینه یئتیشتیرمه‌یی باجارمیش و سیاحتینه داوام ائتمیش‌دیر.
دونالد رایدر دیکی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Donald Ryder Dickey»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
مركزاموزش كشاورزی
مرکزاموزش کشاورزی (فارسجا: مرکزاموزش کشاورزی), کندی خوزیستان اوستانی‌نین دزفول بؤلگه‌سی‌نین، مرکزئ بؤلومو و قبله ائ قصبه‌سی نده یئرلشیب دیر.
جوْغرافیایی موْقع
مرکزاموزش کشاورزی کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیب دیر.
نوْفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۱۰۵ نفر اهالیسی و ۲۵ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۵۰ نفری کیشی و ۵۵ نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن ۱۰۱ نفری ساوادلی و ۰ نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ کندین اهالیسی فارسجا دانیشیرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:دزفول بؤلگه‌سینین کندلری
قمینا ایوانقسکا
قمینا ایوانقسکا (لهیستانجا: Gmina Iwaniska) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 105.03 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و اشوی‌داشکسیه اوستانیندا یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Iwaniska»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
قرق الکساندر
قرق الکساندر (اینگیلیسجه: Gregg Alexander) آلبوم یاپیمجیسی، شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. قرق الکساندر ۴ مئی ۱۹۷۰ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
سیلیفکه
سیلیفکه تورکیه جمهوریتی نين بير بؤيوك شهری دير. بو شهرين ۲۰۰۹ -نجي ايلده ۴۷٬۶۹۳نفر اهاليسی وارمیش.
قايناق
توركجه ويكيپديا
بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
تورکیه
بؤلمه:تورکیه شهرلری
ادوارد ناقنت
ادوارد ناقنت (اینگیلیسجه: Edward Nugent) آمریکالی اوْیونچو. ۷ فئوریه ۱۹۰۴ ایلینده نیویورک ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۹۰  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۳ ژانویه ۱۹۹۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Edward Nugent»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
روش سنتر، کانزاس
روش سنتر (اینگیلیسجه: Rush Center, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۵۸ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
برژنووکا
برژنووکا (Berezhnovka Бережновка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
چاونترا
چاونترا (اینگیلیسجه:Chauntra) هیندوستان اؤلکه‌سینین هیماچال پرادش ایالتینده بیر شهر دیر. بۇ شهرده هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
آدام ام. بیرد
'''آدام ام. بیرد''' (اینگیلیسجه: Adam M. Byrd) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو و میسیسیپی ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۵۹ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۱۲ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۵۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:فیلادلفیا، میسیسیپی دوغوملولار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
ملک‌احمدلی
ملک‌احمدلی (تورکجه: Məlikəhmədli) آذربایجان جومهوریتینین قوبادلی رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. ۱۹۹۲-جی ایلدن ائرمنیستان سیلا‌حلی قوه‌لری‌نین ایشغالی آلتیندادیر.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
جمال طه
جمال طه (اینگیلیسجه: Jamal Taha) (دوْغوم:November 23, 1966 لوبنان) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. لوبنان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
مایک هانکه
مایک هانکه (اینگیلیسجه: Mike Hanke) (دوْغوم:November 5, 1983 هام) بیر فوتبالیست. آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
کولین، میزوری
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Qulin, Missouri»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
طارق عبدالله
طارق عبدالله (اینگیلیسجه: Tareq Abdullah) (دوْغوم:September 6, 1995 جده) بیر فوتبالیست. الاتحاد فوتبال کولوبو و عربیستان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
لکلر
لکلر یا دا لک خالقی ایراندا یاشایان بیر اتنیک قوروپ دورلر. لکلر عومومیت‌ده لوریستان اوستانی'نین غربی قیسمتلرینده و کیرمانشاه اوستانی'نین شرقی قیسمتلرینده اکثریتده‌دیرلر، هابئله ایلام، همدان و تهران اوستانلاریندا دا آزینلیق اولاراق یاشاییرلار. مذهب باخیمیندان چوخو شیعه و بیر آزلاری دا اهل حق دیرلر. لکلر لک دیلینه دانیشیرلار کی هیند-ایران دیللرینین عائیله‌سیندن دیر و لور و کورد دیللرینه‌ده بنزرلیگی واردیر.
قایناقلار
بؤلمه:لکلر بؤلمه:کوردلر
هولیپورا
هولیپورا(اینگیلیسجه:Holipura) هیندوستان اؤلکه‌سینین اوتار پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
بزسمر بند، ویومینق
بزسمر بند (اینگیلیسجه: Bessemer Bend, Wyoming) آمریکانین وایومینق ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۹۹ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
چکشینو، روسیه
چکشینو، روسیه (Chekshino Чекшино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
۱۸۵۷-جی ایلده بلژیک
بۇ مقاله ۱۸۵۷-جی ایلینده بلژیکده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۵۷-جی ایلده بلژیک بؤلمه:۱۸۵۷-جی ایلده اؤلکه‌لر
داوید ایچ. قودل
'''داوید ایچ. قودل''' (اینگیلیسجه:David H Goodell) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:نیوهمپشایر جومهوریتچیلر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
شیره
شیره  یوخسا دوشاب، میوه یا بیتکیلردن اله گلیر. اوزوم، توت و خورمادان دوشاب آلینار.شیره پیشمکدن سونرا غلیظ اولوب و دوشاب اولار.
قایناقلار
بؤلمه:یئمکلر
قاری آر. چیوسانو
'''قاری آر. چیوسانو''' (اینگیلیسجه: Gary R. Chiusano) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. درکسل بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۵۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
هاوااین بیچ، هاوایی
هاوااین بیچ، هاوایی (اینگیلیسجه:Hawaiian Beaches, Hawaii ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۲۸۰ نفر ایمیش و ۶۴٫۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۷۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و هاوائی ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
أوسرد
أوسرد (اینگیلیسیجه: Aousserd) باتی صحرا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۵۸۳۲ نفردیر.
فراتاماجوره
فراتاماجوره (ایتالیاجا: Frattamaggiore) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 30367 نفر ایمیش.
أوسرد
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
فراتاماجوره
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Frattamaggiore»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
هلن چری
هلن چری (اینگیلیسجه: Helen Cherry) بریتانیالی اوْیونچو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Helen Cherry»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:بریتانیالی قادین اویونچولار
رزا بدینقتون
رزا بدینقتون (Rosa Beddington) بریتانیالی بیلیم اینسانی. ۴۵  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۸ مئی ۲۰۰۱ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اوْ جانلی بیلیم ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rosa Beddington»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
فرناندو یورنته
فرناندو یورنته (اینگیلیسجه: Fernando Llorente) (دوْغوم:February 26, 1985 پامپلونا) بیر فوتبالیست. تاتنهام هاتسپور فوتبال کولوبو و ایسپانیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:اتلتیک بیلبائو کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:سویا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:یوونتوس کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:سوانزی سیتی کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:تاتنهام هاتسپور کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۲۰۰۹ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری
لزنوی، تور اوبلاستی
لزنوی، تور اوبلاستی (Lesnoye, Tver Oblast Лесное) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و تور اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:تور کندلری
اوتسیلول قالاتسی
اوتسیلول قالاتسی (اینگیلیسی‌جه: ASC Oțelul Galați) بیر فوتبال کولوبودور. Liga III دَسته‌سینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۱۳٬۵۰۰ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«ASC Oțelul Galați»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:فوتبال کولوبلاری
متیو لکی
متیو لکی (اینگیلیسجه: Mathew Leckie) (دوْغوم:February 4, 1991 ملبورن) بیر فوتبالیست. هرتابرلین فوتبال کولوبو و اوسترالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۹ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:ادلاید یونایتد کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:بروسیا مونشنقلادباخ کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:افاس‌وی فرانکفورت کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:اینقولشتات ۰۴ کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:هرتابرلین کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۵ اویونچولار بؤلمه:۲۰۱۷ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۹ اویونچولار
ایستاپلتون، دنور
ایستاپلتون (اینگیلیسجه: Stapleton, Denver) آمریکانین دنور ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آورورا کولورادو جوغرافیاسی بؤلمه:آمریکا شهرلری
زابشتنی لهوتا
زابشتنی لهوتا (چک‌جا: Zábeštní Lhota) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۹۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۵۰ نفر ایمیش و اولوموتس اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Zábeštní Lhota»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
سربرنا قورا (لهیستان)
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Srebrna Góra, Greater Poland Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
قیت چیتورودی
قیت چیتورودی (Geet Chaturvedi) شاعیر، قیسا حکایه یازیچی - ، ژورنالیست و یازیچی - ۲۷ نوْوامبر ۱۹۷۷ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Geet Chaturvedi»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:هیندوستان یازیچیلاری
پیتر سلرز
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Peter Sellers»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:بریتانیالی کیشی اویونچولار
چایرود
چایرود (تورکجه: Çayrud) آذربایجان جومهوریتینین لریک رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا  ۱۷۸۰ نفر ایمیش.
کیوهی کوروکی
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
چایرود
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
بارویپارا, نادیا
بارویپارا, نادیا(اینگیلیسجه:Baruipara, Nadia) هیندوستان اؤلکه‌سینین باتی بنقال ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده بنقال دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
باسقی
بندانگشتی|جیوه‌لی بیر باسقی‌اؤلچن باسقی، بیر سطح اۆستونده اثر ائدن عمودی گۆجون، واحید سطحینه دۆشن میقداری‌دیر. جامید، مایع و قازلار آغیرلیقلارینا گؤره اوْلدوقلاری سطحه بیر گۆج وارید ائدرلر. قووتین قایناغی نه اوْلورسا اوْلسون واحید سطحه عمودی شکیلده اثر ائدن گۆجه باسقی (P) و بۆتون سطحه عمود شکیلده اثر ائدن گۆجه‌ده باسقی گۆجو (F) دئییلیر.
P=F/S
قایناق
بؤلمه:فیزیک
هلمز کوو، نیوجرسی
هلمز کوو (اینگیلیسجه: Helms Cove, New Jersey) آمریکانین نیوجرسی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سیماو
سیماو تورکیه جۆمهوریتی‌نین بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۲۴٬۶۲۱نفر اهاليسي وارمیش.
قايناق
توركجه ويكيپديا
بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
تورکیه
بؤلمه:تورکیه شهرلری
نورمندی پارک، واشینقتون
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Normandy Park, Washington»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:واشینقتون ایالتین شهرلری
اوقزاسیلین
اوقزاسیلین (آیوپاک آدی: (2S,5R,6R)-3,3-dimethyl-6-[(5-methyl-3-phenyl-, Oxacillin, أوكساسيلين، Оксациллин) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۴۰۱٫۴۳۶ دیر. اوقزاسیلین آنتی‌بیوتیک‌ اۆچون ایستیفاده اوْلونور.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
پل اس. تریبل، جونیور
'''پل اس. تریبل، جونیور''' (اینگیلیسجه: Paul Trible) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. همپدن-سیدنی بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۴۶ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
راکتون، ایلینوی
راکتون، ایلینوی (اینگیلیسجه:Rockton, Illinois ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۷۶۸۵ نفر ایمیش و ۱۴٫۷۶ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و ایلینوی ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rockton, Illinois»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
۱۹۶۹-جو ایلده تورکیه
بۇ مقاله ۱۹۶۹-جو ایلینده تورکیه‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۹-جو ایلده تورکیه بؤلمه:۱۹۶۹-جو ایلده اؤلکه‌لر
مونته رز (آرکانزاس)
مونته رز (آرکانزاس) (Montrose, Arkansas) آمریکانین آرکانزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 4.59 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 354 نفر و اها‌لی سیخلیغی 276.05 اینسان  کیلومتر موربّع دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:آرکانزاس ایالتین شهرلری
آکونیتین
آکونیتین (Aconitine, Аконитин) بیر اورقانیک بیلشیک. برک جیسم حالتینده تاپیلار. آلکالوئید و اتر کیمی تانینیر. اریمه نوْقطه‌سی ۲۰۳ دن 204 C دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
اسپیدیتس رامسای
اسپیدیتس رامسای (Aspidites ramsayi, (Австралийский питон Рамсея) خوْردالیلارتیپینه عایید حئیوان نؤعو. خوْردالیلار۵۰۰ میلیون ایل بۇندان اوّل عمله گلیب. خوْردالیلارین قدیملیینه و مۆختلیفلیینه باخمایاراق اوْنلاری بیرلشدیرن عۆمومی‌لیک وار: ۱. اوْنلارین بدنی‌نین اساسینی بۆتؤو و یا بوغوم‌لو بئل سوْتونو تشکیل ائدیر. بۇنا اوْخ ایسکلت و یا خوْردا دا دئییلیر. ۲. بۇ سوْتونون اۆستون‌ده بوْرو فوْرمالی مرکزی اعصاب سیستمی یئرلشیر. ۳. بئل سوْتونونون آلتی ایله هضم بوْروسو اۇزانیر. بۇ بوْرونون اؤن طرفی آغیزلا، آرخا طرفی ایسه آنوس دلیی ایله قۇرتاریر. هضم بوْروسونون اؤن حیصّه سی اۇدلاق آدلانیر. اۇدلاغین یانلاریندا سیرا ایله دۆزولموش قلسمه یاریقلاری وار. بۇ سبب‌دن اۇدلاق هم قئیدالانمادا، هم ده تنفوس‌ده ایشتیراک ائدیر. ۴. هضم بوْروسونون اۇدلاق حیصّه سینین آلتیندا قان-دامار سیستمینین مرکزی اوْلان اۆرک یئرلشیر، خوْردالیلارتیپی‌نین ۴۳ مینه یاخین نؤعو معلوم‌دور.
گؤرونتولر
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:سۆروننلر بؤلمه:خوْردالیلار
جیمز ام. بیرنی
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۱۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۸۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین هولندده‌کی سفیرلری بؤلمه:دنویل، کنتاکی سیاستچیلری بؤلمه:میشیقان جومهوریتچیلر بؤلمه:بی سیتی، میشیقان سیاستچیلری بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
عنابی (رقص)
عنّابی - آذربایجانین مشهور قدیم قادین رقصلریندن بیری.
سؤز آچیمی
بورادا هئچ ده عنّاب مئیوه‌سی نظرده توتولمور، مئیوه‌نین رنگی آکتواللاشدیریلیر. عنّابی رنگی آدیدیر، توند قیرمیزی رنگی بیلدیریر. بو، قادینلارین توی زامانی بر-بزه‌گه، شالا، قوماشا، تافتا-بافتایا بورونوب سیموولیک شکیلده قیرمیزیلاشدیریلماسینا، قیرمیزییا بویانماسینا ایشاره‌دیر، آلت-شوعور سویه‌سینده ایسه بیرباشا قادین باشلانغیجینا ایشاره‌دیر.
تاریخچه
عنّابی آذربایجانین توی رقصیدیر، بیر رقص فورماسی کیمی وارلی قادینلارین ائولرینده مئیدانا گلمیشدیر. اونو عادتاً قوناقلاردان اولان ایکی رقاصه ایفا ائدرمیش. عنّابینی باکی دا یالنیز قادینلار اویناردیلار، بیر چوخ بؤلگه‌لرده ایسه اونو هم قادینلار، هم ده کیشیلر ایفا ائدردیلر. واختیله آذربایجاندا قادین و کیشی تویلاری (و یا قیز و اوغلان تویلاری) آیریجا کئچیریلردی. کیشی تویوندا قادینلار، قادین تویلاریندا کیشیلر ایشتیراک ائتمزدیلر. بو دؤورده قادینلارین گئتدیگی یئرلر ده محدود ایدی. اودور کی، قادینلار تویا دا، حاماما دا اؤز مادّی ایمکانلارینی، عاییله دوروملارینی، عاییله‌ده توتدوقلاری استاتوسو گؤسترمک اۆچون، اؤزلرینی، وار-دؤولتلرینی گؤسترمک اۆچون گئدردیلر و دئمک اولار کی، اکثر باهالی بزه‌ک اشیالارینی اؤزلریله گؤسترردیلر. تویا گلمیش قادینلار اکثراً اؤز بزه‌ک اشیالارینی توپلوم ایچره سرگیله‌مگه گلردیلر.
خوصوصاً تار، کامانچا و ناغارانین موشاییعتی ایله بو ظریف رقص سون درجه مئلودیکدیر. رقص اساساً اوتانا-اوتانا، اوزلرینی گیزلده‌رک اینجه سوزگون حرکتلر دوزومو اساسیندا قورولوب. حرکتلر موختلیف ایستیقامتلرده هم دؤور، هم دا دوز خط بویونجا جریان ائدیر.
بو رقص اوزون ایللر آذربایجان دؤولت فیلارمونیاسی‌نین ماهنی و رقص آنسانبیلی‌نین رئپئرتواریندا دفعه‌لرله ایفا اولونوب. حتّی گؤزل خواننده‌میز مرتضی محمدوو (بولبول) عنّابی مئلودیاسینا بایاتیلار علاوه ائدیب اونو ماهنی کیمی اوخوموشدور.
تئکنیکی
عنّابی بیر رقص فورماسی کیمی وارلی و زادگان قادینلارین ائوینده مئیدانا گلمیشدیر. بو رقصین اشیالاری کلاغایی، آلینا تاخیلان قیزیل پوللار، هابئله کهربا، میرواری و قیزیل بویون‌باغلاری ساییلیر. رقصین اؤلچوسو 6/8 (3/4)-ه دیر؛ حرکتلری آرام و سوزگون، تئمپی ایسه اورتادیر. قادین-قیز ییغینجاقلاریندا، تویلاردا، شنلیکلرینده اویناناردی.
بیر و بعضاً ایکی قیز طرفیندن ایفا ائدیلیر. مضمونجا چوخ ساده‌دیر. بورادا ایفاچیلار قادینلارین ناز-غمزه‌سینی گؤسترمگه چالیشیرلار. رقصی قیزلاردان بیری باشلاییر. سونرا ایکینجی قیز گویا کؤنولسوز اولاراق اونا قوشولور و دایم نازلاناراق کنارا چکیلمک ایسته‌ییر، آنجاق رفیقه‌لر راضیلیغا گلیب شن، جوشغون حرکتلرله رقصی داوام ائتدیریرلر.
عنّابینی ایفا ائدرکن آغ رقص پالتاری هئچ ده یئرینه دوشمور. اونا گؤره کئچن عصرین 30-50-جی ایللرینده رقاصه‌لر زر-خارانی ایمیتاسیا ائله‌ین پالتارلار گئیینیردیلر. حتّی امینه دیلبازی خاطیرلاییر کی، او، عادی سووئت اوچ قپیکلرینی پاریلدادیب سینه‌سینه، آلنینا تاخیردی و قیزیل پول ایللوزیاسی(یانیلساما، وهم)، قدیمیلیک ایللوزیاسی، بویون‌باغی، جوتقاباغی ایللوزیاسی یارادیردی.
امینه دیلبازی‌نین عنّابی‌سی
امینه دیلبازی عنّابی رقصینده وارلی قادینین فرحینی، اونون یاریشماق ایستگینی، لووغالیغینی یوخ، نیسگیلینی، سئوگیسیزلیگینی، خیفّتینی، بیر سؤزلژا، رومانتیک دونیاسینی گؤسترمگه چالیشیردی. دیلبازینین عنّابیسی هئچ ده تصادوفی دئییل کی، داها چوخ سوزگون حرکتلر، ال داراغی‌نین ظریف، اینجه اویناتمالاری اوزرینده قورولموشدو، سیندیرمالار مینیموما ائندیریلمیشدی. امینه دیلبازی بو رقصی مجهول، مخفی بیر سئوگی ماجراسی، بیر سئوگی احوالاتی کیمی اویناییردی و اونون رقصی‌نین عظیم عظیم‌زاده‌ نین رسمینده‌کی وارلی قادینلا هئچ بیر علاقه‌سی یوخ ایدی. اونون اینجه سیلوئتی، سوزگون باخیشلاری، اوزون کیپریکلری و آغیر-سنگین ادالاری صحنه‌ده چوخ ماراقلی بیر قادین اوبرازی یارادیردی. طبیعی کی، بونون کؤکلری آذربایجان رقص مدنیتی عنعنه‌لری‌نین، توی مدنیتی عنعنه‌لری‌نین زنگینلیگیندن ایره‌لی گلیر. آنجاق او فاکت دا دانیلمازدیر کی، امینه دیلبازی آذربایجان تویونو، بو تویدا رقص ائدن قادینلاری یاخیندان تانیییب، اؤیره‌نیب و رقص زامانی اونلارین عومومی‌لشدیریلمیش اوبرازینا موراجیعت ائدیب.
عنّابی اینجه‌‌صنعتین باشقا قوللاریندا
عظیم عظیمزاده‌ نین "وارلی ائوینده توی" رسمینده رقص ائله‌ین وارلی بیر قادینین فیقورو شکلین، دئمک اولار کی، مرکزینی توتور. همین قادینین گئییمی، بر-بزه‌گی عنّابی رقصینده وئریلن تصویره تام اویغوندور.
ویدئو
بؤلمه:آذربایجان اوینامالاری
چارلز وینینجر
چارلز وینینجر (اینگیلیسجه: Charles Winninger) آمریکالی اوْیونچو. ۲۶ مئی ۱۸۸۴ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۴  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۲۷ ژانویه ۱۹۶۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1915–1960 ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Charles Winninger»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
آکول، روسیه
آکول، روسیه (Akkul Аккуль) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
اواکوما، گونئی داکوتا
اواکوما (اینگیلیسجه: Oacoma, South Dakota) آمریکانین گونئی داکوتا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۴۷۰ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مالاد کانتی، آیداهو
مالاد کانتی، آیداهو (Malad City, Idaho) آمریکانین آیداهو ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴٫۳ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۰۹۵ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۴۸۷٫۳ اینسان  کیلومتر موربّع دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیداهو ایالتین شهرلری
خالد طارق
خالد طارق بشیر (اینگیلیسجه: Khaled Tareq Bashir) (دوْغوم:January 6, 1993 ایمارات) بیر فوتبالیست. مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:الوصل ایمارات کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:بنی یاس کولوبونون اویونچولاری
ریچی ریچ (شارکی یازیچی)
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
پومپ‌
بندانگشتی|ال پومپو پومپ ، تولومبا- مایعلری داشیماق اۆچون ایشه آلینان میکانیکی بیر وسیله‌دیر. مایعی آز باسقیسی اوْلان طرفدن یۇخاری باسقیلی طرفه حرکت وئریر بو سببله باسقی ایچینده بیر فرق اوْلوشدورور. ۳.جو میلاددان قاباق یۆزایلده ارشمیدوس طرفیندن طرح اوْلونموشدور. مکانیک گۆجون فیزیکی قالدیرما و یا سیخیشدیرما قووتی ایله بیر ماده‌نی ایته‌له‌مه اساسیندا چالیشیر.
کارایوو، روسیه
کارایوو، روسیه (Karayevo Караево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
نالوه (هیندوستان)
نالوه (هیندوستان)(اینگیلیسجه:Nalloh) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۲۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
بونیقهایم
ائشیک باغلانتی‌لار
www.boennigheim.de بونیقهایم شهرین رسمی وب سایتی
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار  ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
بوریسووو، ولادیمیر اوبلاستی
بوریسووو، ولادیمیر اوبلاستی (Borisovo, Gus-Khrustalny District, Vladimir Oblast Борисово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
تووز (شهر)
تووز (شهر) (تورکجه: Tovuz, Azerbaijan) آذربایجان جومهوریتینین توووز رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا  ۱۳۶۹۹ نفر ایمیشو ۴۲۲ متر دنیز سَویه‌سیندن اۇجالیقی وار.
بوریسووو، ولادیمیر اوبلاستی
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
تووز (شهر)
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
تاداکی ماتسوبارا
تاداکی ماتسوبارا (اینگیلیسجه: Tadaaki Matsubara) کئچمیشده بیر ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
سینپور
سینپور(اینگیلیسجه:Seenpur) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
برایان بلیس
برایان بلیس (اینگیلیسجه: Brian Bliss) (دوْغوم:September 28, 1965 Webster, New York) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. آمریکا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۶۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۹۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:کمنیتس کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:کارل زایس ینا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:انرژی کوتبوس کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:نیویورک رد بولز کولوبونون اویونچولاری
۱۵۶۸-جی ایلده فرانسه
بۇ مقاله ۱۵۶۸-جی ایلینده فرانسه‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۵۶۸-جی ایلده فرانسه بؤلمه:۱۵۶۸-جی ایلده اؤلکه‌لر
انریکه پرز
انریکه پرز (اینگیلیسجه: Enrique Pérez) (دوْغوم:October 13, 1988 Zinapécuaro) بیر فوتبالیست. مکزیک میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
آدام بردلی (سیاستچی)
آدام بردلی (اینگیلیسجه: Adam Bradley ) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. پیس بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۶۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
جان اینقلیش
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jon English»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:بریتانیالی کیشی اویونچولار
بونوروا
بونوروا (ایتالیاجا: Bonorva) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۴۲۳ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۰۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و ساردینیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bonorva»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
خانپار
خانپار (اینگیلیسجه:Khanpar) هیندوستان اؤلکه‌سینین قجرات ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده قجراتی دیلی و هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ولادیمیر مینورسکی
ولادیمیر فیودورویچ مینورسکی (روس دیلی: <bdi lang="">Владимир Фёдорович Минорский ) (۶ فوریه ۱۸۷۷ –  ۲۵ مارس ۱۹۶۶) روس دیپلومات. دوغو اؤلکه‌لرینی تانییان و ایران اؤلکه‌سینی تانِيیان .لندن بیلیم یوردوندا اوستاد. لور، کوردلر و فارس ائللرینه گوره چالیشیب. کورد و لور ائللرینه چوخلو علاقه باغلادی.
یاشایش
1917جی ایلده روس اینقلابیندا کمونسیتلره قارشی درورب و پاریس شهرینه کوچماقا مجبور اولدو. 1923 ده فارسی دیلین پاریس بیلم‌یوردوندا قوردو. 1932ده لوندون دا فارسی دیلین اورگتماقا شاغیل اولدو. 1937ده فارسی دیلینده دوکتور اولدو و لندن بلیم یوردوندا پروفوسور اولموشدو. 1944ده ایشدن دالی چکیلدی و 1966جی ایلده کمبریج شهرینده دۆنیادان گوز یومدو.
تورکلره قارشی
تورکلرین ضددینه و قارشی دورماقا چوخلو چالیشیب. تورکلرین یازیلارین یالنیز بیلیر و اولارا قارشی چوخلو سؤزلری وار.
یازیلاری
یازیلاری چوخلو لور و کوردلره گؤره اولور و اولاری تورکلر قاباغیندا قوروب.
قایناقلار
بؤلمه:تاریخچیلر
بیر اعدامی نین سون گونلری
بیر اعدامی نین سون گونلری، ویکتور هوقو طرفیندن یازیلمیش بیر رومان کیتابیدیر.
ادوین مورقان (شاعیر)
ادوین مورقان (شاعیر) (Edwin Morgan (poet)) یازیچی -
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Edwin Morgan (poet)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
سین آباد (اورمو)
اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 459 نفر اهالی سی و 66 عائیله سی وار.
ادوین مورقان (شاعیر)
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار بؤلمه:ایسکاتلندلی سربازلار
سین آباد (اورمو)
خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
آکونیتیک اسید
آکونیتیک اسید (Aconitic acid, Аконитовая кислота) بیر شیمیایی ماده. رنگ‌سیز، کریستال حالتینده تاپیلار.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Aconitic acid»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
فرانچسکو قریمالدی
فرانچسکو قریمالدی (فرانسهsco Maria Grimaldi) ایتالیالی بیلیم اینسانی. ۲ آوریل ۱۶۱۸ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۴۵  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۸ دسامبر ۱۶۶۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«فرانسهsco Maria Grimaldi»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
شهرك محمدبن جعفر
شهرک محمدبن جعفر (فارسجا: شهرک محمدبن جعفر), کندی خوزیستان اوستانی‌نین دزفول بؤلگه‌سی‌نین، مرکزئ بؤلومو و قبله ائ قصبه‌سی نده یئرلشیب دیر.
جوْغرافیایی موْقع
شهرک محمدبن جعفر کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیب دیر.
نوْفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۴۱۴۸ نفر اهالیسی و ۹۱۲ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۲۰۷۲ نفری کیشی و ۲۰۷۶ نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن ۳۲۱۹ نفری ساوادلی و ۵۴۸ نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ کندین اهالیسی فارسجا دانیشیرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:دزفول بؤلگه‌سینین کندلری
میرکو وتاوا
میرکو وتاوا (اینگیلیسجه: Miroslav Votava) (دوْغوم:April 25, 1956 پراقا) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. باتی آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ایستان شواتوک، آریزونا
ایستان شواتوک (اینگیلیسجه: Stan Shuatuk, Arizona) آمریکانین آریزونا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
سماره
سماره (اینگیلیسیجه: Smara) باتی صحرا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۵۷۰۳۵ نفردیر.
ایستان شواتوک، آریزونا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قمینا ایستبنا
قمینا ایستبنا (لهیستانجا: Gmina Istebna) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 84.25 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و سیلسیان اوستانیندا یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Istebna»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
ساتوشی اوتومو
ساتوشی اوتومو (اینگیلیسجه: Satoshi Ōtomo) (دوْغوم:October 1, 1981 Sakae, Chiba) بیر فوتبالیست. فیلیپین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
داوید جلستون
داوید جلستون (اینگیلیسجه:David Gelston) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. بریج‌همپتون شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. نیویورک شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
کالاباریا رینهاردتی
کالاباریا رینهاردتی (Calabar python, (Калабария) خوْردالیلارتیپینه عایید حئیوان نؤعو. خوْردالیلار۵۰۰ میلیون ایل بۇندان اوّل عمله گلیب. خوْردالیلارین قدیملیینه و مۆختلیفلیینه باخمایاراق اوْنلاری بیرلشدیرن عۆمومی‌لیک وار: ۱. اوْنلارین بدنی‌نین اساسینی بۆتؤو و یا بوغوم‌لو بئل سوْتونو تشکیل ائدیر. بۇنا اوْخ ایسکلت و یا خوْردا دا دئییلیر. ۲. بۇ سوْتونون اۆستون‌ده بوْرو فوْرمالی مرکزی اعصاب سیستمی یئرلشیر. ۳. بئل سوْتونونون آلتی ایله هضم بوْروسو اۇزانیر. بۇ بوْرونون اؤن طرفی آغیزلا، آرخا طرفی ایسه آنوس دلیی ایله قۇرتاریر. هضم بوْروسونون اؤن حیصّه سی اۇدلاق آدلانیر. اۇدلاغین یانلاریندا سیرا ایله دۆزولموش قلسمه یاریقلاری وار. بۇ سبب‌دن اۇدلاق هم قئیدالانمادا، هم ده تنفوس‌ده ایشتیراک ائدیر. ۴. هضم بوْروسونون اۇدلاق حیصّه سینین آلتیندا قان-دامار سیستمینین مرکزی اوْلان اۆرک یئرلشیر، خوْردالیلارتیپی‌نین ۴۳ مینه یاخین نؤعو معلوم‌دور.
قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی‌پدیا
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:سۆروننلر بؤلمه:خوْردالیلار
اشتفان انقلس
اشتفان انقلس (اینگیلیسجه: Stephan Engels) (دوْغوم:September 6, 1960 نیدرکاسل) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. باتی آلمان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
مدیسن، کنتیکت
مدیسن، کنتیکت (اینگیلیسجه:Madison, Connecticut ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۸۱۱۴ نفر ایمیش و ۹۵٫۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کانتیکت ایالتینده یئرلشیب.
اشتفان انقلس
قایناقلار
Stephan Engels
جان مک‌لافلین (فوتبالیست)
جان مک‌لافلین (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: John McLaughlin (footballer, born 1952)) اینگیلیسلی فوتبال اوْیونچوسو و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
مدیسن، کنتیکت
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Madison, Connecticut»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تسنترالنی، ولادیمیر اوبلاستی
تسنترالنی، ولادیمیر اوبلاستی (Tsentralny, Vladimir Oblast Центральный) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
لوئیس استوکس
لوئیس استوکس (اینگیلیسجه:Louis Stokes) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. کلیولند شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۲۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۱۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:کلیولند دوغوملو وکیللر
راپید بخارست فوتبال کولوبو
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«FC Rapid București»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:فوتبال کولوبلاری
زاقورنایا سلیتبا
زاقورنایا سلیتبا (Zagornaya Selitba Загорная Селитьба) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آمور اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آمور کندلری
تانیا دانلی
تانیا دانلی (اینگیلیسجه: Tanya Donelly) شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - ایندی راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. تانیا دانلی ۱۴ ژوئیه ۱۹۶۶ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
کریژکووی ویزدتس
کریژکووی ویزدتس (چک‌جا: Křížkový Újezdec) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۱۳ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۴٫۸۵ کیلومتر موربّع ایدی و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Křížkový Újezdec»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
پلیموت، نیوهمپشایر
پلیموت (اینگیلیسجه: Plymouth, New Hampshire) آمریکانین نیوهمپشایر ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۶۹۹۰ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:پلیموت، نیوهمپشایر بؤلمه:آمریکا شهرلری
دانلد کیت (اویونچو)
دانلد کیت (اویونچو) (اینگیلیسجه: Donald Keith (actor)) آمریکالی اوْیونچو. ۶ سپتامبر ۱۹۰۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۵  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۱ اوت ۱۹۶۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Donald Keith (actor)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
ژاک-کلیوچ
ژاک-کلیوچ (Zhak-Klyuch Жак-Ключ) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
آکوتیسیومین آ
آکوتیسیومین آ (Acutissimin A) بیر شیمیایی ماده.
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
کیرکلند، قوزئی کارولینا
کیرکلند، قوزئی کارولینا (اینگیلیسجه:Kirkland, North Carolina ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۸۵ نفر ایمیش و ۲۱٫۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و قوزئی کارولینا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kirkland, North Carolina»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ماونتن لیک، نیوجرسی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mountain Lake, New Jersey»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
۱۷۶۳-جو ایلده ایرلند
بۇ مقاله ۱۷۶۳-جو ایلینده ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۶۳-جو ایلده اؤلکه‌لر بؤلمه:۱۷۶۳-جو ایلده ایرلند
آرتور کونیش
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arthur König»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم