cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بوید هالبروک
بوید هالبروک (اینگیلیسجه: Boyd Holbrook) آمریکالی مانکن و اوْیونچو. 2001–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Boyd Holbrook»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
وجونو
وجونو (چک‌جا: Vejvanov) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۵۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۱۱ نفر ایمیش و پلزن اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vejvanov»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
خوتیکوو
خوتیکوو (چک‌جا: Chotíkov) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۹۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۷۱ نفر ایمیش و پلزن اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chotíkov»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
آذغان قصبه‌سی
آذغان قصبه‌سی اهر بؤلگه‌سینین مركزی بؤلومونده يئرلشيب. ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو قصبه‌نين ۷٬۱۰۰ نفر اهالیسی وارايميش.
قایناقلار
بؤلمه:شرقی آذربایجان اوستانی‌نین قصبه‌لری بؤلمه:اهر بؤلگه‌سی
علیان (اوشنو)
علیان
اوشنو بؤلگه سی نین دشت بیل قصبه سی نه تابع اولان کنددیر.
اهالی
بو کندین 1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 221(40 عائیله) نفر اهالیسی واردیر.
ایقتیصادیات
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.
قایناقلار
بؤلمه:اوشنویه بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
لانچیا
لانچیا (اینگیلیسجه: Lancia) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت اوتوموبیل ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Vincenzo Lancia طرفیندن قۇرولموش‌دور.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lancia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
پال هریسون (فوتبالیست)
پال هریسون (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Paul Harrison (footballer, born 1984)) (دوْغوم:December 18, 1984 لیورپول) بیر فوتبالیست. نیو سنتس فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
عادی تۆلکو
عادی تۆلکو (Red fox، ، Kızıl tilki، Обыкновенная лисица، Rotfuchs) ییٛرتیجیلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناق‌لار
http://www.catalogueoflife.org
گؤرونتولر
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:ییٛرتیجیلار بؤلمه:ممه‌لیلر
قوروناهالی
قوروناهالی (اینگیلیسجه:Gurunahalli) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
آرزاماس
آرزاماس (Arzamas) (Арзамас) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و نیژنی نووقورود اوبلاستینده یئرلَشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 106362 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
اولوستی، فلوریدا
اولوستی (اینگیلیسجه: Olustee, Florida) آمریکانین فلوریدا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
۱۹۶۲-جی ایلده گونئی آفریقا
بۇ مقاله ۱۹۶۲-جی ایلینده گونئی آفریقادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
سکریپینو
سکریپینو (Skripino Скрипино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
برنارد کوهن (سیاستچی)
برنارد کوهن (اینگیلیسجه:Bernard Cohn (politician)) آمریکالی سیاستچی لوس‌آنجلس شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
رضا حسن‌زاده (فوتبالیست)
رضا حسن‌زاده (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Reza Hassanzadeh (footballer, died 2006)) (دوْغوم: تبریز) بیر فوتبالیست. ایران میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
برنارد کوهن (سیاستچی)
قایناقلار
بؤلمه:لوس‌آنجلس دوغوملو ایش آداملاری بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۱۸۳۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۸۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر
۱٬۱٬۱٬۳٬۳٬۳-هقزافلوروپروپان
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«1,1,1,3,3,3-Hexafluoropropane»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
خداداد عزیزی
خداداد عزیزی - - ایرانلی فۇتبولچو و هۆجومچو. اوْ ایرانین فریمان شهرینده آنادان اوْلوب و پرسپولیس-تهران فوتبول کولوبو و پاس تهران فوتبول کولوبوندا اوْیناییب.
۲۶ اوْکتوبر
۲۶ اوکتوبر:
۱۸۶۳ — ژنوده بین‌الخلق قیرمیزی هیلال جمعیتی یارادیلدی.
خداداد عزیزی
قایناقلار
بؤلمه:ایران فوتبولچیلاری
۲۶ اوْکتوبر
۱۹۰۵ — سوئد نوروژین موستقیللیینی تانیدی.
۱۹۱۷ — باکیدا "ایسماعیلیه" بیناسیندا موساوات پارتیاسینین ایلک قورولتایی کئچیریلدی.
۱۹۵۶ — وینده بین‌الخلق آتوم انرژیسی آژانسی تأسیس ائدیل‌دی.
۱۹۶۲ — آمریکانین تورکیه‌ده‌کی هسته‌ای سیلاحینی چیخارماسی شرطیله خروششوو کوباداکی شوروی راکتلرینین سؤکولمه‌سینه راضیلاشدی و کوبا بوحرانی سوْنا چاتدی.
۱۹۶۷ — ایران تاریخینده ایلک دفعه شاه محمدرضا پهلوینین خانیمی اۆچون تاج‌قویما مراسیمی کئچیریلدی.
۱۹۹۲ — آذربایجان میلی اولمپیک کومیته‌سی یارادیلدی.
۱۹۹۴ — ایوردانییا و اوردون ۴۶ ایللیک موناقیشه‌دن سوْنرا صولح موقاویله‌سی ایمضالادیلار.
بؤلمه:۲۷ اوکتوبر بؤلمه:اوکتوبر آیی‌نین گونلری بؤلمه:ایلین گونلری
میرچپور
میرچپور(اینگیلیسجه:Mirchpur) هیندوستان اؤلکه‌سینین هاریانا ایالتینده بیر کند دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
جک پیکفورد
جک پیکفورد (اینگیلیسجه: Jack Pickford) آمریکالی فیلم یؤنئتمنی, فیلم یاپیمجی‌سی و اوْیونچو. ۱۸ آقوست ۱۸۹۶ ایلینده تورونتو شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۳۶  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۰۳ ژانویه ۱۹۳۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1909-1928 ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jack Pickford»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
کلاودن
کلاودن (لهیستانجا: Klaudyn) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 1565 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Klaudyn»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
دوبو-یونخور
دوبو-یونخور (Dobo-Yonkhor Добо-Енхор) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بوریاتیادا یئرلشیب.
نویس، مینه‌سوتا
نویس، مینه‌سوتا (Nevis, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 3.68 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 390 نفر دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:مینسوتا ایالتین شهرلری
شادو لیک، واشینقتون
شادو لیک، واشینقتون (اینگیلیسجه:Shadow Lake, Washington ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۲۶۲ نفر ایمیش و ۱۳٫۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و واشینقتون ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Shadow Lake, Washington»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آخیسقا
آخالتسیخه و یا آخیسخا — گورجوستان‌ دا شهر.
آخالتسیخه
آک ساکا آدی دده قورقود داستان‌لاریندا بحث اولونان قدیم یئر آدلاریندان‌دیر: مگر باشی آچوق تاتیان قلعه‌سیندن، آق سقا قلعه‌سیندن کافرین جاسوسو واردی... داها سونراکی تاریخ صحیفه‌لرینده اوندان 10-11. عصرلره عایید قالا کیمی بحث اولونور. 1. بیر ده یئری گلمیشکن قئید ائدک کی، متنده آدی چکیلن  " باشی آچوق "  ایندیکی کوتایسی اراضیسی نین شرق منبع‌لرینده راست گلینن آدی‌دیر. بودور، 11. یوزایل‌لیکده آک ساکا-جیلدیر ماحالی بؤیوک سلجوقلو دؤولتی‌ نین ترکیبینده دیر. 13-جو عصرده ایسه جنوب-غربی قافقازلا بیرگه چینگیز خان و ایلخانی لر دؤولتینه مخصوص‌دور؛ 14-جو عصردن بو یئرلرده چوبانی‌لر، جلاییری‌لر، قاراقویونلولار حاکیمیت سورور. 15-جی عصرین آخیرلاریندان آک ساکا عوثمانلی دؤولتی نین ترکیبینده دیر؛ بو زاماندان اعتیباراً آزقور، آلتون‌قالا، ایده، کوبلییان، قوزئی، گونئی و س. کیمی 14 سانجاقدان عیبارت اولان آک ساکا پاشالیغی گوجلو ویلایته چئوریلیر؛ مؤحکم قالالار، مسجیدلر تیکیلیر. 2. سیاحتی اسناسیندا آک ساکادان کئچن اولیا چلبی یالچین قایا اوزرینده داشدان یونولموش  " آهیسکا قالاسی " ندان دانیشیر. آک ساکا (یئرلی تورکلر اؤز شهرلرینده آهیسکا (اکیسکا دئییرلر) ادیرنه صولحونون (1829) شرطلرینه گؤره روسیه‌یه کئچن تورپاق‌لارلا بیرلیکده عوثمانلی‌لاردان آلیندی. ویلایت مرکزی آک ساکا اولان جیلدیر ایالتینه داخیل اولان آردانیج، آرتوین، شاوشات، بورچکا، یوسف ائلی ایسه میلّی حودودلار ایچریسینده قالدی. 1828-جی ایلین آقوست آیی نین 16-دا سرسگر محمد پاشانین کوماندان‌لیغی آلتیندا تورکلرین ایگیدجه سینه موقاویمتینه باخمایاراق پاسکویچ قالانی آلیر. روس‌لارین الینه کئچدیکده اوستوندن دومان‌لار یوکسلن بیر خارابا حالینا گلمیشدیر. بو هوجومدا پولکوونیک بورودی نین باشچی‌لیغی آلتیندا ووروشان شیروان آلایی خوصوصاً فرقله‌نیر. قالانین ایداره سی ژنرال بئبوتووا تاپشیریلیر. لاکین مشهور آجارلی احمد بیگ قالانین ایتیریلمه‌سی ایله باریشا بیلمیر و قالایا هوجوما کئچیر. ژنرال بورتسف تله‌سیک کؤمگه گلیر. قالا موحاصیره دن یالنیز مارسدا چیخا بیلیر. بو واختدان باشلایاراق تورکیه ایله معنوی باغلاری قیرماق مقصدیله بو شهره ارمنی‌لر کؤچورولور؛ بونونلا درحال اهالی نین ترکیبی ارمنی‌لرین خئیرینه دَییشیر. تئزلیکله ساکین‌لرین 10-دان 8-نی ارمنی‌لر تشکیل ائدیر. بئله کی، بوندان 25 ایل سونرا قیریم موحاریبه‌سی زامانی قالانین مودافیعه‌سی ژنرال آندرونیکووا حواله اولونور. آک ساکانین گؤزل طبیعتی واردیر؛ باغلاری-باغچالاری ایله مشهوردور. شهرین یاخین‌لیغیندا آباز توبان کورورتو (ایندی آباستومانی)، سفر یایلاغی یئرلشیر. سفر یایلاغیندا واختیله شهرین حاکیم‌لری اولان آتابیگ‌لرین باغلاری و سارای‌لاری وار ایدی. بو یایلاق‌لار اورابال چایی (کور حؤوضه سی) اوستونده دیر. ایندی بو صفالی یایلاق‌لارا جان وئرن اورابال چایی نین آدی دییشدیریلمیشدیر، چایین یئنی گورجو آدی پوتسکووی-سکالی آدلانیر. آک ساکا اراضی‌لریندن عقیق چیخاریلیر. آذربایجان میلّی مطبوعات تاریخینده موهوم یئری اولان  " ملا نصرالدین "  درگیسینی میرزه جلیل له بیرلیکده نشر ائدن عمر فایق نعمان‌زاده نین وطنی‌دیر. او هم ده 1918-جی ایلین مارسیندا  " ایستیقلال کومیتس "-ی نین عوضوو اولموش، ناغی شئیخ‌زامانلی ایله محض او تورکیه یه دیپلوماتیک گؤروشه گؤندریلمیشدیر.
قایناق
بؤلمه:گورجیستان بؤلمه:گورجوستان سرحدلری بؤلمه:دده قورقود کیتابی
ذکری اردبیلی
حسن اوْغلو ابراهیم، ذکری اردبیلی (دوغوم 1205 هجری / 1790 میلادی ـ اردبیل) ـ آذربایجان شاعرلریندن.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجانلی شاعیرلر بؤلمه:آذربایجانلیلار بؤلمه:اردبیللی شاعیرلر بؤلمه:اردبیللیلر بؤلمه:ایرانلی شاعیرلر
پاین‌هیل، نیومکزیکو
پاین‌هیل، نیومکزیکو (اینگیلیسجه:Pinehill, New Mexico ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۸ نفر ایمیش و ۸٫۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۱۷۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و نیومکزیکو ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pinehill, New Mexico»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کولتر، آیووا
کولتر، آیووا (Coulter, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۶٫۳۵ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۸۱ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۴۴٫۳ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. کولتر دنیز سئوییه‌سیندن ۳۷۸ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
داقلاس هافستادر
داقلاس هافستادر (Douglas Hofstadter) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۱۵ فوریه ۱۹۴۵ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. داقلاس هافستادر استنفورد بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Douglas Hofstadter»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
۱۶۹۵-جی ایلده ایرلند
بۇ مقاله ۱۶۹۵-جی ایلینده ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۶۹۵-جی ایلده ایرلند بؤلمه:۱۶۹۵-جی ایلده اؤلکه‌لر
توکسانبای
توکسانبای (Tuksanbay Туксанбай) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
آندریو سی. بروک
'''آندریو سی. بروک''' (اینگیلیسجه: Andrew C. Brock) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و شومالی کارولینا ایالتین سناتور ایدی. ۱۹۷۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
فهد غازی
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:الهلال کولوبونون اویونچولاری
کیقالی
کیقالی (اینگیلیسیجه: Kigali) رواندا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۱۵۶۷ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۱٬۱۳۲٬۶۸۶ نفردیر و بۇ باخمیدان آفریقا قاره‌سینین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر. ایکینجی دونیا ساواشیندان سوْنرا اؤلکه باغیمسیزلیک قازاناراق کیقالی شهری باشکند سئچیلیب. و ۷۳۰ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
کول‌وال
کول‌وال (اینگیلیسی‌جه: Colwall) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 2400 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
سانقرای
سانقرای(اینگیلیسجه:Sangrai) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
آماسیا اوستانی
قایناقلار
*
پرینقل، گونئی داکوتا
پرینقل (اینگیلیسجه: Pringle, South Dakota) آمریکانین گونئی داکوتا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۰۹ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آرئس
آرئس - یونان میفولوژی  سینده مۆحاریبه تانریچاسی. زئوس و هئرا نین اوغلودور. سیمبولو لئش‌یئین(فارسجا: کرکس)دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:تاریخ
چان (چاناق‌قالا)
چانتورکیه جۆمهوریتی‌نین بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۲۸٬۴۹۸نفر اهاليسي وارمیش.
قایناقلار
توركجه ويكيپديا
بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
تورکیه
بؤلمه:تورکیه شهرلری
آذربایجان جومهوریتی
۲۸ مای جومهوریّت گونو ۱۹۱۸-جی ایلده موسلمان شرقین‌ده ایلک مجلیس‌لی جومهوریت اوْلان آذربایجان خالق جومهوریتینین یاراندیغی گون‌دور. ۳۰ آقوست ۱۹۹۱-جی ایلده شوروی ترکیبین‌ده موتفیق جومهوریت وضعیتین‌ده اوْلان آذربایجان جومهوریتی‌نین عالی سووئتی «آذربایجان جومهوریتی‌نین دؤولت موستقیل‌لیگی‌نین برپاسی حاقین‌دا» دئکلاراسی‌یا، ۱۸ اوْکتوبر ۱۹۹۱-جی ایل تاریخین‌ده ایسه «آذربایجان جومهوریتی‌نین دؤولت موستقیل‌لیگی حاقین‌دا»، آنایاسا آکتی قبول ائتدی. بۇ تاریخ مۆعاصیر آذربایجان دؤولتی‌نین موستقیل‌لیگی‌نین برپاسی گونو ساییلیر.
حاضردا آذربایجان قدیم تاریخ و مدنیت ارثینه مالیک دونیوی و اونیتار دؤولت اوْلوب، اتنیک آذربایجان چوخ‌لوغونا صاحب اؤلکه‌دیر. آذربایجان یئددی موستقیل تورک دؤولتین‌دن بیری‌دیر. رئسپوبلیکانین ۱۵۸ اؤلکه ایله دیپلوماتیک موناسیبتی واردیر، ۳۸ بین‌الخلق تشکیلاتین عضوودور.
آذربایجان گوام و کیمیوی سلاح‌دان ایستیفاده قاداغاسی تشکیلاتلاری‌نین تأسیس‌چیلرین‌دن بیری‌دیر. ۱۹۹۳-جو ایلین سئپتامبرین‌دان موستقیل دؤولتلر بیرلیگینین عضوودور. ۹ مای ۲۰۰۶-جی ایلده آذربایجان بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین یئنی یارادیلان اینسان حاقلاری کومیته‌سینه عضو سئچیلیب. صلاحیت‌لی نماینده‌لیک ۱۹ ایول ۲۰۰۶-جی ایلدن باشلاییب. آذربایجان همچینین بیلشمیش میلتلر تشکیلاتی، اوروپادا تهلوکه‌سیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتی، اوروپا شوراسی و ناتونون سوله نامینه طرفداش‌لیق پروقرامینین عضوودور. بون‌دان علاوه اؤلکه بیرلشمه‌ینلر حرکاتی، بین‌الخلق تیجارت تشکیلاتی و بین‌الخلق الکترورابیطه اتفاقین‌دا موشاهیده‌چی وضعیتینه مالیک‌دیر.
بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی باش آسامبلئیاسین‌دا ۲۴ اوْکتوبر ۲۰۱۱-جی ایل سئچکیلری زامانی آذربایجان ۱۵۵ سس توپلایاراق ۲۰۱۲–۲۰۱۴-جو ایللر اۆچون بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی تهلوکه‌سیزلیک شوراسینین ۱۰ غئیری-دایمی عضوون‌دن بیری سئچیلیب.
ائتیمولوگییا
آذربایجان سؤزونون منشأیی مؤوضوسون‌دا چوْخ دییشیک گؤروش وار. بۇنلارین آراسین‌دا قاباق‌دا گلن گؤروشلر بۇنلاردیر:
آنتیک ائرا
داش دؤورو آذربایجاندا ۲ میلیون ۷۰۰ مین ایل بون‌دان اؤنجه باشلایاراق ائرامیزدان اول ۴ مین ایل‌لیگیه قدر داوام ائتمیش‌دیر. داش دؤورو اوچ مرحله‌دن – پالئولیت دؤورو (قدیم)، مئزولیت دؤورو (اورتا) و نئولیت دؤوروندن (یئنی داش دؤورو) عبارت اوْلموش‌دور. تخمیناً ۷۰۰ مین ایل اول اینسانلار اود الده ائتمیی اؤیره‌نه‌رک، اؤزلرینی سویوق‌دان قورونماغا، یئمک بیشیرمک، امک آلتلرینی دوزلتمه‌یه باشلادیلار. ۴۰۰–۳۰۰ مین ایل اؤنجه آذربایجان‌دا مسکونلاشمیش ایبتیدایی اینسانلارین تکامولون‌ده یئنی مرحله باش‌لانیر.
۳۰–۱۰ مین ایل اؤنجه آذربایجان‌دا سون پالئولیت دؤورو مؤوجود ایدی. اینسانلار آرتیق یالنیز ماغارا و زاغالاردا دئییل، همچینین موختلیف چای وادیلرین‌ده تیکدیردیکلری یاشاییش مسکنلرین‌ده مسکونلاشماغا باشلاییرلار. محض بۇ دؤوره قبیله‌لرین فورمالاشماسی، ایلکین اینجسنت و اعتیقادلارین (سیتاییش، عیبادت) یارانماسی تصادف ائدیر. امک آلتلری بۇ زامان یالنیز داش‌دان دئییل، همچینین موختلیف حئیوان سومویون‌دن ده ایستحصال ائدیلیردی.
مئزولیت آذربایجان‌دا ائر. او. ۱۱–۸ مین ایل‌لیکلری ایحاطه ائدیر. آرتیق بۇ دؤورده اکین‌چی‌لیک و حئیوان‌دارلیغین ایلکین فورمالاری یارانیر. بۇ دؤور باش‌لیجا اولاراق قوبوستانداکی قایا اوستو رسملر و آرخئولوژی تاپینتیلار اساسین‌دا تدقیق ائدیلیب. یئر اوزون‌ده ایبتیدایی اینسانین ان زنگین «موزئیلرین‌دن» بیری ساییلان بۇ اراضی‌ده آلتی مینه‌جن قایا اوستو رسم و اونا یاخین قدیم اینسان دوشرگه‌سی آشکار ائدیلمیش‌دیر. بۇ رسملرده او دؤورکو آداملارین مشغولیتی، امک فعالیتی، اوو و بالیق‌چی‌لیق صحنه‌لری، آیین و ائتیقادلاری اؤز عکسینی تاپمیش‌دیر. آرخئولوژی ماتئریاللار و رسملر ثوبوت ائدیر کی، آرتیق بۇ دؤورده اینسانلار اوخ و کامان‌دان ایستیفاده ائتمگی بیلیردیلر.
فئودال دؤورو
ائرامیزین ۳–۱۸-جی عصرلری آذربایجان تاریخین‌ده اوْرتا عصر و یا فئودالیزم دؤورو کیمی معلوم‌دور. تدقیقات‌چیلار بیر قایدا اولاراق بۇ دؤورو اوچ اساس مرحله‌یه بؤلورلر. ۳–۱۰ یوزیل‌لیکلر ائرکن اوْرتا عصرلر، ۱۱–۱۵-جی عصرلر کلاسسیک فئودالیزم و ۱۶–۱۸-جی عصرلر سون فئودالیزم‌دیر. بۇ دؤورده تصروفاتین اساس فورمالاری اکین‌چی‌لیک، حئیوان‌دارلیق و صنعتکارلیق اوْلموش‌دور. همین مدت اوْرتا عصر شهرلرینین یوکسلیشی و چیچکلنمه‌سی دؤورودور. اونلار هم سیاسی و اینضیباطی مرکزلر اوْلماقلا یاناشی، هم ده اقتصادیات و تیجارت‌ده، مدنی، علمی و دینی حیات‌دا موهوم رول اوْیناییردیلار. ۳–۷-جی عصرلرده‌کی آذربایجان تاریخی بیلاواسیطه ایران ساسانی ایمپئریاسی (۲۲۴–۶۵) ایله باغلی ایدی. ساسانیلرین سوْنونجو شاهینشاها ۳-جو یزدگیرد (۶۳۲–۶۵۱) عربلرین یوروشلرینین قارشی‌سینی آلماق مقصدیله واراز-قریقورا حربی یاردیم مقصدیله موراجیعت ائدیر. آلبان اوردوسو باشین‌دا واراز-قریقورون اوْغلو جاوانشیر دورور. ۶۳۰–۶۴۲-جی ایل‌لرده او عربلره قارشی مۆحاریبه‌لرده ایشتیراک ائتمیش، ۶۳۷-جی ایلده کادیسیاداکی دؤیوش‌ده گؤستردیگی شوجاعته گؤره ۳-جو یزدگیرد طرفین‌دن موختلیف موکافات و هدیه‌لرله تلطیف ائدیلمیش‌دیر. ۱۵-جی یوز ایل‌لیگین ایکینجی یاری‌سین‌دا اردبیل و اونون اطراف اوستانلرینین یوکسلیشی باش‌لانیر. بۇ اراضی‌ده‌کی توْرپاقلار شیخ صفی‌الدین اردبیلینین (۱۲۵۲-۱۳۳۴) واریثلری طرفین‌دن ایداره ائدیلیردی. اونلار و طرف‌دارلاری ایسلامین شیعه مذهبینی قبول ائتمیش و اون ایکی شیعه ایمامینا عبادت ائدیردیلر. بۇ سبب‌دن اونلار باشلارینا اون ایکی زولاق‌لی چالما تاخیردیلار. محض بونا گؤره ده اونلارا صفویلرله یاناشی، هم ده قیزیلباشلار دا دئییردیلر.
قاجارلار — ۱۷۹۶ و ۱۹۲۵-جی ایللر آراسین‌دا ایران و آذربایجان‌دا حاکمیت‌ده اوْلموش تورک سولاله‌سی‌دیر. قووان‌لی تورک طایفه‌سین‌دن اوْلان قاجارلار، مونقول ایشغالی زامانلارین‌دا ایروان اطرافین‌دا کؤک سالمیشلار و صفوی سولاله‌سینی آذربایجان‌دا و ایران‌دا حاکمیته گتیرن یئددی قیزیلباش-تورک طایفه‌لرین‌دن بیری اوْلموشلار.
یئنی دؤور
۱۸۰۱-جی ایلده روس ایمپئرییاسی شرقی گورجوستان اراضیلرینی اؤزونه بیرلش‌دیره‌رک قافقاز جانیشینلیگینی یارادیر. بونون آردینجا ۱۸۰۲-جی ایلده روس گئنئرالی P.D.Sisianov آذربایجانی روسیایا قاتماق مقصدی ایله حربی عملیاتلارا باشلاییر. ۱۹-جو یوز ایل‌لیگین ۲-جی یاری‌سین‌دا قوزئی آذربایجانین اقتصادی حیاتی روسیادا کاپیتالیست موناسیبتلرینین اینکیشافی ایله سیخ علاقه‌لی ایدی. بۇ باخیم‌دان اؤلکه‌ده ان آیتی صورتله نفت حاصیلاتی و صنایع‌سی توسعه ائدیردی. آرتیق ۱۸۷۲-جی ایلده نفت حاصیلاتین‌دا ایجاره اوصولو تطبیق ائدیلمگه باشلاییر کی، بۇ دا همین ساحه‌ده کاپیتالیست موناسیبتلرینین اینکیشافینا گوج‌لو تکان وئریر. ۲۰-جی یوز ایل‌لیگین اول‌لرین‌ده قوزئی آذربایجان نفت ساحه‌سینده دونیادا بیرینجی یئرده ایدی. ۱۹۰۱-جی ایلده او دونیا نفت حاصیلاتینین ۵۰٪، روسیه نفتینین ایسه ۹۵٪ تأمین ائدیردی. اؤلکه‌ده کاپیتالیست موناسیبتلرینین اینکیشافی ایله پارالل کوستار صنعتکارلیق دا مؤوجود ایدی. ۲۰-جی یوز ایل‌لیگین اولین‌ده گونئی آذربایجان‌دا یاشایان اهالینین وضعیتی آغیر اولاراق قالیردی. بۇ دا جمعیتین دئمک اولار کی، بوتون طبقه‌لرین‌ده گئتدیکجه آرتان ناراضیلیغا سبب اولوردو. ۱۹۰۸-جی ایلین دسامبرین ۱۲-ده ایرانین باشکندی تهران‌دا بیر قروپ تاجیر دؤیوله‌رک حبس ائدیلمیش‌دیر. بۇ فاکت کوتلوی چیخیشلارین باشلانماسینا سبب اوْلدو. همین گون ۱۹۰۵–۱۹۱۱-جی ایل‌لر ایران اینقیلابینین باشلانماسی حساب اوْلونور.
جومهوریت دؤورو
۱۹۹۱ و ۱۹۹۲-جی ایلین ۱-جی یاری‌سین‌دا رئسپوبلیکایا رهبرلیک ائدن شخصلر دونیادا و داغیلان اتفاق مکانین‌دا باش وئرن سیاسی پروسسلره، دونیا حادثه‌لرینین توسعه میل‌لرینه تام ضد سیاست یئری‌درک، خالقین موستقیل‌لیک ایراده‌سینین عکسینه گئده‌رک، بوتون مۆمکون واسطه‌لرله سسری-نی قورویوب ساخلاماغا، داها سوْنرا ایسه نه باهاسینا اولورسا-اولسون آذربایجانین بۇ قوه‌لرین تأثیر دایره‌سین‌دن چیخماسینا یول وئرمه‌مگه جهد گؤستریردیلر. آذربایجان رئسپوبلکاسینین موستقیل‌لیک الده ائتدیگی و سووئرئن دؤولت قوروجولوغونا باشلادیغی عرفه‌ده یعنی ۱۹۹۱ و ۱۹۹۲-جی ایللر عرضین‌ده داغ‌لیق قاراباغدا وضعیت گون‌دن-گونه گرگینلشیردی. سسری داغیلدیق‌دان سوْنرا ائرمنیستان گئنیش میقیاس‌لی حربی عملیاتلارا باشلادی. ۱۹۹۲-جی ایلین فئوریه‌سینده داغ‌لیق قاراباغین آذربایجان‌لیلار مسکونلاشدیغی خوجالی شهرین‌ده قوجالار، قادینلار و اوشاقلار دا داخیل اوْلماقلا مین نفره یاخین دینج ساکین روس حرب‌چیلرینین کمکی ایله ائرمنیلر طرفین‌دن خصوصی قدارلیقلا قتله یئتیریل‌دی. بون‌دان سوْنرا ۸ مئی‌ده ائرمنیلر آذربایجان مدنیتینین چشمه‌سی داغ‌لیق قاراباغ‌دا آذربایجان‌لیلارین دایاغی اوْلان شوشادان قووول‌دو. شوشانین سوقوطو ایله داغ‌لیق قاراباغ موختار ویلایتین‌ده اتنیک تمیزله‌مه عملیاتی باشا چات‌دی. ۱۹۹۲-جی ایلین مئیین ۱۸–۱۹-دا ائرمنیستان سلاح‌لی قوه‌لری داغ‌لیق قاراباغین حدودلارین‌دان اوْلان لاچین رایونونو ایشغال ائتدیلر. نتیجه‌ده ۶۳۳۴۱ لاچین ساکینلری دایمی یاشاییش یئرلرین‌دن قووول‌دو. عئینی زامان‌دا ائرمنیستان سلاح‌لی قوه‌لری آذربایجانین ناخچیوان موختار جومهوریتینین سده‌رک رایونون‌دا آذربایجان -تورکیه سرحدینین ایستراتئژی اهمیته مالیک ساحه‌سینه هوجوم ائتدی. بۇ مدت عرضین‌ده جومهوریتین سیاسی حیاتین‌دا دا موهوم حادثه‌لر جریان ائتمک‌ده ایدی. خوجالی فاجعه‌سین‌دن سوْنرا ۱۹۹۲-جی ایلین مارتین ۶-دا آذربایجان پرئزیدئنتی آیاز موطلیبوو ایستعفایا گئتمه‌یه مجبور اوْلدو. همین ایلین مایین ۱۴-ده موطلیبوو یئنی‌دن حاکمیته قاییت‌دی، مایین ۱۵-ده ایسه خالق جبهه‌سی مجلیسین بیناسینا هوجوم تشکیل ائتدی. مایین ۱۸-ده مجلیس دؤرد گون اول قبول ائتدیی اؤز قرارینی قانون‌سوز اوْلدوغونو اعلان ائتدی و بئله‌لیکله، موطلیبووون بیر داها حاکمیته قاییتماق جهدلری پوچ اوْلدو.
