cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بوروویانه (سیلسیان)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Borowiany, Silesian Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیرینجی یرواند ساکاواکیاتس
بیرینجی یرواند ساکاواکیاتس (اینگیلیسی‌جه: Orontes I Sakavakyats) بیر شاهی ایدی. ۵۷۰ میلادان قاباق – ۵۶۰ میلادان قاباق ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:شاهلار
تالورو
تالورو (اینگیلیسجه:Thalluru) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
سام هارون بئیکر
سام هارون بئیکر (اینگیلیسجه: Sam Aaron Baker) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۷۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۳۳ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۷۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۳۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر
فلورید چینکو
فلورید چینکو (Zinc fluoride، Фторид цинка، فلوريد الزنك) بیر شیمیایی ماده. آغ، حالتینده تاپیلار. متال هالید  کیمی تانینیر.فلورید چینکو فلوئور بیلشیک‌لری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Zinc fluoride»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
آدرو
آدرو (ایتالیاجا: Adro) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۷۱۸۶ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۷۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لومباردیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Adro»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
کوزیکا، هشترخان ویلایتی
کوزیکا، هشترخان ویلایتی (Kosika, Astrakhan Oblast Косика) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و هشترخان ویلایتینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:هشترخان کندلری
اینچه سعیدنظام (ماهنشان)
اينچه سعيدنظام (ماهنشان) کندی ماهنشان بؤلگه‌سینین، ماهنشان بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو و قزل گچيلو قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۱۳۳ نفر اهالیسی و ۳۲ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۶۲ نفری کیشی و ۷۱ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن ۸۶ نفری ساوادلی و ۳۲ نفری ساوادسیزدیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری بؤلمه:ماهنشان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
فردریک داقلاس
{{شخص بیلگی قوتوسو }} فردریک داقلاس ({{Lang-en|Frederick Douglass}}، دوْغوم تاریخ:{{circa}} February 1818، اؤلوم تاریخ:February 20, 1895 aged) آمریکالی یازیچی مؤلف، ادیتور
یاشاییش
بۇ آمریکا یازیچی تالبوت مریلنددا آنادان اوْلوب و واشینقتن دی.سی.دا دؤنیاسین دییشیب.
ریکیزو ماتسوهاشی
ریکیزو ماتسوهاشی (اینگیلیسجه: Rikizo Matsuhashi) کئچمیشده بیر ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
کریسپیانو
کریسپیانو (ایتالیاجا: Crispiano) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۳۷۴۴ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۳۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و پولیا (ایتالیا) اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Crispiano»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
ویستولا چایی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vistula»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
سوون (شهر)
سوون جنوبی کوره‌ده بیر شهر دی.
ویستولا چایی
قایناق‌لار
بؤلمه:چایلار
قرینواتر، واشینقتون
قرینواتر، واشینقتون (اینگیلیسجه:Greenwater, Washington ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۷ نفر ایمیش و ۳٫۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۱۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و واشینقتون ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Greenwater, Washington»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۲۰۱۱-جی ایلده بنقلادش
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۱-جی ایلده بنقلادش
شارون شانون
شارون شانون (اینگیلیسجه: Sharon Shannon) موسیقیچی - فولکور موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. شارون شانون ۸ ژوئن ۱۹۶۸ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
پاهارهاتی
پاهارهاتی (اینگیلیسجه:Paharhati) هیندوستان اؤلکه‌سینین باتی بنقال ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده بنقال دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
دیودی سورنت
دیودی سورنت (Didier Sornette) فرانسه‌لی بیلیم اینسانی. ۲۵ ژوئن ۱۹۵۷ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Didier Sornette»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
ارول قارنر
ارول قارنر (اینگیلیسجه: Erroll Garner) آمریکالی بسته‌چی و موسیقیچی - جاز موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ارول قارنر ۱۵ ژوئن ۱۹۲۳ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۲ ژانویه ۱۹۷۷ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
پاتون، باتی ویرجینیا
پاتون (اینگیلیسجه: Patton, West Virginia) آمریکانین باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
حجت صدقی
حجت صدقی (اینگیلیسجه: Hojjat Sedghi) (دوْغوم:February 7, 1993 کیرمان) بیر فوتبالیست. پئیکان فوتبال کولوبو و ایران میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
فلتچر دی. پروکتور
'''فلتچر دی. پروکتور''' (اینگیلیسجه:Fletcher D Proctor) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و جومهوری حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۶۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ورمونت جومهوریتچیلر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
نورتون استرینج توونشند
نورتون استرینج توونشند (اینگیلیسجه: Norton Strange Townshend) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو و اوهایو ایالتین سناتور ایدی. کولمبیا طیب و جراحی بیلیم یوردلاریندا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۱۵ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۹۵ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۱۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:الیریا، اوهایو دوغوملولار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
میدلتاون شمالی، کنتاکی
میدلتاون شمالی، کنتاکی (North Middletown, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۰٫۸۶ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۶۴۳ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۷۴۵٫۷ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. میدلتاون شمالی دنیز سئوییه‌سیندن ۲۷۹ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. کنتاکی ایالتی، آت یاریشی، داش کؤمور و اوتومومبیل تولیدی کیمی (تویوتا کمری،شورلت و فورد) تانینیر. غنی توْرپاغا گؤره چوْخلو یئرلری چمن‌لی‌دیر. ایقتیصادیسی اکینچی‌لییه وابسته‌دیر. ائو آتی، اینک، تۆتون، سۆت، دوموز و سویا تیجارت‌ده بؤیوک نقش اوْیناییر. داش کؤمور، دمیر و نفت چیخاریلیر.
بیوشیمی
بیوْشیمی یا بیوْکیمیا (بیوْلوژی و یا فیزیولوژی شیمی) – جانلی اوْرقانیزملردکی ماده لرین کیمیوی ترکیبینی و خاصه لرینی، اوْنلارین چئوریلملرینی و هم ده اوْرقانیزملرین حیات فعالیتینین اساسینی تشکیل ائدن کیمیوی پروْسئسلری و ماده لر مۆبادیله سینی اؤیرنن علمدیر. بیوْکیمیانی، عادتاً، – استاتیک، دینامیک و فۇنکسیونال بیوْکیمیایا بؤلورلر.
استاتیک، دینامیک و فۇنکسیونال بیوْکیمیا
استاتیک بیوْکیمیانین قارشیسیندا قوْیولان مسئله – جانلی اوْرقانیزملردکی ماده لرین کیمیوی ترکیبینی و خاصه لرینی اؤیرنمکدیر. دینامیک بیوْکیمیانین قارشیسیندا دوران مسئله – حیات فعالیتی پروْسئسیندکی ماده لر مۆبادیله سینین و بۇنونلا علاقه دار اوْرقانیزمده یارانان محصوللارین کیمیوی ترکیبینین اؤیرنیلمسیدیر.
بیوْکیمیا، اوْرقانیزمین توخومالارینین ترکیب هیسلری اوْلان مۆختلیف اورگانیک ماده لرین سینتئزینی تأمین ائدن کیمیوی رئاکسیالاردان (اسیمیلیا-سیا) و هم ده پوْتئنسیال انرژیلری اوْرقانیزم طرفیندن ایستیفاده اوْلونان و اورگانیک ماده لرین پارچالانماسینا گتیریب چیخاران رئاکسیالاردان (دیسیمیلیاسیا) عیبارت اوْلان ماده لر مۆبادیله سی پروْسئسلرینی اؤیرنیر. آسیمیلیاسیا و دیسیمیلیاسیا پروْسئسلری بیر-بیریله قارشیلیقلی علاقه لیدیر. بۇ پروْسئسلر بیرلیکده اوْرقانیزم و اطراف مۆحیط آراسیندا ماده لر مۆبادیله سینی تشکیل ائدیر کی، بۇ دا حیات فعالیتینین ان کاراکتئریک خۆصوصیتیدیر.
فینکسیونال بیوْکیمیانین مقصدی، بۆتؤولۆکده اوْرقان و اوْرقانیزملرین فۇنکسیالارینین آشکار اوْلونماسینین اساسینی تشکیل ائدن ماده لرین چئوریلملرینین کیمیوی قانۇناۇیغۇنلۇقلارینی اؤیرنمکدیر. قئید ائتمک لازیمدیر کی، بۇ بؤلۆنملر شرتیدیر. استاتیک، دینامیک و فۇنکسیونال بیوْکیمیالار بیر-بیریله سیخ علاقه لیدیرلر. مۆشاهیده اوْبیئکتیندن آسیلی اوْلاراق اینسانلارین و حئیوانلارین بیوْکیمیالارینی، بیتکیلرین بیوْکیمیاسینی، میکرواوْرقانیزملرین بیوْکیمیاسینی بیر-بیریندن فرقلندیریرلر. بینلار بیر-بیری ایله سیخ باغلی اوْلسالار دا، هر بیرینین سپئسیفیک خۆصوصیتلری واردیر.
بیوْکیمیانین بؤلملری
تدقیقاتلارین ایستیقامتینئ گؤره بیوْکیمیا بؤلملره آیریلیر: بۆتون دیگر علملره نیسبتاً اوْ، فیزیولوگیا ایله سیخ باغلیدیر. فۇنکسیونال بیوْکیمیا فیزیولوگیا ایله بیوْکیمیا علملرینی بیر-بیرینه یاخینلاشدیریر.
بیوْکیمیانین اساس مسئله ریندن بیری – بۇ و یا دیگر اوْرقانین فۇنکسیاسی ایله بیلاواسیطه باغلی اوْلان کیمیوی پروْسئسلرین خۆصوصیتلرینی آشکار ائتمکدیر.
بیوْکیمیوی پروْسئسلرین گئدیشینه اوْرقانیزمین فیزیولوژی فۇنکسیالارینین، بیرینجی نؤوبده سینیر سیستمینین وضیعتی حلئدیجی تأثیر گؤستریر. هر هانسی بیر فیزیولوژی پروْسئسین طبیعتینی دۆزگۆن معیین ائتمک اۆچون باش وئرن بیوْکیمیوی رئاکسیالاری بیلمک لازیمدیر. تعجۆبلو دئیلدیر کی، اوندوکوز عصرین ایکینجی یاریسینا قدر بیوْکیمیا مۆستقیل علم دئیل، فیزیولوگیانین بیر هیسی ایدی. تدریجاً بیوْلوژی بیلیکلرین آرتماسی ایله علاقه دار اوْلاراق، بیوْکیمیا فیزیولوگیانین آپاریجی بؤلملریندن بیرین، سوْنرالار ایسه مۆستقیل علم ساحسینه چئوریلدی.
جانلی اوْرقانیزملرین کیمیوی ترکیبلرینین اؤیرنیلمسی، توخومالاردان فردی ماده لرین آیریلماسی، اوْنلارین ترکیبلرینین و قۇرولوشلارینین معیین ائدیلمسی، بۇ ماده لرین سینتئز ائدیلمسینین مۆمکونلویو -بیوْکیمیا علمینی اورگانیک کیمیا علمی ایله یاخینلاشدیریر. بۇنونلا یاناشی، بیوْکیمیا اورگانیک بیرلشملرین جانلی اوْرقانیزمین ماده لر مۆبادیله سینین عۆمومی سیستمینده چئوریلملرینین اؤیرنیلمسینی، اوْنلارین حیات فعالیتیندکی رولونۇن معیین اوْلونماسینی اؤیرنیر.
بیوْکیمیانین فیزیکی کیمیا ایله علاقه لری ایلدن ایله آرتیر. حیاتی پروْسئسلرین گئدیشاتی اۆچون بیوْکیمیوی رئاکسیالارین سۆرتی، اوْنلارین تئمپئراتۇردان، مۆحیطین آکتیو رئاکسیاسیندان و اوْسماتیک حادیثه لردن آسیلیلیغی بؤیک اهمیت کسب ائدیر. بیتۆن بۇ مسئله لر عئینی زاماندا هم بیوْکیمیا، هم ده فیزیکی کیمیانین بیلیک ساحسینه آیددیر. سوْن زامانلار بیوْکیمیوی توْدقیقاتلار زامانی فیزیکی-کیمیوی و فیزیکی مئتودلاردان اوْلان کراتوماگرافیادان، ائلئکتروفوْرئزدن، رئنتگئن - استروکتۇر آنالیزیندن، اسپئکتروسکوْپیادان، الکترون-پاراماقنیت رئزوْنانسیندان (EPR)، نۆوه -ماقنیت رئزوْنانسیندان (NMR). نیشانلانمیش آتوْملار مئتودوندان و … گئنیش ایستیفاده ائدیلیر. بئله لیکله، فیزیکی-کیمیوی بیوْلوگیا یئنی علمی ایستیقامت فوْرمالاشمیشدیر. ریاضیاتین دا بیوْکیمیا علمینین اینکیشافیندا خیدمتلری بؤیوکدور. بئله کی. سوْن زامانلار بیوْکیمیادا ریاضی موْدئللرین تطبیقی. معاصیر بیوْکیمیوی تدقیقاتلاردا EHM-دن ایستیفاده اوْلونماسی، ریاضیات علمینین بیوْکیمیایا گئنیش تطبیقینی تصدیق ائدن عامیللردیر.
قایناقلار
انگلیسیجا ویکی‌پدیا
بؤلمه:بیوکیمیا بؤلمه:علم بؤلمه:کیمیا بؤلمه:بیوتکنولوژی بؤلمه:مولکولر بیولوژی
ووکاش پیشچک
ووکاش پیشچک (اینگیلیسجه: Łukasz Piszczek) (دوْغوم:June 3, 1985 Czechowice-Dziedzice) بیر فوتبالیست. بوروسیا دورتموند فوتبال کولوبو و لهیستان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۰۸ اویونچولاری بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری بؤلمه:هرتابرلین کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:بوروسیا دورتموند کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:زاقومبیه لوبین کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
وینسنت شافر
وینسنت شافر (Vincent Schaefer) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۴ ژولای ۱۹۰۶ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۷  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۵ ژوئیه ۱۹۹۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vincent Schaefer»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
قمینا شوینقتسه وارتسکیه
قمینا شوینقتسه وارتسکیه (لهیستانجا: Gmina Świnice Warckie) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 93.95 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و ووتسکی اوستانیندا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرینجی یرواند
بیرینجی یرواند (اینگیلیسی‌جه: Orontes I) بیر شاهی ایدی. ۴۰۱ میلادان قاباق – ۳۴۴ میلادان قاباق ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. آتاسی آرداشیر اروندی دیر. آرداشیر اروندی اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب.
بنگین
بنگین كندی دوغو آذربایجان اوستانی نين مرند بولگه‌سی نين مركزي بولومو نده اولان دولت‌آباد قصبه سی  نده يئرلشيب. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو كندين 992نفر اهاليسي وارايميش.
قایناقلار
بؤلمه:ایران بؤلمه:مرند بؤلگه‌سی بؤلمه:مرند بؤلگه‌سی نین کندلری
لونیس ماتام
لونیس ماتام (اینگیلیسجه: Lounis Matem)الجزاییرلی فوتبال اوْیونچوسو. الجزاییر میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بنگ و باده
کتاب تحمیدیه، نعت و حضرت علی‎نین مدحی ایله باشلیر. سونرا شاه خطایی اۆچون یازیلمیش بیر مدحیه گلیر. اؤنجه شرابین وصفی گئدیر. شراب بیر گنجدیر. بو گنج بیر مجلسده کئفله‎نیب اؤزونو اؤگنده، ساقی بنگدن خبر وئریر که اودا اؤزونو اؤگورموش. باده، بنگ اۆچون بیر ائلچی یوللاییر، ائلچی باده‎یه خیانت ائدیر. باده بنگه ساری قوشون چکیر، و ماجرانین سونوندا بنگه غلبه ائدیر. بعضی یازانلار دئمیشلر که فضولی‎نین باده‎دن قصدی شاه خطایی و بنگدن قصدی سلطان بایزیددیر.
اثرده هم باده و همده بنگ غرور و خودبینلیگه دچار اولموشلار و هر زمان اؤزلرینی اؤیورلر.
دوکتور حسین محمدزاده صدیق «بنگ و باده» مثنویسی‌نین الده ائدیلن الیازمالارینی قارشیلاشدیراراق، علمی- تنقیدی متنینی حاضرلاییب، 1389 ـنجو ایلده تبریزده نشر ائتدیرمیشلر.
جانبی داستان لار
فضولی بنگ و باده متنینین دیبینده و اصلی حیکایتین یانیندا دورد قییسا حیکایت ده نقل ائتمیشدیر کی ترتیب له «می کش اصفهانی »،«خجسته خصال رازی»،«پیر مصری»و«مرید بصری» حیکایت لریدیلر کی اول ایکی حیکایت باده طرفیندن و آخیر ایکی حیکایت بنگ طرفیندن اوز لرینین فضائل لرینی گورسد ماغ اوچون نقل اولور.
رانیپور کامبوان
رانیپور کامبوان(اینگیلیسجه:Ranipur Kamboan) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
نووا ویش زبانسکا
نووا ویش زبانسکا (لهیستانجا: Nowa Wieś Zbąska) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و بویوک لهیستان اوستانیندا یئرلشیر.
بنگ و باده
کتابدا اولان مثنوی لردن
بوکتابین شعرلری فعلاتن .مفاعلن .فع لن وزنینده گلیب.
رانیپور کامبوان
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
نووا ویش زبانسکا
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بنگ و باده
کتابدا اولان مثنوی لردن
بحر خفیف مسدس مخبون اصلم
نووا ویش زبانسکا
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
بنگ و باده
کتابدا اولان مثنوی لردن
1 ای وئره‌ن بزم کائناته نسق!
نووا ویش زبانسکا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nowa Wieś Zbąska»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بنگ و باده
کتابدا اولان مثنوی لردن
بوراخان جام عشقه نشئه‌ی حق.
عشق مِیخانه‌سین قیلان معمور،
سواتاوا (سوکولوف)
سواتاوا (سوکولوف) (چک‌جا: Svatava (Sokolov District)) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۶۶۰ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۱۱٫۵۸ کیلومتر موربّع ایدی و کارلووی واری بؤلگه‌سی‌نده یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بنگ و باده
کتابدا اولان مثنوی لردن
سونان آندان جهانا جامِ غرور.
سواتاوا (سوکولوف)
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
بنگ و باده
کتابدا اولان مثنوی لردن
کیم، ائدیب اول غرور جامینی نوش،
گورجوستان قیپچاق‌لاری
بندانگشتی|176x176پیکسل| گورجوستان قیپچاق‌ و کومان‌لاری اورتا آسیا دان شرقی اوروپا یا قدر بؤیوک اراضی‌لرده مسکونلاشمیش قدیم کؤچری تورک خالق‌لاری ندان بیری‌دیر. اونلار (کومان-قیپچاق بیرلیگی) گورجوستان دا داخیل اولماقلا، بؤلگه‌ده‌کی  بیر چوخ خالقین تاریخینده اهمیتلی بیر رول اوینادیلار. ۱۲-جی عصردن ۱۳-جو عصره قدر قیزیل دؤورونو یاشایان گورجوستانین گورجو مونارش‌لاری مینلرله قیپچاق-کوماندان یارارلاناراق، اونلاردان قونشو موسلمان دؤولت‌لره قارشی هوجوم‌لاردا ایستیفاده ائتدیلر.
سواتاوا (سوکولوف)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Svatava (Sokolov District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بنگ و باده
کتابدا اولان مثنوی لردن
اهلِ نطق اولا واله و مدهوش.
جمله‌دن مخفی اولا اسراری،
گورجوستان قیپچاق‌لاری
اورتا عصر گورجوستانیندان بحث ائدن کارتلیس تسخوْورِبا (کارتلی یاشاییشی ქართლის ცხოვრება) آدلی سالنامه‌ده بئله یازیلیب:  "' ‌پچنک‌لر آلان‌لا‌رین یانیندا یاشاییردی. ایللر سونرا پچنک‌لر و جیکلر تورکلر طرفیندن یئرلریندن کؤچورولدوکدن سونرا پچنک‌لر غربه دوغرو گئتدی. جیکلر ایسه آبخازیا سرحددینه گئتدی.‌ '"
سواتاوا (سوکولوف)
قایناق‌لار
بؤلمه:چک شهرلری
گورجوستان قیپچاق‌لاری
ائرکن دؤور
بندانگشتی|  قوروجو داوید گورجولر ایله کومان-قیپچاق‌لار آراسینداکی ایلک تماس‌لار ۱۱. عصره، کومان و قیپچاق‌لارین روسیه‌ نین جنوب چؤللرینده کؤچری بیر کونفدراسیون قوردوغو واختا تصادوف ائدیر. اونلارین گورجوستانلا موناسیبت‌لری عومومیتله دینج کاراکتر داشیییردی. اوسته‌لیک، او دؤورون گورجو سییاستچی‌لری کومان و قیپچاق‌لاری سلجوقلو فتحلرینه قارشی پوتانسیال موتفیق کیمی گؤروردولر. گورجو سالنامه‌لرینه گؤره گورجولر کؤچری‌لرین یاخشی دؤیوش باجاریقلارینا، جسارت‌لرینه و اللرینده اولان بؤیوک اینسان قایناق‌لارینا بلد ایدیلر.
بنگ و باده
کتابدا اولان مثنوی لردن
اولمایا هئچ کیم خبرداری.
گورجوستان قیپچاق‌لاری
ائرکن دؤور
گورجوستان-کومان/قیپچاق ایتیفاقی‌نین معماری، اون مینلرله کومان-قیپچاق دؤیوشچوسوندن ایستیفاده ائدن و اونلاری اؤز سلطنتی دؤورونده، ۱۱۱۸-جی ایلده گورجوستاندا یئرلشدیرن کرال ۴. داوید (۱۰۸۹-۱۱۲۵) ایدی. داویدین سلجوقلو ایشغالچی‌لارینا قارشی موباریزه‌سینده کی  حربی ایصلاحات‌لاری‌نین اساس حیصه‌لریندن بیری اولان بو تدبیر یوکسک سویه‌لی گورجو نوماینده هئیتی‌نین، او جومله‌دن پادشاهین اؤزو و اونون باش مصلحتچیسی و تربیه‌چیسی گئورگی چقوندیدی‌نین قیپچاق قرارگاهینا گئتمه‌سی‌ ایله باش توتموشدو. کؤچری‌لرله بو ایتیفاقی مؤحکم‌لتمک اوچون داوید کومان-قیپچاق شاهزاده‌سی، اتراک خانین (اتراکا، گورجو سالنامه‌سینده کی شاراغانین اوغلو) قیزی قوراندوخت ایله ائولندی و یئنی قوهوم‌لارینی گورجوستاندا مسکون‌لاشماغا دعوت ائتدی. کرال قیپچاق‌لارلا آلان‌لار آراسینداکی باریشیغا واسیطه‌چی‌لیک ائتدی و احتیمال اولونور کی، کؤچری طایفالارین گورجوستان سربستجه کئچمه‌سینی تأمین ائتمک اوچون ۱۱۰۹-جو ایلده اتراکی مغلوب ائدن کییئو روس بؤیوک کنیازی ولادیمیر مونوماخ ایله بعضی مصلحت‌لشمه‌لر آپاردی.
بنگ و باده
کتابدا اولان مثنوی لردن
فی‌التوحید
5 ای صفاتیندا خیره هر مُدرِک!
گورجوستان قیپچاق‌لاری
ائرکن دؤور
شرقی ایسلاویان سالنامه‌لری‌نین اورتا عصرلر مجموعه‌سی نقل ائدیر کی، ۱۱۲۵-جی ایلده ولادیمیر مونوماخین اؤلوموندن سونرا اتراک خانین قارداشی دون قیپچاق‌لاریندان اولان سیرچان خان اتراکا موغنی گؤندردی و ائوینه قاییتماسینی ایسته‌دی. روایته گؤره خان موغنی‌نین سسینی ائشیدنده و چؤل اوتلارینی اییله‌ینده چؤلده کی  کؤچری حیاتی اوچون داریخدیغینی  حیس ائتدی و نهایت گورجوستاندان آیریلدی. آنجاق بیر چوخ قیپچاق موزدلولاری گورجوستان داخیلینده دایمی مسکون‌لاشدیلار، پراووسلاو مسیحیتینی  قبول ائتدیلر، حتّی یئرلی اهالی ایله آراسیندا اریدیلر.
بنگ و باده
کتابدا اولان مثنوی لردن
ما عَرَفناکَ حقّ مَعْرِفَتِکْ.
گورجوستان قیپچاق‌لاری
سونراکی دؤور
گورجولر طرفیندن  " ناقیوچاقاری "  (یعنی قیپچاقلاشمیش) آدی ایله تانینان مسیحی‌لشمیش (و آرتیق گورجولشدیریلمیش) قیپچاق ظابیط‌‌لری او دؤورده کی  زادگان‌لارین عوصیان‌لاری‌نین یاتیریلماسیندا حل‌ائدیجی رول اوینامیشلار. گورجو تاجینا صداقتلی خیدمت‌لری سایه‌سینده اونلارین نوفوذو آرتدی و ۳. گئورگی‌نین (۱۱۵۶-۱۸۴۴) حاکیمیتی دؤورونده قیپچاق‌لار کؤهنه، منفعتچی آریستوکراسی‌نین تام عکسینه اولان یئنی بیر حربی آریستوکراسی‌ یاراتدیلار. بو، آریستوکراسی‌ موخالیفتده بؤیوک ناراضی‌لیغا سبب اولدو، بو دا گئورگی‌نین واریثی کرالیچا تامارانی (۱۱۸۴-۱۱۲۱۳) دئمک اولار کی، بوتون یوکسک وظیفه‌لرده کی  کومان-قیپچاق‌لاری ایستعفایا گؤندرمگه مجبور ائتدی.
بنگ و باده
کتابدا اولان مثنوی لردن
نشئه‌ی دانشین مفرّحِ جان،
گورجوستان قیپچاق‌لاری
سونراکی دؤور
تامارین داوامچیسی ۴. گئورگی (۱۲۱۳-۱۲۲۳) بلکه ده اون مینلرله کؤچری تورک موزدلوسوندان ایستیفاده ائتمگه داوام ائتدی. اونلاری گورجولر "‌قیوچاقنی آخالنی‌" ، یعنی "‌یئنی قیپچاق‌لار‌"  آدلاندیریردیلار. لاکین اونلارین بیر حیصه‌سی کرال اوردوسونا خیدمت ائتمکدن ایمتیناع ائتدی و موعاصیر آذربایجان اراضی‌سینده یئرلشن گنجه و آرانا کؤچ ائتدی. سونرادان گورجولر بو غارتچی دسته‌لری مغلوب ائده‌رک داغیتدیلار. کؤچری‌لرین بیر قیسمی گورجو سیرالاریندا خیدمت ائتمگه داوام ائتسه‌لر ده، بیر سیرا کومان-قیپچاق دسته‌لری ۱۲۲۵-جی ایلده گورجوستانا قارشی ائتدیگی اکسپدیسیوندا خوارزمشاه جلال‌الدین منگوبئردی قوشولدو و بو دا اونون غلبه‌سینی تأمین ائتدی. قیپچاق‌لار ۱۲۳۰-جو ایللرین سونلاریندا موغول‌لارین گورجوستانا یورویوشو زامانی هر ایکی طرفده ووروشسالار دا، سونرا اکثریتی موغول قوشون‌لاری‌نین طرفینه کئچدی.
میخایلووو
میخایلووو (Mikhaylovo Михайлово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
بنگ و باده
کتابدا اولان مثنوی لردن
مِی عشقینده، آفرینش مست،
گورجوستان قیپچاق‌لاری
بو گون
موعاصیر تورک عالیم‌لری‌نین فیکرینجه، کومان-قیپچاق‌لارین گورجوستاندا اولماسی‌نین ایزلرینه تورکیه-گورجوستان سرحد اراضی‌لرینده، خوصوصاً ریزه ویلایتینده راست گلمک اولار. عالیم‌لر مؤوجود بعضی یئرلی عاییله آدلارینی بیر واختلار گورجوستانا خیدمت ائتمیش قیپچاق قبیله‌لری ایله علاقه لندیریرلر. ۱۹۴۴-جو ایلده سووت دیکتاتورو ایوسیف ایستالین‌ ین حاکیمیتی آلتیندا گورجوستاندان دپورت اولونان موسلمان آخیسقا تورکلری ده بعضاً اؤزلرینی گورجوستانین اورتا عصرلر کومان-قیپچاق‌لاری‌نین موعاصیر واریث‌لری حساب ائدیرلر.
میخایلووو
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
گورجوستان قیپچاق‌لاری
شرقی قیپچاق‌لار
شرقی قیپچاق‌لار طایفالاری بیر واخت‌لار حاکیمیت‌لری آلتیندا اولدوقلاری کیمِک طایفالاری و یئنی‌سئی قیرغیزلاری ایله بیرلشه‌رک قیرغیز آدی آلتیندا آلتای، یئددی‌سو، تیان-شان داغلاریندا یاشاماغا باشلامیشدیر. غربی آلتای و یا شرقی قازاخیستان آدلانان یئرلرده یاشایان اینسان‌لار تاریخی ادبیاتدا شرقی قیپچاق‌لار آدلانیر. بؤیوک اکثریتی کیمِک‌لرله قارشیب قیرغیزلاشمیش قیپچاق‌لار اولدوغو دوشونولن شرقی قیپچاق‌لارین بیر حیصه‌سی جنوبی آلتای و یئددی‌سو بؤلگه‌لرینده قالان‌لار بوگونکو قازاخ خالقی‌نین یارانماسیندا بؤیوک رول اوینامیشدیر. ۱۸-جی عصرده روسلار و کالمیک‌لار قیرغیزلاشان قیپچاق‌لاری قیرغیز کیمی تانیدیقلاری اوچون قازاخ‌لاری دا قیرغیز آدلاندیرمیشلار.
بنگ و باده
کتابدا اولان مثنوی لردن
بزمِ شوقوندا، جمله باده‌پرست.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:آذربایجان تورکجه‌سینده کیتاب بؤلمه:ادبی اثرلر بؤلمه:تورک ادبیاتی بؤلمه:تورکجه اثرلر بؤلمه:فضولی بؤلمه:فضولی‌نین تۆرکجه کیتابلاری
گورجوستان قیپچاق‌لاری
غربی قیپچاق‌لار
غربه گئدن قیپچاق‌لارین عصرلر بویو اورآسیانین بؤیوک چؤللرینی فتح ائدن و ۱۱. عصردن ۱۲. عصره قدر شرقدن غربه ایستیقامت‌لنه‌رک کومان‌لارلا بیرلیکده قارا دنیزین و قافقازین شیمالینداکی چؤللرده کؤچری حیات سورن قیپچاق‌لارین تورپاق‌لاری ۱۳-جو عصرین اولینده موغول یوروش‌لریندن سونرا موغول‌لارین الینه کئچمیشدیر.
قافقاز قیپچاق‌لاری
قافقاز قیپچاق‌لاری (و یا قافقاز تاتارلاری) کؤکو غربی قیپچاق‌لاردان گلن تورک خالق‌لاری‌نین قافقازداکی نوماینده‌لری‌دیر. بو گون نوقای‌لار، قاراچایلی‌لار، بالکارلار، قوموق‌لار و اوروم‌لار کیمی خالق‌لارا آیریلیر. بوندان اول ۱۰-جو عصرده، ۱۱-جی عصرین سونو - ۱۲-جی عصرین اول‌لرینده ۷۰ ایل فاصیله ایله ۲ بؤیوک قیپچاق کؤچو اولموشدور. بونلاری بیر-بیریله قاریشدیرماماق اوچون گورجو منبع‌لرینده کؤهنه قیپچاق‌لار (۱۱۱۸-جی ایلده ایلک گلن‌لر) و یئنی قیپچاق‌لار (۱۱۸۵-جی ایلده سون گلن‌لر) شکلینده قئید ائدیلمیشدیر. موغول‌لار ۱۲۲۰-۱۲۲۳ و ۱۲۳۵-۱۳۳۰-جو ایللرده قافقاز و گورجوستانا هوجوم ائتدیلر.
موزدلو دؤیوشچو کیمی چیخیش ائدن قیپچاق‌لارین جسارتی و دؤیوش روحو حاقیندا دئییلن‌لر روس، مجار، صرب و گورجو اوردولاریندا یاییلمیشدیر. همچنین قیپچاق منشالی حؤکمدارلار روس، مجار، بولقار، صرب، گورجو و یونان تاختلارینا چیخمیشلار.
قدیم قیپچاق‌لار
بندانگشتی| ۱۵ مین قیپچاق عسگری سایه‌سینده ۱۱۲۱-جی ایلده سلجوقلولارا قارشی دیدقوْری دؤیوشونده غالیب گلن گورجولر بو غلبه‌نی هر گون سپتامبر آییندا دیدگوْروْبا (იდგორობა) آدلاندیردیقلاری گونده قئید ائدیرلر. قارا دنیز و قافقاز ین شیمالینداکی چؤللردن ائنن کومان-قیپچاق تورکلری ایله گورجولر آراسیندا ایلک قارشیلاشما ۱۱. عصرده باش وئردی و عومومیتله بو ایلک موناسیبت‌لر ساکیت ایدی. شیمالدان گلن بو یئنی تورک طایفالاری گورجو منبع‌لرینده چوخ واخت قیپچاق‌لار کیمی قئید ائدیلیر، لاکین نادیر حاللاردا کومان اولاراق دا قئید ائدیلدیگی معلومدور. کی‌یئف روس دؤولتی‌نین ترکیبینده اولان شرقی ایسلاویان‌لار طرفیندن دفعه‌لرله مغلوب ائدیلن قیپچاق‌لار ۱۰۹۵-۱۱۰۶-جی ایللری آراسیندا قیپچاق‌لارین بیر قیسمی آتراکین (اتراکا ათრაქა، آرتوق) باشچی‌لیغی ایله قبیله‌لرینی ترک ائده‌رک ۷۵۰ کم شرقه کؤچ ائتدیلر و آلان‌لارین یانیندا یئرلشدی‌لر.[۹] بئله‌لیکله، قیپچاق‌لار و اونلارین جنوب قونشولاری اولان گورجولر آراسیندا تماس قاچیلماز اولدو. ۱۱۰۶-جی ایلده باقراتیوْنی سولاله‌سیندن اولان گورجو کرالی ۴. داوید ایلک حیات یولداشیندان بوشاندی و قیپچاق لیدِری آتراکین قیزی گوُراندوخت (ანდუხტი) و یا گواراندوهت (გუარანდუხტი) ایله ائولندی. داها سونرا واحید دؤولتین خاریجینده اولان تیفلیس موسلمان امیرلیگینی اؤز حاکیمیتی آلتینا سالماق و گورجوستانی اله کئچیرمیش سلجوقلولارا قارشی چیخماق اوچون قیپچاق دؤیوشچولرینی اؤلکه‌سینه دعوت ائتدی. دؤورون یازیچیسی ماتئوسونون یازدیغینا گؤره ۱۱۲۱-جی ایلده کی  دیدقوری دؤیوشونده گورجو اوردوسونون ترکیبینده ۱۵۰۰۰ قیپچاق دؤیوشچوسونون اولموشدور. دؤرد عصر بویو موسلمان‌لار طرفیندن ایداره اولونان تیفلیس قیپچاق‌لار سایه‌سینده ۱۱۲۲-جی ایلده گورجوستان کرال‌لیغی طرفیندن اله کئچیریلدی. قیپچاق‌لارین گلیشی‌نین دقیق واختی هئچ بیر یئرده قئید ائدیلمه‌سه  ده قبول ائدیلن تاریخ ۱۱۱۸-جی ایلدیر. موعاصیر گورجو تاریخچی‌لریندن بیری اولان آکادمیک ایوانئ جاواهیشویلی (ჯავახიშვილი ჯავახიშვილი ۱۸۷۶ - ۱۹۴۰)، قیپچاق‌لارین گورجوستانا گلیشی‌نین ۱۱۱۸-۱۱۲۰-جی ایللر آرالیغیندا داوام ائتدیگینی و قیپچاق‌لارین یای و قیش واختلاری گورجوستان اراضی‌لرینه گلدیگینی بیلدیریر. گورجو سالنامه‌سینده کارتلیس تسخوْورِبادا یازیلان معلوماتا گؤره ۴۰۰۰۰ قیپچاق و ۵۰۰۰ قول گورجوستانا کؤچموشدور. گورجوستانا ایلک دالغا اولاراق گلن بو قیپچاق‌لاری ۷۰ ایل سونرا گلن ایکینجی دالغا قیپچاق‌لاردان آییرماق اوچون ایلک گلن‌لره قدیم قیپچاق‌لار دئییلیر.
حئیواندارلیقلا مشغول اولان کؤچری قیپچاق‌لار حیات طرزلرینه اویغون اولدوغو اوچون سرحدیانی بؤلگه‌لره یئرلشمیشدیر. مسکون‌لاشمیش قیپچاق‌لار اساساً سلجوقلولارلا سرحد بؤلگه‌لرینه یئرلشدیریلدی. داویدین تاریخچی‌سی‌نین قئیدلرینه گؤره، دیگر اؤلکه‌لرین ائلچی‌لری تئز-تئز هدیه‌لر گتیرر، صولح و اؤلکه‌لرینی قیپچاق‌لار طرفیندن غارت ائدیلمه‌مه‌سینی طلب ائدردی‌لر. گورجو آراشدیرمالاری‌نین اکثریتینده یاییلمیش فیکیره اویغون اولاراق داویدین ایدیعاسینا گؤره قیپچاق‌لارین گورجوستان اراضی‌سینده یئرلشمه‌سی یاخشی بیر شئی ایدی، چونکی اونلار اؤلکه‌نین سیاسی و حربی حیاتیندا موهوم رول اویناییردیلار. داویدین تاریخچیسی بیر دفعه  ۱۵۰۰۰ دؤیوشچودن بحث ائدیر.
یئنی قیپچاق‌لار
بندانگشتی|  ۱۲. عصرده کومان-قیپچاق‌لارین (پوْلوْوتسی) اراضیسی شرقی ایسلاویان‌لارین (روسیه‌نین) جنوبوندا، قارا دنیزین و قافقازین شیمالیندا یئرلشیردی. بندانگشتی|  قیپچاق‌لارین کئچیب گورجوستانا گلدیکلری دریال کئچیدی روس سالنامه‌لرینده وئریلن معلوماتا گؤره ۱۱۷۴-جو ایلده قیپچاق‌لار کوْچاک و قیپچاق آتراکین اوغلو کوْنچاکین رهبرلیگی آلتیندا پرئیئسلاوا هوجوم ائتمیش و ۱۱۷۷-جی ایلده روسلاردان آسیلی اولان بِرِندئی‌لرین ۶ شهرینی آلمیش، روْستوْوتسئو یاخینلیغینداکی شرقی ایسلاویان (روس) آلای‌لارینی مغلوب ائتمیش و چوخ سایدا اسیر گؤتورموشدولر. روسجا بیر کیتابدا کوْنچاکین یانیندا اودلو سیلاحدان آتش آچان بیر عسگر و اوتوماتیک اوخ آتان مکانیزمین اولدوغونو و بونلارین ۵۰ عسگری عوض ائتدیگی قئید ائدیلیر. ایقوْر داستانی شرقی ایسلاویان‌لاریندان اولان نوْوقوْروْد-سِوِرسک کنیازی ایقور سویاتوْسلاویچین ۱۱۸۵-جی ایلده کومان-قیپچاق بیرلیک‌لرینه قارشی اوغورسوز یوروشوندن بحث ائدیر. ۱۱۸۶-جی ایلدن اعتیباراً روسلار قیپچاق‌لاری قووماغا باشلادیلار و بو سببدن قیپچاق‌لار قافقازا و گورجوستانا کؤچ ائتمیشدیلر. قافقازدا قیپچاق‌لار و گورجوستان آراسیندا بیرباشا تورپاق علاقه‌سی یوخ ایدی و آرالاریندا آلان‌لار (بیر قیسمی ایندیکی اوسِتین‌لرین اجدادلارینی تشکیل ائدن اساس خالق‌لاردان بیری.دیگر بیر قیسمی تورک‌سویلو اولموشلار و اساساً ایندیکی بالکارلارین سوی‌کؤکونده ایشتیراک ائتمیشدیر) وار ایدی.[۷] بو گون گورجوستان (جنوبی اوستیا) و روسییا (شیمالی اوستیا-آلانیا) آراسینداکی کازبِک داغی‌نین شرقینده یئرلشن دریال کئچیدی آلان‌لارین نظارتینده ایدی و قیپچاق‌لار بو کئچیددن ایستیفاده ائده‌رک گورجوستانا کؤچ ائتدی. ۳. گئورگی دؤورونون قئیدلرینده قیپچاق‌لار زامان-زامان موحاریبه‌لره چاغریلان بیر قبیله کیمی خاطیرلانیر. گورجو سالنامه‌لری یئنی و کؤهنه قیپچاق‌لاری آییرد ائدیر. گئورگی‌نین قیزی و اونون واریثی تامار دؤورونده (۱۱۸۴-۱۲۰۷) کارتلیس تسخوورِبادا  "‌یئنی‌"  قیپچاق‌لاردان معلومات وئریلیر. "‌یئنی قیپچاق‌لار‌"  آدی ایله یقین کی، مسیحیتی قبول ائدن قیپچاق‌لاری آدلاندیریلمیشدیر، چونکی ف.سیخاروْلیدزئ‌نین فیکرینجه، سونرادان مسیحیتی قبول ائدن گورجولر ده  "‌یئنی گورجولر‌"  آدلاندیریلیردی. مسیحی‌لشمیش و گورجولشمیش اولان قیپچاق مولکی شخصلری  "‌قیپچاقلیغینی ایتیرمیش‌"  گورجولر حساب اولونوردو و آزناووُر آدلانان گورجو زادگان‌لاری‌نین قانلی ایغتیشاش‌لاریندا اساس رول اویناییردیلار. بونلارین ایچری‌سیندن چیخان و گورجولشن قیپچاق‌لار آراسیندا گورجو-قیپچاق اوردوسونون باش کوماندانی و داخیلی ایشلر وزیری کوُباسار و قوتلو آسلان فرقله‌نیرلر. گورجو اوردوسونداکی موزدلو قیپچاق عسگرلری‌نین پوللارینی اؤده‌مک اوچون اولان و ساکیپچاکوْ آدلانان وئرگی‌نین ۳.گئورگی دؤورونده ییغیلماغا باشلادیغی تخمین ائدیلیر. بو خراجی توپلایان مأمور معناسینی وئرن  "‌موْساقیپجاهکئ‌"  ترمینی ۴. داوید طرفیندن ۱۲۹۷-جی ایلده یاییملانان سندده راست گلینیر. یئنی قیپچاق‌لاردان بعضی‌لری کرال اوردوسونا قوشولماقدان ایمتیناع ائده‌رک گنجه و آران کیمی آذربایجان بؤلگه‌لرینه کؤچموشلر. ۱۲۳۰-جو ایلدن باشلایاراق موغول‌لارین گورجولره اوزرینه اولان یوروش‌لری زامانی قیپچاق‌لار پارچالاندی و بعضی‌لری موغول اوردوسونا قوشولدو.
میراثی
بعضی تاریخچی‌لر ایدیعا ائدیرلر کی، قیپچاق‌لار گورجو دیلینی آسانلیقلا اؤیرنمیشلر و داویدین سالنامه‌سینده کی   "‌قیپچاق‌لارین اکثریتی گوندن-گونه مسیحی اولور "  کیمی ایفاده لر قیپچاق‌لار تئز آسیمیلاسیون اولوندوغونو گؤستریر.
گورجو یازیلی اثرلرینده و موختلیف تحریر دفترلرینده راست گلینن خوصوصی آدلار مارینئ ژاناسهیایا گؤره گورجوجه یه اوغوز دیل قروپونا داخیل اولان آنادولو تورکجه‌سی، آذربایجان تورکجه‌سی و قافقاز تورک دیللریندن کئچمیشدیر. گورجولرین خزرلر، پچنک‌لر، قیپچاق‌لار و موغول‌لارلا تماسدا اولدوقلاری تاریخدن معلومدور. قافقازدا مسکونلاشان تورک طایفالارینا عایید خوصوصی آدلار سوان دیلینده و گورجوستانین داغلیق بؤلگه‌لرینده کی  لهجه‌لرینده ده نظره چارپیر. یازیلی منبع‌لرین اولماماسی سببیندن قاراچای-بالکارلارا و قوموق‌لارا عایید اولان بو خوصوصی آدلارین گورجوستانین داغلیق بؤلگه‌لرینده لهجه‌لره هانسی عصرده نوفوذ ائتدیگینی موعین‌لشدیرمک مومکون دئییل.
گورجوستاندا مسکونلاشان بو قیپچاق‌لارین آخیسقا تورکلری‌نین اجدادلاریندان بیری اولدوغو دا ایدیعا ائدیلیر. عومومیتله، قیپچاق‌لار آخیسقا، باتومی و شرقی قارا دنیز بؤلگه‌سی‌نین تورکلشمه‌سینده رول اوینامیشدیلار.
آکدس نیمت کوراتین سؤزلرینه گؤره، گورجوستانا گئدن کومان‌لارین چوخو گئری قاییتمادی، اورادا قالدی و موختلیف دوزنلیک‌لره یئرلشدیریلدی. شرقی آنادولو و چیلدیر گؤلو اطرافینداکی قیپچاق‌لار اونلارین واریث‌لری‌دیر. بئله‌لیکله، بو قیپچاق‌لار بوگونکو آخیسقا تورکلری‌نین و آرتوین، آرداهان، اولتو، تورتوم و نارمان خالق‌لاری‌نین اتنیک قورولوشوندا پایی صاحیبی اولموشدور.
اتک‌یازی‌لار
بؤلمه:قیپچاقلار
سیل ناکیا، آریزونا
سیل ناکیا (اینگیلیسجه: Sil Nakya, Arizona) آمریکانین آریزونا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
هیرام آر. بورتون
'''هیرام آر. بورتون''' (اینگیلیسجه: Hiram R. Burton) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۴۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۲۷ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۲۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:لوز، دلاویر دوغوملولار
۱۹۵۶-جی ایلده چین
بۇ مقاله ۱۹۵۶-جی ایلینده چینده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
نیژنیی کوروبکی
نیژنیی کوروبکی (Nizhniye Korobki Нижние Коробки) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
قرووز، تکزاس
قرووز (اینگیلیسجه: Groves, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۶۱۴۴ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:تکزاس ایالتی شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی بؤلمه:آمریکا شهرلری
سیمین تاندر
سیمین تاندر (اینگیلیسجه: Simin Tander) بسته‌چی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. سیمین تاندر ۱۹ اوْکتوبر ۱۹۸۰ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
تولیقوووه (لوبلین)
تولیقوووه (لوبلین) (لهیستانجا: Tuligłowy, Lublin Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و لوبلین اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tuligłowy, Lublin Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
عقله، الواد
عقله، الواد (اینگیلیسیجه: El Ogla, El Oued) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۹۰ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۶٬۱۰۲ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
فلورید تیتانیوم (III)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Titanium(III) fluoride»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
سانتا ماریا لا لونجا
سانتا ماریا لا لونجا (ایتالیاجا: Santa Maria la Longa) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۳۳۸ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و فریولی ونتزیا جولیا اوستانیندا یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Santa Maria la Longa»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
ایستیو هنزون (سیاستچی)
ایستیو هنزون (اینگیلیسجه:Steve Henson (politician)) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو. ایندیاناپولیس شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:جورجیا دموکراتلاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ایندیاناپولیس سیاستچیلری
کلسو، واشینقتون
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kelso, Washington»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:واشینقتون ایالتین شهرلری
لا سکویتا
لا سکویتا (ایسپانجا: La Secuita) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و تاراقونا اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۱۷٫۸ کیلومتر موربّع دیر. ۱۷۰ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۱۶۶۵ نفر دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«La Secuita»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
جورج رونر
جورج رونر (اینگیلیسجه: George Runner) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و کالیفورنیا ایالتین سناتور ایدی. آزوزا پاسیفیک و ردلندز بیلیم یوردلاریندا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۵۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
سوئیس‌اوتل
سوئیس‌اوتل (اینگیلیسجه: Swissôtel) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Swissôtel»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
کاروواراکوندو
کاروواراکوندو (اینگیلیسجه:Karuvarakundu) هیندوستان اؤلکه‌سینین کرالا ایالتینده بیر شهر دیر. بۇ شهرین اۆز اؤلچومو ۶۴٫۲ کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهرده مالایالم دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
آندره قینیه
آندره قینیه (André Guinier) بیلیم اینسان.
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
احمد قوام
احمد قوام یا قوام السلطنة (۱۲۵۲-۱۳۳۴تهران) ابراهیم معتمدالسلطنة اوغلو و وثوق الدولة قارداشی و ایرانلی سیاستچی کی ۵ دفعه ایراندا صدراعظم اولدو و ایکی دفعه قاجاریه زمانی و ایکی دفعه پهلوی زمانی.
یاشایش
۱۲۵۲-جی ایلده تهراندا دونیایه گوز آچدی و آتاسی معتمدالسلطنة اونی ناصرالدین شاه درباریندا شاه پیش خدمتی ائتدی و او سون ایللرده دایی سی میرزا علی خان امین الدوله آذربایجان والی سی اولاندا اونون منشی سی اولدو.
مشروطه
احمد قوام تهران آلیناندا مشروطه زمانی خارجه دن ایرانا قاییتدی و بو ایلده ۱۲۸۸ ایلین مهراین ۸ی داخله ایشلر وزیرینه معاون اولدو و ۱۲۹۶اۀتی اینجی ایلجا عدلیه و مالیه وداخله ایشلر وزیری اولدو و بو ایل بهمن این ۸ی خوراسان والی سی سئچیلدی.
مصدق و قوام
دوکتور مصدق ۱۳۳۱ده محمدرضا شاهینان آراسی قاریشدی و جنگ وزیری سئچمکده آجیخلی اولدولار و مصدق استعفا وئردی و قوام یئنی دن ایرانا گلیب و باش وزیر اولدو بو ایلده چوخلو اؤلکه باشچیلاری و سیاسی ومذهبی باشچیلار قوامین حکومتین رد ائتدیلر و قاریشیق دوشدی شهربانی تهراندا نئچه نفری اولدوردو و شاه قوامی مقصر بیلدی و قوام استعفا وئردی.بو قاریشیقدا مجلیس اونی مهدورالدم(قانی هدر اولموش) بیلدی و اونون مال دولتی آلیندی و او چوخ آجی سیاستدن حذف اولدی و رزم آرا کی بوایللر قدرتدن کناره قویولموشدی یئنی دن گوج تاپدی.
قایناقلار
بؤلمه:سیاستچیلر
لندزبرق، زاکسن-آنهالت
لندزبرق، زاکسن-آنهالت (Landsberg, Saxony-Anhalt) آلمانین  زاکسن-آنهالت ایالتینده یئر آلان بیر شهردیر و ۹۷ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۵۰۷۷ نفر دیر. بۇ شهرین ۱۲۴٫۷۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
ائشیک باغلانتی‌لار
www.stadt-landsberg.de لندزبرق، زاکسن-آنهالت شهرین رسمی وب سایتی
قایناق‌لار
بؤلمه:آلمان شهرلری
بنیامین
بنیامین بنی ایسرائیل آتالاریندان و یعقوبون کیچیک اوغلو ایدی.
تام مک‌کارتی (یازیچی)
تام مک‌کارتی (یازیچی) (Tom McCarthy (novelist)) بریتانیالی رومانچی و یازیچی - .اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tom McCarthy (novelist)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:اینگیلیس یازیچیلاری
۱۹۰۶-جی ایلده برزیل
بۇ مقاله ۱۹۰۶-جی ایلینده برزیلده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
بورووه (پودلاسکی)
بورووه (پودلاسکی) (لهیستانجا: Borowe, Podlaskie Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرینجی یانوش
بیرینجی یانوش (اینگیلیسی‌جه: John Zápolya) بیر شاهی ایدی. ۱۵۲۶–۱۵۴۰ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
بورووه (پودلاسکی)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Borowe, Podlaskie Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیرینجی یانوش
بؤلمه:شاهلار
فومییا تاماکی
فومییا تاماکی (اینگیلیسجه: Fumiya Tamaki)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
دولقون تاد
دولقون تاد(اینگیلیسجه:Deulgaon Tad) هیندوستان اؤلکه‌سینین مهاراشترا ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۲۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده مراتی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
جورج مودوک
جورج مودوک (George Murdock) بیلیم اینسان. ۸۷  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۹ مارس ۱۹۸۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«George Murdock»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
بارد، کالیفورنیا
بارد (اینگیلیسجه: Bard, California) آمریکانین کالیفورنیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۱۰ -جی ایلده قۇیولموش‌دور.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مایلز سیتی، فلوریدا
مایلز سیتی، فلوریدا (اینگیلیسجه:Miles City, Florida ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و فلوریدا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Miles City, Florida»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
واجارگاه
واجارگاه، گیلان اوستانی‌ نین رودسر بؤلگه‌سی نده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۴,۵۳۷ نفر جمعیتی واردیر.
ائشیک باغلانتیلار
بؤلمه:رودسر بؤلگه‌سی بؤلمه:گیلان اوستانی‌نین شهرلری
ویلیام ائی. جی. ایسپارکس
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ایلینوی دموکراتلاری بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:نیو آلبانی، ایندیانا دوغوملولار بؤلمه:کارلایل، ایلینوی دوغوملولار
قولفو آرانچی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Golfo Aranci»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
اهل (لامرد)
قایناقلار
بؤلمه:لامرد بؤلگه‌سی بؤلمه:فارس اوستانی‌نین شهرلری
جسی جیمز دکر
جسی جیمز دکر (اینگیلیسجه: Jessie James Decker) ایتالیالی شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ، کانتری موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. جسی جیمز دکر ۱۲ آوریل ۱۹۸۸ ‏ تاریخینده ویچنزا شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
جیمز ان. بورنز
'''جیمز ان. بورنز''' (اینگیلیسجه: James N. Burnes) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۲۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۸۹ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
سیرینایاکاناهالی
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ویندل چایی
ویندل چایی (Vindel River، Vindelälven، Vindelälven) سوئد اؤلکه‌سینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۴۴۵ کیلومتر دیر. بۇ گۆن ویندل چاییندان ثانییه‌ده ۱۹۰ متر مکعب سۇ آخیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vindel River»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چایلار
الدورا، کولورادو
الدورا، کولورادو (اینگیلیسجه:Eldora, Colorado ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۴۲ نفر ایمیش و ۱۰٫۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۶۳۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کولورادو ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Eldora, Colorado»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قورو یامادا
قورو یامادا (اینگیلیسجه: Goro Yamada) کئچمیشده بیر ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و مشقچی. و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
کنولس، یوتا
کنولس (اینگیلیسجه: Knolls, Utah) آمریکانین یوتا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
فلورید تانتال (V)
فلورید تانتال (V) (Tantalum pentafluoride، Фторид тантала(V)، فلوريد تانتالوم خماسي) بیر شیمیایی ماده. آغ، تۇز حالتینده تاپیلار. متال هالید  کیمی تانینیر.فلورید تانتال (V) فلوئور بیلشیک‌لری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tantalum pentafluoride»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
لیندزی پیرس
لیندزی پیرس (اینگیلیسجه: Lindsay Pearce) آمریکالی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. لیندزی پیرس ۳۰ آوریل ۱۹۹۱ ‏ تاریخینده Modesto, California شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
موناستیریخا
موناستیریخا (Monastyrikha Монастыриха) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
۱۸۹۹-جو ایلده چین
بۇ مقاله ۱۸۹۹-جو ایلینده چینده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
اؤلوملر
بؤلمه:۱۸۹۹-جو ایلده چین
علی دایی‌نین بین‌الخلق قولارینین لیستی
علی دایی ۱۹۹۳-۲۰۰۶-جی ایللر آراسیندا ۱۴۹ اویوندا ۱۰۹ قولیله، کیشیلرین بین الخلق فوتبالیندا بوتون زامانلارین ان چوخ قول ووران اویونچونون رئکوردونا صاحیب اولان ایرانلی فوتبالچی و ایش صاحیبیدیر. اونون رئکوردو گینس کیتابلارینین رکوردلاریندا آلینمیشدیر. ۲۸ نووامبر ۲۰۰۳-جو ایلده تهراندا آسیا میلتلر کاپینین سئچمه مرحله‌سینده و لوبنان قاباقینداکی اویونادیقی اویوندا، ۸۵-جی بین‌الخلق قولونو ووردو و مجاریستانلی فوتبالچی، فرانس پوشکاشین رئکوردون کئچدی و بین‌الخلق موسابیقه‌لرده ان چوخ قول ووران اویونچولارین لیستینین باشچی‌سی اولدو. دایی ۶ ژوئن ۱۹۹۳-جو ایلده تهراندا کئچیریلن ئی‌سی‌او کاپینین تورنومئنتینده ایرانین میلی فوتبال تیمینه چاغیریلدی و بیرینجی اویونون پاکیستانین قاباقیندا اوینادی. بیرینجی میلی قولو ۲۵ ژوئن ۱۹۹۳-جو ایلده چین تایپه قاباقیندا ووردو کی بو اویون ۶-۰ ایرانین میلی فوتبال تیمی قازاندی و بو اویون فیفا دونیا کاپی ۱۹۹۴-ون سئچیلمه اویونلارینین بیر اویونی دیر. ۱ مارس ۲۰۰۶-جی ایلده، سون قولو بیر یولداشلیق اویوندا کاستاریکا قاباقیندا ۳-۲ نتیجه‌لی غلبه‌ده قازاندی. ایران اوچون سون چیخیشی فیفا دونیا کاپی ۲۰۰۶-دا، ۲۱ ژوئن ۲۰۰۶-جی ایلده آنقولانین قاباقیندا قروپ مرحله‌سینده اولدو.
دایی‌نین سئکیز بین‌الخلق هت-تریکی وار. ۱۰ ژوئن ۱۹۹۶-جی ایلده تهرانداکی آزادی ایستادیوموندا نئپال اوزرینده ۸-۰ قازاندیقی ایلک بین‌الخلق هت-تریکینی ائتدی. ۱۷ نووامبر ۲۰۰۴-جو ایلده فیفا دونیا کاپی ۲۰۰۶-نین سئچمه موسابیقه‌سینده لائوس قاباقیندا سون قولونو ووردو و قوللارینین سایی‌سی ۱۰۲ قولا چاتی و بین‌الخلق فوتبالدا ۱۰۰ قول ووران ایلک کیشی اویونچوسو آدلاندی.
خاریجی لینکلر
دایی
جان دبلیو. ایستفنز
'''جان دبلیو. ایستفنز''' (اینگیلیسجه:John W Stephens) آمریکالی سیاستچی و سناتور.
کرزتون، کولورادو
کرزتون (اینگیلیسجه: Crestone, Colorado) آمریکانین کولورادو ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۴۶ نفر ایدی.
جان دبلیو. ایستفنز
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۷۰-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:ایدن، نورث کالیفورنیا دوغوملولار
کرزتون، کولورادو
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
نیژنیی لیپکی
نیژنیی لیپکی (Nizhniye Lipki Нижние Липки) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
ابو سیدهام
ابو سیدهام (اینگیلیسیجه: Abu Sidhum) میصر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
جان تراسی (سیاستچی)
جان تراسی (اینگیلیسجه: John Tracy ) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۷۸۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۶۴ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
ویکتور، مونتانا
ویکتور (اینگیلیسجه: Victor, Montana) آمریکانین مونتانا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۷۴۵ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مالشیتسه
مالشیتسه (چک‌جا: Malšice) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۰۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۷۴۷ نفر ایمیش و گونئی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Malšice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
قمینا شویلچا
قمینا شویلچا (لهیستانجا: Gmina Świlcza) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 128.42 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و پودکارپاتسکیه اوستانیندا یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Świlcza»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرینجی یاروپولک
بیرینجی یاروپولک (اینگیلیسی‌جه: Yaropolk I of Kiev) بیر شاهی ایدی. ۹۷۲–۹۸۰ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب.
بؤلمه:شاهلار
کیوسانیکو
کیوسانیکو (ایتالیاجا: Chiusanico) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۱۱ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۸۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لیقوریا اوستانیندا دا یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chiusanico»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
کوتس-پیسکووه
کوتس-پیسکووه (لهیستانجا: Koce-Piskuły) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 100 نفر ایمیش.
نورتون پی. اوتیس
'''نورتون پی. اوتیس''' (اینگیلیسجه: Norton P. Otis) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۴۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۰۵ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
کوتس-پیسکووه
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیطاس(سویوق‌بولاق)
اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۲۸۶ نفر(۳۸ عائیله) اهالیسی واردیر.
کوتس-پیسکووه
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
نورتون پی. اوتیس
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
کوتس-پیسکووه
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Koce-Piskuły»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیطاس(سویوق‌بولاق)
ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.
خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
بلفیر، واشینقتون
بلفیر، واشینقتون (اینگیلیسجه:Belfair, Washington ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۹۳۱ نفر ایمیش و واشینقتوننده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ژان-پی‌یر سر
ژان-پی‌یر سر (Jean-Pierre Serre) فرانسه‌لی بیلیم اینسانی. ۱۵ سپتامبر ۱۹۲۶ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jean-Pierre Serre»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
آقاساج (هیندوستان)
آقاساج (هیندوستان)(اینگیلیسجه:Agasage) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
لیزا موندیز
لیزا موندیز (اینگیلیسجه: Lucía Méndez) مودل، اویونچو، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. لیزا موندیز ۲۶ ژانویه ۱۹۵۵ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر