cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ویلنو، مینه‌سوتا
ویلنو (اینگیلیسجه: Wilno, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تیلیتو
تیلیتو (ایتالیاجا: Tiglieto) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۴۶ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۰۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لیقوریا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tiglieto»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
تاشفین بن علی
تاشفین بن علی (اینگیلیسی‌جه: Tashfin ibn Ali) بیر شاهزاده ایدی. ۱۱۴۳–۱۱۴۵ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. ایسلام دینینه اعتیقاد ائتمیشدی. علی بن یوسف اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب و اؤزونون وفاتیندان سوْنرا ابراهیم بن تاشفین واریث کیمی تخت و تاجه صاحیب چیخیب.
بؤلمه:شاهلار
ناتانیل بی. بئیکر
'''ناتانیل بی. بئیکر''' (اینگیلیسجه: Nathaniel B. Baker) آمریکالی وکیل، یازیچی، نیظامی و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. هاروارد بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۱۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۷۶ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۱۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۷۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:دموین، آیووا سیاستچیلری
کلینتون، کانزاس
کلینتون، کانزاس (اینگیلیسجه:Clinton, Kansas ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۳۱ نفر ایمیش و ۱۰۵٫۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۸۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کانزاس ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Clinton, Kansas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مصطفی الموسوی
مصطفی الموسوی (اینگیلیسجه: Mostafa Al-Musawi) (دوْغوم:February 1, 1995 عربیستان) بیر فوتبالیست. الاهلی فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۹۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:الاهلی کولوبونون اویونچولاری
اقبادرافو
اقبادرافو (اینگیلیسیجه: Agbodrafo) توقو اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر.
۲۰۰۷-جی ایلده هونق کونق
بۇ مقاله ۲۰۰۷-جی ایلینده هونق کونقدا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۰۷-جی ایلده هونق کونق بؤلمه:۲۰۰۷-جی ایلده اؤلکه‌لر
ایستیو برقکویست
ایستیو برقکویست (اینگیلیسجه:Steve Bergquist) آمریکالی اؤیرتمن، ایش آدامی ، سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. واشینقتون بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:واشینقتون دموکراتلاری بؤلمه:۱۹۷۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:رنتون، واشینقتون دوغوملولار
سیریل برت
سیریل برت (Cyril Burt) بیلیم اینسان. ۳ مارس ۱۸۸۳ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۸  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۰ اوکتوبر ۱۹۷۱ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cyril Burt»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
پتروویتسه و کاروینه
پتروویتسه و کاروینه (چک‌جا: Petrovice u Karviné) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۳۵۰ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۲۰٫۴۷ کیلومتر موربّع ایدی و موراوی-سیلزی اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Petrovice u Karviné»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
هاناو
هاناو (Hanau) آلمانین هسن ایالتینده یئر آلان بیر شهردیر و ۱۰۴ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۸۸۲۵۱ نفر دیر. بۇ شهرین ۷۶٫۴۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
ائشیک باغلانتی‌لار
www.hanau.de هاناو شهرین رسمی وب سایتی
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
فرید الحربی
فرید الحربی (اینگیلیسجه: Farid Al-Harbi) (دوْغوم:February 18, 1990 عربیستان) بیر فوتبالیست. العین فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:الطائی کولوبونون اویونچولاری
سالا بورتون
سالا بورتون (اینگیلیسجه: Sala Burton) یهودی آمریکالی سیاستچی قادین ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. سان فرانسیسکو بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۲۵ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۸۷ میلادی ایلینده سرطان نوخوشلوق سبب ایله حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:یهودی خانیم سیاستچیلر بؤلمه:لهیستان‌دا یهودی‌لیق بؤلمه:بیاویستوک دوغوملولار بؤلمه:۱۹۲۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر
موزکوین پوچینوک
موزکوین پوچینوک (Moskvin Pochinok Москвин Починок) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
کاروکاکوتای
کاروکاکوتای (اینگیلیسجه:Karukkakottai) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
باپتیست، لوئیزیانا
باپتیست (اینگیلیسجه: Baptist, Louisiana) آمریکانین لوئیزیانا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
فریدوارت وینتربرق
فریدوارت وینتربرق (Friedwardt Winterberg) بیلیم اینسان. ۱۲ ژوئن ۱۹۲۹ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Friedwardt Winterberg»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
کیربی، ویومینق
کیربی (اینگیلیسجه: Kirby, Wyoming) آمریکانین وایومینق ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۸۷ نفر ایدی.
آشیق عابباس توفارقانلی
آشیق عابباس توفارقانلی- آذربایجان آشیغی(۱۶-نجی عصر)
کیربی، ویومینق
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آشیق عابباس توفارقانلی
حیاتی
شعرلرینده "قول"، "شیکسته"، "بیکس" تخلوصلرینی ایشلدن آشیق عابباس توفارقانلی ۱۶-نجی عصرین سونلاری-۱۷-نجی عصرین اوللرینده آذربایجاندا یاشاییب یاراتمیش گؤرکملی شاعیر-آشیقلارداندیر. اونون آدییلا باغلی "عابباس-گۆلگز" داستانی دا آذربایجان فولکلورونون قیمتلی اؤرنکلریندن‌دیر.
شعر نومونه‌سی
دومان، گل گئت بو داغلاردان،
داغلار تازا، بار ائیله‌سین.
نه گؤزلریم سنی گؤرسون،
نه کؤنلوم قوبار ائیله‌سین.
حاشا سئودیجییم حاشا،
دئییلنلر گلدی باشا،
بیر یاندان اؤزون توت داشا،
بیر یاندان ائل جار ائیله‌سین.
عابباس آغلار زاری زاری،
ایلقاریندان دؤنن یاری،
تانری تئز بازار ائیله‌سین.
بودور گلدی باهار فصلی
آچیلیبدیر قیزیل گۆللر
بولبوللر دولانیر باغی
سانا قوربان اولوم ساقی
مئی وئر پییالا واختیدیر.
من عابباسام، بویو بسته
آل باشیمی دیزین اوسته
چال یاتاق، لایلا واختیدیر
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجانلی آشیقلار بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
۲۰۱۴-جو ایلده مالت
بۇ مقاله ۲۰۱۴-جو ایلینده مالتدا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
کوستا کوفی
کوستا کوفی (اینگیلیسجه: Costa Coffee) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Costa Coffee»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تاستینق قادوینسون
تاستینق قادوینسون (اینگیلیسی‌جه: Tostig Godwinson) بیر شاهزاده ایدی. ۱۰۵۵–۱۰۶۵ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. آتاسی قادوین، ارل وسکس دیر.
بؤلمه:شاهلار
مخدوم‌قولو فراغی
مخدوم قولی فیراغی بؤیۆک تۆرکمن شاعیری 1724-نجی میلادی ایلده آنادان اوْلوب ، 1807-نجی میلادی ایلده توْپراقا تاپشێرێلێب‌دێر.
رستم‌آباد (گیلان)
رستم‌آباد، گیلان اوستانی‌ نین رودبار بؤلگه‌سی نده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۱۳,۷۴۶ نفر جمعیتی واردیر.
ائشیک باغلانتیلار
بؤلمه:رودبار بؤلگه‌سی بؤلمه:گیلان اوستانی‌نین شهرلری
جیاکومو به‌ره‌تا
جیاکومو به‌ره‌تا (اینگیلیسجه: Giacomo Beretta) ایتالیالی فوتبال اوْیونچوسو. ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
آلسک چایی
آلسک چایی (Alsek River، Alsek (rivière)، Алсек) آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینده یئرلشن بیر چای. بۇ گۆن آلسک چاییندان ثانییه‌ده ۸۶۲٫۶ متر مکعب سۇ آخیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Alsek River»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چایلار
لا آمتیا د مار
لا آمتیا د مار (ایسپانجا: L'Ametlla de Mar) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر بۇ شهرین مساحتی ۶۶٫۹ کیلومتر موربّع دیر. ۱۹ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۷۳۰۳ نفر دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«La Ametlla de Mar»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
مونرو، میشیقان
مونرو، میشیقان (Monroe, Michigan) آمریکانین میشیقان ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲۶٫۳۹  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۰۷۳۳ نفر دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Monroe, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:میشیقان ایالتین شهرلری
نووه میاستو ناد وارتان
نووه میاستو ناد وارتان (لهیستانجا: Nowe Miasto nad Wartą) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و بویوک لهیستان اوستانیندا یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 1543 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nowe Miasto nad Wartą»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ابراهيم اباد (ماهنشان)
ابراهيم اباد (ماهنشان) کندی ماهنشان بؤلگه‌سینین، انگوران بؤلومو و قلعه جوق قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
فنیل‌استیک اسید
فنیل‌استیک اسید (Phenylacetic acid، Фенилуксусная кислота) بیر شیمیایی ماده. اریمه نوْقطه‌سی 76 دن 77 C دیر.
ابراهيم اباد (ماهنشان)
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۳۵۸ نفر اهالیسی و ۷۳ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۱۶۶ نفری کیشی و ۱۹۲ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن ۲۵۱ نفری ساوادلی و ۸۵ نفری ساوادسیزدیرلار.
فنیل‌استیک اسید
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Phenylacetic acid»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ابراهيم اباد (ماهنشان)
قایناقلار
بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری بؤلمه:ماهنشان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
فنیل‌استیک اسید
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
قراچی، هشترخان ویلایتی
قراچی، هشترخان ویلایتی (Grachi, Astrakhan Oblast Грачи) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و هشترخان ویلایتینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:هشترخان کندلری
لارنس تیرنی
لارنس تیرنی (اینگیلیسجه: Lawrence Tierney) آمریکالی اوْیونچو. ۱۵ مارس ۱۹۱۹ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۲  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۲۶ فوریه ۲۰۰۲ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1943–2000 ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lawrence Tierney»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
جیف ریچ
جیف ریچ (اینگیلیسجه: Jeff Rich) اینگیلیسلی موسیقیچی - راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. جیف ریچ ۸ ژوئن ۱۹۵۳ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
یامه، فوکوئوکا
یامه، فوکوئوکا (Yame, Fukuoka ; ) ژاپون اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و نده یئرلشیب. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:ژاپون شهرلری
روآرک کریچلوو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Roark Critchlow»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قمینا شدوووو (ماسوویان)
قمینا شدوووو (ماسوویان) (لهیستانجا: Gmina Szydłowo, Masovian Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 122.21 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و ماسوویان اوستانیندا یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Szydłowo, Masovian Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
فرانسیس ملوس
فرانسیس ملوس (اینگیلیسجه:Francis Mellus) آمریکالی سیاستچی.
لویالحانا، پنسیلوانیا
لویالحانا، پنسیلوانیا (اینگیلیسجه:Loyalhanna, Pennsylvania ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۴۲۸ نفر ایمیش و ۶٫۱ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و پنسیلوانیا ایالتینده یئرلشیب.
فرانسیس ملوس
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۶۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:سیلم، ماساچوست سیاستچیلری
لویالحانا، پنسیلوانیا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Loyalhanna, Pennsylvania»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
آرتم دزوبا
آرتم دزوبا (اینگیلیسجه: Artem Dzyuba) (دوْغوم:August 22, 1988 موسکو) بیر فوتبالیست. زنیت سن پترزبورق فوتبال کولوبو و روسیه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
لویالحانا، پنسیلوانیا
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آرتم دزوبا
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ایسپارتاک مسکو کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:روستوف کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:زنیت سن پترزبورق کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:آرسنال تولا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
سیرکالاتور
سیرکالاتور(اینگیلیسجه:Sirkalathur) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
اولاف فژالستاد
اولاف فژالستاد ، (دوغوم: ۲ آپریل ۱۸۸۸ - اؤلوم: ۲۲ فوریه ۱۹۷۱) بیر نوروژلی حوقوقچو و دیپلومات ایدی.
جون اوبانکس
جون اوبانکس (اینگیلیسجه:Jon Eubanks) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:آرکانزاس جومهوریتچیلر بؤلمه:آرکانزاس دوغوملو اکینچیلر بؤلمه:مریلند دوغوملو اکینچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:پاریس (آرکانزاس) دوغوملولار بؤلمه:آناپولیس سیاستچیلری
اولاف فژالستاد
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۸۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۷۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:نوروژلی حوقوقچولار
تیموتی زان
تیموتی زان (Timothy Zahn) آمریکالی یازیچی - .۱ سپتامبر ۱۹۵۱ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Timothy Zahn»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
هنری مکنامارا
هنری مکنامارا (اینگیلیسجه: Henry McNamara) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و نیوجرسی ایالتین سناتور ایدی. سیتون هال بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۳۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۲۰۱۸ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۱۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ویکاف، نیوجرسی دوغوملولار
دوانقون
دوانقون(اینگیلیسجه:Devangaon) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
بتانی، ایندیانا
بتانی، ایندیانا (اینگیلیسجه:Bethany, Indiana ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۱ نفر ایمیش و ۰٫۲۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۰۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و ایندیانا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bethany, Indiana»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
آپارسیدو لیما
آپارسیدو لیما (اینگیلیسجه: Aparecido Lima) (دوْغوم:November 2, 1981 Alvorada do Sul) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
۲۰۱۶-جی ایلده کوروواسی
بۇ مقاله ۲۰۱۶-جی ایلینده کوروواسیده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۶-جی ایلده کوروواسی بؤلمه:۲۰۱۶-جی ایلده اؤلکه‌لر
وولودیمیر بسونوف
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
میراندا (مولیز)
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Miranda, Molise»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
هدا هاپر
هدا هاپر (Hedda Hopper، دوْغوم تاریخ:May 2, 1885، اؤلوم تاریخ:February 1, 1966) آمریکالی یازیچیاوْیونجو
یاشاییش
بۇ آمریکا یازیچیدا آنادان اوْلوب و هالیووددا دؤنیاسین دییشیب.
اوْینادیغی فیلم‌لر
قایناقلار ==
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:آمریکا یازیچیلاری
قرودک ژاندووه
قرودک ژاندووه (لهیستانجا: Gródek Rządowy) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gródek Rządowy»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
رابرت تامسون لیپر
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Robert Thomson Leiper»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
سانتاقاتا بولونیزه
سانتاقاتا بولونیزه (ایتالیاجا: Sant'Agata Bolognese) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۷۲۸۳ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و امیلیا-رومانیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sant'Agata Bolognese»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
جورج پی. میلر
'''جورج پی. میلر''' (اینگیلیسجه: George P. Miller) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۹۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۸۲ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۹۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:آلامدا، کالیفورنیا دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
پیتر فینک
پیتر فینک (Peter Finke) آلمانلی بیلیم اینسانی.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Peter Finke»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آلمانلی عالیملر بؤلمه:پاکیستانلی عالیملر بؤلمه:پاکیستانلی جاسوسلار
مالونتی
مالونتی (چک‌جا: Malonty) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۲۴۰ نفر ایمیش و گونئی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Malonty»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
لاگاری حسن چلبی
لاگاری حسن چلبی میلادی ۱۷-جی یۆز ایلین آدلیم فن آدامی و بیلگه‌سی. حسن چلبی، عثمانلی سۆلطانی، دؤردونجو مۇراد چاغیندا سۇلطان قیزی «قایا سۇلطان» دوغومو موناسیبتیله گئچیریلن مراسیم‌ده، بیر موشک واسطه‌سیله اۇچماغی اۆچون، آدلیم دیر. حیاتینا گؤره اولیاء چلبی سیاحت‌نامه‌سیندن سونرا باشقا بیر قایناق یوخدور. اولیاء چلبی یازدیغینا گؤره لاگاری حسن چلبی موشکه مینیپ دؤردونجو مۇرادا «پادیشاهیم سنی خۇدایا ایسمارلادیم، عیسی پیغمبرله دانیشماغا گئدیرم» دئییپ، یاردیمچی‌لارینین موشکی یاندیرماسییله هاوایا اۇچموشدور. هاوادا موشکلرین بارۇتو قورتولاندان سونرا اؤزونه حاضیرلایان قاناتلاری آچیب، سۇلطان قارشی‌سیندا اولان دنیزه دۆشموشدور و اۆزمکله اؤزونو سۇلطانا یئتیرمیشدیر. یئنمه‌سیندن سونرا سۇلطانا «پادیشاهیم، عیسی پیغمبر سنه سلام ائتدی» دئمیشدیر. اولیاء چلبی‌یه دایاناراق لاگاری قیریم‌ده سلامت گرای خانین یانینا ساواشچی عنوانیندا گئدیب وفات ائدمیشدیر.
ویاسون چین، آریزونا
ویاسون چین (اینگیلیسجه: Viason Chin, Arizona) آمریکانین آریزونا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کیرکلاند، کوبک
کیرکلاند (اینگیلیسجه: Kirkland, Quebec) آمریکانین کبئک اوستانی ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۰۱۵۱ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:کیرکلاند، کوبک بؤلمه:آمریکا شهرلری
فیش لیک، ایندیانا
فیش لیک، ایندیانا (اینگیلیسجه:Fish Lake, Indiana ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ایندیانا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Fish Lake, Indiana»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
والئیس، کانزاس
والئیس (اینگیلیسجه: Wallace, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۵۸ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آقاراتور
آقاراتور(اینگیلیسجه:Agarathur) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
مخند (ماکی)
مخند (ماکی) کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و گونئی چایپاسار قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 227 نفر اهالی سی و 46 عائیله سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:ماکی شهریستانی‌نین کندلری
داوید ویابونا
داوید ویابونا (اینگیلیسجه: David Villabona) (دوْغوم:December 5, 1969 ارون (ایسپانیا)) بیر فوتبالیست. ایسپانیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
روحی بغدادی
بغدادلی روحی شعرلرینده محمد فضولی‌دن چوخلی تاثیر آلیب‌دیر.
شعرلریندن:
یانماغا آتش عشقینله ازلدن موموز / غیره معلوم دگیلسه سنه خود معلوموز
صحبتینله قانی اول دم کی اولوردوق مسرور  / اول صفان نئچه دمدیر گؤزلیم محروموز
نه قدر قادر ایسک چکمه‌یه عشقین المین     / یئنه یانیندا سنین شئی دئییلیز معدوموز
صاف‌طبعیز نوله بغدادی ایسن ای روحی / پیرو نکته گذاران دیار روموز
قایناق‌لار
تورک شاعیرلر عراقلی شاعیرلر
فیوم
فیوم (اینگیلیسیجه: Faiyum) میصر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۲۳ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۳۴۹۸۸۳ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر.
چین دنیزآشیر یاتیریم شیرکتی
چین دنیزآشیر یاتیریم شیرکتی (اینگیلیسجه: China Overseas Land and Investment) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت داشینماز املاک ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«China Overseas Land and Investment»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
نوووکاردایلایسکای
نوووکاردایلایسکای (Novokardailsky Новокардаильский) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
کنت توبی
کنت توبی (اینگیلیسجه: Kenneth Tobey) آمریکالی اوْیونچو. ۲۳ مارس ۱۹۱۷ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۵  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۲۲ دسامبر ۲۰۰۲ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kenneth Tobey»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
هیروکو کوواتا
هیروکو کوواتا (桑田寛子)، (دوغوم:۱۸ دسامبر ۱۹۹۰) بیر ژاپونلو تنیس اویونچوسودور.
ائشیک باغلانتیلار
بؤلمه:۱۹۹۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ژاپونلو ایدمانچیلار
تاج‌الملوک آیرملو
تاج‌الملوک آیرملو (اینگیلیسی‌جه: Tadj ol-Molouk) — ایران خاتونو ایدی. آتاسی تیمورخان آیرملو آدیندا بیر نیظامی‌ایدی و قزاق اوردوسونون باشچی‌لاریندان‌ایدی. تاج‌الملوک رضا پهلوی نین حیات یولداشی و محمدرضا پهلوی نین آناسی‌ایدی. ۱۵ دسامبر ۱۹۲۵ – ۱۶ سپتامبر ۱۹۴۱ ایل‌لر آراسیندا ایرانین بیرینجی خاتونو ساییلیردی. تاج‌المولوک‌ون کؤکو تورک بوْی‌لاریندان اوْلان آیرملو بویو ندان ایمیش. تاج‌المولوک موسلمان و شیعه مذهبینه اینانجی وارایمیش.
اتک‌یازی
بؤلمه:شاهلار
فنیل‌استون
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Phenylacetone»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لیندن، کنتاکی
لیندن، کنتاکی (Lyndon, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۸٫۹ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۱۰۰۲ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۱۰۴۹٫۷ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. لیندن دنیز سئوییه‌سیندن ۱۷۷ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. کنتاکی ایالتی، آت یاریشی، داش کؤمور و اوتومومبیل تولیدی کیمی (تویوتا کمری،شورلت و فورد) تانینیر. غنی توْرپاغا گؤره چوْخلو یئرلری چمن‌لی‌دیر. ایقتیصادیسی اکینچی‌لییه وابسته‌دیر. ائو آتی، اینک، تۆتون، سۆت، دوموز و سویا تیجارت‌ده بؤیوک نقش اوْیناییر. داش کؤمور، دمیر و نفت چیخاریلیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:کنتاکی ایالتین شهرلری
جیمز اف. سیمونز
'''جیمز اف. سیمونز''' (اینگیلیسجه: James F. Simmons) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۷۹۵ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۶۴ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۹۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۶۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
کوواچینک
گؤرونتولر
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kołacinek»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ایستیو برچ
ایستیو برچ (اینگیلیسجه:Steve Berch) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:آیداهو دموکراتلاری بؤلمه:بویزی، آیداهو دوغوملولار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
هیرونوبو کاقیاما
{{Infobox person }} }} }} }} Lazy, Metal Brothers, JAM Project }}}}
هیرونوبو کاقیاما (اینگیلیسجه: Hironobu Kageyama) ژاپونلی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. هیرونوبو کاقیاما ۱۸ فوریه ۱۹۶۱ ‏ تاریخینده Osaka شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
هاله‌لویا جانکشن، کالیفورنیا
هاله‌لویا جانکشن، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:Hallelujah Junction, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۵۳۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hallelujah Junction, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
هامینکلن
ائشیک باغلانتی‌لار
www.hamminkeln.de هامینکلن شهرین رسمی وب سایتی
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار  ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
مخور (شوط)
مخور کندی ماکی بولگه‌سینین، گونئی قاراقویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 2603 نفر اهالی سی و 524 عائیله سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
تریمبل، ایلینوی
تریمبل (اینگیلیسجه: Trimble, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اندی لاو
اندی لاو (اینگیلیسجه: Andy Lau) آلبوم یاپیمجیسی، اویونچو، شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. اندی لاو ۲۷ سپتامبر ۱۹۶۱ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
الکساندر باستریکین
الکساندر باستریکین ، (دوغوم: ۲۷ آقوست ۱۹۵۳) بیر روسیه‌لی ژنرال و حوقوقچودور.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:روسیه‌لی حوقوقچولار بؤلمه:روسیه‌لی سیاستچیلر
جورج پی. وتمور
'''جورج پی. وتمور''' (اینگیلیسجه: George P. Wetmore) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ییل بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۴۶ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۲۱ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۲۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
سینکاپی فیلمز
سینکاپی فیلمز (اینگیلیسجه: Syncopy Inc.) اؤزل شیرکت و یا خوصوصی شیرکت. بۇ شیرکت فیلم ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Christopher Nolan طرفیندن قۇرولموش‌دور.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Syncopy Inc.»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
تام کوچل
تام کوچل (اینگیلیسجه:Thomas Kuchel) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و جومهوری حزبینین عوضوو. آناهایم شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۱۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۹۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:کالیفورنیا سناتورلار بؤلمه:آناهایم دوغوملولار بؤلمه:کالیفورنیا جومهوریتچیلر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
آلاقور (هیندوستان)
آلاقور (هیندوستان)(اینگیلیسجه:Alagur) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
بقرآباد
قایناق‌لار
بؤلمه:باتی بروان قصبه سی بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
تورنو، لوبلین
تورنو، لوبلین (لهیستانجا: Turno, Lublin Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و لوبلین اوستانیندا یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
آرپاچایی (کوثر)
آرپاچای اردبیل اوستانی ‌نین کوثر بؤلگه‌سی ‌نده یئرلشن بیر کند دیر. بو کند کوثر بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو ‌نده یئرلشیب‌دیر.
بو کندین اهالیسی تورکجه دیلینه دانیشیرلار.
قایناقلار
• [Https://amar.org.ir ایرانین آمار مرکزی]
بؤلمه:کوثر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
تیم کرینق
تیم کرینق (Tim Kring) آمریکالی یازیچی - .۹ ژولای ۱۹۵۷ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tim Kring»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کالهون بؤلگه‌سی، تکزاس
کالهون بؤلگه‌سی (اینگیلیسجه: Calhoun County, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتینده یئرلشن بیر بؤلگه‌. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۴۶ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۱۳۸۱ نفر ایدی.
ایده لو (ماهنشان)
ايده لو (ماهنشان) کندی ماهنشان بؤلگه‌سینین، انگوران بؤلومو و قلعه جوق قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
کالهون بؤلگه‌سی، تکزاس
قایناقلار
بؤلمه:کالهون بؤلگه‌سی، تکزاس بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایده لو (ماهنشان)
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۲۱۷ نفر اهالیسی و ۴۲ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۱۱۰ نفری کیشی و ۱۰۷ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن ۱۵۰ نفری ساوادلی و ۴۲ نفری ساوادسیزدیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری بؤلمه:ماهنشان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
سیدنئی، آرکانزاس
سیدنئی (اینگیلیسجه: Sidney, Arkansas) آمریکانین آرکانزاس ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۸۳ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
پیتر شوستر
پیتر شوستر (Peter Schuster) اوتریشلی بیلیم اینسانی.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Peter Schuster»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
هدر ویتستون
یاشاییش
بۇ آمریکا یازیچی دوثن آلابامادا آنادان اوْلوب.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا یازیچیلاری
پینق (ایمپیراتور)
پینق (ایمپیراتور) (اینگیلیسی‌جه: Emperor Ping of Han) بیر ایمپیراتور ایدی. ۱ میلادان قاباق–6 AD ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:شاهلار
نیژنئی توکبایوو
نیژنئی توکبایوو (Nizhneye Tukbayevo Нижнее Тукбаево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
پلجرینو پارمنزه
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
قانقاماقودی
قانقاماقودی(اینگیلیسجه:Gangammagudi) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کوریهال (ک.ه.)
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
میچل، ایندیانا
میچل، ایندیانا (Mitchell, Indiana) آمریکانین ایندیانا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۸٫۵۲  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۳۵۰ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۵۱۲ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۲۰۸ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mitchell, Indiana»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
شارون ایزبن
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
فنیل‌اتیل‌مالونامید
فنیل‌اتیل‌مالونامید (Phenylethylmalonamide) بیر اورقانیک بیلشیک.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Phenylethylmalonamide»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
بوژنچین دوژه
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Borzęcin Duży»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
جان ائی. ماقویر
'''جان ائی. ماقویر''' (اینگیلیسجه: John A. Maguire) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. لینکولن‌ده‌کی نبراسکا بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۷۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۳۹ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۷۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۳۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:الیزابت، ایلینوی دوغوملولار
لا ماقدلن
لا ماقدلن (ایتالیاجا: La Magdeleine) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۶۴۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 100 نفر ایمیش.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«La Magdeleine»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
نووا وس ای
نووا وس ای (چک‌جا: Nová Ves I) بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nová Ves I»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
ناتانیل بی. دیال
'''ناتانیل بی. دیال''' (اینگیلیسجه: Nathaniel B. Dial) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. وندربیلت بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۶۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۴۰ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۶۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۴۰-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:لرنز، گونئی کارولینا دوغوملولار
چیکوقو، فوکوئوکا
چیکوقو، فوکوئوکا (Chikugo, Fukuoka ) ژاپون اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و نده یئرلشیب. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:ژاپون شهرلری
قرموچی، روسیه
قرموچی، روسیه (Gremuchy Гремучий) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و هشترخان ویلایتینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:هشترخان کندلری
آلقنی، کنتاکی
آلقنی (اینگیلیسجه: Allegheny, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتینده یئرلشن بیر شهر.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
داریسی ونتورث تامپسون
داریسی ونتورث تامپسون (D'Arcy Wentworth Thompson) ایسکاتلندلی بیلیم اینسانی. ۲ مئی ۱۸۶۰ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۸  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۱ ژوئن ۱۹۴۸ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اوْ ریاضیات، تاریخ ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«D'Arcy Wentworth Thompson»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
جورج توبیاس
جورج توبیاس (اینگیلیسجه: George Tobias) آمریکالی اوْیونچو. ۱۴ ژولای ۱۹۰۱ ایلینده نیویورک ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۸  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۲۷ فوریه ۱۹۸۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
داریسی ونتورث تامپسون
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
جورج توبیاس
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«George Tobias»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
سیدی امبارک (الجزاییر)
سیدی امبارک (الجزاییر) (اینگیلیسیجه: Sidi Embarek) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۱۰۲۸۱ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
پیکسوداروس
پیکسوداروس (اینگیلیسی‌جه: Pixodarus) بیر شاهزاده ایدی. ۳۴۰–۳۳۵ میلادان قاباق ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
بؤلمه:شاهلار
احمد الصالح (فوتبالیست)
احمد الصالح (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Ahmad Al Saleh) سوریه‌لی فوتبال اوْیونچوسو. سوریه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
خلیل خمیس
خلیل خمیس (اینگیلیسجه: Khalil Khamis) (دوْغوم:July 15, 1995 Fujairah) بیر فوتبالیست. الوصل ایمارات فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
پیتر لوونکرندز
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
فرانسیس ام. لیمان
'''فرانسیس ام. لیمان''' (اینگیلیسجه:Francis M Lyman) آمریکالی سیاستچی.
قوروم ۱۲ آپوستلوس کیریستیان بیر فیرقه سینین بیر اویه سی و ۱۹۰۳ ایلینن اولوم گونونه جک بو فیرقه نین باشچیسی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:فارمینقتون، یوتا دوغوملولار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:فیلمور، یوتا دوغوملولار بؤلمه:بیور، یوتا دوغوملولار
فدریکو تریلو
فدریکو تریلو ، (دوغوم: ۲۳ مئی ۱۹۵۲) بیر ایسپانیالی سیاستچی و حوقوقچودور.
قایناقلار
بؤلمه:ایسپانیالی حوقوقچولار بؤلمه:۱۹۵۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
تری ویلسون (سیاستچی)
تری ویلسون (اینگیلیسجه:Terry Wilson (politician)) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو. اودسا (تکزاس) شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. تکزاس ای اند ام بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
آلر چایی
آلر چایی (Aller، ، Aller (rivière allemande)، ألر، Аллер) اۇزونلوغو 211 km دیر. زاکسن-آنهالت, نیدرزاکسن States
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Aller»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چایلار
Aller
بیزانس ایمپیراتورلوغو
شرقی روم ایمپیراتورلوغو (یونان دیلی: Βασιλεία Ῥωμαίων, Ῥωμανία، «روم ایمپیراتورلوغو»؛ لاتین دیلی: ایمپئریوم رومانوم). بیزانس ایمپیراتورلوغو، روم ایمپیراتورلوغونین ۳۹۵-جی ایلده شرق و باتی حیصّه لرینه پارچالانماسی ایله مئیدانا چیخدی. باشکندی روم اوْلان غربی روم ایمپیراتورلوغو ۵-جی عصرده قوت قبیلهلرینین ایتالیا ایستیلا ائتمه‌سی ایله سوقوطا اۇغرادی. مرکزی کونستانتینوپولایس (بوگونکو ایستانبول) اوْلان و بیزانس ایمپیراتورلوغو دا دئییلن شرقی روم ایمپاراتورلوغو ایسه مین ایلدن آرتیق وارلیغینی قورویا بیل‌دی. بیزان‌سین میدانا گلمه‌سی، روم ایمپیراتورو بیرینجی کونستانتینین باشکندی رومدان بوگونکو ایستانبولا داشیماسییلا دا باغلیدیر.
روم ایمپاراتورو بیرینجی کونستانتین (بویوک کونستانتین)، ۳۳۰-جو ایلده ایمپئراتورلوغون باشکندینی قدیم یونان شهری بیزانتیونا (بیزانس) دییش‌دی و یئنی باشکندا «نووا روم» (یئنی روم) آدینی وئرسه ده ایمپیراتورون اؤلومون‌دن سوْنرا «بیرینجی کونستانتین شهری» آنلامینا گلن «کونستانتینوپول» آدی ایستیفاده اوْلونموش‌دور. بیرینجی کونستانتین، رومدان سئناتورلار و یۆکسک مأمورلار گتیره‌رک کونستانتینوپول‌دا یئنی ایداره میدانا گتیردی و شهری یئنی‌دن آبادلاشدیردی. روم چوْخ تانری‌لی اوْلماسینا باخمایاراق، کونستاتینوپولو مسیحیت شهری ائتدی و اؤزو ده بۇ دینی قبول ائتدی.
عثمانلی ایمپیراتورلوغونین ایشغاللاریندان سوْنرا بیزانس ایمپیراتورلوغونون الینده دئمک اوْلار کی، تکجه ایستانبول قالمیش‌دی. ۱۴۵۳-جو ایلده فاتیح سولطان محمد ایستانبول و فتح ائتمه‌سیندن سوْنرا بیزانس ایمپیراتورلوغو تامالی‌له داغیل‌دی. (ایستانبولون فتحی)
آدین اتیمولوژی (دیلین کؤکلرینی آراشدیرما بیلیم)
"بیزانس ایمپیراتورلوغو" آدی تاریخچیلرین شرقی روم ایمپیراتورلوغوسینا وئردیی آددیر و ایمپئریانین مؤوجود اوْلدوغو دؤورده هئچ بیر قایناق‌ده آدی بئله کئچممیش‌دیر. ایمپئریانین یونان دیلی آدی "باسیلئیا تؤن رومنیا" (روم ایمپیراتورلوغو) و یا ساده‌جه اوْلاراق "رومنیا" ایدی. شرقی روم خالقی دا اؤزلرینی روملی اوْلاراق آدلان‌دیریردی. تورکلر و عربلر ایسه روم کلمه‌سینی ایستیفاده ائدیردی. غربی آوروپادا ایمپئریانین آدینین ایلک دفعه "بیزانس" اوْلاراق کئچمه‌یه باشلانماسی آلمان تاریخچی هایرونیموس وولفون ۱۵۵۷-جی ایلده "جورپوس هیستوریاه بیزانتینæ" آدلی اثری ایله باشلانمیش‌دیر. ۱۶۴۸-جی ایلده "بیزانتینه دو لوووره" ("جورپوس سجریپتوروم هیستوریæ بیزانتینæ") و ۱۶۸۰-جی ایلده ده دو شارلین "هیستوریا بیزانتینا" آدلی اثرلرین یاییملانماسیندان سوْنرا شارل لوی مونتئسکیؤ کیمی فرانسه معاریف‌چیلر آراسیندا "بیزانس" آدی مهشورلاشماغا باشلادی.
قۇرولوشو
روم ایمپیراتورو مورتد یولیانین دؤورونده (۳۶۲–۳۶۳) کؤهنه اینانجلاری گئری قایتارماق ایستنیل‌دی و کریستیانلارین فعالیّتلری قاداغان ائدیلدی. یولیانین اؤلومون‌دن سوْنرا مسیحیّت یئنی‌دن گۆج قازاندی. ۴-جو عصردن باشلایاراق روم توْرپاقلاری باربار آخینلارینا معروض قالدی. I فئودوسی (۳۷۹–۳۹۵) رومنی اله کئچیرمک ایستین ویزی قوتلار بالکانلاردا و دونای چایینین جنوبونا دۇغرو ایرلیلمه‌لرینه مانع اوْلدو. کریستیان‌لیغی منیمسین I فئودوسی روم ایمپیراتورلوغو شرق و باتی سئقمئنتلرینی ایداره ائدن سوْن ایمپیراتور اوْلدو. ۳۹۵-جی ایلده I فئودوسی اؤلدو و روم ایمپیراتورلوغو ایکی حیصّه یه بؤلون‌دو.
غربی روم ایمپیراتورلوغو توْرپاقلارینا هۆجوم ائدن وئستقوتلار ۴۱۰-جو ایلده رومانی اله کئچیردیلر. دیگر باربار قوملردن وانداللار قوزئی آفریکانی، ایسپانیانی و ایتالیانی یاغمالادیلار. باربار آخینلارینین آردی-آراسی کسیلمه‌دی و ۵-جی عصرین سوْنلاریندا قرمانلار غربی روم ایمپیراتورلوغو سوقوطا اۇغرات‌دیلار. بیزانس ایمپیراتورلوغو ایسه بۇ هۆجوملارا مقاومت گؤستره بیل‌دی. بالکانلاردا ایسلاولاری، شرق‌ده ده ساسانیلر مغلوبیته اۇغرات‌دی.
بیزانس ایمپیراتورو I یوستینیان (۵۲۷–۵۶۵) اۇزون سورن اقتداری دؤورونده شیمالی آفریقا، ایتالیا و ایسپانیا یئنی‌دن اله کئچیردی. ساسانیلر شاهاییلا باریش باغلایاراق شرق سرحدلرینی قورودو. لاکین اؤلکه‌نین داخیلین‌ده‌کی سیاسی و دینی مۆناقیشه‌لرین قارشی‌سینی آلا بیلمه‌دی. بۇ مۆناقیشه‌لر ۵۳۲-جی ایلده خالق عۆصیانینا چئوریلدی. تاریخ‌ده "نیکا آیاقلانماسی" آدییلا تانینان بۇ قیام، کومان‌دیر وئلیساری طرفیندن باشکندداکی هیپپودروم‌دا (بوگونکو سولتاناهمئت میدانی) یاتیریل‌دی و ۳۰ مین آدام اؤلدورول‌دو.
بئله‌جه اؤلکه داخیلینده ثابت‌لییی تأمین ائدن I یوستینیان مۆختلیف ساحه‌لرده اصلاحاتلارا باشلادی. اوْنون ان اۇغورلو اصلاحاتلاریندان بیری روم حۆقوقو کۇنوسون‌دا کومیس‌سییا یاراتماسی اوْلدو. بۇ کومیسسیانین اۇزون چالیشمالارینین سوْنون‌دا میدانا گتیردیی "جورپوس لوریس جیویلیس" ("مدنی حۆقوق قانونلاری") بوگونکو چاغداش آوروپا حۆقوقونون اینکیشافیندا دا اساس تشکیل ائتمیشدیر.
بیزانس اراضی‌سینه موسلمان آخینلاری (۶۱۰–۸۶۷)
بیزانس ایمپیراتورلوغو ۷-جی و ۸-جی عصرلرده شرق‌ده موسلمان و فارسلار اوْردولارینین، باتی‌ده ایسه ایسلاولارین هۆجوملارینا معروض قالدی. ۶۱۰-جو ایلده بیزانس تاختینی اله کئچرن I ایراک‌لی فارسلارین هۆجوملارینی دایاندیردی و باشکندین مۆدافیه‌سینی گوجلندیردی. دونای چایینی کئچه‌رک بیزانس توْرپاقلارینا هۆجوما کئچن آوارلاری دا مغلوب ائتدی. بۇ دؤورده عربلر ایسلام دینینی یایماق اۆچون هۆجوملارا باشلامیش‌دیلار. عرب اوْردولاری ۶۳۲-جی ایلده سوریه و فیلیسطینی اله کئچیردی. الکزاندریا ، (رومانی) تسلیم اوْلماسیندان سوْنرا عربلر ۶۴۲-جی ایلده میصرین بۆتون اراضی‌سینی اؤز نظارتلری آلتینا آلدیلار. ۶۷۴–۶۷۸-جی ایللر آراسیندا عربلر بیر نئچه دفعه کونستانتینوپول و محاصره‌یه آلسالار دا، اله کئچیره بیلمه‌دیلر.
بۇ ساواش ایللرینده بیزانس‌دا روم مدنیتی‌نین و لاتین دیلی یئرینی یونان دیلی و مدنیتی عوضله‌دی. بۇنا دینی فرقلر ده علاوه اوْلوندوق‌دان سوْنرا ایسه ایمپئراتورلوغون غربی ایله شرقی آراسیندا قطعی فرقلر میدانا گلدی.
بیزانس ایمپیراتورلوغونون قیزیل دؤورو (۸۶۷–۱۰۸۱)
بیزانس ایمپیراتورلوغو ۸۶۷-۱۰۵۶ ایللر آراسیندا ایمپیراتورلوغو ایداره ائدن ماکئدونییا خانه‌دانی دؤورونده قیزیل دؤورونو یاشادی. ماکئدونییا خانه‌دانینین قوروجوسو ۱-جی واسیلی (۸۶۷-۸۸۶) داها اوّل ایتیریلمیش آنادولوداکی توپراقلاری یئنی‌دن ایمپئراتورلوغون سرحدلرینه قات‌دی. ۱-جی واسیلی و آردیجی‌لی ۶-جی لئوین (۸۸۶-۹۱۲) حاکمیّتلری دؤورونده ایمپئراتورلوغون حۆقوق سیستمی یئنی‌دن تشکیل ائدیلدی. ۲-جی نیکیفور فوکا (۹۶۳-۹۶۹) کرت و قیبریس جومهوریتیی یئنی‌دن ایمپئراتورلوغا قات‌دی، سوریه و بالکانلاردا یئنی توْرپاقلار اله کئچیردی.
۲-جی واسیلی (۹۷۶-۱۰۲۵) ۱۰۰۱-جی ایلده قوزئی سوریهنی دؤولتین ترکیبینه قات‌دی. ۱۰۱۸-جی ایلده بولقار توْرپاقلارینی و آنادولوداکی کؤهنه بیزانس ایمپیراتورلوغو توْرپاقلارینی ایمپئراتورلوغا قات‌دی. ۲-جی واسیلی‌دن سوْنرا ایتالیادا و بالکانلاردا قیاملار میدانا گلدی. دوغوده بؤیوک سلجوق‌لولار آنادولویا آخینلار ائتمه‌یه باشلادی. ایمپیراتور رومان دیوژن ۱۰۷۱-جی ایلده مالازگیرد دؤیوشو دؤیوشون‌ده بؤیوک سلجوق‌لو سلطانی آلپ ارسلانا مغلوب اوْلاراق اسیر دۆشدو. بؤیوک سلجوق‌لو کومان‌دیرلری آنادولو ایچلرینه دۇغرو ایرلیددیکجه ۳ ایل (۱۰۷۴ ایلین‌ده) عرضینده باشکند کونستانتینوپولون سرحدلرینه قدر گلیب چیخدیلار. ۱۰۷۴-جو ایلده باشکندی ایزنیک (نیکéآ) اوْلان آنادولو سلجوق‌لو دؤولتی قۇرولدو.
بۇ دؤورده کونستانتینوپولون گۆج‌لو پاتریخی ایله پاپ آراسینداکی گؤروش آیری‌لیقلاری چَتین مۆباحیثه‌لره گتیریب چیخاردی و ۱۰۵۴-جو ایلده روم کاتولیک کلیساسی ایله شرق اوْرتودوکس کلیساسی موستقیل کلیسالر حالینا گلدیلر.
مدنیتی
اوْرتا عصرلرین اوّلینده بیزانس‌دا مدنیت غربی آوروپاداکی کیمی سوقوطا اۇغرامادی. بیزانس بیر چوْخ اؤلکه‌لرله تیجارت ائدیر، علاقه ساخلاییردی. بیزانس شهرلری یالنیز صنعت و تیجارت مرکزلری دئییل، عئینی زاماندا مدنیت اوْجاغی ایدیلر. ۷-جی-۸-جی عصرلرده بیزانس اراضیسی کیچی‌له‌رک بالکان یاریماداسی و کیچیک آسیادان عبارت اوْلدوق‌دا، یونان دیلی ایمپئریانین دؤولت دیلینه چئوریلدی. بیزانس‌دا ساوادلی آداملار غربی آوروپاداکینا نیسبتاً داها چوْخ ایدی. حتی کندلیلر و صنعتکارلار ایچریسینده ده ساوادلی آداملار واردی. کلیسا مکتبلری ایله یاناشی دؤولت مکتبلری و اؤزل مکتبلر ده آچیلیردی. وارلی والیدئینلرین اۇشاقلاری بۇ مکتبلرده یازماغی و هئسابلاماغی اؤیرنیردیلر. مکتبلرده دینی کیتابلاردان باشقا قدیم دؤورون عالیملری‌نین اثرلرینی، هومئرین پوئمالارینی، ائسخیلین و سوفوکلون تراگیکومئ‌دییالارینی اؤیرنیردیلر. آوروپادا ایلک عالی مکتب کونستانتینوپول‌دا آچیلمیش‌دی. بۇرادا عالی طیب مکتبی ده یارادیلمیش‌دی.
بیزانس‌دا ریاضیات، اؤزل‌له هندسه اۇغورلا توسعه ائدیردی. حؤکمدار تاختی اۆچون آوتومات قورغو دوزلدیلمیش‌دی. مۆختلیف صنعتلرین و طبابتین اینکیشافی کیمیانین اؤیرنیلمه‌سینه کؤمک ائتدی. شوشه و بویا اۆرتیم (تولید) ینین قدیم اۆصوللاری قالماق‌دا ایدی. یونان اوْدو آدلانان یاندیریجی ماده ده بیزانس‌دا ایختیراع ائدیلدی. نفت و قاتران قاریشیغین‌دان دوزلدیلن یونان اوْدونو سۇ ایله سؤن‌دورمک اوْلموردو. اوْنو اؤزل اوْلاراق دوزلدیلمیش بورولاردان دۆشمن گمیلرینه، قالالارینا یؤنل‌دیر و یان‌دیریردیلار. بیزانس‌لیلار یونان اوْدونون کمکی ایله قۇرودا و دنیزده بیر چوْخ غلبه‌لر قازانمیش‌دیلار. بیزانس‌دا تاریخ و جوغرافیا دا چوْخ توسعه ائتمیش دی. جوغرافیاشوناسلار خریطه‌لر و شهرلرین پلانلارینی چکه بیلیردیلر. بۇ اوْ زامان باتی‌ده گؤرونممیش بیر ایش ایدی.
اوْرتا عصرلرین باشلانغیجیندا بیزانس آوروپانین ان مدنی اؤلکه‌سی ایدی. باشقا اؤلکه‌لرین کراللاری، کنیازلاری، یئپیسکوپلاری اؤز سارایلارینا بیزانس‌دان رسّاملار، معمارلار و زرگرلر چاغیریردیلار. علمه هوس گؤسترن گنجلر کونستانتینوپول‌دا ریاضیات، طبابت، روم قانونلارینی اؤیرنمه‌یه گلیردیلر. بیزانس مدنیتی گونئی و شرق ایسلاولارینین مدنیتینه اؤزل‌له بؤیوک ائتکی گؤسترمیش‌دیر. بولغاریستان، صربیستان و کی یف روس دؤولتی مسیحیتنی بیزانس‌دان قبول ائتمیشدیر. یونان دیلین‌دن ایسلاو دیللرینه چوْخلو کیتاب ترجومه اوْلونموش‌دو. کی یف روس دؤولتینده ایلک داش مبدلری بیزانس معمارلاری تیکمیشلر. بیزانس‌دا آنتیک یازی‌چیلارین و عالیملرین چوْخلو الیازیلاری قالمیش‌دی. بۇنون سایه‌سینده همین اثرلر دؤوروموزدک گلیب چاتمیش‌دیر.
معمارلیق
بیزانس‌دا آنتیک اینجه صنعتین بیر چوْخ عابیده‌لری قالمیش‌دی. اوْنلاری اؤلکه‌نین هر یئرین‌دن آختاریب باشکندی بزه‌مک اۆچون گتیریردیلر. کونستانتینوپول غئیری-عادی تمته‌راقلا آبادلاشدیریلمیش‌دی. اوْنون باش کوچه‌لرینده اوْنلارلا مؤهتشم ایمارتلر و مبدلر اۇجالیردی. عظمت‌لی بینالار بئله فیکیر اوْیاتمالی ایدی کی، ایمپیراتور حاکمیّتی قودرت‌لی و مؤهتشم‌دیر. کریستیان دینی مبد تیکینتیسینده ده دییشیک‌لیکلر ائدیلدی. مبد تیکیلرکن قارشییا قویولان مقصد دییش‌دی. قدیم یونان مبدلری ایچری‌سینه اللهلارین هیکللرینی قویوردولار. دینی مراسیم ایسه مئیدان‌دا کئچیریلیردی. بۇنا گؤره ده یونان مبدینی خاریجی گؤرونوشجه اؤزل‌له یاراشیق‌لی تیکمه‌یه چالیشیردیلار. کریستیانلار ایسه عۆمومی عبادت اۆچون کلیسانین ایچری‌سینه توپلاشیردیلار. بۇنا گؤره ده معمارلار مبدین داخیلین‌ده‌کی اوْتاقلارین گؤزل اوْلماسی اۆچون اؤزل سی گؤستریردیلر. بیزانس مئمارلیغینین ان گؤزل نومونه‌سی یوستینیان زامانیندا کونستانتینوپول‌دا تیکیلمیش مقدس سوفییا کلیساسیدیر. بۇ کلیسانی معجزه‌لر معجزه‌سی آدلاندیریر، شعرلرده ترننوم ائدیردیلر. ایمپیراتور بۇ مبه‌دی باشکندین و بۆتون ایمپئریانین باش کلیساسینه چئویرمک ایستییردی. مبه‌دی ۱۰ مین آدام بئش ایل عرضینده تیکدی. اوْ دؤور اۆچون مبد چوْخ تئز تیکیل‌دی.