cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تری-سیتیز، واشینقتون
تری-سیتیز (اینگیلیسجه: Tri-Cities, Washington) آمریکانین واشینقتون ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۰۶۱۱۰ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:تری-سیتیز، واشینقتون بؤلمه:کولمبیا چایی بؤلمه:واشینقتون ایالتین شهرلری بؤلمه:آمریکا شهرلری
سیمارون چایی
سیمارون چایی (Cimarron River (Arkansas River)، ، Cimarron (rivière)، Симаррон (река)) آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینده یئرلشن بیر چای. و آرکانزاس چایینا تؤکولور.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cimarron River (Arkansas River)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چایلار
توروو، مسوین
توروو، مسوین (لهیستانجا: Turów, Masovian Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانیندا یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Turów, Masovian Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تالواندی آکلیا
تالواندی آکلیا (اینگیلیسجه:Talwandi Aklia) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
قیملیل، کنتاکی
قایناق‌لار
بؤلمه:کنتاکی ایالتین شهرلری
۱۹۸۲-جی ایلده اوسترالیا
بۇ مقاله ۱۹۸۲-جی ایلینده اوسترالیادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۸۲-جی ایلده اوستورالیا
شهرک حلب (ماهنشان)
شهرك حلب (ماهنشان) کندی ماهنشان بؤلگه‌سینین، انگوران بؤلومو و انگوران قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۵۵۱ نفر اهالیسی و ۱۱۲ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۲۶۸ نفری کیشی و ۲۸۳ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن ۳۳۹ نفری ساوادلی و ۱۶۵ نفری ساوادسیزدیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری بؤلمه:ماهنشان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
رنه بیهل
رنه بیهل (اینگیلیسجه: René Bihel) کئچمیشده بیر فرانسه‌لی فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر. فرانسه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بیکر، نوادا
بیکر، نوادا (اینگیلیسجه:Baker, Nevada ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۸ نفر ایمیش و ۲٫۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و نوادا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Baker, Nevada»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ویلموت، قوزئی کارولینا
ویلموت (اینگیلیسجه: Wilmot, North Carolina) آمریکانین قوزئی کارولینا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
رژاوکی، روسیه
رژاوکی، روسیه (Rzhavki Ржавки) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر
زو یاروزلاوایسکای
زو یاروزلاوایسکای (اینگیلیسجه: Zev Yaroslavsky) یهودی آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. کالیفورنیا، لوس‌آنجلس بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۴۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
برلین
برلین آلماندا یئر آلان بیر ایالت و شهر دیر. ۲۰۱۵-جی ایلین نۆفوس ساییمی سوْنوچ لارینا گؤره نۆفوسو ۳۴۶۹۰۰۰ و ۸۹۲ کیلومتر موربع ساحه‌سی وار. آلمانین ۱۶ ایالتی آراسیندا ساحه‌یه گؤره ۱۴ -جی، اهالییه گؤره ۸ -جی ان بؤیوک ایالت دیر. اهالی سیخلیغی ۳۸۹۰ نفر کیلومتر موربّعه ده دیر. .
برلین آلمانین باشکندی و ان بؤیوک شهریدیر. شهرین شومالینداندان جنوبونا دوغرو اوْلان مسافه ۳۸ کم-، شرقیندن غربینه قدر اوْلان مسافه ایسه ۴۵ کم-ه برابردیر. اؤز تاریخی دؤورونده برلین بیر نئچه دفعه آلمان دؤولتلرینین (براندنبورگ کورفورستلوگو، پروس کراللیغی، آلمان ایمیپراتورلوغو، وایمار رسپوبلیکاسی، اوچونجو رایش) باشکندی اوْلموشدور. ۱۹۹۰-جو ایل‌دن، آلمانین بیرلشمه‌سیندن سوْنرا برلین یئنه ده باشکند سئچیلمیشدیر.
عۆمومی معلومات
برلین آوروپادا ان مؤهوم سیاست، مدیا، مدنیت و علم مرکزی‌دیر. متروپول آوروپادا ان مؤهوم نقلیات دۆیومو ساییلیر و قیطه نین ان چوْخ توریست گلن شهردیر. بۇرادا یئرلَشن عالی مکتبلر، علمی ایداره‌لر، تئاتر و موزه ییلر بینلخالق عالم‌ده تانینمیش‌دیلار. بۆتون دۆنیادان اینجه صنعت و مدنیت ساحه‌سی ایله مشغول اوْلانلار اۆچون برلین چوْخ جازیبداردیر. برلینین تاریخی، گئجه حیاتی و چوخسای‌لی آرخیتکتور تیکی‌لیلری هر یان‌دا مشهوردور. تخمیناً ۱۲۰۰-جو ایلدن ایندیکی برلینین اراضیسینده کؤلن و برلین آدلانان ایکی تیجارت مرکزی مؤوجود ایدی. اوْنلارین شهر ایستستوسو آلمالارینین دقیق تاریخی معلوم دئییل. کؤلنون شهر اوْلماسی ایلک دفعه ۱۲۳۷-جی ایلده، برلینینکی ایسه ۱۲۴۴-جو ایلده قئید ائدیلمیشدیر. ۱۳۰۷-جی ایلده هر ایکی شهر بیرلشیر و عۆمومی شهر ایداره‌سینی تشکیل ائدیر. ۱۴۰۰-جو ایلده بیرلشمیش برلینین اهالی‌سی ۸۰۰۰ نفر ایدی. برلین پروسیانین باشکندی ایدی و آلمان ایمپراتورلوغونون یارانماسیندان سوْنرا دا اوْنون باشکندی اوْلور. ایکینجی دۆنیا ساواش‌سیندن سوْنرا یالتا کوفران‌سینین قرارینا اساساً برلینین شوروی-نین ضبط ائتدیی اراضی‌ده یئرله‌شمه‌سینه باخمایاراق دؤرد غالیب اؤلکه آراسیندا دؤرد قیسمته بؤلون‌دو. سوْنرالار اۆچ قیسمت بیرلشه‌رک غربی برلینی تشکیل ائده‌رک اوْنا اؤزل دؤولت دۇروم وئریلدی. غربی برلین واختی‌له آفر ایله سیخ علاقه‌ده اوْلموش‌دو. برلینین قیسمتلاری آراسیندا گدیش-گلیش ایلک واختلاردا سربست اوْلسا دا، سوْنرالار آلمان دموکراتیک جومهوریتی قراری ایله اهالی آخینینین قارشی‌سینی آلماق مقصدی‌له ۱۳ آگوست ۱۹۶۱-جی ایلده برلین دیواری تیکیل‌دی. سوْیوق ساواشین رمزی اوْلان برلین دیواری ۱۹۸۹-جو ایله قدر مؤوجود اوْلوب
ایمپریانین باشکندی
۱۸۷۱-جی ایلده برلین یئنی یارائدیلمیش آلمان ایمپراتورلوغونون باشکندی اوْلدو. بیرینجی دونیا ساواشی قورتاردیق‌دان سوْنرا ۱۹۱۸-جی ایلده برلینده آلمان (ویمار) جومهوریتی یارادیلدی. ۱۹۲۰-جی ایلده اطراف‌داکی شهرلری اؤزون‌ده جملشدیرن بؤیوک برلینین یارادیلماسی حاقیندا قرار قبول ائدیل‌دی. بۇندان سوْنرا برلینین اهالیسینین سایی ۴ میلیونا چاتدی. ۱۹۳۳-جو ایلده حاکمیّته «ناسیونال سوسیالیستلر» گلدیک‌دن سوْنرا برلین اۆچونجو ریخین باشکندینا چئوریلدی. ۱۹۳۶-جی ایلده برلینده بینلخالق اولمپیک‌دا اوْیونلاری کچیریل‌دی. ایشپرین رهبرلییی آلتیندا «مینیی‌لیک ریخین» باشکندی برلینین یئنی‌دن قۇرولماسی پلانی ایشلندی. آنجاق بۇ پلان ایکینجی دۆنیا ساواشی نتیجه‌سینده دارماداغین ائدیل‌دی.
خاریجی لینکلر
بؤلمه:برلین بؤلمه:آلمان بؤلمه:German state capitals بؤلمه:Capitals in Europe بؤلمه:City-states بؤلمه:Members of the Hanseatic League بؤلمه:Populated places established in the 13th century بؤلمه:1230s establishments in the Holy Roman Empire بؤلمه:1237 establishments in Europe بؤلمه:University towns in Germany بؤلمه:UNESCO Creative Cities Network بؤلمه:Turkish communities outside Turkey
نیوتون، ایلینوی
نیوتون، ایلینوی (Newton, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴٫۷۸  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۸۴۹ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۵۸۳٫۶۹ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Newton, Illinois»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایلینوی ایالتین شهرلری
ربرتو اینسینیه
ربرتو اینسینیه (اینگیلیسجه: Roberto Insigne) ایتالیالی فوتبال اوْیونچوسو. ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
بنکیو
بنکیو (اینگیلیسجه: BenQ) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت الکترونیک ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۱۰۰٬۰۰۰ نفر اوْلوب.
ربرتو اینسینیه
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بنکیو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«BenQ»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
مانکوویتسه
مانکوویتسه (چک‌جا: Mankovice) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۸۹ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۱۰٫۱۲ کیلومتر موربّع ایدی و موراوی-سیلزی اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mankovice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
نیر (شارکیچی)
نیر (شارکیچی) (اینگیلیسجه: Nayer) شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ، هاوس موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. نیر (شارکیچی) ۲ آقوست ۱۹۸۹ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
زینسفیلد، اوهایو
زینسفیلد، اوهایو (اینگیلیسجه:Zanesfield, Ohio ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۹۷ نفر ایمیش و ۰٫۲۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و اوهایو ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Zanesfield, Ohio»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
جیسون ریچی
جیسون ریچی (اینگیلیسجه: Jason Ricci) آمریکالی موسیقیچی - راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. جیسون ریچی ۳ فوریه ۱۹۷۴ ‏ تاریخینده Portland, Maine شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
ناریمان، ولقوقراد اوبلاستی
ناریمان، ولقوقراد اوبلاستی (Nariman, Volgograd Oblast Нариман) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
برنجه (تیکان تپه)
برنجه (تیکان تپه) کندی تیکان تپه بولگه‌سینین، تخت-ی سولئیمان بولومو و چمن قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 77 نفر اهالی سی و 13 عائیله سی وار.
خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
قایناق‌لار
بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی بؤلمه:تیکان‌تپه بؤلگه‌سی‌نین کندلری
تئودورای مقدونی
تئودورای مقدونی (اینگیلیسی‌جه: Theodora Porphyrogenita (11th century)) روم ایمپیراتورو. ۱۹ آوریل ۱۰۴۲ – ۳۱ آقوست ۱۰۵۶ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. زوئه مقدونی و بئشینجی میخائیل اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب.
قایناقلار
بؤلمه:روم ایمپیراتورلاری بؤلمه:شاهلار
فیفالائمین
فیفالائمین (Physalaemin) بیر شیمیایی ماده. فنول  کیمی تانینیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Physalaemin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
ویلیام داوید اوپشاو
ویلیام داوید اوپشاو (اینگیلیسجه:William David Upshaw) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. نیونن شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۶۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۵۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:نیونن، جورجیا دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:جورجیا دموکراتلاری
آلامجیر, بوقپور
آلامجیر, بوقپور(اینگیلیسجه:Alamgir, Bhogpur) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
قروجیسکو دولنه
قروجیسکو دولنه (لهیستانجا: Grodzisko Dolne) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودکارپاتسکیه اوستانینده یئرلشیر.
ریکاردو راتززی
ریکاردو راتززی (Riccardo Rattazzi) ايتالیالی بیلیم اینسانی.
قروجیسکو دولنه
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
ریکاردو راتززی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Riccardo Rattazzi»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قروجیسکو دولنه
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Grodzisko Dolne»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ریکاردو راتززی
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
قروجیسکو دولنه
قایناق‌لار
بؤلمه:لهیستان شهرلری
سنگر (شهر)
ائشیک باغلانتیلار
بؤلمه:رشت بؤلگه‌سی بؤلمه:گیلان اوستانی‌نین شهرلری
سان‌مو، چیبا
سان‌مو، چیبا (Sanmu ; 山武市) ژاپون اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و چیبا اوستانینده یئرلشیب. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 55054 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:ژاپون شهرلری
میلیسنت فنویک
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۱۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۹۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:برناردزویل، نیوجرسی دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر
کینقزتون، اوکلاهوما
کینقزتون (اینگیلیسجه: Kingston, Oklahoma) آمریکانین اوکلاهوما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۶۶۸ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آلایر، نیوجرسی
آلایر (اینگیلیسجه: Allaire, New Jersey) آمریکانین نیوجرسی ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۷۰۵۰ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
فرانسیس بیرک (ژئو فیزیک‌چی)
فرانسیس بیرک (ژئو فیزیک‌چی) (Francis Birch (geophysicist)) بیلیم اینسان. ۲۲ آقوست ۱۹۰۳ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۸  ایل عومر ائله‌ییب و ۳۰ ژانویه ۱۹۹۲ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. فرانسیس بیرک (ژئو فیزیک‌چی) هاروارد بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Francis Birch (geophysicist)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
پنادومو
پنادومو (ایتالیاجا: Pennadomo) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۴۸ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۶۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و آبروتزو اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
هنری پی. چیتام
'''هنری پی. چیتام''' (اینگیلیسجه: Henry P. Cheatham) آمریکا-آفریقالی و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۵۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۳۵ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۵۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۳۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:هندرسن، قوزئی کارولینا دوغوملولار
۱۷۲۰-جی ایلده کانادا
بۇ مقاله ۱۷۲۰-جی ایلینده کانادادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
اؤلوملر
بؤلمه:۱۷۲۰-جی ایلده اؤلکه‌لر بؤلمه:۱۷۲۰-جی ایلده کانادا
کایباب، آریزونا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kaibab, Arizona»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
پال کادیام
پال کادیام(اینگیلیسجه:Pal Qadiam) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۴۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کاروپور, پاتوکوتای تالوک
کاروپور, پاتوکوتای تالوک (اینگیلیسجه:Karuppur, Pattukkottai taluk) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
جان فانته
جان فانته (John Fante) آمریکالی رومانچی، قیسا حکایه یازیچی - و یازیچی - .۸ آوریل ۱۹۰۹ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۴  ایل عومر ائله‌ییب و ۸ مئی ۱۹۸۳ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«John Fante»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:آمریکا یازیچیلاری
اورمان، تکزاس
اورمان (اینگیلیسجه: Everman, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۰۲ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۶۱۰۸ نفر ایدی.
توماس دبلیو. بنت (سیاستچی)
'''توماس دبلیو. بنت''' (اینگیلیسجه:Thomas W Bennett (territorial governor)) آمریکالی وکیل، سیاستچی ، سناتور و جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ریچموند شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ریچموند، ایندیانا دوغوملولار بؤلمه:ایندیانا جومهوریتچیلر بؤلمه:آیداهو جومهوریتچیلر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
ابرس والده
ابرس والده (Eberswalde) آلمانین  براندنبورق ایالتینده یئر آلان بیر شهردیر و ۲۵ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۱۷۸۷ نفر دیر. بۇ شهرین ۵۸٫۱۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
ائشیک باغلانتی‌لار
www.eberswalde.de ابرس والده شهرین رسمی وب سایتی
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار  ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
کریستین کوست
کریستین کوست (اینگیلیسجه: Christian Coste) کئچمیشده بیر فرانسه‌لی فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر. فرانسه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
اکیزقشلاق (ماهنشان)
اكيزقشلاق (ماهنشان) کندی ماهنشان بؤلگه‌سینین، انگوران بؤلومو و انگوران قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
کریستین کوست
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
اکیزقشلاق (ماهنشان)
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
قایناقلار
بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری بؤلمه:ماهنشان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
ریچ قولچ، کالیفورنیا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سانت‌اورسته
سانت‌اورسته (ایتالیاجا: Sant'Oreste) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۸۹۰ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۲۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لاتزیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sant'Oreste»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
قمینا ترانبکی ویلکیه
قمینا ترانبکی ویلکیه (لهیستانجا: Gmina Trąbki Wielkie) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 162.62 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و پومرانی اوستانیندا یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Trąbki Wielkie»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
مالوما
مالوما (اینگیلیسجه: Maluma) رپر، شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. مالوما ۲۸ ژانویه ۱۹۹۴ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
اسیوط
اسیوط (اینگیلیسیجه: Asyut) میصر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۷۰ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۳۸۹٬۳۰۷ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر.
جورج ائی. هیبارد
'''جورج ائی. هیبارد''' (اینگیلیسجه: George A. Hibbard) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. هاروارد بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۶۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۱۰ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
چیلکوتین چایی
چیلکوتین چایی (Chilcotin River، Chilcotin (rivière)، Чилкотин (приток Фрейзера)) کانادا اؤلکه‌سینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۲۴۱ کیلومتر دیر. بۇ گۆن چیلکوتین چاییندان ثانییه‌ده ۱۰۲ متر مکعب سۇ آخیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chilcotin River»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چایلار
سوبیشوویتسه
سوبیشوویتسه (چک‌جا: Soběšovice) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۰۵ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۳٫۶۵ کیلومتر موربّع ایدی و موراوی-سیلزی اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Soběšovice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
باربارا ادن
باربارا ادن (اینگیلیسجه: Barbara Eden) آمریکالی اوْیونچو ۱۹۵۵–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
فرانک درمودی
فرانک درمودی (اینگیلیسجه:Frank Dermody) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
باربارا ادن
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Barbara Eden»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
یونیونویل، ایندیانا
یونیونویل، ایندیانا (اینگیلیسجه:Unionville, Indiana ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ایندیانا ایالتینده یئرلشیب.
باربارا ادن
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
فرانک درمودی
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:پنسیلوانیا دموکراتلاری بؤلمه:اسکرانتون، پنسیلوانیا سیاستچیلری
یونیونویل، ایندیانا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Unionville, Indiana»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
میلان اسکودا
میلان اسکودا (اینگیلیسجه: Milan Škoda) (دوْغوم:January 16, 1986 Prague-Vinohrady) بیر فوتبالیست. ایسلاویا پراق فوتبال کولوبو و چک جومهوریتی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
یونیونویل، ایندیانا
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
میلان اسکودا
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:بوهمیانس ۱۹۰۵ کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ایسلاویا پراق کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری
ارکادی سورنی
ارکادی سورنی (اینگیلیسجه: Arkady Severny) روسیه‌لی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ۱۲ آوریل ۱۹۸۰ میلادی تاریخینده سنت پترزبورق شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
منتیخو
منتیخو (ایسپانجا: Montijo, Spain) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و باداخس اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۱۱۹٫۷ کیلومتر موربّع دیر. ۲۰۱ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۱۵۶۷۴ نفر دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Montijo (Badajoz)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
ماتیاس ینسن
ماتیاس ینسن (اینگیلیسجه: Mathias Jensen) (دوْغوم:January 1, 1996 دانمارک) بیر فوتبالیست. سلتاویقو فوتبال کولوبو و دانمارک میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
۲۰۱۳-جو ایلده کاستاریکا
بۇ مقاله ۲۰۱۳-جو ایلینده کاستاریکادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۳-جو ایلده اؤلکه‌لر
هائیتی میلّی فوتبال تیمی
هائیتی میلّی فوتبال تیمی (Équipe d'Haïti de football, هایتی کرول دیلی: Ekip foutbòl Ayiti) هائیتی‌نین بین‌الخلق فوتبال اویونلارینین نوماینده‌سی‌دیر.
خاریجی لینکلر
بؤلمه:کارائیپ میلّی فوتبال تیم‌لری
تئودورا (سده ۶ میلادی)
تئودورا (سده ۶ میلادی) (اینگیلیسی‌جه: Theodora (6th century)) بیر شاهزاده ایدی. ۹ آقوست ۵۲۷ – ۲۸ ژوئن ۵۴۸ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. مسیحیت دینینه اعتیقاد ائتمیشدی.
میشل یه
میشل یه (Michelle Ye، دوْغوم تاریخ:February 14, 1980) آمریکالی یازیچی اوْیونجو
یاشاییش
بۇ آمریکا یازیچی هانقژو چجیانقدا آنادان اوْلوب.
جسی مک‌کارتنی
جسی مک‌کارتنی (اینگیلیسجه: Jesse McCartney) آمریکالی موغنی, فیلمین سناریو یازاری, دوبلور و اوْیونچو. ۹ آوریل ۱۹۸۷ ‏ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. 1998–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلم‌لر
{| class=wikitable ! ایل !! Awards !! Work !! Category !! Result
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jesse McCartney»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پیترو پلقری
پیترو پلقری (اینگیلیسجه: Pietro Pellegri) (دوْغوم:March 17, 2001 جینووا) بیر فوتبالیست. موناکو فوتبال کولوبو و ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
شاندون، کالیفورنیا
شاندون، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:Shandon, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۲۹۵ نفر ایمیش و ۷٫۷۴۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۱۷ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
پیترو پلقری
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
جسی مک‌کارتنی
گؤرونتولر
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
شاندون، کالیفورنیا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Shandon, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
رابرت مایلیت
رابرت مایلیت (اینگیلیسجه: Robert Maillet) کانادالی اوْیونچو. ۲۶ اوْکتوبر ۱۹۶۹ ‏ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
شاندون، کالیفورنیا
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
رابرت مایلیت
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Robert Maillet»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:کانادالی کیشی اویونچولار
لا سنتر، کنتاکی
لا سنتر، کنتاکی (LaCenter, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۶ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۰۰۹ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۶۴۳ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. لا سنتر دنیز سئوییه‌سیندن ۱۱۲ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. کنتاکی ایالتی، آت یاریشی، داش کؤمور و اوتومومبیل تولیدی کیمی (تویوتا کمری،شورلت و فورد) تانینیر. غنی توْرپاغا گؤره چوْخلو یئرلری چمن‌لی‌دیر. ایقتیصادیسی اکینچی‌لییه وابسته‌دیر. ائو آتی، اینک، تۆتون، سۆت، دوموز و سویا تیجارت‌ده بؤیوک نقش اوْیناییر. داش کؤمور، دمیر و نفت چیخاریلیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:کنتاکی ایالتین شهرلری
میمز هاکت
میمز هاکت (اینگیلیسجه: Mims Hackett) آمریکا-آفریقالی و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. سیتون هال بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۴۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۴۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
قویطال(سویوق‌بولاق)
قویطال مهاباد بؤلگه‌سینین خلیفان بؤلومونده‌کی کانی بازار قصبه‌سینه تابع اوْلان کنددیر.
جورج آدامز پوزت
جورج آدامز پوزت (اینگیلیسجه: George Adams Post) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۵۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۲۵ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قویطال(سویوق‌بولاق)
اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۲۰۴ نفر(۳۱ عائیله) اهالیسی واردیر.
جورج آدامز پوزت
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۵۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۲۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
قویطال(سویوق‌بولاق)
دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.
خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
قایناقلار
بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی بؤلمه:مهاباد بؤلگه‌سینین یاشاییش یئرلری
نیو رودز، لوئیزیانا
نیو رودز، لوئیزیانا (New Roads, Louisiana) آمریکانین لوئیزیانا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۱٫۸۷  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۸۳۱ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۳۹۳٫۷۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«New Roads, Louisiana»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لوئیزیانا ایالتین شهرلری
آقاتاریروپو
آقاتاریروپو (اینگیلیسجه:Agathariruppu) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر.
رچنوی، روسیه
رچنوی، روسیه (Rechnoye Речное) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و هشترخان ویلایتینده یئرلشیب.
فیستینیدول
فیستینیدول (Fisetinidol) بیر اورقانیک بیلشیک.
رچنوی، روسیه
قایناقلار
بؤلمه:هشترخان کندلری
فیستینیدول
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Fisetinidol»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
توماس ام. قونتر
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:آرکانزاس دموکراتلاری بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
قرئیکلیف، مونتانا
قرئیکلیف (اینگیلیسجه: Greycliff, Montana) آمریکانین مونتانا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۵۶ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بوژه (ماسوویان)
بوژه (ماسوویان) (لهیستانجا: Boże, Masovian Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 220 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Boże, Masovian Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
الکساندرا الباکیان
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Alexandra Elbakyan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
جان شیبان
جان شیبان (John Shiban) یازیچی -
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«John Shiban»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار
نیژنیی بالمازی
نیژنیی بالمازی (Nizhniye Balmazy Нижние Балмазы) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
شوموای، ایلینوی
شوموای (اینگیلیسجه: Shumway, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۰۰ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
باربارا فلدون
باربارا فلدون (اینگیلیسجه: Barbara Feldon) آمریکالی یازیچی، مانکن و اوْیونچو ۱۹۵۷–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Barbara Feldon»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
یوی ماکینو
{{Infobox person }} }} }} }}
یوی ماکینو (اینگیلیسجه: Yui Makino) ژاپونلی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. یوی ماکینو ۱۹ ژانویه ۱۹۸۶ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
لو تامپل
لو تامپل (اینگیلیسجه: Lew Temple) آمریکالی اوْیونچو. ۲ اوْکتوبر ۱۹۶۷ ‏ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lew Temple»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
کراوفورد، اوکلاهوما
کراوفورد (اینگیلیسجه: Crawford, Oklahoma) آمریکانین اوکلاهوما ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
آندریاس یاکوبسون
آندریاس یاکوبسون (اینگیلیسجه: Andreas Jakobsson) سوئدلی فوتبال اوْیونچوسو. سوئد میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
رم تراکس
رم تراکس (اینگیلیسجه: Ram Trucks) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت اوتوموبیل ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ram Trucks»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
جان ام. ویلئی
'''جان ام. ویلئی''' (اینگیلیسجه: John M. Wiley) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۴۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۱۲ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
جان تی. هوفمان
'''جان تی. هوفمان''' (اینگیلیسجه:John T Hoffman) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۸۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
صفوی طریقتی
صفوی طریقتی و یا صفویی، 14-جۆ عصرده آذربایجانیٛن اردبیل شهرینده صوفی شئیخ صفید-دین طرفیندن اساسیٛ قوْیۇلمۇش ایسلامی طریقت. زامانیٛندا آذربایجان، دوْغۇ آنادوْلۇ و قافقاز اراضیلرینده بؤیۆک سیاسی تسیره مالیک اوْلمۇش صفوی طریقتی،16-جیٛ عصرین اولینده شیعه مذهبینی رسمی دین کیمی قبۇل ائتمیش صفویلر دؤولتینین اساسیٛندا دۇرمۇشدۇر
اردبیلده بؤیۆمۆش شئیخ صفی الدین ایسحاق، شیراز گزینتیسیندن سوْنرا گیلاندا یئرلشمیش و بۇرادا شئیخ زاحید گیلانینین تلبسی اوْلمۇشدۇر. داها سوْنرا زاحیدین قیٛزیٛ ایله آیله قۇران شئیخ صفید-دین، زاحیدییه طریقتینین باش مۆریدی اوْلمۇش و 1291-جی ایلده شئیخ زاحیدین وفاتیٛندان سوْنرا طریقتین پیری اوْلمۇشدۇر
صفوییه شئیخلری
تصوف ایسلام دینیندکی منوی حیاتیٛن و اخلاقی دیرلرین آدیٛدیٛر. بۇ فلسفی – دینی تعلیمده اینسانیٛن نفسی ایله مۆجادیله ائدرک اوْنۇ ایصلاح و تربیت ائتمسی، اؤز وارلیٛغیٛندان و دۆنیادان کئچرک، آللاحا قوْوۇشماسیٛ مقسدی ایزلنیلیر. بعضی صوفیلره گؤر، تصوف صولح اوْلمایان بیر ساواش، نفسه قۇل اوْلماماق، شئیتانا آلچالماماق، نفسین نسیبینی ترک ائدرک حاققیٛن نسیبینی آختارماق، زاحیردن اۇزاقلاشیٛب باتینه یاخیٛنلاشماق، ازییتلری گیزلمک، جوْمردلیک، ظریفلیک و تمیزلیک اوْلاراق قییمتلندیریلیر. طریقت قۇرۇجۇسۇ اوْلان باشلیٛجا صوفیلر بۇنلاردیٛر: بدۆلقدیر گئیلانی (قادیریی)، حمد یسوی (یسویلیک)، حمد ریفای (ریفایلیک)،نجمددین کۆبرا (کۆبرویلیک)، شیحابددین عمر سۆحروئردی (سۆحروردیلیک)، بۇل-حسن اش-شازیلی (شازیلیک)، حاجیٛ بکتاش ولی (بکتاشیلیک)، مؤولانا جلالددین رۇمی (مؤولویلیک)، بحاددین نقشیبند (نقشیبندیلیک)، حاجیٛ بایرام ولی (بایرامیلیک)، نیمی تبریزی (حۆرۇفیلیک)، شئیخ صفی الدین اردبیلی (صفویلیک)، عمر خلوتی (خلوتیلیک).
لۆغوی مناسیٛ "یوْل" آنلامیٛنا گلن طریقت تصوفی منادا آللاحا (ج.ج.) یئتیشمک اۆنۆ ریایت اوْلۇنان و بیر سیٛرا قایدا و آیینلری اوْلان یوْل دئمکدیر. صوفیلر تصوفۆن علمی-حال، دیگر علملرین ایسه علمی-قال اوْلدۇغۇنۇ بیلدیریرلر. علمی-قال زاحیر بیلگیسی اوْلۇب آغیٛلا و نقله سؤیکنیر. علمی-حال ایسه باتین بیلگیسی اوْلۇب، زحمتله الده ائدیله بیلمین، قلبه گلن بیلگینی ایفاده ائدیر. صوفیلر بۇ باخیٛمدان تصوفۆن قایناقلاریٛندان اوْلان قۇرانیٛ آنلاما و شرح ائتمده تویل مئتوْدۇندان ایستیفاده ائدیر و اؤزلرینی آنجاق حال احلی، علمی-لدۆن صاحیبی اینسانلاریٛن آنلایا بیلجکلرینی بیلدیریرلر
شئیخ صفی الدین
آذربایجانیٛن دۆنیا تاریخینه بخش ائتدیی پارلاق شخصیتلر سییاحیٛسیٛندا شئیخ صفی الدین اردبیلینین آدیٛ دا وار. اوْنۇن آدیٛ سککیز عصره یاخیٛندیٛر علم و تصوف دۆنیاسیٛندا گؤرکملی بیر شخص اوْلاراق حؤرمتله یاد ائدیلیر. اردبیلینین یاراتدیٛغیٛ صفوییه طریقتی و بۇ طریقتین اساسلاریٛ اۆزرینده قۇرۇلان، دۆنیانیٛن ان مؤحتشم دؤولتلریندن بیری اوْلان آذربایجان صفوی دؤولتی بۇ گۆن ده دۆنیا تاریخچیلری طرفیندن تدقیق ائدیلمکددیر.
شئیخ صفی الدین 1252-جی ایلده اردبیل شهری یاخیٛنلیٛغیٛندا یئرلشن کلخوْران کندینده آنادان اوْلمۇشدۇر. نسیل شجرسی یئددینجی ایمام مۇسا ال-کازیمه (م.754-800) قدر گئدیب چاتان بۇ مۆقددس شئیخین بئشینجی اۇلۇ باباسیٛ فیرۇزشاه قیٛزیٛلباش اوْ نسیلدن، سۆلالدن اردبیله گلن و بۇرادا مسکۇنلاشان اولینجی شخص حساب اوْلۇنۇر.
و.و.بارتوْلد بۇ سۆلالنین بانیسی شئیخ صفی الدین و اوْنۇن نسلیندن بحث ائدرکن گؤستریردی کی، “بۇ اردبیل شئیخلری، شۆبحسیز، فارس دئییل، تۆرک منشلیدیرلر”. ای.پ. پئترۇشئوسکی ده عئینی فیکری سؤیلمیشدیر: “یلک صفوی شئیخلری اردبیلده یاشامیٛشلار، اوْنلاریٛن دوْغما دیلی آذربایجان دیلی اوْلمۇشدۇر”. حاننا سوْحروئیدئ گؤر، “سفوت اس-سفا” اثرینده حامیٛ صفییه تۆرک کیمی مۆراجیت ائدیر: “ئی پیری-تۆرک”( ائی تۆرک مۆقددسی)، “تۆرک گنجی”، “تۆرک اوْغلۇ” و بۇ سببدن ده اوْنۇن تۆرک اوْلدۇغۇ شۆبحه دوْغۇرمۇر. م.عباسلیٛ شئیخ صفیددینین تۆرک منشلی اوْلماسیٛ حاقدا زنگین ماتئرالا توْپلامیٛشدیٛر. شئیخ صفی الدین اردبیلی منشجه آذربایجان تۆرکلریندن اوْلان آدلیٛ-سانلیٛ عالیم، شایر، صفوییه طریقتینین بانیسیدیر.
اتاسیٛنیٛ اۇشاق یاشلاریٛندان ایتیرن صفییبتیدای تحسیلینی اوْنۇن دینی قانۇنلاریٛنیٛ چوْخ گنج ایکن آناسیٛنیٛن یانیٛندا اؤیرنمیش، یئنییئتمه داوامچیٛلاریٛندان آلمیٛشدیٛر. صفی الدین دوْغما تۆرکجنی، فارس و عرب دیللرینین یاشلاریٛندا قۇرانیٛ ازبرلمیش، ایلاحییات علملرینین سیرلرینه واقیف اوْلماغا چالیٛشمیٛشدیٛر. قۇرانیٛن تفسیرینی آناسیٛندان و یئرلی اۆلمالاردان اؤیرنمیشدیر. اوْ، دینی علملرین اساسلاریٛنا ییلنمکله یاناشیٛ، فارس، عرب، گیلان و موْنقوْل دیللرینی ده مۆکممل منیمسمیشدیر.ییرمی یاشیٛندا تحسیلینی آرتیٛرماق اۆچۆن شیرازا گئدن صفیبۇرادا مشهۇر ایلاحییاتچیٛ عالیملردن رۆکنددین بئیزوی، میر آبدۇللاح و باشقالاریٛندان درس عالیمیٛش، مۆللیمی امیر آبدۇللاحیٛن مسلحتی ایله اییرمی بئش یاشیٛندا مشهۇر گیلان شئیخی حاجیٛ اد-دین زاحیدین (حیجری-615-700) مۆریدی اوْلمۇشدۇر.شئیخ صفی الدین 25 ایل تلبه کیمی اوْنۇن یانیٛندا قالمیٛش، شئیخین قیٛزیٛ ایله ائولنمیشدیر. شئیخین وفاتیٛندان (1294) سوْنرا صفی الدین اوْنۇن یئرینده صفوییه طریقتینین رهبری اوْلمۇشدۇر.وْ، 35 ایل ایرشاد و تعلیماتلارلا مشغۇل اوْلمۇش، چوْخلۇ تلبلر یئتیشدیرمیشدیر. اوْنۇن اؤمرۆنۆن داها فایدالیٛ و تسیرلی دؤورۆ محز همین ایللر اوْلمۇشدۇر. شئیخ صفیددینین شؤحرتی تئزلیکله بۆتۆن شرق دۆنیاسیٛنا، شرقی روْمایا، سۇرییایا، هیندوستانا یاییٛلمیٛشدیٛر. اوْ، شرقده اۆرفان و دین ساحسینده یئگانه شخصیت کیمی تانیٛنمیٛش، بۆتۆن مذهب و طریقتلره مۆرشید و اۇستاد اوْلا بیلمیشدیر.
نسیل شجرسی
بۆلفتح صفی الدین ایسحاق ایبن اس-سئیید امینددین جبراییٛل ایبن اس-سئیید سالئح  ایبن اس-سئیید قۆتبددین احمد  ایبن اس-سئیید سلاحددین رشید  ایبن اس-سئیید محمد ال-حافیز کلامۆللاح ایبن اس-سئییدوز ال-خواس  ایبن اس-سئیید فیرۇزشاه زررینکۆلاح  ایبن اس-سئیید محمد  ایبن اس-سئیید شرفشاه  ایبن اس-سئیید محمد اس-سئیید حسن      ایبن اس-سئیید محمد  ایبن اس-سئیید ابراهیم  ایبن اس-سئیید جعفر  ایبن اس-سئیید محمد  ایبن اس-سئیید ایسماعیل  ایبن اس-سئیید محمد  ایبن اس-سئیید احمد ال-’رابی  ایبن اس-سئیید ابۇ محمد ال-قاسیم   ایبن اس-سئیید ابۆلقاسیم همزه  ایبن ایمام ال-همام مۇسا ال-کازیم  ایبن ال-یمام جعفر اس-سادیق  ایبن ال-یمام محمد ال-باغیٛر  ایبن ال-یمام علی زئینلابیدین  ایبن ال-یمام اس-سئییدۆش-شۆحدا ابی آبدۇللاح ال-حۆسئین  ایبن ال-میرل-مؤمینین و ایماملمۆتتقین اسدۆللاحیل-غالیب علی ایبن ابی-تالیب (سلاواتۆللاح و سلامۆحۆ الئیحیم اجمین)
شئیخ صفی الدین حاققیٛندا قیٛسا معلومات
•	شئیخ صفی الدین اردبیلینین یاشادیٛغیٛ ایللر - 1252-1334.
•	حیات یوْلداشیٛ – بیبی فاتیم.
•	اناسیٛ-دؤولتلۆ خاتۇن.
کمیل قروشیتسکی
کمیل قروشیتسکی (اینگیلیسجه: Kamil Grosicki) (دوْغوم:June 8, 1988 شچچین) بیر فوتبالیست. هال سیتی فوتبال کولوبو و لهیستان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:یاقلونیا بیاویستوک کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:لقیا ورشو کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:سیون کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:سیواس‌اسپور کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:رن کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:هال سیتی کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
صفوی طریقتی
شئیخ صفی الدین حاققیٛندا قیٛسا معلومات
•	اناسیٛنیٛن آتاسیٛ – اردبیلین بارۆق کندیندن اوْلان بابا جامال ایدی.
•	آیله ده 5-جی اؤولاد اوْلان شئیخ صفیددینین اؤزۆندن بؤیۆک 3 قارداشیٛ و 1 باجیٛسیٛ، اؤزۆندن کیچیک 2 قارداشیٛ واردیٛ. جمی 7 اؤولاد ایدیلر. •	بؤیۆک قارداشلاریٛ-محمد، سلاحددین، ایسماعیل، کیچیک قارداشلاریٛ-ی’قۇب ایله فخرددین یۇسیف.
•	باجیٛسیٛ- بیر باجیٛسیٛ واردیٛ.
•	مۆرشیدی – شئیخ زاحید گیلانی.
•	مۆرشیدینین خیدمتینده گیلاندا اوْلدۇغۇ مۆدت – 25 ایل.
•	بیلدیی دیللر-تۆرک، عرب، پارسی (فارس) و موْغوْل دیلی، اوْ جۆملدن ده گیلک دیلی. •	گیلاندا اؤیندیی دیل – گیلک.
•	رهبرلیک ائتدیی قۇرۇم – دارۆل-ایرشاد خانگاحیٛ.
•	رهبرلیک ائتدیی قۇرۇما مالییه دستیی وئرن شخص – فزلۇللاح رشیدددین همدانی.
•اوْنۇنلا گؤرۆشۆب مصلحتلشن و تئز-تئز اوْنۇ زیارت ائدن حؤکمدارلار - ائلخانی حؤکمدارلاریٛندان ابۇ سید، محمد اۇلجایتۇ و حؤکۆمتده باش امیر وظیفسینده اوْلان امیر چوْبان.
صوفی درگاحیٛنیٛن وقفلری بارد
1501-جی ایلده [شاه ایایسماعیل] (1501-1524) طرفیندن صفویلر دؤولتینین برقرار ائدیلمسیندن سوْنرا شئیخ صفی الدین زییارتگاحیٛنا داها چوْخ دیققت یئتیریلدی. اردبیل یئنی دؤولتین دینی و سیاسی مرکزی اوْلدۇ. بۇ دؤورده اردبیلدکی درگاحیٛن مۆتوللیلیی (شریت ائحکامیٛ اۆزره ترتیب ائدیلمیش وقفنامه آدلیٛ مۆوافیق سند اساسیٛندا مۆیین وقف املاکیٛنیٛ ایداره ائتمیه وظیفدار اوْلان بیر شخص-ئ.ن.) ان یۆکسک وظیفیه صاحیب اوْلان دؤولت آداملاریٛنیٛن علینده ایدی. زاحیدینین “سیلسیلت ان-نسب اس-صفویی” اثرینین معلوماتیٛنا گؤر، وقفین مۆتوللیلری شاه طرفیندن تیین اوْلۇنۇردۇ. 1601-جی ایل-ده [شاه ایعباسیٛن] (1587-1629) زاحیدینی بۇ وقفین مۆتوللیسی تیین ائتمسی و اوْندان اولکی مۆتوللی میرزا ایسماعیلیٛن ایشدن چیٛخاریٛلماسیٛ حاققیٛندا فرمان وئرمسینی بۇنا اؤرنک اوْلاراق گؤستره بیلریک. شاه ایکینجی عباس (1642-1666) دؤورۆنده ایسه اردبیل بؤلگسی وقفین مۆتوللیلری ایدارسیندن چیٛخاراق شاه و شاهیٛن آیله سینه باغلیٛ اوْلان “خاسسئ-ی شریف” توْرپاقلاریٛنا قاتیٛلمیٛشدیٛر”.
صوفی درگاحیٛنیٛن وقفلری بارده آذربایجانا سیاحت ائتمیش و 1670-جی ایلده اردبیلده اوْلمۇش یان سترئیس آدلیٛ سییاح گئنیش معلومات وئریردی. اوْنۇن یازدیٛغیٛنا گؤره اردبیل شهرینده 200 ائو، 9 حامام، 8 کاروانسارای، شهر بازاریٛ، بازارداکیٛ و شهر مئیدانیٛنداکیٛ یۆزلرله دۆککان، تبریزده 100 ائو، 100 دۆککان، قزوینده بیر نئچه کاروانسارای و حامام، اردبیلین 33 کندی (کندلرین آدیٛ یازیٛلمامیٛشدیٛر)، تبریزین 2 کندی، سرابیٛن 5 کندی و همچینین آستراباد، گیلان، مۇغان و بیر چوْخ دیگر یئرلرین گلیرلری بۇ درگاحیٛن وقفینی تشکیل ائدیردی. اردبیلین اینکیشافیٛنیٛ تمین ائدن ان مۆهۆم آمیل شهرین تیجارتده ان مۆهۆم پای صاحیبی اوْلان ایپیین ایخراج یوْلۇ اۆزرینده یئرلشمسی ایدی. بۇ سببدن گؤمرۆک وئرگیسیندن گلن گلیر حسابیٛنا شهر خئیلی قازانج الده ائدیردی شئیخ صفی الدین ایسحاق وقفینین گلیرلرینین بؤیۆک اوْلماسیٛنیٛ زاحیدینین معلوماتلاریٛندان دا آنلاماق مۆمکۆندۆر. ائرحان آریٛکلیٛ تدقیقات اثرینده همین قایناقیه ایستینادن یازیٛردیٛ کی، “شئیخ شرف بی زاحیدی مۆتوللی اوْلدۇغۇ ایللرده وقفین بۆتۆن یئیجک (قیدا) خرجلرینی و مااشلاریٛنیٛ اؤددیکدن سوْنرا وقف اۆچۆن 1.830 تۆمنه برابر مال و مۆلک آلمیٛش، 2.000 تۆمنی ایسه وقفین خزینسین. فرانسیٛز سییاحیٛ شاردئن 1673-جۆ ایلده تبریزدن ایصفاهانا گئدرکن ساوه آدلیٛ بؤلگده اردبیل شئیخلرینین وقفینه آید بیر کاروانسارای، ایکی باغ، ایکی سۇ آنباریٛنیٛن اوْلدۇغۇنۇ و بۇنلاریٛن وقفه شاه ایعباسیٛن آروادیٛ زئینب بییمین باغیٛشلادیٛغیٛنیٛ یازیٛردیٛ. شاردئن همین مۆلکلرین ایلده 1.000 فرانک گلیر وئردیینی ده الاوه ائدیردی. بئللیکل، 17 عصرین اوْرتالاریٛندا اردبیلدکی وقفین چوْخ زنگین و خئیلی سایدا گلیر قایناقلری اوْلان وقف اوْلدۇغۇنۇ سؤیلیه بیلریک
دارو الرشاد
شئیخ صفی الدین اردبیلده “دارو الرشاد”یٛن (حیدایت ائوی) باشیٛندا دۇرۇردۇ. تام باجاریٛغیٛ ایله تقییه پرینسیپینه امل ائدرک ائله بیر دۆنیاگؤرۆش نۆماییش ائتدیریردی کی، آیریٛ-ایریٛ ایسلام مذهبلری و طریقتلری ده اوْنۇن منوی خزینسیندن قیدالانیٛردیٛ. صفوییه طریقتی اؤزۆنمخسۇس بیر تشکیلات واسیتسیله تبلیغ اوْلۇنۇر و اۇزاق یئرلرده اوْلان نۆمایندلره چاتدیٛریٛلیٛردیٛ. بۇ تشکیلاتیٛن باشیٛندا “پیر”، یاخۇد “مۆرشید” دۇرۇردۇ. اساس ایش مۆرشید (مۆللیم) ایله مۆریدلر (تلبلر) آراسیٛندا واسیتچی روْلۇ اوْینایان خلیفنین اۆزرینه دۆشۆردۆ. خلیفه حر تایفانیٛن صوفیلرینه باشچیٛ اوْلماقلا برابر، هم ده رهبرله بیرباشا الاقده اوْلۇردۇ. خلیفلر و صوفیلر تابئچیلیکده اوْلان جامااتلا رهبر آراسیٛندا ائله مؤحکم الاقه یاراتمیٛشدیٛلار کی، بۇ الاقه گۆندن-گۆنه گئنیشلنمکده و مؤحکملنمکده ایدی.
“بۇ سیستم سیاسته قاریٛشمیٛردیٛ و شئیخ جۆنئید کیمی بئله ده داوام ائتمیشدی. آنجاق ”دارو الرشاد” شئیخ جۆنئیددن باشلایاراق سیاسی مسللرله ده ماراقلانماغا باشلادیٛ. اۇزۇن مۆدت تشکیلاتا رهبر اوْلان اردبیل پیری بۇ تشکیلاتدان طریقتی و ایدئوْلوْjی مسللر اۆچۆن ایستیفاده ائتدی، هم ده اوْرانیٛ بؤیۆک بیر حربی و سیاسی تشکیلاتا دا چئویردی. سیاستله طریقت بیرلشرک صفوییه ایدئوْلوْگییاسیٛنیٛ فوْرمالاشدیٛردیٛ. بئله بیر زاماندا شئیخ صفیددینین فوْرمالاشدیٛردیٛغیٛ شییزم-سۇفیزم ایدئوْلوْگییاسیٛ ماحییتی ائتیباریٛ ایله سیاست و حاکیمییتدن اۇزاق قالا بیلمزدی و ایستر-یستمز “دارو الرشاد”ا رهبرلیک ائدن پیر سیاسی حرکاتلارا دا قوْشۇلمالیٛ ایدی. شئیخدن سوْنرا بیر-بیرینین آردیٛنجا سدرددین، خاجه علی ایبراحیم، شئیخ جۆنئید، شئیخ حئیدر و نحایت شاه ایسماییٛل ردبیل “دارو الرشاد”یٛنا رهبرلیک ائتمیشلر”.
تخمیناً ایکی یۆز ایله – شئیخ صفیددینین نوسی شاه ایسماعیل ختای تبریز شهرینده اؤزۆنۆ شاه ائلان ائدنه (1501-جی ایل) قدر آذربایجاندا اساس طریقت مرکزی، علم و ایرفان مبدی کیمی باش شهر روْلۇنۇ اردبیل اوْینامیٛشدیٛر. بۇرادا 1300-جۆ ایلدن ائتیبارن بیر چوْخ بینالار اینشا ائدیلمیش، مملکتین بۆتۆن یاخیٛن، اۇزاق گۇشلریندن بۇرایا علم، مریفت، طریقت اؤیرنمک ایستینلرین آخیٛنیٛ داوام ائتمیشدیر. محز بۇنۇن نتیجسی اوْلاراق 200 ایلدن سوْنرا شئیخ صفیددینین اساسیٛنیٛ قوْیدۇغۇ صفوییه طریقتینین طرفدارلاریٛ و صفوی اؤولادلاریٛ حاکیمییته ییلنیر و بیر اۇجۇ دمیرقاپیٛ دربند، بیر اۇجۇ باغدادا گئدیب چاتان بؤیۆک بیر اراضینی، ایمپئرییانیٛ 1736-جیٛ ایله – نادیر شاه افشاریٛن اؤزۆنۆ ایران شاهیٛ ائلان ائتمسینه قدر شریکسیز اوْلاراق ایداره ائدیرلر.
خاریجی کئچیدلر
بؤلمه‌:ایسلام طریقتلری
تئوداهاد
تئوداهاد (اینگیلیسی‌جه: Theodahad) بیر شاهزاده ایدی. from 534 to 536 ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. آتالاریک اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:شاهلار
ریموند قاسلینق
ریموْند قاسلینق (Raymond Gosling) بریتانیالی بیلیم اینسانی. ۱۵ ژوْلای ۱۹۲۶ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۸ ایل عوْمر ائله‌ایب و °۱۸ مئی ۲۰۱۵ میلادی تاریخینده وْفات ائدیب. ریموْند قاسلینق لندن بیلیم‌یوْردوْ کالجیدا درس اوْوْخوْیوْب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری کینقز لندن کالجی‌دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه وْیکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Raymond Gosling»، مقاله‌سیندن گؤتوْروْلوْبدوْر. (۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:بریتانیالی عالیملر
برنج‌آباد
برنج‌آبادكندی دوغو آذربایجان اوستانی نين ساراب بولگه‌سی نين مهربان بولومو نده اولان شربیان قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين   354نفر اهاليسي وارايميش. <
قایناق‌لار
بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی بؤلمه:ساراب بؤلگه‌سی‌نین کندلری بؤلمه:شربیان قصبه سی
تئور
تئور (ایتالیاجا: Teor) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۰۲۰ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و فریولی ونتزیا جولیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Teor»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
میستربیانکو
میستربیانکو (ایتالیاجا: Misterbianco) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۹۶۶۸ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۱۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و سیسیل اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Misterbianco»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
قمینا توشک
قمینا توشک (لهیستانجا: Gmina Toszek) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 98.53 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و سیلسیان اوستانیندا یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Toszek»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
کورت کرک‌وود
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
مالاوارام, پراکاسام دیستریکت
مالاوارام, پراکاسام دیستریکت(اینگیلیسجه:Mallavaram, Prakasam district) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
۲۰۰۱-جی ایلده ماکائو
بۇ مقاله ۲۰۰۱-جی ایلینده ماکائودا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
پتیتسه
پتیتسه (چک‌جا: Ptice) بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
مالاوارام, پراکاسام دیستریکت
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
پتیتسه
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ptice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
هانوفر، قوزئی داکوتا
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ناقاوسکایا
ناقاوسکایا (Nagavskaya Нагавская) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
کیت میلت
کیت میلت (Kate Millett، دوْغوم تاریخ:September 14, 1934) آمریکالی یازیچی
یاشاییش
بۇ آمریکا یازیچی سینت پل مینه‌سوتادا آنادان اوْلوب.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا یازیچیلاری
چناب چایی
چناب چایی (Chenab River، ، Chanab، Chenab، Çenab Nehri، Чинаб) هیندوستان اؤلکه‌سینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۹۶۰ کیلومتر دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chenab River»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چایلار
تریدل، یوتا
تریدل (اینگیلیسجه: Tridell, Utah) آمریکانین یوتا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
انگوران (ماهنشان)
انگوران (ماهنشان) کندی ماهنشان بؤلگه‌سینین، انگوران بؤلومو و انگوران قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۱,۰۶۸ نفر اهالیسی و ۲۶۱ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۵۵۷ نفری کیشی و ۵۱۱ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن ۷۷۱ نفری ساوادلی و ۱۸۷ نفری ساوادسیزدیرلار.
یوز ایل
قایناقلار
بؤلمه:یوزایللر بؤلمه:زامان بیریملری
تیرووقاپورا
تیرووقاپورا(اینگیلیسجه:Thiruvegappura) هیندوستان اؤلکه‌سینین کرالا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده مالایالم دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
فیستیندین
فیستیندین (Fisetinidin) بیر اورقانیک بیلشیک.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Fisetinidin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
لیک لازرن-هادلی، نیویورک
لیک لازرن-هادلی، نیویورک (اینگیلیسجه:Lake Luzerne-Hadley, New York ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۲۴۰ نفر ایمیش و ۱۱ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و نیویورک ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lake Luzerne-Hadley, New York»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
موزتیشچی، ولادیمیر اوبلاستی
موزتیشچی، ولادیمیر اوبلاستی (Mostishchi, Vladimir Oblast Мостищи) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
تیه
تیه (اینگیلیسی‌جه: Tiye) بیر شاهزاده ایدی. ۱۳۹۰ میلادان قاباق – ۱۳۵۳ میلادان قاباق ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
بؤلمه:شاهلار
بوریس فالیکوف
بوریس فالیکوف (Boris Falikov) بیلیم اینسان. ۲۴ سپتامبر ۱۹۴۷ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. اوْ تاریخ ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Boris Falikov»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
کوریچدو
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری