cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایمام حسین
يزیدین ولی عهدلیگینه قارشی موباریزه
"سن اؤزونو اۆستون توْتماقلا ایفراطا دوچار اوْلموسان. جاماعتین عومومی مالینی غصب ائتمکله ظلم ائتمیسن! سن جاماعتین مالینی اوْنلارین اؤزلرینه قايتارماقدان چکیندین و بو ایشده خسیسلیک ائتدین. آچیق-آشکار او قدر غارتلر ائتدین کی، اؤز حدینی آشدین. حاق صاحیبلری‌نین حاقینی اؤزلرینه قايتارمادیغین اۆچون شیطان (سنی يولدان چیخارماقدا) اؤز آرزوسونا چاتدی. يزید اۆچون سايدیغین فضیلتلری و ایسلام اومتینی ایداره ائتمک اۆچون قئيد ائتدیگین لياقتلری باشا دؤشدوم. سن جاماعتا ائله آدامی تانیتدیرماق ایسته‌يیرسن کی، ائله بیل جاماعت اوْنون حیات سابیقه‌سینی تانیمیر. سانکی، بۇرادا اوْلمايان بیر نفردن خبر وئریرسن کی، جاماعت اوْنو گؤرمه‌يیب. ائله بیل کی، اوْنو آنجاق سن تانیيیرسان. خئير، يزید اؤز باطینینی آچیب آشکار ائتمیشدیر. يزیدی اوْلدوغو کیمی تانیتدیر. يزید ایتباز، قوشباز و کئيف آدامیدیر. او، عومرونو چالماق، اوْخوماق و عياشلیقلا کئچیریر. يزیدی بو جور تانیتدیر. بو بوْش تبلیغلرینی کنارا قوي! بو اومتین موقابیلینده بوينونا يیغدیغین اؤز گوناهلارین بسدیر. ائله بیر ایش گؤرمه کی، الله قارشیسیندا گوناهلارین بۇندان دا آغیر اوْلسون. سن او قدر اؤز باطیل و ظلم يوْلونا داوام ائدیب عاغیلسیزلیق، دۆشونجه‌سیزلیک اؤزوندن ظلملر ائتدین کی، آرتیق جاماعتین صبر کاساسینی دوْلدورموسان. ایندی سنینله اؤلوم آراسیندا بیر گؤز قیرپیمیندان آرتیق واخت قالمايیب. بۇنو بیل کی، سنین بؤتون عمللرین الله يانیندا قوْرونوب ساخلانیر و سن اوْنلاردان اؤترو جاواب وئرمه‌لی اوْلاجاقسان."
معاويه‌نین حسینین قیامیندان نیگارانچیلیغی
ائله همن گۆنلرده معاويه طرفیندن بیر ایل مدینه‌يه والی سئچیلمیش مروان ابن هکم معاويه‌يه يازیر: "عمر ابن عثمان خبر وئریب کی، عراق و حیجازین نفوذلو شخصیتلری ایمام حسینین يانینا گئت-گل ائدیرلر." داها سوْنرا بیلدیرمیشدی: "من اینانمیرام کی، او، قيام ائتمه‌سین." مروان مکتوبدا علاوه ائدیب دئمیشدی: "بو حاقدا آختاریش آپارمیشام. الده اوْلان معلوماتا گؤره هله اونون قیام ائتمک فیکری يوْخدور. آنجاق اینانمیرام کی، گله‌جکده ده بو جور اوْلسون. ایندی بو باره‌ده اؤز فیکرینی بیلدیر."
معاويه بۇ خبری ائشیتدیکدن سوْنرا مروانین مکتوبونا جاوابیندان علاوه آشاغیداکی مظموندا حسین ابن علی‌يه ده بیر مکتوب يازدی:
"سنین گؤردويون بعضی ایشلر باره‌ده منه خبر چاتمیشدیر. اگر بونلار دوْغرودورسا، من سنی بو ایشلره لايیق گؤرمورم. (بو ایشلر سنه ياراشماز.) آند اوْلسون اللها، کیم بیر نفرله عهد باغلاسا، گرک عهدینه وفا ائتسین. اگر منه گلیب چاتان خبرلر يالان اوْلارسا، سن بو ایشه (عهده وفالی اولماغا) ان لايیق آدامسان. اؤزوندن موغايات اوْل و عهدینه وفا ائت. اگر منیمله موخالیفتچیلیک ائتسن، موخالیفتچیلیکله، اگر پیسلیک ائتسن، پیسلیکله اۆزلشرسن. اومتین آراسیندا ایختیلاف سالماقدان چکین." [رئداکته] 4.3.1 ایمام حسینین (ه) معاويه‌يه يازدیغی جاواب
"سنین مکتوبونو آلدیم. يازمیسان کی، منیم بارمده سنه بعضی خبرلر چاتیر و سن منی او ایشلره لايیق گؤرمورسن. بۇنو دئيیم کی، اینسانی ياخشی ایشلره طرف جلب ائدن و ياخشی ایشلر گؤرمه‌يه کؤمک ائدن يالنیز الله‌دیر. منیم بارمده سنین قولاغینا چاتمیش خبرلرین هامیسی بوْش و اساسسیز سؤزلردیر. بو سؤزلری سنین يالان دانیشان يالتاقلارین اؤزلریندن دئيیرلر. بو دینسیز يالانچیلار يالان دئمیشلر. من سنه قارشی نه دؤيوش تداروکو گؤرموشم، نه ده سنه قارشی قیام ائتمک مقصدیم وار. سنین اؤزونون و دینسیز، ظالم و شیطانین قارداشلاری اوْلان دوستلاری‌نین علئيهینه قیام ائتمه‌مه‌يیمین سببی ده الله‌دان اوْلان قورخومدور.
هیجر ابن ادی و دوستلاری‌نین قاتیلی سن دئيیلسن؟ اوْنلارین هامیسی ناماز قیلان، اللها ایطاعت ائدن اینسانلار ایدی. اوْنلار بیدتلره قارشی موباریزه آپاران شخصلر ایدی. اونلارین ایشی يالنیز امر بئ-معروف و نهي از-مونکر ایدی. سن اوْنلارا آمان وئردیکدن، کئچمیش ایشلرینه گؤره اوْنلارا هئچ بیر اذیت وئرمه‌يه‌جه‌يینه آند ایچدیکدن سوْنرا آندینی پوزاراق اوْنلاری وحشیجه‌سینه قتله يئتیردین. بو ایشینله اللها حؤرمتسیزلیک ائدیب اؤز عهدینی پوْزدون.
تقوالی موسلمان، عبادتین چوخلوغوندان بدنی ضعیفله‌میش امر ابن همیقی سن اؤلدورمه‌دینمی؟ سن اوْنلارا اذیت وئرمه‌يه‌جه‌يین باره‌ده سؤز وئریب عهد باغلادیقدان سوْنرا اوْنلاری اؤلدوردون. اگر او عهد-پئيمانی چؤل جئيرانلارینا دا وئرسيدین، داغلاردان آشاغی ائنردیلر.
(سميه‌نین اوْغلو) زیادی اؤزونه قارداش ائدن و اونو ابو سوفيانین اوغلو قله‌مه وئرن سن دئيیلسنمی؟ حال‌بوکی پئیغمبر بويورموشدور: "اۇشاق آتايا باغلیدیر، زیناکار ایسه داشقالاق ائدیلمه‌لیدیر." (زیاد دا زینادان اوْلموش بیر اینسان ایدی.) کاش ایش بوْنونلا سوْنا يئتيدی. آنجاق بئله اوْلمادی. هله بۇ آزمیش کیمی سميه‌نین اوْغلونو اؤزونه قارداش اعلان ائتدیکدن سوْنرا موسلمانلارین باشی اۆستونه گتیردین. او دا سنین گۆجونه آرخالاناراق موسلمانلاری اؤلدوردو. ال-آياقلارینی کسدی، اوْنلاری خورما آغاجلاریندان آسدی.
ائي معاويه! سن موسلمانلارین وضعیتینی ائله چتینلشدیردین کی، ائله بیل هئچ سن بۇ اومتین آدامی و بۇ اومت ده سنین جاماعتین دئيیل.
هزره‌مینی اؤلدورن سن دئيیلسنمی؟ اونون گوناهی بۇ ایدی کی، زیاد سنه خبر وئرمیشدی کی، او، علی‌نین شیعه‌لریندندیر. علی‌نین دینی ائله عمیسی اوْغلو محمّدین (س) دینیدیر. ایندی سن همن دین آدی ایله جاماعتا باشچیلیق ائدیرسن. اگر بۇ دین اولماسايدی، سن و اجدادین ایندی ده جاهیلیت ایچینده ياشاياردینیز. سیزین ان شرفلی ایشینیز ایلده ایکی دفعه - يايدا و قیشدا يمن و شاما گئتمک ایدی. آنجاق الله بیز اهلی-بئيتین سايه‌سینده سیزی بۇ آجیناجاقلی ياشايیشدان قورتاردی.
ائي معاويه! سنین سؤزلریندن بیری ده بۇ ایدی کی، دئيیرسن من جاماعت آراسیندا ایختیلاف و فیتنه ياراتمايیم. من بۇ اومت اۆچون سنین حؤکومتیندن بؤيوک فیتنه تانیمیرام.
سؤزلریندن بیر باشقاسی بۇ ایدی کی، دئيیرسن رفتاریمدان موغايات اولوم و اؤز دینیمی و محمّد (س) اومتی‌نین دینینی قوْرويوم. (من اؤز وظیفه‌می دؤشونوب اؤزومون و محمّد (س) اومتی‌نین دینینه فیکیر وئرنده) سنینله ووروشماقدان بؤيوک وظیفه گؤرمورم. بۇ ووروش الله يولوندا جیهاد اوْلاجاق. اگر (بعضی سببلر اوزوندن) سنه قارشی قیيام ائتمکدن چکینیرمسه، بونون اۆچون اللهدان عذر ایسته‌يیرم. (چونکی اولا بیلر منیم بۇ سببلریم الله درگاهیندا اوزورلو سايیلمايا.) اللهدان ایسته‌يیرم کی، منی اؤزو راضی اوْلان ایشه يؤنلتسین.
ائي معاويه! سنین سؤزلریندن بیری ده بۇ ایدی کی، اگر سنه پیسلیک ائتسم، سن ده منه پیسلیک ائده‌جکسن، سنینله دوشمنچیلیک ائتسم، سن ده منیمله دوشمنچیلیک ائده‌جکسن. قوي بونو دئيیم کی، بۇ دونيادا ياخشی اینسانلار دایما پیس اینسانلارین دوشمنچیلیگی ایله اوزلشیبلر. من اومید ائدیرم کی، سنین دوشمنچیلیگین منه بیر زیان وورماياجاق، پیس فیکیرلری‌نین زیانی هامی اؤزونه دئيه‌جک و اؤز عمللرینی محو ائده‌جک. ائله ایسه نه قدر باجاریرسانسا، دوشمنچیلیک ائت.
حسینین بؤيوک حج مراسیمینده سرت چیخیشی مواویيه‌نین اؤلوموندن بیر (يا دا ایکی) ایل قاباق حسین حج زیارتینه گئتدی. عبدالله ابن عباس و عبدالله ابن جعفر ده او حضرتله ایدیلر. او واخت جاماعت آراسیندا تقوا، خئيیر و پاکلیقلا تانینان پئیغمبرین (س) سهابه‌لری، تابعین و بوتون بنی هاشیم نوماینده‌لری حسینین میناداکی چادیرینا يیغیشماق ایسته‌دیلر. ایکی يوز نفر پئیغمبر سهابه‌سی و يئددی يوز نفر تابعین حسینین چادیری‌نین يانینا توپلاشدی. حسین آياغا قالخیب آشاغیداکی مظموندا بیر چیخیش ائتدی:
"گؤردونوزمو بو ظالم و قددار کیشی بیزه نئجه رفتار ائتدی؟ من ایندی بعضی مسئله‌لره توخونماق ایسته‌يیرم. اگر (دئدیکلریم) دوز اولارسا، تسدیق ائدین، يوخ اگر يالان اولارسا، تکزیب ائدین. منیم سؤزلریمی ائشیدین و دانیشیغیمی يازین. ائله کی، اؤز شهرلرینیزه قايیتدینیز، منیم سؤزلریمی اعتیبارلی و اینانیلمیش شخصلره چاتدیرین و اونلاری بیزه تابع اولماغا دعوت ائدین. من بوندان قورخورام کی، بو مسئله (جاماعتین بیز اهلی-بئيت طرفیندن ایداره اولونماسی) تامامیله اونودولا و حاق مغلوب اولوب آرادان گئده."
سوْنرا حسین آتاسی‌نین و اهلی-بئيتین پارلاق سابیقه‌سینی، اونلارین فضیلتلرینی سادالادی و مواویيه‌نین حؤکومتی‌نین بیدتلرینی، جینايتلرینی و ایسلاما ضد اوْلان حرکتلرینی آچیقلادی. بئله‌لیکله ده، مواویيه‌نین پوزغون حؤکومتینه قارشی بؤيوک بیر تبلیغ ائده‌رک قیيام اۆچون زمینه ياراتدی.
دؤردونجو عصرین (هیجری تاریخی ایله) گؤرکملی عالیمی حسن ابن الی ابن شوبه "توهفول-اوقول" کیتابیندا حسیندن تاریخی و هارادا سؤيله‌نیلدیگی معلوم اولمايان بیر خوطبه قئيد ائتمیشدیر. آنجاق بعضی نیشانه‌لردن و خوطبه‌نین مظمونوندان معلوم اولور کی، بۇ خوطبه ائله حسینین مینادا (حج مراسیمینده) بويوردوغو خوطبه‌دیر. ایندی همن خوطبه‌نی مؤوضوموزا موناسیب بیلیب بعضی حیصه‌لری‌نین ترجومه‌سینی اوخوجولارین نظرینه چاتدیریریق:
"...ائي قودرتلی کیشیلر! سیز جاماعت آراسیندا علمله، خئيیرخاهلیقلا تانینمیش آداملارسینیز. سیز اللهین دینی سايه‌سینده جاماعتین قلبینده يئر تاپمیسینیز. شرفلی اینسانلار سیزلردن آد آپاریر، ضعیفلر سیزه حؤرمت ائدیرلر. سیزینله برابر اوْلان اینسانلار اونلارا هئچ بیر میننتینیز اولمادیغی حالدا، سیزی اؤزلریندن اوستون حساب ائدیرلر...
اللهین قايدا-قانونلاری‌نین، عهدی‌نین پوزولماسینی سیز اؤز گؤزلرینیزله گؤرورسونوز. آنجاق بوندان هئچ قورخمورسونوز. اؤز آتالارینیزین عهد-پئيمانی‌نین پوزولماسیندان تشویشه دوشورسونوز، آنجاق پئیغمبرین عهدی‌نین پوزولماسیندان، اونا قارشی حؤرمتسیزلیک اولماسیندان هئچ ناراحات اولمورسونوز. کور، لال، چولاق اینسانلار ایسلام اؤلکه‌سینده باشسیز قالمیش و اونلارا هئچ بیر رحم اوْلونمور. سیز اؤز مقام و مؤوقئيینیزین موقابیلینده هئچ بیر ایش گؤرمور، بۇ يولدا اؤز وظیفه‌سینی يئرینه يئتیرن آداما دا کؤمک ائتمیرسینیز. ظالملارلا سازیش باغلايیب اؤزونوزو راحت ائدیرسینیز. الله، پیس ایشلردن چکینميی و جاماعتی پیسلیکلردن قوروماغی امر ائتمیشدیر، آنجاق سیز بوندان قافیلسینیز. سیز - اوممت عالیملری‌نین موسیبتی هامیدان چوخدور. چونکی دین عالیملری‌نین مقامی قسب اوْلونموشدور. کاش کی، بونو باشا دوشيدینیز.
حؤکومتی اللهین ائهکامیندان خبردار اوْلان، حالال-حرامی تانیيان آدام اله آلمالیدیر. بۇ مقاما سیز لايیق اوْلدوغونوز حالدا، اونو سیزین الینیزدن آلیبلار. بۇ مقامی او واخت سیزین الینیزدن آلدیلار کی، سیز حاقین اطرافیندان اوزاقلاشدینیز. آچیق-آشکار ثبوتلار اولا-اولا پئیغمبر سوننه‌سینده ایختیلاف ياراتدینیز. اگر الله يولوندا موشکولاتا قاتلاشیب عذاب-اذیته دؤزسيدینیز، ایندی حؤکومت سیزین الینیزده اولار و بوتون ایشلره سیز نظارت ائدردینیز. آنجاق سیز ظالملاری اؤز ایشلرینیزه رهبر توتدونوز و اللهین امانتینی (حؤکومتی) اونلارا وئردینیز. اونلار دا حالالی حراما قاتیب اؤز هوايی-هوسلرینه مشغول اوْلدولار. اونلاری حؤکومته گتیرن آنجاق سیزین اؤلومدن قاچیب بیر-ایکی گونلوک حیاتا بئل باغلاماغینیز اوْلدو. سیز وظیفه‌نیزده بۇ جور تنبللیک ائتمکله مظلوملاری اونلارا الالتی ائتدینیز. اونلار دا بونون نتیجه‌سینده بیر دسته‌نی اؤزلرینه نؤکر، خیدمتچی، بیر دسته‌نی ایسه دایما آجیناجاقلی حیات سورمه‌يه مجبور ائتدیلر. اونلار ظالملارا اطاعت ائده‌رک الله قارشیسیندا سوستلوک ائتمک نتیجه‌سینده حؤکومتی اؤز مئيللری اساسیندا ایداره ائدیب هوايی-هوسه تابع اوْلدولار. اونلار بوتون شهرلرده (اؤز مقصدلرینه نایل اولماق اۆچون) مینبر باشینا تبلیغاتچیلار گؤندریرلر. ایسلام اؤلکه‌سی تامامیله اونلارین ایختیياریندادیر. اللری هر يئرده آچیقدیر و جاماعت اونلارین نؤکرینه چئوریلمیشدیر. بۇ چاره‌سیز جاماعتا هر هانسی ایسته‌دیکلری ظلمو ائدیرلر، جاماعت ایسه اؤزونو مۆدافیعه ائده بیلمیر. اونلارین بعضیلری ائله ظالمدیرلار کی، هر بیر مظلوما اذیت وئریر، بعضیلری ائله حاکملردیر کی، هئچ اینسانی دیریلدن و اؤلدورن اللها دا ائتیقادی يوخدور.
بو وضعیت چوْخ تعجبلودور! نئجه تعجب ائتمه‌يیم، حال‌بوکی اؤلکه ظالم و دیلغیر بیر شخصین ایختیياریندادیر و او مؤمینلره اورگی يانمادان و رحمسیزجه‌سینه باشچیلیق ائدیر. آرامیزداکی بعضی ایختیلافلارا الله اؤزو حاکمدیر و اؤز حؤکمو ایله قضاوت ائدیر.
ایلاهی! بیزیم حرکتیمیز (قیيامیمیز) نه حؤکومت باشینا گلمک اۆچوندور، نه ده مال-دؤولته يیيه‌لنمک اۆچون. مقصدیمیز يالنیز بودور کی، سنین دینینین نیشانه‌لرینی جاماعتا گؤسته‌رک و اصلاحاتی ایسلام اؤلکه‌سینده حیاتا کئچیرک. قوي بونون نتیجه‌سینده مظلوم بنده‌لر ظالملار الیندن آماندا اولسونلار و سنین ائهکامین و پئیغمبرین سوننه‌سی حیاتا کئچسین.
ایندی (ائي اوممتین قاباقجیللاری) اگر سیز منه کؤمک ائتمه‌سه‌نیز، ظالملار سیزه قالیب گله‌جک و پئیغمبریمیزین نورونو سؤندورمک اۆچون چالیشاجاقلار..."
دؤولت املاکی‌نین موسادیره ائدیلمه‌سی ائله همن گونلرده بیر قدر بئيتول-مال داشیيان بیر کاروان يمندن چیخیب مدینه‌نی کئچه‌رک شاما طرف گئدیردی. بوندان خبر توتان حسین کاروانین قارشیسینی کسیب ماللاری موسادیره ائده‌رک اونو بنی–هاشیم يوخسوللاری و دیگر يوخسوللار آراسیندا بؤلوشدوردو. سونرا آشاغیداکی مظموندا مواویيه‌يه بیر مکتوب يازدی:
"يمندن گلن کاروان بورادان کئچیردی. اونلار سنین اۆچون پول، موختلیف پارچالار و اتریات گتیریردیلر کی، سن اونلاری آلیب دمشق خزینه‌سینه تؤکسن و سونرا اونلاری قارین و جیبلری ایندیيه‌دک بئيتول-مال يئمکدن دولان قوهوملارین آراسیندا بؤلوشدوره‌سن. منیم او ماللارا احتیاجیم وار ایدی، اونا گؤره ده، اونلاری موسادیره ائتدیم. والسلام!"
شوبهه‌سیز کی، ایمامین بۇ حرکتی مواویيه‌نین حؤکومتی‌نین قانونسوز و قئيری-شرعی تانیتدیرماسی يولوندا آتیلمیش آشکار آددیم حساب اوْلونور. ائله بیر زاماندا دا بئله بیر حرکتی گؤرمه‌يه ایمام حسیندن (ه) باشقا هئچ کیم جورت ائتمزدی.
آشورا اینقیلابی‌نین ماهیتی و سببلری حسینین اینقیلابی باره‌ده بیر سیرا سواللار واردیر کی، او حضرتین اینقیلابی‌نین سببلری‌نین آيدین اولماسی محض او سواللارین جاوابیندان آسیلیدیر. سواللار بئله‌دیر:
1.اگر يئزید حسیندن بئيت آلماق اۆچون اونو سیخیشدیرماسايدی، حسین يئنه قیيام ائده‌جکدی؟
2.کوفه جاماعتی حسینی کوفه‌يه دعوت ائتمسيدی، يئنه بۇ قیيام باش وئره‌جکدی؟
3. بۇ قیيام و چئوریلیش بۇ گونکو زمانه‌ده ماتئریالیستلرین ایره‌لی سوردويو کور-کورانا و حسابسیز اجتماعی پارتلايیشدیر، يوخسا حساب-کیتابلی و اولجه‌دن حاضرلیقلی بیر قیيام؟
بو سواللارین جاوابلاری‌نین آيدین اولماسی اۆچون اولجه بونو قئيد ائتمه‌لی‌يیک کی، عادتا تکماهیتلی اوْلان طبیعی شئيلردن فرقلی اولاراق اجتماعی حادثه‌لر اولا بیلسین بیر نئچه ماهیته مالیک اولسون. مثلا، بیر فیلیز عئینی زاماندا هم قیزیل، هم ده میس ماهیتینی داشیيا بیلمز. آنجاق اجتماعی حادثه‌لرین عئینی زاماندا هم بیر نئچه جهتی اولا بیلر و هم ده اونون مئيدانا چیخماسیندا بیر نئچه واسطه تأثیر گؤستره بیلر. مثلا، بیر اینقیلاب اولا بیلر بیر ایشه قارشی رئاکسیيا اولسون، یعنی، اونون ماهیتی بیر ایشه قارشی رئاکسیيادان عبارت اولور. لاکین عئینی زاماندا همین اینقیلابین هوجوم ماهیتی ده اولا بیلر. اوسته‌لیک رئاکسیيا ماهیتی داشیدیغی آندا اولا بیلر بیر حادثه‌يه قارشی منفی رئاکسیيا وئرسین، دیگر بیر حادثه‌يه ایسه موسبت رئاکسیيا. حسینین اینقیلابی دا بۇ جور حادثه‌لردن ایدی و بۇ جهتلرین هامیسی اوندا مؤوجود اوْلموشدور. چونکی همن اینقیلابین موختلیف سببلری اوْلموشدور. ایندی همن سببلری سیزین نظرینیزه چاتدیریریق. حسینین اینقیلابی‌نین سببلری آشاغیدا قئيد ائده‌جه‌يیمیز اوچ سببین حسینین اینقیلابیندا بؤيوک تأثیری اوْلموشدور:
1. حسیندن يئزید اۆچون بئيت آلماق و بۇ مقصدله حسینه تضییقلر گؤسترمک؛
2.کوفه جاماعتی‌نین حسینی ایراقا (کوفه‌يه) دعوت ائتمه‌سی؛
3.امر بئ-معروف و نهي از-مونکر عاملی. حسینین مدینه‌دن چیخدیغی آندان شواری دا محض بۇ اوْلموشدور.
ایندی بۇ سببلرین هر بیرینی آيری-آيریلیقدا ایضاه ائده‌جيیک. بونونلا دا، حسینین اینقیلابی‌نین بۇ سببلرینی نظره آلاراق هانسی ماهیت داشیدیغینی و بۇ سببلرین اینقیلابین يارانماسیندا نه قدر تأثیر گؤستردیگینی بیله‌جيیک.
يئزیده بئيت ائتمه‌يه قارشی موخالیفت
زامان نؤقطه‌ی-نظریندن حسینین اینقیلابی‌نین ایلک سببی، يئزیدین حؤکومتی طرفیندن حسیندن بئيت ایسته‌مک و او حضرتین بونونلا موخالیفتی اوْلموشدور. تاریخچیلرین دئدیگی کیمی هیجرتین آلتیمیشینجی ایلی رجب آيینین اون بئشینده مواویيه اؤلدوکدن سوْنرا يئزید مدینه‌نین والیسی ولید ابن اوتبه ابن ابو سوفيانا مکتوب يازدی کی، حسیندن اونون اۆچون بئيت آلسین و بۇ ایشی اصلا يوباتماسین. مکتوب چاتان کیمی مدینه‌نین والیسی ایمام حسینی چاغیرتدیریب اونو مسئله‌دن آگاه ائتدی. هله مواویيه‌نین ساغلیغیندا يئزیدین ولی عهدلیگی ایله موخالیف اوْلان حسین بۇ دفعه ده بئيتدن بويون قاچیرتدی. چونکی يئزیده بئيت ائتمک تکجه يئزید کیمی آلچاق بیر شخصین حاکمیتینی تسدیقله‌مک دئيیل، هم ده اساسینی مواویيه قويموش دیکتاتورا رئژیمی کیمی بؤيوک بیر بیدتی تسدیقله‌مک دئمک ایدی.
مدینه‌نین حاکمی طرفیندن بیر نئچه گون تضییقلر داوام ائتدی. آنجاق بۇ تضییقلر حسین ابن الینین مقاومتینی قیرا بیلمه‌دی. تضییقلرین آرتماسی نتیجه‌سینده حسین رجب آيینین ایگیرمی سککیزینده عائله‌سی و بنی–هاشیمدن اوْلان بیر دسته ایله بیرلیکده مدینه‌نی مکه مقصدی ایله ترک ائتدی و شبان آيینین اوچو مکه‌يه چاتدی. شهرلر آراسیندان محض مکه‌نی سئچمه‌يین سببی اورانین امین-آمانلیق يئری اولماسی ایدی. بوندان دا علاوه، قارشیدان حج مراسیمی گلیردی. حاجیلارین تئز بیر زاماندا مکه‌يه يیغیلاجاغینی نظره آلدیقدا، بۇ شهر حسینین اؤز مقصدینی موسلمانلارا چاتدیرماسی اۆچون ان موناسیب يئر ایدی. حسینین اینقیلابی بورا قدر رئاکسیيا ماهیتی داشیيیردی. اؤزو ده قئيری-شرعی بیر ایسته‌يه قارشی منفی رئاکسیيا. چونکی يئزید حؤکومتی اوندان زور گوجونه بئيت آلماق ایسته‌يیر، آمّا حسین دا بونا راضی اولموردو. هر نئجه اولور-اولسون، بۇ مسئله معلومدور کی، حسینی کوفه اهالیسی دعوت ائتمزدن قاباق او حضرت يئزید حؤکومتی‌نین تضییقلرینه قارشی موخالیفت ائدیردی. اگر کوفه اهالیسی‌نین دعوتی اولماسايدی دا، حسین يئزیده بئيت ائتمه‌يه‌جکدی.
کوفه‌لیلرین دعوتی
حسین شبان آيینین اۆچونده مکه‌يه چاتیب اورادا دوشرگه سالدی و حؤکومتین اصل ماهیتینی آچیب سؤيله‌مه‌يه مشغول اوْلدو.حسینین يئزیدین حؤکومتینه قارشی موخالیفتی و اونون مکه‌ده دوشرگه سالماسی خبری ایراقا چاتدی. تخمیناً ایگیرمی ایل قاباق حضرت الینین عدالتلی حاکمیتی يادیندا قالمیش، او حضرتین تعلیم-تربیيه‌سی هله تامامیله يادلاریندان چیخمامیش کوفه اهالیسی، او حضرتین بؤيوتدويو يئتیملر و حمایه‌سینه آلدیغی دول قادینلار بیر يئره توپلاشاراق وضعیتی يوخلادیقدان سوْنرا قرارا گلدیلر کی، يئزیدین حاکمیتینه قارشی چیخاراق ایمام حسینی کوفه‌يه دعوت ائدیب اونا اطاعت ائتسینلر.
بو موزاکیره‌دن سوْنرا کوفه شیعه‌لری‌نین باشچیلاری، او جومله‌دن، سولئيمان ابن سورد، موسييیب ابن نجبه، روفاه ابن شددادی بجه‌لی و حبیب ابن مظاهیر حسینه مکتوب يازیب اونو دعوت ائتدیلر کی، ایراقا گلیب اونلارا رهبرلیک ائتسین. ایلک مکتوب هیجرتین آلتیمیشینجی ایلی رامازان آيینین اونوندا حسینه چاتدی.
هر گون کوفه‌نین موختلیف شخصیت و دسته‌لری طرفیندن مکتوبلار گلمکده داوام ائدیردی. بئله کی، حسینه تکجه بیر گونده آلتی يوز مکتوب گلیب چاتدی. مکتوبلارین عومومی سايی تخمیناً اون ایکی مینه چاتیردی. حسین جاماعتین موسبت رئاکسیيا گؤسترمه‌سینی، مکتوبلارین آخینینی و ایستکلری نظره آلاراق ایراقلیلارین دعوتینه موسبت جاواب وئرميی قرارا آلدی. بونا گؤره ده، عمیسی اوْغلو موسلیم ابن اقیلی اورانین وضعیتینی آراشدیریب نتیجه‌نی اونا خبر وئرمک اۆچون ایراقا گؤندردی. اگر (ایراق) کوفه جاماعتی عملده، يازدیقلارینا وفالی قالاجاقدیلارسا، حسین اؤزو ده اورا يولا دوشه‌جکدی.
بونا اساساً، زامان نؤقطه‌ی-نظریندن حسینین يئزیده بئيت ائتمکدن ایمتینا ائتمه‌سی کوفه‌لیلرین دعوتیندن قاباق اوْلموشدور. کوفه‌دن گلمیش ایلک مکتوب حسین مکه‌يه چاتدیقدان قیرخ گون سوْنرا يئتیشمیشدیر. مسئله بئله دئيیل کی، کوفه جاماعتی ایمامی دعوت ائتدیگی اۆچون حسین يئزیده بئيت ائتمکدن ایمتینا ائتمیشدی و کوفه اولماسايدی، جاماعت مکتوب گؤندرمسيدی، ایمام يئزیده بئيت ائده‌جکدی. خئير، حتی يئر اوزونو داریسقال ائتسيدیلر ده، يئنه حسین يئزیده بئيت ائتمه‌يه‌جکدی.
3. امر بئ-معروف و نهي از-مونکر عاملی حسین ایلک گوندن مدینه‌دن امر بئ-معروف و نهي از-مونکر شواری ایله حرکت ائتمیشدی. بۇ جهتدن مسئله بئله دئيیلدی کی، حسیندن بئيت طلب اوْلوندوغونا گؤره او اینقیلاب ائتمیشدی. خئير، ایمامدان بئيت ایسته‌مسيدیلر بئله، يئنه ایمام اینقیلاب ائده‌جکدی. همچی‌نین، مسئله بئله دئيیلدی کی، کوفه جاماعتی ایمامی دعوت ائتدیگینه گؤره ایمام اینقیلاب ائتمیشدی. بوندان اول قئيد ائدیلدیگی کیمی ایمامین بئيتدن ایمتینا ائتمه‌سیندن بیر آي ياریم سوْنرا کوفه جاماعتی‌نین مکتوبلاری گلمه‌يه باشلامیشدی. بۇ باخیمدان حسینین منطیقی ایسلاما ضد اوْلان حؤکومته قارشی يؤنلمیش اعتراض و هوجوم منطیقیدیر.حسینین منطیقی بۇ ایدی کی، ایسلام عالمینی فساد بورودويو و حاکمیت فسادین منبعيینه چئوریلدیگی اۆچون او، اؤز شرعی و الله قارشیسیندا اوْلان بورجونو يئرینه يئتیرمکدن اؤترو اینقیلاب ائدیر.
اؤنجه ده قئيد ائتدیگیمیز کیمی بۇ اوچ سببین هر بیری‌نین حسینین اینقیلابیندا رولو اوْلموش، اونلارین هر بیری حسین اۆچون يئنی بیر تکلیف و وظیفه ایره‌لی چیخارتمیشدی. حسینین بۇ اوچ عامله نیسبت مؤوقئيی بیر-بیریندن فرقلی اوْلموشدور.
بیرینجی عامل باخیمیندان حسین مۆدافیعه رولونو اوينايیردی. چونکی اوندان زورلا بئيت ایسته‌يیردیلر، او دا بوندان ایمتینا ائدیردی.
اۆچونجو عامل باخیمیندان ایسه حسین اعتراض ائده‌رک هوجوما کئچمیشدی. چونکی حسیندن هئچ بئيت ایسته‌مسيدیلر ده او، حؤکومته قارشی اینقیلاب ائدیب اونو قئيری-ایسلامی حؤکومت آدلاندیراجاقدی.
هر اوچ عاملین اؤز ديَری ایندی گلین گؤرک بۇ اوچ عاملدن هانسی بیری داها چوْخ اهمیت داشیيیر؟
شوبهه‌سیز کی، کوفه جاماعتی‌نین دعوتینی قبول ائتمک عاملی‌نین اهمیتی واردیر. چونکی حسین يئزیدین قانونسوز حاکمیتینه اعتراض ائدیب هوسئيی رهبر اولماغا دعوت ائدن جاماعتا اؤز حاضرلیغینی بیلدیردی. اگر شرایط ياخشی اولسايدی، شوبهه‌سیز، ایمام ایسلامی حؤکومت قوراجاقدی. لاکین حسینین يئزیده بئيت ائتمکدن ایمتینا ائتمه‌سی عاملی بوندان داها چوْخ اهمیت داشیيیر. چونکی حسین دفعه‌لرله اعلان ائتمیشدی کی، نَيین باهاسینا اولورسا اولسون، بوتون تضییقلره دؤزوب يئزیده بئيت ائتمه‌يه‌جک. بو، حسینین تضییقه و زوراکیلیغا قارشی دؤزوم و مقاومتینی گؤستریر.
سوننه‌نین مهو اولماسی، بیدتلرین يايیلماسی حسین مکه‌يه گلدیکدن سوْنرا بسره شهرینده‌کی قبیله‌لرین باشچیلارینا مکتوب يازدی. او، مکتوبدا بئله يازیر:
"...من اؤز قاصیدیمی بو مکتوبلا سیزه طرف گؤندریرم. سیزی اللهین کیتابی و پئیغمبرین سوننه‌سینه دعوت ائدیرم. ایندی ائله بیر وضعیتديیک کی، پئیغمبرین سوننه‌سی تامامیله ایتیب باتمیش، آرادان گئتمیش و اونون يئرینی بیدتلر توتموشدور. اگر منیم سؤزومه قولاق آسسانیز، سیزی دوز يولا هیدايت ائده‌رم. اللهین سلامی، رحمتی و برکتی سیزه اولسون!"
قایناقلار
بؤلمه:شیعه ایماملاری بؤلمه:کربلا شهیدلری بؤلمه:کیمسه‌لر بؤلمه:ایماملار بؤلمه:۶۲۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:680 deaths بؤلمه:Assassinated Shia imams بؤلمه:People killed at the Battle of Karbala بؤلمه:Muslim martyrs بؤلمه:Family of Muhammad بؤلمه:Twelver imams بؤلمه:Zaidi imams بؤلمه:حسین ابن علی بؤلمه:7th-century imams بؤلمه:Deaths by blade weapons بؤلمه:The Fourteen Infallibles بؤلمه:Ahl al-Kisa بؤلمه:Ahl al-Bayt بؤلمه:Sahabah martyrs بؤلمه:Shia Islam بؤلمه:People of the Second Fitna بؤلمه:بنی هاشم بؤلمه:Shia belief and doctrine بؤلمه:Hussainia
تاراس استپاننکو
تاراس استپاننکو (اینگیلیسجه: Taras Stepanenko) (دوْغوم:August 8, 1989 Velyka Novosilka) بیر فوتبالیست. شاختار دونتسک فوتبال کولوبو و اوکراین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:شاختار دونتسک کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری
ورا سی. بوشفیلد
'''ورا سی. بوشفیلد''' (اینگیلیسجه: Vera C. Bushfield) آمریکالی سیاستچی قادین ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. مینه‌سوتا بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۸۹ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۷۶ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۸۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۷۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:میلر، گونئی داکوتا دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر
۱۹۹۳-جو ایلده ماجاریستان
بۇ مقاله ۱۹۹۳-جو ایلینده ماجاریستاندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
نفس، اوهایو
نفس، اوهایو (اینگیلیسجه:Neffs, Ohio ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۹۹۳ نفر ایمیش و ۱۰٫۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۲۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و اوهایو ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Neffs, Ohio»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
شریل کندی
شریل کندی (اینگیلیسجه:Sheryl Kennedy) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
نفس، اوهایو
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
شریل کندی
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:میشیقان دموکراتلاری بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر
بث‌شبع
بث‌شبع (اینگیلیسی‌جه: Bathsheba) بیر شاهزاده ایدی.
بؤلمه:شاهلار
قلورنتسا
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
آکودارا
آکودارا (اینگیلیسجه:Akodara) هیندوستان اؤلکه‌سینین قجرات ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۴۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده قجراتی دیلی و هیندی دیل و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
سولفات تالیوم (I)
سولفات تالیوم (I) (Thallium(I) sulfate، Сульфат таллия(I)) بیر شیمیایی ماده. آغ، تۇز حالتینده تاپیلار.سولفات تالیوم (I) سولفات‌لار گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Thallium(I) sulfate»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
استیون آدامز
استیون آدامز (اینگیلیسجه: Stephen Adams ) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو و تنسی ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۰۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۵۷ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۰۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۵۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ابردین، میسیسیپی دوغوملولار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
موریل تلیو
موریل تلیو (اینگیلیسجه: Murielle Telio) آمریکالی اوْیونچو ۲۰۱۲-گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Murielle Telio»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
جوردن پرینتیس
جوردن پرینتیس (اینگیلیسجه: Jordan Prentice) کانادالی اوْیونچو. ۳۰ ژانویه ۱۹۷۳ ‏ ایلینده لندن شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jordan Prentice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:کانادالی کیشی اویونچولار
صمد بی‌لی
صمد بَی‌لی (تورکجه: Səmədbəyli) آذربایجان جومهوریتینین توووز رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
ورا کاتز
ورا کاتز (اینگیلیسجه: Vera Katz) یهودی آمریکالی سیاستچی قادین ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۹۳۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۲۰۱۷ میلادی ایلینده سرطان نوخوشلوق سبب ایله حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۱۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:یهودی خانیم سیاستچیلر بؤلمه:بروکلین دوغوملولار بؤلمه:اورقن دموکراتلاری
ابو حمص
ابو حمص (اینگیلیسیجه: Abu Hummus) میصر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
ورخ-بوژدوم
ورخ-بوژدوم (Verkh-Buzhdom Верх-Буждом) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
کویاهوقا فالس، اوهایو
کویاهوقا فالس، اوهایو (Cuyahoga Falls, Ohio) آمریکانین اوهایو ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۶۶٫۶۹  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۹۲۶۷ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۷۴۷٫۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۳۱۲ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cuyahoga Falls, Ohio»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:اوهایو ایالتین شهرلری
ناتسوکو هارا
ناتسوکو هارا (اینگیلیسجه: Natsuko Hara) کئچمیشده بیر ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر. ژاپون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
پکتونویل، مریلند
پکتونویل (اینگیلیسجه: Pecktonville, Maryland) آمریکانین مریلند ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۶۷ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
نقچویجتسه (لقنقتسا)
نقچویجتسه (لقنقتسا) (لهیستانجا: Niedźwiedzice, Legnica County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و آشاغی سلیزیا اوستانیندا یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
کامپ تری، مونتانا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
نقچویجتسه (لقنقتسا)
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Niedźwiedzice, Legnica County»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ستکاسس
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Setcasas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
ایستودیو قروه کولت
ایستودیو قروه کولت (اینگیلیسجه: Colt Studio Group) اؤزل شیرکت و یا خوصوصی شیرکت.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Colt Studio Group»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کاساما، ایباراکی
کاساما، ایباراکی (Kasama, Ibaraki ; 笠間市) ژاپون اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و ایباراکی اوستانینده یئرلشیب. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 76888 نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:ژاپون شهرلری
مارکوس مالون
مارکوس مالون (اینگیلیسجه: Marcus Malone) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
نوکیا ۵۲۵۰
نوکیا ۵۲۵۰ فنلاندلی نوکیا شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. نوکیا ۵۲۳۰-دن سوْنرا بازارا عرضه اوْلوب. بۇ جیهاز نوکیا سی۵–۰۳ موبایلین خلف و جدی حساب اوْلونور. حافیظه کارتی اۆچون چیخیش نظرده تۇتولوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nokia 5250»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:موبایل
دونتسک خالق جومهوریتی
بندانگشتی|اوکراین خریته سینده اولان قره رنگ ده اولان بؤلگه بندانگشتی|دونتسک جومهوریتی نین بایراقی دونتسک خالق جومهوریتی (اینگیلیسجه: Donetsk People's Republic DPR ، روسجا: Донецкая Народная Республика) بیر رسمی اولمایان روسیه فدراسیونونا باغلی اولان جومهوریت‌دیر. بو جومهوری اوکراین ین دوغو طرفینده‌دیر و یالنیزجا روسیه طرفیندن رسمیته تانیلیب. بو دؤولتی ۲۰۲۲/۰۲/۲۱ ده روسیه جومهور باشقانی ولادیمیر پوتین ین اعلامینان لوهانسک میلت جومهوریتی و دونتسک میلت جومهوریتی روسیه طرفیندن رسمیته تانیلدی. بو جومهوریتین پایتختی دونتسک شهری دیر. .
برندا بنت
برندا بنت (اینگیلیسجه: Brenda Benet) آمریکالی اوْیونچو ۱۴ آقوست ۱۹۴۵ میلادی تاریخینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۳۶  ایل عومر ائله‌ییب و ۷ آوریل ۱۹۸۲ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. ۱۹۶۴–۸۲ ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Brenda Benet»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
بویس مک دانیل
بویس مک دانیل (Boyce McDaniel) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۱۱ ژوئن ۱۹۱۷ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۴  ایل عومر ائله‌ییب و ۰۸ مئی ۲۰۰۲ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری ماساچوست تکنولوژی انستیتوسو‌دیر. اوْ فیزیک ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Boyce McDaniel»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
لافایت، کولورادو
لافایت (اینگیلیسجه: Lafayette, Colorado) آمریکانین کولورادو ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۷۸ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۸۹۲۴ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
متیو بینقلی
متیو بینقلی (اینگیلیسجه: Matthew Bingley) (دوْغوم:August 16, 1971 سیدنی) بیر فوتبالیست. اوسترالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۷۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۹۷ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری بؤلمه:جف یونایتد ایچیهارا چیبا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:پرث قلوری کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:سیدنی کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ویسل کوبه کولوبونون اویونچولاری
سلاتینا ناد وپوو
سلاتینا ناد وپوو (چک‌جا: Slatina nad Úpou) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۰۱ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۱۰٫۱۱ کیلومتر موربّع ایدی و هرادتس کرالووه اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Slatina nad Úpou»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
راتینقن
راتینقن (Ratingen) آلمانین  نوردراین-وستفالن ایالتینده یئر آلان بیر شهردیر و ۵۰ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۹۱۴۰۸ نفر دیر. بۇ شهرین ۸۸٫۷۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار  ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
چمیتوکو
چمیتوکو (لهیستانجا: Trzemiętówko) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و کویافسکو-پومورسکی اوستانیندا یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Trzemiętówko»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
نیو مارکت، مریلند
نیو مارکت (اینگیلیسجه: New Market, Maryland) آمریکانین مریلند ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۷۲۸ نفر ایدی.
کریو چایی
کریو چایی (Kerio River، Kerio، Kerio)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kerio River»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چایلار
اوقدن ال. میلس
'''اوقدن ال. میلس''' (اینگیلیسجه:Ogden L Mills) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. نیویورک شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۸۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۳۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
جورج فورست (شارکی یازیچی)
جورج فورست (شارکی یازیچی) (اینگیلیسجه: George Forrest) شارکی یازیچی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. جورج فورست (شارکی یازیچی) ۳۱ ژوئیه ۱۹۱۵ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۱۰ اوْکتوبر ۱۹۹۹ میلادی تاریخینده میامی، فلوریدا شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
داولاتپور, یوتار پرادش
داولاتپور, یوتار پرادش(اینگیلیسجه:Daulatpur, Uttar Pradesh) هیندوستان اؤلکه‌سینین اوتار پرادش ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۹۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
رانکس، پنسیلوانیا
رانکس، پنسیلوانیا (اینگیلیسجه:Ronks, Pennsylvania ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۶۲ نفر ایمیش و پنسیلوانیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ronks, Pennsylvania»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
جامبونی
جامبونی(اینگیلیسجه:Jamboni) هیندوستان اؤلکه‌سینین باتی بنقال ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده بنقال دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
۱۹۸۲-جی ایلده کانادا
بۇ مقاله ۱۹۸۲-جی ایلینده کانادادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۸۲-جی ایلده کانادا
آندره بروتون
آندره بروتون (André Breton) فرانسه‌لی یازیچی -۱۹ فوریه ۱۸۹۶ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۰ ایل عومر ائله‌ایب و ۲۸ سپتامبر ۱۹۶۶ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی فرانسه دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «André Breton»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:فرانسه یازیچیلاری
سولفات پرازئودیومیوم
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
میا هریسون
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mýa»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
سسیل آر. کینق
'''سسیل آر. کینق''' (اینگیلیسجه: Cecil R. King) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. گونئی کالیفورنیا بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. بیرینجی دونیا ساواشیندا ایشتیراک ائدیب. ۱۸۹۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۷۴ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۹۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۷۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
ورن دونکان
ورن دونکان (اینگیلیسجه: Verne Duncan) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. آیداهو ایالتی و آیداهو و اورقن بیلیم یوردلاریندا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۳۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
کولاتور, قاندهارواکوتای, پودوکوتای
کولاتور, قاندهارواکوتای, پودوکوتای (اینگیلیسجه:Kulathur, Gandharvakottai, Pudukkottai) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کندین اۆز اؤلچومو ۳ کیلومتر موربّع دیر.
ورن دونکان
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:مکمینویل، اورقن دوغوملولار بؤلمه:میلواکی، اورقن دوغوملولار بؤلمه:اورقن جومهوریتچیلر بؤلمه:اوک قروو، اورقان دوغوملولار
تورره کایتانی
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
کولاتور, قاندهارواکوتای, پودوکوتای
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
تورره کایتانی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Torre Cajetani»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
دونالد نیکسون
دونالد نیکسون (اینگیلیسجه:Donald Nixon) آمریکالی سیاستچی یوربا لیندا شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. وایتیر شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قوژتسه (تارنوبژق)
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gorzyce, Tarnobrzeg County»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
دونالد نیکسون
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۱۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
بائو دای
بائو دای (اینگیلیسی‌جه: Bảo Đại) بیر شاهزاده ایدی. ۸ ژانویه ۱۹۲۶ – ۲۵ آقوست ۱۹۴۵ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. مسیحیت دینینه اعتیقاد ائتمیشدی.
بؤلمه:شاهلار
فالکون، قوزئی کارولینا
فالکون (اینگیلیسجه: Falcon, North Carolina) آمریکانین قوزئی کارولینا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۷۳ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تیولیاکووو
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
صمدآباد، بیله‌سوار
صمدآباد، بیله‌سوار (تورکجه: Səmədabad, Bilasuvar) آذربایجان جومهوریتینین بیله‌سووار رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا  ۲۴۳۲ نفر ایمیش.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
هورلوید
هورلوید (اینگیلیسجه: Hoverlloyd) بیر شیرکت دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hoverlloyd»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
۱۶۱۸-جی ایلده ژاپون
بۇ مقاله ۱۶۱۸-جی ایلینده ژاپوندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
دؤولت
-->
قایناقلار
بؤلمه:۱۶۱۸-جی ایلده ژاپون بؤلمه:۱۶۱۸-جی ایلده اؤلکه‌لر
ورخنی چات
ورخنی چات (Verkhny Chat Верхний Чат) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
برندا جویس (اویونچو)
برندا جویس (اویونچو) (اینگیلیسجه: Brenda Joyce (actress)) آمریکالی اوْیونچو ۹۲  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۰۴ ژوئیه ۲۰۰۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1939–۱۹۴۹ ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
جان ئی. هوتون
'''جان ئی. هوتون''' (اینگیلیسجه: John E. Hutton) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۲۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۹۳ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:مکزیکو، میزوری دوغوملولار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:تروی، میزوری دوغوملولار بؤلمه:وارنتون، میزوری دوغوملولار
نورت مدیسون، اوهایو
نورت مدیسون، اوهایو (اینگیلیسجه:North Madison, Ohio ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۵۴۷ نفر ایمیش و ۱۰٫۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۰۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و اوهایو ایالتینده یئرلشیب.
ورن ریف
ورن ریف (اینگیلیسجه: Vern Riffe) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۹۲۵ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۹۷ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
نورت مدیسون، اوهایو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«North Madison, Ohio»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ورن ریف
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۲۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۹۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:پورتسموث، اوهایو دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
نورت مدیسون، اوهایو
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تلیویل، دلاویر
تلیویل، دلاویر (اینگیلیسجه:Talleyville, Delaware ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و دلاویر ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Talleyville, Delaware»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
رامپور, بیهار
رامپور, بیهار (اینگیلیسجه:Rampur, Bihar) هیندوستان اؤلکه‌سینین بیهار ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
امیل جونز اییی
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:شیکاقو سیاستچیلری بؤلمه:ایلینوی دموکراتلاری بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
بالتازار چارلز آستوریاس
بالتازار چارلز آستوریاس (اینگیلیسی‌جه: Balthasar Charles Prince of Asturias) بیر شاهزاده ایدی. آتاسی دؤردونجو فیلیپ (ایسپانیا) دیر.
بؤلمه:شاهلار
ساجانا رانا
ساجانا رانا (اینگیلیسجه: Sajana Rana)نپاللی فوتبال اوْیونچوسو. نپال میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
لیتوینوویتسه
لیتوینوویتسه (چک‌جا: Litvínovice) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۸۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۱۱۶ نفر ایمیش و گونئی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Litvínovice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
قمینا سوخوچین
قمینا سوخوچین (لهیستانجا: Gmina Sochocin) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 119.67 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و ماسوویان اوستانیندا یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Sochocin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
لا ایقلسوئلا دل سید
لا ایقلسوئلا دل سید (ایسپانجا: La Iglesuela del Cid) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و تروئل اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۴۰ کیلومتر موربّع دیر. ۱۲۲۷ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۵۰۱ نفر دیر.
لی (شارکیچی)
{{Infobox person 2012–present
لا ایقلسوئلا دل سید
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«La Iglesuela del Cid»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
مونجیانا
مونجیانا (ایتالیاجا: Mongiana) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۶۱ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۹۲۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و کالابریا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
ادمیلسون دوس سانتوس سیلوا
اوْیونلاری
1 Includes Emperor's Cup. 2 Includes J.League Cup. 3 Includes AFC Champions League.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
آندرانیک دزاروقیان
آندرانیک دزاروقیان (Antranig Dzarugian) شاعیر و یازیچی -
مایک اولدفیلد
مایک اولدفیلد (اینگیلیسجه: Mike Oldfield) اینگیلیسلی آلبوم یاپیمجیسی، شارکی یازیچی و موسیقیچی - پاپ، فولکور، کلاسیک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. مایک اولدفیلد ۱۵ مئی ۱۹۵۳ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
آندرانیک دزاروقیان
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Antranig Dzarugian»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
مایک اولدفیلد
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
آندرانیک دزاروقیان
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار
بیرینجی شاه عباس صفوی
بیرینجی شاه عباس یوْخسا بؤیوک شاه عباس (دوْغوم ۹۷۸ ه‍. ق. - اؤلوم ۱۰۳۸ ه‍. ق. / ۱۵۷۱ - ۱۶۲۹م) صفویلرین ۵-جی شاهی ایدی.
اتک‌یازی
بؤلمه:آذربایجان حؤکمدارلاریٛ بؤلمه:آذربایجانلیٛ دؤولت خادیملری بؤلمه:تورک شاهلار بؤلمه:تۆرک حؤکمدارلار بؤلمه:صفویه شاهلاری بؤلمه:بهشهرده وفات ائدنلر
بوبوشوو
بوبوشوو (لهیستانجا: Boboszów) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و 520 متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. و سلیزیا سفلی اوستانینده یئرلشیر.
سولفات پوتاسیوم
سولفات پوتاسیوم (Potassium sulfate، Сульфат калия، كبريتات البوتاسيوم) بیر شیمیایی ماده. آغ و  برک جیسم حالتینده تاپیلار.سولفات پوتاسیوم سولفات‌لار گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بوبوشوو
بؤلمه:لهیستان شهرلری
سولفات پوتاسیوم
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Potassium sulfate»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بوبوشوو
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
امریکن نرویز
امریکن نرویز (اینگیلیسجه:American Narrows ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۷۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و نده یئرلشیب.
بوبوشوو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Boboszów»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
سولفات پوتاسیوم
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
جی ای راتکلیف
جی ای راتکلیف (J. A. Ratcliffe) بریتانیالی بیلیم اینسانی. ۱۲ دسامبر ۱۹۰۲ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۴  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۵ اوکتوبر ۱۹۸۷ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری کمبریج بیلیم‌یوردو‌دیر. اوْ فیزیک ساحه‌سینده چالیشیب.
امریکن نرویز
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«American Narrows»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کارلوس باکا
کارلوس باکا (اینگیلیسجه: Carlos Bacca) (دوْغوم:September 8, 1986 Puerto Colombia) بیر فوتبالیست. ویارئال فوتبال کولوبو و کولومبیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
جی ای راتکلیف
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«J. A. Ratcliffe»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کارلوس باکا
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:کلوب بروخه کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:سویا کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:آ.ث. میلان کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ویارئال کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
جی ای راتکلیف
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
بیزیم عصر قزئتی
اینترنت عنوانی
بیزیم عصر - www.bizimasr.media-az.com
قایناق‌لار
بؤلمه:آذربایجان قزئتلری
امریکن نرویز
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ورخ-پوتکا
ورخ-پوتکا (Verkh-Potka Верх-Потка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
کن چایی
کن چایی (Kan Creek، )
ورخ-پوتکا
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
کن چایی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kan Creek»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کوکومبر، باتی ویرجینیا
کوکومبر (اینگیلیسجه: Cucumber, West Virginia) آمریکانین باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۹۴ نفر ایدی.
قورلئی، آلاباما
قورلئی (اینگیلیسجه: Gurley, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۹۱ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۸۱۴ نفر ایدی.
کن چایی
قایناق‌لار
بؤلمه:چایلار
کوکومبر، باتی ویرجینیا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قورلئی، آلاباما
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
نوکیا اشا ۳۰۳
نوکیا اشا ۳۰۳ فنلاندلی نوکیا شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. نوکیا ایکس۳ لمسی-دن سوْنرا بازارا عرضه اوْلوب. بۇ جیهاز نوکیا آشا ۳۱۱ موبایلین خلف و جدی حساب اوْلونور. حافیظه کارتی اۆچون چیخیش نظرده تۇتولوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nokia Asha 303»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:موبایل
تیا (سیقله)
تیا (سیقله) (اینگیلیسیجه: Tia, Burkina Faso) بورکینافاسو اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۹۲۷ نفردیر.
ورن لارزون
ورن لارزون (اینگیلیسجه: Vern Larson) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. ۱۹۴۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
تیا (سیقله)
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
ورن لارزون
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
تانقوندا
تانقوندا (اینگیلیسجه:Thangunda) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
لوزانو، تکزاس
لوزانو (اینگیلیسجه: Lozano, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۴۰۴ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تروی، فلوریدا
تروی (اینگیلیسجه: Troy, Florida) آمریکانین فلوریدا ایالتینده یئرلشن بیر شهر.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری