cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بوزغایه
بوزغایه (اینگیلیسیجه: Bouzghaia) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۲۰۲۶۸ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
توماس قلد
توماس قلد (Thomas Gold) بیلیم اینسان. ۲۲ مئی ۱۹۲۰ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۴  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۲ ژوئن ۲۰۰۴ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
کوشلوو، روسیه
کوشلوو، روسیه (Koshelevo Кошелево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
توماس قلد
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Thomas Gold»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کوشلوو، روسیه
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
توماس قلد
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
۲۰۱۷-جی ایلده موریتانی
بۇ مقاله ۲۰۱۷-جی ایلینده موریتانیده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۷-جی ایلده آفریقا بؤلمه:۲۰۱۷-جی ایلده اؤلکه‌لر
ماری وولف
ماری وولف (اینگیلیسجه:Mary Wolfe) آمریکالی وکیل ، سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. آیووا بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:آیووا دموکراتلاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:کلینتون، آیووا سیاستچیلری بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر
اوسکولو محمدحسنلی
اوسکولو محمدحسنلی كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين خودافرین بولگه‌سی نين گرمادوزبولومو نده اولان باتی گرمادوزقصبه  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين  214نفر اهاليسي وارايميش. <
قایناق‌لار
بؤلمه:خودآفرین بؤلگه‌سی بؤلمه:غربی گرمادوز دهیستانی
انا قیرا
انا قیرا (اینگیلیسجه: Ana Guerra) شارکیچی و موسیقیچی - پاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. انا قیرا ۱۸ فوریه ۱۹۹۴ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
باک مونتاین
باک مونتاین (اینگیلیسجه: Back Mountain) آمریکادا یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۳۳۵۵۱ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بؤیوک سلجوقلو ایمپیراتورلوغو
بؤیوک سلجوقلو ایمپیراتورلوغو یا دا بؤیوک سلجوقلو دؤولتی، ۱۰۳۷-جی میلادی ایلدن ۱۱۹۴-جو میلادی ایله‌دک اورتا آسیا و اورتا دوغونون بؤیوک قیسمینه حؤکم سورن دؤولت‌دیر. بۇ دؤولت اورتا آسیادان اورتا دوغویا کؤچموش اوغوز تورکلرینه و کئچمیشدن اورتا دوغودا یئرلَشن تورک بویلارینا باغلی ایدی. سلجوقلولار اوغوز تورکلرینین قینیق بویوندان‌دیرلار. بؤیوک سلجوق دؤولتی‌نین توپراقلاری دوغودا تبّت یایلاسی‌نین باتی‌ قیسمیندن و هیندو کوش داغلاریندان باشلاییب باتی‌دا آنادوْلو و مدیترانه (آق دنیز) و اژه دنیزلری‌نین دوغو ساحیللری‌نین قیراغینادک چکیلمیشدی.
سلجوقلولارین باشلانغیجی
سلجوقلولارین باشچی‌لاری اوغوز یابغو دؤولتینه باغلی اولان دوقاق آدلی‌ بیر اوغوز تورکونون تورونلاریندان‌دیرلار. دوقاقین اوغلو اولان سلجوق، آتاسی کیمی اوغوز یابغو دؤولتینین خیدمتینده ایدی و اؤزوندن اوردو باشچی‌لیغی ایستعدادینی گؤرستدی. سلجوقون باشاریجیقلی‌لیغی گوندن گونه ائل آراسیندا سئوگی‌سینی آرتیریب و بونا گؤره اوغوز یابغو خانی‌نین خاتونو طرفیندن اونون اؤلدورولمه‌سینی ایسته‌مگه سبب اولدو (بعضی قایناقلار دوقاق ایله سلجوقو خزرلره باغلی بیلیرلر ). اؤلدورولمه بویوروغونو بیلن سلجوق اؤز ائل طایفاسی ایله ایسلام سینیرلاریندا اولان جوند شهرینه کؤچوب اؤز ایسلام گتیرمه‌سینی بیلیندیردی و اؤز چاغینین ایسلام گتیرمه‌میش تورکلری آراسیندا بو دوغرو یولو یایماق اۆچون اونلارلا چکیشمه‌یه باشلادی. سلجوق تورونلاری آتانین یولونو توتوب ایسلام یاییلیشی اۆچون چالیشدیلار و موسلمانلاری کافیرلرین یوروشلریندن قورویوب اونلارین احتیراملارینی قازاندیلار. سلجوقون اوغلو میکائیل ایسلامین تورکلر آراسیندا یاییلیشی اۆچون ائدیلن ساواشلارین بیرینده شهید اولموشدور.
غزنوی‌لرین گوجسوزلوگو سلجوقلولار اۆچون مئیدانی گئنیشلندیریب، ۴۳۲-نجی هیجری ایلده دندنه‌کن ساواشینین (بعضی قایناقلاردا دندنقان ساواشی) نتیجه‌سینده بؤیوک سلجوق دؤولتی قورولدو. سلجوقلولارین قازانماسیندان سونرا اوغوز تورکلرینین آخیمی باتی‌یا باشلاییب، گۆرگان، کیرمان، فارس، خوزیستان، عجم عیراقی، عرب عیراقی و شام بیر بیر سلجوقلولارا باش اَیدیلر.
دندنه‌کن ساواشی‌نین نتیجه‌لری:
توغرول بی
توغرول بی (سولطانلیغی: ۱۰۳۷-۱۰۶۳ میلادی ایللری آراسیندا) سلجوقلو دؤولتینین ایلک سولطانی، غزنوی‌لری سولطانلیقدان ائندیریب، خارزم بؤلگه‌سیندن باشلایاراق شهرلری اؤز حؤکمو آلتینا کئچیریب و ۱۰۵۵-نجی میلادی ایلده بغداد شهرینی باطینی‌لر الیندن قورتاریب دیر. بۇ اولایلاردان سونرا عباسی خلافتی طرفیندن توغرول بی ایسلام دونیاسینا باشچی‌لیق ائدن سولطان تانیتدیریلیر و عباسی‌لرین اوردوسال ایشلری بوتونلوکله سلجوقلولار الینه کئچیر. توغرول بی چاغیندان سونرا سلجوقلولار بیزانس ایمپراطورلوغو و فاطیمی‌لر قارشیسیندا عباسی‌لردن حیمایت ائتدیلر.
چاغری بی
توغرول بیین قارداشی اولان چاغری بی، توغرولون یاردیمچی‌سی و مرو آچقی‌سیندان (فتحیندن) سونرا سلجوق دؤولتینین دوغو بؤلگه‌لرینین حاکیمی ایدی. چاغری بی ۱۰۴۸-نجی میلادی ایلده کیرمان و ۱۰۵۶-نجی میلادی ایلده سیستان بؤلگه‌لرینی سلجوق دؤولتینین توپراقلارینا قوْشدو. سلجوقلولار عباسی خلافتینی باطینی‌لردن قورتاراندان سونرا عباسی‌لر آراسیندا اؤزلرینه نوفوذ قازاندیلار. چاغری بی بۇ اولایلاردان سونرا ارسلان خاتون خدیجه آدلی قیزینی عباسی خلیفه‌سی القائم بالله ایله عقد ائتدی. توغرول ایله چاغری بی بیرلیکده سلجوق دؤولتینین تمل داشینی برکیتدیلر و توغرول‌دان سونرا چاغری‌نین اوغلو اولان آلپ ارسلان سولطانلیغا یئتیشدی.
آلپ آرسلان
توغرول بی‌دن سونرا بؤیوک سلجوق دؤولتینین باشچی‌سی اولان آلپ آرسلان، دؤولت سیاستینی دَییشمه‌ییب ۱۰۶۴-نجو میلادی ایلده ارمنیستان ایله گورجیستان آچغی‌سیندا (فتحینده) قازاناندان سونرا بیزانسلا اولان ساواشلاریندا آنادولونون بؤیوک قیسمینی اؤز حؤکمو آلتینا کئچیرتدی. آلپ آرسلان ۱۰۷۱-نجی میلادی ایلده (۴۶۳-نجو ه.ق ایلینده) ملازگیرد ساواشیندا بیزانس ایمپیراطورو اولان رومانوس دیوجانوس ایله اۆزلشیب، اوردوسونو داغیدیب و اؤزونو توتساق ائتدی. ملازگیرد ساواشینین اؤنملی اولایلاریندان بیری بیزانس اوردوسونون ایچینده اولان اۇز، پئچه‌نک و قیپچاق تورکلرینین سلجوقلو اوردوسونا قوشولماغی دیر. بۇ ساواشدا بیزانسلی‌لارین سایی موسلمان اوردوسونون ساییندان ایکی قاتا یاخین چوخ ایدی.
ایلک ملیک شاه
ایلک ملیک شاهین سولطانلیغیندا سلجوقلو دؤولتی بیر قالارلی گۆجه دؤندو آمّا سون چاغلاردا ایسماعیلیه و حسن صباح دؤولت اۆچون ایچ موشکوللری یاراتدیلار. ایقطاع اوردو سیستمی و بغدادین نیظامیّه بیلیم یوردو ملیک شاهین دؤورونون ایشلریندن دیرلر. ایلک ملیک شاه چاغیندا سلجوقلو دؤولتینی تاثیرلندیرن اولایلاردان بیری، حشاشینین نیظام المولکو ترور ائتمه‌لری ایدی. 180px|بندانگشتی|[[ایلک ملک شاه|ایلک ملیک شاه]]
ایمپراتورلوغون تنزّولو
اورتا عصرلرین باشقا فئودال ایمپراتورلوقلاری کیمی بؤیوک سلجوقلو دؤولتی ده چوْخ یاشامادی. اوْ زامان مال-پول(کالا-پول) موناسیبتلری هله باشلیجا ایقتیصادی علاقه فوْرماسی اوْلمادیغین‌دان، ناتورال چیفتلیک (مزرعه) حؤکم سوردویون‌دن بؤیوک سلجوق ایمپراتورلوغونون ایحاطه ائتدیی اراضیلرین و خالقلارین واحید ایقتیصادی و سیاسی مرکز اطرافیندا سیخ بیرلشمه‌سی، قودرت‌لی مرکزلشدیریلمیش دؤولته چوریلمه‌سی غیر-مۆمکون ایدی. اۇغورلو ساواش‌لار زامانی اوْغوز-سلجوق ساواش-سیاسی بیرلیگینه اساسلانان سلجوق دؤولتی ۱۱. یوز ایلده ایشغاللار آرا وئردیک‌ده ضعیف‌له‌دی. سلجوق سولطانلاری اؤز اعیانلارینا بوتؤو ویلایتلری، محلله لری ایقتاع اوْلاراق باغیشلاییردیلار. زامان کئچدیکجه اوْنلار ایرثی حاکملره چئوریلیر، مرکزی حاکیمیّته تابع اوْلماق ایسته‌میردیلر. مؤوجود اوْلان قایدایا گؤره هر بیر شاه‌زاده‌نین اؤزونه خاندان طلب ائتمک حۆقوقو وار ایدی. سولطان ۱-جی ملیکشاه و نیظام-المولک‌ون اؤلومون‌دن سوْنرا سلجوق ایمپراتورلوغوندا مرکزی حاکیمیّته تابع اوْلماماق جهدلری گۆجلندی. سولطان محمود (۱۰۹۲-۱۰۹۴) و بؤرکویاریغین (۱۰۹۴-۱۱۰۴) حاکیمیّتی ایللرینده دؤولت تدریجاً تنزّوله اۇغرادی، آیری-آیری امیرلر آراسیندا بؤلونمه تهلوکه‌سی یاراندی. اۇزون سورن آرا ساواش‌لاری و ایسماعیلیلرین قیاملاری دؤولتی ضعیفلدیردی. بۇنا گؤره ده خاچ‌لیلارین یوروشلری‌نین قارشی‌سینی آلماق مۆمکون اوْلمادی. خاچ‌لیلار سوریه‌نی کئچه‌رک قودس شهرینی آلدیلار. بؤرکویاریق‌دان سوْنرا حاکمیّته ایکینجی ملیکشاه (۱۱۰۴-۱۱۰۵) گلسه ده، حاکیمیّتی اۇزون سۆرمه‌دی. سولطان محمد تپر (۱۱۰۵-۱۱۱۷) مرکزی حاکیمیّتی مؤحکملندیرمَگه چالیشدی. ایسماعیلیلره قارشی موباریزه‌یه باشلادی، موصولو آلمیش آنادولو سلجوق سولطانی ایلک قیلینج آرسلانی مغلوب ائتدی، سوریه‌ده‌کی خاچلیلار اۆزرینه اوْردو گؤندریلدی. محمد تپر سلجوق ایمپراتورلوغونون بۆتون اراضیسی اۆزرینده اؤز حاکیمیّتینی برپا ائتسه ده، سونونجو سلجوق سولطانی سنجر (۱۱۱۸-۱۱۵۷) زامانی دؤولتین بوتؤولویو یئنی‌دن پوْزولدو. سنجر غزنه شهرینی غزنویلردن، ماوراء-النّهری قاراخانلیلاردان آلسا دا، قاراخیتایلارین ماوراء-النّهره هۆجومونون قارشی‌سینی آلا بیلمه‌دی. ۱۱۴۱-جی ایلده سمرقند یاخینلیغیندا مغلوبیّته اۇغرادی و بۆتون ماوراء-النّهری ایتیردی. بۇ اۇغورسوزلوق داخیلی قیاملارا سبب اوْلدو. وئرگیلرین چوخلوغوندان ناراضی‌ اوْلان اوْغوزلار عۆصیان ائتدیلر. سنجر اوْنلارا قارشی دؤیوشده مغلوبیته اۇغرادی و اسیر دۆشدو. اۆچ ایل اسیرلیکده قالدیقدان سوْنرا اسیرلیکدن قاچدی. لاکین چوْخ یاشامادی و ۱۱۵۷-جی ایلده وفات ائتدی. سولطان سنجردن سوْنرا سلجوق ایمپیراتورلوغو سوقوطا اۇغرادی. اوْنون اراضیسینده کیرمان، قونیه، سوریه، عیراق سلجوق سولطانلیقلاری، آذربایجان آتابَیلری و کیچیک آسیادا بیر سیرا امیرلیکلر یاراندی.
میراثیٛ
سلجۇق آخیٛنلاریٛ ایله باغلیٛ اوْلاراق اوْغۇز-تۆرک طایفالاریٛ بۆتۆن جنۇبی قافقازدا و اؤن آسیادا باشلیٛجا ائتنیک و سیاسی قۆوّه‌یه چئوریلدی. بۇ عامیل یاخیٛن و اوْرتا شرقین بۆتۆن سوْنراکیٛ طالعینده مۆهۆم روْل اوْینادیٛ. اوروپا فئوْداللاریٛنیٛن شرق توْرپاقلاریٛنا ایشغال مقصدیله تشکیل ائتدیکلری خاچ یۆرۆشلری زامانیٛ صلیبچیلره سارسیٛدیٛجیٛ ضربه‌لر ائندیرن سلجۇق تۆرکلری یاخیٛن و اوْرتا شرقین سیاسی خریطه‌سینین غربی آوروْپانیٛن خئیرینه دیشمه‌سینه ایمکان وئرمه‌دیلر. سلجۇق تۆرکلرینین جنۇبی قافقازدا مؤحکملنمه‌سی بیزانسا آرخالاناراق آذربایجانیٛن غرب توْرپاقلاریٛنیٛ اله کئچیرمگه چالیٛشان ائرمنی و گۆرجۆ فئوْداللاریٛنیٛن غصب‌کارلیٛق پلانلاریٛنیٛ پۇچا چیٛخاردیٛ. تۆرکلۆک و ایسلام عامیللری جنۇبی قافقازدا، اوْ جۆمله‌دن آذربایجاندا قطعی اوْلاراق مؤحکملندی. سلجۇقلاریٛن حیاتا کئچیردیکلری ایجتیماعی-ایقتیصادی تدبیرلر شرق اؤلکه‌لرینده، ائله‌جه ده دۆنیا میقیاسیٛندا اینکیشاف ائتمیش فئوْدالیزمه کئچید اۆچۆن شراییط یاراتدیٛ. دؤولتده داخیلی ایقتیصادی علاقه لر ضعیف اوْلسا دا، حربی-سیاسی بیرلیک، سولطان و دؤولت خادیملرینین شخصی نۆفۇذۇ گۆجلۆ ایدی. سلجۇقلاریٛن حاکیمییّتی دؤورۆنده ایقتیصادیّات و صنعتکارلیٛق اینکیشاف ائتمیش، شهرلر بؤیۆمۆش، فئوْدال ایجاره‌سینده پۇل سیستمینین روْلۇ داها دا آرتمیٛشدیٛر. سلجۇقلاریٛن حرب سیستمی اؤز اۆستۆنلۆیۆ ایله قوْنشۇ دؤولتلردن فرقلنیردی. سلجۇق ایمپراتورلوغو دؤورۆنده تۆرک خالقلاریٛ یئنیدن اؤز اوّلکی قۆدرتینی برپا ائتمیش، ایسلام دۆنیاسیٛنیٛن و ایسلام مدنیّتینین اینکیشافیٛنیٛن یئنی مرحله‌سینه یوْل آچمیٛشدیٛر.
بؤیوک سلجوقلو دؤولتینین بؤلونمه‌سی
ایلک ملیک شاهین اؤلوموندن سونرا سلجوقلو دؤولتی ملیک شاهین قارداشی و دؤرد اوغلو آراسیندا کیچیک بَیلیکلره و آتابَیلیکلره بؤلوندو. قیلینج آرسلان آنادولودا، ملیک شاهین قارداشی تۇتوش سوریه‌ده، اوغلانلاری ایلک محمود عجم عیراقدا، بؤرکو یاریق عیراقدا، ایلک محمد بغداددا و احمد سنجر خوراساندا امیرلیگه باشلادیلار. تۇتوشون اؤلوموندن سونرا سوریه سلجوقلولاری ایکی‌یه بؤلونوب دمشق ایله حلب یئنی بَیلیکلرین باشکندی اولدولار.
۱۱۵۶-نجی میلادی ایلده احمد سنجرین اؤلوموندن سونرا سلجوقلو دؤولتینین توپراقلاری کیچیک گۆجلر آراسیندا بؤلونوب، بۇ کیچیک گۆجلر باغیمسیز ایداره اولوندولار:
سلجوقلو دؤولتینین حؤکم سۆردوگو توپراقلار
بؤیوک سلجوقلو دؤولتینین حؤکم سۆردوگو توپراقلار، آشاغیداکی اؤلکه‌لرین هامی‌سینی یا بیر قیسمینی اؤز ایچینه آلمیشدی.
قایناقلار
بؤلمه:1038-جی ایلده یارانانلار بؤلمه:ایسلام تاریخی بؤلمه:تورک تاریخی بؤلمه:سلجوقلولار
یابوونق-زاژتسکیه
یابوونق-زاژتسکیه (لهیستانجا: Jabłoń-Zarzeckie) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jabłoń-Zarzeckie»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
آندری نسمکینای
آندری نسمکینای (اینگیلیسجه: Andriy Nesmachniy) (دوْغوم:February 28, 1979 بریانسک) بیر فوتبالیست. اوکراین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
آستین ویلیس
آستین ویلیس (اینگیلیسجه: Austin Willis) کانادالی اوْیونچو. 87 ایل عؤمر ائله‌ییب و 3 آوریل 2004 تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Austin Willis»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:کانادالی کیشی اویونچولار
ماریون روس
ماریون روس (اینگیلیسجه: Marion Ross) آمریکالی اوْیونچو ماریون روس سن دییقو ایالتی بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب. ۱۹۵۳–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Marion Ross»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
۱۶۹۲-جی ایلده نوروژ
بۇ مقاله ۱۶۹۲-جی ایلینده نوروژده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
دوْغوملار
Thomas Angell (1692 - 1767).jpg
قایناقلار
بؤلمه:۱۶۹۲-جی ایلده نوروژ
سهرورد (خدابنده)
سهرورد (خدابنده) کندی خدابنده بؤلگه‌سینین، خدابنده بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو و سهرورد قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۵,۷۸۷ نفر اهالیسی و ۱,۳۵۷ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۲,۷۶۰ نفری کیشی و ۳,۰۲۷ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن ۳,۷۳۲ نفری ساوادلی و ۱,۳۹۴ نفری ساوادسیزدیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:زنجان اوستانی بؤلمه:زنجان اوستانینین شهرلری بؤلمه:خدابنده بؤلگه‌سی‌نین شهرلری
نیکولوسی
نیکولوسی (ایتالیاجا: Nicolosi) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۷۵۲۴ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۷۰۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و سیسیل اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nicolosi»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
کارلمان باواریایی
کارلمان باواریایی (اینگیلیسی‌جه: Carloman of Bavaria) بیر شاهزاده ایدی. ۲۸ آقوست ۸۷۶ – ۸۷۹ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:شاهلار
جیلوندی, قانجام
جیلوندی, قانجام (اینگیلیسجه:Jilundi, Ganjam) هیندوستان اؤلکه‌سینین اودیسا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده اودیا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
یونیورسیتی هایتس، اوهایو
یونیورسیتی هایتس، اوهایو (University Heights, Ohio) آمریکانین اوهایو ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴٫۷۱  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۳۵۳۹ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۲۸۷۲٫۲ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۳۱۳ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«University Heights, Ohio»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:اوهایو ایالتین شهرلری
مارک ایشوئیکر
مارک ایشوئیکر (اینگیلیسجه: Mark Schweiker) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. ۱۹۵۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:لویت‌تاون، پنسیلوانیا دوغوملولار
تافت، تنسی
تافت (اینگیلیسجه: Taft, Tennessee) آمریکانین تنسی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
متیلن‌دیاوکسیسیکلوپروپیل‌متیل‌آمفتامین
متیلن‌دیاوکسیسیکلوپروپیل‌متیل‌آمفتامین (Methylenedioxycyclopropylmethylamphetamine) بیر شیمیایی ماده. متیلن‌دیاوکسیسیکلوپروپیل‌متیل‌آمفتامین اوکسیژن بیلشیک‌لری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
اوبیوو
اوبیوو (Obiwu) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۱۰ سپتامبر ۱۹۶۲ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب.
متیلن‌دیاوکسیسیکلوپروپیل‌متیل‌آمفتامین
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Methylenedioxycyclopropylmethylamphetamine»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
رون سی. بیجلوو
'''رون سی. بیجلوو''' (اینگیلیسجه: Ron C. Bigelow) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. یوتا بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۴۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
اوبیوو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Obiwu»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
متیلن‌دیاوکسیسیکلوپروپیل‌متیل‌آمفتامین
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
رون سی. بیجلوو
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:وست ولی سیتی، یوتا دوغوملولار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:اونستون، وایومینق دوغوملولار
اوبیوو
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
بی‌بی‌وی‌ای کامپس
بی‌بی‌وی‌ای کامپس (اینگیلیسجه: BBVA Compass) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت بانک ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Harry B. Brock Jr. طرفیندن قۇرولموش‌دور. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۱۱٬۶۴۷ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«BBVA Compass»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
وشومیژ (قمینا بیلانه)
وشومیژ (قمینا بیلانه) (لهیستانجا: Wyszomierz, Gmina Bielany) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 100 نفر ایمیش.
۲۰۱۰-جو ایلده نیوزیلند
بۇ مقاله ۲۰۱۰-جو ایلینده نیوزیلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
وشومیژ (قمینا بیلانه)
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wyszomierz, Gmina Bielany»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تچف دؤیوشو
''
سن-ژان پرس
سن-ژان پرس (Saint-John Perse) شاعیر و یازیچی - ۳۱ مئی ۱۸۸۷ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۸ ایل عومر ائله‌ایب و ۲۰ سپتامبر ۱۹۷۵ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Saint-John Perse»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لامار، اوکلاهوما
لامار (اینگیلیسجه: Lamar, Oklahoma) آمریکانین اوکلاهوما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۰۷ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۵۲ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
پوریتشی ناد سازاوو
پوریتشی ناد سازاوو (چک‌جا: Poříčí nad Sázavou) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۱۸۵ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۹٫۲۶ کیلومتر موربّع ایدی و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
تورگای بایدور
تورگای بایدور (آنادوْلو تۆرکجه‌سی‌جه:Turgay Baydur) تورکیه‌لی اوْیونچو. ۲۶ ژانویه ۱۹۸۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۲۰۰۸ – گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
پوریتشی ناد سازاوو
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
تورگای بایدور
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Turgay Baydur»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۵ ژانویه ۲۰۱۹، تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:تورکیه‌لی کیشی اویونچولار
پوریتشی ناد سازاوو
قایناق‌لار
بؤلمه:چک شهرلری
پنو، روسیه
پنو، روسیه (Peno, Russia Пено) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر
زر
بوگون ایپلیک یادا قوماش(پارچا) بویاما و سو صافلاشدیرمادا چوخ ایشلنیلن زرلرین یئرینی آلومینییوم سولفات آلمیشدیر. زرلر، سودا راحاتجا حل اولونورلار. آذربایجان کولتورونده قورخان کیمسه، قورخوسو تؤکولوب و اورگی ییغیشسین دئیه نئچه زر تکه سی اوتار.
قایناقلار
معدنی داش تانیلان زرلر، یمن داغ لاریندا چوخ تاپیلیر و طب یا توختادمادا، تَر آزالتما و دیش تمیزلمه آماجییلا ایشلنیلیر.
یایا سانوقو
یایا سانوقو (اینگیلیسجه: Yaya Sanogo) (دوْغوم:January 27, 1993 مسی، اسون) بیر فوتبالیست. تولوز فوتبال کولوبو و فرانسه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
توماس جی. بارس
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Thomas G. Barnes»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
مژدورچی، آلتای دیاری
مژدورچی، آلتای دیاری (Mezhdurechye, Loktevsky District, Altai Krai Междуречье) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آلتای دیارین کندلری
جوزپه ماتزینی
جوزپه ماتزینی (ایت. Giuseppe Mazzini؛ دوغوم. 22 ژوئن 1805، اؤلوم. 10 مارس 1872، پیزا، ایتالیا) — گنج ایتالیا (Giovine Italia) آدلی گیزلی اینقیلابچی تشکیلاتین (1832) قورودوجوسو و Risorgimento حرکاتی نین اؤندری، ایتالیا میلّیتچی و اینقیلابچی. آلوولو بیر جومهوریتچی اولاراق، ایتالیا نین بیرلیگی‌نین و موستقیل‌لیگی نین تأمین اولونماسی‌نین (1861) آردیندان ساووییا سولاله‌سی رهبرلیگینده قورولان مشروطه سلطنت ایداره‌چی‌لیگینه قاتیلماغی ردّ ائتمیشدیر.
تحصیل و سورگون ایللری
بندانگشتی|ماتزینی‌نین [[جینووا داکی ائوی، حال-حاضیردا ریسورگیمئنتو موزه‌سی و ماتزینی اینیستیتوتونون مرکزی‌دیر. ]] دموکرات دوشونجه‌لی  بیر عاییله‌نین اؤولادی ایدی، 1814-جو ایلده پیئمونت کرال‌لیغینا بیرلشدیریلمه سیندن اول جومهوریت ایله ایداره اولونان جینووا دا یاشایان بیر حکیمین اوغلو ایدی. اوستون ذکالی اولدوغو هله اوشاق ایکن بیلینن ماتزینی 14 یاشیندا جینووا بیلیم‌یوردونا قبول ائدیلدی. 1827-جی ایلده حوقوق تحصیلینی تاماملادیقدان سونرا جمعیتین یوخسول حیصه‌سیندن گلن اینسان‌لارین ایشلری ایله مشغول اولان وکیل اولاراق ایشله‌مگه و ایره‌لیچی قزئت‌لره مقاله‌لر یازماغا باشلادی. اؤلکه‌سی‌نین آزادلیغینا اولان باغلی‌لیغی‌نین تاثیری ایله چوخ کئچمه‌دن کاربوناریا (کؤمور ایشچی‌لری) آدلی گیزلی تشکیلاتا قوشولدو. 1830-جو ایلده توتولاراق ساوونادا گؤز حبسینه آلیندی. بو دؤورده سیاسی دوشونجه‌لرینی گؤزدن کئچیره‌رک گئریله‌مکده اولان کاربوناریانین یئرینی آلاجاق یئنی بیر میلّیتچی حرکاتین تمل ایلکه‌لرینی حاضیرلادی. 1831-جی ایلده سربست بوراخیلان ماتزینی‌دن پیئمونتو ترک ائتمه‌سی یا دا کیچیک بیر قصبه‌یه کؤچمه‌سی ایسته‌ندی. اؤلکه‌دن آیریلماغی مصلحت بیله‌رک مارسل‌-ه گئدن ماتزینی، قیسا مودتده شهرده کی  دیگر ایتالیالی‌لارین رهبری اولدو. جمعیتین دیقتینی چکن ایلک حرکتی پیئمونت کرالی کارل آلبرته یازدیغی آچیق مکتوبو اولدو. بو مکتوبوندا کرالدان مشروطیت ایداره‌چی‌لیگه کئچمگی، میلّی موباریزه‌یه رهبرلیک ائتمه‌سینی و اوتریشلی‌لری ایتالیاداکی بوتون وظیفه‌لردن قووماسینی ایسته‌دی. کارل آلبرتین ایتالیادا الدن اله گزن بو مکتوبونا موناسیبتی اوندان عیبارت اولدو کی، او ماتزینی نین پیئمونتا دؤنه‌جگی تقدیرده حبس ائتمه‌یه‌جگینی اعلان ائتدی.
اتک یازیلار
بؤلمه:فیلسوفلار بؤلمه:یازیچیلار
زائوزیورسک
زائوزیورسک (Zaozyorsk) (Заозёрск) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و مورمانسک اوبلاستینده یئرلشیب. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 11199 نفر دیر.
روش هاربر، واشینقتون
روش هاربر، واشینقتون (اینگیلیسجه:Roche Harbor, Washington ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و واشینقتون ایالتینده یئرلشیب.
سویوق‌بولاق
.
روش هاربر، واشینقتون
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سویوق‌بولاق
یه توپ دارم قلقلیه
نوفوس
مهاباد شهری ۱۳۹۵-جی هیجری شمسی ایلین نوفوس سایی‌سی اساسیندا ۱۶۸٬۳۹۳ نفر اهالیسی وار ایمیش.
اتنیک و دیل
مهاباد اهالیسی اکثراً کورد دورلر و سورانی کوردجه‌سینه دانیشیرلار. کوردلردن سوْنرا تورکلرده آز سایی‌دا بو شهرده یاشاییرلار و تورکجه'یه دانیشیرلار. تخمیناً مهاباد اهالیسی ۹۷٪ کورد دورلر، ۲٪ تورک دورلر، و ۱٪ ده باشقا اتنیکلردن‌دیرلر.
دین و مذهب
مهاباد شهری‌نین اهالیسی اکثراً موسلمان دیرلر و مذهبلری سونی شافعی دیر. آنجاق آز سایی‌دا شیعه موسلمانلار دا بو شهرده یاشاییرلار. هابئله گئچمیشده یهودیلر و مسیحی ارمنیلر ده آز سایی‌دا مهاباد شهرینده یاشاییرمیشلار.
مهابادین شیعه‌لری اکثراً آذربایجان تورکلریندن عیبارت‌دیرلر. مهاباد شهری و هابئله مهاباد بؤلگه‌سی‌نین اهالیسین یاخلاشیق ۳٪ین شیعه‌لر تشکیل ائدیرلر.
مهاباد شیعه‌لری موحرم آییندا مهاباد شهری‌نین حوسینیه‌لرینده فارسجا و تورکجه دیل‌لرینده نوحه اوخویوب و تعزیه ایجارا ائدیرلر.
غئیر کورد سکنه‌نین سوی‌قیریم اولماسی
مهاباد یا همن سویوق‌بولاق شهرینده گئچمیشده بیر سوی‌قیریم باش وئریب، یاخلاشیق ۱۳۰۰-جی هیجیری گونشلی ایلینه‌قدر بو شهرین ساده‌جه ۳۰٪ کورد اهالی‌سی واریمیش و ۷۰٪ کورد اوْلمایان اهالی‌سی واریمیش، کورد اوْلمایان اهالی‌سی‌نین چوخو تورکلر، فارسلار و ارمنیلردن عیبارت‌ایمیش کی "ایسماعیل سیمیتکو" و اونون آداملاری‌نین الی‌ایله سوی‌قیریم اوْلوبلار.
هژار شرفکندی چیشتی مجیور
عبدالرحمان هژار شرفکندی "چیشتی مجیور" کیتابیندا مهاباد شهرین تالان و سوی‌قیریما عایید بئله یازیب: ۱۳۰۰-جی هیجری شمسی ایلین پاییزیندا اسماعیل سیمیتقو عجم‌لری ایله ساواش ائتمک اۆچون مهاباد شهرینی تصروف ائتدی و سیمیتقو'نون آداملاری (شکاک‌لار) شهره توکولوب و سوران کوردلردن اوغورلوق و تالاماق ائله‌ییب، ائله‌کی اسماعیل آقا بئله ایستمیش بیزلری عجم‌لرین الیندن قورتارسین بئله‌لیکده بۇ مال و ثروتی تورکلرله بیر یاشاماق‌دا اله گتیرمیشدیک قورتاریب نجات وئرسین و اونلاری تالاسین!!! شکاک‌لار مهابادین کوردلرین تام صورتده تالادیلار آنجاق اونلاری اؤلدورمه‌دیلر، سانکی هر تۆرکجه دانیشانی تاپاراق اؤلدوروردولر.
مریضخانالار
سویوق‌بوُلاغین بیماریستانی «امام خمینی» بیماریستانی دیر. بوُ بیماریستان ۱۳۶۳ده ۲۵۰ ثابیت تخت ظرفیتی ایله قوُرولوب‌دور. ایندیلیکده ۱۹۰ تخت ایله ایشله‌ایر. بیماریستان‌دا اوْلان تخصّوصلار بوُنلار دیر: داخلی، جرّاحلیق، قادینلار، اوُشاقلار، گؤز طبیب‌لیگی، قوُلاق-بوغاز-بوُرون، اورتوپِدی، اورولوژو، CCU، دری.
تاریخی و گؤرمه‌لی یئرلر
ساوجبلاغ شهری‌نین تیکیلمه‌سی و گئنیشلنمه‌سی صفویه دورونده اوْلوبدور. بۇ زامان «بوداق سولطان» آدلی بیر نفر ساوجبلاغ شهری‌نین حاکیمی اوْلوبدور و شهرین آبادلاشماغیندا بؤیوک آددیملا آتیبدیر. مهابادین قیرمیزی مسجدی و کورپوسو (سور) بۇ دورون یادیگارلارینداندیر.
قایناقلار
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی بؤلمه:مهاباد بؤلگه‌سینین یاشاییش یئرلری بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
یابوونق-زامبروویزنا
یابوونق-زامبروویزنا (لهیستانجا: Jabłoń-Zambrowizna) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
سرا دآیلو
سرا دآیلو (ایتالیاجا: Serra d'Aiello) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۷۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 768 نفر ایمیش.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
یابوونق-زامبروویزنا
بؤلمه:لهیستان شهرلری
سرا دآیلو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Serra d'Aiello»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
یابوونق-زامبروویزنا
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jabłoń-Zambrowizna»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
فلورین کوفت
فلورین کوفت (اینگیلیسجه: Florian Kohfeldt) (دوْغوم:October 5, 1982 زیقن) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:زیقن دوغوملولار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
۱۶۹۳-جو ایلده نوروژ
بۇ مقاله ۱۶۹۳-جو ایلینده نوروژده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
دوْغوملار
Nannestad.JPG
قایناقلار
بؤلمه:۱۶۹۳-جو ایلده نوروژ
عویضه عامری
عویضه عامری (اینگیلیسجه: Awidhah Al-Aamri) (دوْغوم:March 15, 1983 عربیستان) بیر فوتبالیست. قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:الریاض کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:الاهلی کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:الدرعیه کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:فوتبال قولرلری
کاتاناباوی
کاتاناباوی (اینگیلیسجه:Kattanabhavi) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
فتس ناوارو
فتس ناوارو (اینگیلیسجه: Fats Navarro) آمریکالی بسته‌چی و موسیقیچی - جاز موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. فتس ناوارو ۲۴ سپتامبر ۱۹۲۳ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۶ ژوئیه ۱۹۵۰ میلادی تاریخینده نیویورک شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
ترموپیل ووروشماسی
{{Infobox military conflict
دارلین چک
دارلین چک (اینگیلیسجه: Darlene Zschech) اوسترالیالی شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. دارلین چک ۸ سپتامبر ۱۹۶۵ ‏ تاریخینده بریزبین شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
ترموپیل ووروشماسی
''ترموپیل ووروشماسی (اینگیلیسجه: Battle of Thermopylae) هخامنشلر و قوْنشو اؤلکه‌سی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.یونان-ایران ساواش‌لارینین بیر قیسمی‌دیر. ترموپیل یئرینده اوز وئرمیش‌دیر
دارلین چک
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
ترموپیل ووروشماسی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of Thermopylae»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:ترموپیل ووروشماسی بؤلمه:هخامنشلرین دؤیوشولری
پانچانایکاناتی
پانچانایکاناتی(اینگیلیسجه:Panchanaikanatti) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ویلیام دبلیو. هوپین
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۰۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۰-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:رود آیلند جومهوریتچیلر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
اوش
اوْش ( قیرغیزجه: Ош اوْخونوش: اوْش ) قیرغیزیستانین ایکینجی بؤیوک شهری دیر. بو شهر اؤلکه‌نین گونئیینده فیرغانا اوْیمانلیغیندا یئرلشیب دیر.
بو شهرین آدی ظهیر الدین محمد بابورون چاغاتای تورکجه‌سینده اولان بابورنامه اثرینده گلیب دیر:
قایناق‌لار
بؤلمه:قیرغیزیستان شهرلری
وزت آدامز، لوس آنجلس
وزت آدامز (اینگیلیسجه: West Adams, Los Angeles) آمریکانین لوس‌آنجلس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:وزت آدامز، لوس آنجلس بؤلمه:آمریکا شهرلری
اودانا، ویسکانسین
اودانا، ویسکانسین (اینگیلیسجه:Odanah, Wisconsin ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۳ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۸۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و ویسکانسین ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Odanah, Wisconsin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
جولیوس قولدزیر
جولیوس قولدزیر (اینگیلیسجه: Julius Goldzier) یهودی آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۵۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۲۵ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۵۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۲۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
الروصیرص
الروصیرص (اینگیلیسیجه: Er Roseires) سودان اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۲۱۵٬۸۵۷ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
ارپسا
ارپسا (ایسپانجا: Oropesa, Spain) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و تولدو اوستانینده یئرلشیب. ۴۲۵ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۳۳۷ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۲۹۴۰ نفر دیر.
بنی‌قریظه غزوه سی
{{Infobox military conflict Ali ibn Abi Talib
ارپسا
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
بنی‌قریظه غزوه سی
''
ارپسا
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Oropesa (Toledo)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
نورمن پاتون
نورمن پاتون (Norman Paton) بیلیم اینسان.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Norman Paton»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
۱۹۹۳-جو ایلده رواندا
بۇ مقاله ۱۹۹۳-جو ایلینده رواندادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۹۰-جو ایلده آفریقا
۲۰۱۶-جی ایلده سورینام
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۶-جی ایلده اؤلکه‌لر
آلبرا، کالیفورنیا
آلبرا (اینگیلیسجه: Albrae, California) آمریکانین کالیفورنیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
رالف شولنبرق
رالف شولنبرق (اینگیلیسجه: Ralf Schulenberg) (دوْغوم:August 15, 1949 ارفورت) بیر فوتبالیست. آلمان دموکراتیک جومهوریتی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ماریسا برنسون
ماریسا برنسون (اینگیلیسجه: Marisa Berenson) آمریکالی مانکن و اوْیونچو ۱۵ فئوریه ۱۹۴۷ ‏ میلادی تاریخینده نیویورک شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۱۹۶۷–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Marisa Berenson»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
جان میلر (ویرجینیا سیاستچی)
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۱۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:برین مار، پنسیلوانیا دوغوملولار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
وسیله یك(اهواز)
وسیله یك (فارسجا: وسیله یك), کندی خوزیستان اوستانینین اهواز بؤلگه‌سینین، حمیدیه بؤلومو و  كرخه قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
وسیله یك کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.
نوفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین 158 نفر اهالیسی و 21 عایله‌سی وار. بۇنلاردان 86 نفری کیشی و 72 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 88 نفری ساوادلی و 47 نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ كندين اهالیسی فارسجا دانيشيرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:اهواز بؤلگه‌سی‌نین کندلری
متیلن‌دیاوکسیدیومتیل‌آمفتامین
متیلن‌دیاوکسیدیومتیل‌آمفتامین (Methylenedioxydimethylamphetamine) بیر شیمیایی ماده. متیلن‌دیاوکسیدیومتیل‌آمفتامین اوکسیژن بیلشیک‌لری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.اریمه نوْقطه‌سی 172 دن 173 C دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Methylenedioxydimethylamphetamine»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
رها (هیندوستان)
رها (هیندوستان)(اینگیلیسجه:Reha) هیندوستان اؤلکه‌سینین قجرات ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده قجراتی دیلی و هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کورینجا
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Curinga»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
ابراهیم آباد (خدابنده)
ابراهيم اباد (خدابنده) کندی خدابنده بؤلگه‌سینین، خدابنده بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو و كرسف قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۱۴۸ نفر اهالیسی و ۳۲ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۵۷ نفری کیشی و ۹۱ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن ۹۴ نفری ساوادلی و ۴۷ نفری ساوادسیزدیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:خدابنده بؤلگه‌سی‌نین کندلری بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری
فریونق، بایرن
فریونق، بایرن (Freyung, Bavaria) آلمانین  بایرن ایالتینده یئر آلان بیر شهردیر و ۶۵۵ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین ۴۸٫۶۴ کیلومتر موربّع ساحه سی وار.
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار  ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
۱۹۵۷-جی ایلده برزیل
بۇ مقاله ۱۹۵۷-جی ایلینده برزیلده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
کول‌دیل، کولورادو
کول‌دیل، کولورادو (اینگیلیسجه:Coaldale, Colorado ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۵۵ نفر ایمیش و ۷۷٫۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و کولورادو ایالتینده یئرلشیب.
سن-پل-رو
سن-پل-رو (Saint-Pol-Roux) فرانسهلی شاعیر و یازیچی - .اوْ، اثرلرینی فرانسه دیلینده یازیب.
کول‌دیل، کولورادو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Coaldale, Colorado»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
سن-پل-رو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Saint-Pol-Roux»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بوکووکا (آشاغی سلیزیا)
بوکووکا (آشاغی سلیزیا) (لهیستانجا: Bukówka, Lower Silesian Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و سلیزیا سفلی اوستانینده یئرلشیر.
سن-پل-رو
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:فرانسه یازیچیلاری
بوکووکا (آشاغی سلیزیا)
بؤلمه:لهیستان شهرلری
کول‌دیل، کولورادو
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کارل ویلهلم فردیناند
کارل ویلهلم فردیناند (اینگیلیسی‌جه: Charles William Ferdinand Duke of Brunswick-Wolfenbüttel) بیر شاهزاده ایدی. ۲۶ مارس ۱۷۸۰ – ۱۰ نووامبر ۱۸۰۶ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
بوکووکا (آشاغی سلیزیا)
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
کارل ویلهلم فردیناند
بؤلمه:شاهلار
بوکووکا (آشاغی سلیزیا)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bukówka, Lower Silesian Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
جان تایلور (سیاستچی)
جان تایلور (اینگیلیسجه:John Taylor (Mormon)) آمریکالی سیاستچی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۰۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۸۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:میلنثورپ دوغوملولار بؤلمه:نائوو، ایلینوی دوغوملولار بؤلمه:سالت‌لیک‌سیتی دوغولان یازیچیلار
پام ایوریو
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:تمپل تراس، فلوریدا دوغوملولار بؤلمه:واترویل، مین دوغوملولار
ویشوقرود
ویشوقرود (لهیستانجا: Wyszogród) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 13.87 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و ماسوویان اوستانیندا یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
سوسلونجر
سوسلونجر (Suslonger Суслонгер) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر
آدوسومالی
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
نوووکاتایوو
نوووکاتایوو (Novokatayevo Новокатаево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
۱ اوْکتوبر
۱ اوکتوبر: قوقمل دؤیوشو؛ ایکینجی چچن موحاریبه‌سی. ￼
۳۳۱ میلاددان اؤنجه — قوقمل دؤیوشونده مقدونیه‌لی ایسکندر هخامنیشی شاهی ۳-جو داریوشو مغلوب ائتدی.
۱۷۹۵ — جنوبی هولند تورپاقلاری (گله‌جک بلژیک اراضیسی) فرانسهیه بیرلشدیریلدی.
۱۸۲۷ — ژنرال پاسکویچین رهبرلیینده‌کی روس قوشونلاری ایروان قالاسینی اله کئچیردیلر.
۱۸۸۰ — توماس ادیسون ایلک الکتریکی لامپ کارخاناسینی آچدی.
۱۹۰۸ — هنری فورد اوتوموبیل‌قاییرما صنایعسینین ان چوخ ساتیلان مودللریندن اولان «تی» مودلینین ایستحصالینا باشلادی.
۱۹۷۱ — فلوریدا اوستانینین اورلاندو شهری یاخینلیغیندا ساحه‌سینه گؤره دونیانین ان بؤیوک باش‌قاتما مرکزی اولان "دیزنی ورلد" فعالیته باشلادی.
۱۹۸۸ — شوروی میلی فوتبال تیمی برزیل میلی فوتبال تیمینی ۲:۱ حسابی ایله مغلوب ائدرک، اولمپیک قهرمانی اولدو.
۱۹۹۹ — روس اوردوسونون چچن اراضیسینه داخیل اولماسی ایله ایکینجی چچن موحاریبه‌سی باشلادی.
رد دوق مین، آلاسکا
رد دوق مین (اینگیلیسجه: Red Dog Mine, Alaska) آمریکانین آلاسکا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۳۰۹ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بصری دؤیوشو (۱۱۴۷)
''
بؤلمه:اورشلیم کراللیغینین دؤیوشولری بؤلمه:بؤیوک سلجوق دؤولتینین ساواش‌لاری
۱۹۸۸-جی ایلده تایلند
بۇ مقاله ۱۹۸۸-جی ایلینده تایلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
هلاویتسه
هلاویتسه (چک‌جا: Hlavice) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۶۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۱۳ نفر ایمیش و لیبرتس اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hlavice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
کریس ایکونومیدیس
کریس ایکونومیدیس بیر اوسترالیالی فوتبال اویونچوسودور.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۹۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
بؤلمه:آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۹ اویونچولار
توماس اوژن اورهارت
توماس اوژن اورهارت (Thomas Eugene Everhart) بیلیم اینسان. ۱۵ فوریه ۱۹۳۲ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. توماس اوژن اورهارت هاروارد کالجی و کالیفورنیا، لوس‌آنجلس بیلیم‌یوردو و کمبریج بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Thomas Eugene Everhart»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
جورج پلاتر
جورج پلاتر (اینگیلیسجه:George Plater) آمریکالی سیاستچی.
توماس اوژن اورهارت
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
جورج پلاتر
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۳۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۷۹۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۸. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
نبایاس
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
امیلیو ریورا
امیلیو ریورا (اینگیلیسجه: Emilio Rivera) آمریکالی کومدین و اوْیونچو. ۲۴ فئوریه ۱۹۶۱ ‏ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Emilio Rivera»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
جانی قرین
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
اوشاق
thumb|اوشاق عکسی بندانگشتی|بئش یاشیندا بیر قیز اوشاغی اوشاق، یاشیندان آسیلی اولمایاراق اینسان بالاسی‌دیر. عومومیتله یاشا چاتمامیش اینسانا دئییلیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:اوشاقلار بؤلمه:Childhood بؤلمه:Developmental psychology بؤلمه:Kinship and descent
بیلی دراموند
بیلی دراموند (اینگیلیسجه: Billy Drummond) آمریکالی موسیقیچی - جاز موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. بیلی دراموند ۱۵ ژوئن ۱۹۵۹ ‏ تاریخینده Newport News, Virginia شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
نورا ولکوف
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nora Volkow»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
عثمانلیجا ـ تورکجه آنسیکلوپئدیک سؤزلوک
عوثمانلیجا ـ تورکجه آنسیکلوپئدیک لغت فرید ده‌وللی‌اوغلو طرفیندن یازیلان اونلو و قاپساملی سؤزلوک. ایلک چاپی 1962`ده گؤرولن سؤزلوک آیدین سامی گونئی‌چال طرفیندن 1993`ده یئنی‌دن دوزنلنمیش و گئنیشله‌دیلمیش. 60.000`دن آرتیق سؤزجوگو قاپسایان سؤزلوک اسکی و یئنی هارفلئرلئ عوثمانلیجا`دا یئرآلان عربجه و فارسجا کؤکئنلی کلمه‌لرین آنلاملاریندان اولوشویور.
حمد الاحبابی
حمد الاحبابی (اینگیلیسجه: Hamad Al-Ahbabi) (دوْغوم:January 4, 1991 ایمارات) بیر فوتبالیست. بنی یاس ایدمان کولوبوندا چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
عثمانلیجا ـ تورکجه آنسیکلوپئدیک سؤزلوک
قایناق
بؤلمه:تورکجه اثرلر بؤلمه:تورکجه سؤزلوکلر
حمد الاحبابی
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:العین کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:الظفره کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:بنی یاس کولوبونون اویونچولاری
مارک ائی. کوپولا
'''مارک ائی. کوپولا''' (اینگیلیسجه: Marc A. Coppola) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو و نیو یورک ایالتین سناتور ایدی. ۱۹۶۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
ویتول
ویتول (اینگیلیسجه: Vitol) اؤزل شیرکت و یا خوصوصی شیرکت. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۵٬۴۴۱ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vitol»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
ماند هازارا
ماند هازارا (اینگیلیسجه:Mand Hazara) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
زیونزویل، ایندیانا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
پالمردئیل، آلاباما
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
وشکووو (لهیستان)
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wyszkowo, Poland»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کووناتکی-فالنچینو
کووناتکی-فالنچینو (لهیستانجا: Kownatki-Falęcino) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و وارمی-ماسوری اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 16 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kownatki-Falęcino»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۱۶۸۴-جو ایلده نوروژ
بۇ مقاله ۱۶۸۴-جو ایلینده نوروژده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
دوْغوملار
Ludvig Holberg.jpg
قایناقلار
بؤلمه:۱۶۸۴-جو ایلده نوروژ
تریسته اوستانی
تریسته اوستانی (ایتالیاجا: Province of Trieste) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Province of Trieste»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
محاکمة اللغتین
محاکمة اللغتین ـ 15. یوزایل امیر علیشیر نوایی‌ نین طرفیندن تورکجه و فارسجانی توتوشدوراراق چاغاتای تورکجه‌سی ایله یازیلمیش بیر اثردیر.
اثر حاقّیندا
نوایی، ادبی دیل اولاراق تورک دیلی‌نین فارسجایا نظرا اوستون اولدوغونا اینانمیش و آرالیق 1499دا تاماملانمیش محاکمة اللغتین‌ده ده ایدیعاسینی ساوونموشدور. اونلو اثرینده ایکی دیلین قارشیلاشدیرماسینی سؤز وارلیغیندان اؤرنکلرله گؤررکن فارسجایا اوستونلوغونو قانیتلامایا چالیشتیغی اؤز دیلینی تورکی، تورکجه شکلینده بیان ائتمیشدیر. اؤزللیکله تورک دیلی‌نین حیوان آدلاری و فعل زنگینلیگی باخیشیندان فارسجادان داها اوستون اولدوغونو گؤستریر.
علیشیر نوایی بو اثرده یئر اوزونده‌کی باشلیجا دیللری عربجه، هیندجه، تورکجه (بوگونکو آلقییلا چاغاتایجا) و فارسجا اولاراق سایار. عربجه‌نین ان اوستون و هیندجه‌نین ان ده‌یرسیز دیل اولدوغونون بیلینن بیر گئرچک اولدوغونو ایفاده ائتدیکدن سونرا، گئری قالان ایکی دیل آراسیندا هانکیسی‌نین داها اوستون اولدوغونو موختلیف دلیل‌لره دایاناراق موناقشه ائدر. سونوج اولاراق چاغاتایجانین فارسجادان داها اوستون بیر دیل اولدوغونو ایثبات ائدر.
نوایی، اثرینده بیرچوخ دفعه تورکجه کلمه داغارجیغی‌نین فارسجایا نظرا داها زنگین،گوزه‌ل و اسنک اولدوغونو دوشوندوگونو دیله گتیرمکده‌دیر.
اثرین یازیلماسینین اؤنملی بیر سببی، او دؤنمده تورک آیدینلاری آراسیندا فارسجا قوللانیمی یؤنونده یایقین بیر اؤزه‌نتی اولماسیدیر. شعر یازماغا مساعد بیر دیل اولماسی سببییله فارسجا رغبتده ایدی. محاکمة اللغتین بو باخیمدان گئرچکدن ائتکیلی اولموش و علیشیر نوایی‌دن سونرا تورک دیلینه رغبت آرتمیش، اؤزللیکله شعر بویوک گلیشمه گؤسترمیشدیر،
تکمله‌لر و ردّيه‌لر
امیر علیشیر نوائی «محاكمة اللغتین» آدلی اثرینده توركجه‌نین فارسجادان داها زنگین دیل اولدوغونو كسگین‌لیكله گوسترمیشدیر. گونوموزه قدر بو اثر هئچ بیر ردیه یازا بیلمه‌میشلر. آما اونون تأییدی و تکمیلینده دوکتور جواد هیئت مقایسة اللغتین آدلی اثرینی یازمیشدیر.
اثرین نشری
امیر علیشیر نوائی‌نین بیر ایل اؤلومونه قالمیش یازدیغی بو شاه اثر، هجری ۹۰۵ ده یازیلیب و بیرینجی دفعه تبریزلی پروفسور تورخان گنجه‌ای‌نین همتی ایله گونش ایلی ۱۳۲۷ ده تهراندا ایشیق اۆزو گؤرموشدو. کیتاب ۳۶ صحیفه‌ده نشر اولموش، ۶ صحیفه‌سی تورخان گنجه‌یی‌نین اؤن سؤزو و دورد صحیفه علیشیر نوائی‌نین ایضاحیندان سونرا یوز دنه لوغتین اؤزلری ایله برابر ایضاحلاری وئریلمیشدیر کی، فارسلاردا بونلارین معادیل‌لری یوخ دور. محاکمة‌اللغتین دفعه‌لر چاپ اولسادا، اونون گؤردویوموز چاپلارین بئله گؤسترمک اولار.
۱ ـ تورخان گنجه‌یی‌نین متنینه اساسیندا گونش ایلی ۱۳۶۳ ده افغانستاندا ارغون توخمنه‌ای‌نین همتی ایله بیر متن ده چاپ اولموشدو. بو متن ده تورخان گنجه‌ینین متنینده گؤره بیر سیرا مطبعی سهولر قورونموشدو. کیتاب ۵۰ صحیفه‌ده نشر اولونموشدو.
۲ ـ محاکمة‌اللغتین بیر دؤنه‌ده ۱۹۹۶ دا آنکارادا F.SEMA BARUTCU OZONDER طرفینده‌ن ۲۴۴ صحیفه‌ده نشر اولونموشدو. بو کیتابین مصححی بو جزوه ده چوخلو زحمت‌لره قاتلاشسادا، آنجاق بیر سیرا سهولره یول وئریلمیشدیر. کیتابین سونوندا محاکمة‌اللغتین‌نین الیازمالاریندا بیر اوْرژینال دا وئریلمیشدیر.
۳ ـ کیتاب بیر دونه‌ده میلادی ۱۹۶۸ ده امیر علیشیر نوائی‌نین اثرلری ایچره چاپ اولموشدو. محاکمة‌اللغتین بو کیتابین ۱۹۰ ینجی صحیفه‌سیندن باشلایاراق ۲۱۷ ینجی صحیفه‌ده سونا چاتمیشدیر. بو اثر تورکیه‌ده تاریخ قورومو طرفینده‌ن آنکارا شهرینده باسیلمیشدیر.
۴ ـ محاکمة‌اللغتین‌ده‌ن بیر علمی ـ تنقیدی متنینی، رضا همراز همتی ایله چاپا حاضیرلانمیشدیر.
قایناق
بؤلمه:تورکجه اثرلر بؤلمه:چاغاتای ادبیاتی بؤلمه:تورکجه سؤزلوکلر
قایانه قوستانیان
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
قایانه قوستانیان (اینگیلیسجه: Gayane Kostanyan) (دوْغوم:July 20, 1988) بیر فوتبالیست. ائرمنیستان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
۱۹۵۸-جی ایلده برزیل
بۇ مقاله ۱۹۵۸-جی ایلینده برزیلده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
اوتاسیلیو جالس
اوتاسیلیو جالس (اینگیلیسجه: Otacílio Jales) (دوْغوم:January 2, 1984 Mossoró) بیر فوتبالیست. هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
کوروزتلوو
کوروزتلوو (Korostelevo Коростелево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
اقواتا
اقواتا (اینگیلیسیجه: Aguata) نیجریه اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۳۷۰۱۷۲ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر و ۱۹۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
متیلن‌دیاوکسیپروپیل‌آمفتامین
متیلن‌دیاوکسیپروپیل‌آمفتامین (3,4-Methylenedioxy-N-propylamphetamine) بیر شیمیایی ماده. متیلن‌دیاوکسیپروپیل‌آمفتامین اوکسیژن بیلشیک‌لری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
ناپولئون، کنتاکی
ناپولئون (اینگیلیسجه: Napoleon, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
متیلن‌دیاوکسیپروپیل‌آمفتامین
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«3,4-Methylenedioxy-N-propylamphetamine»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ناپولئون، کنتاکی
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
متیلن‌دیاوکسیپروپیل‌آمفتامین
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
تاکویا آوکی
تاکویا آوکی (اینگیلیسجه: Takuya Aoki)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
لیکس، مینه‌سوتا
لیکس، مینه‌سوتا (اینگیلیسجه:The Lakes, Minnesota ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۶۷ نفر ایمیش و ۱۱۲٫۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۶۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و مینسوتا ایالتینده یئرلشیب.
کارل فن هابسبورق
کارل فن هابسبورق (اینگیلیسی‌جه: Karl von Habsburg) بیر شاهزاده ایدی. ۱ ژانویه ۲۰۰۷–ایندیکی زامانا کیمی ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. اتو فن هابسبورق اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب.
بؤلمه:شاهلار
لیکس، مینه‌سوتا
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری