cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جان بی. پنینقتون
'''جان بی. پنینقتون''' (اینگیلیسجه: John B. Penington) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. واشنقتون و جفرسون بیلیم یوردلاریندا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۲۵ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۰۲ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
یاستژنبیتسه
یاستژنبیتسه (لهیستانجا: Jastrzębice) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ووتسکی اوستانینده یئرلشیر.
جان بی. پنینقتون
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:نیوکاسل، دلاویر دوغوملولار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
یاستژنبیتسه
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
اریک پواسون
اریک پواسون (Eric Poisson) بیلیم اینسان. اریک پواسون لاوال بیلیم‌یوردو و آلبرتا بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری قولف بیلیم‌یوردو ‌دیر. اوْ فیزیک ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
ترا نتورکس
ترا نتورکس (اینگیلیسجه: Terra (company) ) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت اينترنت ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Juan Villalonga طرفیندن قۇرولموش‌دور.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Terra (company)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
یودیود تریومتیل‌سیلیل
یودیود تریومتیل‌سیلیل (Trimethylsilyl iodide) بیر شیمیایی ماده. رنگ‌سیز و  مایع حالتینده تاپیلار.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Trimethylsilyl iodide»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
نیک کیو اند د بد سیدز
نیک کیو اند د بد سیدز (اینگیلیسجه: Nick Cave and the Bad Seeds) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
نظام‌شهر
نظام‌شهر کیرمان اوستانی‌ نین نرماشیر بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۲٬۴۲۶ نفر جمعیتی واردیر.
باسیلیکاتا
&&&&
نظام‌شهر
قایناقلار
بؤلمه:نرماشیر بؤلگه‌سی بؤلمه:کیرمان اوستانی‌نین شهرلری
باسیلیکاتا
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
برودن (بریتانیا)
برودن (بریتانیا) (اینگیلیسی‌جه: Barrowden) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 420 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
پرچیستینو
پرچیستینو (Prechistino Пречистино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
فریی‌تاون، ویرجینیا
فریی‌تاون، ویرجینیا (اینگیلیسجه:Freetown, Virginia ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ویرجینیا ایالتینده یئرلشیب.
پولفسکوی
پولفسکوی (Polevskoy) (Полевской) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و سوردلوفسک اوبلاستینده یئرلشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 64220 نفر دیر.
فریی‌تاون، ویرجینیا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Freetown, Virginia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
یولو بؤلگه‌سی، کالیفورنیا
قایناقلار
بؤلمه:یولو بؤلگه‌سی، کالیفورنیا بؤلمه:آمریکا شهرلری
پولفسکوی
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
فریی‌تاون، ویرجینیا
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
الکس مرت
الکس مرت (اینگیلیسجه: Alex Meret) (دوْغوم:March 22, 1997 اودینه) بیر فوتبالیست. ناپولی فوتبال کولوبو و ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۹۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:اودینه دوغوملولار بؤلمه:فوتبال قولرلری بؤلمه:ایتالیا فوتبولچیلاری بؤلمه:اودینزه کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ایسپال کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ناپولی کولوبونون اویونچولاری
کونچزیو
کونچزیو (ایتالیاجا: Concesio) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۵۰۸۷ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۱۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لومباردیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Concesio»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تونقانوکسی، کانزاس
تونقانوکسی (اینگیلیسجه: Tonganoxie, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۶۶ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۵۵۲۴ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
دانیل دا سیلوا
دانیل دا سیلوا (اینگیلیسجه: Daniel da Silva (footballer)) (دوْغوم:May 27, 1973 سائو پائولو) بیر فوتبالیست. برزیل میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:برزیل میلّی فوتبال تیمی بؤلمه:توکیو وردی کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:پالمیراس کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۱۹۷۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
تاکاکی هاریقایا
تاکاکی هاریقایا (اینگیلیسجه: Takeaki Harigaya)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
باش‌آچیق(قوشاچای)
باش‌آچیق میاندوآب بؤلگه‌سی نین باروق بؤلومو و باتی آجورلو قصبه‌سینده یئر‌لشن کنددیر.
اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۹۱ نفر(۲۳ عائیله) اهالیسی واردیر.
ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی تورکلر و شیعه دیرلر.
قایناقلار
بؤلمه:میاندوآب بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
بیرینجی ممفیس دؤیوشو
''بیرینجی ممفیس دؤیوشو (اینگیلیسجه: First Battle of Memphis) آمریکا کونفدراتیو ایالتلری و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین ایچ ساواشینین بیر قیسمی‌دیر. میسیسیپی چایی و ممفیس یئرینده اوز وئرمیش‌دیر
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«First Battle of Memphis»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:ممفیسین تاریخی
الدین هاوارد
الدین هاوارد (اینگیلیسجه: Adina Howard) آمریکالی موغنی، یازیچی و اوْیونچو 1994–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Adina Howard»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی آشپازلار
محمدباقر ویجویه
محمدباقر ویجویه تبریزین ویجویه محلله سیندن اولان بیر یازاری ایدی. ویجویه، مشروطه چاغیندا یاشامیش و مشروطه اینقیلابی طرفدارلاریندان اولموشدور. تاریخ انقلاب آذربایجان و بلوای تبریز آدلی کیتاب ایسه اونون یادیگاریدیر.
قیلمور، آرکانزاس
قیلمور، آرکانزاس (اینگیلیسجه:Gilmore, Arkansas ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۸۸ نفر ایمیش و ۳۵٫۰۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و آرکانزاس ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gilmore, Arkansas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
روبرت ائی. فیکانو
'''روبرت ائی. فیکانو''' (اینگیلیسجه: Robert A. Ficano) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. میشیقان ایالتی و دیترویت مرسی بیلیم یوردلاریندا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۵۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:لیوونیا، میشیقان دوغوملولار بؤلمه:۱۹۵۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
فیت، تکزاس
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
پولکویل، قوزئی کارولینا
پولکویل، قوزئی کارولینا (Polkville, North Carolina) آمریکانین قوزئی کارولینا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴٫۸  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۵۴۵ نفر دیر. بۇ شهر ۳۳۳ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:قوزئی کارولینا ایالتین شهرلری
آنکاپور
آنکاپور (اینگیلیسجه:Ankapur) هیندوستان اؤلکه‌سینین تلانقانا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کندین اۆز اؤلچومو ۸٫۹۲ کیلومتر موربّع دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۰۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
جری پیتون
جری پیتون (اینگیلیسجه: Gerry Peyton) (دوْغوم:May 20, 1956 بیرمینگام) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ایرلند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ناساورکی (وستی ناد اورلیتسی)
ناساورکی (وستی ناد اورلیتسی) (چک‌جا: Nasavrky (Ústí nad Orlicí District)) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۴۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۴۴ نفر ایمیش و پاردوبیتسه اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nasavrky (Ústí nad Orlicí District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
دوس ده مایو آیاقلانماسی
''دوس ده مایو آیاقلانماسی (اینگیلیسجه: Dos de Mayo Uprising) فرانسه و ایسپانیا قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.مادرید یئرینده اوز وئرمیش‌دیر
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dos de Mayo Uprising»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:مادریدین تاریخی بؤلمه:۱۸۰۸-جی ایلده ایسپانیا
۲۰۱۵-جی ایلده لوبنان
بۇ مقاله ۲۰۱۵-جی ایلینده لوبناندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۵-جی ایلده لوبنان بؤلمه:۲۰۱۵-جی ایلده اؤلکه‌لر
چپکسین
چپکسین (اینگیلیسیجه: Chepkesin) کنیا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
آمادو دیاوارا
آمادو دیاوارا (اینگیلیسجه: Amadou Diawara) (دوْغوم:July 17, 1997 Conakry) بیر فوتبالیست. ناپولی فوتبال کولوبو و قینه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
آننا بروزیک
ائشیک باغلانتیلار
بؤلمه:۱۹۸۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:لهیستانلی فیلسوفلار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:لهیستانلی خانیم فیلسوفلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده فیلسوفلار
خوین مووده
خوین مووده (لهیستانجا: Chojny Młode) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
بحیرسفلی(اهواز)
بحیرسفلی (فارسجا: بحیرسفلی), کندی خوزیستان اوستانینین اهواز بؤلگه‌سینین، باوئ بؤلومو و  ملاثانی قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
خوین مووده
بؤلمه:لهیستان شهرلری
۱۸۱۹-جو ایلده اوسترالیا
بۇ مقاله ۱۸۱۹-جو ایلینده اوسترالیادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
بحیرسفلی(اهواز)
جوْغرافیایی موْقع
بحیرسفلی کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.
خوین مووده
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chojny Młode»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بحیرسفلی(اهواز)
نوفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین 40 نفر اهالیسی و 8 عایله‌سی وار. بۇنلاردان 22 نفری کیشی و 18 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 19 نفری ساوادلی و 17 نفری ساوادسیزدیرلار.
۱۸۱۹-جو ایلده اوسترالیا
دؤولت
Governors of the Australian colonies:
بحیرسفلی(اهواز)
دیل و دۆشونجه
بۇ كندين اهالیسی فارسجا دانيشيرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
ازناب علیا
قایناقلار
بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
هیلدا سولیس
هیلدا سولیس (اینگیلیسجه:Hilda Solis) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو. لوس‌آنجلس شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر بؤلمه:کالیفورنیا دموکراتلاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ال مونته، کالیفورنیا دوغوملولار بؤلمه:لا پونت، کالیفورنیا دوغوملولار
جندی‌شاپور (تاریخی شهر)
جندی‌شاپور یوخسا گندی‌شاپور بوگونکو خوزیستان اوستانی'نین دزفول بؤلگه‌سی'نده یئرلشن تاریخی بیر شهردیر.
آختیرایسکای
آختیرایسکای (Akhtyrsky Ахтырский) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر
کاداتانباجوادی
کاداتانباجوادی(اینگیلیسجه:Kadatanbagewadi) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
مالینیک، وولوقدا اوبلاستی
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
کاداتانباجوادی
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
یودیود تربیوم (III)
{{chembox| Verifiedfields = changed| Watchedfields = changed| verifiedrevid = 312039368| Name = Terbium(III) iodide| ImageFile = | ImageName = Terbium(III) iodide| OtherNames = terbium triiodide|Section1={{Chembox Identifiers| CASNo_Ref = {{cascite|correct|??}}| CASNo = 13813-40-6| PubChem = 83747| InChI = 1S/3HI.Tb/h3 یودیود تربیوم (III) ({{lang-en|Terbium(III) iodide}}) بیر شیمیایی ماده. کریستال حالتینده تاپیلار. متال هالید  کیمی تانینیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Terbium(III) iodide»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
بروتون، لینکلن‌شر
بروتون، لینکلن‌شر (اینگیلیسی‌جه: Broughton, Lincolnshire) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 5726 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
اریش رقنر
اریش رقنر (Erich Regener) آلمانلی بیلیم اینسانی. اریش رقنر هومبولت برلین بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. اوْ فیزیک ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Erich Regener»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
پارییانقادو
پارییانقادو(اینگیلیسجه:Pariyangadu) هیندوستان اؤلکه‌سینین کرالا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده مالایالم دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
آنکامپالم
آنکامپالم (اینگیلیسجه:Ankampalem) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ایساک نیوتون اوانز
ایساک نیوتون اوانز (اینگیلیسجه: Isaac Newton Evans) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. بودین بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۲۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۰۱ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:آمریکالی بانکچیلار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
۱۹۵۸-جی ایلده کانادا
بۇ مقاله ۱۹۵۸-جی ایلینده کانادادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۸-جی ایلده کانادا بؤلمه:۱۹۵۸-جی ایلده اؤلکه‌لر
راشد احمد راشد
راشد احمد راشد (اینگیلیسجه: Rashed Ahmed Rashed) (دوْغوم:March 18, 1996 ایمارات) بیر فوتبالیست. هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
تشرادیتسه
تشرادیتسه (چک‌جا: Čeradice) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۰۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۷۸ نفر ایمیش و اوستی ناد لابم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Čeradice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
وفا هخامنشی
وفا هخامنشی (اینگیلیسجه: Vafa Hakhamaneshi) (دوْغوم:May 27, 1991 گونبد کاووس) بیر فوتبالیست. نفت آبادان فوتبال کولوبو و ایران میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
یاستژنبیا (وادوویتسه)
یاستژنبیا (وادوویتسه) (لهیستانجا: Jastrzębia, Wadowice County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و کیچیک لهیستان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 550 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jastrzębia, Wadowice County»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
جاک مورالی
جاک مورالی (اینگیلیسجه: Jacques Morali) آلبوم یاپیمجیسی، شارکی یازیچی و موسیقیچی - فانک، ریتم اند بلوز موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ۱۵ نوْوامبر ۱۹۹۱ میلادی تاریخینده روان (فرانسه) شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
اسپیتالتو
اسپیتالتو (ایتالیاجا: Ospitaletto) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۴۲۱۷ نفر ایمیش. و لومباردیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ospitaletto»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لوتر ام. ایسترونق
'''لوتر ام. ایسترونق''' (اینگیلیسجه: Luther M. Strong) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و اوهایو ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۳۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۰۳ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:کنتن، اوهایو دوغوملولار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:تیفین، اوهایو دوغوملولار
اسپیتالتو
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
هارولد ام. ریان
'''هارولد ام. ریان''' (اینگیلیسجه:Harold M Ryan) آمریکالی سیاستچی و سناتور دیترویت شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. سنت. کلایر شورز شهرینده دۆنیاسین دَییشیب. میشیقان ایالتی بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
مارقریت یورسنار
مارقریت یورسنار (Marguerite Yourcenar) فرانسهلی شاعیر، رومانچی و یازیچی - .۸ ژوئن ۱۹۰۳ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۴  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۷ دسامبر ۱۹۸۷ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی فرانسه دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Marguerite Yourcenar»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:فرانسه یازیچیلاری
پیچیانو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Picciano»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
آهواتوکی، فونیکس
آهواتوکی (اینگیلیسجه: Ahwatukee, Phoenix) آمریکادا یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۸۳٬۴۶۴ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
پولیارنی
پولیارنی (Polyarny) (Полярный) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و مورمانسک اوبلاستینده یئرلشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 17293 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
۱۸۲۵-جی ایلده کانادا
بۇ مقاله ۱۸۲۵-جی ایلینده کانادادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
اؤلوملر
بؤلمه:۱۸۲۵-جی ایلده کانادا بؤلمه:۱۸۲۵-جی ایلده اؤلکه‌لر
۱۹۹۲-جی ایلده شیلی
بۇ مقاله ۱۹۹۲-جی ایلینده شیلیده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
باش‌بلاغ(باتی آجورلو)
باش‌بولاق میاندوآب بؤلگه‌سی نین باروق بؤلومو و باتی آجورلو قصبه‌سینده یئرلشن کنددیر.
اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱۶۸ نفر(۴۹ عائیله) اهالیسی واردیر.
ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی تورکلر و شیعه دیرلر.
رایان ادامز
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
اوتو، ایووا
اوتو (اینگیلیسجه: Otho, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۵۱۶ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آیووا شهرلری بؤلمه:آمریکا شهرلری
بحیر علیا (اهواز)
بحیریوخاری (فارسجا: بحیر علیا), کندی خوزیستان اوستانینین اهواز بؤلگه‌سینین، باوئ بؤلومو و  ملاثانی قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
بحیریوخاری کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.
نوفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین 141 نفر اهالیسی و 28 عایله‌سی وار. بۇنلاردان 71 نفری کیشی و 70 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 89 نفری ساوادلی و 32 نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ كندين اهالیسی فارسجا دانيشيرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:اهواز بؤلگه‌سی‌نین کندلری
ایساک وی. مکفرزون
'''ایساک وی. مکفرزون''' (اینگیلیسجه: Isaac V. McPherson) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۶۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۳۱ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۶۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۳۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:آرورا، میزوری دوغوملولار بؤلمه:مونت ورنون، میزوری دوغوملولار
کادیز، کالیفورنیا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cadiz, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایزمیر
ایزمیر — تۆرکیه جۆمهوریتی‌نین اۆچونجو بؤیۆک شهری‌دیر. ۲۰۱۹-جو ایلده ایزمیر شهرینین اَهالیسی ۲٬۹۶۵٬۹۰۰ نفر، ایزمیر اوستانینین ایسه ۴٬۳۶۷٬۲۵۱ نفر اَهالیسی وار ایدی. اوْنون تیکیلمیش اراضیسینده ۳،۲۰۹،۱۷۹ نفر یاشاییردی. ایزمیر کؤرفزینین کنار سولاری بوْیونجا و گئدیز چایی دلتاسی اۆزریندن شمالا اۇزانیر؛ شرقده بیر نئچه کیچیک آخارین یاراتدیغی اللوویال دۆزنلیک بوْیونجا دیر. آنادولو یاریم‌آداسی‌نین باتی‌سیندا، اژه دنیزی بؤلگه‌سی‌نین اورتاسیندا یئرلشن بیر شهر دیر. هر ایل ایزمیر بئین‌الخالق سرگیسی‌نی تشکیل ائدن اؤنملی بیر لیمان شهری‌دیر. ایزمیر اوستانی‌نین بؤیۆک اراضی‌سی اولاراق اؤلکه‌نین ایییرمی اوچونجو بؤیوک ایلی‌دیر. باتی‌سینده ائگئی دنیزی و ائگئی آدالاری، جنوبوندا آیدین، شیمالیندا بالیکسیر، شرقینده ایسه مانیسا یئرلشمیشدیر. ایزمیرین غربینده دنیزی، چیمرلیکلری و ترمال مرکزلری ایله مشهور اولان قارابورون یاریماداسی اوزانیر. قدیم دونیا دؤورونون ان مشهور شهرلری آراسیندا یئرلشن ائفئس، روما ایمپرییاسی دؤورونده دونیانین ان بؤیوک شهرلریندن بیری ایدی. بوتون ایونییا مدنییّتی‌نین زنگینلیک‌لرینی اؤزونده ساخلایان ائفئس، سیخ بدیی تدبیرلرله ده آدینی ائشیتدیریردی. بو مقصدله ده بو شهره «گؤزل ایزمیر»، «قدیم ایزمیر» آدلانیردی. ایزمیر، یاختالار و گمی‌لرله دولو اوزون و دار بیر کؤرفزین باشیندا یئر آلیر. ساحیل بویونجا پالما، خورما پالمالاری و گئنیش پروسپئکتلر واردیر. ایزمیر لیمانی، تورکییه‌نین یئدّینجی بؤیوک لیمانی‌دیر.
اساس خۆصیّتلری
ایزمیرین ۳٬۰۰۰ ایلدن چوْخ قیده آلینمیش شهر تاریخی و نئولیتیک دؤوروندن بری اینسان مسکنی اوْلاراق ۸٬۵۰۰ ایله قدر تاریخی وار. غربی آنادولو ساحللری بوْیونجا درین گیرینتیلرین اوْرتاسیندا کؤرفزین باشیندا اَلوئریشلی یئرده یئرلشن شهر تاریخینین چوْخ حیصه ‌سینده آرالیق دنیزینین اساس تیجارت لیمانلاریندان بیری اوْلموشدور. عثمانلیلار ۱۵-جی یۆز ایـلده ایزمیری اَله کئچیردیکلری زامان عثمانلی تیجارت شبکه‌سینین دیگر اساس نقطه‌لری اوْلان قوسطنطنیه (ایستانبول)، دمشق، بغداد و قاهیره‌دن فرقلی اوْلاراق جلب‌ائدیجی تاریخی خاطیره‌لری میراث قویمادیلار.
ایزمیرین ۱۷-جی یۆز ایـلده بؤیوک بیر بین‌الخالق لیمان کیمی اوْرتایا چیخماسی، اساساً، اوْنون خاریجیلر اۆزرینده حیاتا کئچیردیی جاذیبه و شهرین اوروپا یونوملو اوْلماسینین نتیجه‌سی ایدی. سیاسی باخیمدان ایزمیر کمالیزمین و جومهوریت خالق حیزبینین (ج‌ه‌پ) قالاسی حساب اوْلونور.
برده‌میش(سویوق‌بولاق)
برده‌میش مهاباد بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده‌کی غربی آختاچی قصبه‌سینه تابع اوْلان کنددیر.
ایزمیر
آدلاری و اونون کؤکو
ایزمیر شهری‌نین آدینین هارادان گلدی‌یی بارده ثوبوت اولونموش بیر معلومات یوخدور. آنجاق، بیر واخت بوگونکو ایزمیر منطقه‌سینده یاشامیش ائرئکتیدلرین آمازونلارلا موحاریبه ائدیب قالیب گلدی‌یی: لیدئرلری تئسئنین ده، آمازون قادینی سیمیرنا ایله ائولنیر. اونلارین یاشادیقلاری یئره، سیمیرنانین آدی وئریلیر وه ایزمیر شهرینین آدینین دا سیمیرنادان گلدی‌یی ان چوخ قبول اولونان فیکیردیر. همچینین رئگیوندا اوزون ایلّر هاکیمییّتده اولان ایونلارین لهجسینده سمیرنا شهرینین آدی سمورنئ، آفینا لهجسینده ایسه سمرینا یازیلیردی. یونانلار بو شهرین آدینی سمیرنی فورماسیندا تلفّوز ائدیردیلر. آنجاق سمیرنا سؤزو یونانجا دئییل، ائگئی دنیزی بؤلگسیندکی بیر سیرا یاشاییش آدیدیر وه آنادولو منشلیدیر. ائ.ه. 2000 اوّلّرینه آید کایسئری کولتپه یاشاییش مسکنینده اله کئچن بزی متنلرینده تیسمورنا آدینا دا راست گلینیر.
برده‌میش(سویوق‌بولاق)
اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۲۲۱ نفر(۳۹ عائیله) اهالیسی واردیر.
ایزمیر
توریزم
ائگئی دنیزینین تام اورتا ساهیلّرینده یئرلشن ایزمیر شهری آنادولو یاریماداسینین قربینده یئرلشمکله، شرقدن مانیسا، جنوبدان آیدین، شیمالدان بالیکئسیر شهرلرییه قونشودور. تورکییده ان بؤیوک توریستیک شهرلریندن بیری اولان ایزمیر شهرینه هاوا، قورو وه سو یولّاریندان سیّاهت ائتمک مومکوندور. ایستانبولدان سونرا ایکینجی بؤیوک لیمانا ساهیب اولان ایزمیر، ایلیق ایقلیمه مالیکدیر،یلین اوچ یوز گونو گونشلی کئچیر. ایزمیرده مدنییّت توریزمی، دینی اینانج توریزمی، دنیز توریزمی، ساغلاملیق توریزمی، ائکو توریزم، وئلوسیپئد توریزمی چیمرلیکلر، پیکنیک ساهلری، تئرمال سولار کیمی توریستیک فالیییتلر یئرینه یئتیریلیر.
برده‌میش(سویوق‌بولاق)
ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
ایزمیر
توریزم
ایزمیرده تاریخی وه توریستیک یئرلره آگورا، پئرقامون، ائفئس، ائریتهرای، مئندئرئس، اورلا، توربالی، آسانسؤر، فوچا قالاسی، هواری ایوهانّ بازیلیکاسی، ایسا بی مسجیدی، کیلیسلر، سیناگوگلار، مسجیدلر، سو کمرلری، کؤرپولر، هاماملار، موزئیلر وه س. داخیلدیر.
بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
برده‌میش(سویوق‌بولاق)
دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.
خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
قایناقلار
بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی بؤلمه:مهاباد بؤلگه‌سینین یاشاییش یئرلری
ویلو ولی، آریزونا
ویلو ولی، آریزونا (اینگیلیسجه:Willow Valley, Arizona ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۰۲۳ نفر ایمیش و ۱۲٫۸۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۴۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و آریزونا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Willow Valley, Arizona»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
پورتر هایتس، تکزاس
پورتر هایتس، تکزاس (اینگیلیسجه:Porter Heights, Texas ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۶۵۳ نفر ایمیش و ۸٫۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و تکزاس ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Porter Heights, Texas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
دیوید لوویس باند
دیوید لوویس باند (David Louis Band) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۹ ژانویه ۱۹۵۷ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۲  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۶ مارس ۲۰۰۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. دیوید لوویس باند هاروارد بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری مریلند، پارک بیلیم‌یوردو,‌دیر. اوْ آسترونومی ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«David Louis Band»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
ازنابخالصه
ازنابخالصه كندی شرقی آذربایجان اوستانی نين اهر بولگه‌سی نين هوراندبولومو نده اولان چهاردانگه قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 178نفر اهاليسي وارايميش.
قایناقلار
بؤلمه:اهر شهریستانی‌نین کندلری
ویدرینو، روسیه
ویدرینو، روسیه (Vydrino Выдрино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بوریاتیادا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:بوریاتیا کندلری
بیرینجی مورا دؤیوشو
''بیرینجی مورا دؤیوشو (اینگیلیسجه: First Battle of Mora) مکزیک و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.نیومکزیکو ایالتی یئرینده اوز وئرمیش‌دیر بۇ وۇروشون سوْنو مکزیک غلبه‌سیله بیتمیش‌دیر
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«First Battle of Mora»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار
دویچه بانک
دویچه بانک (اینگیلیسجه: Deutsche Bank) آکتسینقزلشافت شیرکت‌دیر و آلمان‌دا یئرلشیب و سهامی بورس‌دا آلیش وئریش اوْلونور. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۹۷٬۵۳۵ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Deutsche Bank»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
خوینووک
خوینووک (لهیستانجا: Chojnówek) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chojnówek»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
سولیپور
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
یکن باغیمسیزلیق ساواشی
''یکن باغیمسیزلیق ساواشی (اینگیلیسجه: Dominican Restoration War) ایسپانیا و دومینیکن جومهوریتی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.دومینیکن جومهوریتی یئرینده اوز وئرمیش‌دیر
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dominican Restoration War»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:دومینیکن جومهوریتینین ساواش‌لاری بؤلمه:ایسپانیانین ساواش‌لاری
جکسون، قوزئی کارولینا
جکسون (اینگیلیسجه: Jackson, North Carolina) آمریکانین قوزئی کارولینا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۴۶۱ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قوپالاسامودرام, تانجاوور
قوپالاسامودرام, تانجاوور(اینگیلیسجه:Gopalasamudram, Thanjavur) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
بروتون، سامرست
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
مختار عوضوف
مختار عمرخان اوغلو عوضوف   28 سپتامبر 1897 — 27 ژوئن 1961) — قازاخیستان لی پداقوق، یازیچی، ترجومه‌چی، تنقیدچی، سیاستچی، موتفکّیر.
یاشام و چالیشمالاری
قازاخستانین یازیچی‌لاریندان بیری‌دیر. قازاخ داستان‌لاری و عومومی تورک ادبیاتی ایله آراشدیرمالار ائتمیش، حکایه، ترجومه، سیناق، رومان نؤوع‌لرینده اثرلر یازمیشدیر. اؤزو اوچون  "‌شرقین شولوخوف و"  و یا " ‌ایکینجی آبای ‌"  لقب‌لریندن ایستیفاده ائتمیشدیر. قازاخ ادبیاتیندا غرب طرزینده نثر عنعنه‌سی‌نین ایلک نوماینده‌سی حساب ائدیلیر.
او، قازاخ مکتب‌لری‌نین شاگیردلری اوچون ایلک درس وسایتی اولان  "‌قیرغیز مونتخاباتی‌"  کیتابینی حاضیرلاییر. کیتابدا پداقوقون  "‌گلین اوشاقلار، اوخویاق " ،  " بیلیک‌لره یییه‌لنن خالق‌لار‌". " کاسیب اولسان دا اوغورلوقلا دوست اولما‌" ،  " آکین‌ین عدالتلی سولطانا موراجیعتی‌" ،  "‌یای‌" ،  "‌چای‌"  و دیگر شعیرلرینده موختلیف سبکیلی ایجتیماعی-سوسیال، تاریخی، اتیک-فلسفی، دوغما طبیعت صحنه‌لری، آیدین و ساده فورمادان ایستیفاده ائدیلمکله قلمه آلینمیشدیر. چوخ‌سایلی پیئس‌لر ( " ائنلیک و کئبئک " ،  "ائل آغاسی" ،  "بایبیشه و توکال" ،  "آیمان-شولپان" ،  "سرحدده " ،  "خان کئنه" ،  "آغ آغجاقایین" ،  " اوکتوبراوغروندا" ،  "آبای"  – ل.سوبولئوله بیرلیکده و س.)، حکایه‌لر و پووست‌لر ( " فیرتینا " ،  " یئتیم نصیبی‌" ،  "اوخوموش وطنداش" ،  "چؤل حکایه لری‌" ،  "‌ائولنمه‌" ،  "یاسلی گؤزل‌" ،  "‌قانلی گئجه‌" ،  "‌کاراش-کاراشدا اولای‌"  – آشیریمدا آتش‌" ،  " باریمتا " ،  "‌گنج نسیل‌"  و س. مؤلیفی‌دیر.   بندانگشتی|مختار عوضوفون شکیلی قازاخستان پوست مارکاسی اوزه‌رینده  مختار عوضوف  ص.وورغون، م.حسین، م.ابراهیموف کیمی صنعتکارلارلا دوست اولموش، قارشی‌لیقلی ادبی-مدنی علاقه‌لرین داها دا گوجلنمه‌سینه سعی گؤسترمیشلر. 1977-جی ایلده قازاخیستاندا، کئچمیش س‌س‌ری-ده، او جومله‌دن، آذربایجان دا مختار عوضوفون آنادان اولماسی نین 80 ایل‌لیک آغیرلاماسی بؤیوک طنطنه  ایله قئید اولوندو.
"‌آبای ‌"  رومانی
بوتون حیاتی بویونجا ان چوخ تاثیرلندیگی آدام آبای کونانبایئف اولموشدور. ان مشهور اثری اونون حاقینداکی  " ‌آبای یولو"  آدلی دؤرد جیلدلیک داستان رومانی‌دیر.یازیچی نین  "‌آبای‌"  رومانینی تدقیقاتچی‌لار حاقلی اولاراق  "‌قازاخ خالقی‌نین حیاتی‌نین انسیکلوپدیاسی‌"  آدلاندیریرلار. تورک خالق‌لاری ادبیاتی‌نین ماهیر بیلیجی‌لریندن، آردیجیل ترجومه‌چی‌لریندن و تدقیقاتچی‌لاریندان اولان شاعیر ده قازاخ ادیبی‌نین حیاتینی ایشیقلاندیرمادان اونون یارادیجی‌لیغی‌نین، خوصوصاً ده  "‌آبای‌"  رومانی‌نین سجیه‌وی جهت‌لری‌نین موعین‌لشدیریلمه‌سینه اؤنم وئرمیشدیر.
اتک یازی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار بؤلمه:قازاخیستان مدنیتی
۱۹۹۹-جو ایلده آنقولا
بۇ مقاله ۱۹۹۹-جو ایلینده آنقولادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۹۹-جو ایلده آنقولا بؤلمه:۱۹۹۹-جو ایلده اؤلکه‌لر بؤلمه:۱۹۹۹-جی ایلده آفریقا
برانفورد، فلوریدا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایساک هوفر دوتریچ
ایساک هوفر دوتریچ (اینگیلیسجه: Isaac Hoffer Doutrich) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۷۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۴۱ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۷۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۴۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
جعفر طالبی
طالیب تخلصلو تورک شاعیری جعفر طالبی، درویش‌مسلک، "بیغلی محمد"ین اوغلو، ۱۳۴۳ -نجو گونش ایلینده سولدوز ون کئچمیشده سئل‌باتیران ایسماعیل‌آباد کندینده آنادان اولموشدور. ۱۳۴۸-نجی گونش ایلینده آتا-آناسی ایله بیرلیکده اورادان کؤچوب، عجم کهریزه‌سینده یئرلشمیشلر. سئسی آدلی بیر روحانینین مکتبینده قورآن اوخوماغی اؤیره‌نیر، هابئله نهج‌البلاغه ایله تانیش اولور. بئله‌لیکله، یازیب اوخوماغا باشلاییر. سونرالار "کؤهول" کندینه کؤچور و اورادا ائوله‌نیر.
او، اؤز امه‌یی ایله بئش باش عاییله‌نی هر چتینلییه قاتلاناراق دولاندیریر. تاسوفلر اولسون کی، "جعفر"ین ایکی اوشاغی‌نین خسته‌لیی اونون یاشام یوکونو داها دا آغیرلاشدیریر. او چوخ چالیشیب آز تاپسا دا، دایما گولر اوز و مردلیکله کاسیب کوماسینی دولاندیریر.
شعیرلرینین خصوصیتلری و اثرلری
"جعفر"ین شعیرلرینده قورآن، نهج‌البلاغه، عیرفان، فولکلور، حسرت و آغیر یاشام ایزلرینی گؤرمک اولار. ایگید، گؤزوتوخ و الی آچیق، هابئله دوستلوغوندا تمیز، امانتدار اولان شاعیر سولدوزون بیر چوخ گنج و یاشلی‌نسیل شاعیرلری ایله یاخیندان اونسیتده اولموشدور.
شاعیردن 4- کامیل شعیر دفتری و ایکی یاریمچیق قوشما قالمیشدیر. گون او گون اولسون کی، اونون بو ادبی ایرثی نشر اولوناراق سولدوزون ادبی خزینه‌سینه آرتیریلسین.
شعرلریندن نومونه‌لر
طالیب، بو دونیا ردیفلی شعرینده بئله دئییر:
قایناقلار
بؤلمه:سولدوزلو شاعیرلربؤلمه:سولدوزلولاربؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر
جان بی. جانستون
'''جان بی. جانستون''' (اینگیلیسجه: John B. Johnston) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۸۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۶۰ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۸۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۶۰-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:بروکلین دوغوملولار بؤلمه:قلاسقو دوغوملولار
اریز لیبرمن آیدن
اریز لیبرمن آیدن (Erez Lieberman Aiden) بیلیم اینسان. اریز لیبرمن آیدن ماساچوست تکنولوژی انستیتوسودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری بیلور طیب کالجی‌دیر. اوْ ریاضیات، فیزیک، بیلگی‌سایار بیلیمی، جانلی بیلیم ساحه‌سینده چالیشیب.
ایزمایلی قونسالوس دوس سانتوس
ایزمایلی قونسالوس دوس سانتوس (اینگیلیسجه: Ismaily (footballer)) (دوْغوم:January 11, 1990 Angélica) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. شاختار دونتسک فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
اریز لیبرمن آیدن
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Erez Lieberman Aiden»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
ایزمایلی قونسالوس دوس سانتوس
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
پورس، اورقن
پورس، اورقن (Powers, Oregon) آمریکانین اورقن ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۶۶  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۶۸۹ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۴۵۰٫۹ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر. ایالتین % ۴۶ مئشه‌لر ایحاطه ائدیب. بۇ مشه‌لرین ۶۰٪ - فدرال دؤولتین مۆلکودور. ۲۰۰۸-جی ایلین رقملرینه گؤره ۳۳٫۰۰۰ قدر موستانق آت بۇ مشه‌لرده واردیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Powers, Oregon»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:اورقن ایالتین شهرلری
آنکالی (هیندوستان)
آنکالی (هیندوستان) (اینگیلیسجه:Ankali) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
پولیارنیه زوری
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
آلیسیا پالیو
آلیسیا پالیو ، (دوغوم:۳۰ نوامبر ۱۹۵۲) بیر ایسپانیالی فمنیست یازیچی و فیلسوف دور.
ائشیک باغلانتیلار
بؤلمه:۱۹۵۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:ایسپانیاداکی آرژانتینلی غوربتچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ایسپانیالی فیلسوفلار بؤلمه:ایسپانیالی خانیم فیلسوفلار
احمد شایا
آلاو تخلصی و گئنللیکله احمد شایا آدیلا تانینان علی‌اصغر اوغلو احمد اوردوخانی (۱۳۰۴ گونش ایلی ـ ۲۳ مهر ۱۳۸۳)، آذربایجانلی یازیچی، شاعیر، دیلمانج، سؤزلوکچو و مطبوعاتچی.
حیاتی
احمد علی‌اصغر اوغلو اوردوخانی (سونرالار اورتانی- شایا)، ۱۳۰۴ینجی ایلین آذر آیی‌نین سون گونلرینده یئنیجه خوی شهرینده مسکونلاشمیش ائلات بیر عائله‌ده دونیایا گؤز آچمیشدیر. بالاجا احمدین‌ده  اوشاقلیق ایللری شهر مدنیتی پروسسینده کئچیر. او رسمی تعلیم یاشینا چاتدیقدا مکتبه گؤندریلیر و چوخ جیددی صورتده یئنی اوصولدا تعلیم تربیه آلماسی عائیله طرفیندن ایزله‌نیلیر. بو قایغی نتیجه‌سینده‌دیر کی احمد بئش و آلتینجی صینیفده اوخویارکن «اصلی و کرم»، «مختارنامه»، «امیر ارسلان»، «نسیم عیار» کیمی کلاسیک روایتلری اؤز آنا دیلینده اوخویا بیلیر. بو باجاریق سونرالار اونون اؤز آنا دیلینده چوخ آسانلیقلا مختلف متن‌لری اوخوماغینا یاردیمچی اولور. اؤزو یازیر:«… بئله کی ۱۳۲۰ینجی ایلده طیاره‌لردن تؤکولن نوتالاری آسانلیقلا اوخویا بیلیردیم».
دوققوزونجو صینیفه‌دک خوی شهرینده تحصیل آلان احمد، ۱۳۲۲ینجی ایل تبریز شهرینده اوغلان‌لار دانشسراسیندا تحصیله باشلاییر. بو ایللر شهریور حادیثه‌سی نتیجه‌سینده (۱۳۲۰ینجی ایلین شهریور آییندا رضاشاه ین اؤلکه‌دن چیخماسی و دیکتاتورانین موقتی اولموش اولسادا دئوریلمه‌سی) اؤلکه‌ده یارانان عمومی سیاسی آتموسفرین آچیلماسی و بو سیاسی آچیلیش زمینینده نشره باشلانان بیر چوخ قزئت و روزنامه‌لر، خصوصیله گنج‌لرین سیاسی و اجتماعی فعالیتلره جلب ائدیلمه‌سینده جیددی رول اویناییر. بو پروسس‌له یاناشی شوروی آذربایجانی جومهوریسی مطبوعات اورگانلاری‌نین «قیزیل اوردو» و تبریزده‌کی «شوروی مدنیت ائوی» واسیطه‌سیله کوتله آراسیندا یاییلماسی‌دا گنج‌لری سیاسی و اجتماعی فعالیتلره، ائله‌جه‌ده آنا دیلی و میللی ادبیاتا سوق وئرمکده اساس سببلردن اولور. بو گنج‌لر آراسیندا اون‌سکگیز یاشلی احمدین‌ده تحصیل‌له یاناشی گونو گوندن آذربایجان دیل و ادبیاتینا و خصوصیله‌ده جمعیتده باش وئره‌ن مختلف سیاسی و اجتماعی حادیثه‌لره ماراغی آرتیر و اونلارلا یاناشی کوتله‌نین آغیر معیشت دورومونا چیخیش یولو آختارماق هوه‌سی اونون گنجلیک ایده‌یال‌لاریندا فورمالاشماغا باشلاییر.
اجتماعی مسئله‌لرله باغلی ادبیات نومونه‌لری‌له ایلک دؤنه تبریز شهری‌نین تحصیل اوجاقلاریندا پولسوز پایلانان «وطن یولوندا» قزئتی واسیطه‌سیله تانیش اولور. شوروی قوشونو طرفیندن یاییلان بو قزئت بوتون گونئی آذربایجان ادبیاتی‌نین او ایللرده‌کی اینکیشافیندا رول اوینایان ان مهم عامیللردن بیریسی اولموشدور. آنجاق گنج احمدین ادبیات دونیاسینا جیددی تاثیر بوراخان دانشسرادا اوخودوغو ایللر یالنیز بیر ایل (۱۳۲۲- ۱۳۲۳) نشر عؤمرو اولان تانینمیش آذربایجان شاعری «محمد بی‌ریا»نین تشبثی‌ایله ایکی صحیفه‌ده تبریز شهرینده یاییلان، آنجاق گئنیش کوتله رغبتینی قازانان «ادبیات صحیفه‌سی» اولور. «ادبیات صحیفه‌سی»‌له گنج احمد ده ادبیات عالمینه قاتیلیر؛ شعر یازماغا باشلاییر و چوخ آز بیر مدت‌ده دوستلاری و همکلاس‌لاری آراسیندا بیر شاعر کیمی تانینماغا باشلاییر. اؤزو یازیر: «۱۳۲۲ده تبریز شهرینده اوغلان‌لار دانشسراسیندا تحصیله باشلادیقدا خیابانلاردا ساتیلان «بی‌ریا»نین سیاسی- طنز شعرلریله تانیش اولدوم. بئله‌لیک‌له آذربایجان دیلی‌ایله باغلاندیم. همان زامانلار آذربایجان دیلینده یاییلان «وطن یولوندا» روزنامه‌سی و «آذربایجان» مجله‌سی مجانی اولاراق دانشسرا طلبه‌لرینه وئریلیردی.»
الیزاویل، ایندیانا
الیزاویل (اینگیلیسجه: Elizaville, Indiana) آمریکانین ایندیانا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
احمد شایا
حیاتی
۱۳۲۴ینجی ایلین آذر آییندا آذربایجاندا قورولان میللی حکومت گنج احمدین‌ده حیاتیندا مینلر آذربایجان گنجی کیمی جیددی ده‌ییشیک‌لیک‌لر یارادیر. ادبیات ساحه‌سینده فعالیتی داهادا گئنیشله‌نیر؛ اجتماعی موضوعلاردا یازماغا داهادا مئیل گؤستریر؛ یازدیقلارینی دؤرو مطبوعاتدا یایماغا جان آتیر و یئنه‌ده شاعر «بی‌ریا»نین شعرلری تاثیری آلتیندا اجتماعی مضمونلو شعرلر یازیر. اونون ادبیات و خصوصیله شعر ساحه‌سینده گونو گوندن چیچکله‌نن استعدادی میللی حکومتین مدنیت ایشچیلری طرفیندن جاوابسیز قالمیر. ۱۳۲۴ینجی ایلین قیش آییندان نشره باشلایان (۱۲ اسفند ۱۳۲۴) و ایکینجی ۲۱ آذره‌دک نشری داوام تاپان «غلبه» هفته‌لیگی‌نین(ناشر افکار زحمتکشان آذربایجان) یازیچیلار هئیتی سیرالاریندا فعالیت گؤسترمه‌یه دعوت آلیر. محمد بی‌ریانین تشبثی و حسین جدی، حمید صفری، سهراب زمانی، عباسعلی زنوزی و مظفر درفشی‌نین امکداشلیغی ‌ایله نشر اولان بو هفته‌لیک‌له امکداشلیغا باشلاییر. اؤزو بئله یازیر:«… تدریجله فارس و آذربایجان دیلینده شعر یازماغا باشلادیم و ۱۳۲۴ینجی ایلین آخرلرینده «غلبه» روزنامه‌سی‌نین یازیچیلار هئیاتینه سئچیلدیم.»
الیزاویل، ایندیانا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کرتینی (بلانسکو)
کرتینی (بلانسکو) (چک‌جا: Křtiny) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۱۷ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۰۶ نفر ایمیش و گونئی موراویا اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
احمد شایا
حیاتی
آذربایجاندا قورولان بیر ایل‌لیک میللی حکومت تکجه جمعیتین اجتماعی و سیاسی حیاتیندا یوخ، معارف و مدنیتین بوتون ساحه‌لرینه‌ده اؤز بلاواسیطه تاثیرینی بوراخمیشدی. نهضتین حیاتا  کئچیردیگی ده‌ییشیک‌لیک پروسسینده ملی مدنیتیمیزین چیچکلنمه‌سینه بؤیوک دقت یئتیریلیردی و ادبیات ایشچیلرینه، شاعر و یازیچیلارینا خصوصی قایغی گؤستریلیردی. اونلارین تشکیلاتلانماسیندا ایلک اؤنجه تبریز شهرینده “وطن یولوندا” قزئتی‌نین نزدینده فعالیت گؤسترن “شاعرلر مجلسی” درنه‌یی‌نین بؤیوک رولو وارایدی.
کرتینی (بلانسکو)
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
احمد شایا
حیاتی
گنج احمدین استعدادی و اونون یازیچیلیق قابلیتی خصوصیله شاعر «بی‌ریا»نین گؤزوندن یایینمامیشدیر. بیر گون «بی‌ریا» آذربایجانین تانینمیش اجتماعی شخصیتی و او ایللر قیزیل اوردویلا تبریزه گلن و «وطن یولوندا» قزئتی‌نین رهبرلری سیراسیندا ادبی ایشلرله مشغول اولان ادبیاتشناس عالم «جعفر خندان»‌لا بیرلیکده اون گؤرمک مقصدیله اوخودوغو دانشسرایا گلیرلر.
آذربایجان نهضتی‌نین قانا چکیلمه‌سی ایله، احمد بیر نئچه ایل مراغه، عجب‌شیر و یئنی‌دن تبریز شهرلرینده یاشامالی اولور و نهایت ۱۳۳۰ینجی ایل  یولداشی نین همشیره‌سی «مخمل» خانیم‌لا عائیله قورور.
کرتینی (بلانسکو)
قایناق‌لار
بؤلمه:چک شهرلری
کراسنوزنئیمنایسکای، ولادیمیر اوبلاستی
کراسنوزنئیمنایسکای، ولادیمیر اوبلاستی (Krasnoznamensky, Vladimir Oblast Краснознаменский) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
احمد شایا
حیاتی
اوتوزونجو ایل‌لرین اول‌لرینده باشلایان اجتماعی سیاسی حرکات یئنی‌دن گنج احمدی ادبی اجتماعی فعالیتلره چکیر. ۱۳۳۰دن ۱۳۳۳ینجی ایلین سونونادک اونون بیر چوخ مقاله و شعرلری ایستر گیزلیجه، ایسترسه‌ده آشکارجاسینا یاییلان آنا دیللی مطبوعاتدا یاییلیر. اوستاد شهریارین «حیدر بابایا سالام» منظومه‌سینه یازدیغی «حیدربابادان شهریارا مکتوب» نظیره‌سی‌نین بؤیوک بیر قیسمی ائله بو ایللره عایددیر. بو منظومه سونرالار ۱۳۴۵ینجی ایل قلمه آلینان «بابک منظومه‌سی»ایله برابر بهمن اینقلابی‌نین غلبه‌سیندن سونرا چاپ اولور. آنجاق احمدین بو دؤور ان مهم فعالیتلریندن اونودولماز آذربایجان اجتماعی و ادبی شخصیتی بهزاد بهزادی‌نین تشکیلاتچیلیغی ایله گیزلی صورتده نشر اولونان «آذربایجان» روزنامه‌سی‌نین یازیچیلار هئیتی ترکیبینده اولماسینی‌ و یئنی‌دن تشکیل اولونموش “آذربایجان شاعرلر و یازیچیلار جمعیتی”نده‌کی فعالیتینی آد چکمک اولار. «آذربایجان» روزنامه‌سی آذربایجان دموکرات فیرقه‌سی‌نین اورگانی کیمی ۱۳۳۰ینجی ایلین آذر آییندان ۱۳۳۳ینجی ایلین شهریور آیینادک ۱۴۲ نومره‌ده گیزلی صورتده اول‌لر تهراندا و سونرالار تبریزده نشر ائدیلیردی. روزنامه‌نین چاپ یئری‌نین کودتا رژیمی طرفیندن تاپیلماسی اونون ایستر داخیلینده و ایسترسه‌ده اطرافیندا جمعلشن بیر چوخ آذربایجان ضیالیسی‌نین یاخالانماسینا سبب اولور. احمدده یاخالانیر و حبس ائدیلیر. بیر ایلدن آرتیق حبس‌ده اولور و مختلف عذاب و اذیتلره قاتلاشدیقدان سونرا، نهایت ۱۳۳۵ینجی ایل آزادلیغا بوراخیلیر.
«آیسیزگئجه‌لر» و «دومانلی گونلر» شعر مجموعه‌لری شاعرین اؤزو دئمیشکن: «آی‌سیز، ایشیق‌سیز، قارانلیق استبداد گئجه‌لرینی و او گئجه‌لرین چیسگین‌لی، دومانلی، قارلی، طوفانلی گونش‌سیز گونلرینی ایفاده ائدیر.» شاعر بو ایکی کیتابی «اینقلاب یولوندا چالیشان بوتون شریف اینسانلارا تعظیم ائده‌رک، خالقیمیزین سعادتی یولوندا شهیدلرین نجیب روحلارینا، دوستاق‌لارین، ایشکنجه‌ گؤرنلرین صبر و استقامتلرینه» تقدیم ائدیر و دئییر «قوی ائلیمیزین موباریزلری شاعر و یازیچیلاریمیزین ایلهامچیسی اولسون‌لار.»
شاعر ۱۳۶۰ینجی ایل یاییلان دؤردونجو شعر مجموعه‌سی «گونشلی سحر» کیتابینی‌ایسه «چنلی، بورانلی، دومانلی گونلری، قارا ظولمتلی آیسیز گئجه‌لری عمومی ظفر عرفه‌سی، گونشلی سحره چاتدیران قهرمان خلقینه» تقدیم ائدیر و کیتابی‌نین ایلک صحیفه‌سینده یازیر: «منیم ایلهام منبعیم، شعریمین دادی، سؤزومون دوزو، وطنیم و ائلیم‌دیر. نه قده‌ر الیمین یازماق، باشیمین فیکیر و یارادیجیلیق قدرتی وارسا ائلیمین دردین، غمین، کدرین، شادلیغین، فرحین، گؤز یاشلارین، شیرین گولوشلرین، دؤیوشون، ظفرین، ییخیلیب دورماسین، دوشمانلا ووروشماسین، سارسیلماز ایراده‌سین، توکنمز باجاریقین شعریمین عنوانی ائده‌جه‌یم و یئنه‌ده سؤز وئریرم نه قده‌ر وار بدنده جان / سارسیلمادان یازاجاغام.»
بئله‌ده اولور. اوستاد احمد شایا(آلاو) عؤمرونون سون گونلرینه‌دک بیر آن‌دا اولسون یازماقدان و یاراتماقدان دایانمیر. عؤمرونون اون‌بئش ایلدن آرتیغینی یالنیز «آذربایجانجا فارسجا و فارسجا آذربایجانجا» اون‌ مین‌لرجه لوغت احتوا ائده‌ن سؤزلوک یازماغا حصر ائدیر. نشرینه بؤیوک آرزو بسله‌دیگی بو سامباللی اثرین طالعی بو گون‌ده ادبی جمعیتیمیزی دوشوندورمه‌لیدیر. نه یازیق کی بو اثر و اونون کناریندا اوستادین عؤمور بهره‌سی اولان بیر چوخ باشقا ادبی اثرلری هئچ واخت ایشیق اوزو گؤرمه‌دی و یالنیز اوستادین اؤز الی‌ایله ترتیب ائدیلمیش بو اثرلر بو گون‌ده صاندیقچالاردا دوستاق یاشاییرلار و نه زامانادک دوستاق اولدوقلاری‌دا هله‌ده بللی دئییل.
۱۳۶۰ینجی ایلدن بو یانا اوستاد آلاووین اساس ادبی اثرلری ایشیق اوزو گؤرمه‌ییبدیر. اونون «آذربایجان دیلی‌نین فونیتیکاسی- آغاموسی آخوندوف» و «رستنی‌های درمانی در پزشکی معاصر(ترجمه)» اثرلریندن باشقا بیر چوخ اثرلری ال یازما دفترلرینده یاییلماق انتظاریندا قالیر. نئچه دفترلیک «شعر مجموعه‌لری»، اوچ جیلددن عبارت «ادبی- تنقیدی آراشدیرمالار»، «آذربایجان –ارمنیستان محاربه‌سی-گونده‌لیک یادداشت‌لار»، «یئددی نوع لوغت‌نامه»، «فضولی شعرینه تضمین‌لر مجموعه‌سی»، «قادین‌لار شه‌هری منظومه‌سی»، «میللی سردار ستارخان منظومه‌سی»، «جبهه‌دن جبهه‌یه» و «آیلی گئجه‌لر» و …. اثرلری هله‌ده یاییلما انتظاریندادیرلار.
اوستاد احمد شایا(آلاو) آلتمیشینجی ایللرین اوللریندن تبریزدن عائلوی کؤچوب تهرانین کرج شه‌هرینده مسکونلاشیر. کرج شه‌هرینده اوستاد اوزون ایل‌لر یازیب یارادیر؛ خصوصیله آذربایجان سؤزلویو حاضیرلاماقدا عؤمرونون ۱۵ ایلدن آرتیغینی صرف ائدیر؛ ادبی مدنی درنک‌لرده اشتراک ائدیر و ۱۳۶۶ینجی ایلدن «ساهر ادبی- مدنی درنه‌یی»نین قورولماسیندا جیددی چالیشیر و عؤمرونون سونونادک بو درنه‌یین ادبی مدنی فعالیت‌لرینده بیر آغ ساققالی کیمی فعالجاسینا رهبرلیک ائدیر. عؤمرونون ۶۰ ایلینی آذربایجان ادبیاتی‌نین اوغروندا صرف ائده‌ن شاعر، یازیچی و آذربایجان آراشدیریجیسی اوستاد احمد شایا(آلاو) وئردیگی سؤزه وفالی قالدی. نه قده‌ر کی الی‌نین قووه‌سی، گؤزونون گؤرمه‌سی و بئینی‌نین دوشونمه‌سی واریدی‌سا یازدی، یاراتدی و سارسیلمادان آذربایجان خالقی‌نین ادبی مدنی گنجینه‌سینه اینجی‌لر بخش ائتدی. قیسا بیر خسته‌لیکدن سونرا چوخ تاسفله ۱۳۸۳ینجی ایلین مهر آیی‌نین ییرمی اۆچونده (۱۳۸۳.۷.۲۳ تاریخینده) دونیادان گئدیر.
اونون ختمینده هاشیم ترلان، حبیب فرشباف، علیایی، سؤنمز، حسین صدیق (دوزگون)، روشن خیاوی، ناظر شرفخانه‌ای، آذر مازندرانی، حسن ایلدیریم، رحیم کاویان، ع. چاپار، ائلدار موغانلی و حیات یولداشی شاعره ایشیق خانیم اوستادا حصر ائتدیک‌‌لری اثرلرینی اوخودولار.
شعرلریندن اؤرنک
قوچ بابكه وئرین خبر
قیلینج چكیب، آچسین سیپر
بذ داغینا ییغسین لشكر
اؤلكه‌میزه دوشمن گلیر.
كوراوغلونو چاغیر گله
الده قیلینج چیخسین چؤله
خبر وئرین چنلی بئله
اؤلكه میزه دوشمن گلیر.
دوشمنلر، یان ـ یانا یاتسین
یاستژنبیا (رادوم)
یاستژنبیا (رادوم) (لهیستانجا: Jastrzębia, Radom County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 820 نفر ایمیش.
احمد شایا
شعرلریندن اؤرنک
آمریكانین آدی باتسین
یاستژنبیا (رادوم)
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jastrzębia, Radom County»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
احمد شایا
شعرلریندن اؤرنک
قوچ دلیلر، آت اویناتسین
دلی حسن، آلای پوزان
دوشمنلره، قبیر قازان
كنده، شهره، های سال اوزان
سسله گله ستارخانی
جمع ائیله‌سین ائل ـ اوبانی
دوشمنه توتسون دیوانی
كؤمك اۆچون خان سرداری
چاغیر، ییغا دوستو، یاری
ووراق، ییخاق ایستعماری
قوجا، جاوان كئچك صفه
توپچو قارداش وور هدفه
اجنبی‌نی ائدك خفه
فحله، كندلی اَل بیر اولاق
سرحدلره كئشیك دوراق
قایناق
بؤلمه:کیمسه‌لر قارالامالاری بؤلمه:یازیچیلار بؤلمه:شاعیرلر بؤلمه:سؤزلوک یازانلار
دنی والاس
دنی والاس (اینگیلیسجه: Danny Wallace (footballer)) (دوْغوم:January 21, 1964 قرینویچ (ناحیه)) بیر فوتبالیست. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
ادو اکیتی
ادو اکیتی (اینگیلیسیجه: Ado Ekiti) نیجریه اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۴۵۵ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۴۲۴۳۴۰ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر و ۲۹۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
دنی والاس
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ادو اکیتی
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
سمینارا
سمینارا (ایتالیاجا: Seminara) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۱۲۵ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۹۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و کالابریا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Seminara»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
مارقریت دوراس
مارقریت دوراس (Marguerite Duras) فرانسهلی رومانچی و یازیچی - .۴ آوریل ۱۹۱۴ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۱ ایل عومر ائله‌ایب و ۳ مارس ۱۹۹۶ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی فرانسه دیلینده یازیب.