cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بورووا (سویتاوی)
بورووا (سویتاوی) (چک‌جا: Borová (Svitavy District)) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶۱۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۹۷۲ نفر ایمیش و پاردوبیتسه اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Borová (Svitavy District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
موسی دمبله
موسی دمبله (اینگیلیسجه: Mousa Dembélé (Belgian footballer)) (دوْغوم:July 16, 1987 Antwerp) بیر فوتبالیست. تاتنهام هاتسپور فوتبال کولوبو و بلژیک میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:ازد الکمار کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:فولام کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ویلریج دوغوملولار بؤلمه:تاتنهام هاتسپور کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ایکینجی ویلهم کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
تولاهاسی، اوکلاهوما
تولاهاسی (اینگیلیسجه: Tullahassee, Oklahoma) آمریکانین اوکلاهوما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۵۰ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۱۰ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تورکیه دؤولتی
قایناقلار
بؤلمه:تورکیه سیاستی
دی‌تیوتریتول
دی‌تیوتریتول (Dithiothreitol، Дитиотреитол) بیر اورقانیک بیلشیک. آغ و  برک جیسم حالتینده تاپیلار.اریمه نوْقطه‌سی 42 دن 43 C دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dithiothreitol»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
اسمیتویل، تنسی
اسمیتویل، تنسی (Smithville, Tennessee) آمریکانین تنسی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۵٫۳ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۵۳۰ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۲۹۶ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. اسمیتویل دنیز سئوییه‌سیندن ۳۱۶ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:تنسی ایالتین شهرلری
ادوارد بانکر
ادوارد بانکر (Edward Bunker) یازیچی - ۳۱ دسامبر ۱۹۳۳ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۱  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۹ ژوئیه ۲۰۰۵ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Edward Bunker»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار بؤلمه:آمریکالی بانک اوغرولاری
گیلاکران
گیلاکران (تورکجه: Gilakeran) آذربایجان جومهوریتینین آستارا رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
نمنك(دزفول)
نمنک (فارسجا: نمنک), کندی خوزیستان اوستانی‌نین دزفول بؤلگه‌سی‌نین، سردشت بؤلومو و امامزاده سیدمحمود قصبه‌سی نده یئرلشیب دیر.
نوْفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۳۳ نفر اهالیسی و ۴ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۱۸ نفری کیشی و ۱۵ نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن ۲۱ نفری ساوادلی و ۶ نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ کندین اهالیسی فارسجا دانیشیرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:دزفول بؤلگه‌سینین کندلری
مودقاربه
مودقاربه (لهیستانجا: Modgarby) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و وارمی-ماسوری اوستانیندا یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 130 نفر ایمیش.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Modgarby»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۱۰ دسامبر
۱۰ دسامبر:
بؤلمه:۱۰ دسامبر بؤلمه:ایلین گونلری بؤلمه:دسامبر آیی‌نین گونلری
جاقمانپور, کانار
جاقمانپور, کانار (اینگیلیسجه:Jagmanpur, Kanar) هیندوستان اؤلکه‌سینین اوتار پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
روهیلد
روهیلد (Römhild) آلمانین  تورینقن ایالتینده یئر آلان بیر شهردیر و ۳۰۰ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۹۳۱ نفر دیر. بۇ شهرین ۱۲۲٫۴۶ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
ائشیک باغلانتی‌لار
www.stadt-roemhild.de روهیلد شهرین رسمی وب سایتی
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار  ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
ویندزور، نیویورک
ویندزور (اینگیلیسجه: Windsor, New York) آمریکانین نیویوک ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۶۰۹۱ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
یاکتی-یالان
یاکتی-یالان (Yakty-Yalan Якты-Ялан) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
آفونینو، ولادیمیر اوبلاستی
آفونینو، ولادیمیر اوبلاستی (Afonino, Vladimir Oblast Афонино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
نونقسوم
نونقسوم (اینگیلیسیجه: Nongsom) بورکینافاسو اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۶۰۶ نفردیر.
هارولد ال. رونلس
'''هارولد ال. رونلس''' (اینگیلیسجه: Harold L. Runnels) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو و نیومکزیکو ایالتین سناتور ایدی. ۱۹۲۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۸۰ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۲۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۰-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:دالاس دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:لاوینقتون، نیومکزیکو دوغوملولار
آوالامپالایام
آوالامپالایام (اینگیلیسجه:Avalampalayam) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
جاک بینات
جاک بینات (اینگیلیسجه: Jack Peñate) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. جاک بینات ۲ سپتامبر ۱۹۸۴ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
ماکون، تنسی
ماکون (اینگیلیسجه: Macon, Tennessee) آمریکانین تنسی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تی باتان (اورمو)
تی باتان کندی اورمو بولگه‌سینین، سیلوانه بولومو و ترگور قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 341 نفر اهالی سی و 61 عائیله سی وار.
خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
قایناقلار
بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
کنستانتین تسیولکوفسکی
کنستانتین تسیولکوفسکی (Konstantin Tsiolkovsky) روسیه‌لی بیلیم اینسانی. ۷۸  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۹ سپتامبر ۱۹۳۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Konstantin Tsiolkovsky»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:روسیه‌لی عالیملر
ریولا ساردو
ریولا ساردو (ایتالیاجا: Riola Sardo) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۱۳۲ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و ساردینیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
یونی‌سیس
یونی‌سیس (اینگیلیسجه: Unisys) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:شیرکت‌لر
شوپاشکار
شوپاشکار یوخسا چوپوقسری (روس دیلی: Чебоксары; IPA:tɕɪbɐˈksarɨ; تاتار تورکجه سی: Шупашкар, شوپاشکار) چوواشیستان باشکندی و بؤیوک شهری.وولقا چایلاقیندا روسیه مرکزینده.چوواشیستان فدارسیونون باشکندی اولور.بو شهرین 453,721 (2010 آماری) یاشامی واردی.
قایناقلار
اینگیلیسی ویکی پدیا
بؤلمه:تورک اؤلکه لری
فرنئی، گونئی داکوتا
فرنئی (اینگیلیسجه: Ferney, South Dakota) آمریکانین گونئی داکوتا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۴۳ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
دیتیوپیر
دیتیوپیر (Dithiopyr) بیر اورقانیک بیلشیک.
کریس قوس
کریس قوس (اینگیلیسجه: Chris Goss) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. کریس قوس ۱۷ آقوست ۱۹۵۸ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
دیتیوپیر
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dithiopyr»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کریس قوس
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
دیتیوپیر
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
۲۰۱۰-جو ایلده ایسکاتلند
بۇ مقاله ۲۰۱۰-جو ایلینده ایسکاتلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۰-جو ایلده ایسکاتلند بؤلمه:۲۰۱۰-جو ایلده بؤیوک بریتانیا
آبل مالدونادو
آبل مالدونادو (اینگیلیسجه:Abel Maldonado) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و جومهوری حزبینین عوضوو. سانتا ماریا شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:کالیفورنیا جومهوریتچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار
ریک کرافورد
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:آرکانزاس جومهوریتچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:جونزبرو (آرکانزاس) سیاستچیلری
نیکولسن، میسیسیپی
نیکولسن، میسیسیپی (اینگیلیسجه:Nicholson, Mississippi ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۰۹۲ نفر ایمیش و میسیسیپی ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nicholson, Mississippi»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اشتیانا، رزسزو
اشتیانا، رزسزو (لهیستانجا: Trzciana, Rzeszów County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودکارپاتسکیه اوستانیندا یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 2300 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Trzciana, Rzeszów County»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
چوواشیستان
چوواشیا یا دا  چوواش جمهوریتی، (اینگیلیس دیلی:  The Chuvash Republic ؛ روس دیلی:  Чува́шская Респу́блика ؛ چوواش تورکجه‌سی: Чăваш Республики، تلفظ: چاوَش رسپوبلیکی) روسيه فدراسيونونا تابع بیر جمهوريت دیر. پایتختی چبوکساری شهری دیر.
روسجا و چوواش تۆرکجه‌سی چوواشیانین رسمی دیلیدیر.
تاریخی
چواشیانین اوتراقلاری و یئرلری 1551 جی ایلده روسیه ایمپراتورونون طرفیندن ایشغال ائدیل‌دی. و او دؤوردن باشلانان، تزار حوکومتی‌نین موستملیکه سیاستی، چوواش خالقینی آجین اجلیق حاله سالدی. ان محصولدار توپراقلاری اللریندن آلیب و بونا گؤره چوواش مسیحیلیگی قبول ائتمه مجبور اولموشلار.
اهالیسی
بو جومهوریتین بومی اهالیسی چوواش تورکلری دیرلار. ۲۰۰۲-اینجی میلادی ایلین عمومی سایسی اساسینه چوواش رسپوبلیکاسی‌نین 1.313.754 نفر یئرلیسی وار.
قایناقلار
بؤلمه:تورک دیللی اؤلکه‌لر بؤلمه:روسیه جومهوریتلری
بایه د اکا
بایه د اکا (ایسپانجا: Valle de Oca) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و بورقس اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۳۸ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۲۲۶ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۵٫۹ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Valle de Oca»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
شارلوت‌تاون
شارلوت‌تاون کانادادا پرنس ادوارد آداسی اوستانینین مرکزی شهری و ان بویوک شهری دیر.
هارولد ام. ایکز
'''هارولد ام. ایکز''' (اینگیلیسجه: Harold M. Ickes) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. استنفورد بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۳۹ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
سامسونگ اس‌سی‌اچ-آی۷۷۰
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Samsung SCH-i770»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:موبایل
شانون او'برین
شانون او'برین (اینگیلیسجه: Shannon O'Brien) آمریکالی وکیل و سیاستچی قادین ، دموکرات حزبینین عوضوو و ماساچوست ایالتین سناتور ایدی. ییل بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۵۹ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
دی. دارمارام
دی. دارمارام(اینگیلیسجه:D. Dharmaram) هیندوستان اؤلکه‌سینین تلانقانا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کندین اۆز اؤلچومو ۲۴۰ کیلومتر موربّع دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
قری ابلت
قری ابلت (اینگیلیسجه: Gary Ablett (English footballer)) (دوْغوم:November 19, 1965 لیورپول) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
واشکی، وولوقدا اوبلاستی
واشکی، وولوقدا اوبلاستی (Vashki, Vologda Oblast Вашки) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
سترلنا
سترلنا (چک‌جا: Střelná) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۱۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۰۵ نفر ایمیش و زلین اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:چک شهرلری
پتزولو واله اوتزونه
پتزولو واله اوتزونه (ایتالیاجا: Pezzolo Valle Uzzone) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۵۴ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۲۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و پیمونت اوستانیندا دا یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pezzolo Valle Uzzone»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ویلیام آدامز ریچاردزون
ویلیام آدامز ریچاردزون (اینگیلیسجه:William Adams Richardson) آمریکالی سیاستچی واشینقتون شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
کالین هایل
کالین هایل (اینگیلیسجه: Colin Hoyle) (دوْغوم:January 15, 1972 داربی، اینگیلیس) بیر فوتبالیست. مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
زوپون
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
بارت پترزون
بارت پترزون (اینگیلیسجه: Bart Peterson) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. پردو بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۵۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
آکاتانجییاراکات کاوال
آکاتانجییاراکات کاوال(اینگیلیسجه:Akkathangiyarakatte Kaval) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
سن سایمون، آریزونا
سن سایمون، آریزونا (اینگیلیسجه:San Simon, Arizona ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۵۵۰۵ نفر ایمیش و ۱٫۸۱ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و آریزونا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
لارل، فلوریدا
لارل، فلوریدا (اینگیلیسجه:Laurel, Florida ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۱۷۱ نفر ایمیش و ۱۵٫۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و فلوریدا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Laurel, Florida»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آنووکا، بیلقاراد اوبلاستی
آنووکا، بیلقاراد اوبلاستی (Annovka, Belgorod Oblast Анновка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بیلقاراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:بیلقاراد کندلری
حمید مراکشی
حمید مراکشی (اینگیلیسجه: Hamid Merakchi)الجزاییرلی فوتبال اوْیونچوسو. الجزاییر میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
سبایلر
سبایلر (Sabaeans، ، السبئيون، Sabäer، Sabei (Yemen)، Сабеи) آسیادا بیر اسکی دؤولت. سبایلر 1200 و 800 میلاددان اؤنجه  قۇرولدو و میلاددان سوْنرا 275 میلادی ایلینده داغیلدی.
قایناقلار
بؤلمه:تاریخی دؤولتلر
Sabaeans
کوکی، سایتاما
کوکی، سایتاما (Kuki, Saitama ; 久喜市) ژاپون اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و سایتاما اوستانینده یئرلشیب ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 151896 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:ژاپون شهرلری
فوقازی
فوقازی (اینگیلیسجه: Fugazi) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب.
ادوارد آلبی
ادوارد آلبی (Edward Albee) آمریکالی یازیچی - .10299 تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۸  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۶ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
فوقازی
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
ادوارد آلبی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Edward Albee»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:آمریکا یازیچیلاری
قمینا زبوینا
قمینا زبوینا (لهیستانجا: Gmina Zbójna) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 185.77 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و پودلاسکی اوستانیندا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Zbójna»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
سوت پارک، لوس آنجلس
سوت پارک (اینگیلیسجه: South Park, Los Angeles) آمریکانین لوس‌آنجلس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تایتانا سالدیری
تایتانا سالدیری یا دا تایتانا حمله (ژاپنجا:進撃の巨人)(اینگیلیسجه:Attack on Titan) بیر ژاپن‌دیلینده مانگا دیر. بو مانگانی هاجیمه ایسایاما یازمیش دیر.
ریوفردو
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Riofreddo»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
ایکینجی کریستیان (دانمارک)
ایکینجی کریستیان (دانمارک) (اینگیلیسی‌جه: Christian II of Denmark) بیر شاهی ایدی. ۲۲ جولای ۱۵۱۳ – ۲۰ ژانویه ۱۵۲۳ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. مسیحیت دینینه اعتیقاد ائتمیشدی. آتاسی یوهان (دانمارک) دیر.
قایناقلار
بؤلمه:شاهلار بؤلمه:نوروژ پادیشاه‌لاری بؤلمه:دانمارک پادیشاه‌لاری بؤلمه:سوئد پادیشاه‌لاری
دی‌تیواوقزامید
دی‌تیواوقزامید (Dithiooxamide) بیر شیمیایی ماده.
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
فاونتن این، گونئی کارولینا
فاونتن این، گونئی کارولینا (Fountain Inn, South Carolina) آمریکانین گونئی کارولینا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲۰٫۵  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۷۷۹۹ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۳۸۱٫۸ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۲۶۴ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:گونئی کارولینا ایالتین شهرلری
هارولد ایرتمن
هارولد ایرتمن (اینگیلیسجه: Harold Earthman) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۹۰۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۸۷ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۰۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:مورفریزبورو، تنسی دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
هلکیوه (دزفول)
هلکیوه (فارسجا: هلکیوه), کندی خوزیستان اوستانی‌نین دزفول بؤلگه‌سی‌نین، سردشت بؤلومو و امامزاده سیدمحمود قصبه‌سی نده یئرلشیب دیر.
جوْغرافیایی موْقع
هلکیوه کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیب دیر.
نوْفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۰ نفر اهالیسی و ۰ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۰ نفری کیشی و ۰ نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن ۰ نفری ساوادلی و ۰ نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ کندین اهالیسی فارسجا دانیشیرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:دزفول بؤلگه‌سینین کندلری
هال هالبروک
هال هالبروک (اینگیلیسجه: Hal Holbrook) آمریکالی فیلم یؤنئتمنی و اوْیونچو. آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. اؤز تحصیلینی دنیسون بیلیم‌یوردودا بیتیرمیش. 1954–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hal Holbrook»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قمینا پروستکی
قمینا پروستکی (لهیستانجا: Gmina Prostki) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 230.47 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و وارمی-ماسوری اوستانیندا یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Prostki»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
صویره
صویره (اینگیلیسیجه: Essaouira) مراکش اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۷۷۹۶۶ نفردیر.
اقلویل، تنسی
اقلویل، تنسی (Eagleville, Tennessee) آمریکانین تنسی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۵٫۵ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۶۰۴ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۱۰۹٫۸ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. اقلویل دنیز سئوییه‌سیندن ۲۳۵ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:تنسی ایالتین شهرلری
ردینق، آلمان
ائشیک باغلانتی‌لار
www.roding.de ردینق، آلمان شهرین رسمی وب سایتی
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
کومارقانج, داکشین دیناجپور
کومارقانج, داکشین دیناجپور (اینگیلیسجه:Kumarganj, Dakshin Dinajpur) هیندوستان اؤلکه‌سینین باتی بنقال ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده بنقال دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
داونپورت، نبراسکا
داونپورت (اینگیلیسجه: Davenport, Nebraska) آمریکانین نبراسکا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۸۳ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
لیقوان چایی
لیقوان چای سهندداغلاریندان آخان بیر چای دیر. بو چایین چوخ ایچمه‌لی سویی وار و قیزیل آلا بالیق لاری بئجلدیر.
مایک مکای (سیاستچی)
مایک مکای (اینگیلیسجه:Mike McKay (politician)) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو.
لیقوان چایی
قایناقلار
بؤلمه:چایلار
ریوسوکه تاکایاسو
ریوسوکه تاکایاسو (اینگیلیسجه: Ryosuke Takayasu) کئچمیشده بیر ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
۱۶۰۲-جی ایلده ایرلند
بۇ مقاله ۱۶۰۲-جی ایلینده ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
اتی ین لونوار
اتی ین لونوار (Étienne Lenoir) بیلیم اینسان. ۱۲ ژانویه ۱۸۲۲ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۸  ایل عومر ائله‌ییب و ۴ اوت ۱۹۰۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
ریوسوکه تاکایاسو
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
هاملین، کانزاس
هاملین (اینگیلیسجه: Hamlin, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۴۵ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مایک مکای (سیاستچی)
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۶۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:مریلند جومهوریتچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
اتی ین لونوار
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Étienne Lenoir»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بایه د مانساندو
بایه د مانساندو (ایسپانجا: Valle de Manzanedo) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و بورقس اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۷۰ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۱۳۶ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۱٫۹ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
اتی ین لونوار
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم بؤلمه:بلژیکلی موهندیسلر بؤلمه:فرانسه‌لی موهندیسلر بؤلمه:فرانسه‌لی موخترعلر
بایه د مانساندو
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Valle de Manzanedo»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
لوخوویتسه
لوخوویتسه (چک‌جا: Lochovice) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۱۴۴ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۱۳٫۲۴ کیلومتر موربّع ایدی و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:چک شهرلری
ابو حنیفه
ابو حنیفه (عربجه: أبو حنيفة النعمان بن ثابت الكوفيّ) اهل سنت و جماعتین دؤرد ایمامیندان بیری و حنفی‌لیگین باشداغی دیر. هیجرت دن سکسن ایل گئچنده عبد الملک بن مروانین خیلافت چاغیندا کوفه شهرینده آنادان اولوب، یۆز اللینجی هیجری ایلده ابو جعفر منصور دوانیقی خیلافتی چاغیندا وفات ائدیب‌دیر. ابو حنیفه‌نین مزارلیغی بغداد شهرینده یئرلشیب‌دیر.
یاشاییشی
ابو حنیفه‌نین آتاسینین کؤکی بو گون افغانیستان دا یئرلشن زوطادان دیر. داها کابل، نیسا و تئرمیز اونون آنا یوردو ساییلیبلار. چوخلو قایناق‌لار اونو فارس کؤکلو و بعضی باشقا قایناق‌لار اونو تورک یا عرب تانیدیبلار. ابو حنیفه کیچیک یاشدا قرآن کریمی ازبرله‌میش و عربجه‌نین صرف، نحو و ادبیاتین اؤرگشمیشدیر. ابو حنیفه اؤز چاغینین حاکیملری قارشی‌سیندا دایانیب و اونلاردان اینتیقاد ائدنلردنیمیش.
ابو حنیفه‌نین دۆشونجه‌لری
ابو حنیفه بئله سؤیله‌ییر: احکامین استنباطی اۆچون ایلک الله تعالی‌نین کیتابین آراشدیریب، الله تعالی‌نین کیتاندان و ساوچی (ص)ین سنّتیندن بیر حؤکمو استنباط ائده‌بیبلمه‌سم صحابه سؤزلریندن فایدالانیب قالانین بوراخیب، داها آیری سؤزه عمل ائتمرم. ساوچی (ص)دن بیر حدیث یئتیشسه اونا عمل ائدیب صحابه‌دن اولسا اونو ائتمه‌ده ارکینیک و تابعیندن اولسا اونونلا موقابیله ائده‌ریک.
قایناق‌لار
بؤلمه:ایسلام
تیتیوس - بود قانونو
تیتیوس - بود قانونو ( Titius-Bode Law) آلمان فیزیکی تیتیوس طرفیندن فورمول حالینا سالینمیش و آسترونوم بود طرفیندن تکمیل لشدیریلمیش سیاره لرین گونش دن مسافه لرینی ایفاده ائدن قانونا اویغونلوق. 1776 – جی ایلده تکلیف اولونموشدور.
ریاضی ایفاده سی
3 ، 6 ، 12 ، 24 ، 48 ، 96 ، ... هندسی سیلسیله سینه ایلک حد اولارق صیفری (0) علاوه ائتدیکدن سونرا هر حدین اوزه رینه 4 علاوه ائدیب اونا (10) بؤلک.
آلینان 4/0 ، 7/0 ، 1 ، 6/1 ، 8/2 ، 2/5 ، 10 ، 6/19 و 8/38 عدد لری آسترونومیک واحید اولاراق سیاره لرین گونش دن اورتا مسافه لرینه برابر اولاجاق دیر.
تاریخ
تیتیوس – بود قانونو اورتایا چیخاریلدیغی زامان اورانوس ، نپتون و پلوتون هله کشف اولونمامیشدیر. آما قانون نپتون ایستیثناء اولونماقلا حقیقته اویغون نتیجه لر وئرمک ده دیر. بوندان باشقا بو قانون مریخ و موشتری آراسیندا بیر سیاره مؤوجود اوماسی نظریه سی نی اینکیشاف ائتدیرمیشدیر. بوندان باشقا آسترونوملار (فارسجا : نوجوم شناس) آدامز و لوئریه نئپتونون آختاریشی زامانی تیتسیوس – بود قانونوندان ایستیفاده ائتمیشدیرلر. ایندی بیلیریک کی ، اوزاق سیاره لر اۆچون بو قانون بیر او قدر ده دقیق دئییل. لاکین حسابلامالار نتیجه سینده ائدیلن سهولر بیر - بیرینی تارازلامیش و نئپتون حقیقتاً ده کشف اولونموشدو..
قایناق‌لار
بؤلمه:آسترونومی
ابوذر غفاری
جُندب بن جُناده یا ابوذر غفاری حضرت محمد و ایمام علی اصحابلریندان ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:دین
ساموئل قالووای
ساموئل قالووای (اینگیلیسجه:Samuel Galloway) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. کولمبوس شهرینده دۆنیاسین دَییشیب. میامی بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۱۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۷۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:قتیزبرق، پنسیلوانیا دوغوملولار بؤلمه:شیلیکوت، اوهایو سیاستچیلری بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
کریستینا اپلقیت
کریستینا اپلقیت (اینگیلیسجه: Christina Applegate) آمریکالی اوْیونچو ۲۵ نوْوامبر ۱۹۷۱ ‏ میلادی تاریخینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Christina Applegate»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
دی‌تیواریتریتول
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dithioerythritol»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
باکشئیکا
باکشئیکا (Baksheyka Бакшейка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
کوچوقوری
کوچوقوری (Kuchugury Кучугуры) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر
قارایارا
قارایارا و یا سیبیر یاراسی — کسکین زوونوز یولوخوجو سیروز-هموراژیک و نکروتیک ایلتیهابین اینکیشافی ایله کاراکتریزه اولونان نوخوشلوق. نوخوشلوق لوکاللاشمیش (دری‌ده) و یاییلمیش (سپتیک) فورمالاردا کسکین نظره چارپان(عامیل) اینتوکسیکاسییا سیندرومو ایله جرهیان ائدیر. بعضاً بو خسته‌لیگی "بدخاس‌سه‌لی چیبان" دا آدلان‌دیریرلار.
تاریخی معلومات
قارایارا قدیم زامانلاردان "مقدس اود"، "فارس اودو" و س. آدلار آلتین‌دا معلوم‌دور. س.س. آندریوسکی (۱۷۸۸) اورالدا اؤز-اؤزونو یولوخ‌دورما تجروبه‌سی ایله اینسان و حئیوانلارین قارایاراسینین ایدئنتیکلیینی معین ائتمیش‌دیر. آلمان آراشدیرماچی‌سی پللندیر (۱۸۴۹) قارایارا باسیللرینی خسته حئیوانلارین قانین‌دان آلمیش‌دیر. بایتار حکیمی ف. براوئلل روسیهدا (۱۸۵۷) قارایاراتؤردیجی میکروبونو اؤلموش آدامین قانین‌دا تاپمیش‌دیر. روبرت کوخ (۱۸۷۶) صونعی ییئجئکلی موحیطلرده نوخوشلوق تؤردیجی میکروبونون تمیز کولتوراسینی آلمیش، اونون ایسپور املگتیرمک قابیلیتینی آشکار ائتمیش و تست‌ده سیچانلار اۆزرینده قارایارا عفونتسینی تدقیق ائتمیش‌دیر. لوی پاستر ایلک دفعه اولاراق قارایارا عفونتسینین خاص کروْنماسی اۆچون جانلی پئیوند (واک‌سینا) تکلیف ائتمیش‌دیر.
علّت
قارایارا باسیللری فاکولتاتیو آئروب‌دور. اتلی-پئپون‌لو آقارین سطحین‌ده اونلار چیخینتی‌لی اولان ساپ کلفین‌دن عبارت "شیریالی"، "مئدوزا باشی"، دونوق، توتقون، کله-کؤتور کاپسول‌سیز کولونییالار (ر-فورما)، آت زردابین‌دا ۸۰°سی تئمپئراتوردا هامار، سئلیک‌لی، یاریمشففاف بورملنمیش کولونییالار شکلین‌ده (س-فورما)، اتلی-پئپتون‌لو بولیون‌دا – سیناق شوشه‌سینین دیبین‌ده پامبیق توپاسی شکلین‌ده اینکیشاف ائدیر. Bacillus anthracis اؤلومه سبب اولان توک‌سین‌دن، اؤدئم عاملین‌دن و پروتئکتیو آنتی‌گئن‌دن عبارت اولان، ناتامام آنتی‌جیسیملری ایندوک‌سییا ائدن ائکزوتوک‌سینین پروتئین کومپلکسینی تؤره‌دیر. Bacillus anthracis تؤردیجی میکروبون آنتی‌فاقوسیتار آکتیولیینی تامین ائدن کاپسول‌لو پروتئین آنتی‌گئنی و میکروب دیوارین‌دا یئرلشه‌ن سوماتیک پولیساخارید آنتی‌گئنی واردیر. سوماتیک آنتی ژن ترموستابیل‌دیر، حیوان و اینسان اورقانیزمین‌ده ایممونوقلوبولینلر سینتزینی ایندوک‌سییا ائتمیر، مئییت مادهین‌دا اوزون مدت قالیر، آنتی‌گئنین ترموستابیل خوصوصیتین‌دن نوخوشلوق دیاقنوزونو قویماق اۆچون (آسکولی) تئرموپرئسیپیتاسییا تئپکیسین‌دا ایستیفاده ائدیرلر. کاپسول‌دا قلوتامین تورشوسونون پولیپئپتی‌دی پروتئین آنتی‌گئنی تاپیلمیش‌دیر. قارایارا باسیللرینین موتانت فورمالاری معلوم‌دور کی، اونلاردان ایممونوپروفیلاکتیک واک‌سینلر حاضیرلانیر.
Bacillus anthracis-لر ۵۰°سی-دک قیزدیریلدیق‌دا ۳۰ دقیقه عرضینده، ۷۵-۸۰°سی تئمپئراتوردا – ۶۰ سانییه‌دن سونرا، عادی غلظتدا سولئیما، فورمالدئهید، خلورون تأثیرین‌دن بیر نئچه دقیقه‌دن سونرا تلف اولور. قارایارا باسیللری آشاغی تئمپئراتورا سون درجه داوام‌لی‌دیر. Bacillus anthracis-ین قارایارا ایسپورلاری خاریجی موحیط‌ده یوکسک درجه‌ده داوام‌لی‌دیر. یاشاما قابیلیتینی سودا بیر نئچه ایل، تورپاق‌دا اون ایللرله ساخلاییر؛ قورو ایستی اونلاری ۱۴۰°سی-ده ۳ ساعت عرضینده قیریر، قایناتما زامانی ۴۵-۶۰ دقیقه سونرا تلف اولور. ایسپورلار دئزینفئکسیائدیجیلره قارشی داوام‌لی‌دیر، حئیوانلارین آشیلانمیش دری‌سین‌ده، اونلار اوزون مدت دیری قالا بیلیر. اتین دۇزلانماسی ایسپورلاری محو ائتمیر.
اپیدمیولوژی
عفونت منبعی خسته ائو حیوانلاری: قارامال، آت، ائششک، قویون، کئچی، مارال، دوه، دونوزدور. بو حیوانلاردا نوخوشلوق یاییلمیش فورمادا کئچیر. اینسان‌دا یولوخما حاللاری اولدوقجا آزدیر. داها تئز-تئز کونتاکت یوللا داها آز آلیمئنتار، هاوا-توز و اینتیقال یوللا یولوخمایا تصادف ائدیلیر.
Bacillus anthracis-ین اینسانا وئریلمه عاملی خسته حیوانلاردیر، اونلارین ایفرازاتی، اؤلموش حئیوانلارین لئشلری، اونلارین دریلری و داخی‌لی اورقانلاری، یاریمفابریکاتلار، حیوان اتین‌دن حاضیرلانمیش ممولات، باشقا ییئجئک محصوللاری، قارایارا ایسپورلاری سپلنمیش تورپاق، سو، هاوا و خاریجی موحیط اشیالاری‌دیر. Bacillus anthracis-ین مکانیکی اینوکولیاتیو وئریلمه‌سین‌ده قانسوروجو حشراتلار (بؤینکلر، پاییز میلچیی) معین رول اویناییر. نوخوشلوق پئشه-کند تصروفاتی، پئشه-صنایع و تصادۆفی-معیشت تیپلری مؤوجوددور.
نوخوشلوق شدتله‌نمه‌سی، بیر قایدا اولاراق، محدود خصوصیّت داشیییر. یولوخما حیوان منشألی عفونی خاملا تماس یولو ایله باش وئریر. داها تئز-تئز دابباقلار، ساللاقخانا و ات کومبیناتی ایشچیلری، یون چیرپانلار، خسته حیوانلارا باخانلار خسته‌لنیرلر. اینسانلارین قارایارا ایله عفونی حئیوانلارین خامین‌دان حاضیرلانمیش اشیالار (پاپاق، کورک، الجک، جوراب) واسطه‌سیله یولوخما تصادفلری معلوم‌دور.
قارایارانین پئشه-کند تسروففاتین‌دا خسته‌له‌نمه حاللاری داها چوخ یای-پاییز آیلارین‌دا تصادف ائدیلیر.
پاتوژن و پاتولوژی آناتومییا
اینسان قارایاراسینین دری و سپتیک فورمالاری آییرد اولونور. نوخوشلوق ۹۸-۹۹% دری فورماسینین پایینا دوشور. بو فورمادا تؤردیجی میکروبون گیریش قاپی‌سی درینین آشیق یئرلری، زدلنمیش ائپیتئ‌لی و سئلیک‌لی قیشالار ساییلیر. تؤردیجی میکروبون درییه داخیل اولدوغو یئرده قارایارا کاربونکولو (چیبان) عمله گلیر. او، نکروزلا اطراف توْخومالارین اؤدئ‌می ایله رئگیونار لیمفادئنیتله مۆشایعت ائدیله‌ن سئرروزلو-هموراژیک ایلتیهاب اوجاغی شکلین‌ده اولور. تؤردیجی میکروبون ویرولنت‌لیگی یوکسک و اورقانیزمین مقاومتی آز اولان زامان بعضی حاللاردا بیرینجی‌لی قارایارا سئپ‌سی‌سی اینکیشاف ائدیر: یئرلی تظاهرلر نظره چارپمایا بیلر.
قارایارا چؤپلری رئگیونار لیمفاتیک دویونلرده گرگین آرتاراق کسکین خاص لیمفادئنیته سبب اولور، سونرادان ایسه قان دؤورانینا کئچیر و اورادا تؤره‌ییب آرتیر. عفونت پروسسی یاییلیر – سئپسیس باشلاییر. قارایارا سئپ‌سی‌سی گیریش قاپی‌سی، اساساً یوخاری تنففوس یوللاری ناهییه‌سین‌ده و ییئجئک بوروسون‌دا لوکاللاشان زامان اینکیشاف ائدیر. پاتولوژی-آناتومیک دییشیک‌لیک کسکین هیپئرئمییادان و داخی‌لی اورقانلارین چوخقانلیلیغین‌دان (دورغونلوغون‌دان) عبارت اولور. توند-قیرمیزی قان لاختالانمیر و وئنالاری دولدورور. آغجیرلرده یاییلمیش اؤدئم، پلئورا و پئریتون بوشلوقلارین‌دا قان‌لی-سئروزلو مایع توپ‌لانیر. میوکارددا و ائپیکارددا اوجاق‌لی قان‌سیزمالار، معده و باغیرساغین سئلیک‌لی قیشاسین‌دا چوخ‌لو هئمورراگییالار میدانا چیخیر. چؤز لیمفا دویونلری بؤیویور و توند رنگ‌ده اولور. قاراجیر و دالاق بؤیویور، توند قانلا دولور. بئیین قیشالاری اؤدئم‌لی اولور، چوخ‌لو هئمورراگییالار نظره چارپیر کی، بو اونا "کاردینال پاپاغی" کاراکتریک شکیل وئریر. بئیین ماده‌سی چوخقان‌لی اولور. قان‌دا، اونورغا کانالی مایع سین‌ده، زدلنمیش اورقان و توْخومالاردا چوخ‌لو میقداردا قارایارا باسیللری اولور.
کلینیک منظره
قارایارادا ایکوباسیون دؤور نوخوشلوق فورماسین‌دان وابسته اولاراق: دری فورماسین‌دا ۲-۱۴ گون، سپتیک فورمادا بیر نئچه ساعت‌دان ۶-۸ گون‌دور.
دری فورماسی
قارایارانین دری فورماسینین داها تئز-تئز تصادف ائدیله‌نی کاربونکولیوز (چیبان‌لی) فورمادیر، اؤدئماتوز بولیوز و اریپیپلوید فورمالارا آز تصادف اولونور. باش‌لیجا اولاراق بدنین آچیق حیصّه لری زده‌لنیر. کاربونکوللار باش‌دا، بویون‌دا، آغیزین و بورونون سئلیک‌لی قیشالارین‌دا لوکاللاشان‌دا نوخوشلوق خصوصیله آغیر کئچیر.
زدلنمیش ناهییه‌ده بیر و بیر نئچه کاربونکول (چیبان) اولا بیلیر. عفونتنین گیریش قاپی‌سی یئرین‌ده آردیجیل اولاراق لکه، پاپولا، وئزیکولا، یارا اینکیشاف ائدیر. لکه‌لرین دیامئتری ۱-۳ مم، رنگی قیرمیزیمتیل-گؤیومتول اولور، آغریمیر، هشاراتین دیشله‌مه‌سین‌دن قالان ایزه بنزییر. بیر نئچه ساعت سونرا لکه دری سطحین‌دن، قاباران قیرمیزی-میس رنگ‌لی پاولایا چئوریلیر. یئرلی قاشینما و یان‌دیرما حیساسیّتی گۆج‌لنیر. ۱۲-۲۴ ساعت‌دان سونرا پاپولا ۲-۳ مم دیامئترلی، سئروزلو مایع ایله دولو سودورجوغا چئوریلیر، او، توندلشیر، قیرمیزی، بعضاً توندقیرمیزی-بنؤوشیی (pustula maligna) اولور. سودورجوق قاشینما زامانی و یا اؤز-اؤزونه پارتلاییر، دیوارلاری یاتیر، توند قهویی قارتماقلا اؤرتولموش یارا عمله گلیر. بیر سوتکادان سونرا یارانین دیامئتری ۱۵ مم-ا چاتیر. اونون مرکزی حیصّه سینین نکروزو نتیجه‌سین‌ده یارا برک آغری‌سیز قارا قارتماقلا اؤرتولموش اولور. قارتماغین اطرافی قیرمیزی رنگ‌لی ایلتیهاب یاستیغین‌دان عبارت اولور. قارتماق خاریجی گؤرونوشونه گؤره قیرمیزی فون‌دا کؤمور پارچاسینی خاتیرلادیر. نوخوشلوق آدی دا بورادان ( – کؤمور) گؤتورولموش‌دور. زده‌له‌نمه بوتؤولوک‌ده کاربونکول (چیبان) آدینی آلمیش‌دیر. کاربونکوللارین دیامئتری بیر نئچه میللیمئتردن ۱۰ سم-دک دییشیر.
قارتماغین کنارلارین‌دا میرواری دنه‌لری کیمی ایکینجی‌لی پاپولالار تؤرییر. بو المنتلر اینکیشاف ائدرک خیردا قارتماقلارا چئوریلیر. اونلار قاریشاراق زده‌نین اؤلچوسونو بؤیودور. قارتماغین آلتین‌دا ساغلام درینین سطحین‌دن قاباران توندقیرمیزی یاستیق شکلین‌ده برک اینفیلترات اولور. سونرادان بونا اؤدئم قوشولور. اؤدئم بعضاً یومشاق دری آلتی هوجئیره‌لی بؤیوک ساحه‌نی توتور. پئرکوس‌سییا ایله اؤدئم ناهییه‌سینه وورولان ضربه چوخ واخت هلمشیکواری تیترییش تؤره‌دیر (ایستئفانک‌سی سیمپتومو). کاربونکولون سیفت‌ده (بورون‌دا، دوداق‌دا، یاناق‌دا) لوکاللاشماسی چوخ تهلوکه‌لی‌دیر، چونکی اؤدئم یوخاری تنففوس یوللارینا یاییلیر، آسفیک‌سییایا و اؤلومه سبب اولا بیلیر. قارایارا کاربونکولو نکروز زوناسینا حتی اینه باتیردیق‌دا بئله آغری‌سیز اولور. بو موهوم دیفئرئنسیال-دیاقنوستیک علامتی‌دیر. قارایارانین دری فورماسین‌دا رئگیونار لیمفادئنیتلر اینکیشاف ائدیر. اونلار آغیر حاللاردا نظره چارپان(عامیل) لیمفانگیتلرله بیرلشه بیلر. قارایارانین دری فورماسینین اؤدئماتوز نؤعو اؤدئمین ایلکین اولاراق کاربونکول اینکیشاف ائتمه‌دن میدانا چیخماسی ایله کاراکتریزه اولونور. نوخوشلوق داها سونراکی واختین‌دا نکروز باش وئریر و بؤیوک اؤلچولو کاربونکول فورمالاشیر. بوللوز فورمادا عفونتنین گیریش قاپی‌سی یئرین‌ده ایچری‌سی هموراژیک مایع ایله دولو سودورجوق عمله گلیر. سودورجوق دئشیلدیک‌ده و یا زدلنمیش ناهییه نئکروزلاشدیق‌دان سونرا کاربونکول شک‌لی آلان گئنیش خورالی سطح عمله گلیر. قارایارانین دری فورماسینین ائریزیپئلوید نؤعونون خوصوصیتی، ایچریسینده شفاف مایع  اولان چوخ سای‌دا سودورجوغون اینکیشافین‌دان عبارت‌دیر. اونلار دئشیلدیک‌دن سونرا خورالار قالیر و قابیق باغلاییر. قارایارانین دری فورماسی خسته‌لرین تخمیناً ۸۰%-ده یونگول و اورتا آغیرلیق‌دا، ۲۰%-ده آغیر فورمادا کئچیر. نوخوشلوق یونگول فورماسین‌دا نکروتیک قارتماق، اؤدئم، اورقانیزمین اینتوکسیکاسییاسی اورتا درجه‌ده نظره چارپیر. بدن حرارتی نورمال و یا سوبفئبریل اولور. ۲-۳ هفته‌نین سونون‌دا قارتماق قوپور، یئرین‌ده برک چاپیق قویور. نوخوشلوق یونگول فورمالاری تام ساغالما ایله باشا چاتیر. نوخوشلوق داها آغیر فورمالارین‌دا کئیف‌سیزلیک، ازگین‌لیک، باشاغری‌سی نظره چارپیر. بیرینجی گونون آخیرینا یاخین بدن حرارتینین ۳۹-۴۰°سی قدر یوکسلمه‌سیله اورقانیزمین اینتوکسیکاسییاسی اینکیشاف ائدیر، اۆرک-دامار سیستمینین فعالیّتی پوزولور. نوخوشلوق یاخشی قورتاران‌دا ۵-۶ گون‌دن سونرا حرارت کریتیک دوشور، اومومو و یئرلی نیشانلار گئرییه اینکیشاف ائدیر، اؤدئم‌لیک تدریجه‌ن آزالیر، لیمفادئنیتلر و لیمفانگیتلر ایتیر، قارتماق ۲-۴ هفته‌دن سونرا قوپوب دوشور، خورا ساغالیر، یئرین‌ده چاپیق قالیر. قارا یارانین دری فورماسینین ایکینجی‌لی سئپتیسئ‌مییا ایله آغیرلاشماسی حاللارین‌دا بدن حرارتی ۴۰-۴۱°سی-دک قالخیر. تیترتمه، شدت‌لی باشاغری‌سی، باشگیجلله‌نمه، ساییقلاما اولور، یوخو پوزولور، نبض دقیقه‌ده ۱۲۰-۱۶۰-دک سرعت‌لنیر، آتاردامار تضییق دوشور. خسته‌لرین بعضیلرین‌ده بو تظاهرلره قان‌لی قۇسما و تئز-تئز قان‌لی ایسهال علاوه اولونور. قاراجیر و دالاق بؤیویور، دری هئماتوگئن-مئتاستاتیک منشألی ایکینجی‌لی سپمه ایله زده‌لنیر. قان‌دا چوخ‌لو قارایارا چیپلری تاپیلیر. پروسسین گۆجله‌نمه‌سی آغیر اندوکاردیته و آغجیر اؤدئمی ایله کئچه‌ن ایکینجی‌لی پنومونیایا، سوپوروز حالا، کومایا و ۱-۴-جو گون اؤلومه سبب اولور.
سپتیک فورما
ایستافیلوکوکک عفونتسی ایله ایکینجی‌لی سپتیک قارایارا پنومونیالارینین بیرلشمه‌سی استثنا ائدیلمیر.
قارایارانین سپتیک فورماسی یوکسک ویرولنتلی تؤردیجی میکروبلارا، تنففوس یوللارینین سئلیک‌لی قیشاسین‌دان کئچه‌ن ماسسیو اینفئکسیالاشما زامانی اینکیشاف ائدیر. آز حاللاردا تصادف ائدیلیر. پروسس قاباقجادان دری اۆزرینده اوجاق‌لی دییشیک‌لیکلر اولمادان تئز یاییلیر. بدن‌ده چوخ‌لو هئمورراگییالار میدانا چیخیر، مئنینگیال سیندروم آشکار ائدیلیر. قان‌دا و اونورغا کانالی مایع سین‌ده قارایارا چؤپلری اولمور. نوخوشلوق بیرینجی، آز حاللاردا ایسه ایکینجی گونو عفونت-توکسیک شوکدان اؤلوم حادثه‌سی باش وئریر. قارایارا سئپ‌سی‌سی چوخ واخت آغجیرین و باغیرساغین زده‌له‌نمه‌سیله مۆشایعت ائدیلیر. بو نوخوشلوق آغجیر و باغیرساق فورمالارینین آییرد ائدیلمه‌سینه سبب اولموش‌دور. قارایارانین سپتیکی فورماسینین موختلیف آغجیر واتیانتلاری نزرچارپان اینتوکسیکاسییا تظاهرلریله سون درجه آغیر کئچیر. حرارت ۳۹-۴۰°سی-دک یوکسلیر. شدت‌لی اؤسکورک، سینه‌ده سیخینتی، کؤپوک‌لو قان‌لی بلغه‌م ایفرازاتی میدانا چیخیر. آغجیرلرین شدت‌لی اؤدئ‌می و هموراژیک ائکسودات‌لی پلئوریت تظاهرلریله کئچه‌ن پنومونیا معین ائدیلیر. ایفراز(ترشّح) اولونان بلغه‌م موروق ژئلئ‌سی شکلین‌ده پوختلشیر و ایچریسینده قارایارا چؤپلری اولور. ۲-۳-جو سوتکا خسته‌لر عفونت-توکسیک شوک‌دان اؤلورلر. قارایارانین سپتیک فورماسینین باگیرساق واریانتی قفلته‌ن باشلاییر. قارین‌دا کسکین ایتی آغریلار میدانا چیخیر، اونا اۆرک بولانماسی، اؤدله قاریشمیش قان‌لی قۇسما، قان‌لی ایسهال قوشولور. باغیرساغین زده‌له‌نمه‌سی بعضاً اونون پئرفوراسییاسی – دئشیلمه‌سی نتیجه‌سین‌ده اینکیشاف ائدن پئ ریتونیته سبب اولور. بو زامان بدن حرارتی ۳۹-۴۰°سی-دک یوکسلیر، هیه‌جانلانما و ائیفورییا، ساییقلاما، قیجولمالار، مئنینگئال سیندروم اولور. دری اۆزرینده ایکینجی‌لی سپمه میدانا چیخیر، دیففوزستیانوزلار اینکیشاف ائدیر. نبض تئزلشمیش و ساپواری اولور، آتاردامار تضییق دوشور. نوخوشلوق ۱-۴ گون داوام ائدیر و اۆرک چاتیشمازلیغین‌دان اؤلومله نتیجه‌لنیر. خسته سون درجه نادر حاللاردا ساغالیر.
پروقنوز
حاضیردا قارایارانین دری فورماسینین پروقنوزو موثبت‌دیر. اؤلوم حادثه‌سی فایزین اوندا بیری حیصّه سینه قدر ائندیریلمیش‌دیر. سپتیک فورمادا پروقنوز بوتون حاللاردا، حتی گرگین مۆالیجه ائرکه‌ن باشلاندیق‌دا دا اساساً منفی‌دیر.
دیاقنوستیکا
دیاقنوزون قویولماسی پروسسین‌ده، خصوصیله، خسته‌نین پئشه‌سینه دخ‌لی اولان اساس‌لی ائپیدئمیولوژی آنامنئز توپلاماق لازیم‌دیر.
قارایارانین دری فورماسین‌دا لابوراتور آراشدیرما اۆچون ماده وئزیکولانین و کاربونکولون مؤحتویاتی، یارانان ایفرازاتی، قوپاریلمیش قارتماق ساییلیر. سپتیک فورمادا بلغه‌می، قوسونتو کوتله‌سینی، ایفرازاتی، قانی تدقیق ائدیرلر. آراشدیرما خصوصی تهلوکه‌لی عفونتلارلا ایشله‌مه قایدالارینا ریایت اولونماسینی طلب ائدیر و خصوصی لابوراتوریالاردا آپاریلیر. قارایارانی مانقودان، عادی کاربونکول و فورونکوللاردان، ایستافیلاکوکک کاربونکوللارین‌دان، طاعوندان، تولیارمییادان، قیزیل یئلدن، باشقا علّتلی سئپسیس‌دن دیفرن‌ساسییا ائدیرلر.
مۆالیجه
اتیوتروپ تراپییا آماچله نوخوشلوق مۆافیق اولاراق جیپروفلوخاجین، دوخیجیجلین و یا آموکسی سیلین کیمی آنتی‌بیوتیکلرله مۆالیجه ائدیلیر.
کروْنما
قارایارانین کروْنماسی طیبی و بایتار-سانیتارییا خصوصیّتلی تدبیرلر کومپلکسینین آپاریلماسینی نظرده توتور. قارایارالی خسته‌لر ایزاله اولوناراق اونلار اۆچون خصوصی قاب-قاجاق، قوللوق اشیالاری، پالتار آییریرلار. پالاتالار جاری نم دزینفک‌سییا (۱:۵۰۰ سولئما مه‌لولو و ۳%-لی خلور مه‌لولو) اولونور. خسته‌نین قاب-قاجاغی اوزون مدت قاینادیلیر و سارغی ماده لری یاندیریلیر. قارایارانین دری فورماسین‌دا رئکونوالئسسئنتلری قارتماق قوپوب دوشدوک‌دن و چاپیق عمله گلدیک‌دن سونرا خسته خانادان بوراخیرلار. سپتیک فورماسین‌دا ایسه رکونوالسنتلری ۵ گون اینتروال اولماق شرطیله آپاریلان باکتئریولوژی مۆعاینه آزی ایکی دفعه منفی اولدوق‌دان سونرا بوراخیلماسی مومکون‌دور.
آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-دا و بؤیوک بریتانیادا بو خسته‌لییه قارشی پئیوند الده ائدیلمیش‌دیر. بو پئیوند تؤردیجی میکروبون پروتئکتیو آنتی‌گئنینه قارشی اثرلی‌دیر. بو هر ایکی پئیونددن ایستیفاده ائدیلمه‌سینه آلماندا قاداغا قویولموش‌دور.
قایناقلار
https://az.wikipedia.org
بؤلمه:طیب
بارانوو (لوبلین)
بارانوو (لوبلین) (لهیستانجا: Baranów, Lublin Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و 150 متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. و لوبلین اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
سامسونگ بی۷۳۰۰
سامسونگ بی۷۳۰۰ کوره‌لی سامسونگ شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل تلفون. حافیظه کارتی اۆچون چیخیش نظرده تۇتولوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Samsung B7300»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قاراداغلی (آغدام)
قاراداغلی (آغدام) (تورکجه: Qaradağlı, Agdam) آذربایجان جومهوریتینین آغدام رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا  ۴۸۳۲ نفر ایمیش.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
ریک فیتو
ریک فیتو (اینگیلیسجه: Rick Vito) آمریکالی شارکی یازیچی و موسیقیچی - پاپ، راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ریک فیتو ۱۳ اوْکتوبر ۱۹۴۹ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
ادوارد آرونز
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Edward S. Aarons»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار
ایکینجی کریستوفر (دانمارک)
ایکینجی کریستوفر (دانمارک) (اینگیلیسی‌جه: Christopher II of Denmark) بیر شاهی ایدی. ۱۳۲۰–۱۳۲۶ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:شاهلار بؤلمه:دانمارک پادیشاه‌لاری
نانسی سورل
نانسی سورل (اینگیلیسجه: Nancy Sorel) آمریکالی اوْیونچو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nancy Sorel»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
بیر دانس، مونتانا
بیر دانس (اینگیلیسجه: Bear Dance, Montana) آمریکانین مونتانا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۷۵ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بایه د لسا
بایه د لسا (ایسپانجا: Valle de Losa) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و بورقس اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۲۲۶ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۶۲۱ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۲٫۷ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Valle de Losa»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
اموری فولمار
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۱۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
هارولد آر. کولیر
'''هارولد آر. کولیر''' (اینگیلیسجه: Harold R. Collier) آمریکالی ایش آدامی و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۹۱۵ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۲۰۰۶ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۱۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۰۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:بروین، ایلینوی دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
ریورقارو
ریورقارو (ایتالیاجا: Rivergaro) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۸۴۳ نفر ایمیش. و امیلیا-رومانیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rivergaro»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
رام پورا
رام پورا(اینگیلیسجه:Ram Pura) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
جف اسکات سوتو
جف اسکات سوتو (اینگیلیسجه: Jeff Scott Soto) آمریکالی شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - فانک، هوی متال، هارد راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. جف اسکات سوتو ۴ نوْوامبر ۱۹۶۵ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
اندوری (هیندوستان)
اندوری (هیندوستان)(اینگیلیسجه:Endori) هیندوستان اؤلکه‌سینین مادیا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
آنتونیو آریاس (فوتبالیست)
آنتونیو آریاس (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Antonio Arias (footballer)) (دوْغوم:October 9, 1944 سانتیاگو) بیر فوتبالیست. شیلی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
اندوری (هیندوستان)
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
آنتونیو آریاس (فوتبالیست)
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۴۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۷۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
تنامانادو قوزئی
تنامانادو قوزئی (اینگیلیسجه:Thenammanadu North) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
مهدی کارسلا-قونسالس
مهدی کارسلا-قونسالس (اینگیلیسجه: Mehdi Carcela) (دوْغوم:July 1, 1989 Liège) بیر فوتبالیست. ایستاندارد لیژ فوتبال کولوبو و بلژیک میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ایسپانیاداکی بلژیکلی غوربتچیلر بؤلمه:ایستاندارد لیژ کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:انژی ماخاچ‌قالا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:بنفیکا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:قرانادا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:المپیاکوس کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۲ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۷ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
تنامانادو قوزئی
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کلارنو، اورقن
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Clarno, Oregon»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اشتیانا، میئلک
اشتیانا، میئلک (لهیستانجا: Trzciana, Mielec County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودکارپاتسکیه اوستانیندا یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 1300 نفر ایمیش.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Trzciana, Mielec County»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ریچارد جی. دالی
'''ریچارد جی. دالی''' (اینگیلیسجه:Richard J Daley) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۰۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۷۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ایلینوی دموکراتلاری بؤلمه:شیکاقو دوغوملو وکیللر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
لس هنلی
لس هنلی (اینگیلیسجه: Les Henley) (دوْغوم:8305 لمبت) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
۱۱ دسامبر
۱۱ دسامبر:
بؤلمه:۱۱ دسامبر بؤلمه:ایلین گونلری بؤلمه:دسامبر آیی‌نین گونلری
تیرآباد
قایناق‌لار
بؤلمه:باتی بروان قصبه سی بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
آلتا، ایلینوی
آلتا (اینگیلیسجه: Alta, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
جان‌کارلو قونزالس
جان‌کارلو قونزالس (اینگیلیسجه: Giancarlo González) (دوْغوم:February 8, 1988 Desamparados) بیر فوتبالیست. بولونیا فوتبال کولوبو و کاستاریکا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.