cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جوره ناغارا
جۆره ناغارا، اساساً، زورناچیلار دسته‌سینی موشاییعت ائدیر. موسیقی فولکلوروندا اؤزونه مخصوص رولو و فونکسیونو واردیر. اساس ناغارادان خئیلی کیچیک اولور. آلتین آدی "جۆره" (کیچیک) سؤزو ده بو معنانی وئریر. ساغاناغی موختلیف آغاج نؤوعلریندن سیلیندریک فورمادا حاضیرلانیر. اوزونه کئچی و یاخود قویون دریسی چکیلیر.
دئمک اولار کی، هئچ واخت تک ایستیفاده ائدیلمیر، همیشه قورولوشلاری عئینی اولان بؤیوک ناغارا ایله بیرلیکده سسلندیریلیر.
باش طرفی گئرییه اَییلمیش ایکی یونگول چوبوقلا سسلندیریلیر. دیامتری 300–320 م‌م، هوندورلوگو 340–360 م‌م-دیر.
چیلینگ ناغارا اساساً زورناچیلار دسته‌سینده ایستیفاده ائدیلیر. بئله ناغارالارین اؤلچوسو کیچیک، دریلری ایسه نیسبتاً قالین و داواملی اولور. الـله دئییل، بیر جوت چیلینگله سسلندیریلیر. موطلق چومباق ناغارانین موشاییعتی ایله ایفا ائدیلیر، چونکی چیلینگ ناغارادا گوجلو وورغولار وورولمور. یالنیز موختلیف "خیردالیقلار" ،ریتملر چالینیر. بو ریتملرین گوجلو وورغولاری ایسه چومباق ناغارادا سسلندیریلیر. چیلینگلر زوغال آغاجی‌نین دوز بوداقلاریندان قوشا ناغارانین چوبوقلاری شکلینده حاضیرلانیر، آنجاق بیر قدر قیسا اولور. چیلینگ ناغارادان علی اکبرحئیدرلی اوغلو تئز-تئز ایستیفاده ائدیر.
کیچیک ناغارا - دیامتری ان کیچیک (29-30س‌م) ناغارا.
اتک یازیلار
بؤلمه:آذربایجان چالغی آلتلری
کوندرووو
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
ستودنیتسه (تربیچ)
ستودنیتسه (تربیچ) (چک‌جا: Studnice (Třebíč District)) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۸۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۵۵ نفر ایمیش و ویسوچینا اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Studnice (Třebíč District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
اوتارامانقالام
اوتارامانقالام(اینگیلیسجه:Utharamangalam) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کوچجر، روسیه
کوچجر، روسیه (Kucheger Кучегэр) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بوریاتیادا یئرلشیب.
حئیران خانیم
حیران خانیم(۱۷۹۰، ناخچیوان - ۱۸۴۸، تبریز) - ۱۸-جی میلادی عصرین سونلارین‌دا دونبولی کنگرلی خانلاری عائیله‌سینده دوغولموش‌دور. ناخچیواندا تحصیل آلمیش، سونرا عرب و فارس دیللرینی، کلاسیک آذربایجان و فارس ادبیاتینی اؤیرنمیش‌دیر. تۆرکجه و فارسجا دیللرینده، اساساً عاشیقانه شعرلر یازمیشدیر. اثرلرینین ۳ الیازماسی (باکی، تهران و تیفلیس نوسخه‌لری) معلوم‌دور؛ بونلاردان ان موکملی شاعره‌نین سیفاریشی ایله یازیلمیش باکی نوسخه‌سی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر‏ بؤلمه:تورک شاعیرلر‏
آوشویتس حبس دوشرگه‌سی
بندانگشتی|آۇشویتس حبس دوشرگه‌سی آۇشویتس حبس دوشرگه‌سی (آلمان. Konzentrationslager Auschwitz، لهیستان. Obóz Koncentracyjny Auschwitz) — ایکینجی دونیا ساواشی و هولوکاست زامانی نازیست‌لرین یاراتدیغی ان بؤیوک اؤلوم دوشرگه‌سی. لهیستان ین کراکوف شهریندن 60 کم. غربده یئرلشیر. بو حبس دوشرگه‌سی آۇشویتس I (اساس حبس دوشرگه‌سی)، آۇشویتس II (محوائتمه دوشرگه‌سی)، آۇشویتس III (ایشچی دوشرگه‌سی) و 45 پئیک دوشرگه‌دن عیبارت ایدی.
آۇشویتس بیر ایلک اولاراق 1940-جی ایلین مئی آییندا لهیستانلی سیاسی محبوس‌لارین ساخلانیلماسی مقصدیله اینشا اولونموشدور. بورادا ایلک دفعه کوتلوی محو ائتمه پروسه‌سینه 1941-جی ایلین سپتامبریندا باشلانیلیب. 1942-جی ایلین اوّلیندن 1944-جو ایلین سونلارینا قدر آلمان‌لار طرفیندن ایشغال اولونموش اوروپا نین هر یئریندن قاتارلار واسیطه‌سیله یهودی‌لر بوراداکی قاز اوتاق‌لارینا گتیریلیر و بورادا زهرلی مادّه اولان سیکلون ب واسیطه‌سیله زهرله نیردیلر کی، بو دا محبوس‌لارین کوتلوی شکیلده اؤلمه‌سینه سبب اولوردو. حسابلامالارا گؤره بو دوشرگه‌ده ساخلانیلان 1.3 میلیون نفردن 1.1 میلیون نفری اؤلدورولموشدور. آۇشویتسه  دپورت اولونان‌لار آراسیندا 150،000 نفر لهیستانلی، 23000 نفر قاراچی، 15000 نفر شوروی ساواش  اسیری، 400 نفر یهوه‌نین شاهیدلری بین الخالق تشکیلاتی‌‌نین عوضوو، همچنین اون مین‌لرله موختلیف میلت‌لرین نوماینده‌لری ده وار ایدی. بورادا اؤلن‌لرین اکثر حیصه‌سی قاز اوتاغیندا ساخلانیلما نتیجه‌سینده دئییل، داها چوخ آجلیق، مجبوری امک، یولوخوجو عوفونت‌لر و طیبی سیناق‌لار زامانی هلاک اولموشدور.
ساواش  عرضینده دوشرگه‌نین شخصی هئیتی یئددی مین نفردن عیبارت اولان ا‌س‌اس قوووه‌لریندن عیبارت ایدی کی، اونلارین دا تقریباً 12 فایزی ساواش  جینایت‌لری تؤرتمکده گوناهکار اعلان اولونموشدور. بو دوشرگه‌‌نین کوماندانی اولان رودولف هؤس ده داخیل اولماقلا بعضی عوضولری ایسه اعدام اولونموشدور. ساواشین سونونا قدر 144 نفر محبوس آۇشویتسدن قاچماغی باجارمیشدیر.
1945-جی ایلین ژانویه آییندا شوروی اوردوسو آۇشویتسه چاتاندا آرتیق بورداکی محبوس‌لارین چوخ حیصه‌سی غربه آپاریلمیشدی. شوروی قوشون‌لاری‌نین بورانی آزاد ائتدیگی 27 ژانویه 1945-جی ایل تاریخی بین‌الخالق هولوکاست قوربان‌لاری‌نین آنیم گونو اولاراق قئید ائدیلیر. ساواش  باشا چاتدیقدان سونرا آۇشویتس حبس دوشرگه‌سی هولوکاستین اساس سمبولو حساب اولونوردو. 1947-جی ایلده لهیستاندا یئرلشمیش آۇشویتس I و II دوشرگه‌لری‌‌نین اراضی‌سینده آۇشویتس دؤولت موزه‌سی یارادیلدی. 1979-جو ایلده بو موزه‌نین آدی یونسکو طرفیندن عومو‌م‌دونیا ایرثی سیاهی‌سینا علاوه  ائدیلدی.
لایونل ریچی
لایونل ریچی (اینگیلیسجه: Lionel Richie) آمریکالی آلبوم یاپیمجیسی، اویونچو، شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ، سول، کانتری، ریتم اند بلوز موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. لایونل ریچی ۲۰ ژوئن ۱۹۴۹ ‏ تاریخینده تاسکیقی شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
ولییانور
ولییانور(اینگیلیسجه:Veliyannoor) هیندوستان اؤلکه‌سینین کرالا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده مالایالم دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
مالوکورازووو
مالوکورازووو (Malokurazovo Малокуразово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
نهر ابوعظیم (آبادان)
نهرابوعظیم (فارسجا: نهرابوعظیم), کندی خوزیستان اوستانینین آبادان بؤلگه‌سینین، اروندکنار بؤلومو و  نصار قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
نهرابوعظیم کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.
نوفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین 308 نفر اهالیسی و 48 عایله‌سی وار. بۇنلاردان 153 نفری کیشی و 155 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 219 نفری ساوادلی و 68 نفری ساوادسیزدیرلار.
مارتس
مارتس (ایسپانجا: Martos) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر ۷۵۳ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۲۵۹٫۱ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۲۴۵۲۰ نفر دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
نهر ابوعظیم (آبادان)
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آبادان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
مارتس
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Martos»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ویلهلم هاینتس
ویلهلم هاینتس (Wilhelm Heinrich Heintz; November 4, 1817 – December 1, 1880) آلمانلی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آلمان کیمیا‌چیلاری بؤلمه:آلمانلی عالیملر
لوبومیر لوهووی
لوبومیر لوهووی (اینگیلیسجه: Ľubomír Luhový) (دوْغوم:March 31, 1967 Považská Bystrica) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. چک ایسلواکی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
یوخاری گرماب
یوخاری گرماب ساری‌داش بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده‌کی آلان قصبه‌سینه تابع اوْلان کنددیر.
اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱۳ نفر(۵ عائیله) اهالیسی واردیر.
حکیم هیدجی
حکیم محمدعلی هیدجی (1270-1364 قمری) آذربایجانلی فیلسوف، عالیم و شاعیر.
یوخاری گرماب
ایقتیصادیات
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
حکیم هیدجی
یاشاییش
حکیم محمدعلی هیدجی۱۲۷۰قمری ایلینده هیدج شهرینده (زنگانین ۷۰ آغاجلیقیندا) آنادان اولور. همن یئرده تحصیله باشلاییر و اونون داوامی اۆچون ۱۲۹۷ ده قزوینه کؤچور. سونرا نجف شهرینده فقه ایله اصول درسلرینی آلیر و و یوخاری معلومات ایله طلبه پالتاریندا وطنه قاییدیر و تهراندا ساکن اولور. اوردا چوخ طلبه‌لره تدریس ائیله‌ییر. و ۷۶ ایل عزتلی یاشاییشدان سونرا ۱۳۶۴ قمری ایلینده دونیاسینی دئییشیر و تانریسینا قارشی قانادلانیر. حکیم عؤمرونون سونونا قدر سوبای قالیر.
آتاسی
هیده‌جی یازدیغی اؤز کئچمیشینده اؤز آدینی محمد، لقبینی ملاّ، آتاسینی ایسه ملامعصومعلی معرفی ائدیر. گؤرونور کی اونون آتاسی روحانی و دین عالیمی اولموشدور. بیر چوخ قایناقلاردا اونو حاج ملا معصومعلی آدلاندیریرلار. بورادان اونون مکّه‌یه مشرف اولماسی دا آیدینلاشیر.
یوخاری گرماب
دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.
حکیم هیدجی
آدی، لقبی و تخلّصو
حکیم هیده‌جی اؤزونو محمد آدلاندیریر. یازیلی قایناقلاردا، محمدعلی ده یازیلیر و حاجی آخوند هیده‌جی، ملامحمد هیده‌جی، حکیم هیده‌جی لقبلری ایله تانینیر. حاجی لقبی، اونون مکه‌یه مشرف اولماسی و «حکیم» لقبی فلسفه و حکمت ایله اوغراشدیغینا اشاره‌دیر.
یوخاری گرماب
قایناقلار
بؤلمه:ساری‌داش بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
حکیم هیدجی
تدریسی
حکیم هیده‌جی یازدیغی اؤز کئچمیشینده دئییر: «... مدت بیست و پنج سال است در مدرسه‌ی منیریه واقعه در جنب معصوم‌زاده سید نصرالدین به عنوان تدریس معقول به درس و بحث با طلاب مشغولم...» عؤمرونون سون ایللرینی همین مدرسه‌ده «منظومه» و « اسفار» تدریسی و شرحی ایله مشغول ایدی. همده قدیم ریاضیات، هیأت و نوجوم تدریس ائده‌ردی.
اؤلومو
حکیم هیده‌جی عؤمرونون سون ایللرینده خسته‌لنمیش و آریقلامیشدیر. او، هیجری 1346ـ نجی ایلده مریض و خسته بیر حالدا تهراندا امام‌زاده سیدنصرالدین مدرسه‌سینده وفات ائتمیشدیر. جنازه‌سینی قم شهرینه آپارمیشلار و جنازه نامازینی «قم علمیه حوزه»سی‌نی بانیسی آیت الله حائری ـ رحمت الله ـ قیلمیشدیر. ناماز قیلیندیقدان سونرا، جنازه‌نی ایندی «تکیه تولیت» دئییلن یئرده دفن ائتمیشلر.
شاگیردلری
حکیم هیده‌جی اوتوز ایله یاخین تدریس زامانیندا، چوخلو عالیم، ادیب و حکیم تربیت ائتمیشدیر. اونلارین آراسیندان بیر نئچه نفردن آد آپاریریق: 1.	میرزا مهدی سنگلجی‌دن. 2.	میرزا رضاقلی سنگلجی شریعتمدار. 3.	هر ایکی نفرین قارداشی آیت الله محمد سنگلجی، تهران دانشگاهی‌نین، قاباقکی منطق و فلسفه اوستادی. 4.	« شرح منظومه» کیتابینا تعلیقات یازان شیخ‌ محمدتقی ‌آملی. 5.	آیت الله میرزا احمد آشتیانی. 6.	میرزا مهدی آشتیانی. 7.	سید جلال الدین تهرانی. 8.	آیت الله سید ابوالحسن رفیعی قزوینی. 9.	آیت الله میرزا ابوالحسن شعرانی. 10.	آیت الله ملاعلی معصومی همدانی. 11.	شیخ محمد جعفربن حاج ملا لنکرانی. 12.	میرزا محمد ثابتی همدانی.
یارادیجیلیغی
مرا جایگه صفحه ی هیدج است
که بر نو عروس صفا هودج است
یا:
اولار کی وصف ائلییبلر صفاده شیرازی
منه گمان یوخی ترجیح هیدجه شیراز
فغان کی حسرتی قالدی اورکده هیدجین اول
سویوق بولاقلاری.باشی دومانلی داغلاری
باغیشلارام تئلینه اردبیل و خلخالی
به هیدجین اول سرین هاواسی
و یا:
اهل تفریش ایا کاش کی سینسین قلمی
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان شخصیتلری بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر بؤلمه:آذربایجانلی فیلسوفلار بؤلمه:ایرانلیلار بؤلمه:کیمسه‌لر
هاری مارتینسون
هاری مارتینسون (Harry Martinson) یازیچی - ۶ مئی ۱۹۰۴ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۳  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۱ فوریه ۱۹۷۸ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
راکسی میوزیک
راکسی میوزیک (اینگیلیسجه: Roxy Music) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب.
هاری مارتینسون
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Harry Martinson»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
راکسی میوزیک
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
جکی والورسکی
جکی والورسکی (اینگیلیسجه:Jackie Walorski) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو. ساوث بند شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۲۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر بؤلمه:رومانیده‌کی آمریکالی غوربتچیلر بؤلمه:ایندیانا جومهوریتچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ساوث بند، ایندیانا سیاستچیلری
بامورا خاس
بامورا خاس (اینگیلیسجه:Bhamoura Khas) هیندوستان اؤلکه‌سینین مادیا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده هیندی دیل و بوندلی دیلی دانیشیلیر.
آندریو سورل
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:آلاباما جومهوریتچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
رامون کارانزا ایستادیومو
رامون کارانزا ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Estadio Ramón de Carranza) 1955 ایلینده تاسیس اوْلونوب. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر. صاحیبی کادیسدیر.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Estadio Ramón de Carranza»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایستادیوملار
تام براون (کیمیاچی)
تام براون (کیمیاچی) (Tom Brown (chemist)) بریتانیالی بیلیم اینسانی. ۱۰ نوْوامبر ۱۹۵۲ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. تام براون (کیمیاچی) برادفورد بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری آکسفورد بیلیم‌یوردو‌دیر. اوْ جانلی بیلیم ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tom Brown (chemist)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
روستوک بیلیم‌یوردو
}} روستوک بیلیم‌یوردو (University of Rostock, ، جامعة روستوك)آلمانین روستوک شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ بیلیم‌یوردو شهرین حومه‌سینده‌دیر. و ۱۲٬۲۹۲ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. عۆمومی و دؤولتی‌ اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:بیلیم‌یوردلار
University of Rostock
چین فوتبال فدراسیونو
چین فوتبال فدراسیونو (CFA) چین فوتبالینین ایداره ائدیجی اورقانیدیر.
خاریجی لینکلر
بؤلمه:۱۹۲۴ - جو ایلینده چین اؤلکه‌سینده یارانانلار
قودجری
قودجری (اینگیلیسجه:Goudgeri) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
Goudgeri
یئنی یول (قزئت)
یئنی یول(قزئت) —   1922-1939-جو ایل‌لرده  آذربایجان دا اسکی لاتین الیفباسی ایله نشر اولونان ایجتیماعی، ادبی قزئت.
تاریخی
اوللر یئنی الیفبا کومیته‌سی نین، 1925 ایلدن ایسه آذربایجان K(b)P MK اورقانی اولموشدور. ایلک نؤمره سی 1922 ایل سپتامبرین 21-ده، سونونجو نؤمره سی 1939 ایل فوریه‌نین 28-ده چیخمیشدیر.
حاقیندا
1924 ایلین آخیرینادک هفته لیک، 1925 ایلدن ایسه گونده لیک نشر اولونموشدور. جلیل محمدقولوزاده 1922 ایل 5-جی سایدان 1922 ایل 26-جی سایادک قزئتین رداکتورو اولموش، 1923 ایل 38-جی سایینا کیمی ب. بهرام اوف‌لا بیرلیکده رداکتورلوق ائتمیشدیر. " یئنی یول "  قزئتی یئنی الیفبانی تبلیغ ائتمیش، ساوادسیزلیغین لغوی و مدنی اینقیلابین غلبه‌سینده موهوم رول اوینامیشدیر. 1924 ایل مه 1-ده جلیل محمدقولوزاده اؤز خواهیشی ایله رداکسیا هئیتی عوضولوگوندن آزاد ائدیلمیشدیر. ادیب  " یئنی یول " -دا بیر نئچه مقاله و فلیئتونلا ایشتیراک ائتمیش، اونون  " روس قیزی'،  " موعلیم " ،  " تاخیل حکیمی " ،  " شرق فاکولته‌سی " ،  " ساققاللی اوشاق " ،  " بلکه ده قایتاردیلار " ،  " بوز " ،  " هامبال‌لار " ،  " یان توتگی "  کیمی حکایه لری بورادا چاپ اولونموشدور.
جلیل محمد­قولوزاده دن سونرا، م.س.اوردوبادی، زیینت نوشیروانوو، احمد ترینچ، علی آسلانوو، آغاحسین رسول‌زاده، غلام محمدلی، حسین شاه گلدی یئو کیمی اساسلی هئیتله میلّی ایجتیماعی-ادبی و مدنی دوشونجه سیستمی نین لاییقلی سلف‌لری نین تیمثالیندا بوتونلشمیشدیر. دوغرودور، قزئتین ایلک نشر ایلینده کی  (1922) سایلاری، دئمک اولار کی، بؤیوک موحریر میرزه جلیلین پوبلیسیستیکاسیندان عیبارت‌دیر. ز.نوشیروانوو و ق.محمدلی نین ایجتیماعی-سیاسی حادیثه‌لره، الیفبا ایصلاحاتی ایله باغلی درج اولونموش تک-تک یازی‌لاری نظره آلینماسا، دیگر باش رداکتورلاری نین فعالیتی، م.س. اوردوبادی ایستیثنا اولماقلا، سیاسی-ایدئولوژی رهبرلیک کاراکتری داشیمیش، قزئتده اونلارین ایمضاسی گؤرونمه میشدیر.
اتک یازی‌لار
بؤلمه:قزئتلر بؤلمه:درگی بؤلمه:درگیلر
کیتی دوکاکیس
کیتی دوکاکیس (اینگیلیسجه: Kitty Dukakis) یهودی آمریکالی یازیچی و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. ۱۹۳۶ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
باموری (هیندوستان)
باموری (هیندوستان) (اینگیلیسجه:Bhamori) هیندوستان اؤلکه‌سینده بیر کند دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
بیق ولز، تکزاس
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
مارماندا
مارماندا(اینگیلیسجه:Maremanda) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
عیسی السباح
عیسی السباح (اینگیلیسجه: Issa Al-Sabah) (دوْغوم:December 25, 1986 عربیستان) بیر فوتبالیست. النهضه فوتبال کولوبو و اوردون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:الوحدات کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:الجیل کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:الطائی کولوبونون اویونچولاری
دسموپرسین
دسموپرسین (آیوپاک آدی: (2S)-N-[(2R)-1-[(2-amino-2-oxoethyl)amino]-5-, Desmopressin, دزموبريسين، Десмопрессин) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۱۰۶۹٫۲۲ دیر. نیمه عمر یا یاریلانما سۆرعتی ۱٫۵–۲٫۵ ساعات زامان آپاریر.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
اولشووکا (کووو)
اولشووکا (کووو) (لهیستانجا: Olszówka, Koło County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و بویوک لهیستان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 440 نفر ایمیش.
سن جیووانی لوپاتوتو
سن جیووانی لوپاتوتو (ایتالیاجا: San Giovanni Lupatoto) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۵۰۱۶ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و ونتو اوستانیندا دا یئرلشیب.
۲۰۱۴-جو ایلده قوزئی ایرلند
بۇ مقاله ۲۰۱۴-جو ایلینده قوزئی ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
اولشووکا (کووو)
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
سن جیووانی لوپاتوتو
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
اولشووکا (کووو)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Olszówka, Koło County»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۲۰۱۴-جو ایلده قوزئی ایرلند
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۴-جو ایلده اؤلکه‌لر
سن جیووانی لوپاتوتو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«San Giovanni Lupatoto»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
رضا حسن‌زاده (تهران)
رضا حسن‌زاده (تهران) (December 30, 1964) ایرانلی فۇتبولچو و مۆدافیه‌چی. اوْ ایرانین تهران شهرینده آنادان اوْلوب. رضا حسن‌زاده (تهران) ایران میلّی فوتبول تاخیمیندا اوْیناییب.
قایناق‌لار
http://www.national-football-teams.com
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:ایران فوتبولچیلاری بؤلمه:۱۹۶۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:ایستیقلال فوتبال کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۲ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ایران میلّی فوتبال اویونچولاری
ایست‌ویتیر، کالیفورنیا
ایست‌ویتیر، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:East Whittier, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۹۷۵۷ نفر ایمیش و ۲٫۸۲۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«East Whittier, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
چاملیجا مسجیدی
چاملیجا مسجیدی (تورک، Çamlıca Camii)، تورکیه‌ نین ایستانبول شهرینده یئر آلان بیر مسجیددیر. چاملیجا، اوسکودار دا تیکیلیشینه 29 مارس 2013ده باشلانان و 3 مئی 2019دا آچیلیشا باشلانان مسجید، تورکیه جومهوریت تاریخی‌نین ان بؤیوک مسجیدی‌دیر. 63 مین آدام ظرفیتی و 6 میناره‌لی مسجید 57 مین 500 مترموربع‌لیک ساحه‌یه مالیکدیر. مسجید مجموعه‌‌سینده عئینی زاماندا موزه، صنعت قالریسی، کیتابخانا، مین نفرلیک کونفرانس سالونو، 8 صنعت آتلیه‌سی و 3 مین 500 ماشینلیق پارکینگی وار.
قالری
ساغ|بندانگشتی ساغ|بندانگشتی وسط|بندانگشتی بندانگشتی ساغ|بندانگشتی بؤلمه:تورکیه بؤلمه:مسجیدلر بؤلمه:مسجید
مینراد، آیووا
مینراد، آیووا (Maynard, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲٫۶۴ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۵۱۸ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۲۰۲ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. مینراد دنیز سئوییه‌سیندن ۳۳۷ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
فیلیمونووو، ولادیمیر اوبلاستی
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
قرامین بانک
قرامین بانک (اینگیلیسجه: Grameen Bank) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت مالییه ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Muhammad Yunus طرفیندن قۇرولموش‌دور. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۲۰٬۱۳۸' نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Grameen Bank»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
سمیز، اندیانا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sims, Indiana»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
رودان
رودان یوخسا دهبارز ایرانین هورموزقان اوستانی نین رودان بؤلگه‌سی نده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۳۶٬۱۲۱ نفر جمعیتی واردیر.
قایناقلار
بؤلمه:هورموزگان اوستانی‌نین شهرلری
کیسمایو
کیسمایو (اینگیلیسیجه: Kismayo) مالی اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۱۶۶۶۶۷ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر و ۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
هوارد فلو
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
سلیشچی، ولادیمیر اوبلاستی
سلیشچی، ولادیمیر اوبلاستی (Selishchi, Vladimir Oblast Селищи) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
تیپی واکر
تیپی واکر (اینگیلیسجه: Tippy Walker) آمریکالی اوْیونچو ۱۹ فئوریه ۱۹۴۷ ‏ میلادی تاریخینده نیویورک شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tippy Walker»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
نئیل ایچ. مسلروی
'''نئیل ایچ. مسلروی''' (اینگیلیسجه:Neil H McElroy) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. برا شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. سینسیناتی شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۰۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۷۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:برا، اوهایو دوغوملولار بؤلمه:سینسیناتی سیاستچیلری
راشد عباسی
أبو جعفر المنصور الراشد بالله بن المسترشد بالله,عباسی خلیفه سی.آتاسی مسترشد عباسی اؤلومونه تخت اوسته چیخدی. (1135 - 1136) فایل:Rashed belah tomb.jpg او ایسته دی کی بغداد شهرین سلجوقیلر الیندن آلسین و اؤلکه نی باش ائدسین.اونون آتاسی مسترشد حشاشین الیله اؤلموشدی و خلیفه چوخ آجیخلی اولدو.سلجوقی لر اونا چوخلی هدیه وئردیلر و باغیشلاماق ایسته دیلر آمّا خلیفه سلجوقی ائلچی سین رد ائتدی و چوخلی سویوش دئدی و دبیس اؤلوموندن کی آتاسینین قانین اونون باشینا سالمیشدیلار آجیخلیدی.او بیر قوشون یغدی و سلجوقیلره یوردودو.سلجوقیلر اونی مغلوب ائتدیلر و خلیفه موصل شهرینه قاچدی سوندا خلیفه نی اوز آداملاری بوشلادیلار و او یالقوز قالدی و ایصفهان شهرینه قاچدی ایصفهاندا بیر نفر حشاشین باشچی سی اونی اؤلدوردو و اونی ایصفهانین جویوتلر محله سینده توپراقا تاپشیردیلار.
قایناقلار
بؤلمه:عباسیلر خلافتی‌نین خلیفه‌لری
کنستانتینوفسک
کنستانتینوفسک (Konstantinovsk) (Константиновск) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و روستوف اوبلاستینده یئرلَشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 17926 نفر دیر.
روسکوی پول
روسکوی پول (Russkoye Pole Русское Поле) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
چکلین
چکلین (لهیستانجا: Czeklin) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و لوبوسکی اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Czeklin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیل کیث (موزیسین)
بیل کیث (موزیسین) (اینگیلیسجه: Bill Keith) آمریکالی موسیقیچی - کانتری موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. بیل کیث (موزیسین) ۲۰ دسامبر ۱۹۳۹ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۲۳ اوْکتوبر ۲۰۱۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
فلیکس هوپه-زیلر
فلیکس هوپه-زیلر (Felix Hoppe-Seyler; December 26, 1825 – August 10, 1895) آلمانلی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آلمان کیمیا‌چیلاری
مایکل وستون
}} مایکل وستون (اینگیلیسجه: Michael Weston) آمریکالی اوْیونچو. ۲۵ اوْکتوبر ۱۹۷۳ ‏ ایلینده نیویورک ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب.
ویارجو
ویارجو (ایتالیاجا: Viareggio) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۲۴۶۷ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و توسکانی اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Viareggio»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تالی مندلبرق
تالی مندلبرق (Tali Mendelberg) آمریکالی بیلیم اینسانی. تالی مندلبرق میشیقان بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری پرینستون بیلیم‌یوردو‌دیر.
ویارجو
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
تالی مندلبرق
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tali Mendelberg»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم بؤلمه:آمریکالی فیلسوفلار
سلطان مجید افندی‌یئف
سلطان‌مجید، مجید اوغلو افندی‌یئف یاخود سولطان مجید افندی‌یئف (14 (26) مئی 1887، شاماخی – 21 آوریل 1938 ، باکی) — حکیم، ایجتیماعی خادیم، آذربایجان مرکزی ایجرایه کومیته سی نین صدری، اینقیلابچی و پوبلیسیست، آذربایجانین ایلک مارکسیست دوشونجه‌لی سییاستچی‌لریندن بیری.
قایناق
بؤلمه:سیاستچیلر
گلوکوز
گلوکوز ، قاندا موجود اوْلان بیر نوع قنددیر.
قایناقلار
بؤلمه:شیمی
ریکولور
ریکولور (اینگیلیسی‌جه: Reculver) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 135 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
ایندیالانتیک، فلوریدا
ایندیالانتیک (اینگیلیسجه: Indialantic, Florida) آمریکانین فلوریدا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۵۲ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۹۱۳ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
لیهو، هاوایی
لیهو، هاوایی (اینگیلیسجه:Lihue, Hawaii ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۴۵۵ نفر ایمیش و ۱۸٫۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶۷ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و هاوائی ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lihue, Hawaii»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
۱۸۶۳-جو ایلده پورتوقال
بۇ مقاله ۱۸۶۳-جو ایلینده پورتوقالدا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۶۳-جو ایلده پورتاقال بؤلمه:۱۸۶۳-جو ایلده اؤلکه‌لر
ستودنتس (تربیچ)
ستودنتس (تربیچ) (چک‌جا: Studenec (Třebíč District)) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۴۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۴۷ نفر ایمیش و ویسوچینا اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Studenec (Třebíč District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
رابرت قیبس
رابرت قیبس (اینگیلیسجه: Robert Gibbs) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. قوزئی کارولینا ایالتی بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۷۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:آبرن، آلاباما دوغوملولار
اوتامسوی
اوتامسوی(اینگیلیسجه:Uthamsevi) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
هاروی پکار
هاروی پکار (Harvey Pekar) آمریکالی ادبیات تنقیدچی و یازیچی - .۸ اوْکتوبر ۱۹۳۹ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Harvey Pekar»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:آمریکا یازیچیلاری
مرگاسه
مرگاسه ساری‌داش بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده‌کی آلان قصبه‌سینه تابع اوْلان کنددیر.
اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱۰۷ نفر(۲۴ عائیله) اهالیسی واردیر.
ایقتیصادیات
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.
قایناقلار
بؤلمه:ساری‌داش بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
بئشینجی محمد ایستادیومو
بئشینجی محمد ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Stade Mohammed V) 1955 ایلینده تاسیس اوْلونوب. بۇ ایستادیوم عۆمومی‌لیکده ۴۵٬۸۹۱ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Stade Mohammed V»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایستادیوملار
کمنچی، اوکلاهوما
کمنچی، اوکلاهوما (Comanche, Oklahoma) آمریکانین اوکلاهوما ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۱٫۸  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۶۹۶ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۱۳۱٫۳ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۳۰۱ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Comanche, Oklahoma»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:اوکلاهوما ایالتین شهرلری
نوانکا، روسیه
نوانکا، روسیه (Nevanka Неванка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ایرکوتسک اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ایرکوتسک کندلری
۲۰۱۰-جو ایلده هولند
بۇ مقاله ۲۰۱۰-جو ایلینده هولنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
روسئیلوکا
روسئیلوکا (Rusalevka Русалевка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
شیکاقو (فیلم، ۲۰۰۲)
شیکاقو (Chicago, Chicago (film, 2002), ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش جینایی دراماتیک کومدی فیلم. فیلمین باش روْللارینی کلم فیور، تای دیقز، لوسی لیو، جان سی ریلی، کویین لطیفه، ریچارد قی‌یر، کاترین زیتا جونز، رنی زلوقر جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین جان کندر یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۰۲-جی ایلین فیلملری بؤلمه:آمریکانین کومدی-درام فیلملری بؤلمه:آمریکا فیلملری بؤلمه:اوسکار اؤدولی آلان فیلملر بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر
سالما, ایندیا
سالما, ایندیا(اینگیلیسجه:Salema, India) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
جان ال. مرکت
'''جان ال. مرکت''' (اینگیلیسجه: John L. Merkt) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ماركیت بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۴۶ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۲۰۰۹ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۰۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
صفوی-عوثمانلی ساواشی (۱۶۰۳-۱۶۱۸)
''صفوی-عوثمانلی ساواشی (۱۶۰۳-۱۶۱۸) (اینگیلیسجه: Ottoman–Safavid War (1603–18)) عثمانلی ایمپیراتورلوغو و قوْنشو اؤلکه‌سی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.ایران و گونئی قافقاز یئرینده اوز وئرمیش‌دیر بۇ وۇروشون سوْنو صفویلر غلبه‌سیله بیتمیش‌دیر
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ottoman–Safavid War (1603–18)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:ائرمنیستانین تاریخی بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین تاریخی
مقتفی عباسی
مقتفی یوخسا أبو عبد الله محمد المقتفي لأمر الله بن المستظهر (1136 - 1160) ۳۱-جی عباسی خلیفه سی ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:عباسیلر خلافتی‌نین خلیفه‌لری
اسکورانو
اسکورانو (ایتالیاجا: Scorrano) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۹۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و پولیا (ایتالیا) اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Scorrano»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
اولشووا (اوپوله)
اولشووا (اوپوله) (لهیستانجا: Olszowa, Opole Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و اوپوله اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 350 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
زیارت‌علی
زیارت‌علی ایرانین هورموزقان اوستانی نین رودان بؤلگه‌سی نده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۸۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۲٫۸۱۴ نفر جمعیتی واردیر.
اولشووا (اوپوله)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Olszowa, Opole Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
زیارت‌علی
قایناقلار
بؤلمه:هورموزگان اوستانی‌نین شهرلری
بیل وایمن
بیل وایمن (اینگیلیسجه: Bill Wyman) اینگیلیسلی آلبوم یاپیمجیسی، شارکی یازیچی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. بیل وایمن ۲۴ اوْکتوبر ۱۹۳۶ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
نهر ازرق (آبادان)
نهرازرق (فارسجا: نهرازرق), کندی خوزیستان اوستانینین آبادان بؤلگه‌سینین، اروندکنار بؤلومو و  نصار قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
نهرازرق کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.
ایستاروبیکتووو
ایستاروبیکتووو (Starobiktovo Старобиктово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
نهر ازرق (آبادان)
نوفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین 311 نفر اهالیسی و 66 عایله‌سی وار. بۇنلاردان 163 نفری کیشی و 148 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 204 نفری ساوادلی و 83 نفری ساوادسیزدیرلار.
ایستاروبیکتووو
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
نهر ازرق (آبادان)
دیل و دۆشونجه
بۇ کندین اهالیسی فارسجا دانیشیرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آبادان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
باملادا
باملادا(اینگیلیسجه:Bhamlada) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۲۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کاراکتر (فیلم)
کاراکتر (Character, Karakter, ) دراماتیک فیلم.
قرهارد هرتسبرق
قرهارد هرتسبرق (Gerhard Herzberg; B125-Dec-04 – March 3, 1999) آلمانلی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آلمان کیمیا‌چیلاری
جین جاکر تیزیه
جین جاکر تیزیه (اینگیلیسجه: Jean-Jacques Tizié) (دوْغوم:September 7, 1972 Abidjan) بیر فوتبالیست. فیل دیشی ساحیلی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
پوتسدام بیلیم‌یوردو
پوتسدام بیلیم‌یوردو (University of Potsdam, ، جامعة بوتسدام)آلمانین پوتسدام شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. و ۱۸٬۲۷۲ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. پوتسدام بیلیم‌یوردو ۱۹۹۱ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی‌ اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.
قایناق‌لار
University of Potsdam
پاتسبورو، تکزاس
پاتسبورو، تکزاس (Pottsboro, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 2160 نفر و اها‌لی سیخلیغی 291.5 اینسان  کیلومتر موربّع دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
ریکمنزوورث
ریکمنزوورث (اینگیلیسی‌جه: Rickmansworth) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 23973 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
تیلور هیکس
تیلور هیکس (اینگیلیسجه: Taylor Hicks) آمریکالی شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ، سول، کانتری موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. تیلور هیکس ۷ اوْکتوبر ۱۹۷۶ ‏ تاریخینده برمینقم، آلاباما شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
تاتیانا شاپوشنیکوا
تاتیانا شاپوشنیکوا (Tatyana Shaposhnikova) بیلیم اینسان. تاتیانا شاپوشنیکوا سن پترزبورق دولتی بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. اوْ ریاضیات، تاریخ ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tatyana Shaposhnikova»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
چینچون
چینچون (ایسپانجا: Chinchón) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر ۷۵۳ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۱۱۵٫۹ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۵۱۹۱ نفر دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chinchón»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
جیلروی، کالیفورنیا
جیلروی (اینگیلیسجه: Gilroy, California) آمریکانین کالیفورنیا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۷۰ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۵۸۷۵۶ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:جیلروی، کالیفورنیا بؤلمه:کالیفورنیا شهرلری بؤلمه:آمریکا شهرلری
تری شرونک
تری شرونک (اینگیلیسجه:Terry Schrunk) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. استیتن شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. پورتلند شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹۱۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:اورقن جومهوریتچیلر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
ستریتژ (تربیچ)
ستریتژ (تربیچ) (چک‌جا: Střítež (Třebíč District)) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۸۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۹۲ نفر ایمیش و ویسوچینا اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Střítež (Třebíč District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
۳ بهمن
۳ بهمن، ایران تقویمینده ایلین ۳۰۹-جی گۆنی دیر و ایلین سونونا ۵۶ گۆن (نورمال ایل) یا ۵۷ گۆن (اۇزون ایل) قالیر.
کاروری
کاروری (اینگیلیسیجه: Karuri) کنیا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۱۲۹٬۹۳۴ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
۱۹۸۳-جو ایلده برزیل
بۇ مقاله ۱۹۸۳-جو ایلینده برزیلده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
روقوویک، روسیه
روقوویک، روسیه (Rogovik Роговик) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
آسپرمونت، تکزاس
آسپرمونت (اینگیلیسجه: Aspermont, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۸۹ -جو ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۹۱۹ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ترامونتی دی سوتو
ترامونتی دی سوتو (ایتالیاجا: Tramonti di Sotto) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۴۴ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۶۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و فریولی ونتزیا جولیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tramonti di Sotto»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
قاوریلکووو
قاوریلکووو (Gavrilkovo Гаврилково) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
صمدآغا آغامعلی‌اوغلو
صمدآغا آغامعلی‌اوغلو (لاتین. ‌Səməd ağa Ağamalıoğlu)؛ (۳۷ دسامبر ۱۸۶۷، قیراق کسمن، قازاخ قزاسی – ۶ اوکتوبر ۱۹۳۰، موسکو) — اینقیلابچی، پوبلیسیست، شوروی دؤولت خادیمی، ایلک خالق تورپاق کومیسری،  "‌شرقده مدنی اینقیلاب‌"ین بانیسی، آذربایجان خالق جومهوریتی مجلیسی‌نین عوضوو.
شاه (عونوان)
شاه - بیر عونوان دیر یاخین و اوْرتا شرقین بعضی اؤلکه‌لرینده و دهلی سولطانلیغیندا کرالین لَقبی. شاه لقبی ایلک دفعه ساسانیلر دؤولتینده ایشلنمه‌یه باشلامیش‌دیر. ایراندا شاه‌لیق دئوریلندک شاه شاهنشاه آدی ایله مؤوجود ایدی. پادشاه (فارسجا شاهلار حؤکمداری) لَقبی شاهنشاه و ایمپراتور  لَقبی لرینا اۇیغون‌دور.
قایناقلار
بؤلمه:لقب‌لر
کیرتلند آی. پرکی
'''کیرتلند آی. پرکی''' (اینگیلیسجه: Kirtland I. Perky) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۶۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۳۹ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۶۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۳۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:آلبیون، آیداهو دوغوملولار
ژاپون فوتبال فدراسیونو
ژاپون فوتبال فدراسیونو (JFA, 日本サッカー協会) ژاپون فوتبالینین ایداره ائدیجی اورقانیدیر
خاریجی لینکلر
ژاپون
مینقو، آیووا
قایناقلار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
چکانوو (ماسوویان)
چکانوو (ماسوویان) (لهیستانجا: Czekanów, Masovian Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
لیک دانلپ، تکزاس
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lake Dunlap, Texas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
برملانوتید
برملانوتید (آیوپاک آدی: (3S,6S,9R,12S,15S,23S)-15-[(N-Acetyl-, Bremelanotide) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۱۰۲۵٫۲ دیر. نیمه عمر یا یاریلانما سۆرعتی ۱۲۰ دقیقه زامان آپاریر.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
بنیتا، کالیفورنیا
بنیتا، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:Bonita, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۲۵۳۸ نفر ایمیش و ۱۳٫۳۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bonita, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سقو، یوتا
سقو (اینگیلیسجه: Sego, Utah) آمریکانین یوتا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۱۰ -جی ایلده قۇیولموش‌دور.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
غربی تراکیا تورک‌لری
غربی تراکیا تورک‌لری (تورکجه: Batı Trakya Türkleri یونانجا: Τούρκοι της Δυτικής Θράκης) بو گون یونان سرحدلری ایچینده‌کی  غربی تراکیا بؤلگه‌سینده یاشایان تورک خالقی دیلار. غربی تراکیا تورکلری تورکیه-یونان اهالی موبادیله‌سی چرچیوه‌سی‌نین خاریجینده توتولموش تورک موسلمان جمعیتی اوچون و بو جمعیت ایله بیرباشا علاقه‌لری مؤوجود تورکیه جومهوریتی وطنداش‌لاری‌نین مملکت‌لرینی و یا کؤکلرینی ایفاده ائتمک اوچون ایستیفاده ائدیلن سؤزدور.
تاریخی
بندانگشتی|تراکیا بؤلگه‌سی گونوموزده کی غربی تراکیا تورک‌لری نین منشأیی عوثمانلی فتح‌لری ایله بؤلگه یه آنادولو دان یئرلشدیریلن منشایی اوغوز تورک‌لرینه سؤیکنن آنادولو تورک‌لری‌دیر. غربی تراکیا، عوثمانلی ایمپراتولوغو طرفیندن 1363 جی ایلده فتح ائلدیلیشیندن و بؤلگه‌یه تورک‌لرین یئرلشمگه باشلاماسی نین آردیندان 1913-جی ایلده 1. بالکان دؤیوشو ایله بولغاریستانا کئچنه قدر 549 ایل عوثمانلی حاکیمیتینده قالمیشدیر. بؤلگه یه 1357-1359 ایللری آراسیندان آنادولودان تورک کؤچلری سیخ بیر شکیلده رئال‌لاشمیشدیر. 1360-جی ایله عایید سندلرده بو بؤلگه ده تورکجه آدلار داشییان بیر چوخ کند وفرمانین قورولموش اولدوغو گؤرولمکده دیر.
15 مه 1922 تاریخینده غربی تراکیا مودافیعه  و حوقوق جمعیتی نین آنکارا حؤکومتینه موراجیعتی:  "' غربی تراکیانین گله‌جگی خالقی نین رأیینه موراجیعت ائده رک تعیین اولونمالی‌دیر. بو بؤلگه ده کوْشوکاواک، أیری‌دره، کیرجاعالی، ساری شابان قزالاریندا تورکدن باشقا بیر عونصور یوخدور. گومولجینه، ایسکئچه، آهی‌چلبی، دراما، کاوالا، نئوره‌کوپ‌دا دا یوزده سکسنی چوخ سیخ بیر تورک اکثریتی واردیر. مئریچ ایله اوُستروُما آراسینداکی تورک اکثریتی یوزده یئتمیشی اولوشدورماقدادیر. تورپاغین یوزده سکسن بئشی تورک‌لرین الینده دیر. میثاق میلّي غربی تراکیانی اونوتمامیشدیر. میلّی حؤکومت، غربی تراکیا اوچون نوفوذونو داها چوخ ایستیفاده ائتمه‌لی‌دیر. '"   آنادولودا یونان‌لارین مغلوبیته اوغرادیلماسی نین آردیندان بؤلگه ده یونان‌لارا قارشی آخین‌لار و باسقین‌لار 1923-جی ایلین ژوئیه آیینا قدر داوام ائتمیشدیر. آنکارا حؤکومتی طرفیندن 24 ژوئیه 1923-جی ایلده ایمضالانان لوزان باریش آنلاشماسینا گئدن تورک هئیتینه وئریلن بخشنامه‌ده غربی تراکیانین گله‌جگی نین رفراندم یولو ایله بلله‌نه‌جگی ایدی لاکین لوزان آندلاشماسی ایله غربی تراکیا یونانا بوراخیلدی. لوزان باریش آندلاشماسینا گؤره غربی تراکیا تورک‌لری میلّی دئییل، دینی آزلیق استاتوسوندادیر. آنلاشمایا گؤره آدلاندیریلمالاری موسلمان آزلیق‌دیر.
1923-جی ایلده 191،699 اولان غربی تراکیا اهالیسی نین 129،120-سی تورک (%67)، 33،910-و یونان (%18)، 28،669-و بولغار گئری قالان اهالیسی ایسه آز بیر ائرمنی و یهودی جمعیتی تشکیل ائدیر.
غربی تراکیاداکی اهالی نین بؤیوک اکثریتینی تورک‌لرین تشکیل ائتدیگی سببی‌ ایله غربی تراکیا تورک‌لری 1923-1924 تورکیه-یونان اهالی موبادیله‌سینیدن معاف توتولموشلار آنجاق لوزانداکی گؤروشمه‌لرده، مئستا-کاراسو ایله مئریچ چایی آراسی غربی تراکیا اولاراق قبول ائدیلدیگیندن، مستا ایله اوُستروُما چایلاری آراسیندا قالان کاوالا، دراما، سئرئز بؤلگه‌لرینده کی  تورک‌لر موبادیله‌یه  تابع اولموشلار و تورکیه‌یه گلمک مجبوریتینده قالمیشلار.
غربی تراکیا تورک لری نین اهالی قورولوشو اوزرینده بؤیوک ضربه یاراتمیش خوصوصی بیر فاکتور یونان حؤکومتی نین بو اؤلکه نین وطنداش‌لیق قانونو متنینده 1955-1998 ایل‌لری آراسیندا موحافیظه ائتدیگی و اینسان حوقوق‌لارینا اساسدان ضیدّ اولان  " مادّه 19 "  اولموشدور. بو مادّه چرچیوه سینده یونان حؤکومتی نین  " ائتنیک باخیمدان "  یونان اولمایان وطنداش‌لارین وطنداش‌لیغینی فسخ ائتمه حاقی باقی قالمیش و غربی تراکیالی و یا اون ایکی آدالی تورک لر، آتا تورپاق‌لاریندا وطنداش‌لیق حوقوق‌لارینی بو مادّه داخیلینده ایتیرمیشدیلر. بو قانون 1998-جی ایلده کئچمیشی تلافی ائتمه‌دن قووّه دن قالدیریلمیشدیر.
اتک یازی‌لار
بؤلمه:تورک ائللری
لویقارتالس‌وتلور ایستادیومو
لویقارتالس‌وتلور ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Laugardalsvöllur) 1959 ایلینده تاسیس اوْلونوب.
کیری ماکقریقور
کیری ماکقریقور (اینگیلیسجه: Kerry McGregor) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. کیری ماکقریقور ۳۰ اوْکتوبر ۱۹۷۴ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۴ ژانویه ۲۰۱۲  تاریخینده وفات ائدیب.
لویقارتالس‌وتلور ایستادیومو
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Laugardalsvöllur»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایستادیوملار
کوپیسک
کوپیسک (Kopeysk) (Копейск) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و چلیابینسک اوبلاستینده یئرلَشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 137601 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
پاولووسک، روسیه
پاولووسک، روسیه (Pavlovsk, Saint Petersburg Павловск) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر
گونش سیستمی
بندانگشتی|upright=1.5|گونش دوزگه‌سی گۆنش سیستمی یا دا گونش دۆزگه‌سی – سامان‌یولو قالاکسی‌سینده (بیزیم قالاکسی ده )، گونش و اطرافیندا دؤنن فضایی جیسملردن تشکیل اولان اولدوز سیستمی‌دیر. بیزم گونش، یئر و ۸ باشقا گزه‌گن (سیاره) ایچینده وار. ۲۰۱۶-جی ایل ژانویه‌نین ۲۰-جی گونونده، ۹-جو گزَگنین اولماغی دا اوْنایلاندی (تصدیقلندی).
اتک‌یازی
بؤلمه:نوجوم بؤلمه:گونش سیستمی بؤلمه:آسترونومی بؤلمه:Planetary science بؤلمه:Space science بؤلمه:Planetary systems with eight confirmed planets
هارولد مک قراس
هارولد مک قراس (Harold MacGrath) یازیچی - ۶۱  ایل عومر ائله‌ییب و ۳۰ اوکتبر ۱۹۳۲ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Harold MacGrath»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:اینگیلیس یازیچیلاری
مارتیرانو
مارتیرانو (ایتالیاجا: Martirano) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۸۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 917 نفر ایمیش.
گلوگاه
گلوقاه ایرانین مازندران اوستانینین شهرلریندن بیریدیر. بو شهر گلوگاه بؤلگه‌سینین مرکزی بؤلومونده یئرلشیب. گلوقاه اهالی سی عومرانلی ائلیندن عیبارتدیر و شهرده دانیشیلان دیل آذربایجان تورکجه‌سی دیر.
قایناقلار
بؤلمه:مازندران اوستانی
مارتیرانو
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
پاژایاکونومل
پاژایاکونومل(اینگیلیسجه:Pazhayakunnummel) هیندوستان اؤلکه‌سینین کرالا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده مالایالم دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ولینالور
ولینالور(اینگیلیسجه:Velinalloor) هیندوستان اؤلکه‌سینین کرالا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده مالایالم دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ریچارد هرز
ریچارد هرز (Richard Herz; July 21, 1867 – November 18, 1936) آلمانلی شیمی بیلیم آدامی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آلمان کیمیا‌چیلاری
خندوانه
خندوانه (گولپوز)٬ ایران دولتی تیلویزیونونون نسیم کانالیندا هر گئجه یاییلان بیر شو وئرلیش. وئرلیش ۱۳۹۳-جو ایلین قیزاران آییندان باشلانیبدیر و اساس موضوعو شنلیک، گولمک دیر. و هر نئچه وئرلیشدن بیریسی ایستندآپ کومدیدیر و آیری آدلیم آداملار و آرتیستلر گولدورمک اۆچۆن وئرلیشه چاغیریلیرلار. خندوانه آدی فارسجا خندیدن (گولمک) و هنداونه (قارپیز) سؤزجوکلریندن قایناقلانیب‌دیر. وئرلیشین موجری و یؤنتمنی رامبود جوان تبریزیدیر.
صفوی-عوثمانلی ساواشی (۱۵۷۸-۱۵۹۰)
''صفوی-عوثمانلی ساواشی (۱۵۷۸-۱۵۹۰) (اینگیلیسجه: Ottoman–Safavid War (1578–90)) عراق و قافقاز و گونئی قافقاز یئرینده اوز وئرمیش‌دیر بۇ وۇروشون سوْنو عثمانلی ایمپیراتورلوغو غلبه‌سیله بیتمیش‌دیر
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ottoman–Safavid War (1578–90)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:قافقازین تاریخی بؤلمه:داغیستانین تاریخی