cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قوبا خانلیغی
شهرلر و تیجارت
قوبادان همچین کند تصروفاتی آلتلری، آرابالار دا آپاریلیردی. بوتون بونلار دیگر ماللارلا دییشیردیلر. سالیاندان باکی‌یا ایپک و پامبیق-پارچا معمولاتی آپاریلیردی. سالیان قوبا خانلیغی‌نین روسیه ایله تیجارتینده بؤیوک رول اویناییردی. بورا شاماخی، گنجه، قاراداغ، اردبیل، ایروان و باشقا خانلیقلاردان تاجیرلر گلیردی. قوبا خانلیغینا ایرانین شهرلریندن – شیراز، ایصفاهان و تهراندان دا ماللار گتیریردیلر. بو شهرلردن باشلیجا اولاراق ایپک و پامبیق پارچالار گتیریردیلر. مازانداراندان خالچالار، پارچالار، شال، پرده‌لر، یاتاق اۆچون اؤرتوک، باشماقلار، دویو، موختلیف مئیوه‌لر گتیریردیلر.
کند تصروفاتی و مالدارلیق
۱۸.عصر روس مؤلیفی م. چوُلکوْو یازیردی کی، «قوبادا کندلر بؤیوک و گؤزلدیرلر، یاخشی اکینلره و مال-قارایا مالیکدیرلر.» خانلیغین اراضیسی‌نین بؤیوک حیصه‌سی اکینچیلیک اۆچون یارارلی و مونبیت ایدی. خزر دنیزی بویونجا اوزانان دوزنلیک اساس اکینچیلیک رایونو ایدی. سیاح م. بیبئرشتئین یازیردی کی، «آراسی کسیلمه‌ین موحاریبه‌لر اکینچیلیگه بؤیوک زیان وورسا دا، اهاکی اکینچیلیکدن ال چکمه‌میش و اؤزونه لازیم اولان میقداردا تاخیل یئتیشدیریردی.» خانلیغین طبیعی جوغرافی و ایقلیم شراییطی بورادا تاریخاً کند تصروفاتی‌نین اینکیشاف ائتدیریلمه‌سی اۆچون الوئریشلی شراییط یاراتمیشدیر. خانلیغین یئرلشدیگی اراضی‌نین دنیز ساحیلی موتمادی اولاراق دوزنلییه کئچیر. دوزنلیک ساحه‌لر دنیز سویّه‌سیندن ۲۰ مئتر هوندور اولوب، گئتدیکجه یوکسکلیگی ۱۰۰ مئتره چاتان دوزن قورشاقلا عوض اولونور کی، بو دا شیمال شرقه مئییللیدیر.
دنیزکناری و دوزنلیک زولاقدا قیش یومشاق، یای ایستی و نیسبتاً قورو کئچیردی. بو زونادا اساساً شابالیدی و بوز تورپاقلار، دنیزکناریندا ایسه قوملوقلار واردی. دوزن زونادا اساساً اکینچیلیک و مالدارلیق اینکیشاف ائتمیشدی. داغ‌اتگی زونادا تورپاق شابالیدی، آچیق-شابالیدی و بوز شابالیدی ایدی. داغ‌اتگی زونانین تورپاغی و ایقلیم شراییطی مئیوه‌چیلیگین اینکیشافی اۆچون چوخ الوئریشلی شراییط یارادیردی. بورادا آلما، آرمود، گیلاس، آلچا، خوصوصیله ده آلما آغاجلاری چوخ ایدی. خانلیغین داغلیق حیصه‌سینده داغ-مئش، شابالیدی و قارا تورپاق اؤرتوگو وار ایدی. بو اراضیده ایقلیمین سویوق اولماسی اکینچیلیگین اینکیشافینا ایمکان وئرمیردی. بعضی داغ کندلرینده یازلیق تاخیل – آرپا، داری و آز میقداردا بوغدا اکیلیردی.
آلمانین باغچیلیقدا اساس یئر توتماسی اونون ایلک نؤوبه‌ده باشقا مئیوه آغاجلارینا نیسبتاً محصولدار اولماسی و بونا گؤره ده ایقتیصادی باخیمدان هر بیر کندلی تصروفاتی اۆچون علاوه گلیر وئرمه‌سی ایله ایضاح اولونوردو. خانلیغی‌نین روسیه‌یه ایلحاقیندان آز سونرا بورادا اولموش بیر چار مأمورو یازیردی: «قوبا ایالتی‌نین دنیزدن ایچریلره دوغرو اوزانان ۴۰ وئرستلیک اراضیسینده بیر نئچه چای و آرخ واردیر، بورادا بوغدا، آرپا، داری و چلتیک بولدور.» ۱۹. عصرین ۲۰-جی ایللری‌نین سونو – ۳۰-جو ایللری‌نین اوّللرینه دایر معلوماتا گؤره کئچمیش قوبا خانلیغی اراضیسینده ایلده ۲٫۳۹۲٫۵۰۰ پود بوغدا، ۹۳۰ مین پود آرپا، ۱۹۶ مین پود چلتیک توپلانیردی.
خانلیقدا مئیوه‌چیلیک چوخ اینکیشاف ائتمیشدی. بورادا یئتیشدیریلن مئیوه‌لرله نینکی خانلیق اهالیسی، ائلجه ده باکی و شاماخی شهرلری تأمین اولونوردو. آران یئرلرینده اوزومچولوکله ده مشغول اولوردولار. کند تصروفاتی‌نین اساس ساحه‌لری اکینچیلیک و مالدارلیق ایدی. روسیه ایشغاللاری زامانی قوبا خانلیغی‌نین یئرینه یارادیلمیش قوبا ایالتی‌نین عومومی تورپاق فوندو (دربند و اولوس ماحاللاری ایستیثنا اولماقلا) ۱۹۴۸۶۷ روبا ایدی کی، بوندان دا ۵۶۶۴۹ روبا اکین یارارلی، ۹۶۶۲۱ روبا یارارسیز، ۲۱۱۹۲ روبا بیچنک، ۲۰۴۰۶ روبا اوتلاق ساحه‌سی ایدی.
عومومی تورپاق فوندوندا نیسبتده اکینه‌ یارارلی تورپاقلارین آزلیق تشکیل ائتمه‌سی ان چوخو خانلیق اراضیسی‌نین مئشه‌لر و کوللوقلارلا اؤرتولموش داغلاردان عیبارت اولماسی ایله باغلی ایدی. اکین ساحه‌لری‌نین آزلیغی هم ده سووارما سویو چاتیشمادیغیندان گئنیش مونبیت تورپاق ساحه‌لری‌نین تامامیله ایستیفاده‌سیز قالماسی ایله باغلی ایدی. خانلیق اراضیسینسه آخان چایلارین بیر چوخو درین دره‌لردن آخدیغیندان، کندلیلرین اکین ساحه‌لری ایسه هوندورده داغلاردا، داغ یاماجلاریندا یئرلشدیگیندن سووارما چتینلشیردی. سویون بؤلونمه‌سی ایله میرابلار و جووارلار مشغول اولوردولار. بیر سیرا حاللاردا مئشه یئرلری آچیلیر (قیریلیب، یاندیریلیر) اکین اۆچون یارارلی حالا سالینیردی. مئشه‌دن تمیزلنمیش یئر کوله‌واخت، کؤتوکلوک، باتاقلیق، یاخود تالا آدلانیردی. بونا گؤره ده بو جور یئرلرده حیاتا کئچیریلن اکینچیلیگه «تالا اکینچیلیگی» دئییلیردی.
اکینچیلیکده «دینجه قویماً و»هئریک" سیستئملریندن ایستیفاده اولونوردو. تورپاغین محصولدارلیغینی ساخلاماق و یا یوکسلتمک اۆچون بیر نئچه ایل فاصیله‌سیز اولاراق اکیلن ساحه‌نی دینجه قویوردولار. هر ایل اکین ساحه‌لری‌نین اوچده ایکی حیصه‌سی دینجه قویولوردو. سونرالار بو جور تورپاقلاری دینجه قویماق عوضینه بو جور ساحه‌لرده بوستان بیتکیلری اکمگه باشلامیشدیلار. دینجه قویولموش تورپاقلاردان اوتلاق و یا بیچنک کیمی ایستیفاده اولونوردو. دیگر خانلیقلاردا اولدوغو کیمی قوبا خانلیغیندا دا تورپاغی باشلیجا شوملاما آلتی خیش و کوتان ایدی. داغلیق اراضیلرده بعضاً یئرین حدسیز مایلی اولماسی ایله علاقه‌دار کوتان و خیشدان ایستیفاده ائتمک مومکون اولموردو. بئله حاللاردا کندلیلر توخا، یاخود بئلدن ایستیفاده ائدیردیلر.
دیگر آذربایجان خانلیقلاریندا اولدوغو کیمی قوبا خانلیغیندا دا ان گئنیش یاییلمیش اکینچیلیک آلتی خیش ایدی. خیش اونیوئرسال آلت ایدی. اوندان تکجه تورپاغی شوملاماق اۆچون دئییل، همچین دیگر ایشلرده ده ایستیفاده ائدیلیردی. خیشدان سو آرخلاری‌نین چکیلمه‌سینده ده ایستیفاده اولونوردو. خیشا بیر جوت قوشقو pئیوانی قوشولور و بیر نفر طرفیندن ایداره اولونوردو. طبیعی فلاکتلر کند تصروفاتینا چوخ پیس تاثیر گؤستریردی. تورپاغا قوللوق چوخ بسیط سویّه‌ده ایدی. گوبره کیمی گول و قیسماً ده مال پئینیندن ایستیفاده اولونوردو. موحاریبه‌لر، باسقینلار، غارتلر کند تصروفاتینا چوخ داغیدیجی تاثیر گؤستریردی.
ایقلیم شراییطی، اوتلاقلارین بوللوغو خانلیقدا مالدارلیغین دا اینکیشافینا الوئریشلی شراییط یارادیردی. مالدارلیق شابران، موشکور، شئشپره و بئشبارماق ماحاللاریندا داها چوخ اینکیشاف ائتمیشدی. ۱۹. یوزیللیگین ایلک اوتوز ایللیگی‌نین اوّللرینده قوبا خانلیغی اراضیسینده ۲۷ مین آت، ۵۰ مین اؤکوز، ۴۰ مین اینک، ۲۰ مین جامیش و ۲۰ مین باشدان چوخ قویون مؤوجود وضعیتده ایدی. مالقارا خانلیغین تصروفات حیاتیندا عوض‌اولونماز رول اویناییردی. قوشقو قووّه‌سی کیمی اکینچیلیکده کل و اؤکوزلرین عوضی یوخ ایدی. مالدارلیق هم ده ائو و صنعتکارلیق صنایعسی‌نین موهوم خاممال منبعیی ایدی. مالدارلیق دا ایری و خیردا بوینوزلو حئیوانلار چوخ اؤنملی یئر توتوردو.
ماسافومی ترادا
ماسافومی ترادا (اینگیلیسجه: Masafumi Terada)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
رچکا-کورمیخا
رچکا-کورمیخا (Rechka-Kormikha Речка-Кормиха) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آلتای دیارین کندلری
ماسافومی ترادا
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
قوبا خانلیغی
کند تصروفاتی و مالدارلیق
اکینچیلیکله مشغول اولان اهالی ایری بوینوزلو حئیوانلاری باشلیجا اولاراق قوشقو حئیوانی کیمی ایستیفاده ائتمکله قیسماً ده قیدا منبعیی کیمی ساخلاییردیسا، ائلاتلار ایری بوینوزلو حئیوانلاری باشلیجا اولاراق صنایع و تیجارت مقصدلری اۆچون ساخلاییردیلار. بونا گؤره ده اکینچیلرین تصروفاتی‌نین وضعیتی ایری بوینوزلو حئیوانلارین اولماسیندان آسیلی ایدی. ائلاتلار ان چوخ خیردا بوینوزلو حئیوانلار ساخلاییردیلار. خیردا بوینوزلو حئیوانلارین هم صنایع، هم ده تیجارت اهمیّتینه مالیک ایدی.
مالدارلیقدا آتلارین و ائششکلرین ده اؤز یئری وار ایدی. آت نقلیات واسیطه‌سی ایدی. فاصیله‌سیز فئودال-آرا موحاریبه‌لری و دوشمن باسقینلاری شراییطینده آت دؤیوشلرده مینیک واسیطه‌سی کیمی رول اویناییردی. آت هم ده فئوداللار اۆچون بیر اَیلنجه واسیطه‌سی ایدی. اوجوزلوغونا و دؤزومچولوگونه گؤره چوخ الوئریشلی حئیوان اولان ائششک جوزی قیدا ایله کیفایتلنه‌رک ان آغیر ایشلری یئرینه یئتیریردی. یوخسول کندلرین کؤمکچیسی ایدی. ائششکلردن سو، اودون، اوت داشینماسیندا ایستیفاده اولونوردو. یوللارین اولمادیغی و داغلیق بؤلگه‌لرده ائششکلرین رولو بؤیوک ایدی.
حئیواندارلیق محصوللاری اساساً اعمال اولونوردو. ایری و خیردا بوینوزلو مال-قارانین سودوندن یاغ، پئندیر، خاما و کسمیک حاضیرلانیردی. قویون یونوندان ایپ اَییریر، پالاز، خالچا، مفرش، خورجون توخونوردو. قوزو یونوندن شال توخونوردو. کئچی قزیلیندن کندیر توخویور و یوک حئیوانلاری‌نین پالانلارینی توخوماق اۆچون قالین ساپلار اَییریردیلر. خانلیغین کند تصروفاتیندا قوشچولوق و آریچیلیق دا موعین یئر توتوردو.
قوبا خانلیغیندا موهوم تصروفات ساحه لریندن بیری بالیقچیلیق ایدی. بالیقچیلیق سالیاندا و نیازآباددا اینکیشاف ائتمیشدی. سالیان و نیازآباد نره بالیغی، آغ بالیق، شامای بالیغی، کوتوم و دیگر بالیقلارلا زنگین ایدی. س. قمئلین یازیردی کی، «کور چایی منصبینده شاخه‌لندیگی یئرده قوللار آراسینداکی آداجیقلار چوخ آلچاق سطحه مالیکدیرلر و بالیق اوولاماق اۆچون الوئریشلیدیرلر. دنیزدن کور چایینا چوخلو اوزون‌بورون بالیق و نره بالیغی داخیل اولور. روس ترکیبلری موعین شرطلرله کور چاییندا بالیق اوولاماق حوقوقونو آسانلیقلا الده ائده بیلرلر. ساحیلده دایانان گمیلر ایسته‌نیلن آندا قولدورلاردان سیغینماق اۆچون سیغیناجاق رولونو اوینایا بیلر.»
خانلار بالیق وَتگه‌لرینی یئرلی و روس تاجیرلرینه موقاتیه‌یه وئریردیلر. لاکین باشقالاری دا خان خزینه‌سینه وئرگی وئرمک شرطیله بالیق اوولاماقلا مشغول اولا بیلیردیلر. کور چایی‌نین منصبینده‌کی وَتگه‌لردن خزینه‌نین گلیری ایلده ۵۰ مین گوموش روبلا چاتیردی. خانلیق اراضیسینده دوز گؤللر ده وار ایدی. قوبا شهریندن ۵۰ وئرست آرالیدا دنیز ساحیلینده اوزونو ۱۳۰ ساژئن و ائنی ۱۲۰ ساژئن اولان زنگین بیر دوز گؤلو واردی. همین گؤلدن ساکینلر سربست شکیلده خزینه‌یه هئچ بیر وئرگی اؤدمه‌دن ایستیفاده ائدیردیلر.
وئرگی‌لر
اکثر آذربایجان خانلیقلاریندا اولدوغو کیمی، قوبا خانلیغی‌نین دا اؤز وئرگیلر مؤوجود ایدی. بو وئرگی لرین سایی دیگر آذربایجان خانلیقلاریندا اولدوغو کیمی ایدی.
تورپاق مولکیّت فورمالاری
دیگر آذربایجان خانلیقلاریندا اولدوغو کیمی قوبا خانلیغیندا دا تورپاق مولکیّتی‌نین اساس فورمالاری واردی: خاصّ(خالیصه)، مولک، تییول و وقف. بوندان علاوه از میقداردا کند ایجماعسی‌نین مولکیّتینده اولان تورپاقلار دا واردی. خان خانلیقدا ان بؤیوک تورپاق صاحیبی ایدی. خان تورپاقلاری‌نین اهمیّتلی حیصه‌سینی خاص تورپاقلاری تشکیل ائدیردی. خانا و عاییله عوضولرینه مخصوص اولان تورپاقلار خاصّ آدلانیردی. خان تورپاقلاری‌نین دیگر حیصه‌سی خان دیوانی‌نین ایداره‌چیلیگینده اولوب دیوانی تورپاقلاری آدلانیردی. اوّلکی دؤورلردن فرقلی اولاراق خانلیقلار دؤورونده خاصّ تورپاقلاری ایله دیوانی تورپاقلاری آراسیندا فرق گئتدیکجه آرادان قالخیردی.
آیری-آیری شخصلرین مولکیّتینده اولان مولک تورپاقلارینی آلماق، ساتماق، ایرثاً وئرمک، گیروو قویماق اولاردی. مولک صاحیبلیگی هئچ بیر قوللوق شرطی ایله باغلی دئییلدی. مولکون او قدر ده گئنیش یاییلمامیش فورماسی مولکی-خالیصه ایدی. بو جور مولکلر خزینه‌یه وئرگی اؤدنیلمه‌سیندن آزاد ایدیلر. خانلیقدا بیر نئچه کندی، ایری مولکلری اولان مولکدار بیگلر وار ایدی. نادر حاللاردا کندلیلرین ده مولکو اولوردو. مولکلر اساساً خانلیقلاردان یارانماسیندان اوّل کندلردن، تورپاقلاردان عیبارت ایدی. قوبا خانلاری دا مولکلر باغیشلاییردیلار.
خانلیقدا آپاریجی تورپاق مولکیّتی فورمالاریندان بیری تییول تورپاقلاری ایدی. بو شرطی تورپاق مولکیّتی ایدی. تورپاقدان تییول حوقوقو اساسیندا ایستیفاده ائدن شخص تییولدار آدلانیردی. خانلار خیدمت موقابیلینده بیگلره و دیگر شخصلره موعین اراضیلردن وئرگی توپلاماق حوقوقو وئریردیلر. تییول صاحیبی تییولدار وفات ائتدیکده خان همین ساحه‌نی اونون واریثینه وئریردی. آنجاق واریث ده آتاسی کیمی خانا قوللوق گؤسترمه‌لی ایدی. بعضاً خانلار هئچ بیر خیدمتله باغلی اولمایاراق، ایسته‌دیکلری بیر شخصه ده تییول وئره بیلیردیلر. وظیفه‌لر چوخ واخت ایرثاً کئچدیکلرینه گؤره تییول ایرثی مولکیّته - مولکه چئوریله بیلردی.
قوبا خانلیغیندا ۱۸.عصرده وقف تورپاقلاری دا مؤوجود ایدی. بو تورپاق اساساً مسجیدلره و دینی ایداره‌لره وئریلیر، اونلاردان خان خزینه‌سینه وئرگیلر توپلانمیر، ایشچیلرین بوینونا موکلّفیت قویولموردو. بورایا آیری-آیری کندلر، تورپاق ساحه‌لری، باغلار، ائولر، دوکانلار، کاروانسارالار، حاماملار، بازارلاردان گلن گلیرلرین بیر حیصه‌سی داخیل ایدی. وقف شخصی مولکیّتی حساب اولموردو و آللاهین مولکیّتی آدلانیردی. وقف اؤز املاکینی آللاه یولوندا روحانی ایداره‌لرینه و یا روحانیلرین اؤزونه حصر ائتمک باره‌سینده موقاویله دئمکدیر. وقف‌نامه‌یه اساساً تورپاق صاحیبی اؤز مولکوندن ایستیفاده حوقوقوندان هر هانسی دینی موسیسه‌نین و شخصین خئیرینه ایمتیناع ائدیردی.
مرکزی ایداره آپاراتی
قوبا خانلیغیندا ایرثی ایداره‌چیلیک، یعنی مونارشی رئژیمی مؤوجود ایدی. مونارشی‌نین باشیندا غئیری-محدود قانون‌وئریجی، محکمه و ایجرا حاکیمیّتینه مالیک خان دوروردو. حاکیمیّت آتادان بؤیوک اوغولا کئچیردی. خانین حاکیمیّتی موطلق، غئیری-محدود سجیه داشیییردی. خان حاکیمیّتی هم ایجرا فورماسیندا، هم ده فئودال حوقوقونون یاردیمی ایله محکمه فورماسیندا گئرچکلشدیریردی. حوقوق غئیری-رسمی سجیه داشیییردی. اونون منبعیی شرعیت، ایلک نؤوبه‌ده قوران ایدی. حوقوقون دیگر، داها آز واجیب اولمایان منبعیی یئرلی عادتلر ایدی. خانین ایسته‌دیگی شخصلر تورپاق، یاخود تورپاقدان آلینان گلیری باغیشلاماق حوقوقو واردی.
خانین یانیندا «دیوانخاناً و یاخود»خان شوراسی" مؤوجود ایدی. دیوانخانا مشورتچی اورقان ایدی. بورادا موهوم دؤولت مسله‌لری: حرب و صولح وئرگیلرین تعیین اولونماسی و توپلانماسی، ایطاعت گؤسترمه‌ین بیگلره دیوان توتولماسی و اونلارین املاکی‌نین موصادیره اولونماسی، موهوم جینایت ایشلری و دیگر دؤولت اهمیّتلی مسله‌لر نظردن کئچیریلیردی. دیوانخانادا ان یوکسک وظیفه‌لر وزیر، دیوان‌بیگی، قالابیگی، خزینه‌آغاسی، قوشون‌نویس، فراش‌باشی ایدی.
خانلیقدا خاندان سونرا ایکینجی موهوم شخص وزیر ایدی. او، بوتون ایداره‌چیلیک آپاراتی‌نین باشچیسی و خانین بیرینجی مصلحتچیسی ایدی. وزیرین وظیفه رمزلری قلمدان و ماهوت چالما ایدی. مرکزی خان آپاراتیندا دیگر یوکسک روتبه دیوان‌بیگی ایدی. دیوانبیگی دیوانین دینی رهبری ایدی، حوقوقی مسله‌لر اوزره باشلیجا مصلحتچی ایدی. دیوانبیگی‌نین و روحانی رهبر شیخ الاسلام صلاحیتلری بعضی مسله‌لرده اوست-اوسته دوشوردو. ماحال، یاخود شهر قاضیلری‌نین حؤکملریندن دیوان‌بیگینه، یاخود شیخ‌الاسلاما شیکایت ائتمک اولاردی.
خانین شخصی تصروفاتینا ائشیک‌آغاسی باشچیلیق ائدیردی. دیوانخانادا قوشون‌نویس، یاخود قوشون میرزه‌سی وظیفه‌سی ده واردی. موهوم وظیفه‌لردن بیری ده خزینه‌دارآغاسی ایدی. او، خزینه‌یه نظارت ائدیردی، خان بو وظیفه‌یه ان یاخین و اینانیلمیش آداملارینی تعیین ائدیردی. بیلاواسیطه خانا تابئع ایدی. دیوانخادا بیر سیرا ایکینجی درجه‌لی وظیفه‌لر – یاساوول، فرّاش، مئهماندار دا وار ایدی. فئودال نردیوانی‌نین نؤوبتی پیلّه‌سینده بیگلر دوروردو. بیگلر چوخسایلی طبقه ایدیلر، خانلارا موختلیف اینضیباطی و حربی قوللوق گؤستریردیلر؛ حاکیم صینفین اؤزه‌گینی تشکیل ائدیردیلر. بیگلر ایرثی و قوللوق بیگلرینه بؤلونوردولر.
بیگلر ایچریسینده ماحاللاری و شهرلری ایداره ائدن نایبلر خوصوصیله نوفوذا مالیک ایدیلر. ماحال نایبلری خانین اؤزو طرفیندن نوفوذلو بیگلرین ایچریسینده تعیین اولونوردو. ماحال نایبی وظیفه‌سی عادتاً ایرثاً، آتادان اوغولا کئچیردی، آنجاق بو زامان خان طرفیندن تصدیقی طلب اولونوردو. نایبلر ماحال اراضیسینده مالیه، پولیس و محکمه ایشلرینه باشچیلیق ائدیردیلر. اونلار وئرگی و موکلّفیتلری بؤلوشدورور، اونلارین توپلانماسینا نظارت ائدیردیلر، ماحالین سرحدلری‌نین موحافیظه‌سینی تأمین ائدیر، محکمه آراشدیرماسی طلب ائتمه‌ین موباحیثه لری حلّ ائدیر، محکمه‌لرین حؤکملرینی ایجرا ائدیردیلر.
شهرده حاکیمیّته قالابیگی باشچیلیق ائدیردی. عئینی زاماندا کلنتر وظیفه‌سی ده وار ایدی. اونلار باشلیجا اولاراق تاجیرلرین فعالیتینه نظارت ائدیردیلر. قالابیگی ایسه شهرده آساییشه و تهلوکه‌سیزلیگه جاواب‌دِه ایدی و بیرباشا خانا تابئع ایدی. اونون سرانجامیندا خوصوصی موحافیظه دسته‌لری وار ایدی. همین دسته‌لر خان سارایی‌نین قارشیسیندا، یاخود قالا دیوارلاری‌نین یانیندا دوروردو. قالابیگی‌نین تابئعچیلیگینده دارغالار و عصاباشیلار واردی. دارغا ان چوخ بازارا نظارت ائدیردی. عصاباشی ایسه گئجه کئشیکچیلری‌نین ریسی ایدی. شهرلرده محلّه یوزباشیلاری وظیفه‌سی ده واردی. شهر ایداره‌چیلیگینده صنعتکار بیرلیکلری همکارلارین دا اؤزونه‌مخصوص یئری وار ایدی.
کندلر کندخودالار طرفیندن ایداره اولونوردو. داها ایری کندلرین کندخودالاری یوزباشی تیتولو داشیییردیلار. کندخودالار بیر قایدا اولاراق کند ایجماعسی طرفیندن سئچیلیر و ماحال نایبی طرفیندن تصدیقله‌نیردی. سونرالار یوزباشی تیتولو داشییان کندخودالار خان طرفیندن تعیین اولونماغا باشلاندی. ایداره ائتمه‌ده یوکسک مأمورلار اساس رول اویناییردیلار. اونلارا ائشیک‌آغاسی، باش مئهتر، خزینه‌دار، سرکره عامیلی(مالیه ایشلر اوزره مامور) گؤسترمک اولار. خانلیقدا محکمه، مالیه، پولیس خیدمتی و اوردویا خوصوصی فیکیر وئریلیردی.
خانلیغین ایداره اولونماسینا محکمه بؤیوک یئر توتوردو. محکمه سیستئمی دئمک اولار کی، بوتونلوکله روحانیلرین نظارتی آلتیندا ایدی. شرعیت محکمه‌لرینه اساساً کند، ماحال قاضیلاری و خانلیغین باش قاضیسی باشچیلیق ائدیردی. محکمه‌ده موسلمان حوقوقو بؤیوک تاثیره مالیک ایدی. و. ایوانئوکو یازیردی کی، «داها چوخ عادی حوقوق اسناسیندا و اؤز بیلدیگی کیمی حرکت ائدن خانلارین اؤزلری ده، بیر چوخ حاللاردا عالیم آخوندلارین مصلحتینه قولاق آسیر و حتّی بیر قدر دولاشیق و مورکّب ایشلری اونلارین موحاکیمه‌سینه وئریردیلر.»
اینضیباطی اراضی بؤلگوسو
قوبا خانلیغی دربند خانلیغی، شکی خانلیغی، شاماخی خانلیغی، باکی خانلیغی، تاباساران سلطانلیغی ایله همسرحد ایدی. خانلیغین مرکزی قوبا شهری ایدی. خانلیغین اراضیسی اینضیباطی جهتدن ماحاللارا بؤلونوردو. ۱۷۹۶-جی ایلده روس حربیچیلری‌نین ترتیب ائتدیگی معلوماتا گؤره تابئع اولونموش اراضیلر قوبا خانلیغیندان آیریلدیقدان سونرا خانلیغین ترکیبینده جمعی ۱۲ ماحال، ۳ شهر، ۱ سلطانلیق وار ایدی. بونلاردان ان بؤیوگو سیرت و تیپ ماحاللاری‌نین اراضیسینی احاطه ائدن قوبا ماحالی ایدی. قوبا ماحالی چوخ ایری اولدوغونا گؤره، ایکی نایب طرفیندن ایداره اولونوردو. خانلیغین ترکیبینه داخیل اولان ماحاللار، سلطانلیقلار، شهرلر آشاغیداکیلار ایدی:
اوردو
خان حاکیمیّتی‌نین اساس دایاغی اوردو ایدی. دیگر آذربایجان خانلیقلاریندا اولدوغو کیمی قوبا خانلیغیندا دا سیلاحلی قووّه‌لرین اؤزه‌گینی خان قواردیاسی، ماعافلار و بیگ دروژینالاری تشکیل ائدیردی. و.م. ایوانئنکو یازیردی: «خان قوشونلاری آدینی چکدیگیمیز ماعافلاردان، لازیم گلدیگی تقدیرده اونلارا قوشولان کندلری و ماحاللاری ایداره ائدن بیگلرین سیلاحلی دسته‌لریندن عیبارت ایدی. بو اوصوللا تشکیل اولونان قوشونون عسگرلری اؤز تصروفاتلاریندان یالنیز قیسا مودّته آیریلیر و غارت اولونموش غنیمتلره و وئرگیلردن آزاد ائدیلمک، موختلیف نؤولو خیردا ایجاره‌لر و س. شکلینده خوصوصی خان لوطفو ایله تلطیف اولونوردولار.» قوبا خانی بؤیوک میقداردا سیلاحلی نؤکره و ماعافلارا مالیک ایدی.
خانلیغین قودرتی اونون مالیک اولدوغو حربی قووّه‌نین میقداری و کئیفیتیندن آسیلی ایدی. قیسماً یوکسک روحلو، یاخشی سیلاحلانمیش و باجاریقلی دؤیوشچولره مالیک اولمایان خانلیق، شوبهه‌سیز کی، اوزون مودّت اؤز ایستیقلالیتینی قورویا بیلمزدی. حربی قووّه تکجه خاریجی تهلوکه‌دن قورونماق اۆچون دئییل، هم ده داخیلی امین آمانلیغی قوروماق اۆچون لازیم ایدی. محض بونا گؤره ده حربی قووّه‌لر حاقّیندا قایغی خانلیغین باشلیجا وظیفه‌سی ساییلیردی. اوردو موحاریبه باشلانماسی عرفه‌سینده ییغیلیردی. نایبلر، طایفا باشچیلاری و ایری فئوداللار خانین طلبینی ائشیدن کیمی اونا دؤیوشچو یوللامالی ایدیلر. قوبا خانلاری‌نین سرانجامیندا ۱۰ میندن ۲۵ مینه قدر سیلاحلی دؤیوشچو اولا بیلیردی.
دایمی دؤیوشچولر سیلاحی، آتی و دؤیوشچو اۆچون لازیم اولان دیگر لوازیماتی دیوانخانادان آلیردیلار. اونلار گونون موعین حیصه‌سینی حربی تجروبه‌لرینی آرتیرماق مقصدیله تشکیل اولونان تعلیم کئچمکله مشغول اولوردولار. قوبا خانلیغیندا حربی نؤکرلر – خان قواردییاسی‌نین اؤزه‌گینی تشکیل ائدیردیلر. خانلیقدا حربی نؤکرلرله یاناشی «نام‌نویس» دا وار ایدی. اونلار حربی عملیاتلار زامانی تام سیلاحلانمیش شکیلده خانین سوواری قوشونوندا ووروشوردولار. بونا گؤره ده هئچ بیر دیگر موکلّفیّت داشیمیر و وئرگی اؤدمیردیلر.
دایمی سیلاحلی قووّه‌لر قیسماً موعاصیر سیلاحلارلا سیلاحلانمیشدیلار. بونونلا برابر آتا-بابادان قالمیش دؤیوش آلتلریندن ده ایستیفاده اولونوردو. قوشون موختلیف تیپلی و مارکالی «دایان دوْلدوروم» توفنگلرله سیلاحلانیردی. توفنگچیلر خان قوشونوندان اؤن سیرالاردا یئریییر، خانین کئچه‌جگی یئرلرده تهلوکه‌لی و شوبهه‌لی حادیثه‌لری آرادان قالدیریردیلار. توفنگچی دسته‌سینده باشچیلیق ائدن ظابیط «توفنگچی باشی» آدلانیردی. دایمی قوشون «زنبورک» آدلانان یونگول و دوه‌لرین اوستونده داشینان توپلارا مالیک ایدی. قوشون اوزرینده عالی کوماندانلیق خانا مخصوص ایدی. قوشون اون، یوز و مین نفره آیریلیردی. بو دسته‌لره مووافیق اولاراق اون‌باشی، یوزباشی و مین‌باشی باشچیلیق ائدیردی.
خانلیقدا دایمی قوشوندان باشقا دیوانخانادا سویوق سیلاحلارلا سیلاحلانمیش بیر چوخ یاساوول، فرّاش و نؤکرلر ده وار ایدی. یاساوول خان بیر یئردن باشقا یئره کئچرکن اونون کئچه‌جگی یوللاری موحافیظه ائدن و خانین اطرافیندا دولاشان شخصلر، فرّاش ایسه دیوانخانادا تمیزلیک ایشلرینه باخان و داخیلی قایدا-قانونا نظارت ائدن شخصلره دئییلیردی. خان قوشونلاری‌نین ترکیبینده موزدلولار دا اولوردو. عادتاً موزدلولار داغیستانلی دؤیوشچولردن توپلانیردی. ۱۷۷۰-جی ایلین آپرئلینده فتحعلی خانین ۱۰ مین موزدلو دؤیوشچوسو واردی. موزدلولار باها باشا گلیر و آز اعتیبارلی اولوردولار.
اتنیک ترکیب
خانلیغین بیر نئچه کندینده - روُستوْو ماحالی‌نین کیلوار، موشکور ماحالی‌نین بیرینجی و ایکینجی باراخوُم، قاراجاغلی، بؤیوک و بالاجا خاچماز، قاراقوُرتلو کندلرینده ائرمنی یاشاییردی. اونلارین بیر قیسمی گریگوریان ایران دیللی تاتلار، دیگر قیسمی خئیلی درجه‌ده ائرمنیلشدیریلمگه معروض قالمیش آلبانلار، بیر قیسمی ده گلمه ائرمنیلر ایدی. ۲۲ ائوی اولان کیلوار کندینده ایکی کئشیش و بیر کیلسه، جمعی ۱۵ حَیَطدن عیبارت بیرینجی باراخوُم کندینده بیر کیلسه و بیر کئشیش، ایکینجی باراخوُم کندینده بیر کیلسه بیر کئشیش، قاراجاغلیدا بیر کیلسه و دؤرد کئشیش، قاراقوتلودا بیر کیلسه واردی.
۱۸۱۰.جو ایل قوبا عوصیانی نتیجه‌سینده اهالی‌نین سوسیال سیلکی استروکتوروندا موعین دَییشیکلیک یاراتمیشدی. قوبا بیگلری‌نین بؤیوک اکثریتی شیخ علی خانین طرفیندن روس قوشونلارینا قارشی ووروشدوغوندان، گوجلو رئپرئسسییایا معروض قالمیشدیلار. بیر حیصه‌سی سورگونه گؤندریلمیش، دیگر بیر حیصه‌سی‌نین ایسه لیاقتی تاپدانیر، کندلری اللریندن آلینیر، قوللوق گؤسترنلره وئریلیردی. همین دؤوره دایر تاریخی سندلرده قوبا شهری‌نین اهالیسی‌نین عومومی سایی ۳۱۰ حَیَط گؤستریلیر. منبعده کولقاتدا ۱۲۴ حَیَط اولدوغو گؤستریلیر. م. باهارلی قوبا خانلیغیندا ۳۵۰۰۰ نفرین یاشادیغینی یازیردی.
منبعیه گؤره ۱۷۹۶-جی ایلده قوبا خانلیغی اراضیسینده (دربند و اطرافی ایستیثنا اولماقلا) جمعی ۱ شهر، ۲۴۵ کند و ۶۳۶۴ حَیَط واردی. ۱۸.عصرده قوبادا ۶۰۰ ائو اولموشدور کی، بو دا شهر ده تخمیناً ۳ مین نفرین یاشادیغینی گؤستریر. قوبادان بیر قدر آرالی-قوُدیال‌چای‌ین سول ساحیلینده یهودیلرین یاشادیغی کولقات قصبه‌سی مؤوجود ایدی. پ.ق. بوُتکوْوون معلوماتینا گؤره بورادا ۱۷۹۶-جی ایلده ۲۰۰ ائو وار ایدی. شهرین اهالیسی‌نین سایی‌نین ۷۰-جی ایللرده ۷ مین نفر، شهرده‌کی ائولرین سایی‌نین ایسه ۲ مینه چاتماسی حاقّیندا منبعلرده معلومات وئریلیر.
قوبا شهری‌نین اهالیسی اساساً بیگ، روحانی، صنعتکار و تاجیرلردن عیبارت ایدی. بعضی منبعلرده بورادا اهالی‌نین خئیلی حیصه‌سی‌نین صنعتکارلاردان عیبارت اولدوغو گؤستریلیر. موشکور ماحالیندا ۲۰ کند، همین کندلرده جمعی ۲۹۹ حَیَط واردی. کندلردن ۱۰-او قوسارچایین آشاغی آخاریندا دوزنلیکده، ۷-جی قوُدیال‌چای‌ین آشاغی آخاریندا دوزنلیکده، ۳-او قاراچایین آشاغی آخاریندا دوزنلیکده یئرلشیردی. بو کندلردن ان بؤیوکلری ۶۰ حَیَطدن عیبارت قاراجاغلی، ۴۵ حَیَطدن عیبارت بؤیوک خاچماز، ۴۰ حَیَطدن عیبارت نابورلو ایدی. قوبا ماحالی‌نین دوزنلیک حیصه‌سینده‌کی کندلرده عئینی تصروفات شراییطینه مالیک ایدی.
قایناق‌لار
بؤلمه:آذربایجان خانلیقلاری بؤلمه:آذربایجان تاریخی
اولوکولوو
اولوکولوو (Ulukulevo Улукулево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
اورزیچه
اورزیچه - (Urziceni) رومانیانین  شهرلریندن بیریدیر. بۇ شهرین نۆفوسو، 2011-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسيندا 15308 نفر ایمیش بۇ شهر ایالومیتسا بؤلگه سینده یئرلشیب. و 60 متر دنیز سئویه سیندن اۇجالیقی وار.بندانگشتی|سول|400px|[[اورزیچه]]
قایناق‌لار
بؤلمه:رومانی شهرلری
وشئو ده سوس
قایناق‌لار
بؤلمه:رومانی شهرلری
ماسافومی مادا
ماسافومی مادا (اینگیلیسجه: Masafumi Maeda) کئچمیشده بیر ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
اسپ اسمیت
اسپ اسمیت (اینگیلیسجه: Sep Smith) (دوْغوم:March 15, 1912 Whitburn) بیر فوتبالیست. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۱۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۰۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:لستر سیتی کولوبونون اویونچولاری
ریچفیلد، مینه‌سوتا
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:مینسوتا ایالتین شهرلری
لودو
لودو - (Luduș) رومانیانین  شهرلریندن بیریدیر. بۇ شهرین نۆفوسو، 2011-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسيندا 15328 نفر ایمیش بۇ شهر مورش بؤلگه سینده یئرلشیب. و متر دنیز سئویه سیندن اۇجالیقی وار.بندانگشتی|سول|400px|[[لودو]]
قایناق‌لار
بؤلمه:رومانی شهرلری
ریچموند، مینه‌سوتا
ریچموند، مینه‌سوتا (Richmond, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 2.28 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 1422 نفر دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:مینسوتا ایالتین شهرلری
جین سیمور (اویونچو)
جین سیمور (اویونچو) (اینگیلیسجه: Jane Seymour (actress)) بریتانیالی اوْیونچو ۱۵ فئوریه ۱۹۵۱ ‏ میلادی تاریخینده لندن شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۱۹۶۹–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jane Seymour (actress)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:بریتانیالی قادین اویونچولار
آن پترا
آن پترا (اینگیلیسجه: Anne Petera) آمریکالی سیاستچی قادین ، جومهوری حزبینین عوضوو. ویرجینیا کامنولث بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۵۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۵۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار
کن ویلینقهام
کن ویلینقهام (اینگیلیسجه: Ken Willingham) (دوْغوم:December 1, 1912 Ecclesfield) بیر فوتبالیست. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
کریستوفر سی. بوون
'''کریستوفر سی. بوون''' (اینگیلیسجه: Christopher C. Bowen) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۳۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۸۰ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
جانی بلیندا (فیلم ۱۹۴۸)
جانی بلیندا (Johnny Belinda, ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی اقنس مورهد، چارلز بیکفورد، لو آیرس، جین وایمن جانلاندیریب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۸-جی ایل فیلملری بؤلمه:آمریکا فیلملری بؤلمه:آمریکانین درام فیلملری بؤلمه:آمریکادا دوزلمیش آغ-قارا فیلملر بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر بؤلمه:ژان نقولسکوونون فیلملری بؤلمه:وارنر بروس فیلملری
هیروشی اوهاشی
هیروشی اوهاشی (اینگیلیسجه: Hiroshi Ohashi) کئچمیشده بیر ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر و   موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
توماس فرانک مارشال
توماس فرانک مارشال (اینگیلیسجه: Thomas Frank Marshall) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و شومالی داکوتا ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۵۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۲۱ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۵۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۲۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:هانیبال (میزوری) دوغوملولار
برگدیر
برگدیر - (Bragadiru) رومانیانین  شهرلریندن بیریدیر. بۇ شهرین نۆفوسو، 2011-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسيندا 15329 نفر ایمیش بۇ شهر ایلفوو بؤلگه سینده یئرلشیب. و 37 متر دنیز سئویه سیندن اۇجالیقی وار.
قایناق‌لار
بؤلمه:رومانی شهرلری
لورنزو جیمز هنری
لورنزو جیمز هنری (اینگیلیسجه: Lorenzo James Henrie) آمریکالی اوْیونچو. ۲۹ ژوئن ۱۹۹۳ ‏ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب.
نووی، ساخا جومهوریتی
نووی، ساخا جومهوریتی (Novy, Tomponsky District, Sakha Republic Новый) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ساخا جومهوریتینده یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده یاقوت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره شامانیزم و مسیحی دیرلر.
قایناقلار
بؤلمه:ساخا جومهورتینین کندلری
سامویلووکا، باشقیردیستان
سامویلووکا، باشقیردیستان (Samoylovka, Republic of Bashkortostan Самойловка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
محمد ال فتیل
محمد ال فتیل (اینگیلیسجه: Mohammed Al-Fatil) (دوْغوم:January 4, 1992 قطیف) بیر فوتبالیست. الاهلی فوتبال کولوبو و عربیستان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۹ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
Mohammed Al-Fatil
بولشیی چاپورنیکی
بولشیی چاپورنیکی (Bolshiye Chapurniki Большие Чапурники) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
کوکدئیل، کولورادو
کوکدئیل (اینگیلیسجه: Cokedale, Colorado) آمریکانین کولورادو ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۲۱ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مایکل لاهتی
مایکل لاهتی (اینگیلیسجه: Michael Lahti) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. ۱۹۴۵ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
آنتونی قرانت (فوتبالیست)
آنتونی قرانت (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Anthony Grant (English footballer)) (دوْغوم:June 4, 1987 لمبت) بیر فوتبالیست. شروزبری تاون فوتبال کولوبو و اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ایوان آربولدا
ایوان آربولدا (اینگیلیسجه: Iván Arboleda) (دوْغوم:April 21, 1996 Tumaco) بیر فوتبالیست. بانفیلد فوتبال کولوبو و کولومبیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:فوتبال قولرلری بؤلمه:بانفیلد کولوبونون اویونچولاری
بیل بیکسبی
بیل بیکسبی (اینگیلیسجه: Bill Bixby) آمریکالی فیلم یؤنئتمنی, فیلم یاپیمجی‌سی و اوْیونچو. ۲۲ ژانویه ۱۹۳۴شابلون:Cn ایلینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۹  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۲۱ نوامبر ۱۹۹۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اؤز تحصیلینی کالیفورنیا، برکلی بیلیم‌یوردودا بیتیرمیش. 1961–1993 ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
حیات (قزئت)
"حیات" — آذربایجان مطبوعات تاریخینده موهوم رولو اولموش گونده‌لیک ایجتیماعی-سیاسی، ایقتیصادی و ادبی قزئت.
تاریخی
1905.جی ایل یانوارین 9-دا پئتئربورقدا چارا عریضه ایله موراجیعت ائتمگه توپلاشمیش دینج نوماییشچیلرین گوللـه‌باران ائدیلمه‌سی ایله باشلایان و بوتون روسیه اراضیلرینه یاییلان اینقیلاب ایری صنایع مرکزلریندن اولان باکیدا دا جیدی اعتیراضلارلا سیاسی گرگینلیکلرله موشاییعت اولونوردو. شهرده تعطیل و نوماییشلر باشلادی.
"حیات" قزئتی نشره 1905-جی ایل اییونون 7-ده باشلادی. "حیات"-ین فعالیته باشلادیغی ایلک ایکی آیدا - اییون و اییول آیلاریندا باکیداکی صنایع موسیسه‌لری‌نین دؤرد حیصه‌سینی تعطیل بورودو. چار قورولوشو ایداره‌سی‌نین ضعیفله‌مه‌سیندن ایستیفاده ائدن تیفلیس و باکیدا اؤزلری‌نین سیاسی مرکزلرینی یاراتمیش داشناکسیون پارتیاسی‌نین عوضولری و ائرمنی میلّی شوراسی‌نین نوماینده‌لری آچیق-آشکار یئرلی موسلمان اهالیسینه، آذربایجان خالقینا قارشی تئررور و تخریبات تؤره‌دیردیلر. ائرمنیلرین باکیدا، ناخچیواندا، قاراباغدا و زاقافقازییا‌نین آذربایجانلیلار یاشایان حیصه‌سینده تؤرتدیکلری قتل عاملار سیستئملی شکیل آلمیشدی.
1905.جی ایلین فئورال آیی‌نین ایلک اون‌گونلوگونده باکیدا قیرغینلار تؤره‌دیلدی، دینج اهالی دهشتلی گونلر یاشادی. بئله بیر آغیر شراییطدن چیخماق اۆچون اینفورماسیا و تبلیغات واسیطه‌سینه جیدی ائحتیاج وار ایدی. زاما‌نین طلبلرینه اویغون اولاراق، گونده‌لیک قزئت نشر ائتمک مسله‌سی آذربایجان ضیالیلارینی دوشوندوروردو. 1905-جی ایلین مارتین 15-ده آذربایجان خالقی‌نین حیاتیندا گئنیش فعالیت اسفئراسی ایله درین ایز بوراخمیش، خئیریه‌چی حاجی زین‌العابدین تاغی‌یئوین منزیلینده توپلاشمیش ضیالیلار بیر چوخ اؤنملی مسله‌لر کیمی گونده‌لیک قزئت نشر ائتمگی ده موذاکیره ائتدیلر.
ایلک نؤمره‌سی
1905.جی ایل آپرئلین 16-دا دؤورون گؤرکملی ضیالیلاری علی بیگ حسین‌زاده و احمد بیگ آغااوغلو پئتئربورق باش مطبوعات ایداره‌سینه "حیات" آدلی قزئت نشر ائتمک ایستگینی عریضه ایله بیلدیردیلر. ح.ز.تاغی‌یئوین بؤیوک نوفوذو و ایشه‌‌قاریشماسی ایله 1905-جی ایل آپرئلین 22-ده قافقاز جانیشینی ووْروْنتسوْو داشکوْو "حیات"-ین نشرینه ایجازه وئردی. لاکین "حیات"-ین ایدئیا-سیاسی مضمونو ایکی‌قات سانسورا معروض قالدی. بئله‌کی،قزئتین درج ائتدیگی موهوم اهمیتلی یازیلار روس دیلینه ترجومه ائدیلیب. تیفلیس سانسور کومیته‌سینه گؤندریلدی. قزئتین مضمونو، ایدئیا ایستیقامتلری میلّی مؤوقئعده دایانان علیمردان بیگ توپچوباشوو (ناشیر)، علی بیگ حسین‌زاده (باش رئداکتور) و احمد بیگ آغااوغلو (1905-جی ایلین آخیرلارینادک باش رئداکتور) طرفیندن حیاتا کئچیریلیردی.
ایلک نؤمره‌سی 1905-جی ایل 7 اییوندا، سونونجو نؤمره‌سی 1906-جی ایل 3 سئنتیابردا (جمعی 325 سایی) چیخمیشدیر. بونلاردان 131-ای 1905-جی، 194-او ایسه 1906-جی ایلده ایشیق اوزو گؤرموشدو. "حیات"-ین 101-جی سایی علی بیگ حسین‌زاده و احمد بیگ آغااوغلو نون رئداکتورلوغو ایله چیخمیشدیر. بو تاریخدن اعتیباراً احمد بیگ آغااوغلو "ایرشاد" قزئتینی نشر ائتدیردیگینه گؤره اوندان اوزاقلاشماق مجبوریتینده قالیر، علی بیگ حسین‌زاده ایسه قزئتده‌کی فعالیتینی داوام ائتدیریر.
نشرینه قارشی تضییقلر
"حیات"آ قارشی تضییق و تهدیدلر، سانسورون آغیر شرطلری قزئتین نشری‌نین ایلک آیلاریندا اؤزونو آچیق بوروزه وئریردی. ایلک سایی‌نین چیخماسیندان آی یاریم سونرا ائرمنی سانسورچولارین تحریکی ایله سانسور کومیته‌سی‌نین صدری قاللئل "حیات"-ین چاپی‌نین دایاندیریلماسی اۆچون قافقاز جانیشینلیگینه موراجیعت ائتدی. سانسور کومیته‌سی قزئتی و اونون رئداکتورو احمد بیگ آغااوغلونو "پان‌ایسلامیست ایدئیالارین آلوولو پرستیشکاری" ،"بوتون موسلمانلارین خلیفه‌سی ساییلان تورک سولطا‌نی‌نین نوفوذ و قودرتی‌نین آرتماسی طرفداری" کیمی قلمه وئردیلر. دیگر طرفدن "حیات"-ین یارادیجی هئیتی "قاتی ایسلام طرفدارلاری" کیمی گوناهلاندیریلیر و آنتی-ائرمنی تبلیغاتی نتیجه‌سینده قافقازدا موسلمان فاناتیزمی‌نین آلوولاناجاغی ایدیعا ائدیلیردی.
ایلک سایی و یاییلماسی
"حیات"-ین ایلک ساییندا درج اولونان "قزئتیمیزین مسلکی " سرلؤوحه‌لی مقاله‌ده مطبوعاتین خالقین حیاتیندا، جمعیتین اینکیشافیندا اؤنمی قئید اولونوردو: "باش مقاله‌ده گؤستریلیردی کی، غرب اؤلکه‌لرینده، حتّی اهالیسی 4-5 میلیون نفر اولان اؤلکه‌لرده 300-400 قزئت بوراخیلیر. مدنی میلّتلر قزئتی "بشری ائحتیاجلارین ان ضروریلریندن" ساییرلار. همین اؤلکه‌لرده اینسانلار قزئت اوخوماغی اؤیره‌نیبلر، چایسیز-چؤرکسیز دولانا بیلمه‌دیکلری کیمی، قزئتسیز ده کئچینه بیلمیرلر. مطبوعاتین جمعیتین اینکیشافیندا، خالقین معاریفلنمه‌سی و ترقّیسینده‌کی رولو باره‌ده بئله قییمتلندیریلیردی:"'اینسان اۆچون مونیس بیر یولداش، خئییرخاه بیر موعلّیم، نافیذ بیر مکتبدیر، هم ده ذیلّتده قالانلارا دوغرو یولو، هیدایت یولونو گؤستریر'.""حیات" قزئتی تکجه قافقازدا دئییل، ائلجه ده، وولقابویوندا، ایراندا و تورکیه‌ده ده یاییلیردی. علی بیگ حسین‌زاده "حیات" قزئتی و "فیوضات" درگیسی ایله آذربایجاندا میلّی مفکوره‌‌نین، تورکچولوک حرکاتی‌نین گئنیشلنمه‌سینده بؤیوک رول اوینامیشدیر. "حیات" قزئتی‌نین اساس مقصدی آذربایجانا، آذربایجان خالقینا و تورکچولوگه خیدمت ائتمک ایدی. بندانگشتی|علی بیگ حسین زاده
علی بیگ حسین‌زاده‌نین عوموم‌تورک ادبی دیلی کونسئپسیاسی
نشری‌نین ایلک ساییندان سونرا "حیات" دیلی موذاکیره اوبیئکتینه چئوریلدی. قزئتینده دیل مسله‌لرینده علی بیگ حسین‌زاده‌نین سئچیمی فرقلی ایدی و بو یاناشما سیستئمی عوموم‌تورک ادبی دیل کونسئپسیاسینا اساسلانیردی. آذربایجاندا عوموم‌تورک ادبی دیل کونسئپسیاسینی اورتایا قویان، بو ایدئیانی پراکتیکی باخیمدان اؤز اثرلرینده ایشله‌دن و مودافیعه ائدن علی بیگ حسین‌زاده ایدی. تورک خالقلاری‌نین میلّی-معنوی بیرلیگینه نایل اولماق اۆچون علی بیگ حسین‌زاده عوموم‌تورک ادبی دیلی‌نین قایدالاری‌نین ایشله‌نیب حاضیرلانماسی و اورتا مکتبلرده، مطبوعاتدا ایشلنمه‌سینی واجیب حئساب ائدیردی. اورتاق تورک دیلی ایدئیاسی ایله باغلی پولئمیکا ییرمینجی عصرین اوّللرینده داها دا گوجلنمیشدی. علی بیگ حسین‌زاده‌یه گؤره، ادبی دیل میلّتین مؤوجود اولماسی و یاشاماسی اۆچون واجیب شرطلردن بیری ایدی. او، فیکرینی اساسلاندیراراق یازیردی: "' ادبی دیله مالیک اولمایان قؤوم موستقیل قؤوم صورتینده چوخ یازماز. ادبی دیلی اولمایان قؤوم یاشاماق و دونیا معیشتینی کئچمک اۆچون اؤزوندن مدنیتلی، ادبی دیلی اولان بیر قؤومون دیلینی ایتخاذ ائتمگه مجبوردور. '" بندانگشتی|احمد بیگ آغا اوغلو
"حیات"-ین یارادیجی هئیتی
"حیات" نشر اولوندوغو قیسا مودّتده آذربایجان ضیالیلارینی و ادبی-ایجتیماعی و سیاسی فیکیر تاریخینده اؤزونه‌مخصوص یئر توتان شخصیتلرینی اؤز اطرافیندا توپلادی. قزئتین 36 نفر دایمی یازار-مؤلیفی وار ایدی. علی بیگ حسین‌زاده، احمد بیگ آغا اوغلو، حسن بیگ زردابی، عباس صحت، محمد هادی، ه.س.آیازوو، اوزئییر حاجی‌بیگوو، عبدالرحیم بیگ حاقوئردی‌یئو ، میرزه علی اکبر صابیر، نریمان نریمانوو، م.حاجینسکی، م.ه.شیخ‌زاده، سلطان مجید غنی‌زاده، آخوند ابوتراب اوغلو قزئتین دایمی یازارلاریندان ایدی.
م.ع.صابیرین مشهور "موسلمان و ائرمنی وطنداشلاریمیزا" شئعیری و "بیر مجلیسده اون ایکی کیشی‌نین صؤحبتی" ساتیراسی و باشقا اثرلری "حیات" قزئتینده چاپ اولونموشدور. صابیرین رئداکسیایا گؤندردیگی مکتوبوندا دئییلیردی کی، شاعیر بو شئعیری محمد حسن طاهرووون قزئتده چیخان مقاله‌سینده‌کی"هر بیریمیز بو قزئته‌نی اوخویوب، ایستیقبالیمیز اۆچون ایش گؤرمه‌لی‌ییک" شوعاریندان روحلاناراق یازمیشدیر. آذربایجان رومانتیک ادبیاتی‌نین بانیلریندن اولان محمد هادی ایلک مطبوع اثرلرینی "حیات"دا درج ائتدیرمیشدی. شاعیرین "بیانی-حقیقت" آدلی مقاله‌سی قزئتین 1905-جی ایل 24 اییول تاریخلی ساییندا چاپ اولونموشدو. 1906-جی ایلده کوردمیرده و سونرا هشترخاندا ایکن هادی بیر-بیری‌نین آردینجا "حیات"آ مقاله و شئعیرلر گؤندرمیشدی. بو یازیلاریندا شاعیر معاریف و مدنیتی تبلیغ ائدیر، "علمی-ابدا"‌نین اینکیشافیندان دانیشیر، آذربایجان ماحاللاری‌نین، اهالی‌نین مدنی ایقتیصادی وضعیتینی تصویر ائتمگه چالیشیردی. "حیات"دا چاپ اولونموش "طلبه‌لیک خاطیراتیمدان" (1906-جی ایل آپرئل) شاعیرین ترجومئیی-حالینی، خوصوصیله اوشاقلیق و گنجلیک ایللرینی اؤیرنمک مومکوندور. 1906- جی ایلدن اعتیباراً ایسه هادی "فیوضات" درگیسینده چالیشماغا باشلامیشدی. آذربایجان خالقی‌نین گؤرکملی ادیبی عبدالرحیم بیگ حاقوئردی‌یئو حئکایه‌لرینی "حیات"دا درج ائتدیرمیشدی. "آیین شاهیدلیگی" ،"آتا و اوغول" حئکایه‌لری موختلیف واختلاردا بو قزئتین صحیفه‌لرینده اوخوجولارا ارمغان ائدیلمیشدی.
ییرمینجی عصرین اوّللرینده آذربایجا‌نین مدنی حیاتیندا، ایجتیماعی-سیاسی، بدیعی-ائستئتیک فیکرین اینکیشافیندا شرفلی یئر توتموش اوزئییر حاجی‌بیگلی ده اؤز پوبلیسیستیک یازیلاری ایله "حیات"دا اوخوجولارلا تماس قوروب. 1905-جی ایلده باکی‌یا کؤچن اوزئییر بیگ حاجی‌بیگلی "حیات"-ین 17 سئنتیابر 1905-جی ایل تاریخلی ساییندا "بیر خانیم افندی‌نین بیزلره حوسنی-توجهی" باشلیقلی مقاله‌سی نشر اولونموشدور. بو مقاله اول پئتئربورقدا چیخان " Novoya vremya " ،سونرا ایسه باکیداکی روسجا نشر اولونان "باکو" قزئتینده ماقدا نئیمان آدلی ژورنالیستین ائرمنی-موسلمان دعواسینا حصر ائتدیگی یازییا جاواب ایدی. م.نئیمان یازیسیندا آذربایجانلیلار باره‌سینده بؤهتان یازمیشدی. مثلا، او گؤسترمیشدی کی، تئیمورلنگ اوردوسو نسلینی (یعنی آذربایجانلیلاری) شیمالی آمئریکا‌نین "قیرمیزی دری" وحشیلرینی مدنیلشدیرمک نامومکوندور... بو ییرتیجیلارین طبیعتی-جینسیتینه مدنیتین بیر تاثیری اولارمی؟" حئیران‌ ائدیجی جهت بودور کی، اوزئییر بیگ هله 20 یاشی تامام اولمامیش م.نئیمان کیمی "ژورنالیستلره" کسکین و توتارلی جاواب وئرمیش، آذربایجان تورکلرینه آتیلان بو بؤهتانی بعضی میلّتلرین "تورک-ایسلام" بیرلیگیندن قورخاراق اورتایا آتدیقلارینی یازمیشدی.
قئید ائدک کی، او.حاجی بیگلی "حیات" قزئتینده 3 آی ترجومه‌چی کیمی ایشله‌میش، سونرا فعالیتینی "ایرشاد" قزئتینده داوام ائتدیرمیشدی. ادبیات تاریخی‌نین تدقیقاتچیلاری طرفیندن "آذربایجانا ان چوخ خیدمت ائدن پئدوقوق" کیمی خاطیرلانان سلطان مجید غنی‌زاده ده واخت‌آشیری پوبلیسیست یازیلاری ایله "حیات"دا چیخیش ائدیردی. "لوغتی-روسی تورکی" ،"روس دیلی‌نین دیلمانجی" ،"روس دیلی‌نین موعلّیمی" ،"الیفبایی-موتحریکی" ،"کیلیدی-ادبیات" ،"لوغتی-تورکی و روسی" کیتابلاری‌نین مؤلیفی اولان غنی‌زاده اؤلکه‌‌نین معاریفچی زومره‌سی‌نین تا‌نینمیش سیماسی ایدی. ییرمینجی عصرین اوّللرینده س.م. غنی‌زاده‌نین درسلیک و لوغتینه طلبات او قدر قووّتلندی کی، گنج دیلشوناس عالیم بو کیتابلاری تکمیللشدیریب، یئنیدن چاپ ائتدیردی. "حیات" قزئتینده دیل موباحیثه‌لرینه قاتیلان س.م.غنی‌زاده بو مؤوضودا بیر نئچه مقاله یازمیشدی.
"حیات"-ین 10 نویابر 1905-جی ایل تاریخلی ساییندا "هانسی دیل ایله یازمالی" مقاله‌سینده علی بیگ جسین‌زاده‌نین عوموم‌تورک دیل کونسئپسیاسینا قارشی چیخیر، فیکیرلرینی چوخ اینجه شکیلده اساسلاندیریردی و شیرواندا "حیات"ای اوخویوب باشا دوشمه‌ین شیکایتچی‌نین دیلی ایله یازیردی:"' آ کیشی، ائله دیل ایله یازیرلار کی، اوخویاندا آدامین دیشلری تؤکولور. آخی موحریرلر قانمالیدیر کی، بونو اؤز دیلیمیزله یازسینلار کی، خالق اوخویوب آنلاسین. '"س.م.غنی‌زاده اوخوجونون رأیی ایله صؤحبته موداخیله ائده‌رک مقاله‌نی اؤز دوشونجه‌لری اساسیندا تاماملاییر: "' آخیر اؤزونوز اینصاف و موروّت ائدینیز: کاسیبین بیریسی هزار زحمت ایله پارا قازانیب اؤزونون و عاییله‌سی‌نین بوغازیندان ایلده 6 روبل کسیر کی، قزئته اوخویوب دونیا حادیثاتیندان معلومات جمع ائتسین. دؤرد صحیفه‌لیک سوفره‌نی آچیب قاباغینا قویور. یئمک چوخ، لاکین هئچ بیرینی هضم ائده بیلمیر. '""حیات"-ین اساس یارادیجی سیمالاریندان بیری ده بؤیوک موتفکّیر، میلّی تئاتر و مطبوعاتیمیزین یارادیجیسی حسن بیگ زردابی ایدی. اونون بو قزئتده چوخسایلی یازیلاری درج اولونموشدو. مدنیت، معاریف، جمعیتین موختلیف ساحه‌لرین، طبیعت، طیببه و حئیوانلار عالمی باره‌سینده زردابی خئیلی سایدا پوبلیسیستیک مقاله نشر ائتدیرمیشدی.
قایناق
بؤلمه:درگیلر بؤلمه:درگی بؤلمه:قزئتلر
یان طرفلر
یان طرفلر (Sideways, ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک رومانتیک کومدی فیلم. فیلمین باش روْللارینی ساندرا اوه، ویرجینیا مادسن، توماس هیدن چرچ، پل جیاماتی جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین رولف کنت یارادیب. ۲۰۰۴ میلادی ایلینده ۵ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزه‌یه لایق گؤرولموش‌دور.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۰۴-جو ایلین فیلملری بؤلمه:آمریکا فیلملری بؤلمه:آمریکانین کومدی-درام فیلملری بؤلمه:آمریکانین ملودرام فیلملری بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلری رومانلارینا اساسلانان فیلملر بؤلمه:الکساندر پینین فیلملری بؤلمه:موستقیل آمریکا بیرلشمیش ایالتلری فیلملری
بیه سپیره
بیه سپیره - (Baia Sprie) رومانیانین  شهرلریندن بیریدیر. بۇ شهرین نۆفوسو، 2011-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسيندا 15476 نفر ایمیش بۇ شهر مارامورش بؤلگه سینده یئرلشیب. و 500 متر دنیز سئویه سیندن اۇجالیقی وار.بندانگشتی|سول|400px|[[بیه سپیره]]
قایناق‌لار
بؤلمه:رومانی شهرلری
بن پلت (اویونچو)
{{Infobox person }}
بن پلت (اویونچو) (اینگیلیسجه: Ben Platt) آمریکالی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. بن پلت (اویونچو) ۲۴ سپتامبر ۱۹۹۳ ‏ تاریخینده لوس‌آنجلس شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر بؤلمه:۱۹۹۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی کیشی اویونچولار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده کیشی شارکیچیلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی شارکیچیلار بؤلمه:American male child actors بؤلمه:آمریکالی کیشی فیلم اویونچولار بؤلمه:American male musical theatre actors بؤلمه:American male stage actors بؤلمه:Columbia University alumni بؤلمه:Daytime Emmy Award winners بؤلمه:Gay actors بؤلمه:Gay musicians بؤلمه:Grammy Award winners بؤلمه:Harvard-Westlake School alumni بؤلمه:Jewish American male actors بؤلمه:LGBT entertainers from the United States بؤلمه:LGBT musicians from the United States بؤلمه:LGBT people from California بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:لوس‌آنجلس دوغوملو کیشی اویونچولار بؤلمه:Obie Award recipients بؤلمه:Singers from Los Angeles
سامویلووکا، روسیه
سامویلووکا، روسیه (Samoylovka, Saratov Oblast Самойловка) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر
ریموند، مینه‌سوتا
ریموند، مینه‌سوتا (Raymond, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 3.57 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 764 نفر دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:مینسوتا ایالتین شهرلری
قولووایسکای
قولووایسکای (Golovsky Головский) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
شان بارتلت
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
مرگیته
مرگیته - (Marghita) رومانیانین  شهرلریندن بیریدیر. بۇ شهرین نۆفوسو، 2011-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسيندا 15770 نفر ایمیش بۇ شهر بیهور بؤلگه سینده یئرلشیب. و 250  متر دنیز سئویه سیندن اۇجالیقی وار.
قایناق‌لار
بؤلمه:رومانی شهرلری
دوایت ام. سابین
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:مارسیه، ایلینوی دوغوملولار بؤلمه:استیل‌واتر، مینه‌سوتا دوغوملولار
جانق دی آیل
جانق دی آیل (اینگیلیسجه: Jang Dae-il) (دوْغوم:March 9, 1975 Incheon) بیر فوتبالیست. جنوبی کوره میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
جولین فلوز
جولین فلوز (اینگیلیسجه: Julian Fellowes) بریتانیالی فیلمین سناریو یازاری, فیلم یؤنئتمنی و اوْیونچو.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Julian Fellowes»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:بریتانیالی کیشی اویونچولار
وودیاردویل، آرکانزاس
وودیاردویل (اینگیلیسجه: Woodyardville, Arkansas) آمریکانین آرکانزاس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آیو ناکادا
آیو ناکادا (اینگیلیسجه: Ayu Nakada)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو. ژاپون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
کریس زیلکا
کریس زیلکا (اینگیلیسجه: Chris Zylka) آمریکالی اوْیونچو. ۹ مئی ۱۹۸۵ ‏ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chris Zylka»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
بوکشه
بوکشه - (Bocșa) رومانیانین  شهرلریندن بیریدیر. بۇ شهرین نۆفوسو، 2011-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسيندا 15842 نفر ایمیش بۇ شهر کاراش-سورین بؤلگه سینده یئرلشیب. و 170 متر دنیز سئویه سیندن اۇجالیقی وار.بندانگشتی|سول|400px|[[بوکشه]]
قایناق‌لار
بؤلمه:رومانی شهرلری
خالد التكه جى
خالد التكه جى (اینگیلیسجه: Khaled Takaji) (دوْغوم:November 18, 1986 لوبنان) بیر فوتبالیست. هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
توماس فلورنوی فوزتر
توماس فلورنوی فوزتر (اینگیلیسجه: Thomas Flournoy Foster) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. جورجیا بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۷۹۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۴۸ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
مجید بوقره
مجید بوقره (اینگیلیسجه: Madjid Bougherra) (دوْغوم:October 7, 1982 Longvic) بیر فوتبالیست. الجزاییر میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۸۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:شفیلد ونزدی کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:کرو آلکساندرا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:چارلتون اتلتیک کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:رنجرز کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:الفجیره ایمارات کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:اریس سالونیک کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۰ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۵ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
اولوم-کیویول
اولوم-کیویول (Olom-Kyuyole Олом-Кюёле) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ساخا جومهوریتینده یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده یاقوت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره شامانیزم و مسیحی دیرلر.
قایناقلار
بؤلمه:ساخا جومهورتینین کندلری
ورنن دابچف
ورنن دابچف (اینگیلیسجه: Vernon Dobtcheff) بریتانیالی اوْیونچو.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vernon Dobtcheff»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:بریتانیالی کیشی اویونچولار
آن رابیت
آن رابیت (اینگیلیسجه: Ann Rabbitt) آمریکالی سیاستچی قادین ، جومهوری حزبینین عوضوو. ۱۹۶۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
کوکر کریک، تنسی
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آن رابیت
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۶۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر
برئزه
برئزه - (Breaza) رومانیانین  شهرلریندن بیریدیر. بۇ شهرین نۆفوسو، 2011-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسيندا 15928 نفر ایمیش بۇ شهر پراهووا بؤلگه سینده یئرلشیب. و 600 متر دنیز سئویه سیندن اۇجالیقی وار.بندانگشتی|سول|400px|[[برئزه]]
قایناق‌لار
بؤلمه:رومانی شهرلری
پوزتوپالووو
پوزتوپالووو (Postupalovo Поступалово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
امیرحسین طاحونی
امیرحسین طاحونی (اینگیلیسجه: Amir Hossein Tahuni) فوتبال اوْیونچوسو و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
کریستوفر کابالدون
کریستوفر کابالدون (اینگیلیسجه: Christopher Cabaldon) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. ۱۹۶۵ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:وست ساکرامنتو، کالیفورنیا دوغوملولار
چاسک اسپنسر
چاسک اسپنسر (اینگیلیسجه: Chaske Spencer) آمریکالی فیلم یاپیمجی‌سی و اوْیونچو. ۹ مارس ۱۹۷۵ ‏ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chaske Spencer»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
ردکایا دوبراوا
ردکایا دوبراوا (Redkaya Dubrava Редкая Дубрава) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آلتای دیارین کندلری
اسکای ادواردز
اسکای ادواردز (اینگیلیسجه: Skye Edwards) اینگیلیسلی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. اسکای ادواردز ۲۷ مئی ۱۹۷۴ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
ریمر، مینه‌سوتا
ریمر، مینه‌سوتا (Remer, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 1.58 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 370 نفر دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:مینسوتا ایالتین شهرلری
بولشیی دولدی
بولشیی دولدی (Bolshiye Doldy Большие Долды) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
غول (فیلم ۱۹۵۶)
غول (Giant, Devlerin Aşkı (film, 1956), ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی دنیس هاپر، سال مینئو، مرسدس مک‌کمبریج، چیل ویلز، جین ویثرز، کارول بیکر، جیمز دین، راک هادسن، الیزابت تئیلور جانلاندیریب.
جین برکین
جین برکین (اینگیلیسجه: Jane Birkin) بریتانیالی موغنی، یازیچی، مانکن و اوْیونچو ۱۴ دسامبر ۱۹۴۶ ‏ میلادی تاریخینده لندن شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۱۹۶۵–۲۰۲۳ ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
جیم استندن
جیم استندن (اینگیلیسجه: Jim Standen) اینگیلیسلی فوتبال اوْیونچوسو و قوْلر موقعیتینده اوْیناییب.