cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ماک
ماک (اینگیلیسجه: Mack Trucks) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت اوتوموبیل ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mack Trucks»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
سدالیا، تکزاس
سدالیا (اینگیلیسجه: Sedalia, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۵ نفر ایدی.
گولوستان عهدنامه‌سی
گولوستان آنتالاشماسی (روس دیلی: Гюлистанский договор) قاجار دؤولتی و تزاری روسیه دؤولتی آراسیندا باغلانان موقاویله و عهدنامه دیر بو باریشیق ۳ آبان ۱۱۹۲ (۲۵ اکتبر ۱۸۱۳) ایران و روسیه ساوشلاری نا نئچه ایللر سون قویدو.
بو باریشیقدا قفقاز و بوتون ارسدن یوخاری ایالتلر روسیه دؤولتینه وئریلدی.ایروان ,باکو, شیروان ,قره باغ ,جورجیستان, شکی و ... چوخلوجا ارس چایندان یوخاری شهرلر ایراندان آیریلیب و روس دؤولتینه وئریلدی.
قفقازدا گولوستان کندینده ایران و روسیه باریشدیلار و اینگلیس سفیری سر قور اوزلی بو عهدنامه نی یازدی و روسیه و ایران ایمضاء ائتدیلر.
بو عهدنامه ایراندا تورکلرین سایین آزاتماق اۆچون و قاجار دؤولتین ضعیف ائدماق اۆچون اینگلیس و روس طرفیندن قورولدو و ایراندا تورکلر آزالدیلار و حاکمیت چوخلوجا آرامی لر الینه دوشدو.
ساواش
ژنرال قاردان ناپلئون طرفیندن ایران اوردوسون گوجلندیردی و ایران اوردوسو عباس میرزا باشچیلیغی ایله ایرواندا روسیه اوردوسون مغلوب ائتدی و سونرا گوگچه گؤلونده روس اوردوسون سیندیردی.هابئله ناپلئون بوناپارت اوروپادا روسیه قاباغیندا مغلوب اولدو و ژنرال قاردان ایراندان چیخدی.ناپلئون مغلوب اولماقدا روسیه دؤولتی بوتون اوردوسون قفقاز داغلارینا گتیردی.
ناپلئون مغلوب اولماقدا ایران اینگلیس دؤولتیندن یاردیم ایسته دی و اینگلیس ایران دؤولتینه خیانت ائتدی و آرامی (فارس-لور-کورد-لک-تات-مازنی) ائللری تورکلره قارشی ائتدیلر و ایراندا چوخلو قاریشیقلار دوشدو و روسیه ساواشدا گوجلندی و اصلاندوز ساواشیندا عباس میرزا اودوسو مغلوب اولدو.
قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Treaty_of_Gulistan
بؤلمه:قاجار بؤلمه:ایران تاریخی بؤلمه:روسیه تاریخی بؤلمه:تورکلره قارشی دؤلتلر
یان لا فرنایس
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ian La Frenais»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
افاروکسان
افاروکسان (آیوپاک آدی: 2-(2-ethyl-2,3-dihydro-1-benzofuran-2-yl)-4,5-dihydro-1H-imidazole, Efaroxan) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۲۱۶٫۲۸ دیر.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
فرانسیس جود کوک
فرانسیس جود کوک (اینگیلیسجه: Francis Judd Cooke) آمریکالی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. فرانسیس جود کوک ۲۸ دسامبر ۱۹۱۰ تاریخینده هونولولو شهرینده حیاتا گؤز آچیب و ۱۸ مئی ۱۹۹۵ میلادی تاریخینده Lexington شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
میتسوو کاتو
میتسوو کاتو (اینگیلیسجه: Mitsuo Kato) (دوْغوم:January 22, 1953 Japan) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ژاپون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
فکلوخا، روسیه
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
۱۸۵۹-جو ایلده بریتانیا
بۇ مقاله ۱۸۵۹-جو ایلینده بریتانیادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
ماونت سیدنی، ویرجینیا
ماونت سیدنی، ویرجینیا (اینگیلیسجه:Mount Sidney, Virginia ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۶۳ نفر ایمیش و ویرجینیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ویلا سانتا لوچیا
ویلا سانتا لوچیا (ایتالیاجا: Villa Santa Lucia) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۶۰۲ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۲۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لاتزیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Villa Santa Lucia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
پولوزووو
پولوزووو (Polozovo Полозово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
تشیندژنژه، آنقولا
تشیندژنژه، آنقولا (اینگیلیسیجه: Tchindjenje) آنقولا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
۱۹۳۸-جی ایلده فیلیسطین
بۇ مقاله ۱۹۳۸-جی ایلینده فیلیسطینده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
کالابریا
کالابریا(اینگیلیسجه:Kalaberia) هیندوستان اؤلکه‌سینین باتی بنقال ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده بنقال دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
آرتور آدامیان
آرتور آدامیان (اینگیلیسجه: Artur Adamyan) (دوْغوم:April 22, 1992 کراسنودار) بیر فوتبالیست. قاندزاسار کاپان فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
آغ صحرالیق (فیلم)
آغ صحرالیق (White Wilderness, ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش بَلگه‌سل فیلم. فیلمین موسیقیسین اولیور والاس یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۸-جی ایل فیلملری بؤلمه:آمریکا فیلملری بؤلمه:کانادا فیلملری بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری بلگه سل فیلملری بؤلمه:ان یاخشی بلگه سل فیلمه گؤره اوسکار اؤدولی آلان فیلملر
خالد بن الولید ایستادیومو
خالد بن الولید ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Khaled Ibn Al Walid Stadium) سوریه اؤلکه‌سینده بیر ایستادیومدور. 1905 ایلینده تاسیس اوْلونوب. بۇ ایستادیوم عۆمومی‌لیکده ۳۲٬۰۰۰ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
قایناقلار
بؤلمه:ایستادیوملار
چوپووو
چوپووو (لهیستانجا: Czupowo) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و وارمی-ماسوری اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Czupowo»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
مالایا قورکا، وولوقدا اوبلاستی
مالایا قورکا، وولوقدا اوبلاستی (Malaya Gorka, Vologodsky District, Vologda Oblast Малая Горка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
کورت آلدر
کورت آلدر (Kurt Alder; July 10, 1902 – June 20, 1958) آلمانلی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آلمان کیمیا‌چیلاری
بوغا تیمور
بوغا تیمور یوخسا توکا تیمور(سریک موغول یازیسی:Бөхтөмөр) هولائو شاهلیغیندا جیغاتی خانی ایدی.(1272?-1282)ایللر آراسیندا جیغاتی ائللرینه خان اولموشدور و هولائو ایله البیر اولوب و چوخلو اؤلکه لرده موغوللارا یاردیم چیخدی.او بغداد آلینماسیندا موغول باشچیلاریندان ایدی.
قایناق
بؤلمه:موغول بؤلمه:تاریخ بؤلمه:جیغاتی بؤلمه:تورک ائللر
ولکوم، فلوریدا
ولکوم (اینگیلیسجه: Welcome, Florida) آمریکانین فلوریدا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اقنادلو
اقنادلو (ایتالیاجا: Agnadello) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۸۸۱ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۹۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لومباردیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Agnadello»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
سوئیندون
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
براکتویل، تکزاس
براکتویل، تکزاس (Brackettville, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 115.3 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 1876 نفر و اها‌لی سیخلیغی 228.5 اینسان  کیلومتر موربّع دیر.
مظهر الترکی
مظهر الترکی اوْن اۆچونجو هیجری یۆز ایلده عبدالرحیم شیروانی طرفیندن فارسلارا تۆرکجه اؤرگتمک اۆچون یازیلان کیتاب دیر. عبدالرحیم شیروانینین یاشامی حقینده چوْخ بیلگییه صاحیب دئییلیک آنجاق بۇ اثرین اؤن‌سؤزونده‌کی بیلگیلره گؤره یازدیغی کیمی «ارده‌بیل» شهرینده آنادان اوْلوب‌دور بیر مدت شیرواندا یاشاماقدان سوْنرا شیراز شهرینه گئدیب، اوْردا بۇ اثری یازمیشدیر. یازیچی اؤز اثرینده تۆرکجه‌نی اۆچ بؤلومه آییریر:
براکتویل، تکزاس
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
مظهر الترکی
کیتابین یاپی‌سی
آقا اسماعیل بۇیوروغو ایله یازیلان بۇ کیتاب، بیر مقدمه، دؤرد رۆکن و بیر خاتمه‌دن عیبارت دیر. بۇ رۆکنلرده تۆرکجه‌نین دیل بیلگیسی قیسساجا اله آلیندیقدان سوْنرا بیر کیچیک سؤزلوکده وئریلمیشدیر. دیل بیلگیسی بؤلومو بؤیوک شاعیرلر ملا محمد فصولی، امیر علیشیر نوایی و یازارین اؤز شعرلریله زنگینلشمیشدیر.
اثر قایناقلاری
بۇ اثرین یازماغیندا، یازیدا گؤرسه‌دیلن کیمی آلتی عالیمین نظری ایشلنیب‌دیر. بۇ آلتی عالیمین بئشی علماء خمسه آدی ایله تانینیب‌دیر: بۇ کیتابا قایناق اوْلان آلتینجی فرد ملا یوْل‌قۇلی آد آپاریلیب‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:تورکجه سؤزلوکلر بؤلمه:تورک ادبیاتی
باوپور ویلیج
باوپور ویلیج(اینگیلیسجه:Bhaupur Village) هیندوستان اؤلکه‌سینین اوتار پرادش ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۹۲٫۹۶۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ویتینقتون، ایلینوی
ویتینقتون (اینگیلیسجه: Whittington, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کندی کیچن، نیومکزیکو
کندی کیچن، نیومکزیکو (اینگیلیسجه:Candy Kitchen, New Mexico ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۲۵۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و نیومکزیکو ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Candy Kitchen, New Mexico»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
وینولا، کالیفورنیا
وینولا (اینگیلیسجه: Wynola, California) آمریکانین کالیفورنیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
شیقایوو، بوریاتیا
شیقایوو، بوریاتیا (Shigayevo, Republic of Buryatia Шигаево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بوریاتیادا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:بوریاتیا کندلری
۱۹۳۷-جی ایلده فیلیسطین
بۇ مقاله ۱۹۳۷-جی ایلینده فیلیسطینده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
پولوشکینو
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
فیسک‌دیل، ماساچوست
فیسک‌دیل، ماساچوست (اینگیلیسجه:Fiskdale, Massachusetts ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۵۸۳ نفر ایمیش و ۸٫۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۹۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و ماساچوست ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Fiskdale, Massachusetts»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قولابقاره زاجیر
قولابقاره زاجیر(اینگیلیسجه:Gulabgarh Zagir) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
دیوید مایلر
دیوید مایلر (اینگیلیسجه: David Meyler) (دوْغوم:May 29, 1989 Cork) بیر فوتبالیست. ردینق فوتبال کولوبو و ایرلند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:کورک سیتی کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ساندرلند کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:هال سیتی کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ردینق کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:کاونتری سیتی کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری بؤلمه:اینگلیسده‌کی ایرلندی غوربتچیلر
کوهنه کند
کوهنه کند کندی (روستای کهنه کند) موغان بولگه سی نین، اونگوت بولومو و باتی اونگوت قصبه سي نده یئرلیشیب.
اهالي
کوهنه کند کندی 1385 اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا، 19 نفر اهالي سي وار. بو كندين اهالي تورك دور لر و آذربایجان تورکجه‌سی نده دانيشيرلار.
ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیک و مال داوارچیلیغلا یاشاییش سورولر.
قایناقلار
بؤلمه:گئرمی بؤلگه‌سی‌نین کندلری بؤلمه:موغان (گئرمی) بؤلگه‌سی
بلقاکام
بلقاکام (اینگیلیسجه: Proximus Group) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت تله‌کام ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۱۴٬۰۹۰ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Proximus Group»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
متوکسالن
متوکسالن (آیوپاک آدی: 9-methoxy-7H-furo[3,2-g]chromen-7-one, Methoxsalen, ميثوكزالين، ) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۲۱۶٫۱۹ دیر. متوکسالن سرطان اۆچون ایستیفاده اوْلونور.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
عقیل کعبی
عقیل کعبی (اینگیلیسجه: Aghil Kaabi) (دوْغوم:July 29, 1990 اهواز) بیر فوتبالیست. نفت آبادان فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
کارچمیسکو
کارچمیسکو (لهیستانجا: Karczmisko) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Karczmisko»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
مارکوس، آیووا
مارکوس، آیووا (Marcus, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۳٫۹۹ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۱۱۷ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۲۸۰ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. مارکوس دنیز سئوییه‌سیندن ۴۴۵ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
یان کروس
یان کروس (Jaan Kross) یازیچی - ۱۹ فوریه ۱۹۲۰ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۷  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۷ دسامبر ۲۰۰۷ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jaan Kross»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار
سن قودنتزو
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
۲۰۱۲-جی ایلده صربیستان
بۇ مقاله ۲۰۱۲-جی ایلینده صربیستاندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۲-جی ایلده صربیستان
سن قودنتزو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«San Godenzo»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
ویلا سان سکوندو
ویلا سان سکوندو (ایتالیاجا: Villa San Secondo) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۰۲ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۸۷ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و پیمونت اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Villa San Secondo»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
دیوید دبلیو. استوارت
'''دیوید دبلیو. استوارت''' (اینگیلیسجه: David W. Stewart) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. بیرینجی دونیا ساواشیندا ایشتیراک ائدیب. ۱۸۸۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۷۴ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
ویلا سان سکوندو
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
دیوید دبلیو. استوارت
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۸۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۷۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
کلمسون بیلیم‌یوردو
قایناق‌لار
بؤلمه:بیلیم‌یوردلار
Clemson University
اوتو آمبروس
اوتو آمبروس (Otto Ambros; B119-May-01 – July 23, 1990) آلمانلی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آلمان کیمیا‌چیلاری
ال-اسد ایستادیومو
ال-اسد ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Al-Assad Stadium) سوریه اؤلکه‌سینده بیر ایستادیومدور. 1905 ایلینده تاسیس اوْلونوب. بۇ ایستادیوم عۆمومی‌لیکده ۲۸٬۰۰۰ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Al-Assad Stadium»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایستادیوملار
پائولو مندز
پائولو مندز (اینگیلیسجه: Paulo Menezes (footballer)) (دوْغوم:July 14, 1982 برزیل) بیر فوتبالیست. مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
نورت لیک‌ویل، ماساچوست
نورت لیک‌ویل، ماساچوست (اینگیلیسجه:North Lakeville, Massachusetts ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۶۳۰ نفر ایمیش و ۱۳٫۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و ماساچوست ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
پومونی-نیندری
پومونی-نیندری (اینگیلیسیجه: Pomoni-Nindri) کومور اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۱۸۲۵ نفردیر.
مقیپور
مقیپور (اینگیلیسجه:Meghipur) هیندوستان اؤلکه‌سینین اوتار پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
پومونی-نیندری
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
مقیپور
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
تاریخ جهان قوشای
تاریخ جهان قوشای (فارس دیلی:تاریخ جهان گشای جوینی Tārīkh-i Jahāngushāy-i Juwaynī ) (اینگیلسیجه:Tarikh-i Jahangushay) (یانی: دونیا آلماق تاریخی)یئتدینجی هیجری یوز ایللرده عطاملک جوینی یازان کیتابدیر.بو کیتابدا موغول‌لارین دؤیوشلری اوردو ایشلری و قؤشون چکماقلاری یازیلیب.موغوللارین خانلاری غلبه لری و یاردیملاری و قارشیلاری اؤلکه لرده یازیلیب.
قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Tarikh-i_Jahangushay
بؤلمه:تاریخ یازیلاری
عطاملک جوینی
علاءالدین ابوالمنظر عطاملک بن بهاءالدین محمد جوینی (۶۸۱–۶۲۳ هـ ق) یئتدینجی هیجری یوزایللرده یاشیان یازیچی و بیلیم اینسانی ایدی.
خوراسانین جوین شهرینده دونیایه گؤز آچدی و اونون ائل طایفاسی سلجوقلار شاهلیقیندا دیوان صاحیبی(دایانون-داروغه) ایدی.بو اساسدا جوینی سلجوقلار شاهلیغیندا دیوان باشچیسی اؤلموشدور و هابئله بو طایفا باشدا عباسی خلافتینده حاجیب مقامیندا باشچی اولموشدور و سون ایللر خوارزمشاهلار (خیوه شاهلاری) درباریندا دیوان صاحیبی اولدولار.باشدا ارغون‌خان درباریندا دیوان صاحیبی اولدور و دایانون مقامین اله گتیردی و ارغون خان ایله ایکی دفعه موغولیستان اؤلکه سینه گئتدی و بو اؤلکه نی تانیدی و موغوللارین باشچیلارین ائللرین و اوردو ایشلرین و فتح اولموش یئرلرین بیر کیتابدا تاریخ جهان قوشای (Tarikh-i Jahangushay) آدی ایله یازدی.
قانیاق
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D9%85%D9%84%DA%A9_%D8%AC%D9%88%DB%8C%D9%86%DB%8C
بؤلمه:موغول بؤلمه:خوراسان تاریخی بؤلمه:سلجوقلار
پولووودووو
پولووودووو (Polovodovo Половодово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
۱۹۹۷-جی ایلده ايسراییل
بۇ مقاله ۱۹۹۷-جی ایلینده ايسراییلده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
آلکوبلاس
آلکوبلاس (ایسپانجا: Alguazas) Alcublas ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و والنسیا اوستانینده یئرلشیب. ۷۷۴ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۴۳٫۵ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۶۷۸ نفر دیر.
مارسیه، ایلینوی
مارسیه، ایلینوی (Marseilles, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲۴٫۷۴  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۵۰۹۴ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۲۰۹٫۶۸ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
آلکوبلاس
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
مارسیه، ایلینوی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Marseilles, Illinois»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
آلکوبلاس
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Alcublas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
مارسیه، ایلینوی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایلینوی ایالتین شهرلری
توبیکو، مینه‌سوتا
توبیکو (اینگیلیسجه: Tobique, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
ماریپادو, چیتور دیستریکت
ماریپادو, چیتور دیستریکت (اینگیلیسجه:Marripadu, Chittoor district) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
یوهان آندرائه
یوهان آندرائه (Johann Gerhard Reinhard Andreae; 1724 – ) آلمانلی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آلمان کیمیا‌چیلاری ]
۱۹۳۶-جی ایلده فیلیسطین
بۇ مقاله ۱۹۳۶-جی ایلینده فیلیسطینده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
داروغه
داراعاچی یوخسا دارغا (باشقیرد تورکجه‌سی: даруга, تاتار تورکجه‌سی: سریک یازی даруга, لاتینجه daruğa, موغول دیلیندن : دارو یا دارعو -, یانی: 'ساخلاما گوجو') موغول دیلینده حکومت امنیه لری نین باشچی سی ایدی.امنیه ایشلرینده باشچی ایدی و مالیات آلماقدا و شهرلرده امنیت یاراتماقدا باشچی ایدی.دارغا بوگون پولیس و کلانتر یئرینه ایشلریدی.
قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Darugha
بؤلمه:موغول
اودسا اوبلاستی
اودسا اوبلاستی، (اوکراین. Одеська область / Odeska oblast)) — اوکراينين گونئی-غربينده بير ويلايتدير. ويلايتين ايداره مرکزي اودسا دير.
اتک‌یازی‌لار
بؤلمه:اوکراین بؤلمه:اوکراین شهرلری
ایستارایا مورتازا
ایستارایا مورتازا (Staraya Murtaza Старая Муртаза) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
بوورز، ایندیانا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
لورن لپکس
لورن لپکس (اینگیلیسجه: Lauren Lapkus) آمریکالی کومدین و اوْیونچو ۶ سپتامبر ۱۹۸۵ ‏ میلادی تاریخینده ایلینوی ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. لورن لپکس دوپال بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
اوشرودک
اوشرودک (لهیستانجا: Osierodek) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
لورن لپکس
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lauren Lapkus»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
اوشرودک
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Osierodek»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پداوالاسا
پداوالاسا (اینگیلیسجه:Pedavalasa) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۸۳۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
لورن لپکس
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
پداوالاسا
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ناتیربووو
ناتیربووو (Natyrbovo Натырбово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آدیغیه جومهوریتینده یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده آدیغیه خالقی ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره مسیحی و سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:آدیغیه کندلری
لتی (باتی پراق)
لتی (باتی پراق) (چک‌جا: Lety (Prague-West District)) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۲۸۴ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۳٫۲۳ کیلومتر موربّع ایدی و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lety (Prague-West District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
پولیودووو
پولیودووو (Polyudovo Полюдово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
هیتوپ، آلاباما
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قارا مجموعه
قارا مجموعه نه‌ دير؟
هيجري يئددينجي و سكگيزينجي عصيرلرده،‌ آذربايجاندا، معلم‌لر و مرشدلر طرفيندن مدرسه‌لر و زاويه‌لرده،‌ سُفته‌لر و مريدلره تدريس ائتمه مقصدي ايله يازيلان حجملي كيتابلارا قارا مجموعه دئييليردي. بورادا «قارا» سؤزو، بيلينديگي كيمي، بؤيوك، گئنيش،‌ توپلو و حجملي معناسيندادير. نئجه كه قاراباغ، قاراداغ،‌ قارا دره، قاراسو، قارابولاق، قاراتپه و قارا پاپاق سؤزلرينده‌ده همين معنالار ايشلنميشدير. قارا مجموعه كيتابلاري، عموميتله «طريقت» و تصوفي زاويه‌لرده تدريس اولونور و همين موضوعلار ايله علاقه‌دار، شعر و نثر بؤلوملريني احتوا ائديرميش. تحميديه، نعت، منقبه، حكايه،‌روايه، تضرّع، ايلاهي، مناجات، كرامات و بو كيمي موضوعلاردا يازيلان عرفاني اثرلر، توركجه‌ميزده بو آد آلتيندا توپلانميشدير. قارا مجموعه‌لرده گئدن متنلر،‌ عموميتله نثر قطعه‌لريندن تشكيل تاپير. قارا مجموعه‌لرين خاص و يگانه مؤلفي يوخدور. اما،‌ عموميتله بو كيتابلار بير مرشد آدينا توپلانارميش. شیخ صفی‌الدین اردبیلی زامانيندا،‌اونون آذربايجاندا عرفاني زاويه‌لرين توسعه‌سينده بؤيوك رولو اولدوغو ايچون، قارا مجموعه اونون آدي ايله باغلاندي. شيخ صفي‌دن سونرا، اونون مريدلري و عموميتله صفوي جوانلاري و اردبيللي عارفلر و عاليملر طرفيندن، توركجه‌ميزه بير چوخلو قارا مجموعه قازانديريلميشدير. الينيزده اولان كيتاب، همين اثرلر آراسيندان سئچيليب توپلانميشدير. اوخوجولاريميزا تقديم ائتديگيميز بيرينجي جيلدده، شيخ صفي‌نين شعرلري، اونون ديليندن قلمه آلينان نثر پارچالاري و بعضي روايتلر توپلانميشدير. اسكي قايناقلاردا، قارا مجموعه آدلي خاص بير كيتابين‌دا شیخ صفی‌الدین اردبیلی طرفيندن توركجه تأليف اولماسينا اشاره اولونور. الده اولان قايناقلار آراسيندان «غريبي»نين توركجه تذكره‌سيني آد آپارا بيلريك. ها بئله بقايي‌نين فارسجا تذكره‌سينده‌ده بو مسأله‌يه اشاره اولونور. اونلار دئييرلر كي: « . . . شيخ صفي‌نين قارا مجموعه آدلي اثري يالنيز صفوي سلطانلاري‌نين كيتابخانالاريندا تاپيلا بيلر و بو خزانه‌لردن ائشيگه چيخماز.»
دوْکتور ح. م. صدیقین تدوین ائتدیگی قارا مجموعه
دوْکتور حسین محمدزاده صدیق شیخ صفی‌الدین اردبیلی یه منسوب اولان 'قارا مجموعه‌' یه بنزه‌درک همین آدلا نشر ائتدیگی کیتابین موقدمه‌سینده دئییر:«قارا مجموعه‌نين تام متني‌ني تاپيب برپا ائتمه ايچون، گنج نسليميز، شيخ صفي‌يه منسوب اولان بوتون اليازمالاري تاراماليدير. حله‌ليك، بيزيم بورادا نشر ائتديگيميز مجموعه‌لردن علاوه، دونيا كيتابخانالاريندا «سلطان شيخ صفي الدين اردبيلي»يه منسوب اولان توركجه «مناقب»، «مقالات»، «كلمات» آدلي بعضي اليازمالارين توصيفيني آشاغيدا تقديم ائيدريك: 1.	تبريز ملي كيتابخاناسي‌نين حاج حسين آقا نخجواني بؤلومونده ساخلانيلان 710- نمره‌لي توركجه اليازما. بو اليازماني محمد بن حسين الكاتب استنساخ ائتميشدير. او، اليازمانين استنساخيني هيجري 949 – نجو ايلده باشلاميش و 950- نجي ايلده قورتارميشدير. اليازما شيرازدا يازيلميشدير. 2.	تهران، قاباقكي سلطنتي كيتابخانانين مجموعه‌سينه عائد اولان 2761- نمره‌لي توركجه اليازما. بو اليازماني محمود خوشنويس شيرازي هيجري 949- نجو ايلده استنساخ ائتميشدير. 3.	پترزبورگ شهري‌نين شرق شناسليق انستيتوسو كيتابخاناسيندا ساخلانيلان توركجه اليازما. 4.	سالتيكوف شئچدرين عمومي كيتابخاناسيندا ساخلانيلان توركجه اليازما. 5.	تهرانين «ملك» كيتابخاناسيندا ساخلانيلان 3608 نمره‌لي اليازما. 6.	نجفين اميرالمؤمنين كيتابخاناسيندا ساخلانيلان 485 ساييلي اليازما. 7.	تهران دانشگاهيندا ساخلانيلان 4/4209 ساييلي اليازما.»
او سونرا دوام ائدیر بو تايسيز و دگرلي اثرين نشر اولماسيني، من اؤز علمي حياتيمين ان پارلاق حادثه‌سي حساب ائديرم. ولاكين بو نشري قارا مجموعه‌نين تام متنيني برپا ائتمه ايچون بير باشلانغيج سايا بيله‌ريك. مندن سونرا گلن تدقيقاتچيلارين بوينوندا، بو، بير ملي بورج و اسلامي مدنيت اثرلري‌نين احياسيندا كفايي واجب حساب اولور.
برقاپتن
برقاپتن (آیوپاک آدی: 4-methoxy-7H-furo[3,2-g]chromen-7-one, Bergapten, 香柑内酯، بيرغابتين، ) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۲۱۶٫۱۹ دیر. برقاپتن سرطان اۆچون ایستیفاده اوْلونور.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
۱۵۶۴-جو ایلده ایرلند
بۇ مقاله ۱۵۶۴-جو ایلینده ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۵۶۴-جو ایلده ایرلند بؤلمه:۱۵۶۴-جو ایلده اؤلکه‌لر
مارن، آیووا
مارن، آیووا (Marne, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۴۸ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۲۰ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۸۱٫۳ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. مارن دنیز سئوییه‌سیندن ۳۸۶ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
سوهام
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناقلار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
یان بوروما
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ian Buruma»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار
چنگیز مصطفی‌یئف
ائرکن ایللری
چنگیز مصطفی يئف 1960-جێ ایل آوقوْستون 29-دا هشترخان ویلايتی‌نین ولادیمیر رايوْنونون کاپوستین-يار قصبه‌سینده فۇاد مصطفی يئف ین و ناخیش مصطفی يئوانین عائله‌سینده آنادان اوْلوب. 1964-جۆ ایلده عائله‌سی ایله باکی شهرینه کؤچموشدور. اوْنون آتاسی اوْنو حربچی گؤرمک ایسته‌دیگیندن، چنگیزی جمشید ناخچیوانسکی آدینا حربی لیسئيه يوْللامیشدی. اوْ، بۇرادا 3-جۆ صینیفدن 10-جۇ صینیفه قدر تحصیل آلدی. نهايت، اوْ، حربی مکتبی ترک ائدیب، منتظم اوْرتا مکتبه داخیل اوْلموشدور. 1977-جی ایلده ياسامال رايوْنوندا 167 سايلی مکتبی بیتیرمیشدیر.
اؤزونو اصلاحاتچی-نوْواتایندا گؤرن مصطفی يئف، 1970-جی ایللرده سسری-ده و آذربایجاندا ایلک دیسکوْ-کلوبون يارادیجیسی اوْلموشدور. اوْ، آذربایجانین ایلک دی. جئی کیمی تانینیر. 1981-جی ایلین سئنتيابر آيیندا، مصطفی يئف ین باشچیلیغی آلتیندا، 12 نفردن "لایت دی . جئی" و "تئکنیک"لردن عبارت اوْلان “3م” آدلی قروپ ياراتمیشدیر.
آناسی اوْنو حکیم گؤرمک ایسته‌دیگیندن، مصطفیيئو 1977-جی ایلده آذربایجان طیبب اینستیتوتونا داخیل اوْلموش، 1983-جۆ ایلده اینستیتوتو مۆوفقیتله بیتیریر. تحصیلینی باشا وۇران مصطفی يئف تعییناتلا شابران رايوْنوندا اۆچ ایل حکیم ایشله‌میشدیر. طیبب اینستیتوتونو بیتیردیکدن سوْنرا، اوْ، اینشاات مۆهندیسلری اینستیتوتونون ياتاقخاناسیندا باش حکیم تعیین ائدیلمیشدی.
1983-جۆ ایلده همین ایلده دۆنيادا ایلک دفعه اوْلاراق آذربایجان دیلینده "دۆننکی کئچدی" رئپ ژانرلی ماهنینی سسلندیریب. همین مدت واختی مصطفی يئف باکیدا "سئوینج" آدلی کیچیک کافئ آچمیشدی. 1985-جی ایلده ياراتدیغی "جنگی" بیرلیگینده‌کی فعالیتی آذربایجان گنجلری آراسیندا پوْپوليارلیق قازانمیشدیر. بیرلیک سوْوئت اتفاقیندا باشلانان يئنیلشمه پروْسئسی‌نین آذربایجاندا تشکل تاپان ایلک يئتکین تظاهورو ایدی.
1990-جێ ایللرده آذربایجان تئلئویزیياسیندا "ایمپروْمپتو"، "جۆمه آخشامی" وئرلیشلری‌نین، "گنجلیک" ائسترادا تاماشاسی‌نین و "اوْزان" روْک قروپونون يارادیجیسی اوْلموشدور.
ژۇرنالیست فعالیتی
1990-جێ ایل 20 يانوار حادثه‌لری زامانی، مصطفیيئو کلینیکانی تئراپئوت مرکزی کیمی ایستیفاده ائدیردی. 1991-جی ایلین نوْيابر آيیندان ژۇرنالیست و آذربایجان دؤولت تئلئویزیياسیندا رئپوْرتيوْر کیمی فعالیت گؤسترمیشدیر. آنجاق آذربایجان میقياسیندا فعالیت گؤسترمکله کیفايتلنمه‌دی. اوْنون رئپوْرتاژلاری اینفوْرماسیيا بلوْکاداسیندا اوْلان آذربایجان حاقیندا گئرچکلیکلرین آمریکا و آوروْپانین آپاریجی تئلئاگئنتلیکلری و تئلئویزیيالارینا يوْل تاپدی. دؤولت تئلئویزیياسیندا مؤوجود اوْلان سئنزورا و جدی ياساقلار مصطفیيئوی گئنیش فعالیت ایمکانلاریندان محروم ائدیردی. اوْنا گؤره ده چینگیز الاهیدده اوْلاراق 215 کل استودیياسی کیمی مۇختار قۇرومون يارادیلماسی‌نین تشببوسکاری و يارادیجیسی اوْلدو. اوْنون رئپوْرتاژلاری بیر قايدا اوْلاراق جبهه‌دن اوْلدوغوندان، بیر چوْخ تاماشاچیلار 215 ک.ل استودیياسینی محض مۇحاریبه‌دن معلومات وئرن تئلئقوروم کیمی قبول ائدیردیلر.
اؤلکه‌نین دؤيوش گئدن بۆتون بؤلگه‌لریندن اوْپئراتیو خبرلر، آيری-آيری عسگرلر حاقیندا خۆصوصی رئپوْرتاژلار و بۆتون بۇنلارلا ياناشی آذربایجاندا گئدن سیياسی پروْسئسلر باره‌ده اطرافلی اینفوْرماسیيالار اوْنون مۆلیف يارادیجیلیغی ایدی.
قاراباغ مۇحاریبه‌سینده ایشتیراکی
چنگیز مصطفی يئف سککیز آي عرضینده قاراباغ مۇحاریبه‌سی حاقیندا 18 سندلی فیلم چکمیشدیر. مصطفیيئو دؤيوش زوْنالارینا يالنیز رئپوْرتيوْر کیمی يوْللانمیردی. اوْ، جبهه‌ده بیر عسگر، ضابط و حتی کوْماندان کیمی چوْخ وظیفه‌نی اؤز اۆزرینه گؤتوروردو. لاچیندان چێخان عسگرلرله اوْنون گئری قايیتماق بره‌ده وئردیگی کسکین و قێسا گؤستریشلر، بۇ امرلرین يئرینه يئتیریلمه‌دیگی تقدیرده چنگیزین ائموْسیوْنال داورانیشی تئلئتاریخین دراماتیک صحیفه‌له‌سی کیمی ياددا قالمیشدیر.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجانلی ژورنالیستلر بؤلمه:آذربایجانلی میلّی قهرمانلار
کوتو پرییرا ایستادیومو
کوتو پرییرا ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Estádio Couto Pereira) برزیل اؤلکه‌سینده بیر ایستادیومدور. 1932 ایلینده تاسیس اوْلونوب. بۇ ایستادیوم عۆمومی‌لیکده ۴۰٬۵۰۲ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر. صاحیبی کوریتیبا فوتبال کولوبودور.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Estádio Couto Pereira»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایستادیوملار
آشبورن، ویرجینیا
آشبورن (اینگیلیسجه: Ashburn, Virginia) آمریکانین ویرجینیا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۴۳۵۱۱ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
دیکالب، میزوری
دیکالب، میزوری (اینگیلیسجه:De Kalb, Missouri ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۲۰ نفر ایمیش و ۰٫۶۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۴۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و میزوری ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«De Kalb, Missouri»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
چوموو
بؤلمه:لهیستان شهرلری
۱۹۳۵-جی ایلده فیلیسطین
بۇ مقاله ۱۹۳۵-جی ایلینده فیلیسطینده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
چوموو
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
بلکایستون
بلکایستون (اینگیلیسجه: The Blackstone Group) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت مالییه ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Peter George Peterson طرفیندن قۇرولموش‌دور. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۲٬۳۶۰ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«The Blackstone Group»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
ویلا سان جیووانی این توسچیا
ویلا سان جیووانی این توسچیا (ایتالیاجا: Villa San Giovanni in Tuscia) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۳۶۴ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۲۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لاتیوم اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Villa San Giovanni in Tuscia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
باتو کالان
باتو کالان(اینگیلیسجه:Bhattu Kalan) هیندوستان اؤلکه‌سینین هاریانا ایالتینده بیر شهر دیر. بۇ شهرده هیندی دیل دانیشیلیر.
لئونید آندروسوف
لئونید آندروسوف (Leonid Andrussow; November 28, 1896 – December 15, 1988) آلمانلی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آلمان کیمیا‌چیلاری بؤلمه:آلمانلی موخترعلر ]
احمد علی (فوتبالیست، دوغوم ۱۹۹۰)
احمد علی (فوتبالیست، دوغوم ۱۹۹۰) (اینگیلیسجه: Ahmed Ali (footballer, born 1990)) (دوْغوم:January 28, 1990 شارجه) بیر فوتبالیست. الوحده ایمارات فوتبال کولوبو و ایمارات میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:الوحده ایمارات کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:بنی یاس کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:الظفره کولوبونون اویونچولاری
پومورتسوو
پومورتسوو (Pomortsevo Поморцево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
سیرکلویل، باتی ویرجینیا
سیرکلویل، باتی ویرجینیا (اینگیلیسجه:Circleville, West Virginia ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشیب.
کیله سیپان
کیله سیپان خانا بؤلگه‌سینین لاجان بؤلومونون دوغو لاهیجان قصبه‌سینه تابع اولان کنددیر.
سیرکلویل، باتی ویرجینیا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Circleville, West Virginia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پومورتسوو
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
کیله سیپان
اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۳۱۹ نفر (۴۳ عائیله) اهالیسی واردیر.
سیرکلویل، باتی ویرجینیا
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کیله سیپان
ایقتیصادیات
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.
قایناقلار
بؤلمه:پیرانشهر بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
لیسبون
ليسبون پورتوقال اؤلکه سینین باشکندیدیر.
آوروپاین ان رنگ‌لی باشکندلارین‌دان بیری اوْلان لیسبون روم و ایستانبول کیمی یئددی تپه اوزرینه قورولموش‌دور.
ایقلیم
لیسبون آوروپانین ان ایستی باشکندلارین‌داندیر. باهار و یای فصللری عومومیتله گونش‌لی‌دیر
اهالی
شهرین اهالی‌سی ۵۶۴.۶۵۷ ایک‌ن مئتروپولودان بؤلگه‌نین اهالی‌سی ۲. ۷۶۰.۷۲۳دور. شهر ایچین‌ده‌کی اهالی سیخ‌لیغی ۶.۶۵۸ آدام/km² دیر. لیسبون آوروپادا ان سۆرعت‌لی بؤیویه‌ن مئتروپولودان ساحه‌لردن بیری‌دیر و بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی تخمینلرینه گؤره ۲۰۵۰-جی ایلده اهالی ۴،۵ میلیون آداما چاتاجاق.
ایدمان
لیسبون‌دا ان مشهور ایدمان فوتبولدور. شهرین باش‌لیجا کلوبلاری آراسین‌دا یوفانین ۵ اوْلدوزلو ایستادیوملار سیاهی‌سین‌دا اوْلان ۶۵،۰۰۰ نفرلیکدا لوژ (ایشیق ایستادیومو) ایله سل بنفیکا کلوبونون آدینی چکمک اولار. بنفیکا یوفا چمپیونلار لیقاسینی ایکی دفعه قازانمیش و یئددی دفعه فینال‌دا اوینامیش‌دیر. کلوبون مشهور اویون‌چولاری آراسین‌دا ۱۹۶۰-جی ایللرده اوسبیو، حال-حاضیردا دا روی جوستا، نونو گومس ساییلا بیلر.
هر ایل مارس آیین‌دا اهالینین کوتلوی ایشتیراک ائتدیی و دۆنیا سوییه‌سینده‌کی بۇ جور تدبیرلرده ان چوخ آدامین توپلاندیغی قاچیشلاردان اوْلان یاری مارافون تشکیل ائدیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:اوروپا باشکندلری بؤلمه:پورتوقال شهرلری
۱۶۵۰-جی ایلده فرانسه
بۇ مقاله ۱۶۵۰-جی ایلینده فرانسه‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۶۵۰-جی ایلده فرانسه بؤلمه:۱۶۵۰-جی ایلده اؤلکه‌لر
لیناردو فونسکا
لیناردو فونسکا (اینگیلیسجه: Leandro Fonseca (footballer, born 1975)) (دوْغوم:February 14, 1975 Jaboticabal) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
کویتو، آنقولا
کویتو، آنقولا (اینگیلیسیجه: Kuito) آنقولا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۱۶۹۵ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۱۸۵۳۰۲ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر و ۴۸۱۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
شووالووو
شووالووو (Shuvalovo Шувалово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
سید عظیم شیروانی
سید عظیم شیروانی ـ آذربایجانلی شاعیر.
دوغومو
سيّد عظيم، هيجري 1251 هـ. (شمسي 1214- ميلادي 1835) ايلينده، فريدون كؤچرلي‌نين قئيدينه گؤره: ربيع الاول آيي‌نين 14- نجو گونو، شاماخي شهرينده دونيايا گؤز آچميشدير!
تخلوصو و آدی
عموميتله شعر آدي و تخلّصي سيّد دير و بوتون قايناقلار و شاعيرلرين ديلينده بۇ آد ايله تانينير. ولاكين غزللرينده گاه حاجي تخلّصوده گؤزه ده‌يير: حاجي! علي محبتينه گئتمه كعبه‌يه، مئيخانه‌ني طواف ائله‌كيم بوندادير ثواب!
اوشاقليق ايامي
سيّد عظيم يئددي ياشيندا ايكن، آتاسي سيّد محمد وفات ائتميشدير. آنا باباسي ملا حسين، اونو آناسي ايله بيرليكده اؤز يانينا آپارميش و حيمايه‌سي آلتينا آلميشدير. اون بير ايل داغيستاندا اقامت ائدن كيچك سيّد عظيم، تورك،‌ عرب و فارس ديللريني اوخوموش و صرف، نحو، ادبيات متنلري و ديني علملر ايله تانيش اوْلموشدور. اون بير ايل سوْنرا دوغولدوغو شاماخي‌يا قاييتميش و 20 ياشلاريندا درسلريني تكميل ائتمه مقصديله نجف شهرينه گئتميش، اورادا تحصيل آلميش و سوْنرا بغداددا تحصيليني دوام ائتديرميش و شامدا يئرلشميشدير.
قوجراتان
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
سید عظیم شیروانی
سفرلري
سيّد عظيم، تحصيليني قورتارديقدان سوْنرا، وطنه قاييتميش و سوْنرا مكه‌يه زيارته گئتميشدير. همين سفر اثناسيندا،‌ مدينه‌ده، حضرت پيغمبر(ص)ين مزاري باشيندا، معروف يا رسول الله قصيده‌سي يازميشدير: فدا بۇ آستانين خاكينا جان، يا رسول الله! كي اهل دردده‌دير بۇ درده درمان، يا رسول الله! نجف، كربلا، شامات، قاهيره و بيت المقدس سفرلريندن علاوه، سيّد عظيم 40 ياشيندا اردبيل شهرينه‌ده علمي سفر ائتميش و بير مدت اورادا قالميشدير كي، باشقا بؤلومده بۇ حاقدا دانيشاجاغيق.
پئشه‌سي
سيّد عظيم سفرلريندن سوْنرا، شاماخی شهرينده يئرلشديكدن سوْنرا، مكتبدارليق ائتميش و درس دئميشدير. او، اؤزو اصول جديد شيوه‌سي ايله مكتب آچميش و درسليك يازميشدير. ولاكين مكتب آچمادان قاباق آرا- سيرا تاجيرلر و خانلار يانيندا ميرزاليق ائتميش و معاش آلميشدير. مادي دورومو دا هئچ زامان ياخشي اولماميشدير. اؤزو دئميشكن:
چوخ ائتديم دهرده هر كارا خيدمت،
گهي خانا، گهي تجّارا خيدمت.
بيريندن اولمادي رفع ملاليم،
كئچيندي مؤحنت و عُسرتده حاليم.
عؤمرونون سون ايگيرمي ايليني ايسه مكتبدارليق ايله كئچيرميشدير.
اؤلومو
سيّد عظيم شيرواني 1305 هـ. (1267 ش. - 1888 م.) ايلي رمضان آيي‌نين 21- نجي گونو، 53 ياشيندا شاماخي شهرينده وفات ائتميش و اورادا شاه خندان مزارليغي ندا دفن ائديلميشدير.
اردبيل علمي سفري
سيّد عظيم، اردبيلين علمي- ادبي محيطي ايله تانيش اولماق ايچون 1282 هـ. ايلينده اورايا سفر ائتميشدير. بۇ سفرده بير چوخ شاعير و اديبلر ايله گؤروشموش و بۇ گؤروشلرين حاصيليني، اؤز تذكره‌سينده قئيد ائتميشدير. او، اؤزونون اردبيل سياحتي حاققيندا دئيير:
''«حقير،‌ تاريخ هيجرت 1282- ده سياحت عزمي ايله اردبيله وارد اولوب، جوياي شعرا اولدوقدا، جومله‌سيندن نيشان وئرديلر. . . »''
همين تذكره‌نين اردبيل بؤلومونده: شاه اسماعيل ختايي، نصرت اردبيلي، ملا باباشاهي، محمد بزاز اردبيلي، زين‌العابدين فكري، حسن ذكري، اسد شمس، محمد باقر گنجي، عبدالرحمان غائب، عيسي صراف، محمد شفيع ناظيم و سائره‌دن آد آپارير و اونلارين حاققيندا يازي يازيب، شعرلريندن نمونه‌لر گتيرير.
مطبوعات فعالیتی
سيّد عظيم شيرواني اؤز زامانيندا نشر اوْلان مطبوعات اورقانلاري ايله سيخ علاقه‌ده اوْلموشدور. او جمله‌دن اكينچي، ضيا و كشكول آدلي مجله‌لرده بعضي شعرلريني نشر ائتديرميشدير.
بو نشريه‌لر آراسيندا اكينچي نشريه‌سيني داها دا چوخ سئويردي و اونون بانيسي و باش يازاري حسن بيگ زردابي (1837- 1907م.) ايله دوستلوق ائتميشدير. اكينچي‌دن علاوه، او ضيا و كشكول نشريه‌لرينده‌ ده فعال اشتراك ائتميشدير.
اثرلری
سيّد عظيم شيرواني چوخ جهتلي شاعير، عاليم و اديب ايدي. بير طرفدن ديني فيقه، رجال، اصول و كلام علملريني ياخشي اوخويوب منيمسه‌ميش و باشقا طرفدن ايكي ادبي فنلر، عروض، قافيه، شعر، منشآت، قصص و تاريخ فنلري ايله دريندن تانيش ايدي. بونلاردان علاوه تورکجه، عربجه و فارسجا ايله ياناشي، روس دیلیني‌ ده بيليردي و او طريق ايله روس و آوروپا ادبياتي ايله ماراقلانيردي. آمّا اصلينده، او شعر تاريخيميزين ان آدليم سيمالاريندان بيري و شعريميزين اؤز زمانه‌سينده دؤنوش نؤقطه‌سي ساييليردي. دوْکتور حسین محمدزاده صدیقین تحقیقینه گؤره اوندان 15 اثر یادیگار قالمیشدیر:
بولارت دللیس ایستادیومو
بولارت دللیس ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Stade Bollaert-Delelis) فرانسه اؤلکه‌سینده بیر ایستادیومدور. 1933 ایلینده تاسیس اوْلونوب. بۇ ایستادیوم عۆمومی‌لیکده ۳۸٬۰۵۸ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر.
تجرید اللغات
تجرید اللغات اوْن اۆچونجو هیجری یۆز ایلده، گیلانلی‌لارا تۆرکجه اؤرگتمه آماجی ایله یازیلان نصّاب‌دیر. کیتابین یازیچی‌سی علی بادکوبی کیتابی قزوین دارالسلطنه‌سینده حاضیرلاییب‌دیر. علی بادکوبی یازماق سببین بئله بیلدیرمیشدیر:
برایان، تکزاس
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
تجرید اللغات
کیتابین یاپی‌سی
کیتاب بیر قیسا مقدمه ایله باشلاییب، اوْندان سوْنرا تۆرکجهنین دیل بیلگیسی (یا یازیچی‌نین اؤز دئدیگی کیمی «قواعد مصدریه») و سوْندا سؤزجوکلر شعر شکلینده و مصدرلر اسامی‌سی گلیب‌دیرلر. کیتابین اۆست حاشیه‌سینده تۆرکجه آتاسؤزلری و بیر کیچیک آرا ایله اشاغیلیقدا فارسجا قارشیلیقلاری یازیلیب‌دیر. ایلک آتاسؤزی «چالیشماق باشماق ییرتار» و سوْن آتا سؤزی «اؤزی ییخیلان آغلاماز» دیر.
وندایامپاتی
وندایامپاتی(اینگیلیسجه:Vendayampatti) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
وئیل، باتی ویرجینیا
وئیل (اینگیلیسجه: Vale, West Virginia) آمریکانین باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سانت خئان د لس آبادسسس
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
۱۳۸۷-جی ایلده نوروژ
بۇ مقاله ۱۳۸۷-جی ایلینده نوروژده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
پل‌دختر بؤلگه‌سی
پل‌دختر بؤلگه‌سی ، ایرانین لوریستان اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگه‌دیر. ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره بۇ بؤلگه‌نین ۷۳٬۷۴۴ نفر جمعیتی واردیر.
قایناقلار
بؤلمه:پل‌دختر بؤلگه‌سی بؤلمه:لوریستان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
سدالیا، باتی ویرجینیا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
پاناجاروی
پاناجاروی (Paanajärvi Панозеро) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و کارلیا جومهوریتینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:کارلیا کندلری
هوقو اردمان
هوقو اردمان (Hugo Erdmann; May 8, 1862 – June 25, 1910) آلمانلی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آلمان کیمیا‌چیلاری
کارچمیسکا (اوپوله لوبلسکیه)
کارچمیسکا (اوپوله لوبلسکیه) (لهیستانجا: Karczmiska, Opole Lubelskie County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و لوبلین اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 800 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Karczmiska, Opole Lubelskie County»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
اورئینج بؤلگه‌سی، نیویورک
اورئینج بؤلگه‌سی (اینگیلیسجه: Orange County, New York) آمریکانین نیویوک ایالتینده یئرلشن بیر بؤلگه‌. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۶۹۸ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۳۸۱٬۹۵۱ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:اورئینج بؤلگه‌سی، نیویورک بؤلمه:اوچونجو ویلیام (اینگیلیس) بؤلمه:آمریکا شهرلری
جیف داونز
جیف داونز (اینگیلیسجه: Geoff Downes) اینگیلیسلی آلبوم یاپیمجیسی، شارکی یازیچی و موسیقیچی - هارد راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. جیف داونز ۲۵ آقوست ۱۹۵۲ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
دونیفان، کانزاس
دونیفان، کانزاس (اینگیلیسجه:Doniphan, Kansas ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و کانزاس ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Doniphan, Kansas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کینی ادواردز
کینی ادواردز (اینگیلیسجه: Kenny Edwards) آلبوم یاپیمجیسی، شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - کانتری، فولکور موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. کینی ادواردز ۱۰ فوریه ۱۹۴۶ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۱۸ آقوست ۲۰۱۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
سیکلازودون
سیکلازودون (آیوپاک آدی: (RS)-2-(cyclopropylamino)-5-phenyl-1,3-oxazol-4-one, Cyclazodone) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۲۱۶٫۰۹ دیر.
کینی ادواردز
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
سیکلازودون
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
فنینو، روسیه
فنینو، روسیه (Fenino Фенино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
۱۹۳۴-جو ایلده فیلیسطین
بۇ مقاله ۱۹۳۴-جو ایلینده فیلیسطینده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
مارتینز ویل، ایلینوی
مارتینز ویل، ایلینوی (Martinsville, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۵٫۴  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۱۶۷ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۲۱۳٫۰۱ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Martinsville, Illinois»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایلینوی ایالتین شهرلری
واداکوکوتای
واداکوکوتای(اینگیلیسجه:Vadakkukottai) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ویلا روزا
ویلا روزا (ایتالیاجا: Villa Rosa) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Villa Rosa»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
آپرویل، ویرجینیا
آپرویل، ویرجینیا (اینگیلیسجه:Upperville, Virginia ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ویرجینیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Upperville, Virginia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
یودی تراکس
یودی تراکس (اینگیلیسجه: UD Trucks) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت اوتوموبیل ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
یان اودو هولی
یان اودو هولی (Jan Udo Holey) یازیچی - 24553 تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. اوْ، اثرلرینی آلمان دیلینده یازیب.
یودی تراکس
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«UD Trucks»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
یان اودو هولی
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:آلمان یازیچیلاری
جوزف زاکاری
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Joseph Zachary»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
کونزتانتینا لوکز
کونزتانتینا لوکز (اینگیلیسجه: Konstantina Lukes) آمریکالی سیاستچی قادین ، دموکرات حزبینین عوضوو. ۱۹۴۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر
آرالیق دنیزی بؤلگه‌سی (آمار)
آرالیق دنیزی بؤلگه‌سی (آنادولو تورکجه‌سی: Akdeniz Bölgesi) (تی‌آر۶) تورکیه ده بیر آمار بؤلگه‌سی دیر.
منبع‌لر
بؤلمه:آمار بؤلگه‌لری تورکیه‌ده
کارچوو (قروجیسک ویلکوپولسکی)
کارچوو (قروجیسک ویلکوپولسکی) (لهیستانجا: Karczewo, Grodzisk Wielkopolski County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و بویوک لهیستان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 479 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Karczewo, Grodzisk Wielkopolski County»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
چالاتا
چالاتا (اینگیلیسیجه: Chilata) آنقولا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
کلود ماتیو قاردان
کلود ماتیو کومته دِ قاردان Claude-Matthieu, Comte de Gardane (دوغوم: 11 جولای 1766 in مارسی – اؤلوم:30 ژانویه 1818 فرانسه) فرانسه اینقلابی نین ساواشیندا ژنرال و اوردو باشچی سی ایدی.
فتحعلی شاه چاغیندا ناپلئون بوناپارت طرفیندن ایرانا گؤندریلدی و ایران اوردوسون روسیه قاباغیندا گوجلو ائتدی.ایران و روسیه ساواشلاریندا ایران مغلوب اولموشدو.