cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
باتلر، میزوری
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Butler, Missouri»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قاجولانکا
قاجولانکا (اینگیلیسجه:Gajullanka) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
۱۹۷۰-جی ایلده تایوان
بۇ مقاله ۱۹۷۰-جی ایلینده تایواندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۰-جی ایلده تایوان
وارن ایسپاناوس
وارن ایسپاناوس (اینگیلیسجه:Warren Spannaus) آمریکالی وکیل ، سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. سینت پل شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. سنت لوئیس پارک شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۱۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:مینسوتا دموکراتلاری بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
خولیو سزار بالدیویسو
خولیو سزار بالدیویسو (اینگیلیسجه: Julio César Baldivieso) (دوْغوم:December 2, 1971 Cochabamba) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. بولیوی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
قروزبک، اوهایو
قروزبک، اوهایو (اینگیلیسجه:Groesbeck, Ohio ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۷۸۸ نفر ایمیش و ۷٫۶ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۶۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و اوهایو ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Groesbeck, Ohio»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سیس-۳-هقزن-۱-ال
سیس-۳-هقزن-۱-ال (Cis-3-Hexen-1-ol، سيس-3-هكسين-1-أول) بیر اورقانیک بیلشیک.رنگ‌سیز و  مایع حالتینده تاپیلار.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cis-3-Hexen-1-ol»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
شان هنتی
شان هنتی (Sean Hannity، دوْغوم تاریخ:December 30, 1961) آمریکالی یازیچی  مؤلف
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا یازیچیلاری
بیرینجی پیروز
بیرینجی پیروز (اینگیلیسی‌جه: Peroz I) قدیم ایران شاهی.۴۵۹–۴۸۴ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. مزدیسنا دینینه اعتیقاد ائتمیشدی. آتاسی ایکینجی یزدگرد دیر. اۆچونجو هرمز اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب و اؤزونون وفاتیندان سوْنرا بلاش (شاهنشاه ساسانی) واریث کیمی تخت و تاجه صاحیب چیخیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:شاهلار
لا ویلا، تکزاس
لا ویلا (اینگیلیسجه: La Villa, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۹۵۷ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:تکزاس ایالتی شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی بؤلمه:آمریکا شهرلری
ویشنیوووی، ولقوقراد اوبلاستی
ویشنیوووی، ولقوقراد اوبلاستی (Vishnyovoye, Volgograd Oblast Вишнёвое) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
مایو تومسون
مایو تومسون (اینگیلیسجه: Mayo Thompson) آلبوم یاپیمجیسی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
دایوید ام جوان
دایوید ام جوان (David M. Young, Jr.) بیلیم اینسان. ۲۰ اوْکتوبر ۱۹۲۳ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۵  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۱ دسامبر ۲۰۰۸ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری مریلند، پارک بیلیم‌یوردو‌دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«David M. Young, Jr.»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
۳ نوْوامبر
بؤلمه:۳ نوْوامبر بؤلمه:ایلین گونلری بؤلمه:نوْوامبر آیی‌نین گونلری
وینا، مریلند
وینا (اینگیلیسجه: Vienna, Maryland) آمریکانین مریلند ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۷۰۶ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۶۷ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بوندابرگ
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:اوسترالیا شهرلری
fa:
چاینا شنهوا
چاینا شنهوا (اینگیلیسجه: China Shenhua Energy) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت متالوژی و معدن ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۷۴٬۹۴۹ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«China Shenhua Energy»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
پائول ویقمن
پائول ویقمن (Paul Wiegmann) روسیه‌لی بیلیم اینسانی. ۸ نوْوامبر ۱۹۵۲ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Paul Wiegmann»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
۱۷ ژانویه
۱۷ ژانویه — قریقوری تقویمینه گؤره ایلین ۱۷-جی گۆنودور. ایل سوْنونا کیمی ۳۴۸ گۆن واردیر (آرتیق ایل‌لرده ۳۴۹ گۆن).
حادیثه‌لر
بؤلمه:۱۷ ژانویه بؤلمه:ایلین گونلری بؤلمه:ژانویه آیی‌نین گونلری
سنیدر اس. کیرکپاتریک
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:فردونیا، کانزاس دوغوملولار بؤلمه:کانزاس جومهوریتچیلر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:قاهره، ایلینوی دوغوملولار
جامپانی
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
خلیل کندی(نمین)
خلیل کندی(نمین) کندی نمین بؤلگه‌سی‌نین، مرکزی بخشی و گرده دهیستانی نده یئرلیشیب.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین نفر اهالی سی و ۱ عائیله سی وار.
خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی
قایناقلار
بؤلمه:نمین بؤلگه‌سی‌نین کندلری
سئیید قیشلاق
سئیید قیشلاق (تورکجه: Seyidqışlaq) آذربایجان جومهوریتینین قبه‌له رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا  ۴۸۸ نفر ایمیش.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
جان پاول
جان پاول (اینگیلیسجه: John Powell) اینگیلیسلی آلبوم یاپیمجیسی، بسته‌چی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. جان پاول ۱۸ سپتامبر ۱۹۶۳ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
فرانک ویلکاکس
فرانک ویلکاکس (اینگیلیسجه: Frank Wilcox) آمریکالی اوْیونچو. ۱۷ مارس ۱۹۰۷ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۶  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۳ مارس ۱۹۷۴ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اؤز تحصیلینی کانزاس بیلیم‌یوردودا بیتیرمیش.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Frank Wilcox»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
بنی عمار
بنی عمار (اینگیلیسیجه: Bani Ammar) میصر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
قوازیلا
قوازیلا (ایتالیاجا: Guasila) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۸۷۱ نفر ایمیش. و ساردینیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Guasila»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
کاکوقاوا، هیوقو
کاکوقاوا، هیوقو (Kakogawa, Hyōgo ) ژاپون اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و نده یئرلشیب. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:ژاپون شهرلری
سید احمد بن عماره
سید احمد بن عماره (اینگیلیسجه: Sid-Ahmed Benamara)الجزاییرلی فوتبال اوْیونچوسو. الجزاییر میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ردی پایپر
ردی پایپر (اینگیلیسجه: Roddy Piper) کانادالی اوْیونچو. ۱۷ آوریل ۱۹۵۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۱  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Roddy Piper»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:کانادالی کیشی اویونچولار
سیزوفیران
سیزوفیران (Sizofiran) بیر اورقانیک بیلشیک.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sizofiran»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
ایونا، فلوردا
ایونا، فلوردا (اینگیلیسجه:Iona, Florida ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۱۷۵۶ نفر ایمیش و ۲۶٫۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و فلوریدا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Iona, Florida»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ورخنزیوریوبایوو
ورخنزیوریوبایوو (Verkhnesyuryubayevo Верхнесюрюбаево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
۱۹۰۸-جی ایلده گونئی آفریقا
بۇ مقاله ۱۹۰۸-جی ایلینده گونئی آفریقادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:ایللرینه گؤره گونئی آفریقا
جوزف ایچ. بواردمن
'''جوزف ایچ. بواردمن''' (اینگیلیسجه: Joseph H. Boardman) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۹۴۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۲۰۱۹ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۱۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر
بوریس آکونین
بوریس آکونین (Boris Akunin) ژورنالیست و یازیچی - ۲۰ مئی ۱۹۵۶ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. اوْ، اثرلرینی روس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Boris Akunin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:روسیه یازیچیلاری
سیمون، باتی ویرجینیا
سیمون (اینگیلیسجه: Simon, West Virginia) آمریکانین باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
نقتوشکووو
نقتوشکووو (لهیستانجا: Nietuszkowo) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و بویوک لهیستان اوستانیندا یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 353 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
Nietuszkow[[لهیستان]
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nietuszkowo»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
نوتک چایی
نوتک چایی (Noteć، Netze، Нотець)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Noteć»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چایلار
سان نیکولو دآرچیدانو
سان نیکولو دآرچیدانو (ایتالیاجا: San Nicolò d'Arcidano) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۹۱۲ نفر ایمیش. و ساردینیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«San Nicolò d'Arcidano»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
تروت کریک، نیویورک
تروت کریک (اینگیلیسجه: Trout Creek, New York) آمریکانین نیویوک ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کوکرادی
کوکرادی (اینگیلیسجه:Kokradi) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
بونسای
بونسای (ژاپونجا : 盆栽- "دیبچکده") – دیبچکده و کیچیک مکادا (məkada) جیرتدان آغاج یئتیشدیرمک صنعتی.
بونسای صنعتی چینده یارانمیشدیر. بونسای سؤزو چین لی لرین "پن – چای" کلمه سینین ژاپون لاشدیریلمیش واریانتی دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:Yaponiya mədəniyyəti
ياپيسالچيليق
یاپیسالچیلیق
ياپيسالچيليق باتی دونياسيندا Structuralism اولاراق بيلينير. 19جی يوز ايلين ايکينجي ياريسيندا ديل، کولتور، ماتئماتيک فلسفه‌سی و توپلومون آناليزينده لاپ چوخ قوللانيلان گیریش اولموشدور. ياپيسالچيليغين چوخ بَليرگين بير اوخولو اولماماسينا رَغمن Ferdinand de Saussureون چاليشمالاری گئنلليکله بير باشلانغيج نوقطه‌سی اولاراق قبول ائديلير. ياپيسالچيليغی بير چوخ چئشيتله‌مه‌سی اولان گئنل بير ياخینلاشما اولاراق گؤرمک ان دوغروسودور.
ياپيسالچيليق تمَلده بؤيوک ياپيلار، سيستئملر و اولوشوملارلا ايلگيليدير. ياپيسالچی حرکت چرچیوه‌سينده اينسان داورانيشلاري و فاکت‌لار بو بؤيوک سيستئم و ياپيلار واسیطه‌سی ایله (اؤرنه‌یين: پسيکاناليز، مارکسيزم، داروينيزم) اينجه‌له‌نم‌يه و آچيقلانماغا چاليشيلميشدير. ياپيسالچيليغين ان ائتکيلی اولدوغو آلانلار ديل بيليم، گؤسترگه‌بيليم و آنتروپولوژي اولموشدور.
ياپيسالچيليق بير کولتورده آنلامی اورتايا چيخاران آلت بيريملر آراسينداکی ايليشکيلری اينجه‌لر. ياپيسالچيليغين ايکينجي بير قوللانيمی ماتئماتيک فلسفه‌سينده اورتايا چيخميشدير. ياپيسالچيليق تئوريسينه گؤره بير کولتورده‌کی معنا (آنلام) اؤنم سيستئملري اولاراق چاليشان چئشيتلی پراتيکلر، فاکتلار و آکتيويته‌لرله تکرار و تکرار اوره‌تيلير. بير ياپيسالچی، بير کولتورده اوره‌تيلن و تکرار اوره‌تيلن آنلامين دَرين قورولوشلارینی کشف ائده بيلمک ايچين يئمک حاضيرلانماسی و سونولماسی مراسیملر، دينی آيينلر، اويونلار، ادبی و ادبی اولمايان يازيلار و باشقا اَیله‌نجه فورملاری کيمی چوخ گئنيش بير آکتيويته چئشيدينی چاليشير. اؤرنه‌یين، ياپيسالجچليغين اؤنجولريندن کولتور آنتروپولوغو و ائتنوگراف Claude Levi-Strauss کولتور فاکتینی ميتولوژی، قوهوملوق و يئمک حاضيرلاماسينی ايچينه آلاجاق شکيلده آناليز ائتميشدير. Jean Piagetـه گؤره: ياپيسالچيليق بير يؤنتمدير بير اؤیره‌تی دئیيلدير، آنجاق اؤیره‌تيسل سونوجلاری چوخ اولموشدور. بير يؤنتم اولاراق اويغولانا بيليرليیی محدوددور و وئريملی اولماسيندان دولايی باشقا يؤنتملرله بيرله‌شديريلميشدير.
ديل‌بيليم مودئلی
سوسور، ديل بيليمه بيليمسل بير دوروم قازانديرماغا دیققت گؤستررک، ديل قاورامينا ايليشکين آنلام بليرسيزليیينی آرادان قالدیرماق ايچين بير تئرمينولوژی بليرله‌ميشتد. گئرچکدن ده اوندان اؤنجه ديل، ايفاده و سؤز يازاردان يازارا دَیيشن اؤزَلليکلرده قوللانيليردی. بو دا گئرچک ديل بيليم تئوريسينين اولوشدورولماسينی ايمکانسيز قيلان بير تئرمينولوژی بليرسيزليیينی دوغوروردو. ديلده‌کی آلت‌ياپينين تمل بيريملَری کلمه‌لردير و دؤنه‌ميندکی لاپ چوخ ديل بيليمچينين محورينه ديلين تمل بيريمی اولاراق سسلری و حرف‌لری ديققته آلماميشدير. چونکو ياپيسالچيليق آچيسيندان آلت بيريملرين ياپی ايچين (فلسفه آچيدان) آنلاملی اولمالاری گره‌کير.
ديلين تانيمی
فئرديناند سوسور ديلی توپلومسال اولگو اولاراق گؤرور. ديل بيليم تمللی ياپيسالچيليغا گؤره؛ گئرچکليک بيزدن باغيمسيز دئییل، ديل ياپيسی ايچينده ايچکيندير. گئرچکليکله ايلگيلی هر شئی تامامي ايله سؤيلم ايچينده اينشاء ائديلير. اونتولوژيک آنلامدا فرقی،گئرچکليک ديشاردا نسنه‌لرده دئیيلدير، ديل ايچينده سؤيلملرده ساخلی‌دير. ديلين ياپيسی بيزی سينيرلانديرير، ديلسيز هئچ بير گئرچکليک مۆمکون اولاماز. آغاجی آنلاملی قيلان آغاج اولمايان شئيلردير. هر شئی ديل ايچينده‌کی قارشيتلاری ايلا آنلاملی قيلينير. سوسورا گؤرق ديل بيرئيده‌کی دانیشماق باجاریسینین قوللانيلا بيلمه‌سی ايچين، توپلومسال ياپی آراجيليغي ايلا قبول ائديلمه‌سی گئره‌کن آنلاشما و اويوشمالار بوتونودور. دانیشماق باجاریغی ديلدن آيري بير فاکت‌دیر آما ديل اولمادان اؤزونو گؤستره‌ممز. ديل نه‌دير؟ بير اؤزونده ساخلانان دَیيشيمين بوتونونده دَیيشيم ياراتديغی و ماده‌لردن هر بيرينين دیگرینین تومونون دَیرينين فونکسييونو اولدوغو بير ايشارَتلر سيستئمی‌دير. هر ماده، اؤزونو دیگرلرينين قارشيسينا قويان بو ايليشکيلردن اؤز اؤزده‌شليیينی قازانير. سوسورون يازديغينا گؤره ديلين ان بليرله‌ييجی اؤزه‌للییی، ديگرلرينين اولماديغی شئی اولماسيدير. بئيله‌جه سينتاگماتيک (باشقا هرهانکی بير بيريمله بيرليک‌ده تاسارلانماياجاق اولان) بيريمه ايليشکين بير محوره گؤره ياتای (افقی) اولاراق پاراديگماتيک (اؤزوندن فرقلی، آمّا يئنه ده بير آرادا دوشونوله‌بيلن ديگر تئرمینلر بوتونو ايچين تمل اولوشدوران تئرمینه ايليشکين) بير محورینه گؤرق ديکئی (عمودی) اولاراق اکله‌مله‌نن بير سؤيلم زنجيری الده ائديلير. سينتاگماتيک گروپ و پاراديگماتيک بيرله‌شيملر، ياپيسال چؤزومله‌مه آراجيليغی ايلا سوره‌کلی اولاراق قوللانيلاجاقدير.
ديلي اولوشدوران آيريمسال ائلئمئنت‌لرین سس‌بيليم آچيسيندان چؤزومله‌نمه‌سی
ديلين سيستئمينی اولوشدوران ائلئمئنت‌لرین، گؤسترن و گؤستريله‌ندن و يا بير آکوستيک (صوتی) ايمگه و بير قاورامدان عيبارت ايشارَتلردير. ژاکوبسونون (Jakobson) بونا علاوه ائتدییی، ايکيلی اولاراق اورتايا چيخان اونا گؤره توم ديللرده بولونان بير آکوستيک (سس بيلگيسی) و يا فونئم (واج) ايمگه‌له‌ری ايله، آيريجی ايشله‌ولری اوزه‌رينده دوراراق، ديل‌بيليمسل باخيش آچيسينا اويغون اولاراق سوسورون اولاناقسيز گؤردویو شکيلده ايلگيله‌نميش اولماسيدير. "سالت بوش آيريم چيزگيلری" اولاراق تانيملانان فئونومئنلر، بير سيستئم ايچينده‌کی قارشيتليقلاری و بيلينج ديشينداکی ائتکيلری ايله بو ايشله‌وی يئرينه گتيريرلر.
قونو ايلا ايلگيلی تورکجه قايناقلار
فوکو، میشئل (FOUCAULT, Michel) (2001)، ياپيسالچيليق و پوست ياپيسالچيليق، بيرئی يايينلای.
پیاژه، ژان (2008)، ياپيسالچيليق، دوروک يايينلاری.
يوجئل، تاهسين (YÜCEL, Tahsin) (1999)، ياپيسالچيليق، ايستانبول، ياپی کرئدی يايينلاري، (يلک باسقی 1982).
نیکسیفم
نیکسیفم (اینگیلیسجه: NXIVM) اؤزل شیرکت و یا خوصوصی شیرکت.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«NXIVM»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
ماریا-لیس ایلوس
ماریا-لیس ایلوس (اینگیلیسجه: Maarja-Liis Ilus) ایستونیالی موسیقیچی - پاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ماریا-لیس ایلوس ۲۴ دسامبر ۱۹۸۰ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
پاتوکرییه
پاتوکرییه (چک‌جا: Patokryje) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۲۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۱۲ نفر ایمیش و اوستی ناد لابم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Patokryje»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
اریک مارتین دیلان
اریک مارتین دیلان (اینگیلیسجه:Erik Martin Dilan) آمریکالی ایش آدامی ، سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
عسقلان موحاصیره‌سی
قایناق‌لار
بؤلمه:ساواشلار
ریچفیلد، ایلینوی
ریچفیلد، ایلینوی (اینگیلیسجه:Richfield, Illinois ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ایلینوی ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Richfield, Illinois»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
یامانا، هشترخان ویلایتی
یامانا، هشترخان ویلایتی (Yamana, Astrakhan Oblast Ямана) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و هشترخان ویلایتینده یئرلشیب.
رشید سونیایف
رشید سونیایف (Rashid Sunyaev) روسیهلی بیلیم اینسانی. ۱ مارس ۱۹۴۳ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rashid Sunyaev»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
بیرینجی پرمیسل اوتاکار
بیرینجی پرمیسل اوتاکار (اینگیلیسی‌جه: Ottokar I of Bohemia) بیر شاهی ایدی. ۱۱۹۲–۱۱۹۳ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. آتاسی ایکینجی ولادیسلاو (بوهم) دیر.
بؤلمه:شاهلار
قمینا ستاروژربه
قمینا ستاروژربه (لهیستانجا: Gmina Staroźreby) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 137.55 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و ماسوویان اوستانیندا یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Staroźreby»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
منومنت، اورقن
منومنت، اورقن (Monument, Oregon) آمریکانین اورقن ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۳۲  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۲۸ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۹۶٫۹ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر. ایالتین % ۴۶ مئشه‌لر ایحاطه ائدیب. بۇ مشه‌لرین ۶۰٪ - فدرال دؤولتین مۆلکودور. ۲۰۰۸-جی ایلین رقملرینه گؤره ۳۳٫۰۰۰ قدر موستانق آت بۇ مشه‌لرده واردیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Monument, Oregon»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:اورقن ایالتین شهرلری
ساحلین
ساحلین (اینگیلیسجه: Sahlene) اویونچو، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ساحلین ۱۱ مئی ۱۹۷۶ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
والنوت ایسپرینقز، تکزاس
والنوت ایسپرینقز (اینگیلیسجه: Walnut Springs, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۸۲۷ نفر ایدی.
پاچییور
پاچییور(اینگیلیسجه:Pachiyur) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
برنارد شوبرت
برنارد شوبرت (Bernard Schubert، دوْغوم تاریخ:January 1, 1895، اؤلوم تاریخ:August 4, 1988) آمریکالی یازیچیفیلم یاپیمجیسی و سناریست
یاشاییش
بۇ آمریکا یازیچی بروکلین نیویورک ایالتیندا آنادان اوْلوب و لوس‌آنجلس کالیفورنیا ایالتیندا دؤنیاسین دییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا یازیچیلاری
ساموئل ریناه وان سانت
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۳۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
راناواس
راناواس (اینگیلیسجه:Ranawas) هیندوستان اؤلکه‌سینین راجستان ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۹۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
تیانا (بارسلونا)
تیانا (بارسلونا) (ایسپانجا: Tiana, Catalonia) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و بارسلون اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۸ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۸۳۱۴ نفر دیر. ۱۳۶ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
سیلوانیا، جورجیا
قایناق‌لار
بؤلمه:جورجیا ایالتین شهرلری
تیانا (بارسلونا)
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tiana (Barcelona)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
سیلینو، روسیه
سیلینو، روسیه (Silino District Силино) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر
سی‌زدتی‌اس
سی‌زدتی‌اس (CZTS) بیر شیمیایی ماده. قارا رنگ‌لی کریستال حالتینده تاپیلار.
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
۱۸۷۴-جو ایلده ژاپون
بۇ مقاله ۱۸۷۴-جو ایلینده ژاپوندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۷۴-جو ایلده ژاپون
لانقویزن
لانقویزن (Langewiesen) آلمانین  تورینقن ایالتینده یئر آلان بیر شهردیر و ۴۵۴ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۳۶۳۲ نفر دیر. بۇ شهرین ۲۷٫۵۱ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
ائشیک باغلانتی‌لار
www.langewiesen.de لانقویزن شهرین رسمی وب سایتی
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار  ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
ساروولو
ساروولو (تورکجه: Sarovlu) آذربایجان جومهوریتینین گورانبوی رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا  ۳۵۶ نفر ایمیش.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
ادوارد آبراهام
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Edward Abraham»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم بؤلمه:اینگیلیسلی خیرلر
مارک اچه‌سن
مارک اچه‌سن (اینگیلیسجه: Mark Acheson) کانادالی دوبلور و اوْیونچو. ۱۹ سپتامبر ۱۹۵۷ ‏ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1976–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mark Acheson»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:کانادالی کیشی اویونچولار
برد هنری
برد هنری (اینگیلیسجه:Brad Henry) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو. شانی شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:اوکلاهوما دموکراتلاری بؤلمه:اوکلاهوما سیتی سیاستچیلری بؤلمه:اوکلاهوما سیتی دوغوملو وکیللر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
بوقاته
بوقاته (لهیستانجا: Bogate) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 610 نفر ایمیش.
نوری آلدن
نوری آلدن (اینگیلیسجه: Norrie Alden)ولزلی فوتبال اوْیونچوسو و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
بوقاته
بؤلمه:لهیستان شهرلری
نوری آلدن
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بوقاته
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bogate»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بن قشه
بن قشه (اینگیلیسیجه: Ben Guecha) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۲۸ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۲٬۵۱۳ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
سلوط(نمین)
سلوط(نمین) کندی نمین بؤلگه‌سی‌نین، مرکزی بخشی و گرده دهیستانی نده یئرلیشیب.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین نفر اهالی سی و ۶۰ عائیله سی وار.
خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی
قایناقلار
بؤلمه:نمین بؤلگه‌سی‌نین کندلری
لری ویلکاکس
لری ویلکاکس (اینگیلیسجه: Larry Wilcox) آمریکالی فیلم یاپیمجی‌سی و اوْیونچو. کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. اؤز تحصیلینی نورتریج‌ده‌کی کالیفورنیا ایالتی بیلیم‌یوردودا بیتیرمیش.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Larry Wilcox»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
سامی کسار
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۹۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:النجمه کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:التعاون کولوبونون اویونچولاری
بار (سیتی)، ورمونت
بار (اینگیلیسجه: Barre (city), Vermont) آمریکانین ورمونت ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۸۶۰۵ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:بار (سیتی)، ورمونت بؤلمه:آمریکا شهرلری
والتر اوانز اج
والتر اوانز اج (اینگیلیسجه: Walter Evans Edge) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و نیوجرسی ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۷۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۵۶ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۷۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۵۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین فرانسه‌ده‌کی سفیرلری بؤلمه:پلیزنتویل، نیوجرسی دوغوملولار بؤلمه:پرینستون، نیوجرسی دوغوملولار بؤلمه:ونتنور سیتی، نیوجرسی دوغوملولار
نووی شاجیرت
نووی شاجیرت (Novy Shagirt Новый Шагирт) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
نوررستروم چایی
نوررستروم چایی (Norrström) سوئد اؤلکه‌سینده یئرلشن بیر چای. بۇ گۆن نوررستروم چاییندان ثانییه‌ده ۱۶۶ متر مکعب سۇ آخیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Norrström»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
چاینا مرچنس
چاینا مرچنس (اینگیلیسجه: China Merchants Port) بیر شیرکت دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«China Merchants Port»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
کیت والش (شارکیچی)
کیت والش (شارکیچی) (اینگیلیسجه: Kate Walsh) شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - فولکور موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. کیت والش (شارکیچی) ۲۰ فوریه ۱۹۸۳ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
مونسمپیترو موریکو
مونسمپیترو موریکو (ایتالیاجا: Monsampietro Morico) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۷۰۷ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۸۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و مارکه اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Monsampietro Morico»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
بونیان
بونیان تورکیه جمهوریتی‌نین بیر بؤیوک شهری دیر. بو شهرین ۲۰۰۹-نجو میلادی ایلینده ۱۲٬۵۰۵ نفر اهالیسی وارمیش.
بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
قایناقلار
تورکجه ویکیپدیا
تورکیه
بؤلمه:تورکیه شهرلری
انطاکیه موحاصیره‌سی (۲۵۳)
''انطاکیه موحاصیره‌سی (۲۵۳) (اینگیلیسجه: Siege of Antioch (253)) ساسانیلر و روم ایمپیراتورلوغو قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.ایران و روم ساواشلارینین بیر قیسمی‌دیر. انطاکیه یئرینده اوز وئرمیش‌دیر بۇ وۇروشون سوْنو ساسانیلر غلبه‌سیله بیتمیش‌دیر
قایناق‌لار
بؤلمه:ساواشلار
جوزف ایچ. بونس
'''جوزف ایچ. بونس''' (اینگیلیسجه: Joseph H. Bunce) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۲۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۰۸ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
ماکسیم چرنودوب
ماکسیم چرنودوب (Maxim Chernodub) اوکراینلی بیلیم اینسانی. ۷ ژوئن ۱۹۷۳ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Maxim Chernodub»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تاندالای
تاندالای (اینگیلیسجه:Thandalai) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
ماکسیم چرنودوب
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
تاندالای
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کلوکی (ووتسکی)
کلوکی (ووتسکی) (لهیستانجا: Kluki, Łódź Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ووتسکی اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 750 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قمینا ستاروقارد قدانقسکی
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
کلوکی (ووتسکی)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kluki, Łódź Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قمینا ستاروقارد قدانقسکی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Starogard Gdański»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
سلوهی
سلوهی (چک‌جا: Sluhy) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۹۵ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۴٫۵۶ کیلومتر موربّع ایدی و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sluhy»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
آکو، هیوقو
آکو، هیوقو (Akō, Hyōgo ) ژاپون اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر
قایناق‌لار
بؤلمه:ژاپون شهرلری
قالتون
قالتون بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛
بؤلمه:سوی‌آد
۲۰۰۸-جی ایلده کانادا
بۇ مقاله ۲۰۰۸-جی ایلینده کانادادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۰۸-جی ایلده کانادا
ایسکایلر ویلر
ایسکایلر ویلر (اینگیلیسجه:Skyler Wheeler) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۹۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:آیووا جومهوریتچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
الیکس قونزالیس (موزیسین)
الیکس قونزالیس (موزیسین) (اینگیلیسجه: Alex González) شارکی یازیچی و موسیقیچی - راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. الیکس قونزالیس (موزیسین) ۲۴ فوریه ۱۹۶۹ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
بوه
بوه یا بیوه یوخسا روتیل  توارتانلار قونشوسوندان و میگالومورف .یا  ترافوسیده آدی اولان  بیر جور سمی تورآتاندیر.
قایناقلار
بؤلمه:حئیوانلار
علی‌عسگر کمال
علی‌عسگر کمال(تاتار: Ğäliäsğar Kamal -Галиәсгар Камал) ؛ (25 دسامبر 1878 - 16 ژوئن 1933)، تاتار یازاری.
تاتار ادبیات تاریخینده اؤزل‌لیکله تئاتر ساحه‌سینده یئنی‌لشمه و مودرنیزمین اؤنجولوگونو ائتمیش بیر یازاردیر. شوروی سوسیالیست جومهوریت‌لری بیرلیگی دؤنمی تاتاریستان جومهوریتی نده ده اثرلری ان چوخ باسیلان یازیچی‌لاردان بیری‌دیر. ایندیکی واختدا تاتار آکادمی تئاتری، تاتار تئاتری نین قوروجوسو اولاراق قبول ائدیلن علی عسگر کمالین آدینی داشیماقدادیر.
یاشاییشی
1878-جی ایلده قازان دا دوغولدو. آتاسی سیکیرتن کندیندن علی‌اکبر کمال‌الدینوف، آناسی ماسرا کندیندن مَوقییزه(Мәүгыйзә) خانیم‌دیر.
تحصیل حیاتینا عوثمانیه و خالیدیه مدرسه‌لرینده باشلادیقدان سونرا محمدیه مدرسه‌سینه و اونون یانینداکی روس مکتبینه داوام ائتدی. شاگیردلیک ایل‌لرینده اوخودوغو تاتار یازیچی‌لاری موسا آق‌ییگیت‌زاده، ظاهر بیگی‌یئف و قیّوم ناصری‌نین اثرلری ایله اسماییل قاسپیرالی‌ نین ترجومان قزئتی ادبیاتا اولان ماراقینی آرتیردی. یای آیلاریندا آتاسی ایله بوتون روسیه و یابانجی اؤلکه‌لردن تاجیرلرین گله‌رک مال‌لارینی ساتدیقلاری مکرجه سرگی‌سینه گئده‌رک بیر چوخ اصنافین گونده‌لیک حیات‌لارینی و چتینلیک‌لرینی یاخیندان موشاهیده ائتمه ایمکانی تاپدی. مکرجه‌ده اولدوغو سیرادا اویون یازما هو سی یاراندی. قازانا دؤندوکدن سونرا تئاتر ایله ماراقلاندی.
پیتر شف
پیتر شف (Peter Schiff، دوْغوم تاریخ:March 23, 1963) آمریکالی یازیچی
علی‌عسگر کمال
یاشاییشی
ایلک اثری "بخت‌سیز ایگید" 1899-جو ایلده باسیلدی. اونو، عئینی ایل نوماییش اولونان "اوچ بدبخت" ایزله‌دی. کلاسیک روس اثرلری ایله عوثمانلی تئاتر یازارلاری‌نین اثرلرینی تاتارجا یا  ترجومه ائتدی. تئاتر ایله مشغول اولماسینی ایسته‌مه‌ین عاییله‌سی اونو صادق حاجی هئیبولین آدلی تاجیرین قیزی بی‌بی‌عایشه ایله ائولندیردی و دین ایله علاقه‌دار کیتاب‌لارین ساتیلاجاغی بیر نشریات آچماسینا قرار وئردیلر. علی‌عسگر کمال، 1901-جی ایلده معاریف آدلی نشریاتی آچدی. بو کیتاب‌ائوی صنعت فعالیت‌لری اوچون بیر پیلله اولدو. بیر مودت سونرا نشریاتی فرقلی نشرلرله زنگینلشدیرمک اوچون ایستانبولا گئتدی. نامق کمال باشدا اولماق اوزره قاباقجیل یازیچی‌لارلا تانیش اولدو؛ اثرلرینی ییغیب اوخوجولارلا چاتدیرماق اوزره نشریاتینا گتیردی.
پیتر شف
یاشاییش
بۇ آمریکا یازیچی نیوهیون کنتیکتدا آنادان اوْلوب.
علی‌عسگر کمال
یاشاییشی
علی عسگر کمال، قازانا دؤندوکدن سونرا " ترقّی" آدلی بیر قزئت چیخاردی و معاریف نشریات واسیطه‌سیله شاگیردلر آراسیندا پایلانماسینی تأمین ائتدی. 1905 ایلی اینقلابیندان سونرا سوسیال دموکرات پارتیانین چیخاردیغی بروشورالار و بیلدیری‌لر یئنه معاریف نشریات طرفیندن باسیلاراق قازانین بوتون مدرسه‌لرینده پایلاندی. بو ایلک تجروبه‌نین آردیندان 1906دا بیر قازان موللاسی ایله" آزات" آدلی قزئتی چیخارماغا باشلادی. "آزات"، محکمه قراری‌ ایله باغلانیلدیسا دا علی عسگر "آزات خالیق" آدی ایله نشری داوام ائتدیردی و قزئت، سول فیکیرلی بیر نشر کیملیگی قازاندی. 15. ساییدا‌کی  باش مقاله‌سی سبب ایله علی عسگر کمال حاقیندا ایدیعا آچیلدی، قزئتین باغلانیلماسینا و اؤزونون بیر آی حبس جزاسی آلماسینا  قرار وئریلدی. پول جزاسی اؤده‌یه‌رک حبسدن خیلاص اولان علی عسگر کمال، قزئتی باغلانینجا "قازان موخبیری" قزئتینده یازماغا باشلادیسا دا قزئت رهبرلیگی ایله آنلاشیلمازلیغی دوشدو و هادی مفصودی طرفیندن چیخاریلان "اولدوز" قزئتینه کئچدی.
نامق کمال ین "قیزقانیچ بالا" آدییلا 1900-جو ایلده تاتار دیلینه ترجومه ائتدیگی "زاواللی چوجوق" پیئسی، یوکسک تحصیلده اوخویان تاتار گنجلری طرفیندن 1906-جی ایلده صحنه‌یه قویولدو. علی عسگر کمال، بو پیئسین ترتیب ائدیلمه‌سییله شخصاً ماراقلانمیشدیر. پیئسین آفیشالارینی دا اؤز ال‌لرییله حاضیرلادی. اثر، تاتار دیلینه ترجومه ائدیلن بیر باشقا تورکجه اویون اولان "غییشیق بلاسی" آدلی اویون ایله بیرگه، صحنه‌یه چیخان ایلک تاتار دیلینده اویون اولدو.
یازار 1905دن سونرا، "بخیت‌سیزییگیت" و "اوچ بدبخیت"-ی  یئنی بیر یاناشما و تکنیکله یئنیدن یازدی. 1908ده ایلک کومدی‌سی "بیرینچی" تئاتری و 1909دا "بولئک اوچین"-ی قلمه آلدی. آردیندان 1910-جو ایلده "اوُیناش" آدلی دراماسینی یازدی و اثر سیّّار تئاتر بیرلیگی طرفیندن علی عسگر کمالین یؤنتمنلیگینده اویناندی. او ایل، علی عسگر کمالین قارداشی عبدالله کمال دا سیّار بیرلیگی ایله صحنه‌یه چیخاراق اویونجولوغا باشلادی.
علی عسگر کمال 1911-جی ایلده اولدوز درگیسی‌نین موخبیری اولاراق ایستانبولا گئتدی، قزئتینه بالکان ساواش‌لاری ایله علاقه دار یازی‌لار گؤندردی. آنجاق چوخ سرت کئچن قیش سببی ایله خسته‌لندی و ایفلیج کئچیردی. قازانا گئری دؤندوکدن سونرا اوزون مودت موعالیجه گؤردو.
اوکتوبر اینقیلابیندان سونرا "ائش"،" ائشچی"،"قیزیل"، "کؤرئشچی" کیمی کومونیست قزئت‌لرده چالیشاراق شعیرلر یازدی. 1918-جی ایلده ایلک شوروی تاتار تئاتری نین قورولماسی‌یلا بیرلیکده، بو تئاتر طرفیندن تشکیل ائدیلن فعالیت‌لرین، سوسیالیزمین اسپیکرلیگینی ائتمه‌سی اوچون لازیملی اینفراستروکتورو مؤحکمه ایشینی بوینونا گؤتوردو. اویون‌لار یازماغا و ترجومه‌یه داوام ائتدی. آیریجا تاتار ادبیات تاریخینده فولکلوردان فایدالانالاراق حاضیرلانمیش ایلک لیبرتو اولان " قوُرسون، بالام، بو قالا " نی یازدی. اؤزو ده زامان زامان کیچیک رول‌لاردا اوینادی.
حیات‌یولداشی بی‌بی‌عایشه‌نی 1918ده ایتیردی. آلتی اوشاق صاحیبی اولدوغو بو ائولی‌لیگین آردیندان ایکینجی ائولی‌لیگینی اسما خانیم ایله ائتدی و بو ائولی‌لیکدن ده دؤرد اوشاق صاحیبی اولدو. اوشاق‌لاریندان دؤردونو اوشاق یاشدا ایتیرمیش، اوچ اوغولو دا گنجلیک‌لرینده دؤیوشده اؤلموشلر. علی عسگر کمال، 16 ژوئن 1933ده قازان یاخینلاریندا اؤلدو.
اتک یازی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار بؤلمه:تئاتر بؤلمه:تاتار ادبیاتی بؤلمه:تاتار یازیچی‌سی بؤلمه:تاتاریستان بؤلمه:تاتارلار بؤلمه:روسیه مسلمانلاری بؤلمه:تورک یازیچیلا‌ر
بیرینجی پدروی (برزیل)
بیرینجی پدروی (برزیل) (اینگیلیسی‌جه: Pedro I of Brazil) بیر شاهی ایدی. ۱۲ اوکتوبر ۱۸۲۲– ۷ آوریل ۱۸۳۱ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
بؤلمه:شاهلار
دارقاها
دارقاها(اینگیلیسجه:Dehargaha) هیندوستان اؤلکه‌سینین جامو و کشمیر ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده اوردو دیلی دانیشیلیر.
لوییویل، کانزاس
لوییویل (اینگیلیسجه: Louisville, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۰۹ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
چستلاین، ایلینوی
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قولف، قوزئی کارولینا
قولف (اینگیلیسجه: Gulf, North Carolina) آمریکانین قوزئی کارولینا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۴۴ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سیرینقول
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Syringol»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
توره سانتا سوزانا
توره سانتا سوزانا (ایتالیاجا: Torre Santa Susanna) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۰۶۰۱ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۷۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و پولیا (ایتالیا) اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Torre Santa Susanna»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
آقاستیهال
آقاستیهال (اینگیلیسجه:Agastihal) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ساریسو (گؤیگؤل)
ساریسو (گؤیگؤل) (تورکجه: Sarısu, Goygol) آذربایجان جومهوریتینین گؤی‌گؤل رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا  ۴۴۷ نفر ایمیش.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
وارن آر. داویس
'''وارن آر. داویس''' (اینگیلیسجه:Warren R Davis) آمریکالی وکیل ، سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. کلمبیا شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. واشینقتون شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۹۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۳۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:کلمبیا، گونئی کارولینا سیاستچیلری بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:کلمبیا، گونئی کارولینا دوغوملو وکیللر
تایلر مین
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tyler Mane»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:کانادالی کیشی اویونچولار
نووایا، ولادیمیر اوبلاستی
نووایا، ولادیمیر اوبلاستی (Novaya, Sudogodsky District, Vladimir Oblast Новая) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
بوث تارکینقتن
بوث تارکینقتن (Booth Tarkington) رومانچی و یازیچی - ۲۹ ژولای ۱۸۶۹ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۶  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۹ مئی ۱۹۴۶ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Booth Tarkington»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:یازیچیلار
ویلتوو، روسیه
ویلتوو، روسیه (Viltov Вилтов) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
پقرینس
پقرینس (ایسپانجا: Peguerinos) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و آبیلا اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۸۷ کیلومتر موربّع دیر. ۱۳۵۱ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۳۱۸ نفر دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Peguerinos»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
لانا لین
لانا لین (اینگیلیسجه: Lana Lane) شارکیچی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
استارت
استارت بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛
بؤلمه:سوی‌آد
۲۰۱۷-جی ایلده قویان
بۇ مقاله ۲۰۱۷-جی ایلینده قویاندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
اؤلوملر
[[File:Frank Holder with his Life-Time Achievement Award from The Worshipful Company of Musicians.jpg |thumb|right |100 px | [[Frank Holder (musician)|Frank Holder]]
پره-سانت-دیدیر
پره-سانت-دیدیر (ایتالیاجا: Pré-Saint-Didier) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۰۰۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 959 نفر ایمیش.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pré-Saint-Didier»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
سعدی
سعدی – اوْرتا عصرلر فارس ادبیاتینین، غزل ژانرینین ان گؤرکم‌لی نماینده‌لریندن بیری. سعدی‌نین اثرلری دۆنیا ادبیاتیندا هم کیفیتی، هم ده داشیدیغی درین اجتماعی-سوسیال اهمیتینه گؤره یۆکسک قیمتلندیریلیر.
حیاتی
شیرازدا دوغولان سعدی گنج یاشلاریندا عرب ادبیاتینی و ایسلام بیلیکلرینی اؤیرنمک اۆچون بغدادا کؤچور. داغیدیجی موغول ایستیلالاریندان سوْنرا، سعدی سفره چیخماق قرارینا گلیر و عؤمرونون بؤیوک قیسمینی عراقی، آنادولونو، سوریه نی، میصری، بیرده اورتا آسیانی و هیندوستانی گزمه‌یه، اوْرادا یاشایان اینسانلارین حیات طرزی ایله تانیش اوْلماغا حصر ائدیر. دوغما شیرازینا آخیر یاشلاریندا قایی‌دیر.
سعدی‌نین ان مشهور اثرلری "بوستان" (۱۲۵۷ (میلادی)) و "گولوستان"دیر (۱۲۵۸ (میلادی)). "بوستان" لیریک ژانردا یازیلمیش ایسلامی نصیحتلردن، دینی باخیم‌دان عدلیه، توزؤکارلیق، برابرلیک کیمی کیفیتلرین تعریفین‌دن عبارت‌دیر. بۇندان ساوایی اثر درویش مدنیتی حاقیندا معلومات وئریر. "گولوستان" اپیک فوْرمادا تقدیم ائدیلمیش احوالاتلاردان، لطیفه‌لردن، حیکمت‌لی سؤزلردن، مصلحتلردن و قیسا شعرلردن عبارت‌دیر. هر ایکی اثر ۱۶۵۴-جو ایلده آلمان دیلینه ترجومه ائدیله‌رک ایلک دفعه آوروپالیلارا تقدیم ائدیلیب.
والتر ایچ. آلباوق
'''والتر ایچ. آلباوق''' (اینگیلیسجه: Walter H. Albaugh) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. بیرینجی دونیا ساواشیندا ایشتیراک ائدیب. ۱۸۹۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۴۲ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
سعدی
خاریجی کئچیدلر
بؤلمه:سعدی بؤلمه:شیراز دوغوملولار
بؤلمه:صوفی شاعیرلر
بؤلمه:۱۲۱۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
اسلام عادل
اسلام عادل (اینگیلیسجه: Islam Adel) (دوْغوم:July 1, 1988 میصر) بیر فوتبالیست. هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
جیمز بی. پیرسون
'''جیمز بی. پیرسون''' (اینگیلیسجه: James B. Pearson) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و کانزاس ایالتین سناتور ایدی. دوک بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ایکینجی دونیا ساواشیندا ایشتیراک ائدیب. ۱۹۲۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۲۰۰۹ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۲۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۰۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:واشینقتن، دی.سی. دوغوملولار بؤلمه:ویرجینیا ایالتینده دوغوملولار بؤلمه:بلدوین سیتی، کانزاس دوغوملولار بؤلمه:میشن، کانزاس دوغوملولار
میخایل شیفمن
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mikhail Shifman»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
سیف آباد(نمین)
سئیف آباد کندی نمین بؤلگه‌سی‌نین، مرکزی بخشی و گرده دهیستانی نده یئرلیشیب.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۲۸ نفر اهالی سی و ۶ عائیله سی وار.
خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی
قایناقلار
بؤلمه:نمین بؤلگه‌سی‌نین کندلری
چارلز فرانسیس ریشتر
چارلز فرانسیس ریشتر (Charles Francis Richter)آمریکالی بیلیم اینسانی. ۲۶ آوریل ۱۹۰۰ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۵  ایل عومر ائله‌ییب و ۳۰ سپتامبر ۱۹۸۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. چارلز فرانسیس ریشتر استنفورد بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.زلزله شۆناسلیقدا ریشتر ساییسی اونون آدیندان گوتورولوب.
ساموئل سنیدر
ساموئل سنیدر (اینگیلیسجه: Samuel Snider) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ابرلین بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۴۵ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۲۸ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۲۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
کارینقانور
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
مونتیولو، آلاباما
مونتیولو، آلاباما (Montevallo, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۳۳٫۰۳  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۶۳۲۳ نفر دیر. بۇ شهر ۱۲۵ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Montevallo, Alabama»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آلاباما شهرلری
بیلی برد
بیلی برد (اینگیلیسجه: Billie Bird) آمریکالی کومدین و اوْیونچو ۹۴  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۲۷ نوْوامبر ۲۰۰۲ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
جان تی. مکدونالد اییی
'''جان تی. مکدونالد اییی''' (اینگیلیسجه:John T McDonald III) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. کوهس شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
بیلی برد
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Billie Bird»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
جان تی. مکدونالد اییی
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۶۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:کوهس، نیویورک دوغوملولار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
سیرینجین
سیرینجین (Syringin) بیر اورقانیک بیلشیک. آغ رنگ‌لی، کریستال و برک جیسم حالتینده تاپیلار.
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
قوواژوو
قوواژوو (لهیستانجا: Gowarzów) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ووتسکی اوستانیندا یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 436 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gowarzów»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
چسزکزکوو
چسزکزکوو (لهیستانجا: Trzeszczkowo) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانیندا یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Trzeszczkowo»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
والتر ایچ. کانزتئینر اییی
'''والتر ایچ. کانزتئینر اییی''' (اینگیلیسجه: Walter H. Kansteiner III) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. امریکن بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۵۵ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۵۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
فایرپلای، کولورادو
فایرپلای (اینگیلیسجه: Fairplay, Colorado) آمریکانین کولورادو ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۷۶۲ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
روتانا، بوروندی
روتانا، بوروندی (اینگیلیسیجه: Rutana) بوروندی اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۱۷۱۹ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۲۳۶۵۴ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
موداس، کنتیکت
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Moodus, Connecticut»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
لا ویلیتا، نیومکزیکو
لا ویلیتا (اینگیلیسجه: La Villita, New Mexico) آمریکانین نیومکزیکو ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۹۵۷ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
میدل تاون، کالیفورنیا
میدل تاون، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:Middletown, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۳۲۳ نفر ایمیش و ۴٫۷۷۶ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Middletown, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
لانقتسن
لانقتسن (Langenzenn) آلمانین  بایرن ایالتینده یئر آلان بیر شهردیر و ۳۱۳ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۰۶۰۱ نفر دیر. بۇ شهرین ۴۶٫۳۱ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
قاجولارقا
قاجولارقا(اینگیلیسجه:Gajularega) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
لانقتسن
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار  ایداره سی
قاجولارقا
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
لانقتسن
قایناق‌لار
بؤلمه:آلمان شهرلری
بیرینجی پدرو (پورتوقال)
بیرینجی پدرو (پورتوقال) (اینگیلیسی‌جه: Peter I of Portugal) بیر شاهی ایدی. ۲۸ مئی ۱۳۵۷ – ۱۸ ژانویه ۱۳۶۷ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. آتاسی دؤردونجو آفونسو (پورتوقال) دیر.
بؤلمه:شاهلار
نامپا، آیداهو
نامپا، آیداهو (Nampa, Idaho) آمریکانین آیداهو ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۸۱٫۱۷ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۸۱۵۵۷ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۱۰۰۹٫۶ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. نامپا دنیز سئوییه‌سیندن ۷۶۷ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. خرینه وادیسینین اۆریی بۇ شهرین لقبی‌دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیداهو ایالتین شهرلری
محمدتقی بهار
محمّدتقی بهار (۶ نووامبر، ۱۸۸۶-۲۲ آپریل، ۱۹۵۱) — ایران شاعری، ملک شعرا، مشروطه حرکاتینین عضوو.
حیاتی
محمّدتقی بهار ۶ نووامبر ۱۸۸۶-جی ایلده خوراساندا، مشهد شهرین‌ده آنادان اولموش‌دو. آناسی ایران گورجولرین‌دن ایدی. موکممل مدره‌سه تحصیلی آلمیش‌دی. آتاسی میرزا کاظیم شاعر ایدی. سبوری تخلّوصو ایله تانینمیش‌دی.