cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
واما
واما (اینگیلیسیجه: Wama, Kenya) کنیا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
اوپالو (هیندوستان)
اوپالو (هیندوستان) (اینگیلیسجه:Upalve) هیندوستان اؤلکه‌سینین مهاراشترا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده مراتی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
لیلیان هایمن
لیلیان هایمن (اینگیلیسجه: Lillian Hayman) آمریکالی اوْیونچو ۷۲  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۲۵ اوکتبر ۱۹۹۴ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lillian Hayman»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
مالوی لاپینو
مالوی لاپینو (Maloye Lapino Малое Лапино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
واشینقتن اروینق
واشینقتن اروینق (Washington Irving) قیسا حکایه یازیچی - ۳ آوریل ۱۷۸۳ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۶  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۸ نوامبر ۱۸۵۹ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
مالوی لاپینو
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
واشینقتن اروینق
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Washington Irving»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:یازیچیلار
سوپور, بیربوم
سوپور, بیربوم (اینگیلیسجه:Supur, Birbhum) هیندوستان اؤلکه‌سینین باتی بنقال ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده بنقال دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کئیرن هوقز
کئیرن هوقز (اینگیلیسجه: Karen Hughes) آمریکالی سیاستچی قادین ، جومهوری حزبینین عوضوو. گونئی متودیست بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۵۶ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:آستین، تگزاس دوغوملولار بؤلمه:پاریس دوغوملولار
۱۶۰۳-جو ایلده ایرلند
بۇ مقاله ۱۶۰۳-جو ایلینده ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۶۰۳-جو ایلده ایرلند بؤلمه:۱۶۰۳-جو ایلده اؤلکه‌لر
هورشت وایقانق
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
وقینو
وقینو (ایتالیاجا: Veggiano) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۸۹۴ نفر ایمیش. و ونتو اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Veggiano»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قریقوروپولیسکایا
قریقوروپولیسکایا (Grigoropolisskaya Григорополисская) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و استاوروپول دیارینده یئرلشیب.
وقینو
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
قریقوروپولیسکایا
قایناقلار
بؤلمه:استاوروپول کندلری
تریمارک پیکچرز
تریمارک پیکچرز (اینگیلیسجه: Trimark Pictures) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت فیلم ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Mark Amin طرفیندن قۇرولموش‌دور.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Trimark Pictures»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
پول روبینیو
پول روبینیو (Paul Rabinow) بیلیم اینسان. ۲۱ ژوئن ۱۹۴۴ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. پول روبینیو شیکاقو بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Paul Rabinow»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بییانوئبا د آلکاردته
بییانوئبا د آلکاردته (ایسپانجا: Villanueva de Alcardete) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و تولدو اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۱۴۷ کیلومتر موربّع دیر. ۷۲۵ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۳۷۷۳ نفر دیر.
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
آکرویل، ویسکانسین
آکرویل (اینگیلیسجه: Ackerville, Wisconsin) آمریکانین ویسکانسین ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
فاریل سمیث
فاریل سمیث (اینگیلیسجه: Faryl Smith) شارکیچی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. فاریل سمیث ۲۳ ژوئیه ۱۹۹۵ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
کسیک‌باش
کسیک‌باش (تاتارجا: Кисекбаш) ـ تاتار فولکلورو هم یازما ادبی اثرلر پرسوناژی.
تاتار خالق حکایت‌لرینده، افسانه‌لرینده «ایده‌گی» دستانی‌نین قونوسو.
کسیک‌باشین بوتون ایش ـ عمللری فانتزی اساسیندادیر، گؤوده‌دن آیریلان باش حرکت ائدیر، سورغولارا جواب وئریب، اؤیره‌دیر، گله‌جه‌یی دئییر، اؤز دوشمانلارینی یوخ ائدیر و غیره.
کسیک‌باش اوبرازی فولکلور اثرلرینده‌ن یازما ادبیاتا یا کئچیب، («پچن بازاری، یا خود یئنی کسیک‌باش»، عبدالله توقای). «کسیک‌باش کیتابی» (۱۴-۱۵نجی میلادی یوز ایل.)
قایناق
بؤلمه:تاتار ادبیاتی بؤلمه:تاتار میفولوژیسی بؤلمه:عبدالله توقای بؤلمه:میفولوژی بؤلمه:میفولوژی شابلونلاری بؤلمه:تورک میفولوژیسی
مایکل مک‌دانلد (شارکیچی)
مایکل مک‌دانلد (شارکیچی) (اینگیلیسجه: Michael McDonald) آمریکالی آلبوم یاپیمجیسی، شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ، سول، راک، ریتم اند بلوز موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. مایکل مک‌دانلد (شارکیچی) ۱۲ فوریه ۱۹۵۲ ‏ تاریخینده سنت لوئیس شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
لسنوی
لسنوی (Lesnoy) (Лесной) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و سوردلوفسک اوبلاستینده یئرلشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 50363 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
تیلور، تکزاس
تیلور، تکزاس (Taylor, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 6.5 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 15191 نفر دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
جان کاتکو
جان کاتکو (اینگیلیسجه:John Katko) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو. سیراکیوس شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:سیراکیوس، نیویورک دوغوملو وکیللر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:سیراکیوس، نیویورک سیاستچیلری
تریسی ای برقمن
تریسی ای برقمن (اینگیلیسجه: Tracey E. Bregman) آمریکالی اوْیونچو ۱۹۷۸–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tracey E. Bregman»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
راندی تیری
راندی تیری (اینگیلیسجه: Randy Tyree) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. تنسی بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۴۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:کارتیج، تنسی دوغوملولار
کایتانه
کایتانه (لهیستانجا: Kajetany) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kajetany»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کن-تیکی (فیلم)
کن-تیکی (Kon-Tiki, ) نوروژ دیلینده دۇزلمیش بَلگه‌سل فیلم.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۰-جی ایل فیلملری بؤلمه:ان یاخشی بلگه سل فیلمه گؤره اوسکار اؤدولی آلان فیلملر بؤلمه:نوروژجه فیلملر بؤلمه:نوروژ فیلملری
جیمز برایانت کونتانت
جیمز برایانت کونتانت (James Bryant Conant; March 26, 1893 – February 11, 1978) آمریکالی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:کیمیا‌چیلار
یاکوینا، اورقن
یاکوینا (اینگیلیسجه: Yaquina, Oregon) آمریکانین اورقن ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
اسکامون بی، آلاسکا
اسکامون بی، آلاسکا (Scammon Bay) آمریکانین آلاسکا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۶۲ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۷۴ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۳۲۰٫۹۱ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. اسکامون بی دنیز سئوییه‌سیندن ۵ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناقلار
بؤلمه:آلاسکا شهرلری
قرین‌بک‌ویل، ویرجینیا
قرین‌بک‌ویل، ویرجینیا (اینگیلیسجه:Greenbackville, Virginia ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۹۲ نفر ایمیش و ویرجینیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Greenbackville, Virginia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
جابر بن عبدالله انصاری
جابر بن عبدالله انصاری (دوغوم: ۱۶ ایل هیجرتدن قاباق- اؤلوم ۷۸ ه ق) پئیغمبر صحابه سی ایدی. خزرج ائلیندن و مدینه ده 15 ایل هیجرتدن قاباق دونیایا گوز آچمیشدی.
قایناق
بؤلمه:صحابه
لاکتولوز
لاکتولوز (آیوپاک آدی: 4-O-β-، Lactulose, 乳果糖، لاكتولوز، Лактулоза) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. نیمه عمر یا یاریلانما سۆرعتی ۱٫۷–۲ ساعات زامان آپاریر.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
خانیله(اندیمشک)
خانیله (فارسجا: خانیله), کندی خوزیستان اوستانینین اندیمشک بؤلگه‌سینین، الوارگرمسیرئ بؤلومو و  حسینیه قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
خانیله کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.
نوفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین * نفر اهالیسی و * عایله‌سی وار. بۇنلاردان * نفری کیشی و * نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن * نفری ساوادلی و * نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ كندين اهالیسی فارسجا دانيشيرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:اندیمشک بؤلگه‌سی‌نین کندلری
اۇزون یورویوش
''اۇزون یورویوش (اینگیلیسجه: Long March) چین ایچ ساواشینین بیر قیسمی‌دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Long March»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:۱۹۳۴-جو ایلده چین بؤلمه:۱۹۳۵-جی ایلده چین بؤلمه:۱۹۳۶-جی ایلده چین
اورین، ویومینق
اورین (اینگیلیسجه: Orin, Wyoming) آمریکانین وایومینق ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۴۶ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
میخائیل ساکاشویلی
میخائیل ساکاشویلی یا دا میخئیل ساآکاشویلی (گورجوجه: მიხეილ ნიკოლოზის ძე სააკაშვილი Mixeil Nikolozis dze Saakaşvili) ـ گورجو سییاستچیسی و 2004-2013-جو ایللرده گورجوستان جمهوریتی‌نین رئیس‌جمهورو. 2003-جو ایلین اوْکتوبریندا گورجوستاندا باش وئرمیش قیزیل‌گول اینقیلابی نین اساس ایدئیا مؤلیفی اولموش و 15 ژانویه 2004-جو ایلده رئیس‌جمهورلوق سچکیلری‌نین نتیجه‌لرینه اساساً گورجوستان جمهوریتی‌نین رئیس‌جمهورو سئچیلمیشدیر. 5 ژانویه 2008-جی ایلده نؤوبه‌دن‌کنار سئچکی‌لرده یئنیدن غلبه قازانمیشدیر.
2013-جو ایلده گورجوستان رئیس‌جمهورو وضعیفه‌سینی باشا چاتدیران سااکاشویلی بیر مودت آوروپا و آبش-دا حوقوق ساحه‌سینده چالیشدیقدان سونرا اوکراینا یا یوللانمیشدیر. 2014-2015 اوکراینا سیاسی موحیطینده موهوم روللاردان بیرینی اوینایان میخئیل سااکاشویلی پئترو پوروشئنکو طرفیندن اودئسسا ویلایتی نین قوبئرناتورو تعیین ائدیلمیشدیر.
۱۶۳۶-جی ایلده سوئد
بۇ مقاله ۱۶۳۶-جی ایلینده سوئده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
میخائیل ساکاشویلی
حیاتی
میخئیل سااکاشویلی 1967-جی ایل دئکابرین 21-ده تیفلیس ده دوغولوب. آتاسی نیکولوز سااکاشویلی حکیمدیر. آناسی گیولی آلازانیا تبیلیسی دؤولت اونیوئرسیتئتینین تاریخ کافئدراسیندا پروفئسسورو و گورجوستان علملر آکادئمییاسیندا شؤعبه‌مودیری وظیفه‌سینده چالیشیر.
۱۶۳۶-جی ایلده سوئد
قایناقلار
بؤلمه:۱۶۳۶-جی ایلده سوئد بؤلمه:۱۶۳۶-جی ایلده اؤلکه‌لر
میخائیل ساکاشویلی
حیاتی
سااکاشویلی کی‌یئو دؤولت اونیوئرسیتئتینین بین‌الخلق حوقوق ایختیصاصینی بیتیرمیشدیر. 1986-جی ایلین سونلاریندان اعتیباراً ایکی ایل مودتینده سووئت اوردوسو ترکیبینده چئخوسلوواکییا و ماجاریستان دا حقیقی حربی خیدمتده اولموشدور.
لیلیان رندولف
لیلیان رندولف (اینگیلیسجه: Lillian Randolph) آمریکالی موغنی و اوْیونچو ۸۱  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۱۲ سپتامبر ۱۹۸۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
میخائیل ساکاشویلی
حیاتی
1992-جی ایلدن ایل یاریم مودتینده اوسلو دا یئرلشن نوروئچ اینسان حوقوقلاری اینستیتوتوندا، سونرا ایسه تیفلیسده گورجوستان اینسان حوقوقلاری کومیته‌سینده چالیشمیش و آزلیق حوقوقو اوزره ایختیصاصلاشمیشدیر. 1993-جو ایلده ستراسبورق دا یئرلشن بین‌الخلق اینسان حوقوقلاری اینستیتوتونون دیپلومونا لاییق گؤرولموشدور.
لیلیان رندولف
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lillian Randolph»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
میخائیل ساکاشویلی
حیاتی
1994-جو ایلده  "Edmund S. Muskie Graduate Fellowship" پروقرامی اوزره امکلی اولاراق کولومبییا اونیوئرسیتئتینین حوقوق ائلملری فاکولته‌سینده فوق‌لیسانسا داخیل اولموش، 1995-جی ایلده جورج واشینقتون بیلیم‌یوردوندا تئزینی مودافیعه‌ائده‌رک دوکتورا درجه‌سی قازانمیشدیر.
ساندرا رولوفس آدلی هوللاند اصیللی قادینلا عاییله حیاتی قورموشدور و ائدوارد و نیکیلوز آدلی ایکی اؤولادلاری واردیر. آنا دیلی ایله یاناشی اینگیلیس، روس، فرانسیز و اوکراینا دیللرینده سربست دانیشیر.
سیاسی فعالیتی
سیاسی فعالیتینه 1995-جی ایلده باشلایان سااکاشویلی گورجوستان پارلمانی‌نین نماینده‌سی سئچیلیب. 2000-جی ایلده عدلیییه ناظیری وظیفه‌سینه تعیین ائدیلیب. سونرا تیفلیس مئری سئچیلیب. 2004-2013-جو ایللرده گورجوستان پرئزیدئنتی اولموشدور.
پترجینو، روسیه
قایناقلار
بؤلمه:آرخانقلسک کندلری
کسیک‌باش منظومه‌سی
کسیک‌باش کیتابی یا کسیک‌باش منظومه‌سی (تاتارجا: Кисекбаш поэмасы) تخمینا ۱۴-۱۵نجی یوزایللرده یازیلان و کسیک‌باش دستانینی آنلادان منظومه، تاتار ادبیاتی یارگارلارینداندیر.
اثرین یازیچیسی دا، یازیلان چاغی و یئری ده بللی دئییل.
یاییملاری
بو اثرین اسکی یاییملاری:
قازان: خيرالدين ملاحميد اوغلي‌ننڭ خراجتي ايلان، 1292م، 16ص؛
قازان: ابراهيم اشمراد اوغلي‌ننڭ خراجتي ايلان، 1295هـ/م، 16ص.
قایناق
بؤلمه:تورک ادبیاتی قارالامالاری بؤلمه:تورکجه اثرلر بؤلمه:تاتار میفولوژیسی بؤلمه:تاتار ادبیاتی بؤلمه:عبدالله توقای
توچرز
توچرز (چک‌جا: Tuchoraz) بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tuchoraz»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
ویکوئیر، ویسکانسین
ویکوئیر (اینگیلیسجه: Wickware, Wisconsin) آمریکانین ویسکانسین ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
دمونیز، نیومکزیکو
دمونیز، نیومکزیکو (اینگیلیسجه:Des Moines, New Mexico ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۴۳ نفر ایمیش و ۲٫۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۰۲۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و نیومکزیکو ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آدام کوهن (دانشمند)
آدام کوهن (دانشمند) (Adam Cohen) آمریکالی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
موغولیستان میلّی فوتبال تیمی
قایناقلار
بؤلمه:آسیا میلّی فوتبال تیم‌لری
استینتینو
استینتینو (ایتالیاجا: Stintino) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۶۱۶ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و ساردینیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Stintino»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لورنز پارک، نیویورک
لورنز پارک، نیویورک (اینگیلیسجه:Lorenz Park, New York ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۰۵۳ نفر ایمیش و ۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و نیویورک ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lorenz Park, New York»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
دیوید دی لوئیس
دیوید دی لوئیس (اینگیلیسجه: David DeLuise) آمریکالی فیلم یؤنئتمنی و اوْیونچو. کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«David DeLuise»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
بویره احداب
بویره احداب (اینگیلیسیجه: Bouira Lahdab) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۸۸۹۷ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
مونچا-یلقا
مونچا-یلقا (Muncha-Yelga Мунча-Елга) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
آماسیا
آماسیا تورکیه جمهوریتی‌نین  بیر بیوک شهری دیر. بو شهرين ۲۰۰۹ اینجی ایلد ۸۶٬۶۶۷ نفر اهالیسی وارمیش.
پول روانسفلس
پول روانسفلس (Paul Rosenfels) بیلیم اینسان. 3368 تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. پول روانسفلس شیکاقو بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Paul Rosenfels»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
آماسیا
بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
قایناقلار
بؤلمه:یاشاییش یئرلری آماسیا اوستانیندا
بؤلمه:تورکیه شهرلری
عبدالله هامود
عبدالله هامود (اینگیلیسجه:Abdullah Hammoud) آمریکالی سیاستچی دیربورن شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قوویندپورا, بیوانی
قوویندپورا, بیوانی(اینگیلیسجه:Govindpura, Bhiwani) هیندوستان اؤلکه‌سینین هاریانا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
لو (شارکیچی)
{{Infobox person }} }} }}
ساکوتای, تانجاوور دیستریکت
ساکوتای, تانجاوور دیستریکت(اینگیلیسجه:Sakkottai, Thanjavur district) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کوئینزلند بیلیم‌یوردو
کوئینزلند بیلیم‌یوردو (University of Queensland, ، جامعة كوينزلاند)اوستورالیانین بریزبین شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ بیلیم‌یوردو شهرین حومه‌سینده‌دیر. و ۴۸٬۲۳۱ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. کوئینزلند بیلیم‌یوردو ۱۹۰۹ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی‌ اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:بیلیم‌یوردلار
University of Queensland
پتروپلاس
پتروپلاس (اینگیلیسجه: Petroplus) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت پترولیوم و نفت ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Petroplus»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
سوپییا
سوپییا (اینگیلیسجه:Supiya) هیندوستان اؤلکه‌سینین مادیا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کندین اۆز اؤلچومو ۴٫۷۷ کیلومتر موربّع دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
جان ایچ. اوینز
'''جان ایچ. اوینز''' (اینگیلیسجه: John H. Evins) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۳۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۸۴ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۸۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:اسپارتنبورق، گونئی کارولینا دوغوملولار
لسوسیبیرسک
لسوسیبیرسک (Lesosibirsk) (Лесосибирск) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و کراسنویارسک دیارینده یئرلشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 61139 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
چادروو
چادروو (لهیستانجا: Czadrów) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و سلیزیا سفلی اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 720 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
فورست، میسیسیپی
فورست، میسیسیپی (Forest, Mississippi) آمریکانین میسیسیپی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۳۳٫۸  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۵۶۸۴ نفر دیر. بۇ شهر ۱۴۵ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
چادروو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Czadrów»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
فورست، میسیسیپی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Forest, Mississippi»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:میسیسیپی ایالتین شهرلری
واسیلیس الکساکیس
واسیلیس الکساکیس (Vassilis Alexakis) یازیچی - ۱۲ دسامبر ۱۹۴۳ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vassilis Alexakis»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ایانا تاکیتاتسو
ایانا تاکیتاتسو (اینگیلیسجه: Ayana Taketatsu) ژاپونلی موسیقیچی - پاپ، جی پاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ایانا تاکیتاتسو ۲۳ ژوئن ۱۹۸۹ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
واسیلیس الکساکیس
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار
ایانا تاکیتاتسو
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
سمیوزیورکا
سمیوزیورکا (Semiozyorka Семиозёрка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آمور اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آمور کندلری
تاسارولو
تاسارولو (ایتالیاجا: Tassarolo) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۹۸ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۵۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و پیمونت اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
تیمسون، تکزاس
تیمسون، تکزاس (Timpson, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 3.2 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 1155 نفر دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
قیشلاق دشت بؤلومو
قيشلاق دشت بؤلومو بیله‌سووار بؤلگه‌سینين ایکی بؤلوموندن بيريدير. ۱۳۸۵ اينجی نوفوس ساييسی اساسيندا، بو بؤلومون ۲۵٬۰۳۳ نفر اهالی وارايميش. جعفرآباد شهری بو بؤلومون مركزی دير.
قایناقلار
بؤلمه:اردبیل اوستانی بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی بؤلمه:بیله‌سووار بؤلگه‌سی‌نین بؤلوم‌لری بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین بؤلوم‌لری
ایشتوان باتروی در لیوونی
''ایشتوان باتروی در لیوونی (اینگیلیسجه: Livonian campaign of Stephen Báthory) روسیه و لهیستان-لیتوانی بیرلیگی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.لیوونی ساواشینین بیر قیسمی‌دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Livonian campaign of Stephen Báthory»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:لیوونی ساواشی
اسپنسر لیست
اسپنسر لیست (اینگیلیسجه: Spencer List) آمریکالی اوْیونچو. ۶ آوریل ۱۹۹۸ ‏ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Spencer List»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
تولار، نیومکزیکو
تولار (اینگیلیسجه: Tolar, New Mexico) آمریکانین نیومکزیکو ایالتینده یئرلشن بیر شهر.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
یوخاری كولكه رش
یوخاری کولکه رش ساری‌داش بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده‌کی بریاجی قصبه‌سینه تابع اوْلان کنددیر.
اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۴۴ نفر(۷ عائیله) اهالیسی واردیر.
ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.
قایناقلار
بؤلمه:ساری‌داش بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
تلمبه خانه بیدروبه(اندیمشک)
تلمبه خانه بیدروبه (فارسجا: تلمبه خانه بیدروبه), کندی خوزیستان اوستانینین اندیمشک بؤلگه‌سینین، الوارگرمسیرئ بؤلومو و  حسینیه قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
تلمبه خانه بیدروبه کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.
نوفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین 99 نفر اهالیسی و 18 عایله‌سی وار. بۇنلاردان 41 نفری کیشی و 58 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 94 نفری ساوادلی و 0 نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ كندين اهالیسی فارسجا دانيشيرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:اندیمشک بؤلگه‌سی‌نین کندلری
قوبینزکایا، وولوقدا اوبلاستی
قوبینزکایا، وولوقدا اوبلاستی (Gubinskaya, Vologda Oblast Губинская) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
آبی فینکناور
آبی فینکناور (اینگیلیسجه:Abby Finkenauer) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. دوبوک شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
فرانسیس توماس
فرانسیس توماس (اینگیلیسجه:Francis Thomas) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
آبی فینکناور
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۸۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر بؤلمه:آیووا دموکراتلاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:دوبوک، آیووا سیاستچیلری
۱۹۰۶-جی ایلده بلژیک
بۇ مقاله ۱۹۰۶-جی ایلینده بلژیکده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۰۶-جی ایلده بلژیک بؤلمه:۱۹۰۶-جی ایلده اؤلکه‌لر
اوبشا
اوبشا (لهیستانجا: Obsza) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و لوبلین اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 861 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Obsza»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
اف. آلبرت کتان
اف. آلبرت کتان (Frank Albert Cotton; April 9, 1930 – February 20, 2007) آمریکالی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:کیمیا‌چیلار
کئیرن یاربروق
کئیرن یاربروق (اینگیلیسجه: Karen Yarbrough) آمریکالی سیاستچی قادین ، دموکرات حزبینین عوضوو. شیکاقو ایالتی بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۵۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:می وود دوغوملولار بؤلمه:واشینقتن، دی.سی. دوغوملولار
آنالیتیک فلسفه
آناليتيک فلسفه اون دوققوزونجو عصرين سونو ييرمينجی عصرين اوللرينده آوروپادا مئيدانا چيخميش و موعاصير دؤورون بير چوخ مهم فلسفي جريان و مکتبلريني اؤزونده احتيوا ائدن گئنيش بير فلسفي ايستيقامتدير. اگر بيز ييرمينجی عصرين فلسفه تاريخينه باخساق، اوندا گؤرريک کي، بو دؤورون فلسفي جريانلاري حاقيندا يازانلار اساسن ايکي گئنيش فلسفي ايستيقامتي بير بيريندن فرقلنديريرلر: آناليتيک فلسفه و کونتينئنتال فلسفه. آناليتيک فلسفه‌يه منطيقي آتوميزم، منطيقي پوزيتيويزم، اوکسفورد ديل فلسفه‌سي کيمي جريانلار، کونتينئنتال فلسفه‌يه ايسه فئنومئنولوگييا، اگزيستئنسياليزم، هئرمئنئوتيکا، پوستمودئرنيزم و س. کيمي جريانلار عاييد ائديلير. بو فلسفي جريانلارين هر بيري اؤزونده بير نئچه فلسفي مکتبي احاطه ائدير کي، اونلارين دا آدي ييرمينجی عصر فلسفه تاريخينه ياخشي معلوم اولان مشهور فيلوسوفلارين فعاليتي ايله باغليدير. طبيعي کي، بير مقاله‌ده بو فيلوسوفلارين ياراديجيليغي و اونلارين آدلاري ايله باغلي اولان مکتب و جريانلار باره‌ده اطرافلي معلومات وئرمک سادجه مومکونسوزدور. و منيم بو مقاله‌ده‌کي مقصديم همين فيلوسوفلار و اونلارين آدلاري ايله باغلي اولان مکتب و جريانلاري آيري‌آيريليقدا نظردن کئچيرمک ده دئييل. مقاله‌ده اساس مقصد آناليتيک فلسفه‌نين مهم خوصوصيتلريندن بحث ائتمکدير.
يارانيشينا باغلي ان اساس آدلار
فلسفه تاريخچيلري موختليف فيلوسوفلاري آناليتيک فلسفه‌نين ياراديجيلاري کيمي گؤسترسه‌لر ده، اونلارين آراسيندا دؤرد فيلوسوفون آدي خوصوصي وورغولانير: قوتلوب فرئقئ [Gottlob Frege] (1848-1925)، بئرتران راسسئل [Bertrand Russell] (1872-1970)، جورج ائدوارد مور [George Edward Moore] (1873-1958) و لودويق ويتقئنشتاين [Ludwig Wittgenstein] (1889-1951). بو دؤرد فيلوسوف ايچريسينده آناليتيک فلسفه‌نين ياراديجيسي کيمي هانسينين داها چوخ پايا ماليک اولدوغونو موعين ائتمک چتيندير. مسله‌يه آنقلوسئنتريک ياناشانلار بعضاً سادجه بئله دئييرلر: "آناليتيک فلسفه اينگيليس‌ديللي فلسفه‌دير". بورادان ايسه بئله نتيجه چيخير کي، راسسئل و مور (بريتانييالي فيلوسوفلار اولدوقلاريندان) آناليتيک فلسفه‌نين يارانيشيندا دا اساس پايا ماليک اولوبلار (ديگر ايکي فيلوسوف – فرئقئ و ويتقئنشتاين – ايسه آلمانديلليديرلار). لاکين چتين کي آناليتيک فلسفه‌نين يالنيز اينگيليس‌ديللي فلسفه کيمي قلمه وئريلمه‌سي مسله اوزرينده جيدي دوشونمه‌نين محصولو اولسون. خصوصی ایله، فرئقئنين آناليتيک فلسفه‌نين يارانيشينداکي رولونو نظره آلديقدان سونرا بو فيکرين اوزريندن تئز کئچمه‌لي اولوروق. (ديگر طرفدن، چاغداش دؤورده اينگيليس ديلينين فلسفه‌ده ده آپاريجي ديل اولماسينا باخماياراق، آناليتيک فلسفه‌نين دونيانين موختليف اؤلکه‌لرينه ياييلماسي آناليتيک فيلوسوفلارين تک اينگيليسجه دئييل، داها فرقلي ديللرده اثرلر يازماسينا بير سبب اولموشدور). بونونلا بئله، بورادا آناليتيک فلسفه‌نين يارانيشيندا رول اوينايان اينگيليس‌ديللي فيلوسوفلارين اوزرينده دايانماغين باشقا بير مهم اهميتي وار. آناليتيک فيلوسوفلارين اکثريتي رئاليستديرلر و ديلين فلسفي سواللاري اوزرينده اوداقلانماغا تاريخن چوخ اوستونلوک وئريبلر. بو خوصوصيتلر ـ رئاليست اولما و ديل فلسفه‌سينين اؤنه چکيلمه‌سي ـ خئيلي درجه‌ده آناليتيک فلسفه‌نين اينگيليسديللي بريتانييالي قوروجولاري مور و راسسئلدن ميراث قالميشدير. ان آزي بو سببدن آناليتيک فلسفه‌نين نئجه يارانديغيني ايزله‌مک اۆچون اونلارين تشککولده‌کي رولونا نظر سالماق فايداليدير. (مقاله‌ده يئري گلديکجه ديگر فيلوسوفلارين، خوصوصيله فرئقئنين مووافيق فيکيرلرينه ده توخونولاجاقدير).
مور و راسسئل بريتانييا ايدئاليزمينه قارشي
مور و راسسئل گنج فيلوسوف اولاراق يئتکينلشديکلري دؤورده بريتانييادا هئگئل ايدئاليزمي حؤکم سوروردو. اون دوققوزونجو عصرين سونلاري بريتانييانين آکادئميک دايره‌لرينده قاباقجيل فيلوسوفلارين اکثريتي (ف. ه. برئدلي [Bradley]، ب. بوزانکئت [Bosanquet]، ژ. م. ائ. ماکتاققارت [McTaggart] و س.) ايدئاليست فيلوسوفلار حساب اولونوردولار. بريتانييا ايدئاليستلري حساب ائديرديلر کي، دونيا واحيد و بؤلونمز غئيري ماددي بوتؤودن (ايدئيادان) عيبارتدير و دونيانين بيزه مکان و زامانجا آيري آيريليقدا مؤوجود اولان ماددي اوبيئکتلرين مجموع‌سو کيمي گؤرونمه‌سي رئالليغا اويغون دئييل. اصلينده بريتانييا ايدئاليستلري گونده‌ليک حياتيميزدا راستلاشديغيميز شئيلرين (استول، آغاج، هئيوانلار و س.) مؤوجودلوغونو اينکار ائتميرديلر، سادجه اونلارين بيزه گؤروندوکلري کيمي دئييل، فرقلي اولدوقلاريني ايديعا ائديرديلر. بو هئگئلچي ايدئاليستلره گؤره، هر بير آيريليقدا گؤتورولموش شئيين مؤوجودلوغونون ماهيتي بوتون باشقا شئيلره و بوتؤوه موناسيبتده‌دير. اونلارين فيکرينجه، شئيلر اؤزو اؤزلویونده مؤوجود دئييل؛ اؤزو اؤزلویونده مؤوجود اولان يالنيز بوتؤودور. همچنين، آيري آيريليقدا گؤتورولموش شئيلر حاقينداکي فيکير و جومله‌لر ده اؤزو اؤزلویونده دوغرو اولا بيلمزلر، چونکي بير شئيي آييريليقدا گؤتوروب اونون حاقيندا هانسيسا فيکره گلمک و يا نسه دئمک، همين شئي حاقينداکي حقيقتين بؤيوک بير حيصه سيني (يعني، اونون باشقا هر شئيه موناسيبتيني) اينکار ائتمک اولاردي (باخ پرئستون).
گلين، هئگئلچي ايدئاليستلرين نه دئمک ايسته‌ديگيني ساده بير ميثاللا باشا دوشمه‌يه چاليشاق. تصوور ائدين کي، يالنيز بوتؤوون (موتلق ايدئيانين) رئال اولدوغونا اينانان بير ايدئاليستين قارشيسيندا ياشيل اوت واردير. اگر او، اوتون ماهيتي باره‌ده دوشونمه‌لي اولسا (باشقا سؤزله، سوال ائتسه کي، "گؤره‌سن، بو، اصلينده ندير؟")، اوندا بئله بير فيکير ايره‌لي سوره‌جکدير کي، بونون (يعني، بيزيم هاميميزين "اوت" دئديگي شئيين) ماهيتي رنگي ده داخيل اولماقلا، بيزه وئريلديگي کيمي دئييل، بوتؤوه موناسيبتده نئجه‌ديرسه، ائله‌دير. باشقا سؤزله، ايدئاليست قارشيسينداکينين حقيقتن اوت اولدوغونا و اونون رنگينين (بيزه وئريلن کيمي) ياشيل اولماسينا شوبهه ائده‌جکدير.
بئله‌ليکله، راسسئل مور ايله بيرليکده بريتانييا ايدئاليزمينين علئيهينه اولاراق دونيايا رئاليست بير باخيش اورتايا قويوردولار. اونلار حساب ائديرديلر کي، دونيا واحيد و بؤلونمز غئيري ماددي بوتؤودن و يا موطلقدن دئييل، مکان و زامانجا آيري آيريليقدا مؤوجود اولان ماددي اوبيئکتلردن (ياخود فاکتلاردان) عيبارتدير. همچنين، هر بير آيريليقدا گؤتورولموش شئيين ماهيتيني بوتون باشقا شئيلره و بوتؤوه موناسيبتده دئييل، شئيين اؤزونده آختارماق لازيمدير. باشقا سؤزله دئسک، راسسئل و مور بئله حساب ائديرديلر کي، شئيلر اؤزو اؤزلویونده مؤوجوددورلار و (بورادان بئله چيخير کي) آيري آيريليقدا گؤتورولموش شئيلر حاقينداکي فيکير و جومله‌لر ده اؤزو اؤزلویونده دوغرو اولا بيلر.
مور گونده‌ليک حياتلا باغلي "بو، الدير" ،"دونيا مؤوجوددور" ،"من بدنه ماليکم" کيمي عادي (هامييا بللي) فيکيرلرين يانليشليغيني ايديعا ائتمگي خوصوصيله تهلوکه‌لي حساب ائديردي. او قئيد ائديردي کي، اگر کيمسه ايديعا ائديرسه کي، بو جور رئاليست فيکيرلر يانليشدير، اوندا او، گونده‌ليک (عادي) ديلين ايفاده ائتديگي آنلاييشلاري اينکار ائتميش اولور، چونکي دونيايا رئاليست باخيش عادي ديلده‌کي سؤزلرين معنالارينا پرچيمله‌نيب (باخ مور 1925). مثلا، "بو، الدير" جومله‌سي ماهيتي هانسيسا بوتؤوه موناسيبتده اولان نسنه‌ني دئييل، اتي سومويو اولان، تانيديغيميز کونکرئت بير نسنه‌ني بيلديرير. اگر کيمسه بو جومله‌نين و يا اونون ايفاده ائتديگي فيکرين گئرچک اولان بير نسنه‌ني ـ يعني، بيزيم باشا دوشدويوموز معنادا الي ـ دئييل، هانسيسا ايدئاليست بير آنلامدا باشا دوشوله‌جک بير نسنه‌ني بيلديرديگيني ايديعا ائديرسه، دئمه‌لي او، "بو، الدير" جومله‌سينين ايفاده ائتديگي عادي (هامييا بللي) معناسيني اينکار ائتميش اولور. مورا گؤره، بيزيم دونياني آنلاماق ايمکانلاريميز چوخ واخت بو جور سوالا وئريلمه‌ين و اؤز اؤزونه آيدين اولان عادي فيکيرلر طرفيندن موعين ائديلير و همين فيکيرلري شوبهه آلتينا آلماق فلسفي رئفلئکسييا اۆچون ضروري اولان باشلانغيج نؤقته‌سيني يئريندن اويناتماقدير. بئله اولان حالدا ايسه اورتايا قويولاجاق فلسفه ده اساسلارسيز اولاجاقدير. بو سببدن مور دوشونوردو کي، اسکئپتيکلر و ايدئاليستلر عادي گونده‌ليک فيکيرلري سوال آلتينا آلماقدا سهو ائديرلر.
کونسئپتوال آناليز
مور و راسسئلين هئگئلچي ايدئاليستلري تنقيد ائده‌رک يئني بير فلسفه اورتايا قويمالاريني (ان آزي اينگيلتره‌ده) آناليتيک فلسفه‌نين باشلانغيجي حساب ائتمک اولار. بير چوخلاري بئله دوشونور کي، مورون "آناليز" تئرمينيني عادي (هامييا بللي) فيکيرلرله علاقه‌لي ايشلتمه‌سي ائله "آناليتيک فلسفه" آدينين منبعي‌دير (باخ پرئستون). مور حقيقتن ده ايدئاليستلردن و اسکئپتيکلردن فرقلي اولاراق بئله دوشونوردو کي، فلسفه‌نين وظيفه‌سي عادي رئاليست فيکيرلرين حقيقيليگيني موزاکيره ائتمک دئييل، همين فيکيرلري دوزگون آناليز ائتمکدير.
ياخشي، بس آناليز ندير؟ اصليند، آناليز فلسفه‌ده و علم‌ده قديم واختلاردان ايشله‌ديلن عومومي بير مئتوددور. موختليف فيلوسوفلار و يا علم آداملاري موختليف جور آناليز (تحليل) مئتودلاري وئرميشلر. ان عومومي شکيلده ايفاده ائتسک، آناليز دئديکده، وئريلميش هر هانسي بير نسنه‌ني (شئيي) اونو تشکيل ائدن داها فوندامئنتال ترکيب حيصه‌لره بؤلمک و سؤزوگئدن نسنه‌ني همين حيصه‌لردن چيخيش ائده‌رک ايضاح ائتمک نظرده توتولور. طبيعي کي، آناليزه وئريله‌بيلن نسنه‌لر موختليف طبیعتلی اولا بيلر. مثلا، فيزيک و کيمياچي هانسيسا ماددَنين آناليزيندن، ديلچي ايسه جومله‌لرين و يا سؤز بيرلشمه‌لرينين آناليزيندن (تحليليندن) دانيشا بيلر.
بس آناليتيک فيلوسوف هانسي نسنه‌لرين آناليزي ايله مشغولدور؟ آناليتيک فيلوسوفون آناليز مقصدي اۆچون اوزرينده دايانديغي نسنه کونسئپتلر (آنلاييشلار) و يا (ضروري اولاراق کونسئپتلردن تشکيل اولونان) فيکيرلردير. بير چوخ آناليتيک فيلوسوفلار حساب ائديرديلر کي، فيلوسوفون اساس وضيفه‌لريندن بيري مورککب کونسئپتلري ساده کونسئپتلر واسيطه‌سي ايله آناليز ائتمکدير. فلسفي ادبياتدا آدينا تئز تئز کونسئپتوال آناليز کيمي راست گلينن بو مئتودون مقصدي کونسئپتين (آنلاييشين) تطبيق اولوندوغو نسنه‌نين گئرچکلشمه‌سي اۆچون ضروري و کافي اولان شرطلري تاپماقدير. توتاق کي، هر هانسي بير آ کونسئپتينين تطبيق اولوندوغو نسنه‌نين گئرچکلشمه‌سي اۆچون ضروري اولان شرطلر ب و ج‌دير. بو او، دئمکدير کي، ب و ج شرطلري گئرچکلشمگينجه آ-نين تطبيق اولوندوغو نسنه گئرچکلشميه‌جکدير. ب و ج شرطلري آيري آيريليقدا آ-نين تطبيق اولوندوغو نسنه‌نين گئرچکلشمه‌سي اۆچون ضروري شرط اولدوقلاري حالدا هر ايکيسي بيرليکده اونون کافي شرطيدير.
گلين دئديکلريميزي ميثاللا ايضاح ائتمه‌يه چاليشاق. سوباي کونسئپتينين آناليزي اينسان و ائولنمه‌ميش کونسئپتلري واسيطه‌سي ايله وئريلير. بو، او دئمکدير کي، سوباي کونسئپتينين تطبيق اولوندوغو نسنه‌نين (سوبايليغين) گئرچکلشمه‌سي اۆچون ضروري اولان شرطلر اينسان اولماق و ائولنمه‌ميش اولماقدير. مثلا، آيديندير کي، سوباي آنلاييشي توزيکه (ايته) تطبيق ائديله بيلمز، چونکي توزيک اينسان اولماديغيندان بوراداکي ايلکين ضروري شرطي (اينسان اولماغي) اؤدَمير. و يا بو آنلاييش هر هانسي بير ائولنميش اينسانا دا تطبيق ائديله بيلمز، چونکي بو زامان ايکينجي ضروري شرط (ائولنمه‌ميش اولماق) اؤدنمير. سوباي آنلاييشينين دوزگون تطبيق اولونماسي اۆچون گرک هر ايکي ضروري شرط اؤدنسين. هر ايکي ضروري شرط بيرليکده آنلاييشين دوزگون تطبيق ائديلمه‌سي اۆچون کافي شرطي تشکيل ائدير. اينسان اولماق و ائولنمه‌ميش اولماق (يعني ايکي ضروري شرط بيرليکد) سوباي کونسئپتينين تطبيق اولوندوغو نسنه‌نين گئرچکلشمه‌سي اۆچون کافي شرطدير. اگر همين کافي شرط گئرچکلشيبسه، اوندا سوبايليق دا گئرچکلشمه‌ليدير.
منطيق و آناليز
آناليتيک فلسفه‌نين اساس مئتودونو اوخوجويا تکجه کونسئپتوال آناليز کيمي تقديم ائتمک دوزگون اولمازدي. فرئقئنين اورتايا قويموش اولدوغو و راسسئلين سونرادان داها دا اينکيشاف ائتديرديگي يئني منطيقين ـ کوانتورلار منطيقينين ـ فيکرين آناليزينه تطبيقي ده آناليتيک فلسفه‌ده گئنيش ياييلميشدير. (کوانتور وئريلميش هر هانسي بير قروپون (اينسانلار، حيوانلار، ستوللار، و س.) کميتيني ايفاده ائدن تئرميندير. منطيقده‌کي کوانتور آنلاييشي طبيعي ديلده "بوتون" ،"ايسته‌نيلن" ،"بير سيرا" ،"بعضي" و س. بو کيمي کميت علامتي بيلديرن سؤزلرله ايفاده اولونور.) فرئقئ و راسسئل بئله حساب ائديرديلر کي، آناليزده کوانتورلار منطيقيني آلت کيمي سيناقدان کئچيرمکله فيکرين ـ هانسي کي، ضروري اولاراق کونسئپتلردن تشکيل اولونور ـ منطيقي استروکتورونو آشکار گؤسترمک اولار.
کوانتورلار منطيقيني وئررکن فرئقئنين اساس آدديمي اوندان عيبارت ايدي کي، او، عنعنه‌وي آريستوتئل منطيقيندن بيزه ياخشي معلوم اولان سوبيئکت پرئديکات فورماسينداکي آناليزي دئييل، رياضياتدان اخذ ائتديگي فونکسييا آرقومئنت آناليزينه اوستونلوک وئريردي. آريستوتئل منطيقينه گؤره، مثلا، "سوقراط اينساندير" جومله‌سينده سوقراط سوبيئکت، اينسان ايسه پرئديکاتدير. (منطيقده پرئديکات سوبيئکته هر هانسي بير علامتي (خوصوصيتي) عاييد ائدير. بيزيم ميثالدا سوبيئکته اينسانليق علامتي عاييد ائديلميشدير.) فرئقئ ايسه بورادا "سوکرات"اي آرقومئنت، "___ اينساندير"اي فونکسييا کيمي گؤتوروردو. فرئقئيه گؤر، نئجه کي (رياضياتدان بيزه معلوم اولدوغو کيمي) "y=2x" ايفاده‌سي فونکسييا بيلديرير، "___ اينساندير" پرئديکاتي دا بورادا بير فونکسيياني ايشارله‌يير. رياضياتدان معلومدور کي، بيز y=2x فونکسيياسيندا xـه، يعني آرقومئنت يئرينده اولان دييشَنه موختليف قييمتلر وئرمکله، فونکسييانين قييمتيني آلا بيلريک. ائلجه ده "___ اينساندير" فونکسيياسيندا "___" بوشلوغونون يئرينه موختليف آرقومئنتلري داخيل ائتمک اولار. مثلا، اگر "___ اينساندير" فونکسيياسينا سوقراطي آرقومئنت اولاراق داخيل ائتسک، اوندا فونکسييانين دوغرو قييمتيني آلميش اولاريق. يوخ، اگر توزيکي (بير ايتي) داخيل ائتسک، اوندا يانليش قييمتيني آلاريق.
(1) بوتون اينسانلار جانليديرلار.
(2) بعضي حيوانلار اوزون عؤمورلودورلر.
جومله‌لرينده کوانتور ايفاده‌لردن ايستيفاده اولونموشدور. فرئقئ منطيقينين ايضاح ائديجي گوجو و آريستوتئل منطيقي ايله موقاييسه‌ده داها يارارلي اولماسي دا بو تيپ جومله‌لري و يا اونلارين ايفاده ائتديکلري فيکيرلري آناليز ائتديکده اورتايا چيخير. آريستوتئله و ديگر عنعنه‌وي منطيق طرفدارلارينا گؤره، (1) و (2)، "سوقراط اينساندير" جومله‌سينده اولدوغو کيمي، سوبيئکت و پرئديکاتدان عيبارتدير و داها قيسا فورمادا بو جور ايفاده اولونا بيلر:
(1) بوتون اي‌-لر ج‌-دير.
فرئقئ ايسه بئله حساب ائديردي کي، کوانتورلارين ايشتيراکي ايله قورولان فيکيرلري آناليز ائتمک اۆچون اونلاري سوبيئکت و پرئديکات حيصه‌لرينه آييرماق منطيقي استروکتورو آچمير. چونکي عنعنه‌وي سوبيئکت-پرئديکات آناليزي (1) و (2)-يه اوخشار و کوانتورلار واسيطه‌سي ايله وئريلن داها مورککب قورولوشا ماليک فيکيرلري دوزگون آناليز ائده بيلمير. فرئقئيه گؤره، (1) اصلينده آشاغيداکي کيمي آناليز ائديلمه‌ليدير:
(1f) ex (Ix®Cx)
"e" ايشاره‌سي بورادا طبيعي ديلده "بوتون" و يا "هر بير" سؤزلري ايله ايفاده اولونان اونيوئرسالليق کوانتورونو، "I" اينسان اولما، "c" جانلي اولما علامتيني، "®" کونديسيونالليغي (شرت علاقه سيني) بيلديرير. "x" ايسه دييشندير، يعني x-ين يئرينه ايسته‌نيلن اينساني قويماق اولار. (1ف)-ين اوخونوشو بو جوردور: بوتون x-لر اۆچون، اگر x اينسانديرسا، اوندا x جانليدير.
(2)ـنين منطيقي آناليزي ايسه آناليتيک فيلوسوفلارا گؤره بئله ايفاده اولونور:
(2f) Îx (Hx e Ux)
بیچاقچی ائلی
بیچاقچی‌لار و یا بیچاقچی ائلی (فارسجا: مردم بچاقچی) — ایران تورک‌لری نین اساساً کیرمان اوستانی ندا یاشایان تورک آلت اتنیک قروپودور. بیچاقچی‌لار اساساً شیعه موسلمان لاردیر و آذربایجان تورکجه‌سی نین قاراداغ آغیزیندا دانیشیرلار.
آنالیتیک فلسفه
منطيق و آناليز
"Î" ايشاره‌سي بورادا "بعضي" کوانتورونو، "H" حيوان اولما علامتيني، "U" اوزون عؤمورلو اولما علامتيني، "e" کونيوکسيياني (منتيقده‌کي بيرلشديريجي و باغلاييجيسيني) بيلديرير. "x" ايسه، يئنه ده دييشندير، يعني x-اين يئرينه ايسته‌نيلن حيواني قويماق اولار. (2ف)-ين اوخونوشو بو جوردور: بعضي x-لر اۆچون، x حيواندير و x اوزون عؤمورلودور.
بیچاقچی ائلی
تاریخ
ایران ین کیرمان اوستانی ندا یاشایان اوغوز بویلاریندان بیری ده بیچاقچی ائلی‌دیر. آدین آنلامینی هم "بیچاق حاضیرلایانلار"، "‌بیچاق دوزلدن‌لر"، هم ده "‌بیچاق گزدیرن‌لر" معناسیندا " غضبلی "، " قیزغین " کیمی ایضاح ائدیرلر، بو سونونجو داها عاغلاباتان ساییلیر.
آنالیتیک فلسفه
منطيق و آناليز
(1ف) و (2ف) اونو گؤسترير کي، (1) و (2) جومله‌لرينين منطيقي استروکتورو بير بيريندن فرقليدير. (1)-ده ايفاده اولونان فيکيرلر آراسينداکي منطيقي علاقه کونديسيونالليق اولدوغو حالدا، (2)-ده ايفاده اولونان علاقه کونيوکتيولييه عاييددير. فرئقئ و راسسئلين کوانتور منطيقي بو علاقه‌ني آيدين گؤسترديگي حالدا، عنعنه‌وي سوبيئکت پرئديکات آناليزي بونو ايفاده ائده بيلمیر.
بیچاقچی ائلی
تاریخ
بیچاقچی ائلی‌نین کؤکلری ایله باغلی چوخ-چوخ آز بیلگی وار. اورتا عصر سیاحی ابن بطوطه(۱۳۰۴−۱۳۷۷) آنادولو دا سیواس اطرافیندا احمد بیچاقچی آدیندا بیر اصیل‌زاده‌دن خبر وئریر. بوندان باشقا بیچاقچی ائلی‌نین ایچینده ارشلی/ارشلو تیره‌سی‌نین اولماسی بیچاقچی بویونون بیر زامان‌لار افشارلار لا باغلیلیغینی گؤستریر، چونکی، بیلیندیگی کیمی ارشلی‌لر تاریخاً افشارلارا عایید بیر تیره اولموشدور.
آنالیتیک فلسفه
منطيق و آناليز
کوانتور منطيقينين فيکرين آناليزينه تطبيق ائديلمه‌سي فيلوسوفلاري ناراحات ائدن بير سيرا مهم پروبلئملرين حلينده ده اؤز کؤمکليگيني گؤسترير. مثلا، فيلوسوفلاري اؤتن عصرين اوللرينده دوشوندورن پروبلئملردن بيري دوغرو اولان نئقاتيو اگزيستئنسيال فيکيرلرله باغلي ايدي. گلين بو پروبلئمه بير نومونه اساسيندا نظر سالاق.
(3) يئرين ايکينجي پئيکي مؤوجود دئييل.
بیچاقچی ائلی
تاریخ
بیچاقچی ائلی بیرینجی دونیا ساواشی دؤنمینده ایراندا بریتانیایا قارشی عوصیاندا، خوصوصاً «سیرجان اپیزودو» اولاراق بیلینن اولایلاردا فعال ایشتیراک ائدیب آدینی دویورموشدور. ۱۹۱۶-جی ایلین آقوست-اوکتوبر آیلاریندا باش وئرن بو اولای لار زامانی بیچاقچی ائلی نین حاکیمی حسین‌خان سیرجان اراضی‌سینده بریتانیا دوستاقلیغینداکی آلمان و اوتریش حربی اسیرلرینی خیلاص ائتمیش و آزاد ائتدیگی حربی اسیرلرین ده بیر قیسمی‌نین قاتیلماسی ایله سیرجانین مرکزی سعیدابادی بیر مودت اله کئچیره بیلمیشدیر. حسین خانین آتاسی اسفندیارخان دا قاچاق طبیعتلی قوچاق بیر ایگید اولموش و بوندان دولایی اینگیلیس لر اونا حتّی «ایرانین رابین‌هودو» دئمیشلر.
بیچاقچی ائلی کؤچری حیاتی سورمکده‌دیر. بیچاقچی‌لارین یایلاق‌لاری بالوارد و چاهارگونبد اراضی‌لرینده، قیشلاق‌لاری ایسه سعدابادین گونئی-باتیسینداکی عئین-ال-باقاردا یئرلشیر. ۱۹۳۰-جو ایله عایید بیلگی‌لره گؤره بیچاقچی ائلی‌نین تیره‌لری‌نین آدلاری و عاییله سایی بئله اولموشدور: قارا سعدلی (۵۰ عاییله)، کئرسلی/کیرسلی (۳۰ عاییله)، ساری سعدلی (۱۵ عاییله)، انکلو (۷۰ عاییله)، عباسلی (۲۲ عاییله)، حالوایی (۲۵ عاییله)، ارشلی (۱۰۰ عاییله)، اوستوری (۴۰ عاییله)، نوکی ریضوانی (۹۰ عاییله)، سیرجان-ای کؤهنه (۵۰ عاییله)، سوکتاچالی (۳۰ عاییله)، چاهارگونبدی (۱۲۰ عاییله)، و رائینی (۸۰ عاییله).
بیچاقچی ائلی اؤز خالچالاری ایله اونلودور. ۱۹۶۳-جو ایلین بیلگی‌لرینه گؤره توپلام سایلاری ۵۰۰ عاییله اولموشدور.
طایفالاری
بیچاقچی ائلی‌نین طایفالاری بونلاردیر:
یئنی ایسلام آباد
يئني ايسلام آباد  کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، مرکزی بؤلومو و قوزئی قیشلاق قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
بیچاقچی ائلی
طایفالاری
قارا سعدلو، ساری سعدلو، عباس لو، خروسلو، ارشلو، انکلو، گوهر دیبی، شول، سوخته چالی، پور رضاقلی، مهنی، امینی، ناوکی
یئنی ایسلام آباد
اهالي
يئني ايسلام آباد کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 1726 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.
آنالیتیک فلسفه
منطيق و آناليز
جومله‌سي نئقاتيو ائکزيستئنسيال فيکري ايفاده ائدير. يعني، جومله اينکاردادير و ايلک باخيشدان سوبيئکتين مؤوجودلوق علامتينه (و يا خوصوصيتين) ماليک اولماديغيني بيلديرير. عئيني زاماندا جومله (و يا مووافيق فيکير) دوغرودور – يعني، يئرين ايکينجي پئيکي حقيقتن مؤوجود دئييل. (3) و ديگر دوغرو نئقاتيو اگزيستئنسيال جومله‌لرله باغلي پروبلئم آشاغيداکي کيميدير. "يئرين ايکينجي پئيکي" سينقولار تئرميندير. بوتون سينقولار تئرمينلر (سؤزلر) کيمي اونون دا وظيفه‌سي بير اوبيئکتي بيلديرمکدير. آنجاق يئرين ايکينجي پئيکي اولماديغينا گؤره "يئرين ايکينجي پئيکي" ايفاده‌سي گئرچکليکده هئچ نه‌يي بيلديرمير – يعني، بو تئرمينين بيلديريمي يوخدور. باشقا سؤزله، گئرچکليکده اولان هئچ بير شئي "يئرين ايکينجي پئيکي" تئرمينينه اويغون گلمير. بيلديريمي اولمايان تئرمين و سؤزلرين ايشتيراک ائتديگي جومله‌لر ايسه دوغرو اولا بيلمزلر. مثلا، "يئرين ايکينجي پئيکي اونون اطرافيندا فيرلانير" جومله‌سي دوغرو دئييل، چونکي "يئرين ايکينجي پئيکي" ايفاده‌سينين بيلديريمي يوخدور. حالبوکي، (3) ترکيبينده "يئرين ايکينجي پئيکي" تئرميني اولماسينا باخماياراق، يئنه ده دوغرودور. پروبلئم بودور کي، اگر "يئرين ايکينجي پئيکي" سينقولار تئرمينديرسه و اونون بيلديريمي يوخدورسا، اوندا نئجه اولور کي، (3) دوغرودور؟
یئنی ایسلام آباد
ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
قایناق‌لار
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
امید اوزات
امید اوزات (اینگیلیسجه: Ümit Özat) (دوْغوم:October 30, 1976 آنکارا) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. تورکیه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
آنالیتیک فلسفه
منطيق و آناليز
فرئقئ و راسسئل بئله حساب ائديرديلر کي، بو پروبلئمين منبعيي عنعنه‌وي سوبيئکت پرئديکات آناليزينده‌دير. چونکي اگر بيز (3)-ون سوبيئکت و پرئديکاتدان عيبارت اولدوغونو دوشونوروکسه، اوندا هم ده بئله قرارا گلميش اولوروق کي، سوبيئکت يئرينده اولان تئرمين ("يئرين ايکينجي پئيکي") نييسه بيلديرمه‌ليدير کي، بيز اونون موعين بير علامته ماليک اولوب اولماديغيني دوغرو اولاراق دئيه بيلک. "يئرين ايکينجي پئيکي" ايسه هئچ نه‌يي بيلديرمه‌ديگيندن بئله بير پروبلئم اورتايا چيخميش اولور. آناليتيک فلسفه‌نين قوروجولارينا گؤره ايسه کوانتور منطيقينين کؤمکليگي ايله بو پروبلئمين حليني وئرمک اولار. اونلارين فيکرينجه، بو جور پروبلئملر اونا گؤره مئيدانا چيخير کي، بيز سوبيئکت پرئديکات آناليزينه سؤيکنه‌رک، "___ مؤوجوددور" (و يا "___ مؤوجود دئييل") پرئديکاتيني اوبيئکتلرين مؤوجودلوق علامتينه ماليک اولوب اولماديغيني بيلديرمک اۆچون ايستيفاده ائديريک. اصلينده ايسه اگزيستئنسيال جومله‌لرده "___ مؤوجوددور" پرئديکاتي سينقولار تئرمينين بيلديرديگي اوبيئکته هئچ ده هر هانسيسا بير علامتي يازمير، يالنيز کوانتورو بيلديرير. کوانتور منطيقينه گؤره (3)ـون منطيقي استروکتورو آشاغيداکي کيمي يازيلماليدير.
امید اوزات
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:کلن کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۲۰۰۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:فوتبالدا مودافعچیلر بؤلمه:بورسااسپور کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:گنچلربیرلیغی اسپور کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:تورکیه فوتبالچیلاری
آنالیتیک فلسفه
منطيق و آناليز
(3a) ¬ □xPx
بیچاقچی ائلی
طایفالاری
بیچاقچی ائلی‌نین یاشادیغی یئرلر:
آنالیتیک فلسفه
منطيق و آناليز
("¬" منطيقده اينکار سيمبولو، "P" ايسه بورادا "يئرين ايکينجي پئيکي" ايفاده‌سي اۆچون داخيل ائتديگيميز شرطي سيمبولدور.) بو ايفادنين اوخونوشو بئله‌دير: ائله بير x يوخدور کي، x يئرين ايکينجي پئيکي اولسون. باشقا سؤزله دئسک، (3) اصلينده يئرين ايکينجي پئيکين، يني، هر هانسي بير شئيه مؤوجود اولماما علامتيني يازمير، يئرين ايکينجي پئيکي آنلاييشينين اؤرنکلشمه‌ديگيني ايفاده ائدير. يعني، يئرين ايکينجي پئيکي آنلاييشي اولا بيلسه ده (بيز بئله بير آنلاييشدان ايستيفاده ائده بيلسک ده)، همين آنلاييش گئرچکليکده هئچ بير اوبيئکته تطبيق ائديلمير. اصلينده (3) يئرين ايکينجي پئيکي (شئيين اؤزو) حاقيندا دئييل، يئرين ايکينجي پئيکي آنلاييشي حاقيندا بير جومله‌دير. فرئقئ بئله حساب ائديردي کي، مؤوجودلوق يالنيز بيرينجي سويييه آنلاييشلارا (کونسئپتلر) تطبيق اولونان ايکينجي سويييه آنلاييشدير. ايکينجي سويييه آنلاييشلار ايسه بيرينجي سويييه آنلاييشلاردان فرقلي اولاراق اوبيئکتلره (ستول، کيتاب، آغاج و س.) دئييل، آنلاييشلارا (ستول آنلاييشي، کيتاب آنلاييشي، آغاج آنلاييشي و س.) تطبيق اولونور.
بیچاقچی ائلی
طایفالاری
کرمان اوستانی ندا: سیرجان، بردسیر، راین، بابک، انار، زرند، غرب رفسنجان، بافت، ارزوئیه
آنالیتیک فلسفه
منطيق و آناليز
بئله‌ليکله، کوانتور منطيقينين کؤمکليگي ايله هم ده آيدين اولور کي، "___مؤوجوددور" و يا "___ مؤوجود دئييل" تيپلي پرئديکاتلارلا قورولان جومله‌لرين منطيقي ستروکتورو "___ پئيکدير" ،"___ يونگولدور" ،"___ قيرميزيدير" و س. تيپلي پرئديکاتلارلا قورولان جومله‌لرين منطيقي استروکتوروندان فرقليدير.
ديل و آناليتيک فلسفه
يوخاريدا قئيد ائتميشديک کي، آناليتيک فيلوسوفلارين اکثريتي ديلين فلسفي تحليلينه جيدي اهميت وئريرلر. اونلار آراسيندا ديلي فلسفي باخيمدان اؤيرنمه‌يه و لينقويستيک فلسفه‌يه ماراق او قدر گوجلودور کي، بير چوخلاري بعضاً ائله دوشونورلر کي، آناليتيک فلسفه ايله مشغول اولماق ائله ديل فلسفه‌سي ايله مشغول اولماق دئمکدير. آشاغيدا بو فيکرين کيفايت قدر احاطه ائديجي اولماديغينا نظر سالاجام. هله‌ليک ايسه اونو قئيد ائديم کي، ديلين فلسفي پروبلئملرينين و لينقويستيک فلسفه‌نين حدسيز آکتوالليغي داها چوخ آناليتيک فلسفه‌نين يارانيشيندان 1960-70-جي ايللره قدرکي دؤورو احاطه ائدير. سونراکي مرحله ده ايسه آناليتيک فيلوسوفلار آراسيندا شعورون فلسفي پروبلئملرين، مئتافيزيک سواللارا و س. ماراق گوجلنميشدير. آنجاق ايسته‌نيلن حالدا، ديلين مرکزده قالماسي آناليتيک فلسفه تاريخينده اوزون بير دؤورو احاطه ائدير و بونون نه‌يه گؤره بئله اولماسي ماراق دوغورمايا بيلمز.
بیچاقچی ائلی
طایفالاری
یزد استانی ندا :خاتم، هرات
آنالیتیک فلسفه
ديل و آناليتيک فلسفه
مايکل داميت [Michael Dummett] آناليتيک فلسفه‌ده ديلين اهميتيني قئيد ائده‌رک بيلديريردي کي، آناليتيک فلسفه‌ني ديگر فلسفي مکتبلردن فرقلنديرن اساس جهت اوندان عيبارتدير کي، آناليتيک فيلوسوفا گؤره فيکرين فلسفي ايضاحي احاطه ائديجي شکيلده يالنيز ديلين فلسفي ايضاحي واسيطه‌سي ايله الده ائديله بيلر (باخ Dummett 1993، 5). اگر بيز آناليتيک فلسفه‌نين تاريخين، خوصوصيیله اونون ايلک اينکيشاف مرحله‌لرينه نظر سالساق، داميتين بو فيکرينين دوغرو اولدوغو قناعتينه گلميش اولاريق. فرئقئ، راسسئل، مور، ويتقئنشتاين، کارناپ [Carnap]، کواين [Quine] و باشقالاري نه قدر بير بيريندن فرقلي آناليز مئتودلاري تکليف ائتسه‌لر ده، فيکرين فلسفي تحليلينده ديلي هميشه اؤنه چکميشلر. فيکريمجه، ان آزي بو سببدن داميتين مووافيق ايدئياسي اوزرينده دايانماغا احتيياج واردير.
بیچاقچی ائلی
طایفالاری
فارس استانی ندا: داراب و نی‌ریز