cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایوان، پنسیلوانیا
ایوان، پنسیلوانیا (اینگیلیسجه:Avon, Pennsylvania ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۸۵۶ نفر ایمیش و ۴٫۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و پنسیلوانیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Avon, Pennsylvania»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اواک سیتی، یوتا
اواک سیتی (اینگیلیسجه: Oak City, Utah) آمریکانین یوتا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۶۸ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۶۴۷ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مارک پل قوسالر
مارک پل قوسالر (اینگیلیسجه: Mark-Paul Gosselaar) آمریکالی اوْیونچو. ۱ مارس ۱۹۷۴ ‏ ایلینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1986–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mark-Paul Gosselaar»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
بنوآ آسو-اکوتو
بنوآ آسو-اکوتو (اینگیلیسجه: Benoît Assou-Ekotto) (دوْغوم:March 24, 1984 Arras) بیر فوتبالیست. کامرون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۸۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:آراس دوغوملولار بؤلمه:۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:تاتنهام هاتسپور کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:کویینز پارک رنجرز کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:سن-اتین کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:مس کولوبونون اویونچولاری
ایستاندارد سیتی، ایلینوی
ایستاندارد سیتی (اینگیلیسجه: Standard City, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۴۶ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مسکو، آیداهو
مسکو، آیداهو (Moscow, Idaho) آمریکانین آیداهو ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۳۸۰۰  نفر  دیر.
آلاتانا، روسیه
آلاتانا، روسیه (Alatana Алатана) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
۲۰۱۴-جو ایلده ایران
بۇ مقاله ۲۰۱۴-جو ایلینده ایراندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۴-جو ایلده ایران بؤلمه:۲۰۱۴-جو ایلده اؤلکه‌لر
هولت، میزوری
هولت، میزوری (اینگیلیسجه:Holt, Missouri ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۴۷ نفر ایمیش و ۱٫۱۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۶۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و میزوری ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Holt, Missouri»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کریس ریا
کریس ریا (اینگیلیسجه: Chris Rea) اینگیلیسلی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. کریس ریا ۴ مارس ۱۹۵۱ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
لزنیکووو، ولادیمیر اوبلاستی
لزنیکووو، ولادیمیر اوبلاستی (Lesnikovo, Muromsky District, Vladimir Oblast Лесниково) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
مقنولیا (آرکانزاس)
مقنولیا (آرکانزاس) (Magnolia, Arkansas) آمریکانین آرکانزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 16.3 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 11577 نفر و اها‌لی سیخلیغی 337.58 اینسان  کیلومتر موربّع دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:آرکانزاس ایالتین شهرلری
شارکیشلا
شارکیشلا تورکیه جۆمهوریتی‌نین بير بؤیوک شهري دير. بو شهرين ۲۰۰۹ اينجي ايلد ۲۰٬۶۷۱نفر اهاليسي وارمیش.
قايناق
توركجه ويكيپديا
بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
تورکیه
یاللی (رقص)
بندانگشتی|آذربایجان میلي رقصی یاللی، پوست مارکاسیندا یاللی — آذربایجان میلّی رقصی. ان قدیم رقص نؤوعلریندن بیریدیر. 2018-جی ایلین 26 نویامبر– 1 دسامبر تاریخلرینده ماوریتیوس جومهوریتی‌ نین پایتاختی پورت لویس شهرینده یونسکو-نون غئیری-مادّی مدنی ایرثین قورونماسی اوزره حؤکومتلرآراسی کومیته‌سی‌‌نین نؤوبتی 13-جو اوتوروموندا قبول ائدیلمیش قرارلا "یاللی (کؤچری، تنزره)، ناخچیوا‌‌نین عنعنه‌وی قروپ رقصلری" یونئسکو-نون تجیلی قورونما لیستینه داخیل ائدیلمیشدیر.
سؤز آچیمی
آذربایجا‌‌نین گونئی بؤلگه‌لرینده "یاللی"یا "هالای" دا دئییلیر. (آل/هال) کؤکوندن تؤره‌میشدیر. بیرلیک و آتش معنالاری احتیوا ائدیر. موغول "حالاه" فعلی سربست بوراخماق، راحاتلاشدیرماق معنالارینا گلیر. مانچور جا "هله" فعلی ده عئینی آنلاما گلیر.
تاریخچه
بندانگشتی|یاللی رقصی‌نین نوت یازیسی یاللی (هالای)، تورک و آلتای خالق مدنیتینده مراسیم رقصیدیر. کؤکلری میلاددان اوّلکی دؤورلره گیدن بیر اویوندور. حیاتین ائنئرژیسینی، دؤورونو، همرأی‌لیگی، حرکتی، دایانیب داوام ائتمگی و ریتمی احتیوا ائدر. آل هال سؤزجوگونون اودلا یعنی حیاتی ائنئرژییله باغلی اولماسی بو اویونا وئریلن اهمیتی گؤستریر. پریمیتیو فورماسی‌‌نین آدی آللی اولاراق بیلینر. قوبوستان آدلی بؤلگه‌ده قایالارا چکیلن کؤهنه چاغلارا عایید شکیللرده بو اویونون تصویر ائدیلدیگی گؤرولمکده‌دیر. ائللئی (آللای) آدلی ایلک آتا ایله ده علاقه‌لی گؤرونمکده‌دیر. یاکوت لار بو رقصه اوهوکای(Ohokay) دئیرلر.
"یاللی" سؤزونون آرخایک سینونیملریندن بیری چؤپپودور. "چؤپو" سؤزونه آذربایجان شاعیری قطران تبریزی‌‌ نین (1012-1088) "دیوان"اینداکی بئیتلرین بیرینده راست گلینیر. بئیتین ایضاحیندا "چؤپپو" سؤزونون یاللی‌یا بنزر، کوللئکتیو اویون اولدوغو بیلدیریلیر. دئمه‌لی، ق.تبریزی‌‌نین 11. عصرده یاشادیغینی نظره آلساق، اوندان اوّلکی عصرلرده ده قوبوستان قایا اوستو رسملرینده تصویر ائدیلن رقصلره بنزر "چؤپپو" آدلی کوتلوی اویونون ایجرا ائدیلدیگی احتیمالی اؤزونو دوغرولدور.
یاللی - رقص صنعتی‌‌نین ایلکین فورماسیدیر.
قوبوستانداکی قایا اوستو تصویرلرین یارانما تاریخی اوست پالئولیت دؤورونون اورتا داش (مئزولیت) دؤورونه عایید اولونور. بوراداکی قایا اوستو تصویرلر ایلک دفعه 1939-جو ایلده آشکار ائدیلمیش و ایلک تدقیقات ایشی امکدار علم خادیمی اسحاق جعفرزاده طرفیندن آپاریلمیشدیر. قوبوستا‌‌نین قایا اوستو تصویرلر کوللئکسیاسی بؤیوکداش، کیچیکداش، جینگیرداغ، یازیلی‌تپه، شونقار و شیخ‌قایا داغلاری ساحه‌سینده آشکار ائدیلمیشدیر. اوزونلوغو 15-20 ک‌م، ائنی ایسه 2 ک‌م اولان بو اراضیده "پئتروقلیف" اوصولو ایله چکیلمیش (معناسی؛ "داش اوزرینده ناخیش آچما") 6 میندن چوخ تصویر الده اولونموشدور کی، بو تصویرلرین بعضیلرینده ال-اله توتوب یاللی گئدن اینسان جیزگیلرینه راست گلیریک. اوردوبادین تیوی و نصیروازلی کندلری‌‌نین قوزئی دوغوسوندا یئرلشن، دنیز سویه‌سیندن 3907م یوکسکلیکده قرارلاشان گمی‌قایا داغینداکی قایا اوستو تصویرلر ایسه ایلک دفعه 1960-جی ایللرده قئیده آلینمیشدیر. بورادان چوخلو سایدا "قازما" ،"جیزما" ،"دؤیمه" اوصولو ایله ایجرا ائدیلمیش (چکیلمیش) رسملر و پیکتوقرافیک یازی نومونه‌لری تاپیلمیشدیر. گمی‌قایادا اوزون مودّت آرخئولوژی تدقیقاتلار آپارمیش ایستعدادلی عالیم-آرخئولوق ولی علی‌یئو طرفیندن اؤیره‌نیلمیش قایا تصویرلری آراسیندا بعضی رسملر "یاللی" رقصی‌‌نین تاریخیندن خبر وئریر. تصویرلرین بیرینده قایا‌‌نین مرکزی حیصه‌سینده اود و گونش رمزی ساییلان کیچیک دایره، اونون اطرافیندا ایسه قوللارینی یوخاری قالدیریب رقص ائدن اینسان رسملری حک اولونموشدور.
قدیم میدیا اراضیسینده آشکار ائدیلن، بویالی قابلار اوزرینده کیشیلرله یاناشی قادینلارین دا رقص ائتدیکلری تصویرلر، تک و کوللئکتیو صورتده اوینانیلان رقص شکیللری چکیلمیشدیر.
تاریخدن بیزه معلومدور کی، اوزون عصرلر بویو آذربایجاندا آتشپرستلیک حؤکم سورموشدور. عومومیتله، آذربایجان هر زامان عرضین اود مکانی، یانار اودلار یوردو ساییلمیشدیر. هئچ بیر بیلیگه مالیک اولمایان، اودون گوجونه اینانان ایبتیدایی اینسانلار اوو زامانی هانسیسا بیر وحشی حئیوا‌‌نین اوولانماسی سئوینجینی و یا موختلیف تاپینتیلارینی، الده ائتدیکلری یئنی نایلیتلرینی قئید ائتمک اۆچون تونقاللار قالایار، ال-اله وئریب جرگه-جرگه، قروپ حالیندا اودون اطرافیندا دؤوره ووراراق موختلیف رقصلر اوینایاردیلار. قدیم دؤورون بو عادت-عنعنه‌لرینده‌کی بعضی ائلئمئنتلر عصرلرین سوزگجیندن کئچه-کئچه بو گونوموزه‌دک گلیب چاتمیش و ایندی ده "یاللی"لاریمیزین ایفاسی زامانی ایستیفاده اولونماقدادیر. بئله کی، کئچمیشده گونشی، آیی، کولگی، اودو و سویو موقدس سایان اینسانلار ایندی ده باهارین (نووروزون) گلیشینی طنطنه ایله قئید ائده‌رک، بایرام گونونه کیمی دؤرد چرشنبه‌‌‌نین (سو، اود، تورپاق، کولک) هر بیرینده تونقاللار یاندیریر، اودون اوستوندن توللانیر، ال-اله وئره‌رک تونقال اطرافیندا یاللی گئدیرلر.
یاللیلار قدیم دؤورلردن بری آذربایجان اراضیسی‌‌نین ایندیکی شرور، اوردوباد، شاهبوز، شکی، کلبجر، لاچین، قازاخ و غربی آذربایجان اراضیسی اولان ایروان بؤلگه‌سینده چوخ گئنیش یاییلمیشدیر. بو بؤلگه‌لرده، اساساً تویلاردا و ائل شنلیکلرینده یاشلی اینسانلاردان باشلایاراق اوشاقلارا کیمی هر کس دسته توتوب یاللی گئدیبلر. عومومیتله، "یاللی" مفهومو آذربایجان خالقی‌‌نین دیلینده چوخ قدیم زامانلاردان مؤوجوددور. بئله کی، "یال" سؤزو – داغین یوکسکلیگینده یئرلشن دوزنگاه دئمکدیر. آذربایجاندا بئله اراضیلر سایسیزدیر. مثلا، گنجه‌‌‌نین 30 ک‌م جنوبوندا داغلیق یئرده سیرا ایله دوزولموش ساری قایالیقدا یئرلشن دوزنگاه "ساری یال" آدلانیر. کلبجر و لاچین اراضیسینده قیرخ‌قیز یایلاغی ایله چیلگز داغی‌‌نین آراسینداکی دوزنگاها "گؤدک یال" دئییرلر. عومومیتله، آذربایجاندا بو جور یئر آدلاری چوخلوق تشکیل ائدیر. "اوزون یال" ،"جیدیر یالی" ،"اویوقلو یال" و باشقالاری بئله اراضیلردندیر.
"یاللی" – همرأی‌لیک رمزیدیر. آذربایجا‌‌نین گؤرکملی بسته‌کاری افراسیاب بدلبیلی "یاللی" اویونونا یوکسک قیمت وئره‌رک یازیردی کی؛ "بورادا چوخ اینتیشار ائدن "یاللی" فورماسی بوتون بیر ائلین، بیر اوبا‌‌نین کوللئکتیو صورتده اؤز سئوینج دویغولارینی، باجاریق و ایستعدادینی تمثیل ائدن عظمتلی بیر یارادیجیلیغین پارلاق تظاهورودور".
یارانیشیندان تا بو گونه کیمی یاللیلار خالقیمیزین یاشام طرزینی، عادت-عنعنه‌سینی، موباریزلیگینی، قورخمازلیغینی و بیرلیگینی اؤزونده عکس ائتدیرمیشدیر. دونیا‌‌نین بیر چوخ خالقلاریندا دا بو جور کئیفیتلری اؤزونده جملشدیرن یاللی‌یا بنزر رقصلر مؤوجوددور. رومانیالاردا "آرکان/Arkan" ،بولغارلاردا "ترئسکوْخوْروْ/Treskoxoro" ،مولداویالاردا "تاباکاریاسکا/Tabakaryaska" ،اؤزبکلرده "لاپار/Lapar" ،گورجولرده "پئرخوُلی/Perxuli" ،فرانسیزلاردا "برانل/Branl" ،یونانلاردا "سئرتاکی/Sertaki" و س. بئله رقصلردندیر.
"یاللی" – جرگه‌یه دوزوله‌رک دسته ایله ایفا اولونان کوتلوی رقصدیر. اویون زامانی یاللی‌یا کوللئکتیوین اؤنونده گئدن ایشتیراکچی (رقاص) رهبرلیک ائدیر. اونا خالق آراسیندا "یاللی باشی" دئییرلر. یاللی‌باشی اوّلدن آخیرادک رقصین عومومی گئدیشینه، ایشتیراکچیلارین نیظاملی حرکتینه، هر بیر آیاق حرکتی‌‌نین بوتون ایشتیراکچیلار طرفیندن عئینی قایدادا یئرینه یئتیریلمه‌سینه، رقصین دوزگون باشلاماسینا و واختیندا سونا یئتمه‌سینه نظارت ائدیر. بو ایشده "یاللی‌باشی"یا اوندان سونرا گلن (ایکینجی رقاص) ایشتیراکچی "موعاوین" و دسته‌‌‌نین آخیریندا دوران سونونجو ایشتیراکچی "آیاقچی" کؤمک ائدیر. "یاللی"نی اوینایارکن یاللی‌باشی‌‌نین و آیاقچی‌‌نین الینده یایلیق اولمالیدیر. اونلار اللرینی یوخاری قالدیراراق یایلیغی یئلله‌مکله دسته‌‌‌نین اوّلی‌‌نین و آخیری‌‌نین هاردا اولدوغونو بیلدیریرلر.
"یاللی" دسته‌سینه دوزولن ایشتیراکچیلارین سایی دقیق موعین اولونمور. عادتاً یاللی دسته‌سینه 10-15 نفر دوزولور. لاکین بعضاً، اساساً ده، توی شنلیکلرینده بو ایشتیراکچیلارین سایی 20-30، حتّی 40-50 نفره چاتیر. یاللی کوللئکتیوی هم کیشیلردن، هم ده قادینلاردان عیبارت اولا بیلر. چوخ زامان بو رقص قاریشیق ایفا اولونور. اویون زامانی ایشتیراکچیلار ال-اله وئره‌رک و یا قوللارینی یانا گئنیش آچماقلا اللرینی دیگر ایشتیراکچی‌‌نین چیگنینه قویاراق رقص ائدیرلر. بو زامان هر بیر ایشتیراکچی "یاللی‌باشی"‌‌نین ائتدیگی بوتون حرکتلری اولدوغو کیمی، اونونلا برابر عئینی واختدا تکرار ائتمه‌لیدیرلر. هر هانسی بیر حرکتی دوزگون اوینامایان ایشتیراکچی یا جزالانیر، یا دا دسته‌دن کنارلاشدیریلیر.
ائله یاللیلار دا وار کی، اورادا ایکی دسته ایشتیراک ائدیر. اوز-اوزه دایانمیش ایکی یاللی دسته‌سی آردیجیللیقلا موختلیف حرکتلر نوماییش ائتدیریرلر. بیر دسته‌‌‌نین ائتدیگی حرکتی دیگر دسته تکرار ائتمگه چالیشیر. سوندا هر ایکی دسته‌‌‌نین باشچیسی گولشیرلر و غالیب گلن باشچی دسته‌لری بیرلشدیرمکله اونلارا رهبرلیک ائدیر.
یاللی رقصی اینجه‌صنعتین سینتئتیک فورماسی اولاراق اینسترومئنتال، ووکال موسیقی و ایفاچیلیق کیمی بیر نئچه صنعتی اؤزونده بیرلشدیریر.
یاللیلار خورئوقرافیک مضمونونا گؤره ایکی یئره بؤلونور. بونلاردان بیرینجیسی "سوژئتلی یاللیلار"دیر. بو نؤوع یاللیلارین خورئوقرافیک قورولوشو و ایفا طرزی موعین بیر سوژئتی ترننوم ائدیر. بئله یاللیلار تئاترلاشمیش خالق اویونلاری اولدوغو اۆچون "اویون-یاللی" آدلانیر. "قازی-قازی" ،"چؤپ-چؤپو" ،"کؤچری" ،"دیرقوْیوُ" کیمی یاللیلار بونا گؤزل نومونه‌دیر. مثلا، "دیرقوْیوُ" یاللیسیندا قانادی قیریلمیش قوشون سوژئتی گؤستریلیر. قوش قانادی سیندیغیندان اوچا بیلمیر، لاکین بونا باخمایاراق تئز-تئز اونو قالدیراراق حرکته گتیرمک ایسته‌ییر. قوشون اوچماق ایستگی، یاشاماق هوهسی رقصین خورئوقرافیک قورولوشوندا چوخ دولغون شکیلده اؤز عکسینی تاپمیشدیر. "دیرقوْیوُ"نون موسیقی مضمونو، تئمپی، خوصوصیله ده ریتمی رقصین سوژئتینی او قدر دوزگون آچیقلاییر کی، یاللینی ایزله‌ین هر کس ایستر-ایسته‌مز تاثیرلنه‌رک قوشون بو علاجسیز وضعیتینه آجیییر.
"قالئیی" کیمی ده آدلانان "دیرقوْیوُ" رقصی ایکی حیصه لی یاللیلارداندیر. رقص هم کوللئکتیو شکیلده "یاللی" کیمی، هم ده "سولو" ایفادا سوزئتلی اویون-تاماشا فورماسیندا ایفا ائدیلیر. "دیرقوْیوُ" یاللیسی‌‌نین بیرینجی حیصه سی‌‌نین مئلودیاسینی اونون نوت یازیسیندان آیدین ایزله‌یه بیلریک.
دیگر یاللیلار ایسه موعین احوال-روحیه‌نی، خوصوصاً قهرمانلیغی، گومراهلیغی، گنجلیگی و جلدلیگی عومومی شکیلده ترنّوم ائدن "رقص-یاللیلار"دیر. بو یاللیلارا "تنزره" ،"سییاقوُتوِ" ،"دؤنه" ،"عورفانی" و باشقالاری داخیلدیر.
یاللیلار موسیقی موشاییعتینه گؤره ده ایکی یئره بؤلونورلر.
ماهنی ایله موشاییعت اولونان یاللیلاردا اینسترومئنتال ایفا یوخدور. داها دوغروسو،
بئله یاللیلار اوّللر موسیقی چالغیسی اولمادان، یالنیز ماهنی کیمی اوخونوردو. بئله کی، رقصی اوینایان دسته‌‌‌نین بوتون ایشتیراکچیلاری هانسیسا بیر شعری، متنی کورلا، ماهنی کیمی ایفا ائتمکله یاللی گئدیردیلر. بو زامان اوینایانلار اوخودوقلاری ماهنی‌‌نین ریتمینی آیاق حرکتلرینه اساساً تعیین ائدیردیلر. چوخ ماراقلیدیر کی، هر بیر یاللی اؤز آیاق حرکتلرینه اویغون ریتمه و ریتمیک قورولوشلارا مالیکدیر. بو سببدندیر کی، بیر چوخ یاللیلار "ایکی‌آیاق" ،"اوچ آیاق" و "دؤردآیاق" آدلانیرلار. سونرالار یاللی اویونونا یالنیز بیر ضرب آلتی (چوبوقلا چالینان ناغارا) علاوه اولونموشدور. تکجه ضرب آلتی‌‌نین موشاییعتی ایله اوخوناراق اوینانیلان یاللیلار اؤز قورولوشو اعتیباریله "هالای"لارین قورولوشونا چوخ یاخیندیر.
موسیقی مضمونونا متن (شعر) علاوه ائدیله‌رک ماهنی کیمی ایفا اولونان یاللیلاردان "قالادان-قالایا" ،"تیرمه-شال" ("آرزومانی" کیمی ده آدلانیر)، "تئللو" ،"لیلی خانی" ،"هوینارئ" ،"گولئینارئ" ،"مرجانلار" و باشقالاری‌‌نین آدلارینی چکمک اولار. بو یاللیلارداکی ماهنیلارین متنی، اساساً کندلیلرین امک فعالیتینی، اونلارین گونده‌لیک حیات طرزینی، جسارتینی، قهرمانلیغینی، سئوگیسینی ترنّوم ائدیر. بئله ماهنیلارین سؤزلری خالق طرفیندن یارانمیش و بو گون ده اؤزونون خوصوصی بدیعی-پوئتیک مزیتلری ایله سئچیله‌رک قوشما و بایاتیلاردان عیبارت اولموشدور. بو گون خالق آراسیندا آرتیق یاللی کیمی دئییل، ماهنی کیمی مشهورلاشان، یوخاریدا آدلارینی چکدیگیمیز رقصلر موختلیف منبعلرده، مجموعه‌لرده محض، خالق ماهنیسی کیمی گؤستریلمیشدیر. مثلا، "تئللو" یاللیسینی غفار نامازعلی‌یئو 1985-جی ایلده نشر ائتدیردیگی "آذربایجان خالق ماهنی و تصنیفلری" کیتابیندا خالق ماهنیسی کیمی تقدیم ائتمیشدیر. اونون موسیقیسی آشاغیداکی متنله اوخونور.
1. بند: آراز اوسته، بوز اوسته، تئللو،
کاباب یانار کؤز اوسته، تئللو.
قوی منی اؤلدورسونله، تئللو،
بیر آلا گؤز قیز اوسته، تئللو. نقارت آمان تئللو،
تئللوجان، تئللو.
جانیم تئللو،
تئللوجان، تئللو. 2. بند: آراز آخیر لیل ایله، تئللو،
دسته-دسته گول ایله، تئللو.
من یاریمی سئویرم، تئللو،
شیرین-شیرین دیل ایله، تئللو. یاللی‌یا بو متن سونرادان علاوه اولونموشدور. "تئللو" – بیر حیصه‌لی یاللیدیر. اونون موسیقیسی آغیر تئمپده باشلایاراق آستا ریتملرله ایفا ائدیلیر. یاللینی اوینایان کوللئکتیوین رهبری (یاللی‌باشی) ایشاره ائتدیکدن سونرا موسیقیچیلر طرفیندن تئمپ آرتیریلاراق سورعتله‌نیر، ریتم تئزلشیر. "تئللو" یاللیسی‌‌نین مئلودیک دیلی اونون، اونون ماهنی کیمی اوخونان موسیقیسیندن ده نیسبتاً فرقلیدیر. نومونه اۆچون یاللی‌‌نین موسیقیسینی ایزله‌یک.
قاری دوتی
قاری دوتی (اینگیلیسجه: Gary Doty) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. ۱۹۴۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
یاللی (رقص)
تاریخچه
2.یاللی‌‌نین دیگر نؤوعو ایسه اینسترومئنتال موسیقی ایفاسی ایله موشاییعت اولونان رقص- یاللیلاردیر. اولا اونو قئید ائتمه‌لی‌ییک کی، کوتلوی رقص اولان "یاللی"لاری آچیق هاوادا (داغ اتگی یاماجدا و یا دوزنگاه چمنلیکده) اویناییرلار. بو زامان اونلاری گوجلو تئمبره مالیک اولان آلتلر موشاییعت ائتمه‌لیدیر کی، یاللی گئدنلر حرکت زامانی و ماهنی اوخویارکن، رقصین موسیقیسینی و ریتمینی آیدین ائشیده بیلسینلر. بو سببدن ریتملری ایفا ائتمک اۆچون ناغارا آلتینه چوبوق و یا چوبوقلار دا علاوه اولونموشدور. عومومیتله، "یاللی"لاریمیزین ایفاسیندا هر زامان قدیم موسیقی آلتلریمیز اولان زورنا و ناغارادان ایستیفاده ائدیلیب. حال-حاضیردا "یاللی" رقصلرینی موشاییعت ائدن موختلیف ترکیبلی موسیقیچی دسته‌لری (آنسامبللار) مؤوجوددور. بو آنسامبللار اوچ، دؤرد و داها آرتیق موسیقیچیدن عیبارت اولور. مثلا، ناخچیوان بؤلگه‌سینده یاللیلاری اوچ نفردن عیبارت موسیقیچی دسته‌سی موشاییعت ائدیر. بورا 2 زورنا، 1 ناغارا ایفاچیسی داخیلدیر. زورنا ایفاچیلاریندان بیری رقصین اساس مئلودیاسینی ایفا ائدن سولیستدیر. او هم ده آنسامبلین رهبری ساییلیر. دمکئش آدلانان دیگر زورناچی ایسه بو مئلودیادا تونیکانی و دیگر ایستیناد پرده‌لرینی "دم" شکلینده اوزاداراق ایفا ائدیر. ریتملری ایفا ائدن ناغاراچی چوبوقدان ایستیفاده ائده‌رک ایری ناغارادا (داوول) یاللینی موشاییعت ائدیر.
قاری دوتی
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
یاللی (رقص)
تاریخچه
یاللی‌‌نین چوخ ایستیفاده اولوندوغو بؤلگه‌لردن بیری ده شکی‌دیر. بوراداکی "یاللی" آنسامبللاری‌‌نین ترکیبی ایسه دؤرد نفردن؛ یعنی 2 زورنا، 2 ناغارا ایفاچیلاریندان عیبارت اولور. کوللئکتیوده زورناچیلاری موشاییعت ائدن ایری ناغارا – "کوْس" آدلانیر. ایکی چوبوقلا چالینان دیگر کیچیک دیامئترلی ناغارا ایسه "بالا ناغارا" و یا "دومبک" آدلانیر. بو چوبوقلاردان بیری دوز فورمادا، ایکینجیسی ایسه اوجو گئرییه اَییلمیش شکیلده اولور.
1.بیرینجی زورنا – سولیست 2. ایکینجی زورنا – دمکئش 3. ا‌یری ناغارا – کوْس (تک چوبوقلا چالینیر) 4. کیچیک ناغارا – بالا ناغارا، دومبک (ایکی چوبوقلا)
داوید فیلدینق
داوید فیلدینق (اینگیلیسجه:David Fielding) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:آرکانزاس دموکراتلاری بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
چایلی، حاجی‌قبول
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
نالاوانییانکودیکادو
نالاوانییانکودیکادو(اینگیلیسجه:Nallavanniyankudikadu) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
لوک مسر
لوک مسر (اینگیلیسجه:Luke Messer) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو. اوانزویل شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
انتارسیا
انتارسیا (Antaresia) خوْردالیلارتیپینه عایید حئیوان نؤعو. خوْردالیلار۵۰۰ میلیون ایل بۇندان اوّل عمله گلیب. خوْردالیلارین قدیملیینه و مۆختلیفلیینه باخمایاراق اوْنلاری بیرلشدیرن عۆمومی‌لیک وار: ۱. اوْنلارین بدنی‌نین اساسینی بۆتؤو و یا بوغوم‌لو بئل سوْتونو تشکیل ائدیر. بۇنا اوْخ ایسکلت و یا خوْردا دا دئییلیر. ۲. بۇ سوْتونون اۆستون‌ده بوْرو فوْرمالی مرکزی اعصاب سیستمی یئرلشیر. ۳. بئل سوْتونونون آلتی ایله هضم بوْروسو اۇزانیر. بۇ بوْرونون اؤن طرفی آغیزلا، آرخا طرفی ایسه آنوس دلیی ایله قۇرتاریر. هضم بوْروسونون اؤن حیصّه سی اۇدلاق آدلانیر. اۇدلاغین یانلاریندا سیرا ایله دۆزولموش قلسمه یاریقلاری وار. بۇ سبب‌دن اۇدلاق هم قئیدالانمادا، هم ده تنفوس‌ده ایشتیراک ائدیر. ۴. هضم بوْروسونون اۇدلاق حیصّه سینین آلتیندا قان-دامار سیستمینین مرکزی اوْلان اۆرک یئرلشیر، خوْردالیلارتیپی‌نین ۴۳ مینه یاخین نؤعو معلوم‌دور.
گؤرونتولر
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:سۆروننلر بؤلمه:خوْردالیلار
فرانک، باتی ویرجینیا
فرانک (اینگیلیسجه: Frank, West Virginia) آمریکانین باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۹۰ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قاراباغ آتی
قاراباغ آتی — آذربایجان جومهوریتیین قاراباغ اراضیسینده یارادیلمیش و گئنیش یاییلمیش داغ-مینیک آت جینسی‌دیر. ۱۷. یوز ایل-۱۸. یوز ایللرده قاراباغ خانلیغیندا بۇ آت جینسی داها دا تکمیللشدیریلمیش‌دیر. قاراباغ آتلاری آسیا و قافقازدا ان قدیم آت جینسی حساب ائدیلیر. حال-حاضیردا آذربایجان جومهوریتیندا میلّی آت جینسی‌دیر
قاراباغ آتینین اساس یاییلدیغی مکان آذربایجان جومهوریتیین قاراباغ منطقه سی اوْلموش‌دور. ان یاخشی آتلار شوشا، آغدام و بۇ رایونلارا یاخین اراضیلرده یاییلمیش‌دیر. بۇ جینس‌دن اوْلان آتلار قوزئی قافقازا، دونا و روسیه نین جنوبوندا یئرلشن بیر چوْخ آت فابریکالارینا دا آپاریلمیش‌دیر. حاضیردا "عرب"، "دون"، "بودیوننی" کیمی مشهور آت جینسلری آراسیندا قاراباغ آتلاری دا اؤزل یئر تۇتور.
قایناق‌لار
بؤلمه:آتلار
بونفرو
بونفرو (ایتالیاجا: Bonefro) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۳۳۴ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶۳۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و مولیزه اوستانیندا دا یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bonefro»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
پرسیپورا جایاپورا فوتبال کولوبو
پرسیپورا جایاپورا فوتبال کولوبو (اینگیلیسی‌جه: Persipura Jayapura) بیر فوتبال کولوبودور. Liga 1 دَسته‌سینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۳۰٬۰۰۰ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Persipura Jayapura»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:فوتبال کولوبلاری
پل اسکات (رومانچی)
پل اسکات (رومانچی) (Paul Scott (novelist)) بریتانیالی یازیچی - 7390 تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۷  ایل عومر ائله‌ییب و ۰۱ مارس ۱۹۷۸ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Paul Scott (novelist)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:اینگیلیس یازیچیلاری
اندرس یوهان لکسل
اندرس یوهان لکسل (Anders Johan Lexell) سوئدلی بیلیم اینسانی. ۲۴ دسامبر ۱۷۴۰ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۴۳  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۱ دسامبر ۱۷۸۴ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اوْ ریاضیات ساحه‌سینده چالیشیب.
نوربرت نیگبور
نوربرت نیگبور (Norbert Nigbur) آلمانلی فۇتبولچو و قاپیچی. اوْ ۱۹۷۴ جی ایلدن بۇ یانا آلمان میلّی فوتبول تاخیمیسینین بیر اۆیه سی اوْلوب. اوْ ۶ میلّی اوْیوندا مئیدانا گئدیب؛ و اوْنون سوْن میلّی اوْیونو ۱۹۸۰ جی ایلده اوْلوب. نوربرت نیگبور ۰ میلّی گوْل وۇروب. `
اندرس یوهان لکسل
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Anders Johan Lexell»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
نوربرت نیگبور
قایناق‌لار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:آلمان فوتبولچیلاری
استیویا
استیویا ، بیر نوع بیتگیدیر.
قایناقلار
بؤلمه:بیتکیلر
سوسنووکا (بیاوا پودلاسکا)
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sosnówka, Biała Podlaska County»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
زابردی
زابردی (چک‌جا: Zábrdí) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶۴۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۳ نفر ایمیش و گونئی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Zábrdí»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
خانپور دادا
خانپور دادا (اینگیلیسجه:Khanpur Dhadda) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۴۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
نوووزینایدینزکوی
نوووزینایدینزکوی (Novozinaidinskoye Новозинаидинское) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بیلقاراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:بیلقاراد کندلری
هانا تیلور-قوردون
هانا تیلور-قوردون (اینگیلیسجه: Hannah Taylor-Gordon) بریتانیالی اوْیونچو ۶ مارس ۱۹۸۷ ‏ میلادی تاریخینده لندن شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hannah Taylor-Gordon»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:بریتانیالی قادین اویونچولار
۱۹۶۷-جی ایلده تورکیه
بۇ مقاله ۱۹۶۷-جی ایلینده تورکیه‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۷-جی ایلده تورکیه بؤلمه:۱۹۶۷-جی ایلده اؤلکه‌لر
بریوزووکا ۱-یا
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
آسپاراژین
آسپاراژین (Asparagine, Аспарагин، أسباراجين) بیر شیمیایی ماده. آغ، کریستال حالتینده تاپیلار.
کولا، آنقولا
کولا، آنقولا (اینگیلیسیجه: Quela) آنقولا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۸۰۰۰۰ نفردیر.
آسپاراژین
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Asparagine»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کولا، آنقولا
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
آسپاراژین
گؤرونتولر
بؤلمه:شیمی
دودج پلئیس، کالیفورنیا
دودج پلئیس (اینگیلیسجه: Dodge Place, California) آمریکانین کالیفورنیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
هولاواناهالی
هولاواناهالی(اینگیلیسجه:Holavanahalli) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قوچعلی (رقص)
قوچعلی رقصی اساساً آبشئرون دا توی مراسیملرینده مشهور اولان رقصدیر. بو رقص خوصوصیله قوچو علی‌یه مخصوص اولدوغونا گؤره خالق آراسیندا بئله آدلاندیریلمیشدیر. رقص آیاق وورونتولاری، بورجوتمالاری و سوزمه ائلئمئنتلریندن عیبارتدیر. موسیقیسی اساساّ کلارنئت آلتینده داها شاققاراق سسله‌نیر.
هولاواناهالی
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
قوچعلی (رقص)
ائشیک باغلانتی
بؤلمه:آذربایجان اوینامالاری
مارشال، واشینقتون
مارشال (اینگیلیسجه: Marshall, Washington) آمریکانین واشینقتون ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اوست-تاری
اوست-تاری (Ust-Tary Усть-Тары) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
تیری، زنگلان
تیری، زنگلان (تورکجه: Tiri, Artsakh) آذربایجان جومهوریتینین زنگیلان رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. ۱۹۹۲-جی ایلدن ائرمنیستان سیلا‌حلی قوه‌لری‌نین ایشغالی آلتیندادیر.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
۱۵۶۳-جو ایلده فرانسه
بۇ مقاله ۱۵۶۳-جو ایلینده فرانسه‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
اؤلوملر
SebastianCastellio.jpg
قایناقلار
بؤلمه:۱۵۶۳-جو ایلده فرانسه بؤلمه:۱۵۶۳-جو ایلده اؤلکه‌لر
مارکو بولو (شارکی یازیچی)
مارکو بولو (شارکی یازیچی) (اینگیلیسجه: Marco Polo) کانادالی آلبوم یاپیمجیسی و موسیقیچی - هیپ هاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
جیمز لا فایت اوانز
جیمز لا فایت اوانز (اینگیلیسجه:James La Fayette Evans) آمریکالی سیاستچی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ایندیانا جومهوریتچیلر بؤلمه:نوبلزویل، ایندیانا دوغوملولار بؤلمه:مریون، ایندیانا دوغوملولار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
روشفورد، مینه‌سوتا
روشفورد (اینگیلیسجه: Rushford, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۷۰۵ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
لس وترانوس ۲، تکزاس
لس وترانوس ۲، تکزاس (اینگیلیسجه:Los Veteranos II, Texas ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۴ نفر ایمیش و تکزاس ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Los Veteranos II, Texas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ویلوک، قوزئی داکوتا
ویلوک (اینگیلیسجه: Wheelock, North Dakota) آمریکانین قوزئی داکوتا ایالتینده یئرلشن بیر شهر.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
زاویه مشعلی
جوْغرافیایی موْقع
زاویه مشعلی کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیب دیر.
نوْفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۸۳۶ نفر اهالیسی و ۱۴۷ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۴۶۷ نفری کیشی و ۳۶۹ نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن ۶۰۶ نفری ساوادلی و ۱۳۱ نفری ساوادسیزدیرلار.
شکر یارپاغی
بندانگشتی|321x321پیکسل|گنچ بیر ایستئوییا رئباودیانا(Stevia rebaudiana) اوتو. ایستئویا (اینگیلیس جه: Stevia) پاراگوئه و برزیل ده یوز ایللردن بری ایشلدیلن بیر اوت دور. بۇ اوتون شیرینلشدیریجی و درمان ائدیجی خوصوصیتلری واردیر. بۇ اوتون یئتیشدیرمه سی اۆچون ۱۵-۲۸ سانتی قراد درجه ده ایستیلیگ و ۸۰٪ رطوبت گرکیر. بۇ بیتگی (اوت) ۱۸۰۰-جی ایلده اوروپایا گتیریلیب دیر، آنجاق اکیلمه ییب دیر. ایکینجی دونیا ساواشیندا، شکر اینگیلیس دولتی طرفیندن یاساقلاندیق دان سونرا، اکیلمه گه باشلانیب دیر. ژاپن دا دا ۳۰ ایل دیر کی شیرینلشدیریجی و دادلاندیریجی اولاراق میلیونلارجا آدامین طرفیندن ایشلدیلیر. بۇ اوت شکر مریضلیکلرینه تاثیری واردیر.
زاویه مشعلی
دیل و دۆشونجه
بۇ کندین اهالیسی فارسجا دانیشیرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
شکر یارپاغی
بو بیتگی بدنه لازیم اولان یاغلارین ۱۲٪ - ۱۶٪ قارشیلییر و ایچه ریر. بۇ بیتگی ده اولان «دی ترپن گلیکوزاید انت کائورن» ماده سی اونون شیرینلیغینه سبب اولور. بۇ ماده سودا قاریشاندیر و معمولی شکر دن(سوکروز) ۳۰۰ قات داها دادلی و شیرین دیر. بۇ بیتگی بیر چوْخ معندی ماده و پروتئینی ده ایچه ریر. بۇ ماده لر دن فیبر، کربوهیدرات، فسفر، دمیر، کلسیم، پتاسیم، سدیم، منیزیم، روی، ویتامین A وC نی سایا بیلیریک.
زاویه مشعلی
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:دزفول بؤلگه‌سینین کندلری
شکر یارپاغی
ایشلتمه یئرلری
بندانگشتی|220x220پیکسل|ایستئوییول(Steviol) اکتیو ماده سی رژیمی(کالری سی صیفر دی)، شکر نوخوشلوغو، یوکسک فیشار، یوبوست، دئپرئسیون و افسرده لیک و اعصاب نوخوشلوق لارینا قارشی چوْخ اولوملو(Olumlu) و موثبت ائتکیسی(تاثیری) واردیر. بۇ شیرین ماده شیمیایی آنالیز گئچیرمه دن هضم(سیندیریم) اولماسی ندنی ایله قند و شکر نوخوشلارینا چوْخ فایدالی اولا بولر. معده و باغیرساق فلورونو و اسیدلیک میزانی نی قورویور. بیر چوْخ آراشدیرمادا بۇ اوتون چوْخ ایشلتمه سی نین ارکک لرده(کیشیلرده) اسپرمین گئد گئده آزالماسینا سبب اولدوغو گورسه دیلیب دیر. بۇ ندنله کانادا و آمریکادا بیر زامانلار یاساقلانیب دیر. آنجاق ایللرجه ژاپن دا قوللانیلیب و قوللانانلارین اوستونده هئچ بیر ائتگی سی اولمویوب دور. بیر چوْخ گونئی آمریکا اؤلکه لرینده ده نئچه ایللردیر قوللانیلیر. سون اولاراق کانادا و آمریکا دا بۇ اوتون یاساقینی قالدیردیلار و قوللانیمی نی سربست و آزاد بؽراخیبلار. بۇ اوت تورکیه ده ایلک اولاراق ۲۰۰۹-نجی ایلده آنتالیا دا اکیلمه گه باشلانمیش دیر.
شاطیر (ماکی)
شاطیر (ماکی) کندی ماکی بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و قالادره‌سی قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 68 نفر اهالی سی و 13 عائیله سی وار.
خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
قایناقلار
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی بؤلمه:ماکی بؤلگه‌سی بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری
آتسوشی اینوه
آتسوشی اینوه (اینگیلیسجه: Atsushi Inoue) کئچمیشده بیر ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر و قوْلر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
آژلیک اسید
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Angelic acid»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
قوزئی قافقاز
'''
قوزئی قافقاز — دوغو اوروپادا بؤلگه، روسیه نین جنوب قیسمَتینده یئرلشیر.
طبیعی شرایطی و طبیعی احتیاطلاری
اراضی‌نین بؤیوک بیر حیصّه ‌سینده الورئیش‌لی توْرپاق-ایقلیم شرایطی، قیمت‌لی مینرال خام احتیاطلاری، ایقتیصادی-جوغرافی مؤقع قوزئی قافقازین چیفتلیک (مزرعه) باخیمیندان توسعه‌سینه سبب اوْلموش‌دور. قوزئی قافقازدا روسیه فدراسیاسینین آشاغی‌داکی اوبلاست و جومهوریتلری یئرلشیر.
هانا آرترتون
هانا آرترتون (اینگیلیسجه: Hannah Arterton) بریتانیالی موغنی و اوْیونچو ۲۰۱۱–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hannah Arterton»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
آدام کلین
آدام کلین (اینگیلیسجه: Adam Kline) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو و واشینقتون ایالتین سناتور ایدی. ۱۹۴۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
هانا آرترتون
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیالی قادین اویونچولار
آدام کلین
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۴۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:رد بنک، نیوجرسی دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
آلاتورکا
آلاتورکا (Alatorka Алаторка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
مدولا، فلوریدا
مدولا، فلوریدا (اینگیلیسجه:Medulla, Florida ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۸۹۲ نفر ایمیش و ۱۴٫۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و فلوریدا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Medulla, Florida»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
یوهان سباستیان باخ
یوْهان سباستيان باخ (آلمانجا:Johann Sebastian Bach ‎؛ دوْغوم. ۲۱ مارس ۱۶۸۵، آیزناخ – اؤلۆم. ۲۸ جولای ۱۷۵۰، لایپزیق) — دۆنیاجا تانینمیش آلمان بسته‌کاری و اوْرق مۇسیقی‌چی‌سی، باروْک دؤورۆنۆن ان گؤرکملی تمثیلجی‌سی، بۆتون دؤورلرین ان بؤيوک بسته‌کارلاریندان بیری.
باخ، «Brandenburg Concertos» و «Goldberg Variations» کیمی چالقیسال (اینسترومنتال) موسیقی‌لری ایله یاناشی ووْکال موسیقی‌سینده یاراتدیغی «Mass in B Minor» و «St Matthew Passion» اثرلری ایله ده تانینیر. اوْ چوْخ‌سسلی (پوْلیفوْنیک) موسیقی‌نین "آتاسی" سايیلیر. داهی بسته‌کارین اؤلۆمۆندن سوْنرا قوْيوب گئتدیگی زنگین موسیقی میراثی بیر مۆدّت دقّتدن کناردا قالیب، ۱۹-جو عصرده باشقا داهی آلمان بسته‌کاری مِندلسوْن، باخ‌ین موسیقی‌سینی يئنیدن کشف ائدیر.
باخ‌ین آدی تاریخده ۱۰۰ ان چوْخ اؤیرنیلمیش شخصیت‌لر لیستینده یئرلشیبدیر.
اوشاقلیغی (۱۶۸۵-۱۷۰۳)
یوْهان سباستیان باخ، ۲۱ مارس ۱۶۸۵-جی ایلده آلمانین تورینقن ویلایتی‌نین آیزناخ شهرینده آنادان اوْلموشدور و قوتسال جوْرج کلیساسی‌نین اوْرق ایفاچی‌سی یوْهان آمبریسیوس باخ و ماریا الیزابت لامِرهیرت باخ‌ین سککیزینجی و ان کیچیک اوشاغی ایدی. آتاسی بالاجا یوْهانا هله اوشاق ایکن ویوْلوْن و هارپسیکوْرد ایفا ائتمه‌گی اؤیره‌دیر. اوْنون عمی‌لرینین هامیسی پئشه‌کار موسیقی‌چیلر ایدیلر. عمی‌لریندن بیری یوْهان کریستوْف باخ (۱۶۴۵ - ۱۶۹۳) اؤزل‌لیک‌له آدلیم ایدی. اوْ قارداشی‌اوْغلونا اوْرق ایفاچیلیغی‌نین اینجه‌لیک‌لرینی اؤیره‌دیر. باخ، عاییله‌‌سینین موسیقی باشاریلاری ایله فخر ائدیر و سوْنرالار ۱۷۳۵-جی ایلده اؤزۆنۆن «موسیقی‌چی باخ عاییله‌‌سینین کؤکَنی» آدلی اثرینی یارادیر.
باخ‌ین آناسی ۱۶۹۴-جۆ ایلده دۆنیادان گئدیر. بوندان سککیز آی سوْنرا آتاسی دا دۆنیادان کؤچۆر. اوْن‌یاشلی باخ، قوْنشو اوْردروف شهرینده اوْرق چالاراق چالیشان بؤیۆک قارداشی یوْهان کریستوْف باخ‌ین (۱۶۷۱ - ۱۷۲۱) حیمایتی آلتینا کئچیر. بورادا باخ قارداشیندان دَیرلی موسیقی درسلری آلیر. قارداشی اوْنو گۆنئی آلمان موسیقی مکتبینین یوْهان پاخِلبِل و یوْهان یاکوب فوربِرقر کیمی شخصلرین، ائله‌جه ده قوزئی آلمان موسیقی مکتبینین، فرانسه موسیقی مکتبینین ژان باپتیست لولی، لوئیس مِرشان و مارین مارئ کیمی موسیقیچی‌لرین و ایتالیالی موسیقیچی‌سی قوْروْلاموْ فیرِسکوبالدی و باشقالارینین یارادیجیلیغی ایله یاخیندان تانیش ائدیر.
۱۴ یاشیندا باخ، مکتب یوْلداشی جوْرج اِردمان ایله بیرگه قوْتسال روْمان ایمپیراتورلوغونون ان بؤیۆک شهرلریندن بیری اوْلان هامبورق شهرینین یاخینلیغیندا اوْلان لونِبورق شهرجیگینده یئرلَشن قوتسال میخاییل مکتبینده ائییتیم (تحصیل) آلماق ایمکانی الده ائتمیشدیر. اوْرادا کئچیردیگی ایکی ایل، باخ‌ین یاشاییشیندا و موسیقی یارادیجیلیغیندا دؤنۆش نؤقطه‌‌سی روْلونو اویناییر و بسته‌کارا اوروپا موسیقیسی گله‌نک‌لری (سۆنّت‌لری) ایله داها یاخیندان تانیش اوْلماق ایمکانی وئریر. کاپِللا کوْروندا ایفا ائتمکله یاناشی، مکتبده اوْرق‌دا ایفا ائدیر. بو مکتبده اوْخودوغو ایللرده، فرانسه، ایتالیا و لاتین دیللری، ائله‌جه ده دین، تاریخ، جوغرافیا و فیزیک‌ده آیرینتیلی (مۆفصّل) تحصیل آلیر. اوْ همی‌ ده آلمانین قوزئی ایالتلریندن دیپلوْماسی، دؤولتچیلیک و حَرب ساحه‌‌لری اۆزره تحصیل آلماق اۆچۆن گلَن اشرافی‌لرین اؤولادلاری ایله تانیش اوْلور. لونِبورق شهرینین آدلی-سانلی اوْرق ایفاچیلاری ایله اؤزللیک‌له ده جوْرج بوْهم ایله ایلیشگی قورور، یوْهان آدام رینکِن و نیکوْلاو کیمی او دؤورون آدلیم موسیقیچیلری ایله تانیش اولماق اۆچۆن هامبورقا سفرلر ائدیر. بو موسیقیچیلرله اولان ایلیشگی‌لری اوْنون بیر بسته‌کار کیمی یئتیشمه‌سینده اؤنملی ائتگی‌سی (تأثیری) اوْلموشدور.
وایمار، آرن‌اشتات و مولهاوزِن (۱۷۰۳-۱۷۰۸)
۱۷۰۳-جۆ ایلین ژانویه آییندا تحصیلینی قورتاردیقدان آز سوْنرا، باخ تورینقن‌ین بؤیوک شهرلریندن بیری اولان وایمار شهرینده هِرسوق یوْهان اِرنست‌ین سارای موسیقیچی‌سی پوْستونا تعیین اوْلونور. اوْ وایماردا کئچیردیگی یئددی آی ایچینده باشاریلی هارپسیکوْرد ایفاچی‌سی کیمی تانینیر. باخ، آرن‌اشتات داکی قوتسال بوْنیفِس کلیساسینا گتیریلَن یئنی اوْرقا تکنیک اینجه‌له‌مه‌لری کئچیرمک و اوْرق‌دا ایلک ماهنینی ایفا ائتمک‌له گؤرَولندیریلیر. «باخ عاییله‌‌سی‌» توْرینقن‌ین اَن اَسکی (قدیم) شهری اوْلان و وایمارین ۱۸۰ کیلومتر گۆنئیینده اوْرمان (مئشه) یاخینلیغیندا یئرلَشن آرن‌اشتات شهری ایله یاخین ایلگی‌لری واریدی. ۱۷۰۳-جۆ ایلین آقوْست آییندا باخ قوتسال بونافِس کلیساسیندا اوْرق ایفاچی‌سی کیمی ایشله‌مه‌گه راضی‌لاشیر. بیر مۆدّت سوْنرا باخ اوْرق پرلودلارینی بسته‌له‌مه‌گه باشلاییر. باخ‌ین آرن‌اشتاتداکی گۆجلۆ عاییله‌‌ ایلگی‌لری و ایش صاحابی‌نین موسیقی‌سئوَرلیگی، گنج باخ‌ ایله آرن‌اشتات شهر حاکیم‌لرینین آراسینداکی گرگین‌لیگین قارشیسینی آلابیلمیر. بو گرگین‌لیگین یارانماسینا نَدن (عیلّت)، باخ‌ین کوْر ایفاچی‌لارینین پئشه‌کارلیق سويّه‌سیندن ناراضیلیغی و داها اؤنملی‌سی اوْنون ۱۷۰۵-۱۷۰۶-جی ایللرده آرن‌اشتاتی اؤزباشینا ترک ائده‌رک، اوستادی دیتریخ بۇکستوْهود و اونون مکتبینه باش چکمه‌سی اوْلموشدور. باخ آلمان اوْرق موسیقسی‌نین آتاسی حِساب ائتدیگی بۇکستوْهودو گؤرمک اۆچۆن ۴۰۰ کیلومترلیک یوْلو آیاق‌دا گئدیر. باخین ایلکین اثرلرینده بۇکستوْهودون یارادیجیلیغی اساس روْل اویناییبدیر. آرن‌اشتاتداکی یئتَرینجه یاخشی دورومونا (وضعیت‌ینه) باخمایاراق، باخ ۱۷۰۶-جی ایلده بورادان اوزاقلاشماغا و موسیقی فعالیتینه باشقا یئرده داوام ائتمه‌گه قرار وئریر. اوْنا مولهاوزِن‌ده قوتسال بلاسیوس کلیساسیندا داها گلیرلی (منفعت‌لی) بیر اوْرقچولوق ایشی تکلیف اوْلونور. گلَن ایل، باخ داها یۆکسک معاشلی و دیله‌دیگی داها یاخشی کوْر هئیأتی ایله تجهیز اوْلونموش بو وظیفه‌‌نی قبول ائدیر. مولهاوزنه گلمه‌گیندن دؤرد آی سوْنرا، ماریا باربارا باخ آدلی عمی‌قیزی‌سی ایله ائولَنیر. اوْنلارین یئددی اوشاغی اولور، لاکین بونلاردان یالنیز دؤردۆ یئتکینلیک یاشینا چاتابیلیر. اوشاقلاریندان اۆچۆ (ویلهلم فریدمان باخ، یوْهان کریستیان باخ و کارل فیلیپ امانوئل باخ) باروْک دؤورونون آردینجا گلمیش روْکوْکوْ طرزی‌نین بؤیۆک بسته‌کارلاری اولورلار.
گؤرونور مولهاوزن شهری‌نین حاکیملری و کلیسا نوماینده‌لری یئنی موسیقی رهبری اوْلان باخ‌دان راضی‌ ایدیلر، ائله کی اونلار باخ‌ین قوتسال بلاسیوس کلیساسینین اوْرقونو یئنیله‌مک کیمی باها باشا گلَن فیکرینی اوْی‌بیرلیک‌له بَینمیش و باخ‌ین ۱۷۰۸-جی ایلده یئنیجه سئچیلمیش شهر شوراسینین آچیلیش تؤرَنی‌نه (مراسیمینه) حصر اوْلونموش «Gott ist mein König» (تۆرکجه: «تانری منیم شاهیمدیر») اثرینی بؤیوک اوْنای (بَینمه حیسّی) ایله قارشیلامیشلار. بونونلا بئله ائله اوْ ایل باخا وایمار دان داها گلیرلی ایش تکیلفی گلیر.
وایمار (۱۷۰۸-۱۷۱۷)
مولهاوزن‌ده کئچیردیگی بیر ایله یاخین مۆدتدن سوْنرا، باخ بیر واختلار نؤکر کیمی ایشله‌دیگی وایمار هرسوق سارایی‌نین اوْرق ایفاچی‌سی و کوْنسرت مایستری اۆچۆن سئچیلیر. اوْلدوقجا سخاوتلی مواجیب آلماغی و بۆتۆنلۆکله بؤیۆک و یۆکسک پروفسیونال موسیقیچی‌لر هیأتی ایله ایشله‌مک ایمکانی بو کئچیدی داها دا سۆرعتلندیریر. باخ عاییله‌‌سی ایله بیرگه هرسوق سارایی‌نین بئش آددیملیغیندا یئرلشن بیر ائوده یاشاییردی. گلن ایلی گنج عاییله‌‌نین ایلک اؤولادی دۆنیایا گلیر و اوْنلارا ماریا باربارانین سوبای باجیسی دا قوْشولور و اؤلۆمۆنه قدر عاییله‌‌نین ائو ایشلرینه نیظارت ائدیر. «باخ عاییله‌‌سی‌»نین داها ایکی موسیقیچی‌سی – ویلهلم فریدمان باخ و کارل فیلیپ امانوئل باخ – ده وایماردا آنادان اولموشدورلار. باخ وایماردا اوْلارکن، اوْرق‌دا ایفا ائتمک، اثرلر بسته‌له‌مک و هرسوقون آنسامبلی ایله مۆختلیف کوْنسرت‌لرده چیخیش ائتمک کیمی گئنیش ایمکانلاری اولموشدو. کوْنترپوْینت تکنیکی‌نین اوستاسی اوْلان باخ، فۇقلارینی ایلک اوْلاراق وایماردا یازماغا باشلاییر. بۆتۆن فوق‌لارینین عکس اوْلوندوغو Das wohltemperierte Klavier آدلی اَن بؤیوک توْپلو بیر جۆت ماژور و نیسبی مینور اولماقلا ۴۸ پرلود و فوق‌دان عیبارتدیر. بو اثر کوْنترپوْینت تکنیکی‌نین ایشلنمه‌سی و تدقیقینده ایلک تَمل (اساس) اثر ساییلیر. بو اثرده آچارلارین تام آدلاندیرمالاری و آچارلار آرالارینداکی کیچیک فرقلر ده گؤستریلمیشدیر. وایمارداکی ایللر هم ده باخ‌ین بؤیۆک اوْغلو ویلهلم فریدمان اۆچۆن یازدیغی «اورق حاقیندا کیچیک» کیتاب ایله ده یاددا قالیر. بو اثر باخ‌ین حیاتی‌نین ایکی اساس آماجی‌نی – موسیقینی تدریس ائتمه‌گه اوْلان سوْنسوز باغلیلیغی و کوْر موسیقیسینه اوْلان سوْنسوز موحبتی‌نی – تشکیل ائدیر.
چواکسینو
چواکسینو (Chevaksino Чеваксино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
کئیت سبلیوس
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۱۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:کانزاس جومهوریتچیلر بؤلمه:نورتون، کانزاس دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
چاودهریوالا
چاودهریوالا(اینگیلیسجه:Chaudhriwala) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
اریکا کریستنسن
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Erika Christensen»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قریس لوپکین
قریس لوپکین (Grace Lumpkin) آمریکالی رومانچی و یازیچی - ۸۹  ایل عومر ائله‌ییب و ۰۳ مارس ۱۹۸۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Grace Lumpkin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:آمریکا یازیچیلاری
مهدیلی (جبراییل)
مهدیلی (جبراییل) (تورکجه: Mehdili, Jabrayil) آذربایجان جومهوریتینین جبراییل رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. ۱۹۹۲-جی ایلدن ائرمنیستان سیلا‌حلی قوه‌لری‌نین ایشغالی آلتیندادیر.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
انتارسیا چیلدرنی
انتارسیا چیلدرنی (Children's python) خوْردالیلارتیپینه عایید حئیوان نؤعو. خوْردالیلار۵۰۰ میلیون ایل بۇندان اوّل عمله گلیب. خوْردالیلارین قدیملیینه و مۆختلیفلیینه باخمایاراق اوْنلاری بیرلشدیرن عۆمومی‌لیک وار: ۱. اوْنلارین بدنی‌نین اساسینی بۆتؤو و یا بوغوم‌لو بئل سوْتونو تشکیل ائدیر. بۇنا اوْخ ایسکلت و یا خوْردا دا دئییلیر. ۲. بۇ سوْتونون اۆستون‌ده بوْرو فوْرمالی مرکزی اعصاب سیستمی یئرلشیر. ۳. بئل سوْتونونون آلتی ایله هضم بوْروسو اۇزانیر. بۇ بوْرونون اؤن طرفی آغیزلا، آرخا طرفی ایسه آنوس دلیی ایله قۇرتاریر. هضم بوْروسونون اؤن حیصّه سی اۇدلاق آدلانیر. اۇدلاغین یانلاریندا سیرا ایله دۆزولموش قلسمه یاریقلاری وار. بۇ سبب‌دن اۇدلاق هم قئیدالانمادا، هم ده تنفوس‌ده ایشتیراک ائدیر. ۴. هضم بوْروسونون اۇدلاق حیصّه سینین آلتیندا قان-دامار سیستمینین مرکزی اوْلان اۆرک یئرلشیر، خوْردالیلارتیپی‌نین ۴۳ مینه یاخین نؤعو معلوم‌دور.
قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی‌پدیا
گؤرونتولر
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:سۆروننلر بؤلمه:خوْردالیلار
ژاکوب بارکر
ژاکوب بارکر ، (دوغوم: ۱۷ دسامبر ۱۷۷۹ - اؤلوم: ۲۶ دسامبر ۱۸۷۱) آمریکالی وکیل، تاجیر و بانک رئیسی ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکالی بانکچیلار
المر ارنست ساتارد
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Elmer Ernest Southard»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
نکیتاش، لوئیزیانا
نکیتاش، لوئیزیانا (Natchitoches, Louisiana) آمریکانین لوئیزیانا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Natchitoches, Louisiana»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لوئیزیانا ایالتین شهرلری
کریستیان کوامه
کریستیان کوامه (اینگیلیسجه: Christian Kouamé) فوتبال اوْیونچوسو. فیل دیشی ساحیلین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ژاوورونکووو، وولوقدا اوبلاستی
ژاوورونکووو، وولوقدا اوبلاستی (Zhavoronkovo, Verkhovazhsky District, Vologda Oblast Жаворонково) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
ملبورن (آرکانزاس)
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:آرکانزاس ایالتین شهرلری
قمینا ایواوا
قمینا ایواوا (لهیستانجا: Gmina Iława) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 423.55 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و وارمی-ماسوری اوستانیندا یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بریوزووکا ۲-یا
بریوزووکا ۲-یا (Beryozovka 2-ya Берёзовка 2-я) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
لاسارییا
لاسارییا (اینگیلیسجه:Lasariya) هیندوستان اؤلکه‌سینین راجستان ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کندین اۆز اؤلچومو ۱۶٫۶۴ کیلومتر موربّع دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۸۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
آرما فوتبال کولوبو
آرما فوتبال کولوبو (اینگیلیسی‌جه: Arema FC) بیر فوتبال کولوبودور. Liga 1 دَسته‌سینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۴۲٬۴۴۹ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
لاسارییا
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
آرما فوتبال کولوبو
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arema FC»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:فوتبال کولوبلاری
اوستی (وستین)
اوستی (وستین) (چک‌جا: Ústí (Vsetín District)) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۶۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۷۳ نفر ایمیش و زلین اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
مک‌کال، آیداهو
مک‌کال، آیداهو (McCall, Idaho) آمریکانین آیداهو ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۹۹۱  نفر  دیر.
اوستی (وستین)
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
مک‌کال، آیداهو
قایناق‌لار
بؤلمه:آیداهو ایالتین شهرلری
اوستی (وستین)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ústí (Vsetín District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
سیو، آنقولا
سیو، آنقولا (اینگیلیسیجه: Soyo) آنقولا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۶۷٬۴۹۱ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
۱۸۹۴-جو ایلده ایرلند
بۇ مقاله ۱۸۹۴-جو ایلینده ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۹۴-جو ایلده ایرلند بؤلمه:۱۸۹۴-جو ایلده اؤلکه‌لر بؤلمه:۱۸۹۴-جو ایلده بؤیوک بریتانیا
جان ای. لئونارد
'''جان ای. لئونارد''' (اینگیلیسجه:John E Leonard) آمریکالی سیاستچی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۷۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:لوئیزیانا جومهوریتچیلر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
حمدالله مستوفی
بندانگشتی|267x267پیکسل|قزوین حمدالله مستوفی مزاری حمدالله، یا حمد بن تاج‌الدین ابی‌بکر بن حمد بن نصر مستوفی قزوینی، ایرانلی شاعیر، یازیچی و تاریخ یازان ایدی.
عایله‌سی قزوین'ه یئرلشمیش شیعی عرب'دیر. ده‌ده‌لری، کئربلا'دا حسین (ع) یانیندا ساواشمیش حرّ بن یزید الریاحی'نین سویونداندیر. بؤیوک ده‌ده‌سی، ده‌ده‌سی و باباسی عیراق مُستوفی [مالییه ایشلرینه‌ باخان مأمور] اولدوغوندان کُنیه‌سینده بو آدی آلمیشدیر. آیله‌سی اونون دوغوموندان اؤنجه قزوین'ه یئرلشمیشدیر.
ایلخانلی هوکومداری اولجایتو'نون خیدمتینه گیرمیش، 1311'ده قزوین، ابهر، زنگان و تاریم'ین مالییه ایشلرینی دئنتله‌مکل گؤرَولندیریلمیشدیر. دؤولت گؤرَولیسی اولاراق سولطانیه، تبریز، باغداد، ایسفاهان شهرلرینی گئزمیش بو شئهیرلرین کیتابخانالاریندا چالیشمیشدیر.
یئنه‌ ایلخانلی وئزیری رشیدالدین همدانی'نین عیلیم مجلیسلرینه‌ قاتیلمیش، اونون اؤلدورولمه‌سی اوزرینه‌ اوغلو غیاث‌الدین محمد'ین خیدمتینه گیرمیشدیر. اونون دا اؤلدورولمه‌سیندن سونرا دؤولت خیدمتیندن چئکیلمیش، 1340 ایلینده قزوین'ده اؤلموشدور.
قایناقلار
بؤلمه:تاریخچیلر
فراتا پولزینه
فراتا پولزینه (ایتالیاجا: Fratta Polesine) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۸۰۱ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و ونتو اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Fratta Polesine»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
آزینفوس-اتیل
آزینفوس-اتیل (Azinphos-ethyl) بیر اورقانیک بیلشیک. رنگ‌سیز، کریستال حالتینده تاپیلار.
باسیتراسین
باسیتراسین (آیوپاک آدی: (4R)-4-[(2S)-2-({2-[(1S)-1-amino-2-methylbutyl]- 4,5-dihydro-1,3-thiazol-5-yl}formamido)-4-methylpentanamido]-4-, Bacitracin, 杆菌肽، باسيتراسين، Бацитрацин) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۱۴۲۲٫۶۹ دیر.
آزینفوس-اتیل
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Azinphos-ethyl»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
باسیتراسین
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
محمدرضا عباسی
محمدرضا عباسی (میناب July 27, 1996) ایرانلی فۇتبولچو. اوْ میناب شهرینده آنادان اوْلوب و فۇتبولو ذوب‌آهن-ایصفاهان فوتبول کولوبووندا باشلاییب و هافبک کیمی چیخیش ائدیر.