cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جورج بل سویفت
جورج بل سویفت (اینگیلیسجه: George Bell Swift) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۴۵ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۱۲ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
لابرو
لابرو (ایتالیاجا: Labro) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۷۴ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶۲۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لاتیوم اوستانیندا دا یئرلشیب.
رابرت تورمن
رابرت تورمن (Robert Thurman) بیلیم اینسان. ۳ آقوست ۱۹۴۱ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب.
لابرو
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
رابرت تورمن
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Robert Thurman»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
لابرو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Labro»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
ترکی ثانی بن عبد عزیز سعود
بؤلمه:شاهلار
هایپرکور
هایپرکور (اینگیلیسجه: Hipercor) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت خیردا ساتیش ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hipercor»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
نوووپاولووایسکای
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
هازلاخ
هازلاخ (Haslach im Kinzigtal) آلمانین  بادن-وورتمبرق ایالتینده یئر آلان بیر شهردیر و ۲۲۰ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۷۰۱۰ نفر دیر. بۇ شهرین ۱۸٫۷۱ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
ائشیک باغلانتی‌لار
www.haslach.de هازلاخ شهرین رسمی وب سایتی
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار  ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
داویده مرولا
داویده مرولا (اینگیلیسجه: Davide Merola) ایتالیالی فوتبال اوْیونچوسو. ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
آلفرد فینبوقاسون
آلفرد فینبوقاسون (اینگیلیسجه: Alfreð Finnbogason) (دوْغوم:February 1, 1989 Grindavík) بیر فوتبالیست. اقسبورق فوتبال کولوبو و ایسلند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۸۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:المپیاکوس کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:هلسینقبورقس کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:هیرنفین کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:رئال سوسیداد کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:اقسبورق کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
۱۹۷۴-جو ایلده اوسترالیا
بۇ مقاله ۱۹۷۴-جو ایلینده اوسترالیادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۴-جو ایلده اوستورالیا بؤلمه:۱۹۷۴-جو ایلده اؤلکه‌لر
آدرا
آدرا (ایسپانجا: Alguazas) Adra, Spain ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر بۇ شهرین مساحتی ۹۰٫۰۵ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۲۴۶۹۷ نفر دیر. اها‌لی سیخلیغی ۲۷۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر. ۲۰ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار.
قایناق‌لار
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
آرتور کیت
آرتور کیت (Arthur Keith) ایسکاتلندلی بیلیم اینسانی. ۵ فوریه ۱۸۶۶ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۸  ایل عومر ائله‌ییب و ۷ ژانویه ۱۹۵۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. آرتور کیت آبردین (ایسکاتلند) بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arthur Keith»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
برا‌دو چایی
برا‌دو چایی (Braldu River، Braldu، Braldu) پاکیستان اؤلکه‌سینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۷۸ کیلومتر دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Braldu River»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چایلار
قریفیت، آریزونا
قریفیت (اینگیلیسجه: Griffith, Arizona) آمریکانین آریزونا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کاتسویاما، فوکوئی
کاتسویاما، فوکوئی (Katsuyama, Fukui ) ژاپون اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و نده یئرلشیب. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:ژاپون شهرلری
فورانومیسین
فورانومیسین (Furanomycin) بیر اورقانیک بیلشیک.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Furanomycin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
فنسنت لوبیز
فنسنت لوبیز (اینگیلیسجه: Vincent Lopez) آمریکالی موسیقیچی - جاز موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. فنسنت لوبیز ۳۰ دسامبر ۱۸۹۵ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۲۰ سپتامبر ۱۹۷۵ میلادی تاریخینده North Miami شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
سیندی شیهان
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر بؤلمه:کالیفورنیا دوغوملو فعاللار بؤلمه:کالیفورنیا دموکراتلاری بؤلمه:دیکسون، کالیفورنیا دوغوملولار بؤلمه:اینقلوود، کالیفورنیا دوغوملولار بؤلمه:کالیفورنیا دوغولان یازیچیلار
جان ایچ. هوپل
'''جان ایچ. هوپل''' (اینگیلیسجه: John H. Hoeppel) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۸۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۷۶ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۸۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۷۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:آرکادیا (کالیفورنیا) دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
۲۰۰۶-جی ایلده ماکائو
بۇ مقاله ۲۰۰۶-جی ایلینده ماکائودا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۰۶-جی ایلده اؤلکه‌لر
پتشیتسه (پریبرام)
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pečice (Příbram District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
استاک‌ول، ایندیانا
استاک‌ول، ایندیانا (اینگیلیسجه:Stockwell, Indiana ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ایندیانا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Stockwell, Indiana»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قیلارتزا
قیلارتزا (ایتالیاجا: Ghilarza) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۴۶۴ نفر ایمیش. و ساردینیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ghilarza»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
اریکا سزابو
اریکا سزابو ، (دوغوم: ۱۹ ژانویه ۱۹۵۹) بیر مجاریستانلی حوقوقچو و سیاستچیدیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:مجاریستانلی حوقوقچولار
تورشل، وارمیان مازوریان
تورشل، وارمیان مازوریان (لهیستانجا: Turośl, Warmian-Masurian Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و وارمی-ماسوری اوستانیندا یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قرودنقا
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:لهیستان شهرلری
موکئیوو، روسیه
موکئیوو، روسیه (Mokeyevo Мокеево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
رونا، نبراسکا
رونا، نبراسکا (Ravenna, Nebraska) آمریکانین نبراسکا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴٫۳۳  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۳۶۰ نفر دیر. بۇ شهر ۶۱۲ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
موکئیوو، روسیه
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
رونا، نبراسکا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ravenna, Nebraska»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:نبراسکا ایالتین شهرلری
ترکی بن عبد له سعود
ترکی بن عبد له سعود (اینگیلیسی‌جه: Turki bin Abdullah bin Muhammad) بیر شاهزاده ایدی. ۱۸۱۹–۱۸۲۰ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
باربارا نیکولز
باربارا نیکولز (اینگیلیسجه: Barbara Nichols) آمریکالی اوْیونچو ۴۷  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۵ اوکتبر ۱۹۷۶ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Barbara Nichols»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
دواپورهاتی
دواپورهاتی(اینگیلیسجه:Devapurhatti) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
نورت آمیتی‌ویل، نیویورک
نورت آمیتی‌ویل، نیویورک (اینگیلیسجه:North Amityville, New York ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۷۸۶۲ نفر ایمیش و ۶٫۱ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و نیویورک ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«North Amityville, New York»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
حسن آباد (ماهنشان)
حسن اباد (ماهنشان) کندی ماهنشان بؤلگه‌سینین، انگوران بؤلومو و انگوران قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۳۲۸ نفر اهالیسی و ۷۹ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۱۶۹ نفری کیشی و ۱۵۹ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن ۲۲۵ نفری ساوادلی و ۷۰ نفری ساوادسیزدیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری بؤلمه:ماهنشان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
ویلیام کولتون
ویلیام کولتون (اینگیلیسجه:William Colton) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. سنت‌جانز (نیویورک) بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
شوقرلوف ماونتین پارک، کالیفورنیا
شوقرلوف ماونتین پارک، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:Sugarloaf Mountain Park, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۰ نفر ایمیش و ۰٫۲۷۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
ویلیام کولتون
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
شوقرلوف ماونتین پارک، کالیفورنیا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sugarloaf Mountain Park, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کینتا، اوکلاهوما
کینتا (اینگیلیسجه: Kinta, Oklahoma) آمریکانین اوکلاهوما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۹۰ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایستیو الیاسون
ایستیو الیاسون (اینگیلیسجه:Steve Eliason) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو. یوتا بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
کوریسوموتوم, پاتانامتیتا
کوریسوموتوم, پاتانامتیتا (اینگیلیسجه:Kurisumuttom, Pathanamthitta) هیندوستان اؤلکه‌سینین کرالا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده مالایالم دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
جان اورلوف
جان اورلوف (John Orloff) آمریکالی یازیچی - .اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«John Orloff»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:آمریکا یازیچیلاری
دونالد لورانس
دونالد لورانس (اینگیلیسجه: Donald Lawrence) آلبوم یاپیمجیسی، اویونچو، شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - قاسپل موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. دونالد لورانس ۴ مئی ۱۹۶۱ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
آلاماراتوپاتی
آلاماراتوپاتی(اینگیلیسجه:Alamarathupatti) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
نوووپترووایسکای، ولقوقراد اوبلاستی
نوووپترووایسکای، ولقوقراد اوبلاستی (Novopetrovsky, Yelansky District, Volgograd Oblast Новопетровский) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
آغا ابراهیم امین السلطان
آغا ابراهیم زال بیگ اوغلو امین السلطان (؟-1769)، ناصرالدین شاه ین خاص خیدمتچیسی،سیاستچی ایدی.
یاشاییشی
آغا ابراهیم زال بیگ اوغلو سالماس شهرینده آنادان اولموشدو. آتاسی قول کیمی امیر سلیمان خان قووانلی-قاجار طرفیندن تیفلیسدن گتیریلمیشدی. موسلمان اولاندان سونرا آزادلیغا بوراخیلمیشدی. عبّاس میرزه‌ نین یاخینلاریندان اولان گورجو اصیلزاده‌سی لاچین خانا یاخینلاشمیشدی.آغا ابراهیم کیچیک یاشلاریندا پینه‌چی شاگیردی کیمی ایشه باشلامیشدی. زیرکلیگی سایه‌سینده سارایا یاخینلاشاراق آبدارباشی وظیفه‌سینه یییه‌لندی. سونرا امین‌السلطان لقبینه لاییق گؤرولدو. ایکی ایل سونرا شاهین دوه و قاتیر تؤوله‌لرینه باشچی تعیین ائدیلدی.
اؤلوموندن سونرا ظل السلطان اونون حاقّیندا دئمیشدی: او اؤلنده ایشلر کورلاندی و اصلینده سلطنت اؤلدو.
آغا ابراهیمین علی عسگرخان، اسماعیل خان آدلی اوغلان‌لاری واردی.
کسرتا
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
بوژشکووه
بوژشکووه (لهیستانجا: Borzyszkowy) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و 160 متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. و پومرانی اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
۱۹۹۶-جی ایلده یونان
بۇ مقاله ۱۹۹۶-جی ایلینده یوناندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۹۶-جی ایلده یونان بؤلمه:۱۹۹۶-جی ایلده اؤلکه‌لر
بزرگ آباد (اورمو)
بزرگ آباد کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، مرکزی بولومو و گونئی باراندوزچای قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 210 نفر اهالی سی و 58 عائیله سی وار.
خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
قایناقلار
بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
هنری سناپ
هنری سناپ (اینگیلیسجه: Henry Snapp) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و ایلینوی ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۲۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۹۵ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:جولیت، ایلینوی دوغوملولار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
دانته ترویسی
دانته ترویسی ، (دوغوم: ۲۱ آپریل ۱۹۲۰ - اؤلوم: ۲ ژانویه ۱۹۸۹) بیر ایتالیالی یازیچی و حوقوقچو ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۲۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ایتالیالی حوقوقچولار
رابرت ویلیامز (سایکولوژیست)
رابرت ویلیامز (سایکولوژیست) (Robert Williams (psychologist)) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۲۰ فوریه ۱۹۳۰ فوریه |birth_place=Little Rock, Arkansas تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Robert Williams (psychologist)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
دنیل کادمور
دنیل کادمور (اینگیلیسجه: Daniel Cudmore) کانادالی اوْیونچو. ۲۰ ژانویه ۱۹۸۱ ‏ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. 2003–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Daniel Cudmore»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:کانادالی کیشی اویونچولار
دویس
دویس (اینگیلیسیجه: Bordj Douis) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۱۰۳۵۶ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
فوران تترا کربوکسیلیک اسید
فوران تترا کربوکسیلیک اسید (Furantetracarboxylic acid) بیر شیمیایی ماده. کربوکسیلیک اسید  کیمی تانینیر.فوران تترا کربوکسیلیک اسید اوکسیژن بیلشیک‌لری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Furantetracarboxylic acid»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
ترکی بن طلال بن عبد عزیز سعود
ترکی بن طلال بن عبد عزیز سعود (اینگیلیسی‌جه: Turki bin Talal bin Abdul Aziz Al Saud) بیر شاهزاده ایدی.
بؤلمه:شاهلار
ناتان دبلیو. هئیل
'''ناتان دبلیو. هئیل''' (اینگیلیسجه: Nathan W. Hale) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و تنسی ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۶۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۴۱ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۶۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۴۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
آرتنیا
آرتنیا (ایتالیاجا: Artegna) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۹۵۱ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۱۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و فریولی ونتزیا جولیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Artegna»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
رزلوشن لیمیتد
رزلوشن لیمیتد (اینگیلیسجه: Friends Life Group) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت یاتیریم ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Clive Cowdery طرفیندن قۇرولموش‌دور.
بزم
بزم (ييغينجاق): صؤحبت، محبت، ايچکي مجليسي. داها چوخ ديوان ادبياتيندا ايستيفاده ائديلر. تاملامالار حاليندادير. مثلاً ييغينجاقي نوشانوش دورمادان ايچيلن مجليس دئمکدير. بزمي وصلت قوووشما مجليسيدير. ييغينجاقي صؤحبت عشق مجليسيدير. ييغينجاقي مئي ايچکي مجليسيدير. تصوووف ادبياتيندا بزم-الست شکلي ايستيفاده ائديلر. باشلانغيجي اولمايان زامان دئمکدير.
رزلوشن لیمیتد
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Friends Life Group»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
بزم
قایناق‌لار
Qaynaq: www.edebiyatogretmeni.net
بؤلمه:دیل بیلگیسی
سزاری پازورا
سزاری پازورا (اینگیلیسجه: Cezary Pazura) اویونچو، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. سزاری پازورا ۱۳ ژوئن ۱۹۶۲ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
آرتور سمیوئل
آرتور سمیوئل (Arthur Samuel) بیلیم اینسان. ۵ دسامبر ۱۹۰۱ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۸  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۹ ژوئیه ۱۹۹۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. آرتور سمیوئل ماساچوست تکنولوژی انستیتوسودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arthur Samuel»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
لک دیلی
قایناقلار
بؤلمه:لکلر بؤلمه:ایران‌داکی دیللر بؤلمه:ایران دیللری
لندن، کنتاکی
لندن، کنتاکی (London, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر وْ ۲۶٫۸ کیلوْمتر موْربّع ساحه سی وْار. ۲۰۱۰-جی ایلین نۆفوْس ساییمی اساسیندا ۷۹۹۳ نفر وْ اهالی سیخلیغی ۲۹۹٫۳ اینسان کیلوْمتر موْربّع دیر. لندن دنیز سئوْییه‌سیندن ۳۷۸ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. کنتاکی ایالتی، آت یاریشی، داش کؤموْر وْ اوْتوْموْمبیل توْلیدی کیمی (توْیوْتا کمری، شوْرلت وْ فوْرد) تانینیر. غنی توْوْرپاغا گؤره چوْوْخلوْ یئرلری چمن‌لی‌دیر. ایقتیصادیسی اکینچی‌لییه وْابسته‌دیر. ائوْ آتی، اینک، تۆتوْن، سۆت، دوْموْز وْ سوْیا تیجارت‌ده بؤیوْک نقش اوْوْیناییر. داش کؤموْر، دمیر وْ نفت چیخاریلیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:کنتاکی ایالتین شهرلری
ریچبورق، آلاباما
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سوبوهوو
سوبوهوو (چک‌جا: Svébohov) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۱۷ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۱۴ نفر ایمیش و اولوموتس اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Svébohov»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
پاکام کوتور
پاکام کوتور (اینگیلیسجه:Pakkam Kottur) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
سیبلئیتون، میسیسیپی
سیبلئیتون (اینگیلیسجه: Sibleyton, Mississippi) آمریکانین میسیسیپی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قمینا تچو
قمینا تچو (لهیستانجا: Gmina Tczew) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 170.61 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و پومرانی اوستانیندا یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Tczew»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۱۹۴۵-جی ایلده برزیل
بۇ مقاله ۱۹۴۵-جی ایلینده برزیلده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
نیژنیی لمزی
نیژنیی لمزی (Nizhniye Lemezy Нижние Лемезы) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
جیمز اف. اپز
'''جیمز اف. اپز''' (اینگیلیسجه: James F. Epes) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ویرجینیا بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۴۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۱۰ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۰-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
فرانسیسکو خاویر قارکیا کابزا د واکا
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:رینوسا تامائولیپاس دوغوملولار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده مکزیکلی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:براونزویل، تکزاس دوغوملولار
موقاردوس
موقاردوس (ایسپانجا: Mugardos) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و لاکرونیا اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۱۲٫۷۷ کیلومتر موربّع دیر. ۲ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۵۵۶۵ نفر دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mugardos»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
قشلاق جوق سفلی (ماهنشان)
قشلاق جوق سفلي (ماهنشان) کندی ماهنشان بؤلگه‌سینین، انگوران بؤلومو و انگوران قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۹۵ نفر اهالیسی و ۲۷ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۴۹ نفری کیشی و ۴۶ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن ۵۵ نفری ساوادلی و ۳۴ نفری ساوادسیزدیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری بؤلمه:ماهنشان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
سیزووا قریوا
سیزووا قریوا (Sizova Griva Сизова Грива) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و هشترخان ویلایتینده یئرلشیب.
ماساهیکو کوندو
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
ترکی بن سعید بن سولطان
ترکی بن سعید بن سولطان (اینگیلیسی‌جه: Turki bin Said Sultan of Muscat and Oman) بیر شاهزاده ایدی. ۳۰ ژانویه ۱۸۷۱ – ۴ ژوئن ۱۸۸۸ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. ایسلام دینینه اعتیقاد ائتمیشدی.
بؤلمه:شاهلار
وال، گونئی داکوتا
وال (اینگیلیسجه: Wall, South Dakota) آمریکانین گونئی داکوتا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۰۸ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۸۷۶ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
فورال-۲-ایلمتانتیول
فورال-۲-ایلمتانتیول (Furan-2-ylmethanethiol) بیر اورقانیک بیلشیک. مایع حالتینده تاپیلار.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Furan-2-ylmethanethiol»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
توماس هاموند (سیاستچی)
توماس هاموند (اینگیلیسجه:Thomas Hammond (politician)) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. فیچبرق شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. هموند شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ایندیانا دموکراتلاری بؤلمه:فیچبرق، ماساچوست سیاستچیلری بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
تالواندی جاتان
تالواندی جاتان (اینگیلیسجه:Talwandi Jattan) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۵۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
براهماپوترا چایی
براهماپوترا چایی (Brahmaputra River، ، Brahmaputra، Brahmapoutre، نهر براهمابوترا، Brahmaputra Nehri، Брахмапутра) هیندوستان اؤلکه‌سینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۳۸۴۸ کیلومتر دیر. بۇ گۆن براهماپوترا چاییندان ثانییه‌ده ۱۹۸۰۰ متر مکعب سۇ آخیر. و بنقال کؤرفزینا تؤکولور.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Brahmaputra River»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
مالاپورام
مالاپورام(اینگیلیسجه:Mallapuram) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
هازلونه
هازلونه (Haselünne) آلمانین  نیدرزاکسن ایالتینده یئر آلان بیر شهردیر و ۲۰ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۳۲۳۳ نفر دیر. بۇ شهرین ۱۵۹٫۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
سابائه، فوکوئی
سابائه، فوکوئی (Sabae, Fukui ) ژاپون اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر
قایناق‌لار
بؤلمه:ژاپون شهرلری
قادرخان
قادرخان (اینگیلیسجه: Kader Khan) کانادالی اوْیونچو.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kader Khan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:کانادالی کیشی اویونچولار
موتومان
موتومان (اینگیلیسجه: Motoman) اؤزل شیرکت و یا خوصوصی شیرکت. بۇ شیرکت آوتوماتلاشدیرما ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی 500 نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Motoman»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
ماکی بؤلگه‌سی
ماکو بؤلگه‌سی یا دا ماکو شهریستانی (، )، غربی آذربایجان اوستانینده یئرلشیب. ماکی شهری بۇ بؤلگه‌ نین مرکزی دیر.
اینظیباطی بؤلمه‌لر
ایرانین اینظیباطی بؤلوملری اساسیندا، بۇ بؤلگه‌ ۲ بولوم، ۵ قصبه و ۲ شهردن تشکیل اولونوبدور. بونلارین آدلاری بئله‌دیر: شهر : ماکی شهر : بازرگان
اهالی
۱۳۸۵ اینجی نوفوس سایی سی اساسیندا بۇ بؤلگه‌ ده 176٬411 نفر اهالی یاشاییرمیش لار.
اتنیک و دیل
بو بؤلگه‌نین اهالیسی عومومیت‌ده تورک دورلر و آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار. تورکلرین یانیندا کوردلر ده اقلیت اولاراق بو بؤلگه‌ده یاشاییرلار و کورمانج کوردجه‌سینده دانیشیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
جورج بوکر
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۸۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:مارتینزویل، ویرجینیا دوغوملولار
دانیل هانبوری
دانیل هانبوری (Daniel Hanbury) بریتانیالی بیلیم اینسانی.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Daniel Hanbury»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
فیلدبروک، کالیفورنیا
فیلدبروک، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:Fieldbrook, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۵۹ نفر ایمیش و ۲۷٫۱۲۱ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Fieldbrook, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
نووه سوودانه
بؤلمه:لهیستان شهرلری
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nowe Sołdany»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
جان ایسپارکس پاتون
جان ایسپارکس پاتون (اینگیلیسجه: John Sparks Patton) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۹۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۶۱ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۹۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۶۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:لیزبن، لوئیزیانا دوغوملولار بؤلمه:هومر، لوئیزیانا دوغوملولار
جان اشبری
جان اشبری (John Ashbery) آمریکالی شاعیر و یازیچی - .۲۸ ژولای ۱۹۲۷ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«John Ashbery»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:آمریکا یازیچیلاری
ماسکقون، میشیقان
ماسکقون، میشیقان (Muskegon, Michigan) آمریکانین میشیقان ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴۶٫۹۳  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۳۸۴۰۱ نفر دیر. بۇ شهر ۱۹۱٫۴ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
تیرووانواندور
تیرووانواندور (اینگیلیسجه:Thiruvanvandoor) هیندوستان اؤلکه‌سینین کرالا ایالتینده بیر شهر دیر. بۇ شهرین اۆز اؤلچومو ۱۰٫۳۹ کیلومتر موربّع دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ماسکقون، میشیقان
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Muskegon, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:میشیقان ایالتین شهرلری
سانت‌الیا ا پیانیزی
سانت‌الیا ا پیانیزی (ایتالیاجا: Sant'Elia a Pianisi) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۱۷۸ نفر ایمیش. و مولیزه اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
بزنی بداق
بزنی بداق کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بؤلگه‌سی نین مرکزی بؤلومو نده اوْلان چاراویماق قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۱۰نفر اهالیسی وارایمیش.
سانت‌الیا ا پیانیزی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sant'Elia a Pianisi»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
بزنی بداق
قایناق‌لار
بؤلمه:چاراویماق قصبه سی بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
اندرو دوسن
اندرو دوسن (اینگیلیسجه: Andrew Dawson) آلبوم یاپیمجیسی، شارکی یازیچی و موسیقیچی - پاپ، راک، ایندی راک، هیپ هاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. اندرو دوسن ۱۲ مارس ۱۹۸۰ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
پماریکو
پماریکو (ایتالیاجا: Pomarico) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۵۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 4451 نفر ایمیش.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pomarico»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
کینتر، آریزونا
کینتر (اینگیلیسجه: Kinter, Arizona) آمریکانین آریزونا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
عریش
عریش (اینگیلیسیجه: Arish) میصر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۳۲ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۱۶۴۸۳۰ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر.
تومیسلاو ایویچ
تومیسلاو ایویچ (اینگیلیسجه: Tomislav Ivić) (دوْغوم:June 30, 1933 Split) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری
@@@== قایناقلار ==
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۳۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۱۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:هایدوک اسپلیت کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:پورتوقالداکی کوروواتی غوربتچیلر
آرتور پوپ
آرتور پوپ (Arthur Upham Pope) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۷ فوریه ۱۸۸۱ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۸  ایل عومر ائله‌ییب و ۰۳ سپتامبر ۱۹۶۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. آرتور پوپ براون بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری براون بیلیم‌یوردو‌دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arthur Upham Pope»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
کارلوس رینوسو
کارلوس رینوسو (اینگیلیسجه: Carlos Reinoso) کئچمیشده بیر شیلیالی فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر. شیلی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
پنتر ولی، نیوجرسی
پنتر ولی، نیوجرسی (اینگیلیسجه:Panther Valley, New Jersey ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۳۲۷ نفر ایمیش و ۷٫۷۱۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۸۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و نیوجرسی ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Panther Valley, New Jersey»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
نیژنئی آبدریاشوو
نیژنئی آبدریاشوو (Nizhneye Abdryashevo Нижнее Абдряшево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
ماکوکندی
ماکوکندی کندی اورمو بولگه‌سینین، انزل بولومو و گونئی انزل قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 593 نفر اهالی سی و 125 عائیله سی وار.
خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
تورشل، پدلاسکی
تورشل، پدلاسکی (لهیستانجا: Turośl, Podlaskie Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانیندا یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 1500 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Turośl, Podlaskie Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لیندا مارتین
لیندا مارتین (اینگیلیسجه: Linda Martin) شومالی ایرلندلی موسیقیچی - پاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. لیندا مارتین ۲۷ مارس ۱۹۵۲ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
نوووتساریتسینایسکای
نوووتساریتسینایسکای (Novotsaritsynsky Новоцарицынский) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
۱۷۲۷-جی ایلده کانادا
بۇ مقاله ۱۷۲۷-جی ایلینده کانادادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۲۷-جی ایلده اؤلکه‌لر بؤلمه:۱۷۲۷-جی ایلده کانادا
تریلا، ایلینوی
تریلا (اینگیلیسجه: Trilla, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
ناتان دی. پرلمن
'''ناتان دی. پرلمن''' (اینگیلیسجه: Nathan D. Perlman) یهودی آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۸۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۵۲ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۸۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۵۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:لهیستان‌دا یهودی‌لیق
فورا-۲-استوکسیومتیل استر
فورا-۲-استوکسیومتیل استر (Fura-2-acetoxymethyl ester) بیر شیمیایی ماده. فورا-۲-استوکسیومتیل استر اوکسیژن بیلشیک‌لری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Fura-2-acetoxymethyl ester»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
آللین، آرکانزاس
آللین (اینگیلیسجه: Alleene, Arkansas) آمریکانین آرکانزاس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اوزون‌تاش(سویوق‌بولاق)
اوزون‌تاش مهاباد بؤلگه‌سینین خلیفان بؤلومونده‌کی کانی بازار قصبه‌سینه تابع اوْلان کنددیر.
اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۳۷۱ نفر(۴۵ عائیله) اهالیسی واردیر.
ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
کوواکوو
کوواکوو (لهیستانجا: Kołaków) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 387 نفر ایمیش.
اوزون‌تاش(سویوق‌بولاق)
دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.
خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
کوواکوو
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kołaków»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
اوزون‌تاش(سویوق‌بولاق)
قایناقلار
بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی بؤلمه:مهاباد بؤلگه‌سینین یاشاییش یئرلری
هامیلتون، نیویورک
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hamilton, New York»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
متی انجیلی
متی انجیلی مسیحیلرین 4 اصیل انجیللریندن بیریدیر .بو انجیلی متی عیسی حواریسی یازیبدیر.
قایناقلار
بؤلمه:مسیحیت
کارور, تریسور
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
رانوان
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
بزنی چراغ‌مردان
بزنی چراغ‌مردان کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین سراسکند بؤلگه‌سی نین مرکزی بؤلومو نده اوْلان چاراویماق قصبه‌سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۳۳نفر اهالیسی وارایمیش.
قایناق‌لار
بؤلمه:چاراویماق قصبه سی بؤلمه:سراسکند بولگه‌سی‌نین کندلری
لوئیس مونوز ریورا
لوئیس مونوز ریورا (اینگیلیسجه:Luis Muñoz Rivera) آمریکالی سیاستچی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۵۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
جامع مسجیدی (تبریز)
جامع مسجید و یا تبریزین جامع مسجیدی تاریخی بیر بینا و تاریخی بیر مسجید ین آدی دیر تبریز شهرینده، بو تاریخی مسجیدین قیدمتی سلجوقلولار چاغینا یئتیشیر.
بوتقا ونتا
بوتقا ونتا (اینگیلیسجه: Bottega Veneta) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت.
کئیلرا، اوکلاهوما
کئیلرا (اینگیلیسجه: Calera, Oklahoma) آمریکانین اوکلاهوما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۳۵۱ نفر ایدی.
بوتقا ونتا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bottega Veneta»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کئیلرا، اوکلاهوما
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کپز (ماهنشان)
كپز (ماهنشان) کندی ماهنشان بؤلگه‌سینین، انگوران بؤلومو و انگوران قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۳۲۲ نفر اهالیسی و ۵۸ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۱۸۸ نفری کیشی و ۱۳۴ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن ۲۴۲ نفری ساوادلی و ۵۳ نفری ساوادسیزدیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری بؤلمه:ماهنشان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
تربونیانوس قالوس
تربونیانوس قالوس (اینگیلیسی‌جه: Trebonianus Gallus) روم ایمپیراتورو. 251 (with ); ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. دقیانوس و هرنیوس اتروسکوس اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب و اؤزونون وفاتیندان سوْنرا آئمیلیانوس واریث کیمی تخت و تاجه صاحیب چیخیب.
قایناقلار
بؤلمه:روم ایمپیراتورلاری بؤلمه:شاهلار
سیبلئیویل، کانزاس
سیبلئیویل (اینگیلیسجه: Sibleyville, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایکینجی طهماسب
ایکینجی شاه تهماسیب یا دا ایکینجی شاه طهماسب صفوی _ صفوی دؤولتی‌نین ۱۰-اونجو پادیشاهی‌ایمیش، شاه سولطان حسین صفوی'نین اوغلویوموش. سۆلئیمان میرزا، مۇصطافا میرزا، ماحمۇد میرزا، ایمامقۇلۇ میرزا، علی میرزا، احمد میرزا؛ قیٛزلاریٛ: گؤوهر سۇلطان، پریخان سۇلطان، خدیجه سۇلطان، حۇریخان سۇلطان، مریم سۇلطان، فاتیمه سۇلطان، شهربانۇ سۇلطان، خانیٛش سۇلطان.
حاکیمییتی
اگر شاه ایسماییٛلیٛن حاکیمییت دؤورۆنۆ صفوی دؤولتینی تأسیس اوْلۇندۇغۇ دؤور حساب ائدریکس، اوْندا گرک بیرینجی طهماسیب شاهیٛن اۇزۇن مۆددتلی حاکیمییت دؤورۆنۆ ده (۱۵۲۴–۱۵۷۶) بۇ دؤولتین مؤحکملنمه دؤورۆ حساب ائدک. طهماسیب اوْن یاشیٛندا ایکن صفوی دؤولتینین تاخت-تاجیٛنا ییلنیر. بۇ ایسه همن دؤورده صفوی دؤولتینین تاخت-تاجیٛ جیددی شکیلده قیٛزیٛلباشلار طرفیندن حیمایه اوْلۇنۇردۇ. بئله کی، اوْن یاشلیٛ بیر اۇشاغیٛن جانیشین تعیین اوْلۇنماسیٛ صفویلر اؤلکسی کیمی نهنگ بیر دؤولته هئچ بیر چتینلیک یاراتمیٛردیٛ.
معلوم مسله ایدی کی، اوْن یاشلیٛ طهماسیب دؤولتی ایداره ائده بیلمزدی؛ اصلینده دؤولتی شاهیٛن وکیلی آدیٛ آلتیٛندا دیو سۇلطان قۇملۇ ایداره ائدیردی. اوْنۇن بیر چوْخ رقیبی وار ایدی و اوْنلاریٛن باشیٛندا کؤپک سوْلتان اۇستاجلۇ دۇرۇردۇ. دیو سۇلطان ایشلری اوْنۇن اۆزرینه قوْیۇر، چوْخ کئچمدن شهرین دیگر امیرلرینی اوْنا قارشیٛ سفربر ائدیب تبریزه قوْشۇن یۆرۆدۆر. نتیجده دیو سۇلطان وضیعتی اؤز نظارتی آلتیٛنا آلیٛب مۆخالیفلرینی تبریزدن اۇزاقلاشدیٛرماغا نایل اوْلۇر. مغلۇبییته اۇغرادیٛقدان سوْنرا اۇستاجلۇ تایفاسیٛ ۱۵۲۶-جی ایلده ایکی دفه مۆباریزه مئیدانیٛنا آتیٛلیٛر و هر ایکیسینده ده دیو سۇلطان طرفیندن دف اوْلۇنۇب شرایت اؤز اوولکی وضیعتینه قایتاریٛلیٛر. اۇستاجلۇ کؤپک سۇلطان گیلانا قاچیٛر و اوْرادا بیر مۆدت قالدیٛقدان سوْنرا یئنیدن دیو سۇلطانلا مۆباریزه آپارماق قراریٛنا گلیر. بۇ سببدن ده قوْشۇن توْپلاییٛب اردبیله طرف حرکت ائدیر. اوْ، شهرین مۆدافیسینی یارا بیلیب اوْرانیٛ اله کئچیریر و بۇرادا اؤولییا شئیخ صفییددین ایسحاقیٛ زیارت ائدیر. اوْرادان تبریزه یوْلا دۆشۆر. تبریز بۇندان خبر تۇتۇب جیددی مۆباریزیه حازیٛرلاشیٛر و نهایت ایکی قوْشۇن آراسیٛندا شیددتلی دؤیۆش باش وئریر. «اۇستاجلۇ اؤز شۆجاتی ایله رۆستم و ایسفندییاریٛن داستانیٛنیٛ خاطیرلردن آپارماسیٛنا باخمایاراق، دؤیۆشده مغلۇب اوْلۇر و اۇستاجلۇ رهبرلرینین بیر چوْخۇ قتله یئتیریلیر».
بۇ قیٛزیٛلباشلار آراسیٛندا باش وئرن و اوْنلاردان بیر چوْخۇنۇن سیاسی سحندن اۇزاقلاشماسیٛنا سبب اوْلان ایلک جیددی قارشیٛدۇرما ایدی.
شاه طهماسیب اؤلۆمۆندن اۆچ ایل اوول، ینی حیجرتین ۹۸۱-جی ایلینده «الی دیوان» نازیرلیینی حسن فراهانی و خاجه جمالددین الی تبریزییه حواله ائدیر و میرزا شۆکرۇللاح ایصفاهانینی اوْرانیٛن باش ایجراچیٛسیٛ تعیین ائدیر. صفوی دؤولتینین زۆحۇر ائتدیی دؤورلردن فرقلی اوْلاراق، شاه طهماسیب داخیلی، خصوصیله ده سرحدیانیٛ اراضیلرده باش قالدیٛران عصیانلاریٛ یاتیٛرماغا چالیٛشیٛردیٛ. قئید ائتدییمیز کیمی، زۆحۇر ائتدیی ایلک ایللرده صفوی دؤولتیخوراسان و آنادوْلۇ ایله سرحدیانیٛ اراضیلرده باش قالدیٛران عصیانلاریٛ یاتیٛریٛر، شاه طهماسیب ایسه داخیلی ثابیتلیی برقرار ائتمیه و بۆتۆن سیلرینی آذربایجانیٛن بیرلیینین قوْرۇنۇب ساخلانیٛلماسیٛنا یؤنلدیردی. بۇ سببدن ده حاکیمییتینین ایکینجی اوْنیللیینده شیروان، آستارا و کۆردۆستان اراضیلرینه قوْشۇن یۆرۆدۆب یئنیدن ثابیتلیی برقرار ائدیر. بۇ کیمی چتینلیکلر صفوی دؤولتینه بیر اوْ قدر ده ائتینا ائتامین و دیگر منطقه لردن داها چوْخ مۆستقیللییه مالیک اوْلان گیلاندا دا مؤوجۇد ایدی. بئله کی، اۇزۇن مۆدت اوْرانیٛن حاکیمی اوْلمۇش احمد خان گیلانی شاه طهماسیبه قارشیٛ ائتیناسیٛزلیٛق ائتمیش و اوْنۇن حاکیمییتینه تابئ اوْلماقدان ایمتینا ائتمیشدیر. بۇ سببدن ده صفوی اوْردۇسۇ ۱۵۶۶-جیٛ ایلده مسۇم بی صفوینین رهبرلیی آلتیٛندا گیلانا بؤیۆک بیر قوْشۇن یۆرۆدۆر. احمد خان گیلانی اوول مۆقاویمت گؤسترمک ایستییر. لاکین صفویلر هجوما کئچدیکدن سوْنرا لاهیجانا قاچیٛر و بیر مۆدت اوْرادا قالدیٛقدان سوْنرا یاخالانیٛب شاه طهماسیبین یانیٛنا گتیریلیر. بئللیکل، اوْتۇز ایکی ایل گیلانا حؤکمرانلیٛق ائدن احمد خان شاه طهماسیب طرفیندن یاخالانیٛب خرسک قالاسیٛندا حبس اوْلۇنۇر. ایکینجی ایسماییٛل حاکیمییته گلدیکدن سوْنرا ایسه یئنیدن آزاد اوْلۇنۇب گیلانا قاییٛدیٛر. نهایت، داها سوْنرا شاه آبباسیٛن الیندن قاچیٛب عوثمانلیٛ دؤولتینه قوْشۇلۇر.
۲٫۵۰۰٫۰۰۰صفوی دؤولتینین بیرینجی یۆزیللیینده اطراف اوستانلر منطقه ده تام ایختییارا مالیک اوْلان محللی امیرلر و یا مرکزدن گؤندریلمیش شخسلر طرفیندن ایداره اوْلۇنۇردۇ. اوْنلاردان بیر چوْخۇ اؤلکدکی سیاسی ثابیتلیین پوْزۇلماسیٛندان ایستیفاده ائدرک عصیان ائدیر و وضیعتی داها دا گرگینلشدیرمیه چالیٛشمیٛشلار. بۇ سببدن ده مرکزی دؤولت همن منطقه لره قوْشۇن یۆرۆتمک مجبۇرییتی قارشیٛسیٛندا اوْلدۇغۇ ایلک اوْنیللیکده اؤلکه اراضیسیندکی ایجتیمای-سیاسی وضیعته تام نظارت ائتمیه نایل اوْلان طهماسیب سلطنتینین سوْن ایللرینی تام امین-امانلیٛقدا باشا وۇرۇر و حاکیمییتینین سوْن اوْن دوْققۇز ایلینی قزوینده کئچیریب اوْرادان کنارا چیٛخمیٛر.
باشکندیٛن قزوینه کؤچۆرۆلمسی
آذربایجانیکی عصر اؤز باشکندلیٛق مؤوقئیینی قوْرۇیۇب ساخلایا بیلیر. بئله کی، ائلخانیلر دؤورۆندن باشلایاراق و اوْنلاردان سوْنرا تۆرکمانلاریٛن (آذربایجان تۆرکلرینی) حاکیمییت دؤورۆنده تبریز باشکند کیمی آذربایجانیٛن بؤیۆک هیسسینه نظارت ائتمیشدیر. اردبیلدن باش قالدیٛران صفویلر ده حم بیر نئچه ایللیک تجرۆب، حم ده آنادوْلۇدان الده ائتدیی ایجتیمای گۆج باخیٛمیٛندان دفلرله ایصفاهانا گئدیش-گلیش ائدیب اوْرایا غئیری-رسمی باشکند آدیٛنیٛ وئرسلر د، تبریز هله ده باشکند اوْلاراق قالیٛردیٛ. طهماسیب شاه عوثمانلیٛ سۇلطانیٛ سۆلئیمانلا صۆلح سازیشی ایمزالادیٛقدان سوْنرا آنادوْلۇدا داها چوْخ نۆفۇزا مالیک اوْلاجاغیٛندان میۇس اوْلۇب صفویلرین مرکز و شرق ناحییلرینده دیققتی اؤزۆنه جلب ائتمک فیکرینه دۆشۆر. بۇ سببدن ده دیققتینی اطراف منطقه لرده گۆجلندیرمک مقصدیله باشکندیٛ قزوین شهرینه کؤچۆرۆر. شاه تبریزده اوْغلۇ میرزا ایسماییٛلیٛن توْی مراسیمیندن سوْنرا باشکندیٛ اوْرادان قزوینه کؤچۆرمک فیکرینه دۆشۆر. قاضی احمد قۇمی ح.ق. ۹۶۲-جی ایلین (م ۱۵۵۴/۱۵۵۵)حادیثه لری حاققیٛندا یازیٛر:
«مقامیٛ اۇجا اوْلان نایبلر عالملرین شاهزادسینین توْی مراسیمیندن سوْنرا آرتیٛق تبریزده قالماغا هئچ بیر سبب
بئله نظره چارپیٛر کی، باشکندیٛن قزوینه کؤچۆرۆلمه مسلسی همن تاریخدن بیر قدر اوول نزرده تۇتۇلمۇش و بۇنۇن اۆچۆن ده شاه اوْرادا یئنی دؤولت بینالاریٛنیٛن تیکیلمسینه دایر سرنجام وئرمیشدیر. اووللر آذربایجان تۆرکلرینین دیلینجه دئسک، «دؤولتخانانیٛن» (ینی باشکندیٛن) تیکیلمسی جعفراباددا و یا طهماسیب شاه اوْرانیٛ جننتاباد آدلاندیٛردیٛغیٛ یئرده نزرده تۇتۇلمۇشدۇر. ائله بیر یئر کی، اوْرادا شاه و بعضی دؤولت آداملاریٛ اۆچۆن بیر نئچه باغلار سالیٛنمیٛش و ایمارتلر تیکیلمیشدی. همن باغلاریٛن ان مشهۇرۇ صفویلر دؤولتینین اراضیسینده فعالییت گؤسترن صفیرلرین شاهلا گؤرۆشدۆکلری سادتاباد باغیٛ ایدی. سادتاباد باغیٛ ۱۵۴۴-جۆ ایلده تیکیلمیش و ۱۵۹۰-جۇ ایلین صفوی تاریخچیسی قاضی احمد قۇمینین «خۆلاستۇت-تواریخ» آدلیٛ کیتابیٛندا یازدیٛغیٛ کیمی، باغ و اوْراداکیٛ ایمارتلر صفوی دؤورۆنۆن ان گؤزل تیکیلیلریندن بیری اوْلمۇشدۇر.
قزوینین طهماسیب شاه طرفیندن باشکند سئچیلمسینین باشقا بیر سببی ده اوْلا بیلردی. بئله کی، دؤولتین مرکزینده یئرلشن بۇ شهرده هله چوْخسایلیٛ سۆننی مذهبلی اینسانلار یاشاییٛردیٛ و شاه بۇ ایستیقامتده لازیٛمی تدبیرلره ال آتمالیٛ ایدی. باشکندیٛن بۇ شهره کؤچۆرۆلمسی احلی سۆننتین آساییشینی تامعامیله پوْزۇر. قاضی محممد رازینین بۇ حاقدا یازدیٛغیٛ شئرین مزمۇنۇندا دئییلیر:
«قزوین مذهبی پاک بیر مکان ایدی، امّا بۇنۇ رۇزیگاریٛن صحنسیندن سیلیب آتدیٛلار لقبی بابۇل-جننت (جننت قاپیٛسیٛ)، آدیٛ جعفراباد ایدی الله بندلرینی اوْندان دیدرگین سالدیٛلار. سۆننیلر آی ایشیٛغیٛندا چۆرۆین کتان پارچاسیٛ ایدی».
باشکندیٛن قزوینه کؤچۆرۆلمسی ایله همن دؤورۆن بیر چوْخ آدلیٛ-سانلیٛ عالیم و سنتکارلاریٛ دا اوْرایا اۆز تۇتۇر و بئللیکل، قزوین ائلمی نؤقتئیی-نزردن رؤونق تاپماغا باشلاییٛر. گۆنلرین بیری شاه شئیخ بحاینین آتاسیٛ شئیخ حۆسئین ایبنی ابدۆسسمدین (۱۵۷۶) ایصفاهانا گلدیینی ائشیدیر و درحال اوْنۇ قزوینه دوت ائدیر. شئیخ حۆسئین ایبنی ابدۆسسمد قزوینه گلدیکدن سوْنرا شاه طرفیندن اوْرانیٛن شئیخۇل-ایسلامیٛ تعیین اوْلۇنۇر و یئددی ایل حمین وظیفنی ایجرا ائدیر. همن دؤورده شاه طهماسیب عوثمانلیٛ دؤولتیندن آرخاییٛن اوْلۇب هراتیٛن داها چوْخ احمییت کسب ائتدیینی نظره آلیٛر و اوْغلۇ میرزا ایسماییٛلیٛخوراسانا حاکیم تعیین ائدیر. سوْنرا ایسه اوْرانیٛ شاهیٛن بؤیۆک اوْغلۇ میرزا محممد ایداره ائدیر و اوْ دا سوْنرالار اوْرادان فارس اوستانینه گئدیر.
آذربایجانیٛن و اؤزبکلرین وضیعتی
و تۇران آراسیٛندا گئدن مۆباریزلر هله ده داوام ائدیردی و همن منطقه آذربایجان اۆچۆن جیددی تهلوکه یارادیٛردیٛ. شاه ایسماییٛل حاکیمییت دؤورۆندن سؤحبت آچارکن اوْ مۆباریزلردن بعضیلرینه ایشاره ائتمیشدیک. شاه ایسماییٛلیٛن اؤلۆمۆندن سوْنرا اوْغلۇ طهماسیبین اوْنۇن جانیشینی تعیین اوْلۇنماسیٛ اؤزبکلری خوْراسانیٛ اله کئچیرمک فیکرینه سالیٛر. بئله کی، شاه ایسماییٛلیٛن وفاتیٛندان آز سوْنرا اؤزبک اۇبئید خان ۱۵۲۴-جۆ ایلده بۇخارادان هراتا بؤیۆک بیر قوْشۇن یۆرۆدۆر. قیٛزیٛلباش رهبرلری اؤزبکلره قارشیٛ جیددی مۆقاویمت گؤستریر و اؤزبکلر هئچ بیر نتیجه الده ائده بیلمییب گئری دؤنمیه مجبۇر اوْلۇرلار. یارانمیٛش ایختیلافلار ۱۵۲۵-جی ایلده اؤزبکلری بیر داها مۆباریزیه آتیٛلماغا تحریک ائدیر. اۇبئید خان بؤیۆک بیر قوْشۇنلا هراتا گلمدن تۇس شهرینه اۆز تۇتۇر و اوْرانیٛ محاصیره یه آلیٛر. تۇس اهالیسی بیر نئچه آی مۆقاویمت گؤسترسه د، کؤمک گلمدییندن تسلیم اوْلماغا مجبۇر اوْلۇر. شهری اله کئچیردیکدن سوْنرا اۇبئید خان استارابادا هجوم ائدیر و اوْنیٛ دا اله کئچیرمیه نایل اوْلۇر. اوْرایا حاکیم تعیین ائتدیکدن سوْنرا ح.ق. ۹۳۳-جۆ ایلده (م ۱۵۲۶/۱۵۲۷)یئنیدن بلخه قاییٛدیٛر.
تبریزدن یوْلا دۆشمۆش کؤمک قۆووسی اوول استارابادیٛ اله کئچیریر و بستام آدلیٛ منطقه ده اۇبئید خانلا قارشیٛ-قارشیٛیا گلیر. لاکین بؤیۆک فداکارلیٛق گؤسترسه د، دؤیۆشده اؤزبکلره مغلۇب اوْلۇر و استاراباد یئنیدن اۇبئید خانیٛن ایختییاریٛنا کئچیر. صفوی قوْشۇنۇنۇن قالان هیسسی فیرۇزکۇحا دوْغرۇ گئری چکیلیر. اؤزبکلر هر قالیبییتدن سوْنرا آدتی اۆزره تعصوبکئش عالیملرینین فتوالاریٛنا اساصلاناراق، شیعه لرین قتل‌عامیٛنا باشلاییٛرلار. هراتیٛن شیعه اهالیسینین اؤزبکلره قارشیٛ جیددی مۆقاویمت گؤسترملرینه سبب اوْلان دا محز اوْنلاریٛن مغلۇب اوْلاجاقلاریٛ تقدیرده اؤزبکلر طرفیندن قتل‌عام اوْلاجاقلاریٛنیٛ بیلملری اوْلمۇشدۇر.