cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نامیبیا
نامیبیا  آفریقا دا بیر اؤلکه باشکندی (پایتختی) ویندهوک دور.۸۲۵٬۴۱۸ نفوسا صاحیب دیر.رسمی دیلی اینگیلیس دیلی دیر.
اتیمولوژی(دیلین کؤکلرینی آراشدیرما بیلیم)
نامیب صحراسینین آدین‌دان (هوتتئنت دیلینده - "دایره‌ده دولانا" دئمک‌دیر).
تاریخی
۱۸۸۴-جو ایلده آلمان نین پروتئکتورو اعلان اوْلونور. ۱۹۱۵-جی ایلده گونئی آفریقا قوشونلارینین ایشغالینا معروض قالمیش‌دیر.۱۹۶۶-جی ایلده ایسه ایستیقلالیت اۇغروندا موباریزه‌یه باشلانمیش‌دیر. ۱۹۸۹-جو ایلده بیرلشمیش میلتلر قورومو-نین پلانینا اساساً اؤلکه‌یه بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی قوشونلاری یئریدیلیر. گونئی آفریقا قوشونلارینین اساس حیصّه ‌سی اؤلکه اراضی‌سیندن چیخاریلیر. ۱۹۹۰-جی ایلده اۇزون سورن موباریزه‌دن سوْنرا موستقیل‌لیک قازانیر.
جوغرافی دۇروم
شیمالادا آنگولا، شیمال-دۇغو‌دا زامبییا، غرب‌ده اطلس اوقیانوسو، دۇغو‌دا بوتسوانا، گونئی‌دا گونئی آفریقا ایله همسرحددیر.
چؤللری
اؤلکه‌نین اساس حیصّه ‌سی یایلالار، دۇغو‌دا قالاخاری صحراسی، غرب‌ده نامیب صحراسی ایله اهاتلنیب. غربینده کئیپ کروج یاریماداسی یئرلشیر.
ایقلیمی
تروپیک(چوخ ایستی) ایقلیم قورشاغینا مالیک‌دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آفریقا اؤلکه‌لری بؤلمه:اؤلکه‌لر بؤلمه:نامیبیا بؤلمه:آفریقا بیرلیگی اؤلکه‌لری بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر بؤلمه:آلمانجا دانیشان اؤلکه‌لر بؤلمه:Southern African countries بؤلمه:اینگیلیسجه دانیشان اؤلکه‌لر و اراضی‌لر بؤلمه:Afrikaans-speaking countries and territories بؤلمه:Member states of the Commonwealth of Nations بؤلمه:۱۹۹۰ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر بؤلمه:Bantu countries and territories بؤلمه:Commonwealth republics بؤلمه:Former German colonies بؤلمه:۱۹۹۰ - جی ایلینده نامیبیا اؤلکه‌سینده یارانانلار بؤلمه:Countries in Africa
نا ایستینادلیخ ایستادیومو
نا ایستینادلیخ ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Na Stínadlech) چک جومهوریتی اؤلکه‌سینده بیر ایستادیومدور. 1973 ایلینده تاسیس اوْلونوب. تپلیس تیمی ائو اوْیونلارینی بۇ یئرده اوْیناییر. بۇ ایستادیوم عۆمومی‌لیکده ۱۸٬۲۲۱ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر. صاحیبی تپلیس فوتبال کولوبودور.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Na Stínadlech»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایستادیوملار
لین متکالف
لین متکالف (اینگیلیسجه: Lyne Metcalfe) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۲۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۰۶ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
کلارا ایماوار
کلارا ایماوار (Clara Immerwahr; June 21, 1870 – May 2, 1915) آلمانلی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
خراشسانی (باتی پراق)
خراشسانی (باتی پراق) (چک‌جا: Chrášťany (Prague-West District)) بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
کلارا ایماوار
قایناقلار
بؤلمه:آلمان کیمیا‌چیلاری
خراشسانی (باتی پراق)
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chrášťany (Prague-West District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
اوشک (استاروقارد)
اوشک (استاروقارد) (لهیستانجا: Osiek, Starogard County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پومرانی اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 1012 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Osiek, Starogard County»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ماکسبورق، آیووا
ماکسبورق، آیووا (Macksburg, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۵٫۱۵ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۱۳ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۲۱٫۹ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. ماکسبورق دنیز سئوییه‌سیندن ۳۸۰ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
امیر سرخوش
امیر سرخوش - دوغوم تاریخی: - ایرانلی حرفه‌ای ایسنوکئر (بیلیارد)اویونچوسودور.۲۰۱۲ اینجی اون ایللرده ۶ دفعه دونیادا بیرینجی چیخدی. ۲۰۱۶-جی ایلده ایسنوکردن ال چکدی.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
آغ‌بولاق چمنلو (ماکی)
آغ‌بولاق چمنلو (ماکی) کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و قالادره‌سی قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۱۲۶ نفر اهالی سی و ۲۸ عائیله سی وار.
خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
قایناقلار
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
آرکتوراس، ویرجینیا
آرکتوراس، ویرجینیا (اینگیلیسجه:Arcturus, Virginia ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ویرجینیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arcturus, Virginia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ویلا دالمه
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Villa d'Almè»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
رانی کلیر ادواردز
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ronnie Claire Edwards»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
ایکارد، قوزئی کارولینا
ایکارد (اینگیلیسجه: Icard, North Carolina) آمریکانین قوزئی کارولینا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۶۶۴ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
توماس سی. پلات
'''توماس سی. پلات''' (اینگیلیسجه:Thomas C Platt) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. اوویقو (ویلیج) شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. نیویورک شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۰-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:نیویورک سناتورلار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
سندی، بدفوردشر
سندی، بدفوردشر (اینگیلیسی‌جه: Sandy, Bedfordshire) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 11657 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
پیشچالنیکووو
پیشچالنیکووو (Pishchalnikovo Пищальниково) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
آغ‌بولاق‌سقار (شوط)
آغ‌بولاق‌سقار کندی شوط بؤلگه‌سینین، و قوزئی قاراقویون قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۳۴ نفر اهالی سی و ۵ عائیله سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
واداکموری
واداکموری(اینگیلیسجه:Vadakkemuri) هیندوستان اؤلکه‌سینین کرالا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده مالایالم دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
مالایا کوربا
مالایا کوربا (Malaya Kurba Малая Курба) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بوریاتیادا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:بوریاتیا کندلری
ژاپون دیلی
بندانگشتی|ژاپونجا دونیادا بندانگشتی|ژاپونجانین دیالکتلری ژاپون دیلی — دوْغو آسیا دیللریندن بیری، ۱۲۵میلیون اینسان طرفیندن دانیشیلان و ژاپونون میلّی دیلی. ژاپون دیل عایله‌سیندن ساییلیر، آیری دیللرله خوصوصاً کوره دیللری ایله قوْهوملوغو واردیر. بۇ دیلین تاریخدن قاباق دؤنمیندن چوْخ آز بیلگی الده‌دیر. میلاددان قاباق ۳-جۆ یۆزایللردن قالان چینلی سندلر بیر نئچه ژاپونجا کلمه‌نی ثبت ائدیب، آمّا اعتیبارلی سندلر میلاددان اؤنجه ۸-جی عصرلره قدر گؤزه دَیمه‌ایر. ژاپونجا چین دیلی ایله بیر عائیله‌دن اوْلمامادیغینا رغماً چوْخلو چینجه کاراکترلر یازی سیستمینده ایشله‌نیر و سؤزجوک وارلیغی‌نین بؤیوک پایی چین دیلیندن آلینیبدیر. کانجی (چینجه) کاراکترلرین یانیندا، ژاپون یازی سیستمی ایکی هجالی حرفلردن، هیراقانا و کاتاکانادان دا فایدالانیر. لاتین حرفلری محدود وضعده عوموماً قیسا آدلاردا ایشله‌نیر، سایی سیستمینده ده عرب ساییلاری، اسکی چین ساییلاری‌نین یانیندا ایشله‌نیر. ژاپونجانین جۆمله فوْرماسی فاعیل، مفعول، فعل‌دیر.
بؤلمه:دیللر بؤلمه:آسیا دیللری بؤلمه:Languages attested from the 8th century بؤلمه:ژاپون دیلی بؤلمه:التصاقی دیللر بؤلمه:ژاپون دیللری بؤلمه:Languages of Palau بؤلمه:Subject–object–verb languages
دوو موتورز
دوو موتورز (اینگیلیسجه: Daewoo Motors) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت اوتوموبیل ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«دوو موتورز»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
۱۹۲۳-جو ایلده فیلیسطین
بۇ مقاله ۱۹۲۳-جو ایلینده فیلیسطینده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
باتسانا
باتسانا(اینگیلیسجه:Bhatsana) هیندوستان اؤلکه‌سینین هاریانا ایالتینده بیر کند دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کیان تازا آبادی
كيان تازا آبادي  کندی موغان‌شهر بؤلگه‌سی نین، مرکزی بولومو و ساوالان قصبه سی نده یئرلیشیب.
اهالي
كيان تازا آبادي کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 152 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان توركجه سی نده دانيشيرلار.
ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
قایناق‌لار
بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی بؤلمه:موغان‌شهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری
دیوید سی. بروریک
'''دیوید سی. بروریک''' (اینگیلیسجه: David C. Broderick) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو و کالیفورنیا ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۲۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۵۹ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
جیمز باناتین
جیمز باناتین (اینگیلیسجه: James Bannatyne) (دوْغوم:June 30, 1975 Lower Hutt) بیر فوتبالیست. نیوزیلند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
دیوید سی. بروریک
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۵۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:واشینقتن، دی.سی. دوغوملولار بؤلمه:کالیفورنیا ایالتینین تاریخی
جیمز باناتین
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۷۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:فوتبال قولرلری بؤلمه:۲۰۰۹ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
کاپوته
کاپوته (لهیستانجا: Kaputy) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 150 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kaputy»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قو داو ایستادیومو
قو داو ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Gò Đậu Stadium) ویئتنام اؤلکه‌سینده بیر ایستادیومدور. 1975 ایلینده تاسیس اوْلونوب. بۇ ایستادیوم عۆمومی‌لیکده ۱۸٬۲۵۰ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gò Đậu Stadium»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایستادیوملار
دان قیونز
دان قیونز (اینگیلیسجه: Don Givens) (دوْغوم:August 9, 1949 Limerick) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ایرلند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
شیبوتووو
شیبوتووو (Shibotovo Шиботово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
کوربین، کانزاس
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بالتیک دنیزی
بالتیک دنیزی — قوزئی اوروپادا یئرلشن دنیز. سطحی ساحه‌سی (آدالاری اوْلمادان) - ۴۱۵ km². سۇ حجمی - ۲۱،۵ مین km³. بالتیک دنیزی اطلس اوقیانوسو حؤوضه‌سینه عاییددیر.
تاریخی
بالتیک دنیزی‌نین سطحی سوْن بوزلاشما دؤورو زامانی تماماً بۇز باغلامیش‌دی. ۱۴ مین ایل بۇندان اوّل بوزلاقلار اریمه‌یه باشلادی. دنیز سویو تخمیناً ۱۰.۳۰۰ ایل بۇندان اوّل بوغاز واسطه‌سی‌له مرکزی سوئد رایوندا بوْشلوقلاری دولدورماغا باشلادی. یوکسلن دۆنیا اوقیانوسی سوییه‌سی (تخمیناً ۷-۷.۵ مین ایل بۇندان اوّل) چاغداش دانمارک بوغازیندان بیر کئچید یاراتدی. بئله‌لیک‌له، بالتیک دنیزی تدریجاً ایندیکی فوْرماسینا گلیب دۆشدو.
قایناقلار
بؤلمه:دنیز
کالوقا
کالوقا (Kaluga) (Калуга) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و کالوقا اوبلاستیده یئرلَشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 324698 نفر دیر.
سیم لوتس
سیم لوتس (اینگیلیسجه: Siim Luts) ایستونیتلی فوتبال اوْیونچوسو. ایستونی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
کالوقا
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
آناتومی
آناتومی - اوْرقانیزمین اوْرقانلارینین، توْخومالارینین، سلول‌لری‌نین قورولوشونو و فوْرماسینی اؤیره‌نن علم. آناتومی سؤزو یونان دیلی "آناتمنو" سؤزون‌دن‌دیر و معناسی "یاریرام" دئمک‌دیر. حئیوانلار ایله علاقه دار حئیوان آناتومیاسی (زووتومی) بیتکیلرله علاقه دار بیتکی آناتومیاسی دئییلیر کی، ایکی آلت بوداغا بؤلونور.
بۇ بیلیم بوداقلاریندان بیری اینسان آناتومیاسیدیر کی، اینسانین اوْرقانلارینین نئجه دوزولمه‌سینی و اوْنلارین اینسان حیاتین‌داکی خۆصوصیتینی اؤیرنیر.
خاریجی کئچیدلر
بؤلمه:آناتومی بؤلمه:Anatomical terminology بؤلمه:بیولوژینین بؤلمه‌لری بؤلمه:Morphology (biology)
آوقوستین بی. کلی
'''آوقوستین بی. کلی''' (اینگیلیسجه:Augustine B Kelley) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۸۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۵۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:پنسیلوانیا دموکراتلاری بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
تلفون
بندانگشتی|بل ایلک [[نیویورک-شیکاقو تماسیندا -۱۸۹۲]] بندانگشتی|باسما دۆیمه‌لی بیر تلفون تلفون (یونانجادان: τῆλε اۇزاق و φωνή، "سس") — ایکی یا نئچه ایستیفاده‌چی‌یه بیربیریندن اۇزاق اوْلان زامان دانیشماق ایمکانی یارادان ایرتباطی بیر وسیله. تلفون سسلری، نوعاً اینسان سسی‌نی، داشیماغا مۆناسیب الکترونیک سیقناللارا دؤنوشدورور و کابل یا آیری داشیما مدیالار آراجلیغییلا اۇزاق فاصیله‌لرده یئنی‌دن ائشیدیله‌بیلن فوْرمایا دؤندریر. تلفونو ۱۸۷۶ ایلینده آمریکادا الکساندر قراهام بل ایختراع ائتدی و تئزلیکله تیجارت، دؤولت و ائو صاحیبلری‌نین یانیندا حیاتی دیَر قازاندی. تلفون بوگۆن چوْخ گئنیش ایستیفاده‌سی اوْلان کیچیک وسیله‌لردن‌دیر.
بؤلمه:تکنولوژی
اکونها، آنقولا
اکونها، آنقولا (اینگیلیسیجه: Ekunha) آنقولا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
جان اس. مکیرنان
'''جان اس. مکیرنان''' (اینگیلیسجه: John S. McKiernan) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. نوتردام بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۱۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۹۷ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۱۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۹۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:پراویدنس دوغوملو وکیللر
پاول والدن
پاول والدن (Paul Walden; July 26, 1863 – January 22, 1957) آلمانلی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آلمان کیمیا‌چیلاری
تشرونی ویزد (باتی پراق)
تشرونی ویزد (باتی پراق) (چک‌جا: Červený Újezd (Prague-West District)) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۰۳۳ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۵٫۳۴ کیلومتر موربّع ایدی و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:چک شهرلری
مرکزی میشیقان بیلیم‌یوردو
مرکزی میشیقان بیلیم‌یوردو (Central Michigan University, )آمریکانین مونت‌پلیزانت، میشیقان شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. و ۲۶٬۷۲۶ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. مرکزی میشیقان بیلیم‌یوردو ۱۸۹۲ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی‌ اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.
قایناقلار
بؤلمه:بیلیم‌یوردلار
تایرون ابوهی
تایرون ابوهی (اینگیلیسجه: Tyronne Ebuehi) (دوْغوم:December 16, 1995 Haarlem) بیر فوتبالیست. بنفیکا فوتبال کولوبو و نیجریه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:دن هاق کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:بنفیکا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
آغ‌بولاق‌مخور (شوط)
اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۱۲۵ نفر اهالی سی و ۲۵ عائیله سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:شوط بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
یاروسلاو سایفرت
یاروسلاو سایفرت (Jaroslav Seifert) شاعیر، ژورنالیست و یازیچی - ۲۳ سپتامبر ۱۹۰۱ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۴  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۰ ژانویه ۱۹۸۶ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jaroslav Seifert»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:پراقلی یازیچیلار
سئوگی گوجو (فیلم، ۱۹۹۸)
سئوگی گوجو (What Dreams May Come, Aşkın Gücü (film, 1998), ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش فانتزی دراماتیک رومانتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی ماکس فون سیدو، آنابلا شورا، کوبا قودینق جونیور جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین مایکل کامن یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۹۸-جی ایلین فیلملری بؤلمه:آمریکانین ملودرام فیلملری بؤلمه:آمریکا فیلملری بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر بؤلمه:ان یاخشی ویزوال اثرلره گؤره اوسکار اؤدولی آلان فیلملر بؤلمه:ونزوئلادا گئچن فیملر بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری رومانلارینا اساسلانان فیلملر
پیکولی، روسیه
پیکولی، روسیه (Pikuli Пикули) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
پوتنام بؤلگه‌سی، ایلینوی
پوتنام بؤلگه‌سی (اینگیلیسجه: Putnam County, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتینده یئرلشن بیر بؤلگه‌. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۲۵ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۵۷۴۰ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:پوتنام بؤلگه‌سی، ایلینوی بؤلمه:آمریکا شهرلری
چوخوو-پینقکی
چوخوو-پینقکی (لهیستانجا: Czuchów-Pieńki) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Czuchów-Pieńki»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
آشکامپ، کنتاکی
آشکامپ (اینگیلیسجه: Ashcamp, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتینده یئرلشن بیر شهر.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ویلا دادا
ویلا دادا (ایتالیاجا: Villa d'Adda) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۷۵۴ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۸۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لومباردیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Villa d'Adda»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
پانتلئیوسکایا
پانتلئیوسکایا (Panteleyevskaya Пантелеевская) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
۱۹۲۲-جی ایلده فیلیسطین
بۇ مقاله ۱۹۲۲-جی ایلینده فیلیسطینده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
سنت هلیر، لندن
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
جان ملینکمپ
جان ملینکمپ (اینگیلیسجه: John Mellencamp) آمریکالی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. جان ملینکمپ ۷ اوْکتوبر ۱۹۵۱ ‏ تاریخینده سیمور، ایندیانا شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
مالوی، آیووا
مالوی، آیووا (Maloy, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۶۱ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۹ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۱۸٫۱ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. مالوی دنیز سئوییه‌سیندن ۳۳۷ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
کیتاب
thumb|کیتابلار کیتاب یا بیتیک، بیر طرفدن بیربیرینه یاپیٛشیٛق و اۆچ طرفدن آچیق یازیلمیش صفحه‌لر، رسم‌لی، شکیل‌لی و یا اوزرینه چاپ اولونموش صفحه دیر بۇ صفحه دئییلن هر شئی اولار بیلر قدیم زامانلار داش، آغاج، سوموک و دری اوستونده ده یازیلردی کی هر کیمسه اوز آدییلا تانینیر دی اورنک داش کیتابلار یا دری کیتابلار. ایندیکی زاماندا الکترونیک کیتاب لار یاییلیر کی خام ماده لر ایستمیر و بیر مانیتور دا یازینی گؤستریر و الکترونیک کیتاب آدلانیر.
کیتابی جیلد ائله‌مه‌یه، صحافی دئییلیر. کیتاب مۆختلیف بیچیم‌لرده موجود اولابیلر: جیب کیتابیٛ، رقعی، وزیری، رحلی، سولطانی و بؤیوک کیتاب و….
آد
کیتاب سؤزجۆیۆ عربجه‌دن تۆرکجه‌یه گیریب. تۆرک دیلینده کیتابا بیتیک دئییلر آمّا چوْخ تۆرک دیللرینده کیتاب سؤزجوگو ایشلنیر.
کئچمیشی
کیتابین بش مین ایللیک بیر تاریخی وار. ایلک دفعه یارانان کیتاب پالچیق لوح لار حساب اولورلار. بشرین ارتباطا و باغلانتی قورماغا احتیاج‌لارینا گوره دییشیلیب بوگون کی حالینا چاتیب.
جورج لوث
جورج لوث (George Lewith) بیلیم اینسان. ۱۲ ژانویه ۱۹۵۰ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. جورج لوث کمبریج بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری ساوت‌همپتون بیلیم‌یوردو,‌دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«George Lewith»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
فومکینو، روسیه
فومکینو، روسیه (Fomkino Фомкино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
لیلاندقرو، ایلینوی
لیلاندقرو، ایلینوی (Leland Grove, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۶۲  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۵۰۳ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۹۳۰٫۸۱ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Leland Grove, Illinois»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایلینوی ایالتین شهرلری
برنت، تکزاس
برنت، تکزاس (Burnet, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 22.7 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 5987 نفر و اها‌لی سیخلیغی 228.6 اینسان  کیلومتر موربّع دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
اورموند بای دسی، فلوریدا
اورموند بای دسی، فلوریدا (اینگیلیسجه:Ormond-by-the-Sea, Florida ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۴۳۰ نفر ایمیش و ۵٫۱ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و فلوریدا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ormond-by-the-Sea, Florida»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مارسچیانو
مارسچیانو (ایتالیاجا: Marsciano) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۸۷۰۰ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۸۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و اومبریا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Marsciano»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
برتران ترائوره
برتران ترائوره (اینگیلیسجه: Bertrand Traoré) (دوْغوم:September 6, 1995 Bobo-Dioulasso) بیر فوتبالیست. اولمپیک لیون فوتبال کولوبو و بورکینافاسو میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
دیوید کارنز
دیوید کارنز (اینگیلیسجه: David Karnes) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. لینکولن‌ده‌کی نبراسکا بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۴۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
آرمین وایس
آرمین وایس (Armin Weiss; November 5, 1927 – December 7, 2010) آلمانلی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
کورخیدورا ایستادیومو
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Estadio Corregidora»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۱۸۷۸-جی ایلده بریتانیا
بۇ مقاله ۱۸۷۸-جی ایلینده بریتانیادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
آرمین وایس
قایناقلار
بؤلمه:آلمان کیمیا‌چیلاری
کورخیدورا ایستادیومو
قایناقلار
بؤلمه:ایستادیوملار
ایستارایا ویچوقا
ایستارایا ویچوقا (Staraya Vichuga Старая Вичуга) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر
جوزف آی. فرانس
'''جوزف آی. فرانس''' (اینگیلیسجه:Joseph I France) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و جومهوری حزبینین عوضوو. کمرون شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. همیلتون کالجی و لایپزیق بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۷۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۳۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:مریلند سناتورلار بؤلمه:کمرون، میزوری دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:مریلند جومهوریتچیلر بؤلمه:مریلند دوغوملو دوکتورلاری بؤلمه:پرت دیپازیت، مریلند دوغوملولار
وینوت، نبراسکا
وینوت (اینگیلیسجه: Wynot, Nebraska) آمریکانین نبراسکا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۷۹ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایستارهاب
ایستارهاب (اینگیلیسجه: StarHub) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت تله‌کام ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«StarHub»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
ازنا
ازنا ، لوریستان اوستانی نین ازنا بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره بۇ شهرین ۴۷٬۴۸۹ نفر جمعیتی واردیر.
ائشیک باغلانتیلار
بؤلمه:لوریستان اوستانی‌نین شهرلری بؤلمه:ازنا بؤلگه‌سی
پداپولیوارو
پداپولیوارو (اینگیلیسجه:Pedapulivarru) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
آغ‌بولاق‌کیلیساکندی، چالدیران
آغ‌بولاق‌کیلیساکندی (چالدیران) کندی چالدیران بؤلگه‌سینین، دشتک بؤلومو و قوزئی آواجیق قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
قایناق‌لار
بؤلمه:چالدیران بولگه سینین کندلری
هانک لوکلین
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
بایرام سنتر، نیوجرسی
بایرام سنتر، نیوجرسی (اینگیلیسجه:Byram Center, New Jersey ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۹۰ نفر ایمیش و ۲٫۸۹۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۶۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و نیوجرسی ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Byram Center, New Jersey»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اوشک (اوشوینچیم)
اوشک (اوشوینچیم) (لهیستانجا: Osiek, Oświęcim County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و کیچیک لهیستان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 6300 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Osiek, Oświęcim County»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
هیو لئونارد
هیو لئونارد (Hugh Leonard) یازیچی -
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hugh Leonard»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پیلوا، روسیه
پیلوا، روسیه (Pilva Пильва) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
ساماسینقا
ساماسینقا (اینگیلیسجه:Samasingha) هیندوستان اؤلکه‌سینین اودیسا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده اودیا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
دوقبو-توتا، بنین
دوقبو-توتا، بنین (اینگیلیسیجه: Dogbo-Tota) بنین اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۶۵ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۱۰۱٬۸۷۰ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر و ۴۷۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
تاینادیل، ویرجینیا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Thynedale, Virginia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
۱۹۲۱-جی ایلده فیلیسطین
بۇ مقاله ۱۹۲۱-جی ایلینده فیلیسطینده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
سنت نئوتز
سنت نئوتز (اینگیلیسی‌جه: St Neots) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 31165 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
۲۵ دی
۲۵ دی، ایران تقویمینده ایلین ۳۰۱-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۶۴ گۆن (نورمال ایل) یا ۶۵ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
۱۹۷۸-جی ایلده رودزیا
بۇ مقاله ۱۹۷۸-جی ایلینده رودزیادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
اؤلوملر
بؤلمه:۱۹۷۸-جی ایلده اؤلکه‌لر بؤلمه:۱۹۷۸-جی ایلده آفریقا
میتاری ماروار
میتاری ماروار (اینگیلیسجه:Meethari Marwar) هیندوستان اؤلکه‌سینین راجستان ایالتینده بیر کند دیر.
والین، ایندیانا
والین (اینگیلیسجه: Valeene, Indiana) آمریکانین ایندیانا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
میتاری ماروار
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
والین، ایندیانا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قاچیش (فیلم)
قاچیش (Ran, ) ژاپون دیلینده دۇزلمیش گرچک حادیثه‌یه دایانان فیلم.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۸۵-جی ایل فیلملری بؤلمه:ژاپون فیلملری بؤلمه:فرانسه فیلملری بؤلمه:ژاپونجا فیلملر بؤلمه:آکیرا کوروساوانین فیلملری
ترنووا (باتی پراق)
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Trnová (Prague-West District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
ویلا چلیرا
ویلا چلیرا (ایتالیاجا: Villa Celiera) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۷۷۰ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۷۱۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و آبروتزو اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Villa Celiera»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
جورج سیبر
جورج سیبر (George Siber) بیلیم اینسان. ۷ سپتامبر ۱۹۴۴ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. جورج سیبر مکقیل بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
ویلا چلیرا
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
فوفونووو
فوفونووو (Fofonovo Фофоново) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بوریاتیادا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:بوریاتیا کندلری
اورئینج بؤلگه‌سی، ورمونت
اورئینج بؤلگه‌سی (اینگیلیسجه: Orange County, Vermont) آمریکانین ورمونت ایالتینده یئرلشن بیر بؤلگه‌. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۷۸۱ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۸۹۹۹ نفر ایدی.
کاپوشنقکی
کاپوشنقکی (لهیستانجا: Kapuśniki) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
کنجی واکای
کنجی واکای (اینگیلیسجه: Kenji Wakai) کئچمیشده بیر ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
کاپوشنقکی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kapuśniki»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کنجی واکای
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
کیفن فالنتاین
کیفن فالنتاین (اینگیلیسجه: Kevin Valentine) موسیقیچی - هارد راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. کیفن فالنتاین ۲۱ مئی ۱۹۵۶ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
۲۶ دی
۲۶ دی، ایران تقویمینده ایلین ۳۰۲-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۶۳ گۆن (نورمال ایل) یا ۶۴ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
ایسترایپ
ایسترایپ (اینگیلیسجه: Stripe (company) ) بیر شیرکت دیر. شیرکت Patrick Collison طرفیندن قۇرولموش‌دور. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی 1300 نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Stripe (company)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
فوتوسینتز
بندانگشتی|فوتوسینتز فوتوسینتز بیتکی و بیر سیرا باشقا اوْرقانیزم‌ده گئدن ایشیق انرژیسینین کیمیوی انرژییه چئوریلمه‌سی پروسه سیدیر.
بیتکی فوتوسینتزینده ایشتیراک ائدن اساس اوْرقانی یارپاق. آغیزجیقلاردان یارپاغا هاوا داخیل اوْلور کی، اوْنون دا ترکیبینده اوْلان کربون قازین‌دان بیتکی یئیجک کیمی ایستیفاده ائدیر. یارپاق سلول‌لرین‌ده‌کی کلوروپلاستلارندن ایستیفاده ائتمک‌له بیتکی کیمیوی چئوریلمه یوْلو ایله غئیری-اوْرقانیک ماده‌لردن (کربون قازی و سۇدان) مورکّب اوْرقانیک ماده‌لر یارادیر.
فوتوسینتز زامانی ایشیق‌دا اوْرقانیک ماده یارانماسی ایله برابر، هم ده اطراف مۆحیط‌ده اوکسیژن خاریج ائدیلیر. فوتوسینتز ائتمک قابیلیتی یاشیل بیتکیلرین اساس اؤزللیکلریندن بیریدیر. غئیری-اوْرقانیک ماده‌لردن اوْرقانیک ماده یارادان اوْرقانیزملر آوتوتروفلار آدلانیر ("آوتوس"-اؤزو، "تروفه" - قیدالانما).
آغ‌داش، چالدیران
آغ‌داش (چالدیران) کندی چالدیران بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و به‌به‌جیک قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
فوتوسینتز
بیتکیلر گۆنش انرژی‌سیندن اوْرقانیک ماده‌لرین سینتزینده ایستیفاده ائدیر و دیگر جانلیلار دا قئیدالانارکن اوْنلاردان یارارلانیر. جانلیلارین تنفوسونو تامین ائدن اوکسیژن ده فوتوسینتز نتیجه‌سینده آلینیر. فوتوسینتز پروسه¬سی یالنیز ایشیق‌دا گئدن پروسه‌دیر. اوْرقانیک ماده و اوکسیژن عمله گلیر. تنفّوس هم ایشیق‌دا هم ده قارانلیق‌دا گئدیر. تنفوس زامانی کربون قازی و غئیری-اوْرقانیک ماده عمله گلیر.
ایلک دفعه اوْلاراق فوتوسینتزی روس عالیمی کلیمنت آرکادیویچ تیمیریازو کشف ائتمیشدیر.
آغ‌داش، چالدیران
خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
فوتوسینتز
فوتوسینتز سؤزو یونانجا فوتوس (ایشیق) و سینتزیس (بیرلشمه) سؤزلریندن گلمک‌ده‌دیر.
آغ‌داش، چالدیران
قایناق‌لار
بؤلمه:چالدیران بولگه سینین کندلری
فوتوسینتز
بؤلمه‌:بیولوژی
بؤلمه:فوتوسینتز بؤلمه:Agronomy بؤلمه:Biological processes بؤلمه:Botany بؤلمه:Cellular respiration بؤلمه:Ecosystems بؤلمه:متابولیزم بؤلمه:Plant nutrition بؤلمه:Plant physiology بؤلمه:Quantum biology
آذربایجان داستان‌لاری
آذربایجان داستان‌لاری — آذربایجان شیفاهی خالق ادبیاتی‌نین ترکیب حیصه‌سی.
" کیتابی دده قورقود "  داستانی‌نین منشایی اورتا آسیا اولسا دا، اوغوزلار ین سیخ مسکونلاشدیغی آذربایجان اراضی‌سینده فورمالاشیب. بوراداکی حکایه و ماهنی‌لار 13. عصرین باشلانغیجیندان گئج اولماماقلا فورمالاشمیش، 15. عصردن گئج اولماماقلا یازی‌یا آلینمیش اولمالی ایدی. داستانین گونوموزه آذربایجان دیلینده‌کی  درسدن الیازماسی و 16. عصر تورکجه‌سینه یاخین واتیکان الیازماسی گلیب چاتیب. داستان اوغوزلارین ایشغال ائدیلمیش قافقاز تورپاق‌لاریندا  " کافیرلرله "  موباریزه‌ سینده بحث ائدیر. اوغوز خان لا باغلی  " تاریخ-ای اوغوز "  داستانی‌نین ایسه نظامی گنجوی‌ نین  " ایسگندرنامه "‌سی ایله بنزر سوژه خطلرینه مالیک اولماسی بو داستانین دا آذربایجاندا یارادیلماسینی ثوبوت ائدیر. هم  " کیتابی-دده قورقود " ، هم ده  " اوغوزنامه "  داستانی موختلیف آذربایجان میفلری‌نین منشاییدیر.
صفوی دؤورونده آذربایجان خالق داستان‌لاری —  " شاه اسماییل " ،  " اصلی و کرم " ،  " آشیق غریب " ،  " کوراوغلو "  داستان‌لاری یارادیلمیشدیر. یئرلی دیالکت‌لر و کلاسیک دیل آراسیندا کؤرپو رولونو اوینایان بو داستان‌لار زامانلا عثمانلی، اؤزبک و فارس ادبیاتلارینا نوفوذ ائدیر، حتّی آذربایجان خالقی ایله علاقه‌لر نتیجه‌سینده  " آشیق غریب "  داستانی ارمنی و گورجو لره کئچیر. بو لیریک و اپیک رومانس‌لارین تورک ادبیاتی‌نین عثمانلی و چاغاتای قوللاری ایله موقاییسه‌ده آذربایجان ادبیاتی‌نین کاراکتریک بیر خوصوصیتی حساب ائدیله بیلر. 18. عصر ادبیاتی‌نین ان اؤنملی ادبی آبیده‌سی آنونیم مؤلیفین  " شهریار و صنوبر "  خالق داستانی اساسیندا یازدیغی  " شهریار "  داستانی‌دیر. دیگر مشهور آذربایجان داستان‌لاری  " عباس و گولگز " ،  " عبدالله و جهان " ،  " شیکاری " ، فردوسی‌ نین  " شاهنامه " سینه اساسلانان  " رستم و سهراب " دیر.
اتک یازی‌لار
بؤلمه:آذربایجان فولکلورو
مارچلو لیپی
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
زیمبابوه
بندانگشتی|سول|زیمبابوه اؤلکه‌سی‌نین بایراغیبندانگشتی|سول|ایندیکی زیمبابوه و اسکی رودزیا اؤلکه‌سی‌نین یئری آفریقا نین گونئیینده زیمبابوه  آفریقا دا بیر اؤلکه. باشکندی هراره دیر. ۱۳٬۳۴۹٬۰۰۰نفوسا صاحیب دیر. رسمی دیلیاینگیلیس دیلی و اون آلتی رسمی دیلی وار. زیمبابوه ۱۹۸۰-نجی ایله قدر بؤیوک بریتانیانین مستعمره‌لریندن ساییلیردی و باغیمسیزلیقدان اؤنجه گونئی رودزیا آدلانیردی.
گؤرونتولر
بؤلمه:آفریقا اؤلکه‌لری بؤلمه:اؤلکه‌لر بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر بؤلمه:جی ۱۵ اؤلکه‌لر بؤلمه:دنیزه چیخیشی اولمایان اؤلکه‌لر بؤلمه:آفریقا بیرلیگی اؤلکه‌لری
کالیازین
کالیازین (Kalyazin) (Калязин) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و تور اوبلاستینده یئرلَشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 13867 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
۲۷ دی
۲۷ دی، ایران تقویمینده ایلین ۳۰۳-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۶۲ گۆن (نورمال ایل) یا ۶۳ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
اقلینتو
اقلینتو (ایتالیاجا: Aglientu) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۲۳۴ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۲۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و ساردینیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
سلودکا، وولوقدا اوبلاستی
سلودکا، وولوقدا اوبلاستی (Sludka, Velikoustyugsky District, Vologda Oblast Слудка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
قوجارپور کالان
قوجارپور کالان (اینگیلیسجه:Gujjarpur Kalan) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۵۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
۱۹۴۴-جو ایلده چین
بۇ مقاله ۱۹۴۴-جو ایلینده چینده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
اؤلوملر
بؤلمه:۱۹۴۴-جو ایلده اؤلکه‌لر بؤلمه:۱۹۴۴-جو ایلده چین
آلفرد وول
آلفرد وول (Alfred Wohl; October 3, 1863 – December 25, 1939) آلمانلی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آلمان کیمیا‌چیلاری
پئیلوا، پرم دیاری
پئیلوا، پرم دیاری (Paleva, Kudymkarsky District, Perm Krai Палева) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
سنت ماوس
سنت ماوس (اینگیلیسی‌جه: St Mawes) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
راکوئل کاسترو
راکوئل کاسترو (اینگیلیسجه: Raquel Castro) آمریکالی موغنی، یازیچی و اوْیونچو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Raquel Castro»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
۱۹۵۹-جو ایلده رواندا اوروندی
بۇ مقاله ۱۹۵۹-جو ایلینده رواندا اوروندیده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۹-جو ایلده اؤلکه‌لر بؤلمه:۱۹۵۹-جی ایلده آفریقا
قطر اۇلدوزلار لیگی
قطر اۇلدوزلار لیگی (دوري نجوم قطر) قطر فوتبال لیگلرینین ان اۆست سوییه‌سی‌دیر. لیگ ۱۹۷۳-جی ایلده قۇرولموش‌دور. ۱۴ تیمین ایشتیراک ائتدیی لیگدن هر فصل ۱ تیم چوخلوق دۆشمک‌ده و آلت لیگدن ۱ تیم بۇ لیگ یوکسلمک‌ده‌دیر.
خاریجی لینکلر
۱ بؤلمه:ان یوخاری سوییه‌لی فوتبال لیگلری آسیادا
کالا سانقیان
کالا سانقیان (اینگیلیسجه:Kala Sanghian) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر شهر دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۲۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
۲۸ دی
۲۸ دی، ایران تقویمینده ایلین ۳۰۴-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۶۱ گۆن (نورمال ایل) یا ۶۲ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
مالکوم، آیووا
مالکوم، آیووا (Malcom, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۵۸ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۸۷ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۱۸۱٫۷ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. مالکوم دنیز سئوییه‌سیندن ۲۷۹ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
۲۰۰۵-جی ایلده ايسراییل
بۇ مقاله ۲۰۰۵-جی ایلینده ايسراییلده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
چوخلبه
چوخلبه (لهیستانجا: Czuchleby) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Czuchleby»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لیک سیتی، میشیقان
لیک سیتی، میشیقان (Lake City, Michigan) آمریکانین میشیقان ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲٫۷۲  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۸۳۶ نفر دیر. بۇ شهر ۳۸۱ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lake City, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:میشیقان ایالتین شهرلری
کونزتانس بئیکر موتلئی
کونزتانس بئیکر موتلئی (اینگیلیسجه: Constance Baker Motley) آمریکا-آفریقالی و سیاستچی قادین ، دموکرات حزبینین عوضوو و نیو یورک ایالتین سناتور ایدی. نیویورک بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۲۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۲۰۰۵ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۲۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۰۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
لمون قروو، فلوریدا
لمون قروو، فلوریدا (اینگیلیسجه:Lemon Grove, Florida ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۵۷ نفر ایمیش و فلوریدا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lemon Grove, Florida»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سدان، کانزاس
سدان (اینگیلیسجه: Sedan, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۰۱۶ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
جان اس. مورقان
'''جان اس. مورقان''' (اینگیلیسجه: John S. Morgan) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. جانز هاپکینز بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۶۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۶۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
کیس وسترن رزرو بیلیم‌یوردو
کیس وسترن رزرو بیلیم‌یوردو (Case Western Reserve University, ، جامعة كيس وسترن ريسرف)آمریکانین کلیولند شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ بیلیم‌یوردو شهرین حومه‌سینده‌دیر. خوصوصی و اؤزل اؤیره‌تیم قۇرومودیر.
قایناق‌لار
Case Western Reserve University
اریتره
اریتره — آفریقا قیطعه‌سینین شرقین‌ده دؤولت. اریتره باشکندی (پایتختی) اسمره دور. ۴٬۴۰۱٬۰۰۹نفوسا صاحیب دیر. رسمی دیلی عرب دیلی ایله اینگیلیس دیلی دیر.
جوغرافییاسی
شرقی آفریقانین قوزئین‌دا یئرلشه‌ن اؤلکه. غربده سودان، گونئی‌دا اتیوپی و گونئی-شرق‌ده جیبوتی ایله همسرحددیر. اؤلکه‌نین شرقی و قوزئی-شرقی قیرمیزی دنیزی ساحلی بویونجا اوزانیر. باشکندی آسمرهدیر.
تاریخی
اریتره ایتالیا طرفین‌دن ایشغال ائدیل‌دی و رسمی اولاراق ۱ ژانویه ۱۸۹۰-جی ایلده بۇ اؤلکه‌نین موستملکه‌سینه چئوریل‌دی. ایتالیا ایکینجی دونیا محاربه‌سین‌ده مغلوب اوْلدوق‌دان سوْنرا اریتره ۱۹۴۱-جی ایلده‌ن ۱۹۵۲-جی ایله قدر بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی-نین حمایه‌سینه وئریلمیش‌دیر. او زامان اؤلکه‌نین بایراغی بوتون رسمی دایره‌لرده دالغالانیردی. ۲ دسامبر ۱۹۵۰-جی ایلده بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی-نین قراری ایله اتیوپییا بیرلشدیریل‌دی. ۱۹۵۱-جی ایلده‌ن ۱۹۶۲-جی ایله قدر اتیوپینین موختار بؤلگه‌سی اولاراق قال‌دی. خالقین ناراحات‌لیغی بۇ قرارا قارشی آرت‌دی و اریتره ۳۰ ایل بویونجا اتیوپی حکومتینه قارشی دیره‌ن‌دی و بۇ دیرنیش ۱۹۹۱-جی ایلده بیت‌دی. ۱۹۹۳-جو ایلده بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی-نین قراری ایله اریتره موستقیل‌لیک الده ائتدی. اؤلکه چوخمدنیت‌لی و ایکیدین‌لی‌دیر. مۆعاصیر اریتره نین آدی ایلک دفعه ایتالیان ایشغال‌چیلاری طرفین‌دن ایستیفاده ائدیلمیش‌دیر.
اهالی‌سی
۶٬۲۳۳٬۶۸۲ نفر. اؤلکه‌ده یاشایانلارین ۵۵٪ تیگرینیا، ۳۰٪ تیگرئ، ۴٪ ساهو و دیگر ائتنیک قروپلاردیر.
ایقتصادیاتی
اریتره دا اهالینین اکثریتی (۸۵٪) اکینچی‌لیک و حئیواندارلیقلا مشغول‌دور. اهالینین اوچده ایکی‌سی اوتوراق و یاری-اوتوراق، قالانی کؤچری حیات سورور. اؤلکداخی‌لی هاسیلاتی ۵۵۰ میلیون دوللار اولاراق حساب‌لانیر. آدامباشینا دوشه‌ن میلّی گلیر ۱۵۰ دوللاردیر. اؤلکه‌نین ایقتصادی دورومو آغیردیر.
تحصیل
اریتره دا تحصیل بئشمرهه‌له‌لی‌دیر: آنا مکتب، ایبتدایی مکتب، ایلک مکتب، اورتا مکتب و بیلیم یوردو. ایبتدایی، ایلک و اورتا مکتب‌ده تخمیناً ۲۴۵٫۰۰۰ مکتب‌لی تحصیل آلیر. تحصیلین شوعاری وطن، آنا دیلی‌دیر.
مدنیتی
بو اؤلکه تیجارت و آلوئر اۆچون دونیانین باغلانتی نقطه‌سی‌دیر. اریتره مدنیتین‌ده ایتالیان مدنیتینین ایزلرینی گؤرمک اولار. بۇ گون اؤلکه‌ده ایتالیان مطبخیندن فایدالانمیش کافه لر فعالیت گؤستریر.
خلیفه ایستادیومو
بندانگشتی|خلیفه ایستادیومو دییشدیریلیر خلیفه اۇلوسلار آراسی ایستادیومو، قطرین باشکندی دوحه' دا چوْخ مقصدلی اوْلاراق اینشا ائدیلن ایستادیوم. اکثریت‌له فوتبول ماچلاری اۆچون ایستیفاده ایستادیوم‌دا ایدمان موسابیقه‌لری دا آپاریلیر. دوحه ۲۰۰۶ آسیا اوْیونلارینا ائو صاحیب‌لییی ائده‌جک ایدمان کومپلکسینین بیر حیصّه ‌سی اوْلان خلیفه اۇلوسلار آراسی ایستادیومو ۵۰.۰۰۰ تاماشاچی ظرفیّتی وار
هیلدا الیس داویدسون
هیلدا الیس داویدسون (Hilda Ellis Davidson) یازیچی - ۱ اوْکتوبر ۱۹۱۴ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار
ب‌ام‌و ام
ب‌ام‌و ام (اینگیلیسجه: BMW M) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت اوتوموبیل ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«BMW M»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
نیوتاون، میزوری
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Newtown, Missouri»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
نیکولاس ماتیلو
نیکولاس ماتیلو (اینگیلیسجه:Nicholas Mattiello) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:کرانستون، رود آیلند سیاستچیلری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:رود آیلند دموکراتلاری
جورج بیلمن
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«George Billman»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
۲۹ دی
۲۹ دی، ایران تقویمینده ایلین ۳۰۵-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۶۰ گۆن (نورمال ایل) یا ۶۱ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
نووایا آدیقی
نووایا آدیقی (Novaya Adygea Новая Адыгея) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آدیغیه جومهوریتینده یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده آدیغیه خالقی ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره مسیحی و سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:آدیغیه کندلری
پداپولیپاکا
پداپولیپاکا(اینگیلیسجه:Pedapulipaka) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ویلا بیسکوسی
ویلا بیسکوسی (ایتالیاجا: Villa Biscossi) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۷۴ نفر ایمیش. و لومباردیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Villa Biscossi»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تابوری، پرم دیاری
تابوری، پرم دیاری (Tabory, Dobryanka, Perm Krai Таборы) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
ویلا بیسکوسی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
تابوری، پرم دیاری
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
مالایا کوزلووکا
مالایا کوزلووکا (Malaya Kozlovka Малая Козловка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
بوورزتوون، ایندیانا
بوورزتوون (اینگیلیسجه: Bowerstown, Indiana) آمریکانین ایندیانا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ولکوم، لوئیزیانا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
شنقنقو، آنقولا
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
سن فیورانو
سن فیورانو (ایتالیاجا: San Fiorano) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۷۲۴ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لومباردیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«San Fiorano»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
سنت ماری کرای
سنت ماری کرای (اینگیلیسی‌جه: St Mary Cray) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
آوقوست ایچ. آندرزن
'''آوقوست ایچ. آندرزن''' (اینگیلیسجه:August H Andresen) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۹۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۵۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:مینسوتا جومهوریتچیلر بؤلمه:رد وینق، مینه‌سوتا دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
پوهوری (باتی پراق)
پوهوری (باتی پراق) (چک‌جا: Pohoří (Prague-West District)) بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pohoří (Prague-West District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
سو قوشلاری
سو قوشلاری (Water Birds) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش بَلگه‌سل قیسا فیلم. ۱۹۵۲ میلادی ایلینده ۱ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزه‌یه لایق گؤرولموش‌دور.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۲-جی ایل فیلملری بؤلمه:آمریکا فیلملری بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری بلگه سل فیلملری بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر بؤلمه:بلگه سل قیسا فیلملر بؤلمه:بن شارپستینین فیلملری
۱۹۳۲-جی ایلده سیام
بۇ مقاله ۱۹۳۲-جی ایلینده سیامدا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۲-جی ایلده اؤلکه‌لر
برنهام، تکزاس
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
صوفیا المریخ
صوفیا المریخ (اینگیلیسجه: Sofia El Marikh) مراکشلی مودل، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ، عربی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. صوفیا المریخ ۱۵ اوْکتوبر ۱۹۸۱ ‏ تاریخینده Casablanca شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
۳۰ دی
۳۰ دی، ایران تقویمینده ایلین ۳۰۶-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۵۹ گۆن (نورمال ایل) یا ۶۰ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
هئیکل
قایناقلار
بؤلمه:هۆنر