بئله‌لیکله، بۇ تجاووز نتیجه سینده آذربایجان جومهوریتینین ۱۷ مین مربع کیلومترین‌دن چوْخ تورپاغی ایشغال اوْلونموش‌دور کی، بۇ دا اؤلکه اراضی‌سینین ۲۰ فایزینی تشکیل ائدیر. بۇ موناقیشه‌ده ۱۸۰۰۰ نفردن چوْخ اؤلکه وطنداشی هلاک اوْلموش، ۵۰ مین‌دن چوْخ آدام یارالانمیش و یا علیل اوْلموش‌دور. حیدر علیئوین آذربایجان رهبرلیگینه قاییدیشی ایله اؤلکه‌نین ایجتیماعی-سیاسی، سوسیال، اقتصادی، علمی-مدنی حیاتین‌دا، بین‌الخلق علاقه‌لرین‌ده دؤنوش یاران‌دی، علمی اساسلارا، بین‌الخلق نورما و پرینسیپلره اویغون موستقیل دؤولت قوروجولوغو باشلان‌دی.
۱۹۹۴-جو ایلین سئپتامبرین‌دا باکی‌دا «عصرین موقاویله‌سی» آدی آلمیش نفت موقاویله‌سی باغلان‌دی. خزرین کاربوهیدروگن احتیاط‌لارینین ایشلنمه‌سینه یؤنلدیلمیش بۇ و دیگر موقاویله‌لر آذربایجانا یاخین ایل‌لرده قویولاجاق خاریجی سرمایه‌نین ۶۰ میلیارد دولاردان چوْخ اولماغینی نظرده تۇتور. بۇ موقاویله‌لر دیرلی سیاسی معنا کسب ائدیر و آذربایجانین بین‌الخلق سیاستین‌ده رولونو گوجلن‌دیرن عامل فونکسیاسینی داشیییر. آذربایجان نفتینین دونیا بازارینا نقلی ساحه‌سینده ده اوغورلو آددیملار آتیلمیش، «باکی-سوپ‌سا» بورو کمری تیکیلیب ایستیفاده‌یه وئریلمیش‌دیر. ایستراتژی اهمیت کسب ائدن «باکی-تیفلیس-جئیهان» اساس نفت ایخراج بورو کمرینین تیکینتی‌سی اوغورلا حیاتا کئچیریلمک‌ده‌دیر.
۱۹۹۶-جی ایلین ایونون‌دان آذربایجان اوروپا شوراسینا «خصوصی قوناق» ایستاتوسو آلمیش، ۲۰۰۱-جی ایل ژانویه‌نین ۲۵-ده ایسه اونون تام حقوق‌لو عضوو اوْلموش‌دور. ۲۰۰۱-جی ایلین نویابرین ۹–۱۰-دا دونیا آذربایجان‌لیلارینین باکی‌دا کئچیریله‌ن ۱-جی قورولتایی آذربایجان دیاسپورونون فعالیتینین یاخشیلاشدیریلماسی و گوجلندیریلمه‌سی ساحه‌سینده چوْخ دیرلی قرارلار قبول ائتمیش‌دیر. ۱۹۹۸-جی ایلین اوکتوبرونون ۱۱-ده کئچیریلن سئچکیلرده حیدر علیئو سئچیجیلرین ۷۶٫۱ فایزینی توپلایاراق یئنی‌دن آذربایجان جومهوریتی‌نین پرئزیدئنتی سئچیلمیش‌دیر.
جوْغرافیا
آذربایجان اراضی‌سی دوزن‌لیک و داغ‌لیق رئلیئفه مالیک اوْلوب، موطلق یوکسک‌لیگی ۲۸ م-دن (خزرساحیلی دوزن‌لیک) ۴۴۶۶ م-ا بازاردوزو داغینا قدردیر. آذربایجان جومهوریتنین اووالیق و دوزن‌لیک رئلیئفی گنجه، قازاخ، قاراباغ، میل، موغان، شیروان، سالیان، لنکران، سامور-شابران، آرازیانی و شروردان عبارت‌دیر. آذربایجان جومهوریتنین اراضی‌سی بئش جوْغرافی ویلایته بؤلونور: اونلاردان دؤردو (بؤیوک قافقاز، کیچیک قافقاز، ناخچیوان موختار جومهوریتی، لنکران) داغ‌لیق، بیری ایسه (کور-آراز و یا مرکزی آران) اووالیق‌دیر. بؤیوک قافقازین آذربایجان حیسه‌سی حدودون‌دا ایکی اساس داغ سیلسیله‌سی – باش قافقاز (بازاردوزو داغی – ۴۴۶۶ م) و یان سیلسیله (شاهداغ – ۴۲۴۳ م) اوزانیر. داغ‌لیق شیروان، قوبوستان و آبشئرون یاریم‌آداسی گونئی-شرقی قافقازدا یئرلشیر. باش قافقاز داغ سیلسیله‌سینین گونئی یاماجی اتیی بویونجا قانیخ-ایریچای داغاراسی چؤکک‌لیگی، اوندان جنوبا ایسه گئنیش جئیران‌چؤل و آجینوهور اؤنداغ‌لیغی اوزانیر. باش قافقاز سیلسیله‌سی بازاردوزو داغین‌دان شرقه آذربایجان اراضی‌سی داخیلین‌ده قوزئی-باتی‌دن (تینووروسو داغی) گونئی-شرقه دوغرو اوزانماقلا ۴۰۰۰ متردن ۱۰۲۶ متره قدر کمچی داغی آلچالیر. آذربایجان و داغیستان خالقلاری آراسین‌دا تاریخاً گئدیش-گلیش، او جمله‌دن ده تیجارت علاقه‌لری باش قافقاز سیلسیله‌سینین تینووروسو (۲۸۰۰ م)، ماچخالروسو (۲۹۰۰ م)، مالاراسا (۲۸۶۵ م)، قودورداغ (۲۵۰۰ م)، دیندی‌داغ (۲۹۹۲ م)، آتتاقای (۲۶۵۷ م)، آغبولاق (۳۲۰۰ م)، قربی سالاوات (۲۸۳۲ م)، نوهورلار (۳۲۵۰ م)، قدیم (۲۹۰۶ م)، فیی (۳۱۰۴ م) و بیر چوْخ باشقا آشیریملار واسطه‌سیله ساخلانیلمیش‌دیر. کیچیک قافقازین آذربایجان حیسه‌سینده شاهداغ (قارا-آرخاج -۲۹۰۱ م، هینالداغ – ۳۳۶۷ م)، مورووداغ گامیشداغ – ۳۷۲۴ م، قاراباغ (بؤیوک کیرس – ۲۷۲۵ م) سیرا داغلاری و قاراباغ وولکانیک یایلاسی (بؤیوک ایشیق‌لی – ۳۵۵۲ م، دلیداغ – ۳۶۱۶ م) رئلیئف‌ده اوستونلوک تشکیل ائدیر. ناخچیوان موختار جومهوریتی اراضی‌سینده دره‌لیز (کوکوداغ – ۳۱۲۰ م) و زنگزور سیرا داغلاری (قاپیجیق داغی – ۳۹۰۴ م) اوزانیر. هر ایکی سیرا داغلارین قوووشاغین‌دا بیچنک آشیریمی (۲۳۴۶ م) یئرلشیر. لنکران اووالیغی گونئی-باتی‌ده تالیش سیرا داغلاری ایله (گؤمورگؤی – ۲۴۹۳ م) سرحدلنیر. بۇ داغلارین اؤن حیسه‌سی بویو بورووار سیلسیله‌سی (۹۱۴ م)، مرکز حیسه‌سی بویو ایسه پئشته‌سر (۲۲۰۰ م) سیرا داغلاری اوزانیر.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتی بؤلمه:اوروپا اؤلکه‌لری بؤلمه:اؤلکه‌لر بؤلمه:تورک دیللی اؤلکه‌لر بؤلمه:دنیزه چیخیشی اولمایان اؤلکه‌لر بؤلمه:جومهوریت‌لر بؤلمه:گونئی قافقاز بؤلمه:ایسلام ایش‌بیرلیگی تشکیلاتی اؤلکه‌لری بؤلمه:آسیا اؤلکه‌لری بؤلمه:اوروپادا اؤلکه‌لر بؤلمه:شرقی اوروپا اؤلکه‌لری بؤلمه:غربی آسیا اؤلکه‌لری بؤلمه:موعاصیر تورک دوولتلری بؤلمه:Member states of the Commonwealth of Independent States بؤلمه:اوروپا شوراسینین عوضو اولان دؤولتلر بؤلمه:بیرلشمیش میلت‌لر اؤیه‌سی اؤلکه‌لر بؤلمه:۱۹۹۱ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر بؤلمه:1991 establishments in Asia بؤلمه:1991 establishments in Europe بؤلمه:Requests for audio pronunciation (Azerbaijani) بؤلمه:تورکجه دانیشان اؤلکه‌لر و اراضی‌لر بؤلمه:روس‌جا دانیشان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر بؤلمه:اؤلکه
بدفورد هایتس، اوهایو
بدفورد هایتس، اوهایو آمریکانین اوهایو ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و  ۱۱٫۷۸  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۰۷۵۱ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۹۱۴٫۳ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۳۱۷ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
ائشیک باغلانتیلار
بؤلمه:اوهایو شهرلری
میللی خولیو مارتینز پرادانوس ایستادیومو
میللی خولیو مارتینز پرادانوس ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Estadio Nacional Julio Martínez Prádanos) سانتیاگو شهرینده بیر ایستادیومدور. 1938 ایلینده تاسیس اوْلونوب. بۇ ایستادیوم عۆمومی‌لیکده ۴۸٬۶۶۵ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Estadio Nacional Julio Martínez Prádanos»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
سن ویتو لو کاپو
سن ویتو لو کاپو (ایتالیاجا: San Vito Lo Capo) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 3914 نفر ایمیش.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«San Vito Lo Capo»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
وجپرنیک
وجپرنیک (چک‌جا: Vejprnice) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۲۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۰۱۸ نفر ایمیش و پلزن اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
ماکارووایسکای، ولقوقراد اوبلاستی
ماکارووایسکای، ولقوقراد اوبلاستی (Makarovsky, Uryupinsky District, Volgograd Oblast Макаровский) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
سنت لوئیس بیلیم‌یوردو
سنت لوئیس بیلیم‌یوردو (Saint Louis University, ، جامعة سانت لويس)آمریکانین سنت لوئیس شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ بیلیم‌یوردو شهرین حومه‌سینده‌دیر. و ۱۱٬۷۳۹ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. خوصوصی و اؤزل اؤیره‌تیم قۇرومودیر.
وجپرنیک
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vejprnice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ماکارووایسکای، ولقوقراد اوبلاستی
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
سنت لوئیس بیلیم‌یوردو
قایناق‌لار
بؤلمه:بیلیم‌یوردلار
وجپرنیک
قایناق‌لار
بؤلمه:چک شهرلری
سنت لوئیس بیلیم‌یوردو
قایناق‌لار
Saint Louis University
علی‌رضا عزیزی
علی‌رضا عزیزی (January 12, 1950) ایرانلی فۇتبولچو و هافبک. اوْ ایرانین آبادان شهرینده آنادان اوْلوب. علی‌رضا عزیزی پرسپولیس-تهران فوتبول کولوبوندا اوْیناییب.
قایناق‌لار
http://www.national-football-teams.com
بؤلمه:ایران فوتبولچیلاری
مک‌کوی تاینر
مک‌کوی تاینر (اینگیلیسجه: McCoy Tyner) آمریکالی بسته‌چی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. مک‌کوی تاینر ۱۱ دسامبر ۱۹۳۸ ‏ تاریخینده فیلادلفیا شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
۱٬۱٬۱٬۲٬۳٬۳٬۳-هپتافلوروپروپان
۱٬۱٬۱٬۲٬۳٬۳٬۳-هپتافلوروپروپان (1,1,1,2,3,3,3-Heptafluoropropane) بیر شیمیایی ماده. ۱٬۱٬۱٬۲٬۳٬۳٬۳-هپتافلوروپروپان فلوئور بیلشیک‌لری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«1,1,1,2,3,3,3-Heptafluoropropane»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
ککاها، هاوایی
ککاها، هاوایی (اینگیلیسجه:Kekaha, Hawaii ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۵۳۷ نفر ایمیش و ۳٫۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و هاوائی ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kekaha, Hawaii»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
هودزون، کولورادو
هودزون (اینگیلیسجه: Hudson, Colorado) آمریکانین کولورادو ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۸۳۸ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اینترپایپ
اینترپایپ (اینگیلیسجه: Interpipe Group) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت پولاد، متالوژی و نقلیات ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Viktor Pinchuk طرفیندن قۇرولموش‌دور.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Interpipe Group»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
کوهی شیمیزو
فوتبال player currently playing for سانفریس هیروشیما on loan from شیمیزو اس-پالس.
ولینقتون تیشیرا دوس مونتس
ولینقتون تیشیرا دوس مونتس (اینگیلیسجه: Wellington Teixeira dos Montes) (دوْغوم:June 21, 1988 Guaramirim) بیر فوتبالیست. مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
کوهی شیمیزو
کوهی شیمیزو (اینگیلیسجه: Kohei Shimizu)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
ولینقتون تیشیرا دوس مونتس
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
کوهی شیمیزو
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
مایوت
مایوت (Mayotte) فرانسه‌ده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Mayotte»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:اوستانلار
والاتور
والاتور(اینگیلیسجه:Valathur) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
۱۸۱۲-جی ایلده بریتانیا
بۇ مقاله ۱۸۱۲-جی ایلینده بریتانیادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۱۲-جی ایلده بؤیوک بریتانیا
آلاسکا، زیمبابوه
آلاسکا، زیمبابوه (اینگیلیسیجه: Alaska, Zimbabwe) آفریقادا یئرلشن بیر شهر. دنیز سَویه‌سیندن ۱۲۰۰ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۳٬۸۴۶ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
ادوارد دی. بیکر
'''ادوارد دی. بیکر''' (اینگیلیسجه:Edward Dickinson Baker) آمریکالی سیاستچی و سناتور.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۱۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۶۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:کالیفورنیا دوغوملو فعاللار بؤلمه:اورقن جومهوریتچیلر بؤلمه:بلویل، ایلینوی دوغوملولار بؤلمه:کارولتون، ایلینوی دوغوملولار بؤلمه:سان فرانسیسکو سیاستچیلری بؤلمه:اسپرینقفیلد، ایلینوی سیاستچیلری بؤلمه:اورقن سناتورلار
اسوالدو میندا
اسوالدو میندا (اینگیلیسجه: Oswaldo Minda) (دوْغوم:July 26, 1983 کیتو) بیر فوتبالیست. اکوادور میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:چیواس یواسای کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
بیدارباوی
بیدارباوی(اینگیلیسجه:Bidarbhavi) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
خوتیشیتسه
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
چارلز دورکی
چارلز دورکی (اینگیلیسجه:Charles Durkee) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. اوماها شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
دبژنو-ویش
دبژنو-ویش (لهیستانجا: Debrzno-Wieś) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و بویوک لهیستان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 300 نفر ایمیش.
آرتیست (فیلم، ۲۰۱۱)
آرتیست (The Artist, Artist, ) فرانسه‌ده فرانسه دیلینده دۇزلمیش سَسسیز دراماتیک رومانتیک کومدی فیلم. فیلمین موسیقیسین لودویک بورس یارادیب.
دبژنو-ویش
بؤلمه:لهیستان شهرلری
آرتیست (فیلم، ۲۰۱۱)
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۱-جی ایلین فیلملری بؤلمه:فرانسه فیلملری بؤلمه:میشل آزاناویسوسونون فیلملری بؤلمه:1927 میلادی ایلیده گئچن فیلملر بؤلمه:1928 میلادی ایلیده گئچن فیلملر بؤلمه:1929 میلادی ایلیده گئچن فیلملر بؤلمه:1930 میلادی ایلیده گئچن فیلملر بؤلمه:1931 میلادی ایلیده گئچن فیلملر بؤلمه:1932 میلادی ایلیده گئچن فیلملر بؤلمه:اوسکار اؤدولی آلان فیلملر
دبژنو-ویش
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
تونی کور
تونی کور (اینگیلیسجه: Tony Core) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. اوهایو ایالتی بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۶۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
دبژنو-ویش
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Debrzno-Wieś»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
چارلز دورکی
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۰۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۷۰-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ویسکانسین سناتورلار بؤلمه:ویسکانسین جومهوریتچیلر بؤلمه:یوتا جومهوریتچیلر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
تونی کور
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۶۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
جفری هولدر
جفری هولدر (اینگیلیسجه: Geoffrey Holder) آمریکالی موغنی, رقاص, فیلم یؤنئتمنی, دوبلور و اوْیونچو. ۱ آقوست ۱۹۳۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۴  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۰۵ اوکتبر ۲۰۱۴ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Geoffrey Holder»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
سولفاسالازین
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
چؤل تۆلکوسو
چؤل تۆلکوسو (Fennec fox، ، Çöl tilkisi، Фенек، Fennek) ییٛرتیجیلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
گؤرونتولر
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:ییٛرتیجیلار بؤلمه:ممه‌لیلر
چیکالوو، روسیه
چیکالوو، روسیه (Chikalov Чикалов) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آدیغیه جومهوریتینده یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده آدیغیه خالقی ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره مسیحی و سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:آدیغیه کندلری
کولن، لانکاشر
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
فلورنسیو سولا ایستادیومو
فلورنسیو سولا ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Estadio Florencio Sola) بوئنوس آیرس شهرینده بیر ایستادیومدور. 1940 ایلینده تاسیس اوْلونوب. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
قایناقلار
بؤلمه:ایستادیوملار
۱٬۱٬۱٬۲-تترافلوئورواتان
۱٬۱٬۱٬۲-تترافلوئورواتان (1,1,1,2-Tetrafluoroethane، Тетрафторэтан، 2،1،1،1-رباعي فلورو الإيثان) بیر شیمیایی ماده. رنگ‌سیز و  قاز حالتینده تاپیلار.۱٬۱٬۱٬۲-تترافلوئورواتان فلوئور بیلشیک‌لری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«1,1,1,2-Tetrafluoroethane»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
آسبست
آسبست (Asbest) (Асбест) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و سوردلوفسک اوبلاستینده یئرلَشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 68893 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
۲۷ اوْکتوبر
۲۷ اوکتوبر: ￼
۱۹۰۴ — نیویورکدا ایلک مترو خطی ایستیفاده‌یه وئریلدی.
۱۹۲۴ — شوروینین ترکیبینده شوروی اؤزبکیستانی یارادیلدی.
۱۹۷۱ — کونگو دموکراتیک جومهوریتینین آدی دییشدیریله‌رک زئیر اولدو.
۱۹۷۸ — مصر رئیس‌جومهورو انور سادات و ایسرائیل باش ناظیری مناخم بگین کمپ-دیوید راضیلاشمالارینا گؤره نوبل صولح جاییزه‌سینه لاییق گؤرولدولر.
۱۹۸۲ — چین رسمی اولاراق اهالیسینین سایینین ۱ میلیاردی کئچدیینی تصدیقله‌دی.
۲۰۰۵ — اسلوونیده مئهدی حوسینزاده‌نین عابیده‌سی آچیلدی.
بؤلمه:۲۷ اوکتوبر بؤلمه:اوکتوبر آیی‌نین گونلری بؤلمه:ایلین گونلری
کیونت
کیونت (اینگیلیسجه: Qnet) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. شیرکت Vijay Eswaran طرفیندن قۇرولموش‌دور. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۱٬۵۰۰ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Qnet»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
ایستون، تکزاس
ایستون (اینگیلیسجه: Easton, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۵۱۰ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:تکزاس ایالتی شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی بؤلمه:آمریکا شهرلری
داقلاس وو. اوسلی
'''داقلاس وو. اوسلی''' (Douglas W. Owsley) بیلیم اینسان. ۲۱ ژولای ۱۹۵۱ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. داقلاس وو. اوسلی وایومینق بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. اوْ ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Douglas W. Owsley»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
چاناق‌قالا
چاناق‌قالا تورکیه جۆمهوریتی‌نین بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۹۴٬۷۶۲نفر اهاليسي وارمیش.
قایناقلار
بؤلمه:تورکیه شهرلری
سکلاد، روسیه
سکلاد، روسیه (Sklad Склад) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ساخا جومهوریتینده یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده یاقوت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره شامانیزم و مسیحی دیرلر.
قایناقلار
بؤلمه:ساخا جومهورتینین کندلری
وتشلنیتشکا
وتشلنیتشکا (چک‌جا: Včelnička) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۵۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۹۷ نفر ایمیش و ویسوچینا اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Včelnička»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
پراوالی
پراوالی (اینگیلیسجه:Peravali) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر.
پاوووویتسه (پشچنا)
پاوووویتسه (پشچنا) (لهیستانجا: Pawłowice, Pszczyna County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 18.05 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و سیلسیان اوستانینده یئرلشیر.
پراوالی
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
پاوووویتسه (پشچنا)
گؤرونتولر
بؤلمه:لهیستان شهرلری
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pawłowice, Pszczyna County»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۱۷۹۱-جی ایلده فرانسه
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۹۱-جی ایلده فرانسه بؤلمه:۱۷۹۱-جی ایلده اؤلکه‌لر
چیویتلا دل ترونتو
چیویتلا دل ترونتو (ایتالیاجا: Civitella del Tronto) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۱۳۰ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۸۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و آبروتزو اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Civitella del Tronto»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
کولسبورق، آیووا
کولسبورق، آیووا (Colesburg, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۰٫۷۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۰۴ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۵۳۷٫۹ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. کولسبورق دنیز سئوییه‌سیندن ۳۵۲ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
رایت، آرکانزاس
رایت (اینگیلیسجه: Wright, Arkansas) آمریکانین آرکانزاس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بنی ورتیلان
بنی ورتیلان (اینگیلیسیجه: Beni Ourtilane) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۱۰۵۹۱ نفردیر و ۷۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
رودنایا پریستان
Lead smelting has been the town's primary industry since a plant was built there in 1930. The plant has provided steady employment for most of the area's families since that time, but at enormous cost to both the health of the residents and the local environment. The residents suffer from many health problems, including an inordinately high rate of سرطان, and the soil has become heavily contaminated with lead-related by-products. The Blacksmith Institute consequently declared Rudnaya Pristan, along with دالنقورسک, one of the ten worst polluted places on earth, although Anatoly Lebedev, leader of the ecological NGO BROK, disputes this inclusion.
قایناقلار
بؤلمه:پریمورسکی دیاری کندلری
شارژنقا، روسیه
شارژنقا، روسیه (Sharzhenga Шарженга) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
چاپمن، باتی ویرجینیا
چاپمن، باتی ویرجینیا (اینگیلیسجه:Chapman, West Virginia ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chapman, West Virginia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مرکزی دارفور
مرکزی دارفور (Central Darfur) سودان دا یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Central Darfur»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:اوستانلار
حسین بادامکی
حسین بادامکی (September 13, 1981) ایرانلی فۇتبولچو و هافبک. اوْ ایرانین مشهد شهرینده آنادان اوْلوب. حسین بادامکی صبای قوم فوتبال کولوبو، پدیده فوتبال کلوبو، ملوان فوتبول کولوبو و پرسپولیس-تهران فوتبول کولوبوندا اوْیناییب.
قایناق‌لار
http://www.national-football-teams.com
نشاطی شیرازی
نشاطی تخلص ائدن و مولانا نشاطی شیرازی شؤهرتیله تانینان محمد بن حسین الکاتب شیرازی، 10هـجری/15میلادی یوز ایل) ـ شیرازلی بؤیوک تورک یازیچی، شاعیر و خطاط.
حیاتی
اثرلرینده گلن اطلاعاتا اساسا 949هـجری ایلینده شیراز شهرینده یاشادیغینی قئید ائدیب، کی بیرینجی شاه طهماسبین بویوروغو ایله شیخ صفی تذکره سینی تألیف ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:ادبیات بؤلمه:تورک ادبیاتی بؤلمه:تورک شاعیرلر تورک شاعیرلر بؤلمه:تورک یازیچیلا‌ر بؤلمه:خطاط‌لار بؤلمه:شیرازلی‌لار بؤلمه:کیمسه‌لر بؤلمه:ایران تورک شاعیرلری
کالیپاهاری
کالیپاهاری (اینگیلیسجه:Kalipahari) هیندوستان اؤلکه‌سینین راجستان ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
پام جوچوم
پام جوچوم (اینگیلیسجه:Pam Jochum) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. دوبوک شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:آیووا دموکراتلاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:دوبوک، آیووا سیاستچیلری بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر
کونوی، واشینقتون
کونوی، واشینقتون (اینگیلیسجه:Conway, Washington ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۹۱ نفر ایمیش و ۰٫۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و واشینقتون ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Conway, Washington»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کینتانییا بیبار
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Quintanilla Vivar»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
Demography
According to the 2009 نۆفوس ساییمی (INE), the municipality has a population of 741 inhabitants.
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
۱-هقزانول
۱-هقزانول (1-Hexanol، 1-هكسانول) بیر اورقانیک بیلشیک.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«1-Hexanol»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
تام هولند (یؤنئتمن)
تام هولند (یؤنئتمن) (اینگیلیسجه: Tom Holland (director)) آمریکالی فیلمین سناریو یازاری, فیلم یؤنئتمنی, فیلم یاپیمجی‌سی, مانکن و اوْیونچو. نیویورک ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. اؤز تحصیلینی کالیفورنیا، لوس‌آنجلس بیلیم‌یوردودا بیتیرمیش. 1964-گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tom Holland (director)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
الویس کاستلو
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
کولفورد، قلاسترشر
کولفورد، قلاسترشر (اینگیلیسی‌جه: Coleford, Gloucestershire) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 8359 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
آرادیپو
آرادیپو شهری (یونان جا: Αραδίππου) گونئی قیبریس جومهوریتینده يئرلشيب دير. ۲۰۰۵ اينجي ايلده بو شهرين ۱۱٫۶۳۵ نفر اهالیسی وارميش.
قایناق‌لار
بؤلمه:میلت‌لرآراسی آدالار
میرچا (هیندوستان)
میرچا (هیندوستان) (اینگیلیسجه:Mircha) هیندوستان اؤلکه‌سینین اوتار پرادش ایالتینده بیر کند دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
بروک قرینفیلد
بروک قرینفیلد (اینگیلیسجه:Brock Greenfield) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و جومهوری حزبینین عوضوو. وترتاون شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:گونئی داکوتا جومهوریتچیلر
دونا جونز (سیاستچی)
دونا جونز (اینگیلیسجه: Donna Jones ) آمریکالی ایش آدامی و سیاستچی قادین ، جومهوری حزبینین عوضوو و آیداهو ایالتین سناتور ایدی. ۱۹۳۹ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:پایت، آیداهو دوغوملولار
پاین لئوئل، آوتاوقا بؤلگه‌سی، آلاباما
پاین لئوئل آلاباما ایالتینین آوتاوقا بؤلگه‌سینده بیر سیاهیه‌آلما اوچون نظرده توتولموش یئر و بیرلشممیش ایجماع یئری دیر. بو یئر پرتویل‌ین شومالیندا و دیتسویل‌ین غربینده یئرلشیب و جمعیتی ۴٬۱۸۳ نفر دیر.
داقلاس کل
داقلاس کل (Douglas Kell) بریتانیالی بیلیم اینسانی. ۷ آوریل ۱۹۵۳ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. داقلاس کل آکسفورد بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Douglas Kell»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
۱۳۱۰-جو ایلده ایسکاتلند
بۇ مقاله ۱۳۱۰-جو ایلینده ایسکاتلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
اؤلوملر
unknown date
ریبا مک‌اینتایر
ریبا مک‌اینتایر (اینگیلیسجه: Reba McEntire) آمریکالی موغنی، یازیچی و اوْیونچو ریبا مک‌اینتایر گونئی دوغو اوکلاهوما ایالتی بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب. ۱۹۷۵–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Reba McEntire»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کونزتانتینووکا، آلتای دیاری
کونزتانتینووکا، آلتای دیاری (Konstantinovka, Kulundinsky District, Altai Krai Константиновка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای دیارینده یئرلشیب.