cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جامبی
جامبی (کند) اندونزی نین بير شهري دير. بو شهرين ۲۰۰7 اينجي ايلده ۴۳۷٫۷۱۶نفر اهاليسي وارميش
قايناق‌لار
بؤلمه:اندونزی شهرلری
جیمز هایدن
جیمز هایدن (اینگیلیسجه: James Hayden) آمریکالی اوْیونچو. ۲۵ نوْوامبر ۱۹۵۳ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۲۹  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۸ نوامبر ۱۹۸۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«James Hayden»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
خنرال سان مارتین
خنرال سان مارتین (Libertador General San Martín, Jujuy) آرژانتین اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و 472 متر دنیز سئویه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 43,725 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آرژانتین شهرلری
دئن پاسار
دئن پاسار کند اندونزی نین بير شهري دير. بو شهرين ۲۰۰7 اينجي ايلده ۴۱۲٫۶۳۳نفر اهاليسي وارميش.
قايناق‌لار
بؤلمه:اندونزی شهرلری
پیتراشن
پیتراشن (لهیستانجا: Pietraszyn) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و سیلسیان اوستانینده یئرلشیر.
گؤرونتولر
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pietraszyn»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
اراستوس کورنینق 2ند
اراستوس کورنینق 2ند (اینگیلیسجه:Erastus Corning 2nd) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو. آلبانی شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ییل بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۰۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:آلبانی، نیویورک سیاستچیلری بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
اوندکان
اوندکان (Undecane, Ундекан، أونديكان) بیر اورقانیک بیلشیک. رنگ‌سیز و مایع حالتینده تاپیلار.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Undecane»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
توربک، باشقیردیستان
توربک، باشقیردیستان (Turbek, Republic of Bashkortostan Турбек) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
۱۷۱۲-جی ایلده ایرلند
بۇ مقاله ۱۷۱۲-جی ایلینده ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۱۲-جی ایلده اؤلکه‌لر بؤلمه:۱۷۱۲-جی ایلده ایرلند
تاکشی ناتوری
تاکشی ناتوری (اینگیلیسجه: Takeshi Natori) (دوْغوم: ژاپون) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ژاپون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بالیق توتان پیشیک
بالیق توتان پیشیک (Fishing cat، ، Balıkçı kedi، Кошка-рыболов، Fischkatze) ییٛرتیجیلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
گؤرونتولر
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:ییٛرتیجیلار بؤلمه:ممه‌لیلر
کلید تینقلئی
کلید تینقلئی (اینگیلیسجه: Clyde Tingley) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۸۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۶۰ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۸۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۶۰-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:لندن، اوهایو دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
سوریش بیترز
سوریش بیترز (اینگیلیسجه: Suresh Peters) هیندوستانلی بسته‌چی، شارکیچی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
تختی اهواز ایستادیومو
تختی اهواز ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Takhti Stadium (Ahvaz)) اهواز شهرینده بیر ایستادیومدور. 1905 ایلینده تاسیس اوْلونوب. بۇ ایستادیوم عۆمومی‌لیکده ۱۰٬۰۰۰ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Takhti Stadium (Ahvaz)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایستادیوملار
پرییاپت
پرییاپت(اینگیلیسجه:Periyapet) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
مایر، مینه‌سوتا
مایر، مینه‌سوتا (Mayer, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 13.65 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 1749 نفر دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:مینسوتا ایالتین شهرلری
داوید قوزمان
داوید قوزمان (اینگیلیسجه: David Guzmán) (دوْغوم:February 18, 1990 San José, Costa Rica) بیر فوتبالیست. پورتلند تیمبرز و کاستاریکا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۰۱۱ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۵ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۷ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
لی، منچستر بزرق
لی، منچستر بزرق (اینگیلیسی‌جه: Leigh, Greater Manchester) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 52855 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
کیمبرلین براون
کیمبرلین براون (اینگیلیسجه: Kimberlin Brown) آمریکالی اوْیونچو
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
سیماهی
قايناق‌لار
بؤلمه:اندونزی شهرلری
پان‌فارسیسم
بندانگشتی|تۆرک دیلینده اوْلان یئر آدلارینی فارسجا آدلارا دییشمک پان فارس‌لارین بیر حرکتی‌دیر- تیکان تپه‌نین آد دییشدیرمک سندی(فارسجا) پان‌فارسیسم (اینگیلیسجه: Pan-Persianism)(آنادولو تورکجه‌سی: Pan Farsism) — بیر نؤوع شوونیستی و عیرقچی دۆشۆنجه و حرکتدیر. بۇ دۆشۆنجه اساسیندا ایران تکجه آریاچی‌لیک یۇردو ساییلیر و ایراندا یاشایان اوْ بیری میلّتلری فارس ائتمه‌گه چالیشماق تؤوصیه اوْلونور. بۇ باخیشین تملی، فارس نیژادینین اۆستونلوگو اساسیندا قۇرولوبدور.
پان‌ایرانیسم و پان‌فارسیسم شوْونیستی دۆشۆنجه‌لری ایراندا پهلوی‌لرین ایش اۆستۆنه گلمه‌سینده بؤیوک روْلو اوْلوب و بۇ دؤورده اؤزۆنو گۆجلندیریب‌دیر. پهلوی دؤورانی‌نین تحصیلی کیتابلاریندا و چوْخلو آیری یازیلاردا، بۇ دؤورانین ضیالیلاری مازنلره، آذلار، کۆردلره، بلوچلارا و لوْرلارا اوْ بیری میلّتلره و اوْنلارین دیللرینه، محو ائتمک مقصدی ایله حمله ائدیردیلر. فارس دیلیندن باشقا دیللری و اوْنلاری دانیشانلاری آرادان آپارماغا چالیشیردیلار و یئر آدلارین دَییشمه‌گه بؤیوک ماراق گؤستریردیلر.
مودوکورو
مودوکورو(اینگیلیسجه:Modukuru) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
پان‌فارسیسم
پان‌فارسیسم نه‌دیر؟
پان فارسیسم، کسروی دئمیشکن، بیر بایراق، بیر دین، بیر دیل، بیر دؤولت و بیر کۆلتۆره مؤعتقیددیر. بۇ باخیشا اساساً ایران‌دا دیل و کۆلتۆر آیریلیقلاری «میلّی وحدت»ه بؤیۆک ضربه‌ ساییلیر و گَرک فارسلاشدیرما طریقی‌ ایله آرادان گؤتۆرۆلسۆن. بو دۆشۆنجه‌ده تۆرک، کۆرد، بلوچ، عرب و… ایران‌دا یاشایان میلّت‌لرین کۆلتۆرۆ گرک دفن اوْلونا و یئرینه فارس دیلی و کۆلتۆرۆ قوْیولا. بۇ باخیشین اساسیندا غئیری فارس‌لار ایراندا «قوْناق» و «مۆستأجیر» ساییرلار و فارس‌لار ائو صاحیبی بیلینیرلر، بۇ «ایسم» اساسیندا تۆرک‌لرین اؤز آنا دیللری نه سئوگیسی، فارس دیلینه و میلّی وحدته توْخونماق ساییلیر.
مودوکورو
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
پان‌فارسیسم
پان فارسیسم و پان ایرانیسم
پان فارسلار باخیشلارینا گؤره ایرانین یاری‌دان چوْخونو غئیری فارس خالقلار تشکیل وئرمک اۆچۆن اؤزلرینی پان‌ایرانیست آدی آلتیندا گیزله‌دیرلر و بئله بیر ایدّیعا ایره‌لی سۆرۆرلر کی بیز بؤیۆک ایرانا ال تاپماق اۆچۆن چالیشیریق، بۇ شوعارین آلتیندا « «ایران=فارس و فارس=ایران» شوعاری یاتیب و سوْن هدف فارسلارین اۆستۆن اوْلماغی نظره آلینیر. تریبون سایتی‌نین یایدیغی یازی‌دا پان ایرانیسم، پان فارسیسم‌ین بیر پارچاسی کیمی بیلینیب.
مهران باهارلی‌نین نظری اساسیندا «پان فارسیسم» و «پان ایرانیسم» قاوراملاری‌نین هر ایکی‌سینی ایشلتمک اوْلار. پان فارسیسم ایکی معنادا ایشله‌نه بیلر، خاریجی پان فارسیسم (بؤلگه‌ده اوْلان فارس‌دیللی‌لرین بیرلشمه‌سی) کی بۇ معنادا ایراندا یاشایان فارس‌لار، افغانیستان و تاجیکیستان ‌دا یاشایان فارس‌لارلا کۆلتۆرل، ایقتیصیادی و… بیرلیک‌لرینی گئنیش‌لندیرمک اۆچۆن چالیشیرلار. بۇ ایستک ایرادسیز ساییلا بیلر، ایکینجی معنادا داخیلی پان فارسیسم (غئیری فارسلاری فارس‌لاشدیرما) ایران‌دا یاشایان اوْبیری خالقلارین کیملیگین دانیر و یوخ ائتمه‌گینه چالیشیر. پان فارسیسم بۇ معنادا پهلوی زامانیندا باشلایاراق، گئنیش صورت‌ده ایران‌دا یاییلیب و مدرسه‌لرده و مِدیالاردا تبلیغ اوْلونور.
پروفسور اصغرزاده بۇ حرکت‌لری «آریانیست راسیسم» آدی‌لا تانیتدیریر. دوْکتور جاواد هئیت‌ینده دۆشۆنجه‌سی بئله‌دیر کی ایران‌دا کئچمیشی پرستیش ائتمه‌گه باغلی اوْلان میلّی‌لیک اصلینده فارس‌چیلیغین ایفراطی دۆشۆنجه‌سی‌دیر کی پان ایرانیسم کیمی تبلیغ اوْلونور. همچینین اوْنلاری نئچه یئرده «آریایی راسیست» کیمین آدلاندیریب. صالح کامرانی بۇ دۆشۆنجه‌لری شوونیزم‌له باغلی بیلیر.
پان فارسیسم‌ین یارانماسی
ایران‌دا مشروطیت اینقیلابیندان اؤنجه خالق سولطانین رعیّتی حساب اوْلونوردولار و «ایران‌لی» اولماغین شرطی دؤولتین تابعیّتی و ایسلام دینی‌ایدی. ایرانین آیدینلاری باتی‌نین ایره‌لی‌لشمه‌سینی گؤرۆب اؤز گئری قالماق عیلتی‌نی آختارماغا باشلادیلار. اوْنلار اؤلکه‌نین گئری‌لمه زامانین مۆسلمان عرب‌لرین هۆجومو و ساسانی ایمپیراتورلوغونون سوقوطو بیلدیلر و او زامانا قاییتماق و او زامانی یئنی‌دن یاراتماغا چالیشدیلار.
پان فارسیسم‌ین یارانماسیندا خاریجی اؤلکه‌لر اؤزل‌لیک‌له اوروپالیلارین بؤیۆک روْللاری اوْلوب. اوروپالی‌لار، مۆسلمانلارین آراسیندا ایختیلاف سالماق اۆچۆن، تۆرک له عرب قاباغیندا، فارسلاری بیر اوْیونجاق کیمی اوْیناتماغا باشلادیلار. «کاوه» محفیلی «انجمن میهن پرستان ایران» (ایرانین میهن‌پرست‌لر انجۆمنی) بۇ قوْنودا هامیدان فعال ایمیش. تقی‌زاده، کاظم‌زاده ایرانشهر، پورداوود، قزوینی و… «آریا» نیژادینین تبلیغی ایله مشغول اوْلوبلار. سید حسن تقی‌زاده اؤز خاطیره‌لرینده کاوه درگی‌سی‌نین مالییه‌لشدیرمه‌گینده آلمان‌لیلارین یاردیمینا ایشاره ائدیر «آلمان‌لی‌لار هزینه ساری‌دان هئچ زاد اسیرگه‌میردیلر و آسانلیق‌لا پول وئریردیلر». احسان یار شاطر یازیر کی بۇ اوروپالی‌لار ایدی‌لر کی «ایرانین اسکی تاریخی‌نین کشفینه و اؤزل‌لیک‌له ایفتیخارلی هخامنیش‌لر دؤورانی‌نین یادیگارلارینین کشفینه» نائیل اوْلدولار.
قاجارلار دؤورۆنون سوْنوندا یازیلمیش سردینس رایت‌ین کیتابی (اینگیلیس‌لی‌لر ایران‌دا) همچینین جان ملکوم‌ون یازدیغی (ایران تاریخی) آدلی کیتاب اینگیلیس‌لی‌لرین سیاسی روْلونو آیدین صورت‌ده گؤسترمک‌ده‌دیر. او کیتاب‌لار گؤستریرلر کی ایسلام منفی‌دیر (نقاتیو) و بیر اوْد کیمین ایران‌ین کۆلتۆر و تمدّونون یاندیریب و محو ائدیب.
ایران‌دا ناسیونالیسم دۆشونجه‌لری‌نین باشلانماغی اوْ دؤوره‌دن باشلانیر کی بیر نئچه ایران‌لی ضیالی اوْن‌دوْققوزونجو عصرین سوْنوندا و ایگیرمینجی عصرین اوّلینده باتی‌دا اوْلان سیاسی دۆشونجه‌لرله تانیش اوْلدولار و اوْنلاری ایراندا عمله کئچیرتمه‌گه چالیشدیلار. ایلک اؤنجه ایران‌دا ناسیونالیست لیبرال ایدی سوْنرالار مذهبی دۆشونجه‌لر اوْنون اؤنۆنده قالخدیلار. ریضاخان زامانیندان سوْنرا ایران‌دا کئچمیش‌ پرستیش‌کاری اوْلان ناسیونالیست گئنیشلندی.
ایسلام – مسیحیت ساواشی
کلرمون تاریخی مجمعی ۱۵ آقوْست ۱۰۹۵-جی ایل‌ده فرانسه ده، ایکینجی پاپ اوربانوس زامانیندا تشکیل تاپدی و او آسیا و آفریقا مۆسلمانلاری علئیهینه جهاد فتواسی صادیر ائله‌دی. بۇ فتوا صلیبی ساواشلارینی آردیندا گتیردی. بۇ ساواش‌لار اوْن اۆچۆنجو یۆزایللیگین اوْرتاسیناجان داوام ائتدی. موْغول‌لار دؤورانیندا مسیحی‌لر چالیشیردیلار کی آسیادا اوْلان مسیحی‌لر و اِرمنی‌لردن ایستیفاده ائده‌رک سارایا نوفوذ ائتسینلر.
روْنسانس دؤورۆ
گیوم اده، فرانسه‌لی کیشیش، سولطانیه شهری‌نین ایکینجی اوْسقوْفو اوْلاراق، ۱۳۲۴-جۆ ایلدن ۱۳۴۴-جۆ ایله دک بۇ شهرده یاشاییب و سوْنرالار «مۆسلمانلاری آرادان قالدیرما» آدلی کیتابینی یایدی کی اوْندا مۆسلمان اؤلکه‌لری‌نین ایشغالی دقیق صورت‌ده شرح اوْلموشدور. سلجوق تۆرک‌لری قوسطنطنیه‌نی فتح ائدن‌دن سوْنرا، مۆسلمان‌لاردان قوْرخو لاپ درینلشدی و اوْنلاری پارچالاماق نقشه‌سی داها گۆجلندی. اوْ زامان‌لار اوروپالی‌لار صفوی دؤولتینه یاردیم ائتمه‌گه جان آتیردیلار، تا دالدان عوثمانی دؤولتی‌نه ضربه یئندیرسین‌لر. فارس‌لار اوْنلارین هدف‌لری اۆچۆن یاخشی ابزار سایلیردیلار. دئمه‌لی پان ایرانیسم و پان فارسیسم، ایرانین سهمی‌ ایدی، اوروپانین ایستعمارچیلیق دؤورانیندان. مشروطه اینقیلابیندان سوْنرا، قاجارین سوْن شاهی‌نین گۆجۆ ضعیف‌له‌میشدی، و اوْ بیری طرفدن، روسیه‌ده (اینگیلیس‌ین ایراندا رقیبی) دئوریم باش وئرمیشدی، بۇ زاماندا اینگیلیستان بۇ یارانمیش بؤیۆک فۆرصت‌دن ایستیفاده ائدیب، اؤز قوللوقچوسو اوْلان ریضاشاهی حاکیمیته یئتیردی.
بونون‌لا برابر هخامنشی – ساسانی حؤکومتی‌ده فارسلارین اوروپالی‌لارا یاخینلیغی و مۆسلمانلارلا دۆشمان‌لیغی اۆچۆن گئنیش صورت‌ده تبلیغ اوْلونوردو. بۇ دۇروم ایرانین نفتی و خاورمیانه‌ده ایستیراتژیک موقعیتیندن فایدالانماق اۆچۆن بؤیۆک ایمکان یارادیردی. بۇ یوْل‌ ایله اینگیلیستان ایکی بؤیۆک هدفه چاتیردی: ۱- ایرانین نفتی‌نی و باشقا ثروت‌لرینی آپارماق؛ ۲- آیدینلارین و میلت‌ین ذهنینی آریاپرست‌لیک خورافه‌لرله قاتماق. بونون عیانی اورنَگی تقی‌زاده ایدی. او دئییردی کی «ایران گرک هم ظاهیرده و هم باطین‌ده، جیسماً و روحاً فرنگی {اوروپالی} اوْلا و لاغئیر.».
یئنی دؤورلرده
رضا سوادکوهی، یوْخسا ریضا پالانی، اینگیلیس گۆجلری واسیطه‌سی ایله ایش اۆستۆنه گتیریلدیگینه باخمایاراق اینگیلیس حاکیمیتی گرکلی گؤردوگۆ زامان ریضاخان‌ین قولاغیندان توتاراق ائشیگه آتماغی دا گرکلی سایمیش. بئله‌لیک‌له موتّفیق گۆج‌لر (آمریکا بیرلشمیش ایالتلری، اینگیلیس و روسیه ایتیفاقی) ایران ممالیکی محروسه‌سینه هۆجوم ائتدیک‌لری زامان، ۱۹۴۱ اینجی ایل (۱۳۲۴ شهریور آیی نین ۲۵ -ده) اینگیلیس حاکیمیتی ریضاخانی بیر ایت کیمی قولاغیندان توتاراق موریس آداسینا دوْغرو یوْلا سالمیش. دئمک، اینگیلیس حاکیمیتی بۇ داورانیشی ایله ریضا پالانی‌نین هارادا ساخلادیلماسینی دا بلیرله‌مه‌گه چالیشمیش. بۇ ائشیگه آتمادا فارس مدنیت راسیست‌لیگی‌نین محمدریضا تیمثالیندا قوْروناجاغینی دۆشۆنن فارس فاشیست و فارس مدنیت راسیست‌لری سس‌لرینی بیله چیخارابیلمه‌میش‌لر. بونلارا باخمایاراق ریضا پالانی (رضا سوادکوهی) موریس آداسیندا قورد قوش‌لارا یئم اوْلدوق‌دان و مۆتفیق گۆج‌لری ایران ممالیکی محروسه‌سینی ترک ائتدیک‌لریندن سوْنرا بیر اویوق (شبح/ فارس مدنیت راسیست‌لری نین دیلی ایله دئییلرسه، آرامگاه) دئیه تهرانین یاخینیندا، رئی شهرینده ریضاخان خاطیره‌سینه تیکینتی تیکمه‌گه و فارس مدنیت راسیست‌لیگی‌نی جانلاندیرماغا چالیش‌میش‌لار.
ریضاخانین گۆجلنمه‌سینده تجدۆد حیزبی‌نین (حزب تجدد) اؤنملی روْلو اوْلوب‌دور. بۇ حیزبین برنامه‌لرینده فارس‌دیلینی آیری دیللره اۆستۆنلۆک وئریب و بۆتۆن اؤلکه‌ده یایماق اؤنملی یئر توتوب.
بو دؤورده اۆچ نوفوذلو گۆنده‌لیک پان‌فارسلارین ایلک آددیملارین آتماق‌دا گۆجلۆ روْل اوْیناییب‌لار: ایرانشهر، کی حسن کاظم‌زاده، لندنده اوْلان ایرانین سفیرلیگی، ایدوارد براون‌ون حامی‌سی، و بیر دموکراتین قارداشی کی خیابانی زامانیندا تبریزدن تبعید اوْلونموشدور. ۱۳۰۱ -دن ۱۳۰۶ -جی ایله دک برلین شهرینده یاییلب‌دیر. فرنگستان کی مشفق کاظمی ۱۳۰۳ -دن ۱۳۰۵-ه دک آلمان‌دا یاییب و آینده کی محمود افشار سیستانی ۱۳۰۴-ده تهراندا تمل‌ین قوْیدو.
آینده گۆنده‌لیگی «مطلوب ما: وحدت ملی ایران» یازی‌سی‌لا باشلانیردی:
افشار یئنه‌ده همین گۆنده‌لیک واسیطه‌سی‌له دئییر کی بیزیم تمل گؤرَو و وظیفه‌لریمیز بیر مرکزی و گۆجلۆ دؤولت یاراتماق، فارس دیلینی غئیرفارس توْپلوم‌لار آراسیندا یایماق و عرب و تۆرک قبیله‌لرین سینیرلاردان (مرزلردن) ایچری بؤلگه‌لره کؤچۆرتمک‌دیر.
پان‌فارسیسم‌ین اساسلاری
۱- -مادلار و پارت‌لار حؤکومتی‌ندن قاباق اوْلان غئیری آریایی تاریخی سیلمک.
۲- ایران‌دا یاشایان تۆرک‌لر، عرب‌لر و باشقا غئیر آریایی خالق‌لارا، آریایی باستانی سوْی و کؤک تعریف ائتمک.
۳- ایران‌ین گئرچک دۇرومونو، یوخاری‌داکی بندلره یاخین‌لاشدیرماق (فارس‌دیلی‌ندن باشقا دیل‌لری محو ائتمک، یئرآدلارین فارس‌لاشدیرما و…)
۴- عربی – ایسلامی تمدونون و تۆرک‌لرین حؤکومتی‌نین تاثیرین ضعیف گؤسترمک و عئینی حال‌دا هخامنشی، ساسانی و صفویه حؤکومتی‌نین نقشینی بؤیۆک گؤسترمک. صفوی‌لری سئومک‌له تۆرک‌لری سئومه‌مک اوْنا گؤره یارانیب کی، صفوی‌لر اوروپا قودرت‌لری‌له عوثمان‌لی حؤکومتی علئیهینه چالیشیردی. بۇ اساس‌دا پان‌فارس‌لار چالیشیرلار، صفوی‌لرین کؤکۆنو تۆرک یوخ فارس گؤسترسینلر.
اوْن‌دوْققوزونجو عصرده آریالارین کئچمیشینی پرستیش ائتمه‌گین باشلاماسی و اوْنون پهلوی دؤورۆنده گئنیشلنمه‌سی، بیریتانیا، ایران و هیندده ایستعماری هدف‌لری‌نین گئنیشلنمه‌سی‌له سیخ ایلگی‌سی واریدی. بیریتانیانین سیاست‌چی‌لری ایران و هیندوستان‌دا اؤز ایقتیصادی، سیاسی اۆستۆنلوک و اوْلماقلارین توجیه ائتمک اۆچۆن و اصلینده ائورنسل ایمپیراتورلوغون قوروب و گئنیشلندیرمک اۆچۆن بۇ دۆشونجه‌نی گئنیشلندیریردیلر کی ایران‌لی‌لار، هیندلی‌لر و اوروپالی‌لار «آریایی» و یا «هیند اوروپالی» بیر نیژاددان‌دیرلار بلکه بۇ واسیطه‌ایله اوْنلارین دۆنیایا و ایران‌لا هینده آجیناجاق‌لی اۆستۆنلوگو شیرین اوْلسون و موستملکه‌چی‌لیگین خوشاگلمز اۆزو «بیراولان نیژاد» نظریه‌سی آلتیندا گیزلی قالسین. ایران‌داکی آریایی کئچمیشینی عیبادت ائتمک دالغاسی و ۲۵۰۰ ایل شاهنشاهی (هخامنیش‌لردن بۇ اۆزه)، هم هخامنیش‌لردن اؤنجه ۴۰۰۰ ایل تاریخی یاددان چیخارتماق‌دادیر و هم ۱۴ عصر ایران‌دا یاشایان مذهبی اینکار ائدیر.
راسیسم
پان فارسلارین دۆشۆنجه‌لرینده بۆتون ایران فارس کؤکن‌لی‌دیرلر و سوْنرادان بعضی منطقه‌لرده فارس دیلی اونودولوب و اوْنون یئرینه مثلاً، تۆرکجه گئنیش‌لشیب. بونا اساساً بۇ موهاجیم دیل‌لر آرادان گئتمه‌لی و میلّت اؤز حقیقی دیل‌لرینه (فارس دیلینه) قاییتمالی‌دیرلار.
ایسلام‌دان اؤنجه و سوْنراکی تاریخ
پان فارس‌لار ایران‌ین بۆتون یاخشی‌لیق‌لارینی ایسلام‌دان اؤنجه‌کی تاریخ‌ده اوْلان هخامنشی‌لر و ساسانی‌لره باغلاییرلار و بۆتون پیس‌لیک‌لری ایسلام، عرب و تۆرک‌لرین بوْینونا آتیرلار و اوْنلاری لعن و نیفرین ائدیرلر.
عرب‌لر «سوسمارخور» (کرتنکله یئیَن) و تۆرک‌لر «مهاجمان وحشی» (وحشی موهاجیم‌لر) آدلانیرلار. پان فارس‌لار بوردا بؤیۆک تناقوض‌لارلا اۆز به اۆز دۆرلر. مثلاً، حمله زامانی بۇ قاورام‌لاردان فایدالانیرلار، سوْنرا مجبوردورلار صفوی‌لره و نادیر شاها آریایی سوْی وئرمه‌گه چالیشالار و یا اوْنلاردان تعریف ائدن‌ده تۆرک لردن آد آپارمایالار. آیری اؤزل‌لیک بۇدور کی یامان دئینده «تۆرک» قاورامیندان فایدالانیرلار و یاخشی سؤز دئینده «تُرک زبان» (تۆرک دیللی) قاورامیندان فایدالانیرلار.
پان‌فارسیسم‌له اوْبیری پان‌لارین فرقی
چوْخلو پان نهضت‌لری، ادبیات و کۆلتۆرل چالیشمالاردان باشلانیر و موساعید بیر دۇروم‌دا سیاسی حرکت‌لره چئویریرلر و سیاسی دۆنیادان اوزاق دۆشن‌دن سوْنرا، یئنی‌دن اینجه‌صنعت و ادبیات مئیدانی‌نا قاییدیرلار. پان آمریکائیسم ۱۸۲۸-جی ایل‌ده پانامادا سیموْن بولیوار قوردوغو سمیناردا باشلاندی و ۱۸۹۰-جی ایل‌ده پان آمریکائیسم ایتتیفاقی رسمن تأسیس اوْلدو. بۇ ایتیفاقین گؤردۆگو ایش‌لردن، بیر کیتاب ائوی تأسیسی و توریسم و آلیش–وئریشه یاردیمی ایدی.
پان‌ایسلامیسم، کیلاسیک صورت‌ده جمال‌الدین افغانی‌نین حرارت‌لی دانیشیق‌لاری و بیلدیریش‌لرینه باغلی‌ایدی و عوثمانلی زامانی ایکینجی سولطان عبدالحمیدین حیمایتی آلتیندایدی.
پان‌عربیسم و پان‌آفریقائیسم، ایستیعمار قاباغیندا دورماق روحو کیمی ساییلیر. بوگون عرب بیرلیگی و آفریقا اؤلکه‌لر بیرلیگی بۇ دۆشۆنجه‌لرین سمبولیک و تشریفاتی نوماینده‌سی‌دیر.
پان‌فارسیسم بیر ادبی نهضت و یا سیاسی حرکت‌دن قالخماییب. بۇ پان، باتی اؤلکه‌لری‌نین صرف ائتدیگی گۆج اساسیندا یارانیب و ۱۲۹۹ کودتاسی نتیجه‌سینده قودرتی اله کئچیریب. موقاییسه اۆچۆن بیلمک لازیم‌دیر کی پان نهضت‌لری‌نین بؤیۆک اکثریتی، ان آزی نهضتی‌نین ایلک باشلانقیج گۆن‌لرین‌ده، غئیری دؤولتی و مۆستقیل ماهیت‌لری وار. بۇ دۇروم پان فارس‌لارین آلمان و اینگیلیس کومَگی‌له یارانماق‌لاری‌لا چوْخ فرق‌لی‌دیر. پان فارس‌لارین تأکید ائتدیک‌لری سمبول، فارس دیلی‌دیر. اۇنلارین پیس شانسیندان ایران‌ین یاری‌دان چوْخو فارس‌دیللی دئییل‌لر بلکه آیری دیل‌ده دانیشیرلار.
پان‌فارسیسم تکجه پان ژرمنیسم‌له اوخشارلیغی وار. چۆنکو اصلینده پان فارس‌لار، فارس‌لارین بیر اؤلکه‌ده ایتیحادینا یوخ، غئیری فارس‌لارین دیل‌لری و کۆلتۆرونون آرادان آپارماغی اۆچۆن چالیشیر.
پان فارس‌لارین ایستک‌لری نئجه حیاتا کئچیر؟
۱- قانون یازماق (فارس دیلی، ایرانین آنایاساسی اساسیندا رسمی دیل حساب اوْلونور و او بیری دیل‌لرین تحصیلی اۆچۆن هئچ بیر ایجبار یوْخ‌دور)
۲- غئیری قانونی ممنوعیت‌لر (قانون اساسیندا آیری دیل‌لر غئیری رسمی صورت‌ده تدریس اوْلونا بیلر و سینما، درگی و… آیری دیل‌لرده آزاد صورت‌ده یاییلابیلر، آنجاق بونلارین قاباغی‌ دا آلینماق‌دادیر)
۴- غئیری فارسی دیل‌لرین پرستیژین آزالتماق اۆچۆن سایکوْلوژی دؤیۆش (جنگ روانی)، اؤرنک اۆچۆن تۆرک‌لره «ترک خر» دئییرلر و دیل‌لرینی «ناقیص» حساب ائدیرلر.
۵- غئیری فارسی دیل‌لرین آرادان آپارماق اۆچۆن چالیشماق.
۶- صیرف فاشیستی پلان‌لار
۷- آموزیشی–تحصیلی سیستم
۸- قورخوتماق
آیری دۆشۆنجه‌لری حذف ائتمک
پان فارس‌لار چالیشیرلار کی ایران‌دا اوْلان آیری دۆشۆنجه‌لری و سس‌لری کسسین‌لرَ، بۇ یوْل‌دا دؤولتین گۆجۆندن و بۆتۆن تخریباتی گۆج‌لردن فایدالانیرلار. اؤرنک اۆچۆن پرویز ورجاوند ایران‌ین پرزیدنتی محمد خاتمی‌یه بئله بیر نامه یازیر کی گرگ ایران‌دا یاییلان فارسجا-تۆرکجه درگی‌لر تئزلیک‌له باغلانا و اوْنلارین علئیهینه جیدّی آددیم‌لار آتیلا یوخسا مملکتین میلّی کیملیگی بؤیۆک خطرده‌دیر.
آیری اؤرنک‌ده «شرق» قزِتی دوْکتور حسین صدیق‌ی «کسروی»نی نقد ائتدیگی کیتابی یایماق اۆچۆن «پان تُرکیست» و ایرانین دۆشمانی آدلاندیریب و دؤولت‌دن ایسته‌ییب کی بئله کیتاب‌لارین یاییلماسی‌نین قاباغی تئزلیکجه آلینسین.
قزت‌لر
کاوه، ایرانشهر، فرنگستان
عالیم‌لر و سیاست‌چی‌لر
میرزا فتحعلی آخوندوف، جلال‌الدین میرزای قاجار، میرزا آقاخان کرمانی، سئیید احمد کسروی، سئیید حسن تقی‌زاده، دوْکتور ارانی، حسین کاظم زاده ایرانشهر، ملک‌الشعرای بهار، ابراهیم پورداود، سئیید رضا میرزاده عشقی، فرخی یزدی، عارف قزوینی، ذبیح بهروز، صادق هدایت، دوْکتور محمود افشار، محمد علی فروغی، سلیمان میرزا اسکندری، داور، تیمور تاش، اردشیر جی
اوروپالی‌لار
سردنیس رایت، جان مِلکوم، کنت گوبینو، ارنست رِنان
آذربایجان تۆرکلری‌ ایله دۆشمان‌چیلیق
ایران‌دا تۆرک‌لرله دۆشنمان‌چی‌لیق تاریخ سینیرلاریندا قالخیب افسانه و اوسطوره‌ ایله باغلی‌دیر. فردوسی‌نین شاهنامه‌سی‌نین کؤکۆ ایران‌لی‌لارلا توران‌لی‌لارین دۆشمان‌چی‌لیغی اۆستۆنده قوْیولوب. یانلیش یوْلا گئتمه‌گی گؤسترمک اۆچۆن «ره به ترکستان بردن» تۆرکۆستانا یوْل گئتمک کیمی مَثل ایفاده اوْلونور. حاق یئمک و زور دئمک اۆچۆن «ترکتازی» قاورامیندان فایدالانیلیر.
بعضی‌لری بونون اۆچۆن ریضاخان‌ین قاجارلار حؤکۆمتی‌ ایله دۆشمان‌چیلیغینی دلیل گتیریرلر. آیری باخیش‌لا بۇ دۆشمان‌چی‌لیغین سببین باش آچماق اۆچۆن آذربایجانین مشروطه اینقیلابی و شئیخ محمد خیابانی قیامینا دیقّت یئتیرمک لازیم‌دیر. بون‌لار وثوق‌الدوله‌نین ۱۹۱۹ قراردادی علئیهینه‌ایدی. او زامان آذربایجان اوروپا یوْلوندا اوْلدوغو اۆچۆن ان آییق جاماعاتا صاحیب ایدی، بۇ اعتیراض‌لار باعیث اوْلدو تا تۆرک‌لردن نیفرت، اینگیلیس‌لی‌لر و اوْنون قوللوق‌چولاری‌نین آراسیندا چوْخالسین و ایران اۆچۆن تعریف‌له‌نن یئنی هؤویّت‌ اۆچۆن ان بؤیۆک دۆشمان کیمی تعریف اوْلونسون. بۇ مسأله مسیحیت – ایسلام ساواشی‌ ایله‌ده اۆست–اۆسته دۆشۆردۆ.
۱۹۴۵ ایلینده آذربایجان ایشغال اوْلوناندان سوْنرا پهلوی رژیمی آذربایجان‌دا کیتاب یاندیرما مراسیمینه کئچدی. بۆتۆن تۆرکجه یازیلان کیتاب‌لار -مضمونونا باخمایاراق- توپلانیب یاندیریلدی، تۆرکجه یازارلار و شاعیرلر زیندانا سالینیب و یا سۆرگۆنه یوللاندیلار. بۇ ایللردن آذربایجان‌دا «دیرَنیش ادبیّاتی» یاراندی.
جلال آل احمد ایران‌دا گئدن تۆرک دیلی ایله دۆشمانچیلیغی بئله توصیف ائدیر:
"... آما حاقلاری یوْخدور اؤز آنادیللرینی اینجه‌صنعت، کۆلتۆر، مطبوعات و ایلگی‌لی آراجلاردا و توْپلومسال خدماتدا ایشله‌ده‌لر. مجبوردورلار فارسجادان فایدالانالار. یانی اوْخول‌لاردا، رادیوْدا، تلویزیوندا و مطبوعاتدا و دؤولتله نامه‌لشمه‌ده آنادیللری‌نین ایشلنمه‌سی قاداغادیر. ..... و ایندی ۴۰ ایلدن چوْخدور ایران حؤکومتلری‌نین بۆتۆن چالیشمالاری تۆرک دیلی‌نین محو ائتمه‌گینده‌دیر، آرتیق محو ائتمکدن باشقا اوْنو آذری آدلاندیریرلار، تحمیلی دیل سانیرلار…
آریایی راسیسم چالیشیر ایران‌دا یاشایان تۆرک‌لرین دیلینی آیری-آیری دیل حساب ائتسین، عئینی زامان‌دا گیلکی، مازنی، لری و باشقا دیل‌لری فارس دیلی کیمی تقدیم ائتمه‌گه چالیشیر. بۇ باخیش‌لا چالیشیلیر کی همدان، قزوین، ساوه، تهران، ایصفاهان، شیراز و… تۆرک‌لری‌نین دیلینی بیر-بیریندن آیری گؤسترسین. اؤرنک اۆچۆن اوْنلار قاشقای دیلی، سونقور دیلی، افشار دیلی و یا زنجان تۆرکجه‌سی، همدان تۆرکجه‌سی و… یانلیش آدلاندیرمالاردان فایدالانیرلار. بۇ آدلاندیرمالار سیاسی یؤندن پروبلملی و ایستعماری مضمون‌لودور.
منابع
بؤلمه:الیفبا اساسیندا سئچیلمیش مقاله‌لر بؤلمه:ایران بؤلمه:عیرقچیلیک بؤلمه:History of Iran بؤلمه:ایران مدنیتی بؤلمه:Iranian nationalism بؤلمه:Nationalism in Afghanistan بؤلمه:Nationalism in Iran بؤلمه:Nationalism in Pakistan بؤلمه:Nationalist movements in Asia بؤلمه:Pan-nationalism بؤلمه:Politics of Iran
اریوانیمامو، امبوهیماسینا
اریوانیمامو، امبوهیماسینا (اینگیلیسیجه: Ambohimasina, Arivonimamo)  ماداقاسکار اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۱۲۶۳ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۵۰۰۰ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
فینی، تکزاس
فینی، تکزاس (اینگیلیسجه:Finney, Texas ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۷۰ نفر ایمیش و تکزاس ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Finney, Texas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
دوبیژن
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dobieżyn»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ایان کالدرون
ایان کالدرون (اینگیلیسجه:Ian Calderon) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. وایتیر شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
ریس ایوانز
ریس ایوانز (اینگیلیسجه: Rhys Evans) (دوْغوم:January 27, 1982 سوئیندون) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
کوبانکا، آلتای دیاری
کوبانکا، آلتای دیاری (Kubanka, Altai Krai Кубанка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای دیارینده یئرلشیب.
ایان کالدرون
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:کالیفورنیا دموکراتلاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار
کوبانکا، آلتای دیاری
قایناقلار
بؤلمه:آلتای دیارین کندلری
آقوست لس
آقوست لس (اینگیلیسجه: August Lass) (دوْغوم:August 16, 1903 Tallinn) بیر فوتبالیست. ایستونی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۰۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۶۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ایستونی دوغوملولار بؤلمه:فوتبال قولرلری
کومارووو، باشقیردیستان
کومارووو، باشقیردیستان (Komarovo, Republic of Bashkortostan Комарово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
صعصعه بن صوحان
صعصعه بن صوحان، حضرت علی صحابه سی ایدی.
ماوای, جالاندهار
ماوای, جالاندهار(اینگیلیسجه:Mawai, Jalandhar) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
فابیو روسیتو
فابیو روسیتو (اینگیلیسجه: Fabio Rossitto) (دوْغوم:September 21, 1971 آویانو) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ماوای, جالاندهار
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
شنن سیتی، آیووا
شنن سیتی، آیووا (Shannon City, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۰۶ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۷۱ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۶۶٫۹ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. شنن سیتی دنیز سئوییه‌سیندن ۳۷۳ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
کومارووو، باشقیردیستان
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
ایسماعیلیه
ایسماعیلی‌لر یوخسا ایسماعیلیه فیرقه‌سی بیر شیعه چیلیک مسلکیدی. ایمام صادیق اوغلو ایسماعیلی یئتدینجی ایمام بیلیبلر. ایکی بؤلوم نزاری لر و مستعلی لر فیرقه‌سینده.
نزاریلر چوخلو ایراندا یاشیردیلار و میصر اؤلکه سی مستعلی اولوردو. نزار و مستعلی المستنصر میصرین فاطمی‌لر حاکیمینین اوغلانلاریدی و اونون اؤلومونه حوکومت اوسته قاریشیق دوشدو و مستعلی نزار یئرینه تخت اوسته چیخدی.
نزاری ایسماعیلی‌لر الموت قلعه سینده حسن صباح الی ائیله قورولدو و حسن صباح بو فیرقه نی بوتون قزوین زنجان و ری (آراگی) شهرلرینده حاکیم ائتدی.ایندی بو فیرقه ایراندا چوخ چوخ آزدی و هندوستان و افغانیستان و میصرده نئچه آداملار بو مسلکده واردی.
ایندیکی نزاری ایسماعیلی لرین ایمامی کریم آقاخاندی و ژنو شهرینده دونیایه گلیب. ایندی پاریسده اولور.
قرامطه یوخسا باطنی
قرمطی یوخسا ملاحده آدلانیردیلار و قاریش دورانلار اولارین آدلارین قرمطی سسله دیلر. ایسماعیلی لر اوزلرینه دعوت یوخسا هادی دعوتی آد وئریبلر.عربلر اولارا باطنی (ایچئریده) آد وئریب.چون ایسماعیلی لر قورآن اۆچون بیر ایچئری و درین معنی بیلبلر و قورآنین گوروشن سوزلرین قبول ائدمیردیلر قورآن معناسین اوزلریندن بیر ایچئریده اولان سوزلر ائیله معنی ائددیلر.
قایناق
فارسیجا ویکی پدیا
ماکسیم بوسیس
ماکسیم بوسیس (اینگیلیسجه: Maxime Bossis) (دوْغوم:June 26, 1955 Saint-André-Treize-Voies) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. فرانسه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
Maxime Bossis
بارابا تورکجه‌سی
بارابا تورکجه‌سی و یا بارابا تاتار دیلی سیبریده تخمیناً 8000 نفرین دانیشدیغی تورک دیلیدیر. تاتار دیلینه چوخ یاخیندیر. بو سببدن بعضی دیلچیلر بو دیلین تاتار دیلینین بیر قولو اولدوغونو ایددیعا ائدیرلر.
کؤشکی بالابان(اویون)
کؤشکی بالابان - آذربایجان دا ان چوخ یازقاباغی (بایرام‌قاباغی) گونلرده اساساً اوشاق و گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر.
عومومی معلومات
بیر مودّت بوندان اوّل بایرام‌قاباغی گونلرده، شنلیکلرده، ییغینجاقلاردا آذربایجا‌نین چوخ یئرلرینده، خوصوصاً آراز چایی قیراقلاریندا بؤیوک یاشلی اوشاقلار و جاوانلار دسته-دسته توپلانیب کؤشکی بالابان اویونونو اوینایاردیلار.
اویونون قایدالاری
اونلاردان قووّتلیلری 5-7 نفر بیرینجی جرگه‌نی دوزلدیب اللرینی بیر-بیریلری‌نین چیگنینه قویوب دوراردیلار.ایکینجی جرگه 3-5 نفر اولوب بیرینجیلرین چیگنینه چیخیب دوراردیلار. اوچونجو جرگه ایسه 2-3 نفردن عیبارت اولوب ایکینجی جرگه‌‌نین چیگنی اوسته چیخیردیلار. سونرا بیر یئرده کؤشکی بالابان ماهنیسینی اوخویوب دولاناردیلار. کؤشکی بالابان آرازا باخار،
آرازین سویو گؤزلردن آخار.
آی آراز، قورو، آخما بیر زامان،
آی بیزی اودا یاندیریب یاخان.
آرازین سویو گؤزلردن آخار،
آی جانیم آراز، آی گؤزوم آراز،
سن دایانماسان، من اودلانارام..
گون باتان زامان قلبیم دارالیر،
باغریم اولور قان، رنگیم سارالیر،
کؤشکی بالابان آرازا باخار،
سن دایانماسان، من اودلانارام. بو اویوندا اویونو باجارمایانلار اویوندان کنارلاشدیریلیردی. قالان اویونچولار اویونون سونونادک اویناییر. اویوندا غلبه قازانماق، ائلجه ده اودوزماق کیمی قایدالار یوخدور.
قایناق
بؤلمه:آذربایجان خالق اویونلاری
میاقی اوستانی
میاقی اوستانی (Miyagi Prefecture) ژاپون دا یئر آلان بیر اوستان دیر.
بونر ایسپرینقز، کانزاس
بونر ایسپرینقز (اینگیلیسجه: Bonner Springs, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۱۲ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۷۸۰۴ نفر ایدی.
میاقی اوستانی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Miyagi Prefecture»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:اوستانلار
دیمیتری نانوپلوس
دیمیتری نانوپلوس (Dimitri Nanopoulos) بیلیم اینسان. ۱۳ سپتامبر ۱۹۴۸ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. دیمیتری نانوپلوس آتن بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری تکزاس ای اند ام بیلیم‌یوردو‌دیر. اوْ فیزیک ساحه‌سینده چالیشیب.
بونر ایسپرینقز، کانزاس
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
دیمیتری نانوپلوس
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dimitri Nanopoulos»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کولفوسریل پالمیتات
کولفوسریل پالمیتات (آیوپاک آدی: 2,3-di(hexadecanoyloxy)propyl 2-trimethylazaniumylethyl phosphate, Colfosceril palmitate) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۷۳۴٫۰۳۹ دیر.
دیمیتری نانوپلوس
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
کولفوسریل پالمیتات
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
قرَق(اویون)
قَرَق  - آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرام‌قاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر واختلاردا، اساساً گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر.
اویونون قایدالاری
معلوماتا گؤره، قَرَق اویونوندا 6-8 نفر ایشتیراک ائدیرمیش. مئیدا‌نین اورتاسیندا باسدیریلمیش هوندور دیرگین-"قَرَق" آغاجی‌نین اوجونا ایچی گوموش پوللا دولو کیچیک بارداق و قیزیل بیر جام-پیاله قویولور. ائل-اوبا شنلیکلرینده، طنطنه‌لی گونلرده کئچیریلن اویونلاردا بارداق قیزیل سیکّه‌لرله دولدورولموش. اویونچولار آتلارینی چاپاراق موعیّن مسافه‌دن تک-تک هدفه اوخ آتیرلار. هدفی ووران غالیب ساییلیر و بارداقدان تؤکولن سیکّه‌لر اونا چاتاردی.
قایناق
بؤلمه:آذربایجان خالق اویونلاری
الوها، اورقن
الوها، اورقن (اینگیلیسجه:Aloha, Oregon ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۹۴۲۵ نفر ایمیش و ۱۹٫۱ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و اورقن ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Aloha, Oregon»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کوزو اونو
کوزو اونو (ژاپونجا: 宇野 弘蔵 )، (دوغوم: ۱۲ نوامبر ۱۸۹۷ - اؤلوم: ۲۲ فوریه ۱۹۷۷) بیر ژاپونلو ایقتیصادچی ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:ژاپونلو ایقتیصادچیلار
آمبن
آمبن کند اندونزی نین بير شهري دير. بو شهرين ۲۰۰7 اينجي ايلده ۳۷۹٫۷۱۵نفر اهاليسي وارميش.
قايناق‌لار
بؤلمه:اندونزی شهرلری
رالستون، نبراسکا
رالستون، نبراسکا (Ralston, Nebraska) آمریکانین نبراسکا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴٫۲۷  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۵۹۴۳ نفر دیر. بۇ شهر ۳۴۹ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ralston, Nebraska»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:نبراسکا ایالتین شهرلری
پیتراشکی (وارمی-ماسوری)
پیتراشکی (وارمی-ماسوری) (لهیستانجا: Pietraszki, Warmian-Masurian Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و وارمی-ماسوری اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
ویلا ده مایو
ویلا ده مایو (Villa de Mayo) آرژانتین اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و 20 متر دنیز سئویه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 43,405 نفر دیر.
پیتراشکی (وارمی-ماسوری)
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
ویلا ده مایو
قایناق‌لار
بؤلمه:آرژانتین شهرلری
پیتراشکی (وارمی-ماسوری)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pietraszki, Warmian-Masurian Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
توماس ئی. لاتیمر
'''توماس ئی. لاتیمر''' (اینگیلیسجه: Thomas E. Latimer) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، مینه‌سوتا بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۷۹ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۳۷ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۷۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۳۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:هیلیارد، اوهایو دوغوملولار بؤلمه:مینیاپولیس تاریخی
رناتو زیرو
رناتو زیرو (اینگیلیسجه: Renato Zero) موسیقیچی - پاپ، پاپ راک، سول، راک اند رول موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. رناتو زیرو ۳۰ سپتامبر ۱۹۵۰ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
بیرون جی. روجرز
'''بیرون جی. روجرز''' (اینگیلیسجه:Byron G Rogers) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. قرینویل شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. دنور شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۰۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:کولورادو دموکراتلاری بؤلمه:قرینویل، تکزاس دوغوملولار بؤلمه:دنور سیاستچیلری بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
ایشلئیتر، میسیسیپی
ایشلئیتر (اینگیلیسجه: Schlater, Mississippi) آمریکانین میسیسیپی ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۹۵ نفر ایدی.
آرمور، نیویورک
آرمور (اینگیلیسجه: Armor, New York) آمریکانین نیویوک ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
اومود ایشیغیم (فیلم)
اومود ایشیغیم (Silver Linings Playbook, Umut Işığım, ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک رومانتیک کومدی فیلم. فیلمین باش روْللارینی کریس تاکر، رابرت دنیرو، جنیفر لارنس، بردلی کوپر جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین دنی الفمن یارادیب. ۲۰۱۲ میلادی ایلینده ۸ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزه‌یه لایق گؤرولموش‌دور.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۲-جی ایلین فیلملری بؤلمه:آمریکانین کومدی-درام فیلملری بؤلمه:آمریکا فیلملری بؤلمه:آمریکانین ملودرام فیلملری بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری رومانلارینا اساسلانان فیلملر بؤلمه:2008 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
اومتوآت
اومتوآت (Omethoate) بیر اورقانیک بیلشیک.
دایزن مادا
دایزن مادا (اینگیلیسجه: Daizen Maeda)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو. ژاپون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
رؤیالارینی منه دئ
رؤیالارینی منه دئ ، سیدنی شلدون الی ایله یازیلمیش بیر رومان کیتابیدیر.
قایناقلار
بؤلمه:رومان کیتابلاری
فیلدز لندینق، کالیفورنیا
فیلدز لندینق، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:Fields Landing, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۷۶ نفر ایمیش و ۰٫۷۲۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Fields Landing, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تامبون
تامبون کند اندونزی نین بير شهري دير. بو شهرين ۲۰۰7 اينجي ايلده ۳۵۸٫۷۸۴نفر اهاليسي وارميش.
قايناق‌لار
بؤلمه:اندونزی شهرلری
پاسئت
پاسئت کند اندونزی نین بير شهري دير. بو شهرين ۲۰۰7 اينجي ايلده ۳۶۸٫۰۴۰نفر اهاليسي وارميش.
قايناق‌لار
بؤلمه:اندونزی شهرلری
منت-راس
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Montrás»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
External links
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
بریساقو-والتراوالیا
بریساقو-والتراوالیا (ایتالیاجا: Brissago-Valtravaglia) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۱۹۳ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۲۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لومباردیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Brissago-Valtravaglia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
کیمبرلی اماتو
کیمبرلی اماتو (اینگیلیسجه: Kimberly Amato) آمریکالی اوْیونچو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kimberly Amato»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
ایزمایلووو
ایزمایلووو (Izmaylovo District Измайлово) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر
اوکستایتیجا ایستادیومو
اوکستایتیجا ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Aukštaitija Stadium) لیتوانی شهرینده بیر ایستادیومدور. 1905 ایلینده تاسیس اوْلونوب. بۇ ایستادیوم عۆمومی‌لیکده ۴٬۰۰۰ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Aukštaitija Stadium»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایستادیوملار
وسلی ناد موراوو
وسلی ناد موراوو (چک‌جا: Veselí nad Moravou) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۱۷۱۳ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۳۵٫۴۴ کیلومتر موربّع ایدی و گونئی موراویا اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Veselí nad Moravou»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
دوبیشوویتسه (اوپوله)
دوبیشوویتسه (اوپوله) (لهیستانجا: Dobieszowice, Opole Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و اوپوله اوستانینده یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dobieszowice, Opole Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
پریونودون لینسانق
پریونودون لینسانق (Banded linsang، ، Полосатый линзанг، Bänderlinsang) ییٛرتیجیلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:ییٛرتیجیلار بؤلمه:ممه‌لیلر
دونالد هویینق
دونالد هویینق (Donald H. Owings) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۷ دسامبر ۱۹۴۳ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. دونالد هویینق واشینقتون بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Donald H. Owings»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
بیلیچودو
بیلیچودو(اینگیلیسجه:Bilichodu) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
تورتیک، روسیه
تورتیک، روسیه (Turtyk Туртык) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
دون ائی. جی. اوفام
'''دون ائی. جی. اوفام''' (اینگیلیسجه: Don A. J. Upham) آمریکالی وکیل، نیظامی و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. یونین بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۰۹ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۷۷ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۰۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۷۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
ساماریندا
قايناق‌لار
بؤلمه:اندونزی شهرلری
سان لورنسو
سان لورنسو (San Lorenzo, Santa Fe) آرژانتین اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و  متر دنیز سئویه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 159.184 hab.[1] نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آرژانتین شهرلری
اولا، لوئیزیانا
اولا (اینگیلیسجه: Olla, Louisiana) آمریکانین لوئیزیانا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۳۵۳ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اومبلولون
اومبلولون (Umbellulone) بیر اورقانیک بیلشیک. کتون کیمی تانینیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
فولانی‌لر
فولانی‌لر (اینگیلیسی‌جه: Fula people، عرب‌جه: شعب الفولاني، آنادولو تورکجه‌سی: Pöller، فارسجا: مردمان فولانی) - بیر قومی گروه چوْخ‌لاری نیجریه, قینه, قینه بیسائو, کامرون, سنقال, قامبییا, مالی, نیجر, بورکینافاسو, غنا, سودان, چاد, موریتانی دا یاشاییرلار.
قایناقلار
بؤلمه:خالقلار
Frisians
لی-آن-سی
لی-آن-سی (اینگیلیسی‌جه: Leigh-on-Sea) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 22509 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
۱۷۸۲-جی ایلده دانمارک
اؤلوملر
Prinsesse Charlotte Amalie af Danmark og Norge.JPG
تارانتو
تارانتو (ایتالیاجا: Taranto) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Taranto»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
سیرکووو، روسیه
سیرکووو، روسیه (Syrkovo Сырково) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
پئرسیت سی توان
پئرسیت سی توان کند اندونزی نین بير شهري دير. بو شهرين ۲۰۰7 اينجي ايلده ۳۴۷٫۸۲۷نفر اهاليسي وارميش.
پیتنا
پیتنا (لهیستانجا: Pietna) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و اوپوله اوستانینده یئرلشیر.
آندریو آر. برودبک
'''آندریو آر. برودبک''' (اینگیلیسجه: Andrew R. Brodbeck) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۶۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۳۷ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۶۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۳۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
پیتنا
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pietna»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پایاس
قايناق
توركجه ويكيپديا
بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
تورکیه
بؤلمه:تورکیه شهرلری
سانکرایل, جارقرام
سانکرایل, جارقرام(اینگیلیسجه:Sankrail, Jhargram) هیندوستان اؤلکه‌سینین باتی بنقال ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده بنقال دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
هادالقا
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
مورا، مینه‌سوتا
مورا، مینه‌سوتا (Mora, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 3.16 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 3571 نفر دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:مینسوتا ایالتین شهرلری
امبوهیپو
امبوهیپو (اینگیلیسیجه: Ambohipo)  ماداقاسکار اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۱۲۳۹ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۴۰۰۰ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
هنری وارنر اسلوکوم
هنری وارنر اسلوکوم (اینگیلیسجه:Henry Warner Slocum) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
فارقوت، آیووا
فارقوت، آیووا (Farragut, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۰۶ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۸۵ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۴۵۶٫۷ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. فارقوت دنیز سئوییه‌سیندن ۲۹۲ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
فنلاند کورد‌‌‌‌لری
فنلاند کورد‌‌‌‌لری (اینگیلیسی‌جه: Kurds in Finland، فارسجا: کردهای فنلاند) - بیر قومی گروه بۇ اتنیک قومی کورد دیلی ایله دانیشیرلار.بۇ خالق‌دا ان گئنیش یاییلمیش دین ایسلام دیر.
گؤرونتولر
بؤلمه:خالقلار
دبلیو. چپمن رورکامب
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۹۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۷۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:باتی ویرجینیا سناتورلار بؤلمه:باتی ویرجینیا جومهوریتچیلر بؤلمه:کاوینقتون، ویرجینیا دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
قیز-قوو(اویون)
بندانگشتی|قیز قوْو اویونو قیز-قوْو- آذربایجان دا ان چوخ یازقاباغی (بایرام‌قاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر مؤوسوملرده اساساً گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیری اولموشدور.
عومومی معلومات
آذربایجا‌ن ین قدیم خالق اویونلاریندان بیری اولان قیز-قوْواویونو داها چوخ اورتا آسیا دا وقازاخیستان دا یاییلمیشدیر. آذربایجا‌نین بعضی بؤلگه‌لرینده بو اویونو قیز-قوُ آدلاندیریرلار.
اویونون قایدالاری
اویوندا بیر نئچه جوتلوک آتلی اوغلان و آتلی قیز یاریشیرلار. اویون اۆچون موعیّن ائدیلمیش مسافه‌‌نین بیرینجی حیصه‌سینده ( بو مسافه عادتاً 300-400 متره برابر اولور ) آتلی اوغلان قوووب قیزا چاتمالی و اونو اؤپمه‌لیدیر. اگر اوغلان قیزی اؤپه بیلمزسه، اوندا قاییدان باش قیز الینده‌کی قامچی ایله اوغلانی "جزالاندیریر". اویونچولاردان یاخشی آت سورمک باجاریغی طلب اولونور.
بو اویون تیم شکلینده ده کئچیریله بیلر. اویوندا ایجازه وئریلمه‌ین یئگانه شرط اوندان عیبارتدیر کی، قیزی اؤپمگه چالیشان اونون بوینوندان یاپیشا بیلمز. چونکی، بو زامان قیزین آتدان ییخیلماق تهلوکه‌سی وار.
قایناق
• آینا اوشاق انسکلوپدیاسی، ایدمان گوج و گؤزللیک. باکی، "آینا مطبوع ائوی". 2004. ص.94.
بؤلمه:آذربایجان خالق اویونلاری
۱۹۵۴-جو ایلده لائوس
بۇ مقاله ۱۹۵۴-جو ایلینده لائوسدا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۴-جو ایلده اؤلکه‌لر
اوروش پالیبرک
اوروش پالیبرک (اینگیلیسجه: Uroš Palibrk) (دوْغوم:March 22, 1992 Kranj) بیر فوتبالیست. ایسلوونی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بئنگ کولو
بئنگ کولو کند اندونزی نین بير شهري دير. بو شهرين ۲۰۰7 اينجي ايلده ۳۴۰٫۴۰۶نفر اهاليسي وارميش.
قايناق‌لار
بؤلمه:اندونزی شهرلری
پریم، آرکانزاس
پریم (اینگیلیسجه: Prim, Arkansas) آمریکانین آرکانزاس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
خورمدینلیلر حرکتی
خورمدینلیلر حرکتی، بابک خورمدین باشچیلیغی ایله ایراندا عربلر علیه ینه قورولان بیر حرکت ایدی.
پریونودون پاردیکولور
پریونودون پاردیکولور (Spotted linsang، ، Пятнистый линзанг، Fleckenlinsang) ییٛرتیجیلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:ییٛرتیجیلار بؤلمه:ممه‌لیلر
دوبیشوو (پومرانی)
دوبیشوو (پومرانی) (لهیستانجا: Dobieszewo, Pomeranian Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پومرانی اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 175 نفر ایمیش.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dobieszewo, Pomeranian Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
آلفاس دل پی
آلفاس دل پی (ایسپانجا: L'Alfàs del Pi) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و آلیکانته اوستانینده یئرلشیب. ۸۸ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۱۹٫۲۶ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۲۱۷۰۰ نفر دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Alfaz del Pi»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).