cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
رومان لوب
رومان لوب (اینگیلیسجه: Roman Lob) شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ، پاپ راک، راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. رومان لوب ۲ ژوئیه ۱۹۹۰ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
شقوتسکایا
شقوتسکایا (Shegotskaya Шегодская) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
اشام جونز
اشام جونز (اینگیلیسجه: Isham Jones) آمریکالی شارکی یازیچی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. اشام جونز ۳۱ ژانویه ۱۸۹۴ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۱۹ اوْکتوبر ۱۹۵۶ میلادی تاریخینده Hollywood, Florida شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
سوماق بالان
سوماق بالان (آنادلو:Kevgir) (قوزئی آذربایجانداAşsüzən) — مطبخ وسیله‌سی دیر. کاسا یادا یونگول قاب کیمی دیر و هر یئرینده کیچیک دلیکلری وار و پیشریماقدا یئمک سولارین سوزماغا ایشله‌نیر.دویو یا ماکارونی و آیریجا یئمکلری پیشیرماقدا سولاری سوماق بالان ایله سوزولر.
قایناق
https://en.wikipedia.org/wiki/Colander
بؤلمه:مطبخ
جاشوا جی. نیوبولد
'''جاشوا جی. نیوبولد''' (اینگیلیسجه: Joshua G. Newbold) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۳۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۰۳ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ماونت پلیزنت، آیووا دوغوملولار
۱۸۴۹-جو ایلده ایسکاتلند
بۇ مقاله ۱۸۴۹-جو ایلینده ایسکاتلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
هنری دبلیو. کوشمان
'''هنری دبلیو. کوشمان''' (اینگیلیسجه:Henry W Cushman) آمریکالی اکینچی، اؤیرتمن، سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۰۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۶۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:برنارداستون، ماساچوست دوغوملولار بؤلمه:ماساچوست دموکراتلاری بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
سامیپاتی
سامیپاتی(اینگیلیسجه:Samipatti) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
بایکینو، روسیه
بایکینو، روسیه (Baykino Байкино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
بکی کارنی
بکی کارنی (اینگیلیسجه:Becky Carney) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:شارلوت سیاستچیلری بؤلمه:۱۹۴۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر
دانبکوو
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dąbków»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
برلانقاس د رئا
برلانقاس د رئا (ایسپانجا: Berlangas de Roa) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر بۇ شهرین مساحتی ۱۶ کیلومتر موربّع دیر. ۷۸۰ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۱۹۲ نفر دیر.
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Berlangas de Roa»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
خاریجی ایشلر وزیری (ایران)
ایرانین خاریجی ایشلر وزیری ایرانین خاریجی ایشلر ویزارتینین باشچی‌سی دیر.
آشنا آباد (اورمو)
آشناآباد (اوشناوا) کندی اورمیه بؤلگه‌سینین، مرکزی بولومو و روضه چای قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۳۳۵ نفر اهالی سی و ۱۰۰ عائیله سی وار. ۱۳۳۱ جی شمسی ایلده آشناآباد کندین ۴۲۰ نفر جمعیتی اولاراق بوتونلیکده دین لری شیعه و دیل لری ده تورکجه دیر.
خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
مالایا چاقوتما
مالایا چاقوتما (Malaya Chagotma Малая Чаготма) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
گونئی واداسری
گونئی واداسری(اینگیلیسجه:Vadaseri South) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کیتو
کیتو  اکوادور ون باشکندی دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:اکوادور شهرلری
کوژورزکایا
کوژورزکایا (Kuzhorskaya Кужорская) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آدیغیه جومهوریتینده یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده آدیغیه خالقی ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره مسیحی و سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:آدیغیه کندلری
۱۶۵۳-جو ایلده فرانسه
قایناقلار
بؤلمه:۱۶۵۳-جو ایلده اؤلکه‌لر
بیوجوغرافیا
350px|بندانگشتی|سول|یئرین زووجوغرافیاسی بیوجوغرافیا – یئر کوره‌سین‌ده موختلیف بیوسنوزلارین، بیرده حئیوان، بیتکی، گؤبلک و میکرو اوْرقانیزملرین (نؤع، جینس و ب. تاکسونومیک بؤلمه‌لارین) یاییلماسی و پایلانماسی قانوناویغونلوقلاری حاقیندا علم. بیوجوغرافیا بیوسفر حاقیندا علملردن بیری اوْلوب ترکیبینه زووجوغرافیا و بوتانیکی جوغرافیا (فیتوجوغرافیا) داخیل‌دیر.
بیوجوغرافیا "عمومی یرشوناسلیغین" ترکیب حیصّه ‌سی اوْلوب، یئر قابیغینین مۆختلیف  کومپوننتلرینی اؤیره‌نن گومورفولوژی، ایقلیمشوناس‌لیق،  هیدرولوژی، اوْکانولوژی، بیولوژی، تاریخی ژئولوژی ایله سیخ علاقه‌یه مالیک‌دیر. آیری-آیری اوْرقانیزملرین، بیتکی اؤرتویو و هیوانات عالمینی تشکیل اد‌ن قروپلارین یاییلما قانوناویغونلوقلارینی اطراف‌لی آراش‌دیرماق  آماچله رلیفین، ایقلیمین، سو، هاوا و یئر قابیغینین اوْرقانیزملرین حیاتین‌دا رولونو بللی اتمه‌دن پلانت‌ده بیوسنوزون جوغرافی یاییلما قانونلارینی اساسلان‌دیرماق مۆمکون اوْلمازدی.
مدیل‌بوش، نیوجرسی
مدیل‌بوش، نیوجرسی (اینگیلیسجه:Middlebush, New Jersey ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۳۲۶ نفر ایمیش و ۵٫۱۵۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و نیوجرسی ایالتینده یئرلشیب.
بیوجوغرافیا
دیگر علملرله مؤ قایسه‌ده بیوجوغرافیا جاوان اوْلسا دا کچه‌ن آز واخت عرضینده آرتیق بیلم ده و تدریس‌ده اهمیت‌لی درجه‌ده اؤز یئرینی توتموش‌دور. بیوجوغرافیا جوغرافیا، بیولوژی و اکولوژی علملرینین موفقیّتلرینی اؤزون‌ده عکس اتدیرمکله جانلیلارین یاییلماسی، اینکیشافی و اطراف موحیطله قارشی‌لیق‌لی علاقه‌لری حاقیندا علمی و پراکتیکی باخیم‌دان اهمیت‌لی معلوماتلار توْپ‌لوسون‌دان عبارت‌دیر.
مدیل‌بوش، نیوجرسی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Middlebush, New Jersey»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیوجوغرافیا
لاکین بیوجوغرافیانین اساس آماچ اوْرقانیزملرین مورفولوژیسینی، سیستماتیکاسینی و فیزیولوژیسینی اؤیره‌نمک‌دن عبارت اوْلماییب، بیوسفرین آیری-آیری حیصّه ‌لرین‌ده اوْرقانیزملرین جوغرافی یاییلما قانوناویغونلوقلارینی آراش‌دیرماقلا یاناشی، بیتکی اؤرتویو و هیوانات عالمینین آیری-آیری فردلرینین اطراف موحیطله قارشی‌لیق‌لی علاقه‌لرینی تدقیق اتمک‌دن عبارت‌دیر. بئله یاناشما ینی عمومی بیوجوغرافی قانوناویغونلوقلارین آشکار ادیلمه‌سینه ایمکان یارادیر. یالنیز بیوجوغرافی آراشدیرما یوْل لاری جوغرافی محصولدارلیق، پلانت‌ده جانلی ماده‌لرین عمومی کۆتله‌سی، اوْرقانیزملرین و اوْنلارین قروپلارینین مۆعاصیر یاییلما سببلری، قورونون بیوجوغرافی بؤلگوسو پرینسیپلری، بیوجوغرافی بؤلگه لارین سرحدلرینین تعیینی، بیوتیک موناسیبتلرین جوغرافی خصوصیتلری، مۆختلیف جوغرافی شرایط‌ده بیوم و بیوتایا آنتروپوگن تأثیر کیمی پروبلملری تدقیق اتمه‌یه ایمکان ورر.
مدیل‌بوش، نیوجرسی
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بیوجوغرافیا
گؤستریله‌ن نظری مسئله‌لرله یاناشی بیوجوغرافیانین علمی-پراکتیکی باخیم‌دان بؤیوک اکولوژی-ایقتیصادی اهمیته مالیک تطبیقی ساحه‌لری ده مؤوجوددور. آشاغی‌دا گؤستریله‌ن پراکتیکی مسئله‌لرین حلین‌ده بیوجوغرافیا هللدیجی رول اوْیناسا دا مۆختلیف پروفیل‌لی متخصصلرین ایشتیراکی چوْخ واجیب‌دیر:
مکبین، میشیقان
مکبین، میشیقان (McBain, Michigan) آمریکانین میشیقان ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۳٫۲۴  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۶۵۶ نفر دیر. بۇ شهر ۳۷۷ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
بیوجوغرافیا
بللی جوغرافی شرایط‌ده نؤعلرین پوپولیاسییالارینین حیات قانونونا اساس‌لانان بیتکی و حئیوان احتیاطلارین‌دان سمره‌لی ایستیفاده؛ اینسانلاردا یارانمیش نوخوشلوقلری تؤره‌دن جانلی طبیعت عامیللرینی تحلیل ادیب آراش‌دیرماقلا اینسان ساغلام‌لیغی اۇغرون‌دا موبارزه‌نین تشکی‌لی؛ کیفایت قدر واختا قناعت اتمه‌یه و ایقتیصادی سمره‌یه مالیک نؤعلرین قورولوشونا، دینامیکاسینا و ترکیبینه اساس‌لانان ایندیکاتورلوق خصوصیتین‌دن آختاریش-کشفیات ایشلرین‌ده ایستیفاده؛ داغ-معده‌ن ایشلری پروسسین‌ده پوزولموش ساحه‌لرین رکولتیواسییاسی؛ ضررلی حئیوانلارلا و آلاق بیتکیلری ایله موباریزه آپارماقلا طبیعی و صونعی قروپلاردا مهسولدارلیغین آرتیریلماسی؛ ساحه‌لرین، مشه‌لرین و باغلارین یۆکسک مهسولدارلیغا مالیک اوْلمالاری اۆچون پراکتیکی باخیم‌دان سمره‌لی تکلیفلرین حاضیرلانماسی و تطبیقی؛ آیری-آیری نؤع و قروپلارین قورونوب ساخلانمام‌سی آماچله طبیعتی محافظه‌نین تشکی‌لی بیوجوغرافیانین اساس پروبلملری‌دیر.
مکبین، میشیقان
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«McBain, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیوجوغرافیا
بیوجوغرافیا – اوْرقانیزم قروپلارینین و اوْنلارین آیری-آیری کومپوننتلرینین جوغرافی یاییلماسی و مسکونلاشماسی حاقیندا علم‌دیر. باشقا سؤزله – بیوجوغرافیا پلانتین بیتکی اؤرتویو و حئیوانلار عالمینی اؤیره‌نمکله یاناشی، نؤعلرین و اوْرقانیزملرین دیگر تاکسونومیک بؤلمه‌لارینین جوغرافی یاییلما قانوناویغونلوقلارینی تدقیق ادیر. بیوجوغرافیا – ایحاطه دایره‌سی ایلده‌ن-ایله گئنیشله‌نن سدد علملرین‌دن بیری‌دیر. اوْنون اساس آماچ جوغرافیا، اکولوژی و بیولوژی آراسینداکی علاقه‌لری علمی اساسلارلا ایضاح اتمک‌دن عبارت‌دیر. بیلم ده بیوکیمیا-بیولوژینی کیمیا، گوکیمیا-ژئولوژینی کیمیا، گوفیزیکا-ژئولوژینی فیزیک ایله علاقه‌له‌ن‌دیره‌ن سدد فن لری مؤوجوددور. بیوجوغرافیا اساساً اوْرقانیزملرین قروپلارینی و جوغرافی یاییلماسینی اؤیرندیین‌دن ایکی اساس علم ساحه‌سینین – جوغرافیا (جوغرافی یاییلما) و بیولوژی – (اوْرقانیزملرین یاییلماسی) بیرلیین‌ده فورمالاشیر.
والدز، قوزئی کارولینا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مکبین، میشیقان
قایناق‌لار
بؤلمه:میشیقان ایالتین شهرلری
بیوجوغرافیا
بلکی، بیوجوغرافیانی بیولوژینین بیر حیصّه ‌سی کیمی - جوغرافی بیولوژییا (اوْرقانیزملرین جوغرافی یاییلماسینی تدقیق اد‌ن حیصّه ) و بیولوژی جوغرافیایا (بللی اراضی و آکواتورییانین بیتکی و هیوانات عالمینی تدقیق اد‌ن حیصّه ) آییرماق علمی باخیم‌دان اساس‌سیزدیر. بیوجوغرافیا ایکی علم ساحه‌سینی سرهددینی بیرلش‌دیره‌ن و بۇ علم ساحه‌لرینی علمی و اکولوژی باخیم‌دان علاقه‌له‌ن‌دیره‌ن سدد فنی‌دیر. مۆختلیف جوغرافی بؤلگه لارین بیتکی اؤرتویو و هیوانات عالمینی، فاونا و فلوراسینی تدقیق اتدیی اۆچون بؤلگه بیوجوغرافیا بؤلگه جوغرافیا بیلیمینه لازی‌می ماده لر وریر. بۇ باخیم‌دان بیوجوغرافیا دونیانین و بؤلگه لارین فیزیکی جوغرافیاسینین تدقیقین‌ده اساس‌لی رول اوْیناییر.
چارلز راجر آلکوک
چارلز راجر آلکوک (Charles R. Alcock) بیلیم اینسان. ۱۵ ژوئن ۱۹۵۱ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. چارلز راجر آلکوک کالیفورنیا تکنولوژی انستیتوسودا درس اوْخویوب. اوْ فیزیک، آسترونومی ساحه‌سینده چالیشیب.
بیوجوغرافیا
بیولوژی علملرین‌دن بیوجوغرافیایا قیسمه‌ن یاخین اوْلانی اکولوژی و بیوسنولوژیدیر. اکولوژی - بیوجوغرافیانین اساس ایستیقامتینی بللی اد‌ن علم ساحه‌لرین‌دن بیری اوْلوب، اوْرقانیزملرله موحیطین قارشی‌لیق‌لی موناسیبتینی تدقیق ادیر. بیوجوغرافیانین موحیطله اوْرقانیزملر آراسینداکی مۆبادیله‌نین گدیشینی آراش‌دیران ساحه‌سی اکولوژی بیوجوغرافیا آدلانیر. بیوجوغرافیانین بۇ بؤلمه‌سین‌ده اوْرقانیزملرین یئر کوره‌سینین مۆختلیف بؤلگه لارین‌دا اطراف موحیط عامیللرینین تأثیری نتیجه‌سینده بیر-بیرین‌دن فرق‌لی خصوصیتلری اؤیرنیلیر. بیوسنولوژی-بیوجوغرافیایا قروپلارین دینامیکاسی و قورولوشو حاقیندا معلوماتلار وره‌ن اوْرقانیزملر قروپلاری حاقیندا علم‌دیر. آلینان بۇ معلوماتلار اساسین‌دا بیوجوغرافیا قروپلارین جوغرافی موختلیفلیینی تحلیل ادیر، اوْنلارین جوغرافی یاییلما قانوناویغونلوقلارینی مویینلشدیریر.
چارلز راجر آلکوک
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Charles R. Alcock»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیوجوغرافیا
بیوجوغرافیانین پراکتیکی اهمیتی
حاضیردا بیر چوْخ بیتکی و حئیوان تۆره لری آزالدیغین‌دان اوْنلار نادر و نس‌لی کسیلمک‌ده اوْلان نؤعلر کیمی بینلخالق قیرمیزی کیتابا داخیل ادیلمیش‌دیر.
چارلز راجر آلکوک
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
بیوجوغرافیا
بیوجوغرافیانین پراکتیکی اهمیتی
چوْخ‌لو میقداردا بیتکی و حئیوان تۆره لری نیظام‌سیز ایستیفاده نتیجه‌سینده دونیادان سیلینیب. بئله حاللارین تکرار اوْلونماماسی اۆچون اوْنلارین محافظه‌سینی تشکیل ائتمک گونون اساس طلبی‌دیر. بۇ مقصدله نادر حئیوانلارین اوْولانماسی، نادر بیتکیلرین ییغیلماسی قاداغان ادیلمیش، بیوجوغرافی قانونا اساس‌لانان اوْپتیمال شرایطین ساخلانماسی تشکیل ادیلمیش، ییرتیجی حئیوانلارین آرتیمینا نظارت قۇیولموش و اوْرقانیزملرین آرال داخیلین‌ده نورمال اینکیشافینی تامین ائتمک اۆچون دؤولت سوییه‌سینده مۆختلیف قرارلار قبول ادیلمیش‌دیر.
بیوجوغرافی بیلیکلر تطبیق اتمه‌دن اینسان ساغلام‌لیغی اۇغرون‌دا موباریزه آپارماق مۆمکون دییل.
بیرده باخ
بؤلمه:بیولوژی
کارشن
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
ناپایمیوت، آلاسکا
ناپایمیوت، آلاسکا (اینگیلیسجه:Napaimute, Alaska ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲ نفر ایمیش و آلاسکا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Napaimute, Alaska»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
چیکانیا
چیکانیا (ایتالیاجا: Cicagna) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۴۷۷ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۸۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لیقوریا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قورودیشچا
قورودیشچا (Gorodishche) (Городище) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و پنزا اوبلاستیده یئرلَشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 8096 نفر دیر.
چیکانیا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cicagna»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قورودیشچا
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
چیکانیا
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
کوری فونق
کوری فونق (اینگیلیسجه: Cory Fong) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. ۱۹۷۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:قریت فالز، مونتانا سیاستچیلری
ریچارد تی جونز
ریچارد تی جونز (اینگیلیسجه: Richard T. Jones) آمریکالی اوْیونچو. ۱۶ ژانویه ۱۹۷۲ ‏ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. اؤز تحصیلینی تاسکیگی بیلیم‌یوردودا بیتیرمیش.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Richard T. Jones»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
هیلند پارک، فلوریدا
هیلند پارک، فلوریدا (اینگیلیسجه:Hiland Park, Florida ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۹۹۹ نفر ایمیش و ۲٫۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و فلوریدا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hiland Park, Florida»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بدریاژ، روسیه
بدریاژ، روسیه (Bedryazh Бедряж) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
ویکتور ووتن
ویکتور ووتن (اینگیلیسجه: Victor Wooten) آمریکالی آلبوم یاپیمجیسی، شارکی یازیچی و موسیقیچی - پاپ، فانک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ویکتور ووتن ۱۱ سپتامبر ۱۹۶۴ ‏ تاریخینده مانتین هوم، آیداهو شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
سکس پیستولز
سکس پیستولز (اینگیلیسجه: Sex Pistols) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
دوْوشان‌کیمی‌لر
دوْوشان‌کیمی‌لر ، ، دوْوشان‌کیمی‌لر تیپینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:دووشان‌کیمی‌لر بؤلمه:ممه‌لیلر
شامپو (فیلم)
شامپو (Shampoo, ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک رومانتیک کومدی فیلم. فیلمین باش روْللارینی جک واردن، لی قرانت، قلدی هان، جولی کریستی جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین پل سایمون یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۵-جی ایل فیلملری بؤلمه:آمریکا فیلملری بؤلمه:آمریکانین کومدی-درام فیلملری بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر بؤلمه:هال اشبینین فیلملری بؤلمه:1968 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
بککا بالینت
بککا بالینت (اینگیلیسجه:Becca Balint) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو. هایدلبرق شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ورمونت دموکراتلاری
دنیس مارکز
دنیس مارکز (اینگیلیسجه: Dênis Marques) (دوْغوم:February 22, 1981 Maceió) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری
''according to combined sources on the Flamengo official website. ''
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
کتالم و سادات‌شهر
ائشیک باغلانتیلار
بؤلمه:مازندران اوستانی‌نین شهرلری بؤلمه:رامسر بؤلگه‌سی
لوسیوس ئی. چیتندن
'''لوسیوس ئی. چیتندن''' (اینگیلیسجه: Lucius E. Chittenden) آمریکالی وکیل، نیظامی و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و ورمونت ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۲۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۰۰ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۰-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر
۱۸۴۵-جی ایلده ایسکاتلند
بۇ مقاله ۱۸۴۵-جی ایلینده ایسکاتلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
۱۸۵۶-جی ایلده نوروژ
بۇ مقاله ۱۸۵۶-جی ایلینده نوروژده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
هوپرزین ای
هوپرزین ای (آیوپاک آدی: (1R,9R,13E)-1-Amino-13-ethylidene-11-methyl-6-azatricyclo[۷٫۳٫۱٫۰²,⁷]trideca-2(7),3,10-trien-5-one, Huperzine A) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۲۴۲٫۳۲ دیر.
۱۸۵۶-جی ایلده نوروژ
دوْغوملار
Anne Bolette Holsen.jpg
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۵۶-جی ایلده نوروژ
هوپرزین ای
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
جدایسیس کاپوچو نیویس
جدایسیس کاپوچو نیویس (اینگیلیسجه: Jeda (footballer)) (دوْغوم:April 15, 1979 Santarém, Pará) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۷۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:پارا دوغوملولار بؤلمه:برزیل میلّی فوتبال تیمی بؤلمه:ویچنزا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:روبور سیه‌نا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:پیاچنزا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:کاتانیا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:کروتونه کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:لچه کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:کالیاری کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:نووارا کولوبونون اویونچولاری
کپندا کمولمبا، آنقولا
کپندا کمولمبا، آنقولا (اینگیلیسیجه: Capenda-Camulemba) آنقولا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
آشور دیلی
آسورو دیلی و یا یئنی آسورو آرامی دیلی سامی دیل عاییله سی نه منسوبدور و تخمیناً ۲۲۰۰۰۰ اینسان طرفینده ن دانیشیلماقدادیر و آسورو خالقی نین ایرانین باتی آذربایجان اوستانینده، تورکیه نین حاککاری اوستانینده ، عیراقدا، سوریه ده،ائرمنیستاندا و گورجوستاندا دانیشدیغی دیلدیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:دیللر
کالالی, بیوانی
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
یهودا امیحای
یهودا امیحای (Yehuda Amichai) یازیچی - ۳ مئی ۱۹۲۴ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۶  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۲ سپتامبر ۲۰۰۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Yehuda Amichai»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار بؤلمه:یهودی شاعیرلر
شارتیکئی
شارتیکئی (Shartykey Шартыкей) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بوریاتیادا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:بوریاتیا کندلری
دانبکی (پومرانی)
دانبکی (پومرانی) (لهیستانجا: Dąbki, West Pomeranian Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و باتی پومرانی اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 265 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
لیتون، آیووا
لیتون، آیووا (Leighton, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۰٫۲۶ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۶۲ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۶۲۵٫۵ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. لیتون دنیز سئوییه‌سیندن ۲۳۶ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
چارلز تیلی
چارلز تیلی (Charles Tilly) آمریکالی بیلیم اینسانی. چارلز تیلی هاروارد بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری دلاویر بیلیم‌یوردو‌دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Charles Tilly»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
جیبسون، تنسی
جیبسون (اینگیلیسجه: Gibson, Tennessee) آمریکانین تنسی ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۳۹۶ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بیماوارام,ویساخاپاتنام دیستریکت
بیماوارام,ویساخاپاتنام دیستریکت(اینگیلیسجه:Bheemavaram,Visakhapatnam district) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
اریک مون
{{Infobox person }}
اریک مون (اینگیلیسجه: Eric Mun) گونئی کوره‌لی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. اریک مون ۱۶ فوریه ۱۹۷۹ ‏ تاریخینده سئول شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
پالتسوو، وولوقدا اوبلاستی
پالتسوو، وولوقدا اوبلاستی (Paltsevo, Gryazovetsky District, Vologda Oblast Пальцево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
۱۹۸۰-جی ایلده ايسراییل
بۇ مقاله ۱۹۸۰-جی ایلینده ايسراییلده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
دون چایی
دون چایی- اوزونلوغو ۱۸۷۰کیلومتردیر. شرقی اوروپادا یئرلشیر. آزوف دنیزینه تؤکولور. منبعینی ایوان گؤلوندن آلیر. دون چایینا، آدی ۱۷-نجی عصرده بورایا گلیب وئریملی تورپاقلاردا یئرلشن کازاکلار وئرمیشلر.
قایناق
بؤلمه:چایلار
آشیق پری
آشیق پری خانیم آذربایجان یوردونون پارلاق اوْلدوزلاریندان ؛ائل صنعتنین آشیق یارادیجلقنین اونجوسی سایلان بویوک قادین زیالیلاریندان سایلیر.بو گون اونون آدینا گوزئی آذربایجاندا قادین آشیق صنعت کارلارنین پوتلولوقلاریندا یوز الیدن چوْخ قادین آشیقین ایشتیراکی واردی کی بۇ گورکملی شاعیره نی ن آدینی دیری ساخلاماق اۆچون چالیشماکدادیرلار .پری خانمین یاشایشینا گوره چوْخ از شکیلده بیلگی واردی بونا راغمًا آیدینجا بولونرکی پری خانیم اوز زمانسنین بدلسیز و تایسیز آشیقلاریندان سایلیرمیش .دوغوم یئری قاراباغ کندلرن ین بیرسینده اوْلوب گئنجلیک دونمینده "شوشا"شهرینه گئدرک ،اورادا اوْلان بیر چوْخ او زاماندا یاشایان شاعیرلرین اوسته سیندن گلرک اونلاری قیفل بنده سالمیش. نیسه کی گئنج چاغلاریندا اجل اوْنا داها ارتیق فورسند وئرمییب ،بو دونیادان کوچمیه مجبور قیلمیش .اولوم ایلی ۱۸۳۳ م قئید اوْلوب Gecil
قایناق‌لار
بؤلمه:آشیقلار
شیپلی
شیپلی (اینگیلیسی‌جه: Shipley, West Yorkshire) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 15483 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
پداپانجانی
پداپانجانی(اینگیلیسجه:Peddapanjani) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
براژاتا، روسیه
براژاتا، روسیه (Brazhata Бражата) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
شیمی
شیمی - طبیعت علمی. طبیعتی اؤیره‌نه‌ن دیگر علملر ده وار. همین علملرین عمومی آدی طبیعتشوناس‌لیق‌دیر. فیزیک، شیمی، بیولوژی، فیزیکی جوغرافیا، نوجوم و س. طبیعت علملری‌دیر.
شیمینین اساس آنلاییشلاری
آدی کیمیوی اۆصوللارلا داها بسیت ماده‌لره آییرمانین مومکون اولمادیغی طبیعی و صونعی ماده‌لر. کیمیوی المنتلر بیر-بیری ایله بیرلشه‌رک بیزی ایحاطه ائدن عالمین بوتون مورکّب ماده‌لرینی عمله گتیریر. هر کیمیوی المنت، نۆوه‌سین‌ده عئینی سای‌دا الکتریک یوکو و آتوم اؤرتویون‌ده عئینی سای‌دا الکترون اولان آتوملاردان یارانمیش‌دیر. آتوملارین نۆوه‌سی سایجا همین المنتین آتوم نؤمره‌سینه برابر پروتون‌دان و موختلیف سای‌دا نئیترون‌دان عبارت‌دیر. عئینی المنتین کوتله اددلری موختلیف اولان نؤعلرینه ایزوتوپ دئییلیر. کیمیوی المنتلرین چوخونون طبیعت‌ده ایکی و یا داها آرتیق ایزوتوپو وار. ۸۱ المنتین ۲۷۶ ثابت و ۱۵۰۰-ا یاخین رادیواکتیو ایزوتوپو معلوم‌دور. یئر اۆزرینده طبیعی المنتلرین ایزوتوپ ترکیبی، عادتاً، ثابت اولدوغون‌دان هر المنتین آتوم کوتله‌سی، دئمک اولار کی، دایم ثابت قالیر و المنتین ان موهوم خصوصیّتلارین‌دان بیری‌دیر.
تاریخی
شیمینین تاریخی الشیمی(شیمیگرلیک) اوّلی،الشیمی (شیمیگرلیک) دؤورو، مرسوم و مۆعاصیر شیمی دؤورلری اولماق اوزره ۴ دؤوره بؤلونور.
الشیمیدان اوولکی دؤور
شیمینین بیلینه‌ن تاریخی قدیم میصر دؤورون‌ده باشلامیش‌دیر. ائ.ا. ۲۰۰۰-جی ایللرده مصرلیلرین کیمیوی اۆصوللار ایستیفاده ائدرک کوسمئتیک توزلار چیخاردیقلاری ادعا ائدیلمک‌ده‌دیر. کرال هامموراپی دؤورون‌ده (ائ.ا ۱۷۹۲-۱۷۵۰) بابیللر قیزیل، گوموش، جیوه، گولله، دمیر و میس کیمی دمیرلاری تعیین اولونموش و بو دمیرلارا سیمووللار وئریلمیش‌دیر. ائرکه‌ن یونان فلسفه‌چیلر (سقراط اوّلی موتفککیرلر) طبیعی حادثه‌لری فؤوقلتبیی اولمایان سببلرله شرحه چالیشمیشلار، بونون نتیجه‌سین‌ده ده بو دؤورده الشیمی اوّلی شیمی بیلیمینین تمللری آتیلمیش‌دیر. میلئت‌لی تالئس (ائ.ا ۶۲۴ - ائ.ا ۵۴۶) ماده نین پرینسیپلرینی آراشدیرمیش و سویون کایناتین تمل ماده‌سی اولدوغونو اؤنه سورموش‌دور. بیر باشقا میلئت‌لی آناکسیماندروس (ائ.ا ۶۱۰- ائ.ا ۵۴۶) سویون الئیهداری اولان آتشین نئجه میدانا گلدیینی سورغولامیش‌دیر.
ائمپئدوکلئس (ائ.ا ۴۹۰-۴۳۰) کایناتین ۴ تمل المنت آتش، هاوا، سو و تورپاقدان میدانا گلدیینی ادعا ائتمیش‌دیر. ائمپئدوکلئ‌سین تعریفینه گؤره تورپاق برک/قاتی ماده‌لری، سو مایع ماده‌لری و دمیرلاری، هاوا گازلاری ایفاده ائتمک‌ده ایدی. بونونلا بیرلیک‌ده آتشی‌ده بیر مدت‌دن چوخ مایع ، قاز و برک/قاتی کیمی ماده نین بیر حالی اولاراق تعیین ائتمیش‌دیر. دئموکریتوسون معلمی لئوکیپپوس کایناتین ایکی نؤع المنت‌دن میدانا گلدیینی (بوشلوق و برک/قاتی) ایفاده ائتمیش، بوشلوغون و قاتیلیغین کاینات‌داکی بوتون المنتلری میدانا گتیردیینی ایفاده ائتمیش‌دیر. دئموجریتوس (ائ.ا ۴۶۰-۳۷۰ ) لئوکیپپوس ایله بیرلیک‌ده آتوم‌چو نظریه‌نی اینکیشاف ائتدیرمیش‌دیر. ماده‌لرین قورولوش داشی اولاراق داها کیچیک پارچالارا آیریلا بیلمه‌یه‌ن آتوملار لئوجیپپوس و دئموجریتوسون اینکیشاف ائتدیردیی بیر فلسفه سیستمی اولاراق قبول ائدیلمه‌سینه باخمایاراق پلاتون بو آتومچولوق نظریه‌سینه بؤلونه بیلمزلیک پرینسیپینی علاوه ائتمیش‌دیر.
پلاتو کایناتی میدانا گتیره‌ن ۴ تمل المنتین ژومتیریک قاتیلاردان میدانا گلدیینی بو قاتیلارین‌دا اوچبوجاق سطحلردن میدانا گلدیینی ادعا ائتمیشدیر ارسطو (ائ.ا ۳۸۴-۳۲۳) المنتلرین خصوصیتلری دوشونجه‌سینی تعیین ائتدیرمیش‌دیر. فرق‌لی المنتلرین فرق‌لی خصوصیتلری اولدوغونو و بونون موختلیف دییشه‌نلره باغلی اولدوغونو ایفاده ائتمیش‌دیر. بو خصوصیتلری دییشدیریلدیین‌ده بیر المنتین باشقا بیر المنته چئوریله بیلجیینی و ماده‌لرین دییشمه حالین‌دا اولدوغونو ادعا ائتمیش‌دیر.
الشیمی(شیمیگرلیک) دؤورو
شیمی، تاریخی اولاراق شیمیگرلیک‌دن آیریلاراق اورتایا چیخمیش‌دیر. شیمینین یارانماسینا قدر کئچه‌ن مینلرله ایل بویونجا ماده‌لرین خوسوسیتلریله و بیر-بیرلریله اولان قارشی‌لیق‌لی تسیرلریله ماراق‌لانانلار شیمیگرلر اولموش‌دور. عئینیله گونوموز شیمیچیلاری کیمی شیمیگرلر ده زامانلارینین بؤیوک بیر حیصّه سینی لابوراتوریالارین‌دا کئچیرردی. اما اونلار، شیمیچیلار کیمی ماده‌لر آراسین‌داکی علاقه‌لرین نئجه اولدوغونو، دییشمه‌لرین نیه اورتایا چیخدیغینی آنلاماغا چالیشمازدی. شیمیگرلر باش‌لیجا مشغولیتی، سیراوی ماده‌لری داها قیمت‌لی ماده‌لره چئویرمه‌نین یوللارینی تاپماق ایدی. هر شیمیگرین خولیالارینی بزه‌یه‌ن ماده‌لرین باشین‌دا دا "فلسفه داشی" (یا دا "فلسفه‌چی داشی") اولاراق بیلینه‌ن، جادولو بیر داشی الده ائتمک گلیردی.
ایدوم، تکزاس
ایدوم، تکزاس (Edom, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 175.3 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 375 نفر دیر.
شیمی
الشیمی(شیمیگرلیک) دؤورو
بو داشین، داشیدیغی گۆج سایه‌سین‌ده میس، قالای، دمیر یا دا گولله کیمی سیراوی دمیرلاری آلتینا چئویردیینه اینانیلاردی. بونون یانین‌دا بعضی شیمیگرلر ده حیاتلارینی هر جور خسته‌لیگی یاخشیلاشدیردیغینا، سون‌سوز گنج‌لیک و اؤلومسوزلوک وئردیینه اینانیلان ‘حیات سونونو (ال ایکسیر یا دا آبی حیات) آختاریشا حصر ائتمیش‌دی. چین‌دن هیندوستانا، اورتا شرق‌دن آوروپایا قدر بوتون شیمیگرلرین باش‌لیجا چالیشدیقلاری بونلار ایدی. شیمیگرلرله مشغول اولانلارین طبیعته و اونو میدانا گتیره‌ن ماده‌لره باخیشلاری چوخ فرق‌لی ایدی. اونلارین دا اؤزلرینه خاص اما علمی اولمایان بعضی قایدالاری واردی. مثلاً دؤرد تمل المنته ایناناردیلار. بونلار هاوا، تورپاق، آتش و سو ایدی. اونلارا گؤره یئر اوزون‌ده‌کی بوتون ماده‌لر بو دؤرد تمل المنتین دییشیک نیسبتلرده‌کی قاریشیغین‌دان میدانا گلمیش‌دی. بونون یانین‌دا بو المنتلرین داشیدیغی بعضی تمل خصوصیتلر ده واردی: سویوقلوق، قورولوق، ایستی‌لیک و یاش‌لیق. هر المنت بو دؤرد تمل خصوصیت‌دن ایکی‌سینی داشییاردی. آتش ایستی‌لیک و قورولوق اؤزل‌لیکلرینی داشییاردی. تورپاق قورو و سویوق ایدی؛ هاوا ایستی و یاش ایدی؛ سو دا یاش و سویوق ایدی.شوبهه‌سیز شیمیگرلیین فلسفه داشینی یا دا حیات سونونو الده ائتمک اۆچون سینادیغی هئچ بیر اۆصول نتیجه وئرمه‌دی.
ایدوم، تکزاس
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
شیمی
الشیمی(شیمیگرلیک) دؤورو
بیر چوخ علم اینسانی طبیعتی و اینسانی علمی اولاراق اله آلمادان اوّل بیر مدت شیمیگرلیکله مشغول اولدو. شیمیگرلر، فلسفه داشی دئییله‌ن بیر داشین، دمیرلاری قیزیلا چئویرمه گۆجو اولدوغونا ایناناردی. بیر چوخ شیمیگرلرین تمل آماچ سیراوی دمیرلاردان قیزیل الده ائتمک ایدی. بونون اۆچون سیرا باشقا تجروبه‌لر ائتمک‌دن چکینمیردیلر. مثلاً هامبورگ‌لو شیمیگر هئنریگ براند بو مقصدله ۱۶۶۹ تاریخین‌ده آسلان سیدیی ایله یوزلرله تجروبه ائتمیش‌دی. اونا گؤره بو سوی‌لو حیوانین سیدیین‌ده قیزیل اولمالی ایدی. براند آیلار سۆرنسیینین سونون‌دا شوبهه‌سیز قیزیل الده ائده بیلمه‌دی اما پارلایان یئنی بیر ماده تاپ‌دی. اونا ‘ایشیق داشییان' معناسینی وئره‌ن یونانجا ‘فوْسفور' آدینی وئردی.
مرسوم شیمی
۱۸۰۳-جو ایلده جان دالتون آتوم نظریه‌سینی رویال اینستیتوتون‌دا ایلک دفعه تقدیم ائتمیش‌دیر. بو نظریه‌یه گؤره فرق‌لی المنتلرین آتوملاری، فرق‌لی آغیرلیقلارا صاحیبدیرلر. بو نظریه‌نین بعضی قانونلاری آشاغی‌داکیلاردیر: بو نظریه ایله مۆعاصیر شیمینین تمللری قویولموش‌دور.
مۆعاصیر شیمی
بو دؤور ۱۹-جو عصر و سونراسینی ایحاطه ائدیر. هنریخ گئیسر (۱۸۱۴-۱۸۷۹) ۱۸۵۴-جو ایلده سویون ان یوکسک سیخلیغا ۳.۸ سی° چاتدیغینی اؤز ایجاد ائتدیی بیر مکانیزممله گؤسترمیش‌دیر (داها سونرا بو ایستیلیین ۳.۹۸ سی° اولدوغو تاپیلمیش‌دیر). داها سونرا ایسه گئیسسلئرین ایجاد ائتدیی واکووم بالونویلا ویلیام جروکس آتوم نظریه‌سین‌ده ایرلیله‌مه‌لر قئید ائتمیش و جاتهودئ رئل‌سی کشف ائتمیش‌دیر. ائوگئن قولدستئینین (۱۸۵۰-۱۹۳۰) ایشلری پروتونون وارلیغینی اثبات ائتمیش‌دیر. جوزف جان تومسون (۱۸۵۶ - ۱۹۴۰) اؤز آتوم موْدلینی اینکیشاف ائتدیرمیش و ۱۹۰۶-جی ایلده نوبل فیزیک اؤدولینی قازانمیش‌دیر. مئندئلئیئو دؤوری جدوه‌لی ۱۸۶۹-جو ایلده شیمینین پرینسیپلری آدلی اثرین‌ده نوماییش ائتمیش‌دیر. بو دؤوری جدول‌ده بیلینه‌ن ۶۳ المنتی آتوم آغیرلیقلارینا و بنزر خصوصیتلرینه گؤره سیرالامیش‌دیر. ماریا کوری (۱۸۶۷ - ۱۹۳۴) رادیواکتیولیگی و سونراسین‌دا پولونیوم و رادیوم و کشف ائتمیش و ۱۹۱۱-جی ایلده نوبل شیمی اؤدولینی قازانمیش‌دیر. ارنست روتهرفورد ۳ نؤع رادیواکتیولیگی آلفا هیسه جیی (+)، بتا هیسه جیی (-) و قاما شواسینی کشف ائتمیش‌دیر. بو اینکیشافلارین سونراسین‌دا و اوّلین‌ده داها بیر چوخ علم اینسانینین تؤهفه‌سیله شیمی علمی گونوموزه چاتمیش‌دیر. ۲۰۱۱-جی ایل بیرلشمیش میللتلر طرفین‌دن بئینلخالق شیمی ایلی اعلان ائدیلمیش‌دیر.
= ایستینادلار =
همچینین باخ
[[
بۆلمه:علم
شیمی
آلمان ایمپیراتورلوغو
آلمان ایمپیراتورلوغو (آلمان دیلی Deutsches Reich) بعضاً کایزِر آلمانی و یا ایکینجی ریخ – ۱۸۷۱-۱۹۱۸-جی ایللرده مؤوجود اوْلموش واحید آلمان دؤولتی. لاکین آلمان ۱۹۴۳-جو ایلدک رسمی شکیل‌ده بۇ آدی داشیمیش‌دیر. ۱۹۴۳-۱۹۴۵-جی ایللرده ایسه «بؤیوک آلمان ایمپیراتورلوغو» (آلمان دیلی Großdeutsches Reich) آدلانمیش‌دیر.
قرودوویکوفسک
قرودوویکوفسک (Gorodovikovsk) (Городовиковск) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و قالموقستانده یئرلَشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 9565 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
برقاماسکو (پیدمونت)
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
اوسترودا
اوسترودا (لهیستانجا: Ostróda County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 1764.89 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و وارمی-ماسوری اوستانیندا یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 2006 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیو لافاو
بیو لافاو (اینگیلیسجه:Beau LaFave) آمریکالی سیاستچی آیرون‌منتوین شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. میشیقان ایالتی بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۹۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:میشیقان جومهوریتچیلر بؤلمه:آیرون‌منتوین، میشیقان دوغوملولار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
دووین لیک، نیویورک
دووین لیک، نیویورک (اینگیلیسجه:Duane Lake, New York ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۲۳ نفر ایمیش و ۶٫۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۸۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و نیویورک ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
وانس مکالیستر
وانس مکالیستر (اینگیلیسجه:Vance McAllister) آمریکالی ایش آدامی و سیاستچی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:لوئیزیانا جومهوریتچیلر بؤلمه:لوئیزیانا دوغوملو ایش آداملاری بؤلمه:پریش اوکیتا، لوئیزیانا دوغوملولار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
رالف لورن قورومو
رالف لورن قورومو (اینگیلیسجه: Ralph Lauren Corporation) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت دَب و خیردا ساتیش ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Ralph Lauren طرفیندن قۇرولموش‌دور. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۲۳٬۳۰۰ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ralph Lauren Corporation»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
۱۸۴۴-جو ایلده ایسکاتلند
بۇ مقاله ۱۸۴۴-جو ایلینده ایسکاتلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
سلوبودا، آرخانقلسک اوبلاستی
سلوبودا، آرخانقلسک اوبلاستی (Sloboda, Vinogradovsky District Слобода) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آرخانقلسک اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آرخانقلسک کندلری
بریستول، تکزاس
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bristol, Texas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
دین کانون
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
ابتدا نامه
محمد سولطان بهاءالدين ولد و يا قيساجا سلطان ولد (هیجری ۶۰۵ -۶۹۱ )مولوی‌نین بؤیوک اوغلونون یازدیغی دیوان (تۆرکجه‌ ـ فارسجا)، ابتدانامه، رباب‌نامه، انتهانامه و معارف اثرلریندن بیری‌دیر. ولدنامه آدی ایله ده مشهوردور.
سعيدرضا بيات:
قایناق
بؤلمه:کیتاب
۱۷۴۶-جی ایلده روسیه
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۴۶-جی ایلده روسیه ایمیپراتورلوغو
چارلز ای لیزرسان
چارلز ای لیزرسان (Charles E. Leiserson) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۱۰ نوْوامبر ۱۹۵۳ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. چارلز ای لیزرسان کارنقی ملون بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Charles E. Leiserson»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
روبی جونز (اویونچو)
روبی جونز (اویونچو) (اینگیلیسجه: Robbie Jones (actor)) آمریکالی اوْیونچو. ۲۵ سپتامبر ۱۹۷۷ ‏ ایلینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Robbie Jones (actor)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
فدوزیخا، روسیه
فدوزیخا، روسیه (Fedosikha Федосиха) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
جرج ویلسون
جرج ویلسون (اینگیلیسجه: George Wilson (footballer, born 1892)) (دوْغوم:January 14, 1892 کیرکهام، لانکاشر) بیر فوتبالیست. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
باکسکار ویلی
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
لورا اسپنسر
لورا اسپنسر (اینگیلیسجه: Laura Spencer (actress)) آمریکالی اوْیونچو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Laura Spencer (actress)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
براژکینا
براژکینا (Brazhkina Бражкина) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
لورا اسپنسر
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
براژکینا
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
یوهانس ویلهلم ینسن
یوهانس ویلهلم ینسن (Johannes V. Jensen) یازیچی - ۲۰ ژانویه ۱۸۷۳ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۷  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۵ نوامبر ۱۹۵۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Johannes V. Jensen»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار
ایسپیس‌دو
ایسپیس‌دو (اینگیلیسجه: SpaceDev) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت اوردو و هاواجیلیق و اۇزای ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی 208 نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«SpaceDev»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کارسوو
کارسوو (لهیستانجا: Karsewo) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و بویوک لهیستان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 120 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Karsewo»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تتراهیدرو بیوپترین
تتراهیدرو بیوپترین (آیوپاک آدی: (6R)-2-Amino-6-[(1R,2S)-1,2-dihydroxypropyl]-5,6,7,8-tetrahydropteridin-4(1H)-one, Tetrahydrobiopterin, 四氢生物蝶呤، Тетрагидробиоптерин) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۲۴۱٫۲۵ دیر.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
واین کرامر
واین کرامر (اینگیلیسجه: Wayne Kramer) آلبوم یاپیمجیسی، بسته‌چی، شارکی یازیچی و موسیقیچی - هارد راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. واین کرامر ۳۰ آوریل ۱۹۴۸ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
مسرغین
مسرغین (اینگیلیسیجه: Misserghin) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۷۸ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۲۶۱۰۰ نفردیر و ۴۲۸۲۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
رباب نامه
محمد سولطان بهاءالدين ولد و يا قيساجا سلطان ولد (هیجری ۶۰۵ -۶۹۱ )مولوی‌نین بؤیوک اوغلونون یازدیغی دیوان (تۆرکجه‌ ـ فارسجا)، ابتدا نامه، رباب‌نامه، انتهانامه و معارف اثرلریندن بیری‌دیر.
قایناق
بؤلمه:کیتاب
ماروادیه
ماروادیه(اینگیلیسجه:Maruadih) هیندوستان اؤلکه‌سینین باتی بنقال ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده بنقال دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
بیو بایرد
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ایندیانا جومهوریتچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
ماروادیه
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
قومامپادو
قومامپادو(اینگیلیسجه:Gummampadu) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
جاشوا جی. هال
'''جاشوا جی. هال''' (اینگیلیسجه: Joshua G. Hall) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و نیوهمپشایر ایالتین سناتور ایدی. دارتموث بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۲۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۹۸ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:دوور، نیوهمپشایر دوغوملولار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
مهندیپور
مهندیپور (اینگیلیسجه:Mehndipur) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۵۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
باب لنقتون
باب لنقتون (اینگیلیسجه: Bobby Langton) (دوْغوم:September 8, 1918 Burscough) بیر فوتبالیست. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ایروینق، تکزاس
ایروینق، تکزاس (Irving, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 216290 نفر دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
شیپستون-آن-استور
شیپستون-آن-استور (اینگیلیسی‌جه: Shipston-on-Stour) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 5038 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
قوروکهووتس
قوروکهووتس (Gorokhovets) (Гороховец) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و ولادیمیر اوبلاستینده یئرلَشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 14016 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
کوری ماسون
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
۱۸۴۳-جو ایلده ایسکاتلند
بۇ مقاله ۱۸۴۳-جو ایلینده ایسکاتلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
هموند، میزوری
هموند، میزوری (اینگیلیسجه:Hammond, Missouri ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۲۷ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و میزوری ایالتینده یئرلشیب.
۱۸۴۳-جو ایلده ایسکاتلند
دؤولت
[[Image:Disruption forming Free Kirk.jpg|thumb|right|350px|The [[Disruption of 1843|Disruption]] Assembly, painted by David Octavius Hill
هموند، میزوری
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hammond, Missouri»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ایستارایا سلوبودا، ولادیمیر اوبلاستی
ایستارایا سلوبودا، ولادیمیر اوبلاستی (Staraya Sloboda, Vladimir Oblast Старая Слобода) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
هموند، میزوری
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
۱۸۴۳-جو ایلده ایسکاتلند
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۳-جو ایلده ایسکاتلند بؤلمه:۱۸۴۳-جو ایلده بؤیوک بریتانیا
شکولنی، ولادیمیر اوبلاستی
شکولنی، ولادیمیر اوبلاستی (Shkolny, Vladimir Oblast Школьный) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
عاشیق شکسپیر (فیلم، ۱۹۹۸)
عاشیق شکسپیر (Shakespeare in Love, Aşık Shakespeare, ) اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک رومانتیک کومدی فیلم. فیلمین باش روْللارینی مارک ویلیامز (اویونچو)، تام ویلکینسون، ایملدا استنتون، جیم کارتر (اویونچو)، سیمون کالو، جودی دنچ، بن افلک، کالین فرث، جفری راش، جوزف فاینز، قوئینت پالترو جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین استیون واربک یارادیب. ۱۹۹۸ میلادی ایلینده ۱۳ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۷ جایزه‌یه لایق گؤرولموش‌دور.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۹۸-جی ایلین فیلملری بؤلمه:آمریکانین کومدی-درام فیلملری بؤلمه:آمریکا فیلملری بؤلمه:اوسکار اؤدولی آلان فیلملر بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر
سن کونو
سن کونو (ایتالیاجا: San Cono, Sicily) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۷۶۴ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۲۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و سیسیل اوستانیندا یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«San Cono, Sicily»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
تری مایل بی، نیویورک
تری مایل بی، نیویورک (اینگیلیسجه:Three Mile Bay, New York ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۲۷ نفر ایمیش و ۰٫۶۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و نیویورک ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Three Mile Bay, New York»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
دین مارتین (سیاستچی)
دین مارتین (اینگیلیسجه: Dean Martin ) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و آریزونا ایالتین سناتور ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار
لیتل راک، آیووا
لیتل راک، آیووا (Little Rock, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲٫۰۷ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۵۹ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۲۲۱٫۵ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. لیتل راک دنیز سئوییه‌سیندن ۴۵۴ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
جی. رادمن وست
'''جی. رادمن وست''' (اینگیلیسجه:Joseph R West) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. نیو اورلئان شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. واشینقتون شهرینده دۆنیاسین دَییشیب. پنسیلوانیا بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:لوئیزیانا سناتورلار بؤلمه:لوئیزیانا جومهوریتچیلر بؤلمه:واشینقتن، دی.سی. جومهوریتچیلر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
سینا آیاقلانماسی
''سینا آیاقلانماسی (اینگیلیسجه: Sinai insurgency) سینا یاریم آداسی و میصر یئرینده اوز وئرمیش‌دیر
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sinai insurgency»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:سینا آیاقلانماسی بؤلمه:سینا یاریم آداسی بؤلمه:داعشین ساواش‌لاری بؤلمه:میصرین ساواش‌لاری
۱۸۶۴-جو ایلده بریتانیا
بۇ مقاله ۱۸۶۴-جو ایلینده بریتانیادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۶۴-جو ایلده بؤیوک بریتانیا
چارلز القرنون پارسونز
چارلز القرنون پارسونز (Charles Algernon Parsons) بریتانیالی بیلیم اینسانی. چارلز القرنون پارسونز ترینیتی کالجیینده درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Charles Algernon Parsons»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم بؤلمه:بریتانیالی موهندیسلر بؤلمه:ایرلندلی موهندیسلر بؤلمه:بریتانیالی موخترعلر
فابیو ناسیمنتو دی اولیویرا
فابیو ناسیمنتو دی اولیویرا (اینگیلیسجه: Fábio Nascimento de Oliveira) (دوْغوم:September 3, 1987 Guarulhos) بیر فوتبالیست. مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری
Updated to games played as of 28 September 2014.
رابرت ارل جونز
رابرت ارل جونز (اینگیلیسجه: Robert Earl Jones) آمریکالی اوْیونچو. آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۹۶  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۷ سپتامبر ۲۰۰۶ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1938–1993 ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Robert Earl Jones»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
کارشچینو
کارشچینو (لهیستانجا: Karścino) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و باتی پومرانی اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 372 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Karścino»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بردنیکووشچینا
بردنیکووشچینا (Berdnikovshchina Бердниковщина) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
اسمانت، ویرجینیا
اسمانت، ویرجینیا (اینگیلیسجه:Esmont, Virginia ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ویرجینیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Esmont, Virginia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سامیناتاپورام
سامیناتاپورام (اینگیلیسجه:Saminathapuram) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
مارک کوزلک
مارک کوزلک (اینگیلیسجه: Mark Kozelek) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. مارک کوزلک ۲۴ ژانویه ۱۹۶۷ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
گیزلی تورپاق
گیزلی تورپاقآمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش بَلگه‌سل فیلم. فیلمین موسیقیسین برانیسلاو کاپر یارادیب. ۱۹۴۸ میلادی ایلینده ۱ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزه‌یه لایق گؤرولموش‌دور.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۸-جی ایل فیلملری بؤلمه:آمریکا فیلملری بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری بلگه سل فیلملری بؤلمه:ان یاخشی بلگه سل فیلمه گؤره اوسکار اؤدولی آلان فیلملر بؤلمه:مترو قلدوین مایر فیلملری
واداسری قوزئی
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
سی کولمن
سی کولمن (اینگیلیسجه: Cy Coleman) آمریکالی بسته‌چی، شارکی یازیچی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. سی کولمن ۱۴ ژوئن ۱۹۲۹ تاریخینده نیویورک شهرینده حیاتا گؤز آچیب و ۱۸ نوْوامبر ۲۰۰۴ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
خرچنگه‌اوخشار چوودارچیلار
خرچنگه‌اوخشار چوودارچیلار (Crab-plover، ، Yengeç yağmurcunu، Рачья ржанка، Reiherläufer) چوْودارچی‌کیمی‌لر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
فرانکو تانکردی
فرانکو تانکردی (اینگیلیسجه: Franco Tancredi) (دوْغوم:January 10, 1955 جولیانوا) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
۱۸۴۲-جی ایلده ایسکاتلند
بۇ مقاله ۱۸۴۲-جی ایلینده ایسکاتلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
جاشوا مارکویس
جاشوا مارکویس (اینگیلیسجه: Joshua Marquis) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. ۱۹۵۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۵۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:اورقن دموکراتلاری
بتا پوزولوشو
بتا پوزولوشو اینگیلیس دیلی:beta decay) اتوم دا بیر جور چکیردک پوزولوشو دیر.بو پوزولوشماق ایکی نوعودا بتا + و بتا - اولار.
مرمانی
مرمانی (اینگیلیسیجه: Mrémani) کومور اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۳۵۰۱ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
بتا پوزولوشو
قایناق
بؤلمه:فیزیک
رجینا کینق
رجینا کینق (اینگیلیسجه: Regina King) آمریکالی اوْیونچو رجینا کینق گونئی کالیفورنیا بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Regina King»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
۲۰۰۹-جو ایلده گونئی آفریقا
بۇ مقاله ۲۰۰۹-جو ایلینده گونئی آفریقادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۰۹-جو ایلده اؤلکه‌لر بؤلمه:ایللرینه گؤره گونئی آفریقا بؤلمه:گونئی آفریقانین تاریخی
مالایا چرقا
مالایا چرقا (Malaya Cherga Малая Черга) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای جومهوریتینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آلتای جومهوریتین کندلری