cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دونالد نورکروزس
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:نیوجرسی دموکراتلاری بؤلمه:پنساوکن، نیوجرسی دوغوملولار بؤلمه:کمدن، نیوجرسی سیاستچیلری
واکوم (هیندوستان)
واکوم (هیندوستان)(اینگیلیسجه:Vakkom) هیندوستان اؤلکه‌سینین کرالا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کندین اۆز اؤلچومو ۵٫۶ کیلومتر موربّع دیر. بۇ کنده مالایالم دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
بانامکس
بانامکس (اینگیلیسجه: Grupo Financiero Banamex) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت مالییه ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۴۱٬۳۹۰ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
بؤلمه:شیرکت‌لر
۱۸۳۸-جی ایلده کانادا
بۇ مقاله ۱۸۳۸-جی ایلینده کانادادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
اؤلوملر
بؤلمه:۱۸۳۸-جی ایلده کانادا بؤلمه:۱۸۳۸-جی ایلده اؤلکه‌لر
نفروپیده
نفروپیده (Lobster، ، Istakoz، Омары، Hummerartige) اوْنایاق‌لیلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:اوْنایاق‌لیلار بؤلمه:عالی سرطانلر
Nephropidae
میهن اباد
میهن آباد (فارسجا: میهن آباد), کندی خوزیستان اوستانی‌نین دشت آزادگان بؤلگه‌سی‌نین، بستان بؤلومو و بستان قصبه‌سی نده یئرلشیب دیر.
جوْغرافیایی موْقع
میهن آباد کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیب دیر.
نوْفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۷۸ نفر اهالیسی و ۱۰ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۳۹ نفری کیشی و ۳۹ نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن ۴۳ نفری ساوادلی و ۲۳ نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ کندین اهالیسی فارسجا دانیشیرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
آنزون پی. کئی. سافورد
'''آنزون پی. کئی. سافورد''' (اینگیلیسجه: Anson P. K. Safford) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۳۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۹۱ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
بیکین
بیکین (Bikin) (Бикин) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و خاباروفسک اؤلکه‌سیده یئرلشیب. ۲۰۱۰-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۷۱۵۴ نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
کیلا پرت
کیلا پرت (اینگیلیسجه: Kyla Pratt) آمریکالی اوْیونچو کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1993–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kyla Pratt»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
سیلاکاپ
سیلاکاپ اندونزی نین بير شهري دير. بو شهرين ٢٠٠٧ اينجي ايلده ۲۱۴٫۲۰۲نفر اهاليسي وارميش.
قايناق‌
بؤلمه:اندونزی شهرلری
جان ادیسون
جان ادیسون (اینگیلیسجه: John Addison) اینگیلیسلی بسته‌چی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ۷ دسامبر ۱۹۹۸ میلادی تاریخینده Bennington, Vermont شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
روزالیند چائو
روزالیند چائو (اینگیلیسجه: Rosalind Chao) آمریکالی اوْیونچو ۱۹۷۲–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rosalind Chao»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
ترشتیچ
ترشتیچ (چک‌جا: Třeštice) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۸۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۵۴ نفر ایمیش و ویسوچینا اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Třeštice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ماهامود
ماهامود (ایسپانجا: Mahamud) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر بۇ شهرین مساحتی ۳۳ کیلومتر موربّع دیر. ۸۲۷ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۱۵۹ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۴٫۸ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mahamud»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
میرونووکا، آلتای دیاری
قایناقلار
بؤلمه:آلتای دیارین کندلری
کیژکی (وارمی-ماسوری)
کیژکی (وارمی-ماسوری) (لهیستانجا: Kierzki, Warmian-Masurian Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و وارمی-ماسوری اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 120 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kierzki, Warmian-Masurian Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
سنت مارتین
بندانگشتی|سول|سنت مارتین فرانسه اؤلکه‌سی‌نین بایراغی بندانگشتی|سول بندانگشتی|سول|سنت مارتین فرانسه نقشه اوستونده یئری سنت مارتین فرانسه (اینگیلیسجه: Collectivity of Saint Martin) بیر اؤلکه دیر و باشکندی ماریقو (سنت مارتین) شهردیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسیندا ۳۶٬۲۸۶ نفر دیر. و ۵۳٫۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
گؤرونتولر
بؤلمه:فرانسه‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
اترتینات
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
داریوش مصطفوی
داریوش مصطفوی (September 8, 1944) ایرانلی فۇتبولچو و مۆدافیه‌چی. اوْ ایرانین تهران شهرینده آنادان اوْلوب. داریوش مصطفوی ایستیقلال فوتبول کولوبو وپرسپولیس-تهران فوتبول کولوبوندا اوْیناییب.
قایناق‌لار
http://www.national-football-teams.com
بؤلمه:ایران فوتبولچیلاری
جورجتوون، دلاویر
جورجتوون (اینگیلیسجه: Georgetown, Delaware) آمریکانین دلاویر ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۷۴۲۷ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:جورجتوون، دلاویر بؤلمه:آمریکا شهرلری
اوندا، آرکانزاس
اوندا (اینگیلیسجه: Onda, Arkansas) آمریکانین آرکانزاس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ولهاصه
ولهاصه (اینگیلیسیجه: Oulhaça El Gheraba) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۱۵۹۷۲ نفردیر و ۸۶۲۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
بویر، میزوری
بویر، میزوری (اینگیلیسجه:Bevier, Missouri ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۷۱۸ نفر ایمیش و ۲٫۶۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۴۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و میزوری ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bevier, Missouri»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سیپوتات
سیپوتات اندونزی نین بير شهري دير. بو شهرين ٢٠٠٧ اينجي ايلده ۲۱۳٫۱۰۲نفر اهاليسي وارميش.
کلیودون
کلیودون (اینگیلیسی‌جه: Clevedon) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 21281 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
ساری (اینگیلیس)
ساری (Surrey) — اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشن تشریفاتی بیر بؤلگه دیر.
اتک‌یازی
بؤلمه:اینگیلیس
آبادبا خالقی
آبادبا خالقی (اینگیلیسی‌جه: Ababda people، عرب‌جه: عبابدة، فارسجا: مردم آبادبا) - بیر قومی گروه
پیپلز ولی، آریزونا
پیپلز ولی، آریزونا (اینگیلیسجه:Peeples Valley, Arizona ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۷۴ نفر ایمیش و ۳۹٫۲۱ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۳۶۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و آریزونا ایالتینده یئرلشیب.
آبادبا خالقی
قایناقلار
بؤلمه:خالقلار
مزوما (هیندوستان)
مزوما (هیندوستان)(اینگیلیسجه:Mezoma) هیندوستان اؤلکه‌سینین ناقالند ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
پیپلز ولی، آریزونا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Peeples Valley, Arizona»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اوْراسیا
آوراسیا، آوروپا ایله آسیانی قاپسایان جوغرافی بؤلگه‌یه وئریلن آد. آوراسییا – یئرین ان بؤیوک قارّهسی‌دیر. آوروپا و آسيا قارّه‌لریندن عیبارتدیر. آوراسیا کلیمه‌سی، آوروپا ایله آسیا (یانی آور ایله آسیا) سؤزجوکلرینین بیرلشمسیندن اولوشور.
آدالارلا بیرلیکده ساحه‌سی 53 893 کم²-دیر، دونیا قورو اراضیسی‌نین 36%-نی تشکیل ائدیر[1]. اهالیسی 4،3 میلیارددان چوخدور و دونیا اهالیسی‌نین 3/4 بؤلومونی تشکیل ائدیر[2]. ان اوجقار نؤقطه‌لری: قوزئیده چئلیوسکین بورنو (77°43 شم.ائ.)، گونئی‌دا پیای بورنو (1°16 شم.ائ.)، باتی‌دا روکا بورنو (9°34 ق.او.)، دوغودا دئژنیوو بورنو (169°40 ق.او.). یئر کوره‌سینین ان یوکسک زیروه‌سی ائوئرئست داغی و قورودا ان آلچاق موطلق نوقطه‌سی اؤلو دنیز (سویییه‌سی -395 م)، ان درین گؤلو بایکال و ان روطوبتلی ساحه‌سی چئراپونجی آوراسییادادیر. آوراسییانی باتی‌دان آتلانتیک اوقیانوس، قوزئیدن قوزئی بوزلو اوقیانوس، گونئی‌دن هیند اوقیانوسی، دوغودان ساکیت اوقیانوس ایحاطه ائدیر.
آدینین یارانماسی
قارّه‌یه بیر چوخ آدلار وئریلمیشدیر. آلئکساندر قومبولدت اراضییه "آسيا" آدینی وئرمیشدیر. کارل قوستاو رویشلئ 1858-جی ایلده "هاندبوجه دئر ژئوگراپهیئ" کیتابیندا "ائلئردتهئیل عاصیئن-ائوروپا" تئرمینی ایشلتمیشدیر. "آوراسییا" آدینی ایلک دفعه1883-جو ایلده ژئولوق ائدوارد زوسس وئرمیشدیر.
ژئولوژی کاراکتئریستیکاسی
قارّه قوزئی یاریمکوره‌سینده تخمیناً 9° ق. او. و 169° ق. او. آراسیندا یئرلشیر. عئینی زاماندا آوراسییا آدالارینین بیر بؤلومو گونئی یاریمکوره‌سینده‌دیر. آوراسییانین بیر بؤلومو دوغو یاریم‌کوره‌سینده، سون باتی و دوغو بؤلومو ایسه باتی یاریمکوره‌سینده‌دیر. دونیانین ایکی بؤلومو: آوروپا و آسيانی اؤزونده بیرلشدیریر. اونلار آراسیندا سرحد آشاغیداکی ختله گئدیر: اورال داغلاری‌نین دوغو یاماجی، اورال چایی، ائمبا چایی، خزر دنیزینین باتی ساهیلی، کوما چایی، کوما–مانیج شلاله‌سی، مانیچ چایی، قارا دنیزین دوغو ساهیلی، قارا دنیزین گونئی ساهیلی، بوسفور بوغازی، مرمره دنیزی، داردانئل بوغازی، ائگئی دنیزی و آرالیق دنیزی، همچنین هیبرالتار بوغازی. بۇ سرحد تاریخی اولاراق یارانیبدیر، طبیعتده اونلار آراسیندا طبیعی سرحد یوخدور. قارّه بیر قرونت لایینین اوستونده‌دیر و واحید طبیعته مالیکدیر.
آوراسییا یئر کوره‌سی‌نین دؤرد اوقیانوسی ایله ایحاطه اولونوب
قارّه باتی‌دان دوغویا 16 مین کیلومتر، قوزئی‌دن گونئی‌ا 8 مین کیلومتر اوزانیب. ساحه‌سی 53،4 میلیون کم²-دیر. بۇ قورو بؤلومون اوچده بیریدیر. آوراسییانین آدالارینین عومومی ساحه‌سی 2،75 میلیون کم²-دیر.
ایقلیمی
آوراسییا ان مورککب ایقلیم شراییطینه مالیک قارّه‌دیر. بونون سببلری قاره‌نین چوخ نهنگ اولماسی (باتیدن-دوغویا، قوزئی‌دن-گونئی‌ا بؤیوک مسافه‌ده اوزانماسی)، رئلیئفین مورککب‌لیگی، قاره‌نین مرکزینین اوقیانوسلاردان آرالی اولماسی، بؤیوک داغ سیستئملری‌نین یئرلشمه‌سیدیر. قاره‌نین قوزئی‌دن گونئی‌ا بؤیوک مسافه‌ده اوزانماسی اونون سطحینده گونشدن گلن ایستیلیگین غئیری-برابر پایلانماسینا سبب اولور. گونئی ائنلیلیکلرینده گونش شوعالاری یئر سطحینه داها بؤیوک بوجاق آلتیندا دوشدویونه گؤره بورا داها چوخ ایستیلیک آلیر. قوزئیا دوغرو گونش شوعالارینین دوشمه بوجاغی آزالیر و سطحین آلدیغی ایستیلیگین میقداری دا آشاغی دوشور. نتیجه‌ده قاره‌نین گونئی‌و ایله قوزئیی آراسیندا کسکین تئمپئراتور فرقی یارانیر. بؤیوک ایقلیم فرقلری قاره‌نین کنار باتی و دوغو، ائلجه ده داخیلی بؤلوم‌لری آراسیندا دا مؤوجوددور. بونون سببی قاره‌نین داخیلی بؤلوم‌لرینین ایقلیمینه اوقیانوسلارین تاثیرینین زیفله‌مه‌سیدیر. نتیجه‌ده قاره‌نین مرکزینین اوقیانوسلاردان اوزاقلیغی کونتینئنتال ایقلیم شراییطی یارادیر. بئله کی، آتلانتیک اوقیانوسی اوزریندن گلن مولاییم و روطوبتلی هاوا کوتله‌لری باتیه - آوروپایا بول یاغینتی گتیریر، ایقلیمی یومشالدیر. دوغویا حرکت ائتدیکجه بۇ هاوا کوتله‌لرینین روطوبتلیگی و ایقلیمین کونتینئنتاللیغی آزالیر. قاره‌نین ایقلیمینه قوزئی بوزلو اوقیانوسینین دا تاثیری بؤیوکدور. بۇ اوقیانوسین اوزرینده یارانان قورو و سویوق هاوا کوتله‌لری قاره‌نین گئنیش قوزئی اراضیلرینه داخیل اولاراق قیشدا شاختالی، یایدا سرین هاوا شراییطی یارادیر. قاره‌نین دوغو و گونئی بؤلوم‌لرینین ایقلیمی ایسه ایلین ایستی دؤورونده ساکیت و هیند اوقیانوسلاریندان گلن موسسون کولکلرینین تاثیری آلتیندا فورمالاشیر. یای موسسونلاری قاره‌نین کنار زونالارینا بول یاغینتی گتیردیگی حالدا، قیش موسسونلاری قارّه‌دن اوقیانوسا اسدیگیندن قیشدا بورادا قورو، آیدین هاوالار حاکیم اولور. هیند اوقیانوسیندان گلن ایستی و روطوبتلی هاوا کوتله‌لری یالنیز گونئی‌ی آسيانین ایقلیمینه تاثیر ائدیر. هوندورلوگو 7-8 کم-دن آرتیق اوْلان هیمالای داغلاری روطوبتلی موسسونلاری قاره‌نین داخیلی بؤلوم‌لرینه بوراخمیر. نتیجه‌ده هیمالای داغلارینین گونئی یاماجلارینا چوخ، قوزئی یاماجلارینا – تیبئت و مرکزی آسيایا اولدوقجا آز یاغینتی دوشور.
ایقلیم خریته‌سی قارّه‌ده تئمپئراتور و یاغینتیلارین پایلانماسی خوصوصیتلرینی آیدینلاشدیرماغا ایمکان وئریر. قیشدا قاره‌نین چوخ بؤلومونده اورتا تئمپئراتور 0 درجه‌دن آشاغی اولور. یالنیز آتلانتیک اوقیانوسی، آرالیق و قارا دنیز ساهیللرینده قیشدا تئمپئراتور 0 درجه‌دن یوخاری اولور. گونئی‌ی آسيادا ایسه قیش آیلاری مولاییم، حتّی ایستی اولور. قیشدا ژانویه آیینین اورتا تئمپئراتورونو گؤسترن ایزوتئرملر باتیدن دوغویا مئریدیان ایستیقامتینده دییشیر و قوزئی-دوغویا دوغرو آزالدیغی موشاهیده اولونور. آوراسییانین، ائلجه ده بوتون قوزئی یاریمکوره‌سینین "سویوقلوق قوتبونون" (ویمیاکون -71 درج) بورادا اولماسی تصادوفی دئییل.
یای تئمپئراتورو قارّه‌ده بیر قدر یوکسکدیر. جولای ایزوتئرملری ائنلیک ایستیقامتینده گئدیر و یالنیز داخیلی بؤلوم‌لرده بیر قدر قوزئی-دوغویا دوغرو مئیل ائدیر. جولای آیینین اورتا تئمپئراتورو قوزئی و قوزئی-دوغو ساهیللری ایستیثنا اولماقلا هر یئرده 10 درجه‌دن یوکسکدیر. قارّه‌ده ان یوکسک تئمپئراتور عربیستان یاریماداسیندا +54 درجه موشاهیده اولونموشدور.
ایقلیم خریته‌سینده یاغینتیلارین دا غئیری-برابر پایلاندیغینی موشاهیده ائدیلیر. آتلانتیک اوقیانوسی ساهیللری ایل بویو برابر میقداردا بول یاغینتی آلیر. قاره‌نین ساکیت و هیند اوقیانوسلارینین تاثیری آلتیندا قالان دوغو و گونئی بؤلوم‌لری ده بول یاغینتی ایله تمین اولونور. دونیادا ایکینجی ان چوخ یاغینتی دوشن یئر، هیمالای داغلارینین گونئی-دوغو یاماجی – چئراپونجا (12000 مم) محض بۇ قارّه اراضیسینده‌دیر. لاکین بورادا یاغینتیلار اساساً یای آیلاریندا دوشور. قاره‌نین چوخ بؤیوک بؤلومو ایلده 500 مم-دن آز یاغینتی آلیر. داخیلی بؤلوم‌لره – مرکزی آسيایا، عربیستان یاریماداسینا، ایران یایلاسینین بعضی یئرلرینه حتّی 50 مم-دن ده آز یاغینتی دوشور. بونون سببی اوقیانوسدان اوزاقلاشدیقجا هاوا کوتله‌لرینین اؤز روطوبتینی ایتیرمه‌سی، سیرا داغلارین روطوبتلی هاوا کوتله‌لرینین قارشیسینی کسمسی ایله ایضاح ائدیلیر. قاره‌نین اراضیسینده ان آز یاغینتی روبع الخالی صحراسیندا (10 مم-ه قدر) قئیده آلینیب.
آوراسییا یئگانه قارّه‌دیر کی، بوتون ایقلیم قورشاقلاریندا یئرلشیر. اوفوقی زوناللیق قانوناویغونلوغونا مووافیق اولاراق بورادا ائکواتوریال قورشاقدان قوتب قورشاغینا قدر بوتون قورشاقلار نؤوبلشیر: قوزئی بوزلو اوقیانوسینداکی آدالار و قوزئی ساهیلبویو آرکتیک، ایسلاندییا آداسیندان باشلامیش دوغویا دوغرو زولاق شکلینده سوبارکتیک ایقلیم قورشاقلاری یئرلشیر. آوراسییانین ان گئنیش بؤلومو مولاییم قورشاقدا یئرلشیر و مورککبلیگی ایله سئچیلیر. باتیدا، آتلانتیک اوقیانوسی ساهیللرینده مولاییم دنیز ایقلیمی، دوغویا دوغرو آردیجیل اولاراق مولاییم کونتینئنتال، کسکین کونتینئنتال، ساکیت اوقیانوس ساهیللرینده ایسه موسسون و مولاییم دنیز ایقلیم تیپلری حاکیمدیر. باتی‌دا، پرینئی یاریماداسیندان دوغود، ساکیت اوقیانوسین ساهیللرینه قدر زولاق شکلینده سوبتروپیک ایقلیم قورشاغی یئرلشیر و آرالیق دنیز ایقلیمی، کونتینئنتال، موسسون ایقلیم تیپلری آیریلیر. عربیستان یاریماداسی، فارس کؤرفزی اطرافی، ایران یایلاسینین گونئی بؤلومو، هیند-قانق اووالیغینین باتی تروپیک کونتینئنتال، هیندیستان و هیند-چین یاریمادالاری، شری-لانکا آداسی سوبئکواتوریال ایقلیم قورشاقلاریندا یئرلشیر. مالاککا یاریماداسی و زوند آدالاریندا ائکواتوریال ایقلیم قورشاغی حاکیمدیر.
چایلاری و گؤللری
آوراسییانین ساکیت اوقیانوسا تؤکولن ان بؤیوک چایلاری: آمور، خوانخه، یانتسیزی، مئکونق و اورخون آوراسییانین هیند اوقیانوسی حوزه‌سینه عایید اوْلان چایلاری:هیند، قانق، براهماپوترا، ایراوادی، دجله-فرات، سالوین و س
آوراسییادا داخیلی آخارسیز حوزه‌یه عایید اوْلان چایلار:
آوراسییانین ان اوجقار نوقطه‌لری
قارّه نوقطه‌لری
ژئولوژی کاراکتئریستیکاسی
آوراسییا ستروکتورونون اساس ائلئمئنتلری بئش پلاتفورما حساب ائدیلیر:
رئلیئفی
دوغو آسيا و آلپ–هیمالای ژئوسیکلینال کمری موعاصیر دؤورده داها چوخ حرکتده‌دیر. قیسسارو–الایدان چوکوتکایادک اوْلان موختلیف دؤورلو ستروکتورلار داها چوخ نئوتوکتونیک حرکتده‌دیرلر. یوکسک سئیسمیک آکتیولیک داها چوخ مرکزی آسيا، اورتا آسيا و دوغو آسيا، مالای آرخیپئلاقی اۆچون کاراکتئریکدیر. فعالیتده اوْلان وولکانلار کامچاتکا یاریماداسیندا، دوغو آسيا آدالاریندا و گونئی–دوغو آسيا، ایسلاندییا و آرالیق دنیزی اراضیسینده‌دیر.
جیمز لوتر بول
جیمز لوتر بول (اینگیلیسجه:James Bevel) آمریکالی سیاستچی ایتا بنا شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۰۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:مارتین لوتر کینگ بؤلمه:ایتا بنا، میسیسیپی دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:لیسبورق، ویرجینیا دوغوملولار
نوتوستراکا
نوتوستراکا (Notostraca، ) نوتوستراجا دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:نوتوستراجا بؤلمه:آیاققلسمه‌لیلر
کویانچی، روسیه
کویانچی، روسیه (Kuyanchi Куянчи) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
کنتریل، آیووا
کنتریل، آیووا (Cantril, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۳۲ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۲۲ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۱۶۸٫۱ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. کنتریل دنیز سئوییه‌سیندن ۲۳۸ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
یان اوقلیوی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ian Ogilvy»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
استرلیتز دؤیوشو
استرلیتز دؤیوشو یوخسا اوچ ایمپراطور دؤیوشو ناپلئون بوناپارتین ان بؤیوک دؤیوشو 1805 -جی دئسامبر آین 2سی ناپلئون اوتریش و روسیه دؤولتلرین مغلوب ائتدی.
برنت کران
برنت کران (اینگیلیسجه:Brent Crane) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو. نامپا شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. بویزی ایالتی بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:آیداهو جومهوریتچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
هووزدنا
هووزدنا (چک‌جا: Hvozdná) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۰۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۰۸۸ نفر ایمیش و زلین اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hvozdná»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
تزار
تِزار (روس دیلی: царь) اسلاوجا تزار پادشاه اولور.همان سزار(شاه)
سون تزار ایکیجی نیکولای 1917-جو ایلده روسیه اینقلابندا تختدن دوشدو و توتولدو .بولشوویکلر 1918ده اونو آسدیلار.
قایناقلار
بؤلمه:روسیه
اسپلش و بوتس
اسپلش و بوتس (اینگیلیسجه: Splash'N Boots) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب.
پارچف
پارچف (لهیستانجا: Parczew County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 952.62 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و لوبلین اوستانیندا یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 2006 نفر ایمیش.
چری ای مورای
چری ای مورای (Cherry A. Murray) آمریکالی بیلیم اینسانی. چالیشدیغی یئرلریندن بیری ماساچوست تکنولوژی انستیتوسو‌دیر. اوْ فیزیک ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cherry A. Murray»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
چیویتا دانتینو
چیویتا دانتینو (ایتالیاجا: Civita d'Antino) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۹۰۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 977 نفر ایمیش.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Civita d'Antino»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
لیلی ریسورت، فلوریدا
لیلی ریسورت، فلوریدا (اینگیلیسجه:Lely Resort, Florida ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۶۴۶ نفر ایمیش و ۱۳٫۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و فلوریدا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lely Resort, Florida»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
۱۶۲۹-جو ایلده ایرلند
بۇ مقاله ۱۶۲۹-جو ایلینده ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۶۲۹-جو ایلده ایرلند بؤلمه:۱۶۲۹-جو ایلده اؤلکه‌لر
تی. میلت هاند
'''تی. میلت هاند''' (اینگیلیسجه: T. Millet Hand) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۹۰۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۵۶ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۰۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۵۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:کیپ می، نیوجرسی دوغوملولار بؤلمه:لاور، نیوجرسی دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
ماساهیکو اینوها
ماساهیکو اینوها (اینگیلیسجه: Masahiko Inoha) (دوْغوم:August 28, 1985 میازاکی) بیر فوتبالیست. ویسل کوبه فوتبال کولوبو و ژاپون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:توکیو کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:کاشیما انتلرز کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:هایدوک اسپلیت کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ویسل کوبه کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:جوبیلو ایواتا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:یوکوهاما کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۲۰۰۷ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۱ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۳ فیفا کونفدراسیلار کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
ساپورو دوم ایستادیومو
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sapporo Dome»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ونونا، ایلینوی
ونونا، ایلینوی (Wenona, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۹۱  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۰۵۶ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۵۱۸٫۳۶ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wenona, Illinois»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایلینوی ایالتین شهرلری
هول، ماساچوست
هول (اینگیلیسجه: Hull, Massachusetts) آمریکانین ماساچوست ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۶۲۴ -جو ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۰۲۹۳ نفر ایدی.
ارمنیستان کورد‌‌‌لری
ائرمنیستان کورد‌‌‌لری (اینگیلیسی‌جه: Kurds in Armenia، آنادولو تورکجه‌سی: Ermenistan'daki Kürtler، فارسجا: کردهای ارمنستان) - بیر قومی گروه
هول، ماساچوست
قایناقلار
بؤلمه:هول، ماساچوست بؤلمه:آمریکا شهرلری
ارمنیستان کورد‌‌‌لری
قایناقلار
بؤلمه:خالقلار
شرف‌سیز اجلافلار (فیلم، ۲۰۰۹)
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۰۹-جو ایلین فیلملری بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر بؤلمه:فرانسه دیلینده فیلملر بؤلمه:آلمانجا فیلملر بؤلمه:آلمان فیلملری بؤلمه:آمریکا فیلملری بؤلمه:یهودی فیلملری بؤلمه:کوئنتین تارانتینوونون فیلملری بؤلمه:ان یاخشی ایکینجی پلان نفر رولونا گؤره اوسکار اؤدولی غالیبلری‌نین چیخیش ائتدیکلری فیلملر بؤلمه:1941 میلادی ایلیده گئچن فیلملر بؤلمه:1944 میلادی ایلیده گئچن فیلملر بؤلمه:مووضوسو سینمادا گئچن فیلملر
بیلیبینو
بیلیبینو (Bilibino) (Билибино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و چوکوتکاده یئرلشیب. ۲۰۱۰-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۵۵۰۶ نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
میسکی، آلتای دیاری
میسکی، آلتای دیاری (Myski, Altai Krai Мыски) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آلتای دیارین کندلری
مارشال آدالاری
بندانگشتی|سول| مارشال آدالاری اؤلکه‌سی‌نین بایراغی بندانگشتی|سول بندانگشتی|سول| مارشال آدالاری نقشه اوستونده یئری مارشال آدالاری (اینگیلیسجه: Marshall Islands) بیر اؤلکه دیر و باشکندی ماجورو شهردیر. عمومی داخیلی محصولو 115 میلیون دولار دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسیندا ۵۳٬۱۵۸ نفر دیر. و ۱۸۱٫۴۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. رسمی دیلی اینگیلیس دیلی دیر.
گؤرونتولر
بؤلمه:مارشال آدالاری بؤلمه:آدا دؤولت‌لر بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر بؤلمه:جومهوریت‌لر
نودیبرانچیا
نودیبرانچیا (Nudibranch، ، Голожаберные، Nacktkiemer) نودیبرانجهیا دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:نودیبرانجهیا بؤلمه:Gastropoda
محمد مؤمنی
"محمد مؤمنی (December 23, 1972) ایرانلی فۇتبولچو و هۆجومچو. اوْ ایرانین زابول شهرینده آنادان اوْلوب. محمد مؤمنی ایستیقلال فوتبول کولوبو، سایپا تهران فوتبول کولوبو، راه آهن فوتبول کولوبوندا اوْیناییب.
قایناق‌لار
بؤلمه:ایران فوتبولچیلاری
هنکاک، مینه‌سوتا
هنکاک، مینه‌سوتا (Hancock, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 0.65 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 765 نفر دیر.
۱۸۹۳-جو ایلده بریتانیا
بۇ مقاله ۱۸۹۳-جو ایلینده بریتانیادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
بوزکو، آریزونا
بوزکو (اینگیلیسجه: Bosque, Arizona) آمریکانین آریزونا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ترسوف
ترسوف (چک‌جا: Třesov) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۵۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۹۲ نفر ایمیش و ویسوچینا اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Třesov»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ماسادیو هایدارا
ماسادیو هایدارا (اینگیلیسجه: Massadio Haïdara) (دوْغوم:December 2, 1992 Trappes) بیر فوتبالیست. لن فوتبال کولوبو و فرانسه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:تخپ دوغوملولار بؤلمه:نانسی کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:نیوکاسل یونایتد کولوبونون اویونچولاری
آنجلا ویلیامز (سیاستچی)
آنجلا ویلیامز (اینگیلیسجه:Angela Williams (politician)) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو. اوکمالقی شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
دایقو فوروکاوا
دایقو فوروکاوا (اینگیلیسجه: Daigo Furukawa)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
آنجلا ویلیامز (سیاستچی)
قایناقلار
بؤلمه:کولورادو دموکراتلاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:دنور سیاستچیلری بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر
دایقو فوروکاوا
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
میشل عون
میشل عون - - لوبنانین ایندیکی جومهورباشقانی دیر.
منابع
بؤلمه:سیاستچیلر بؤلمه:لوبنان مجلیسینین عوضولری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:بیروت لی لر بؤلمه:بعبدا بؤلگه‌سینین اهالیسی بؤلمه:لوبنانین جومهورباشقانلاری زادگان ۱۹۳۳ بؤلمه:لوبناننی مارونیلر بؤلمه:لوبنانین باش وزیرلری
برنت بوققز
برنت بوققز (اینگیلیسجه:Brent Boggs) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:باتی ویرجینیا دموکراتلاری بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
کلیقیت
کلیقیت (اینگیلیسی‌جه: Claygate) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 7168 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
قوراپ (هیندوستان)
قوراپ (هیندوستان)(اینگیلیسجه:Gurap) هیندوستان اؤلکه‌سینین باتی بنقال ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده بنقال دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
ادقار مایر (شارکی یازیچی)
ادقار مایر (شارکی یازیچی) (اینگیلیسجه: Edgar Meyer) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ادقار مایر (شارکی یازیچی) ۲۴ نوْوامبر ۱۹۶۰ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قوراپ (هیندوستان)
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
سميتسونيان اينستيتوتو
سمیتسونیان اینستیتوتو — امریکانین میلّی موزه‌سی، دونیانین ایسه ان بؤیوک موزه‌سی و تدقیقات مرکزلریندن بیری اینستیتوت هر ایل یای آیلاری پایتاخت واشینقتوندا دونیا اؤلکه‌لری‌نین مدنی عنعنه‌لری‌نین تانیدیلماسی مقصدیله سمیتسونیان فولکلور فئستیوالی کئچیریر. بو انستیتوت ۱۸۴۶ ایلینین ۱۰ آگوست آییندا قورولوب.
قایناقلار
بؤلمه:امریکا بیرلشیک اوستانلری
هووزدتس (چسکه بودیوویتسه)
هووزدتس (چسکه بودیوویتسه) (چک‌جا: Hvozdec (České Budějovice District)) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۹۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۹۹ نفر ایمیش و گونئی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hvozdec (České Budějovice District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
والیس و فوتونا
بندانگشتی|سول|والیس و فوتونا اؤلکه‌سی‌نین بایراغی بندانگشتی|سول بندانگشتی|سول|والیس و فوتونا نقشه اوستونده یئری والیس و فوتونا (اینگیلیسجه: Wallis and Futuna) بیر اؤلکه دیر و باشکندی ماتا-اوتو شهردیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۲٬۱۹۷ نفر دیر. و ۱۴۲٫۴۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.رسمی دیلی فرانسه دیلی دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:والیس و فوتونا بؤلمه:فرانسه‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
مسعود مژدهی
مسعود مژدهی ایرانلی فۇتبولچو و هۆجومچو. اوْ ایرانین تهران شهرینده آنادان اوْلوب. مسعود مژدهی ایران میلّی فوتبول تاخیمیندا اوْیناییب.
قایناق‌لار
http://www.national-football-teams.com "
بؤلمه:ایران فوتبولچیلاری
میکیل پاری
میکیل پاری (اینگیلیسجه: Michael Paré) آمریکالی اوْیونچو. ۹ اوْکتوبر ۱۹۵۸ ‏ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. 1981–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Michael Paré»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
بولار, کاپورتالا
بولار, کاپورتالا(اینگیلیسجه:Bhullar, Kapurthala) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
بریج‌تاون نورت، اوهایو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bridgetown North, Ohio»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
دونالد جی. میچل
دونالد جی. میچل (اینگیلیسجه: Donald J. Mitchell) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. کولمبیا بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ایکینجی دونیا ساواشیندا ایشتیراک ائدیب. ۱۹۲۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۲۰۰۳ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۲۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۰۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
آیدوکسوریدین
آیدوکسوریدین (آیوپاک آدی: 1-[(2R,4S,5R)-4-hydroxy-5-(hydroxymethyl)oxolan-2-yl]-5-iodo-1,2,3,4-tetrahydropyrimidine-2,4-dione, Idoxuridine, إيدوكسوريدين، ) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۳۵۴٫۰۹۹ دیر.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
عبدالرحمن الکربی
عبدالرحمن الکربی (اینگیلیسجه: Abdurahman Al-Korbi) (دوْغوم:August 18, 1994 قطر) بیر فوتبالیست. الریان ایدمان کولوبوندا چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
عبدالرئوف فطرت
حیات
عبدالرئوف فطرت میلادی ۱۸۸۶-جی ایلده بخارا شهرینده ضیالی بیر عائله‌ده آنادان اولموشدور. آتاسی تجارت ایشی ایله مشغول اولماسی اۆچون ۱۹۱۸-جو ایله‌جه کاشغر شهرینده قالاردی. عبدالرئوف اوشاقلیق چاغلاریندا آناسی بی‌بی‌جان تربیه‌سینده اولدو و اوندان نوایی، اویسی، زیب النساء، بیدل و فضولی کیمی بؤیوک شاعرلرین غزللرینی دینله‌دی. ایلک تحصیلینی اسکی میر عرب مدرسه‌سینده آلدی. میلادی ۱۹۰۲-۱۹۰۳-جو ایللرده آتاسی ایله بیرلیکده حج سفرینه چیخدی و اونو اداء ائتمک یولوندا حجاز، آنادولو، قافقاز، ایران، افغانیستان و هیندوستاندا سیاحت ائتدی. ۱۹۰۶-جی و ۱۹۰۸-جی ایللر آراسیندا روسیه‌نین قازان، نیژنی نووگرود، سنت پترزبورگ، یاروسلاول و موسکو شهرلرینده اولدو. ایگیرمینجی عصرین باشلانیشیندا تشکیل تاپان تربیه اطفال جمعیتی یاردیمی ایله ۱۹۰۸ ایله ۱۹۱۳-جو ایللر آراسیندا استانبولدا واعظان مدرسه‌سینده تحصیل ائدیب و ادبی یارادیجیلیغا باشلادی. استانبولدا تحصیل آلدیغی ایللرده عبدالرئوفون بیلیمی و ذهنینین تیزلیگی اۆچون استادلار و معلّملر اونا «دانشمند» تخلّوصونو وئرمیشدیلر. تحصیل دوامیندا فطرت اؤز یوردداشلاری ایله بیرلیکده استانبولدا «بخارا تعلیمِ معارف جمعیتی»ـنی تاسیس ائتدی. بو جمعیت بخارالیلارین اؤزآرا مادّی-معنوی ییغیشماسی وظیفه‌سینده ایدی. بو دؤورده گنج تورکلر انقلابی یئنی بیر حرکت اولاراق استانبولدا آغیر سیاسی فضا یاراتمیشدی. بو سیاسی وضعیت و گنج تورکلر حرکتینین دوشونجه‌سی عبدالرئوف فطرته ده اثر گؤرستدی. بو شرایطده فطرت شرق ادبیاتی، صنعتی و تاریخینی اوخویوب اؤرگشدی. ترقّیده اولان تورک ادبیاتی واسطه‌سییله غرب ادبیاتینی دا تانیدی. غرب و شرق آراسیندا اختلافلاری اؤز گؤزویله گؤروب بونون ندنلرینه درینجه فیکیرلشدی.
سیاسی اجتماعی چالیشمالار
فطرت وطنی بخارایا قاییداندان سونرا بیر جدیدچی صفتینده خلقی معرفت و مدنیّته چاغیرماق اۆچون یورولمازدان چالیشدی. او معلّم صفتینده بخارانین بؤلگه‌لرینه گئدیب، جدیدچیلیک غایه‌لرینی تبلیغ ائتدی. میلادی ۱۹۱۵-جی ایلدن «یاش بخارالیکلر» حرکتینین سول قاناتینا باشچیلیق ائتدی. ۱۹۱۶-جی ایله‌جه بیرلیکده اولان بخارا جدیدچیلری، ایکی قسمه بؤلوندو. عبدالواحد برهانوف باشچیلیغیندا اولان بؤلوم قدیم یولو دوام ائدیب، یالنیز معرفت و مدنیت تبلیغی یولونو توتدو. باشقا بؤلوم، عبدالرئوف فطرت و فیض الله خوجایئو کیمی کیمسه‌لر باشچیلیغی ایله معرفت و مدنیت ساحه‌سینده چالیشماقدان علاوه، بخارا امیری ایله ده قارشی قارشییا دوردولار. بو بؤلونوشه اوچ سبب واریمیش: فطرت ۱۹۱۷-جی ایلین فوریه آیینین واقعه‌لری و جدیدچیلرین بخاراداکی وضعیتینین چتینلشمه‌سیندن سونرا سمرقنده کؤچوب، ۱۹۱۷-جی ایلین آوریل آییندان ۱۹۱۸-جی ایلین مارسیناجا «حریّت» جریده‌سینی یاییملادی. جریده ایشلری محمود خوجا بهبودینین فطرت چاغریسی ایله جریده‌یه قوشولماسیندان سونرا داها گوجلو یورودولدو. بو ایللرده فطرت «ایتّیحادِ ترقّی» (یا میلّی ایتّیحاد) تشکیلاتینین بخارا بؤلومونون رئیسی ده اولموشدو.
بندانگشتی|فطرت (اورتادا) ۱۹۰۸-جی ایلده بخارادا اؤز مسلکداشلاری ایله بیرلیکده
فطرت روسیه حاکمیتینده اولان اورتا آسیا بؤلگه‌سی اۆچون ۱۹۱۷-جی ایلین اوکتوبر آیینین واقعه‌لرینی «یورد قایغیسی» آدلاندیرمیش. ۱۹۱۷-جی ایلین نووامبر آیینین ایگیرمی یئتدیسینده خوقند دؤولتینین قورولماسیندان سئوینن فطرت، بو گونه «میلّی لیلة القدریمیز» آدینی وئرمیشدیر. لکن فطرتین سئوینجی دوامسیز اولوب، ۱۹۱۸-جی ایلین فئوریه آییندا خوقند حکومتی، بولشئویکلر و ارمنیلرین داشناکسوتون حزبی حمله‌سییله مسلمانلارین آزادلیغینین فیکرینی باشلاریندا داشییان چوخلو اینسانین قانینین آخماسی ایله سونا چاتدی. بو واقعه تاریخده خوقند واقعه‌سی آدی ایله تانینمیش دیر.
۱۹۱۸-جی ایلین مارس آییندا اولان کولئسوف واقعه‌سیندن سونرا تاشکنده کؤچوب، تورکیستان مسلمان دارالفنونی یانیندا تشکیل تاپان دارالمعلّمینده دیل و ادبیات درسی وئردی. ۱۹۱۹ ایله ۱۹۲۰-جی ایللر آراسیندا افغانیستان امیرلیگینین تاشکندده اولان وکالتخانه‌سینده ترجمه‌چیلیک ائتدی. تاشکندده گئچیردیگی گونلرده داها آرتیق علم، ادبیات و ایجاد ساحه‌سینده چالیشدی و درسلیک کیتابلاری حاضیرلادی. «چیغاتای گورونگی» آدلی علمی-ادبی تشکیلاتا اساس قویوب، اؤزو ده اوندا فعالیت ائتدی. ۱۹۲۰-جی ایلین آوریل آییندا، ضیالیلار اولادینین وطن سئورلیک و میلّت سئورلیک روحیّاتیندا تربیه‌سی اۆچون «تاڭ» (دان، فلق) مجله‌سینین نشرینه چالیشدی. «تاڭ» مجله‌سینین شعاری اولان «دوشونجه دییشیلمه‌یینجه باشقا دییشیلمه‌لر اساس توتماز»، فطرتین او ایللرده‌کی چالیشمالاری و هدفینی افاده ائدیردی. مجله‌ده «چیغاتای گورونگی» عضولرینین بؤیوک قیسمی اشتراک ائتمیشدی لکن مجله‌نین اوچ ساییسیندان سونرا نشری دایاندیریلدی.
بخارا خلق جومهوریّتینین قورولماسیندان سونرا، ۱۹۲۱-جی ایلده فطرت بخارایا تکلیف ائدیلیب و او ایلدن معارف ناظری اولاراق ایشه باشلادی. معارف ناظیرلیگیندن سونرا باشقا دؤولت وظیفه‌لرینده ده اولدو. فطرت چالیشماسی ایله بخارالی یئتمیش ایگید یئنی بیلیملرین تحصیلی اۆچون آلمانا گؤندریلدی. فطرت چالیشمالاری نتیجه‌سینده بخارا خلق جومهوریّتینین رسمی دیلی «تورک دیلی» اعلان ائدیلدی. دؤولت تئاترینی تشکیل ائدیب، اونون ایشلرینی تاشکنددن منّان اویغور و چولپانا تاپشیردی، داهی وقف ایشلرینی ده منوّر قاری عبدالرشیدخانوفا تکلیف ائتدی.
ادبی و سیاسی یارادیجیلیق
بندانگشتی|عبدالرئوف فطرتین امضاسی
فطرتین یارادیجیلیغی اوچ چاغا بؤلونه‌بیلر؛ بیرینجی ۱۹۰۹-جو و ۱۹۱۶-جی ایللر آراسیندا تورکیه‌ده اولان واقعه‌لردن اثرلنمیش زمان، ایکینجیسی ۱۹۱۷-جی و ۱۹۲۳-جو ایللر آراسیندا ملّی استقلال غایه‌سینه کؤره قلم سوردوردوگو زمان، اۆچونجوسو ۱۹۲۳-جو و ۱۹۳۷-جی ایللر آراسیندا شوروی گیزلین گوجلری نظارتینده اولان و یالنیز علمی ایشلر ایله چالیشدیغی زمان.
فطرت ایکی دیللی ادیب ایدی و تورک ادبیاتیندان علاوه تاجیک ادبیاتینا دا بؤیوک خدمتلر ائتمیشدیر. او ۱۹۰۵ ایله ۱۹۰۷-جی ایللر آراسیندا «مناظره» (هیندوستاندا فرنگی ایله بخارالی بیر مدرّسین بیر نئچه مسئله‌لر و اصول جدید خصوصوندا ائتمیش مناظره‌لری) اثرینی یاراتمیشدیر. «صیحه»، «سیّاحِ هیند» (بیاناتِ سیّاحِ هیند)، «رهبرِ نجات» و «تاریخِ اسلام» اثرلرینی ده تورکیه‌ده تحصیل چاغیندا یازمیشدیر. ۱۹۰۸-جی ایلده «مناظره»، ۱۹۱۰-جو ایلده «صیحه» و ۱۹۱۳-جو ایلده «سیّاحِ هیند» ایستانبولدا و ۱۹۱۵ ایله ۱۹۱۶-جی ایللرده «رهبر نجات» و «عائله» کیتابلاری باکیدا نشر ائدیلمیشلر. فطرتین بو اثرلری چوخ قیسا زماندا عموم ملّت آراسیندا یاییلدی و باشقا دیللره ده ترجمه ائدیلدی. بونلاردان علاوه اونون «مولودِ شریف»، «ابو مسلم» و «بگیجان» اثرلری و شعرلری «آینا»، «ترقّی»، «صدای تورکیستان»، «توران»، «حریّت» و «بخارای شریف» کیمی جریده‌لرده نشر اولوندو. اونون، سؤزو سورولن «مناظره» و «سیاح هیند» اثرلری، ایگیرمینجی عصرین باشلانیشیندا تورکیستاندا اویانیش حرکتینه بؤیوک ایز بوراخدی و گنجلرین باخیشینی دییشمکله اونلاری جدیدچیلیک غایه‌لرینه جذب ائتدی. سونرالار، اؤزللیکله استالین تمیزله‌مه‌لری دؤورونده، بو اثرلر اۆچون فطرت ملّتچیلیک، تورکچولوک و ایسلامچیلیغا متهم اولدو.
اجتماعی یارادیجیلیق
فطرتین اثرلرینین بؤیوک بیر قیسمی اجتماع، دین و معرفته گؤره دیر. او ۱۹۱۴ ایله ۱۹۱۶-جی ایللر آراسیندا «نجات یولو»، «عائله» و «مولود شریف یا کی مرآت خیر البشر» کتابلارینی نشر ائتمیشدیر. ۱۹۱۷ ایله ۱۹۲۰-جی ایللر آراسیندا «اوخو»، «شرق سیاستی»، «آغلا اسلام» اثرلرینی و ۱۹۲۵-جی ایلده ایسه «مختصر اسلام تاریخی» اثرینی یازمیشدیر. فطرت ذکر اولان اثرلرینده بیر طرفدن اؤز دؤورونون اجتماعی و سیاسی واقعه‌لرینی سؤز قونوسو اولاراق نظرده آلمیش، بیر باشقا طرفدن ایسه ایسلام دونیاسی اۆچون اؤز اهمیتینی ساخلایان لکن عموم جماعته آیدین اولمایان مسئله‌لرله مشغول اولموشدور. تاجیک دیلینده یازیلان «نجات یولو» کتابیندا، فطرت تفسیر، حدیث، فقه، کلام، دیلچیلیک، ریاضیات، نجوم و بونلار کیمی باشقا دینی و طبیعی علملرله علاقه‌لی دانیشمیشدیر و اونلارین بیر مدنیت اۆچون نه درجه‌ده اهمیتلی اولماسینی گؤرستمیشدیر. او عائله رساله‌سینده عائله‌نین جمعیت و انسان حیاتینداکی نقشینی آچیقلاییب، عائله عضولرینین بیر بیرلری ایله علاقه‌ده حقوقلارینا گؤره ده سؤز آچمیشدیر.
سیاسی یارادیجیلیق
عبدالرئوف فطرت اوروپا، روسیه و باشقا سؤمورگه‌چی گوجلرین اصل نیّتینی اسلام امّتی و مسلمان ملّتلرینی حیات صفحه‌سیندن سیلمک بیلیردی. او اؤز دَیَرلی «شرق سیاستی» مقاله‌سینده یازمیشدیر :
شعرلریندن اؤرنکلر
فطرتدن بیزه چاتان اؤزبک تورکجه‌سی شعرلر ۱۹۱۷-جی ایلدن سونرایا عاید دیر. فئوریه اینقیلابیندان سونرا تورکیستان خلقلرینین ایستیقلالی اۆچون بؤیوک بیر فرصت دوغولموشودو. فطرت بو دؤورده مستملکه‌چیلیک زنجیرلرینی پارچالاییب، میلّی ایستیقلال اۆچون ساواشا چاغیران شعرلر یازماغا گیریشدی و داها چوخ آدلیم اولان «یورت قایغوسی» شعرینی آنا یوردونو ارکین گؤرمک آرزیسی ایله یازدی. اونون باشقا آدلیم شعرلریندن بیری «مرّیخ اولدوزونا» شعری دیر. آذربایجان تورکجه‌سینه یاخینلاشدیریلمیش بو شعری بورادا اوخویابیلرسینیز:
وفات
عبدالرئوف فطرت، اؤزویله چاغداش یاشایان مینلر یازیچی و ضیالی کیمی استالین دؤورونون قیرقینینا معروض قالدی. او ۱۹۳۸-جی ایلین اوکتوبر آیینین دؤردونجو گونونده تاشکند شهرینین یونیس‌آباد منطقه‌سینده و بوزسو یاخینلیغیندا اعدام اولوندو. استالین اؤلوموندن سونرا فطرتین اتهاملاری گئری آلینیب سوچسوز اعلام اولوندو.
خاطیرلرده
۱۹۹۱-جی ایلده اؤزبکیستان مستقللیگیندن سونرا، اؤزبک تورکجه‌سی درام ادبیاتینین یایقینلاشماسی اۆچون چالیشما اۆچون عبدالرئوف فطرته وفاتیندان سونرا علیشیر نوایی آدیندا اؤزبکیستان جمهوریّتی دؤولت مکافاتی وئریلدی. بوندان علاوه مستقللیک نیشانی اونا وئریلیب، تاشکند و بخارادا اونون آدینا مدرسه‌لر آچیلدی. ۱۹۹۶-جی ایلده بخارادا فطرت ائو-موزه‌سی آچیلدی و بخارا شهرینده فطرت مجسمه‌سی یئرلشدیریلدی. فطرت دوغومونون ۱۱۰ ایللیگی مناسبتییله اؤزبکیستاندا اؤلکه مقیاسیندا مراسملر گئچیریلدی.
عبدالرئوف فطرت اؤزبکیستان اؤلکه‌سینده دیل و ادبیات ساحه‌سینده چالیشمالاری، بخارا خلق جمهوریّتینده ائتدیگی خدمتلری و یازدیغی کیتابلار اۆچون یاخشی بیر کیمسه تانینسادا، ایران اؤلکه‌سینده وضعیت فرقلی دیر. فطرتین ماوراء النهر بؤلگه‌سینده تاجیک ادبیاتیندا رمان یازما اساسچیلیغینا اعتراف ائدن ابراهیم خدایار، اونو خائن و خیانتینین باشلانغیچینی استانبولدا تحصیل ایللری بیلدیریر. داها فطرتی پان تورکیست و کومونیست اولماق و اسلام دینی ایله قارشی اولماقلا سوچلاییر. بو بیر حالدا دیر کی کمونیسم ایله پان تورکیسم بیری بیرییله قارشی دوشونجه اولمالاری اۆچون بیر چاغدا بیر کیمسه‌ده ظاهر اولابیلمزلر. ابراهیم خدایار، فطرتی بیر حالدا اسلام دینی ایله قارشی آدلاندیریر کی فطرت اؤز «رهبر اسلام (نجات یولو)» کیتابیندا مسلمانلارین و مسلمانلار ایچینده تورکلرین آرخادا قالمالارینین سببینی ایزله‌ییب جواب تاپانمایاندان سونرا قرآن کریمه اوزلنیب دئییر:
فطرت بو کیتابین باشا باشیندا قرآن آیه‌لری و حدیثلردن فایدالانمیشدیر. او مسلمانلار باشینا گلن بلالار و مستملکه اولمالارینی الله تعالی رضاسی یا قرآن کریمده بویورولموش کیمی یامان عمللر نتیجه‌سی اولماسینا گؤره بئیله یازمیشدیر:
ابراهیم خدایار فطرتدن، بخارا خلق جمهوریتینین رسمی دیلینی تورکجه ائتمه‌سی اۆچون رضایتسیزلیگینی بیلدیریر. محمدجان شکوری بخارایی دا عبدالرئوف فطرتین تاجیک ادبیاتینا ائتدیگی خدمتلره اعتراف ائدیب لکن اونلارا باخمایاراق «چنگیز پرستی» آدینی اونون باشقا فعالیتلرینین بیر قیسمینه قویور. محمدجان شکوری یازدیغی مقاله‌ده عبدالرئوف فطرتین اؤزبک کؤکلو اولماسینی قبول ائتمه‌ییب بخارا اهلینی ده تاجیک بیلدیریر. بوندان علاوه یازیچی بو مقاله‌ده عبدالرئوف فطرتی دیندن دؤنموش آدلاندیریر. لکن فطرتین اؤز یازیلاریندان بو ادّعایا بیر قرینه ذکر ائتمه‌ییر. سؤزو سورولن مقاله‌ده یازیچی فطرتین تاجیک ادبیاتیندان دؤنمه‌سینی و اؤزبکجه یازماسینی چنگیز ایله تیمور روحونا اوزلشمه ایله برابر یازمیشدیر. فطرتین بخارا دا حاکمیت دؤورونده یانلیشلاری اولسا دا، لکن ایراندا اونون نقدی علم اساسیندا یوخ، ملیّتچیلیک اساسیندا اولموشدور.
قایناقلار
بؤلمه:تورک تاریخی بؤلمه:تورک یازیچیلار
ریچارد وورتمن
ریچارد وورتمن (Richard Wurtman) بیلیم اینسان. چالیشدیغی یئرلریندن بیری ماساچوست تکنولوژی انستیتوسو, هاروارد بیلیم‌یوردو‌دیر.
سوهاج
سوهاج (اینگیلیسیجه: Sohag) میصر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۶۱ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۲۰۱۳۳۹ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر و ۶۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
ریچارد وورتمن
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Richard Wurtman»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
سوهاج
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
ام دبس
ام دبس (فارسجا: ام دبس), کندی خوزیستان اوستانی‌نین دشت آزادگان بؤلگه‌سی‌نین، بستان بؤلومو و بستان قصبه‌سی نده یئرلشیب دیر.
جوْغرافیایی موْقع
ام دبس کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیب دیر.
نوْفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۶۳۱ نفر اهالیسی و ۸۰ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۳۲۴ نفری کیشی و ۳۰۷ نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن ۳۰۸ نفری ساوادلی و ۲۳۶ نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ کندین اهالیسی فارسجا دانیشیرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:دزفول بؤلگه‌سینین کندلری
رسول پیرزاده
رسول پیرزاده (اینگیلیسجه: Rasoul Pirzadeh) (دوْغوم:November 2, 1982 تبریز) بیر فوتبالیست. پاس همدان فوتبال کولوبوندا اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:شهرداری تبریز کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ایران فوتبولچیلاری بؤلمه:۱۹۸۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:گؤستریش فولاد کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:پاس همدان کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:آلومینیوم هورموزقان کولوبونون اویونچولاری
۲۰۱۹-جو ایلده بلیز
بۇ مقاله ۲۰۱۹-جو ایلینده بلیزده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۹-جو ایلده اؤلکه‌لر
وئیر، تکزاس
وئیر (اینگیلیسجه: Weir, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۴۵۰ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:تکزاس ایالتی شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی بؤلمه:آمریکا شهرلری
مئیلتینو، آلتای دیاری
مئیلتینو، آلتای دیاری (Maletino, Altai Krai Малетино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آلتای دیارین کندلری
روزسوشینو
روزسوشینو (Rossoshino Россошино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بوریاتیادا یئرلشیب.
سکولپووو
سکولپووو (Skolepovo Сколепово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
روزسوشینو
قایناقلار
بؤلمه:بوریاتیا کندلری
سکولپووو
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
دارژنکو
دارژنکو (لهیستانجا: Darżynko) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پومرانی اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 39 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Darżynko»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
دنیز للکلری
دنیز للکلری (Sea pen، ، Морские перья، Seefedern) پنناتولاجا دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
کنست، آیووا
کنست، آیووا (Kensett, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۳٫۹۶ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۶۶ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۶۷٫۱ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. کنست دنیز سئوییه‌سیندن ۳۷۱ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
دنیز للکلری
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
کنست، آیووا
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
دنیز للکلری
قایناقلار
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:پنناتولاجا بؤلمه:Anthozoa
فاییز
ppp panppapppAppappppPppp ppppp%ppp p
آدیداس
آدیداس بیر آلمانلی پالتار و گئییم شیرکتی دیر.اصلی مرکزی آلمانین بایرن ایالتینده هرتسوقن‌آوراخ شهرینده دیر. بو شیرکت باشماق پالتار و ایدمان پالتاری و باشماغی تیکیر و ساعات ، عینک ، ایدمان آلاتی و لوکس آلات قؤشور.
آدیداس بیر هلدینگ شیرکتدیر و چوخلو شیرکتلری ال آلتیندا دؤلاندیریر.ریبوک ، تیلورمید و راک پورت اونون الی آلتی شیرکتلری دیر.دونیادا ایکینجی ایدمان پالتاری تیکن شیرکتدیر و اورپادا بیرینجی دیر. 1948 جی میلادی ایلده آدولف داسلر بو شیرکتی قوردو.
قایناقلار
بؤلمه:تیجارت بؤلمه:ایدمان
کن پرویت
کن پرویت (اینگیلیسجه: Ken Pruitt) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و فلوریدا ایالتین سناتور ایدی. ۱۹۵۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
ماسا فرمانا
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Massa Fermana»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
ترجمان (قزئت)
ترجمان قزئتی — 1883-1916-جی ایللرده قیریم ین باغچاسارای شهرینده یایینلانان سیاسی ، ادبی ، ایجتیماعی میلّی گونده‌لیک ایدی
تاریخی
1879.جو ایلده قیریم تورکلری‌ نین دیلینده ایلک قزئت بوراخان اسماعیل بیگ قاسپرالی حسن بیگه مکتوب یازیب "ترجمان" آدلی قزئت نشر ائتمک اۆچون اونا خئییر-دوعا وئرمه‌سینی و قزئتین ایداره اولونماسینا رهبرلیک ائتمه‌سینی خواهیش ائتمیشدی. اسماییل بیگ قاسپرالی‌یه مصلحت گؤروردو کی، قزئتده عرب و فارس سؤزلریندن، ائلجه ده قیریمدا باشا دوشولن خاص سؤزلردن اوزاق اولونسون.
کوکسویل، ویسکانسین
کوکسویل، ویسکانسین (اینگیلیسجه:Cooksville, Wisconsin ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ویسکانسین ایالتینده یئرلشیب.
ترجمان (قزئت)
حاقیندا
"ترجمان"-ین هر صحیفه‌سی، هر جومله‌سی تورک دونیاسینی، خوصوصاً، روسیه‌ ده یاشایان موسلمان تورکلرینی جهالتدن اویانماغا، اؤزونودرک، معاریف، علم، حاقلاری اوغروندا ساواشا سسله‌ییردی. اونا گؤره ده اسماعیل بیگ قاسپرالی موعاصیرلری طرفیندن تورک دونیاسی‌نین هر یئرینده، ائلجه ده آذربایجان دا گؤرکملی معاریفچی کیمی تقدیم ائدیلمیش، اوندان یوکسک احتیراملا بحث ائتمیشلر.
کوکسویل، ویسکانسین
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cooksville, Wisconsin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
روز رولینز
روز رولینز (اینگیلیسجه: Rose Rollins) آمریکالی اوْیونچو ۳۰ آوریل ۱۹۸۱ ‏ میلادی تاریخینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب.