cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جان دبلیو. مون
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:میشیقان جومهوریتچیلر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
۱۸۳۶-جی ایلده هیندوستان
بۇ مقاله ۱۸۳۶-جی ایلینده هیندوستاندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۶-جی ایلده هیندوستان بؤلمه:۱۸۳۶-جی ایلده اؤلکه‌لر
هارودسبورق
هارودسبورق (Harrodsburg, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۸۳۴۰  نفر  دیر. کنتاکی ایالتی، آت یاریشی، داش کؤمور و اوتومومبیل تولیدی کیمی (تویوتا کمری،شورلت و فورد) تانینیر. غنی توْرپاغا گؤره چوْخلو یئرلری چمن‌لی‌دیر. ایقتیصادیسی اکینچی‌لییه وابسته‌دیر. ائو آتی، اینک، تۆتون، سۆت، دوموز و سویا تیجارت‌ده بؤیوک نقش اوْیناییر. داش کؤمور، دمیر و نفت چیخاریلیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:کنتاکی ایالتین شهرلری
فوسفور تریبرومید
فوسفور تریبرومید (Phosphorus tribromide، Бромид фосфора(III)) بیر شیمیایی ماده. مایع حالتینده تاپیلار.فوسفور تریبرومید بروم بیلشیک‌لری و فوسفور بیلشیک‌لری گروه یا قروپوندا یئرلشیر و حلال اۆچون ایستیفاده اوْلونور.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Phosphorus tribromide»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
مری داقلاس
مری داقلاس (Mary Douglas) بریتانیالی بیلیم اینسانی. 7755 تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۶  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۶ مئی ۲۰۰۷ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. مری داقلاس آکسفورد بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری لندن بیلیم‌یوردو کالجی, نورت‌وسترن بیلیم‌یوردو, پرینستون بیلیم‌یوردو‌دیر. اوْ ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
کیوزی
کیوزی (ایتالیاجا: Chiusi) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۵۵۸ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۹۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و توسکانی اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chiusi»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
بیاملو (ماهنشان)
بياملو (ماهنشان) کندی ماهنشان بؤلگه‌سینین، ماهنشان بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو و ماه نشان قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۲۰ نفر اهالیسی و ۵ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۹ نفری کیشی و ۱۱ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن
قایناقلار
بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری بؤلمه:ماهنشان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
نووا اولشنا
نووا اولشنا (چک‌جا: Nová Olešná) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۴۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۰۱ نفر ایمیش و گونئی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nová Olešná»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
کوبلین-چیشمه
کوبلین-چیشمه (لهیستانجا: Kobylin-Cieszymy) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kobylin-Cieszymy»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
آلکس وینسنت (اویونچو)
آلکس وینسنت (اویونچو) (اینگیلیسجه: Alex Vincent (actor)) آمریکالی اوْیونچو. ۲۹ آوریل ۱۹۸۱ ‏ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Alex Vincent (actor)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
دولا, ماقراهات
دولا, ماقراهات(اینگیلیسجه:Deula, Magrahat) هیندوستان اؤلکه‌سینین باتی بنقال ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کندین اۆز اؤلچومو ۳٫۳۴ کیلومتر موربّع دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده بنقال دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قمینا شویانتنقکی قورنه
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Świątniki Górne»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
مالیکیپورام
مالیکیپورام(اینگیلیسجه:Malikipuram) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر شهر دیر. بۇ شهرده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
عراق عجم
thumb|330x330px|عراق عجمین یاشیل رنگله گؤستردیگی [[یاخین شرق ۱۷۳۰–جو میلادی ایلین خریطه‌سی]] عراق عجم یا دا عجم عراقی — اورتاشرق منطقه‌سینده تاریخی و بؤیوک بیر بؤلگه‌ایمیش. بو بؤلگه‌نین اراضی‌سی بوگونکو ایران اؤلکه‌سینین مرکزی–غربی توپراقلارینین بؤیوک حیصه‌سینه شامیل اولارمیش.
کارهی خاس
کارهی خاس (اینگیلیسجه:Karhi Khas) هیندوستان اؤلکه‌سینین اوتار پرادش ایالتینده بیر کند دیر.
بسی ایتون
بسی ایتون (اینگیلیسجه: Bessie Eyton) آمریکالی اوْیونچو ۵ ژولای ۱۸۹۰ میلادی تاریخینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۴  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۲۲ ژانویه ۱۹۶۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bessie Eyton»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
تریپلت، کنتاکی
تریپلت (اینگیلیسجه: Triplett, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
ویلیام کمپبل (فوتبالیست)
ویلیام کمپبل (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: William Campbell (footballer)) (دوْغوم:25 October 1865 اینورنس) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
تریپلت، کنتاکی
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ویلیام کمپبل (فوتبالیست)
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بیرینجی متوکل
بیرینجی متوکل (اینگیلیسی‌جه: Al-Mutawakkil I) عباسی خلیفه‌سی۱۳۶۲– ۹ ژانویه ۱۴۰۶ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. ایسلام دینینه اعتیقاد ائتمیشدی. آتاسی بیرینجی معتضد دیر. بیرینجی معتضد اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب.
بؤلمه:شاهلار
انطاکیه موحاصیره‌سی
''انطاکیه موحاصیره‌سی (اینگیلیسجه: Siege of Antioch) صلیب یۆروشلری و قوْنشو اؤلکه‌سی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.بیرینجی صلیب یوروشونین بیر قیسمی‌دیر. انطاکیه و تورکیه یئرینده اوز وئرمیش‌دیر بۇ وۇروشون سوْنو صلیبی اوردوسونون غلبه‌سیله بیتمیش‌دیر
قایناق‌لار
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:بؤیوک سلجوق دؤولتینین ساواش‌لاری
نیو اوچا، اوکلاهوما
نیو اوچا (اینگیلیسجه: New Eucha, Oklahoma) آمریکانین اوکلاهوما ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۴۰۵ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
جان جی. فاری
'''جان جی. فاری''' (اینگیلیسجه: John G. Fary) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. لویولا شیکاقو بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۱۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۸۴ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۱۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
الحمام (مطروح)
الحمام (مطروح) (اینگیلیسیجه: El Hamam) میصر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
میاکینیتسینو
میاکینیتسینو (Myakinnitsyno Мякинницыно) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
ویل براونسبرجر
ویل براونسبرجر (اینگیلیسجه:Will Brownsberger) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو. بوستون شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ماساچوست دموکراتلاری
۲۰۱۵-جی ایلده فرانسه
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۵-جی ایلده فرانسه بؤلمه:۲۰۱۵-جی ایلده اؤلکه‌لر
کروزیو دلا واله
کروزیو دلا واله (ایتالیاجا: Crosio della Valle) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۰۴ نفر ایمیش. و لومباردیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Crosio della Valle»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
نیک بجیچ
نیک بجیچ (اینگیلیسجه: Nick Begich) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو و آلاسکا ایالتین سناتور ایدی. سانت كلاود و مینه‌سوتا و قوزئی داکوتای بیلیم یوردلاریندا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۳۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۷۲ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۷۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:ایولت، مینه‌سوتا دوغوملولار
میخایلووکا، هشترخان ویلایتی
میخایلووکا، هشترخان ویلایتی (Mikhaylovka, Yenotayevsky District, Astrakhan Oblast Михайловка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و هشترخان ویلایتینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:هشترخان کندلری
کال-نو-اری، نوادا
کال-نو-اری (اینگیلیسجه: Cal-Nev-Ari, Nevada) آمریکانین نوادا ایالتینده یئرلشن بیر کند. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۶۰ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۴۴ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قرادوو
قرادوو (لهیستانجا: Gradów) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gradów»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کودا اوتوموتیو
کودا اوتوموتیو (اینگیلیسجه: Coda Automotive) اؤزل شیرکت و یا خوصوصی شیرکت. بۇ شیرکت الکتیریک و اوتوموبیل ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
کولیقئینک، آلاسکا
کولیقئینک (اینگیلیسجه: Koliganek, Alaska) آمریکانین آلاسکا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۰۹ نفر ایدی.
کودا اوتوموتیو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Coda Automotive»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کولیقئینک، آلاسکا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کودا اوتوموتیو
قایناق‌لار
بؤلمه:شیرکت‌لر
ودو، نیومکزیکو
ودو، نیومکزیکو (اینگیلیسجه:Vado, New Mexico ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۱۹۴ نفر ایمیش و ۷٫۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۱۶۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و نیومکزیکو ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vado, New Mexico»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آنا اصلان
آنا اصلان (Ana Aslan) بیلیم اینسان. ۱ ژانویه ۱۸۹۷ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب.
مالکولم دیکسون
مالکولم دیکسون (Malcolm Dixon) بریتانیالی بیلیم اینسانی. ۸۶  ایل عومر ائله‌ییب و ۷ دسامبر ۱۹۸۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. مالکولم دیکسون کمبریج بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
پیر لمایتر
پیر لمایتر (Pierre Lemaitre) فرانسهلی یازیچی - .۱۹ آوریل ۱۹۵۱ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. اوْ، اثرلرینی فرانسه دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pierre Lemaitre»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:فرانسه یازیچیلاری
۲۰۰۰-جی ایلده آرژانتین
بۇ مقاله ۲۰۰۰-جی ایلینده آرژانتیندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
فوسفور تریاوکسید
فوسفور تریاوکسید (Phosphorus trioxide، Оксид фосфора(III)) بیر شیمیایی ماده. کریستال و مایع حالتینده تاپیلار.فوسفور تریاوکسید فوسفور بیلشیک‌لری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Phosphorus trioxide»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
جیبال
thumb|250px|سول|جیبال ویلایتینی گؤسترن [[یاخین شرق خریطه‌سی]] جیبال (جبال، يا الجبال) — شرقده کبیر چؤلو، جنوب–شرقده فارس، غرب و جنوب–غربده عراق عرب، شومال–غربده آذربایجان، شومالدا البورز داغلاری ایله دؤورلنن تاریخی بؤلگه. جیبال سؤزو عرب کؤکنلی جمع بیر سؤزدور و داغلار آنلامینا گلیر. داغلار اولاراق دا زاگروس داغلاری'نی بیلدیریر.
کلبی کایلات
کلبی کایلات (اینگیلیسجه: Colbie Caillat) آمریکالی شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. کلبی کایلات ۲۸ مئی ۱۹۸۵ ‏ تاریخینده Malibu, California شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
کیریو، قونما
کیریو، قونما (Kiryū, Gunma ; 桐生市) ژاپون اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و قونما اوستانینده یئرلشیب. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 114924 نفر دیر.
گؤرونتولر
بؤلمه:ژاپون شهرلری
اوتسو موحاصیره‌سی
''اوتسو موحاصیره‌سی (اینگیلیسجه: Siege of Ōtsu) اتسو، شیقا و کیوتو یئرینده اوز وئرمیش‌دیر
قایناق‌لار
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:۱۶۰۰-جی ایلده ژاپون
نیک پاچکو
نیک پاچکو (اینگیلیسجه: Nick Pacheco) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. کالیفورنیا، برکلی بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۶۴ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:لوس‌آنجلس دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:میشن هیلز، کالیفورنیا دوغوملولار
ویکاش دوراسو
ویکاش دوراسو (اینگیلیسجه: Vikash Dhorasoo) (دوْغوم:October 10, 1973 Harfleur) بیر فوتبالیست. فرانسه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بیرم
بیرم فارس اوستانی‌ نین لاریستان بؤلگه‌سینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گوره ۷٬۳۰۰ نفر جمعیتی واردیر.
قایناقلار
بؤلمه:لاریستان بؤلگه‌سی بؤلمه:فارس اوستانی‌نین شهرلری
فرانکفورت، میشیقان
فرانکفورت، میشیقان (Frankfort, Michigan) آمریکانین میشیقان ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴٫۱۲  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۲۸۶ نفر دیر. بۇ شهر ۱۹۳ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Frankfort, Michigan»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تیمز چایی
تیمز چایی (River Thames، ، Themse، Tamise، نهر التايمز، Thames Nehri، Темза) اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۳۴۶ کیلومتر دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«River Thames»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پاولیشوو
پاولیشوو (چک‌جا: Pavlišov) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۸ نفر ایمیش و هرادتس کرالووه اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pavlišov»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
قاندهیپورام, دوغو قوداواری دیستریکت
قاندهیپورام, دوغو قوداواری دیستریکت(اینگیلیسجه:Gandhipuram, East Godavari district) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
آتسانو سن پائولو
آتسانو سن پائولو (ایتالیاجا: Azzano San Paolo) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۷۷۰۱ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۱۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و برقامو اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Azzano San Paolo»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
صورة الارض
250px|thumb|خزر دنیزی‌نین غربی ساحیل‌لریندن ابن حوقل طرفیندن چکیلمیش خریطه‌لردن بیری صورة الارض یا دا یئرین تصویری و یا المسالک و الممالک ابن حوقل طرفیندن میلادی ۹۴۳–۹۷۰–جی ایللر آراسیندا بیزینس و توریسم مقصدی‌ایله ایسلام اؤلکه‌لرینه سفری زامانی یازیلمیش و نهایت ۹۷۷–جی میلادی ایلینده تاماملاندیغی کیتاب'دیر.
ابی، ایندیانا
ابی، ایندیانا (اینگیلیسجه:Eby, Indiana ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۴۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و ایندیانا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Eby, Indiana»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
میلتسوو، روسیه
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
بورکی (بیاوستوک)
بورکی (بیاوستوک) (لهیستانجا: Borki, Białystok County) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
قمینا شویانتکی
قمینا شویانتکی (لهیستانجا: Gmina Świątki) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 163.8 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و وارمی-ماسوری اوستانیندا یئرلشیر.
بورکی (بیاوستوک)
بؤلمه:لهیستان شهرلری
قمینا شویانتکی
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
یاکوب سی. داویس
'''یاکوب سی. داویس''' (اینگیلیسجه: Jacob C. Davis) آمریکالی وکیل، نیظامی و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو و ایلینوی ایالتین سناتور ایدی. ویلیام و مری بیلیم یوردلاریندا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۲۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۸۳ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قمینا شویانتکی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Świątki»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بورکی (بیاوستوک)
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Borki, Białystok County»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قمینا شویانتکی
قایناق‌لار
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بسی لاو
بسی لاو (اینگیلیسجه: Bessie Love) آمریکالی اوْیونچو ۸۷  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۶ آوریل ۱۹۸۶ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. ۱۹۱۵–۸۳ ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bessie Love»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
ایستفانی کلیک
ایستفانی کلیک (اینگیلیسجه:Stephanie Klick) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو. فورت وورث شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. تکزاس کریستین بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:تکزاس جومهوریتچیلر بؤلمه:فورت وورث دوغوملولار بؤلمه:تکزاس دوغوملو ایش آداملاری بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:ازل، تکزاس دوغوملولار
دیو هایوود
دیو هایوود (اینگیلیسجه: Dave Haywood) آمریکالی شارکی یازیچی و موسیقیچی - پاپ، کانتری موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. دیو هایوود ۵ ژوئیه ۱۹۸۲ ‏ تاریخینده آقوستا، جورجیا شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
پشتک (ماهنشان)
پشتک (ماهنشان) کندی ماهنشان بؤلگه‌سینین، ماهنشان بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو و ماه نشان قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۳۵۸ نفر اهالیسی و ۹۰ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۱۶۲ نفری کیشی و ۱۹۶ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن ۲۲۳ نفری ساوادلی و ۱۰۶ نفری ساوادسیزدیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری بؤلمه:ماهنشان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
کارولتون، میزوری
کارولتون، میزوری (اینگیلیسجه:Carrollton, Missouri ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۷۸۴ نفر ایمیش و ۱۰٫۸۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۳۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و میزوری ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایوکو
ایوکو (اینگیلیسجه: Iveco) بیر شیرکت دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Iveco»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
آقاساناماتی
آقاساناماتی(اینگیلیسجه:Agasanamatti) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
فارس (تاریخی اراضی)
فارس یوخسا پارس تاریخی–جوغرافیایی بیر بؤلگه. تاریخی فارس ویلایتی بوگونکو ایران اؤلکه‌سی‌نین مرکزی–جنوبی اراضی‌سینین بؤیوک حیصه‌سینه شامیل اولارمیش.
سالمو
سالمو (ایسپانجا: Salomó) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و تاراقونا اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۱۲٫۲ کیلومتر موربّع دیر. ۱۵۸ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۵۳۹ نفر دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Salomó»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
جانقامقودم
جانقامقودم (اینگیلیسجه:Jangamgudem) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کندین اۆز اؤلچومو ۵٫۸۳ کیلومتر موربّع دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
زاویه عابدیه
زاویه عابدیه (اینگیلیسیجه: Zaouia El Abidia) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۶۶ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۱۹٬۹۹۳ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
جورج کوچرئین هئیزلتون
جورج کوچرئین هئیزلتون (اینگیلیسجه: George Cochrane Hazelton) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و ویسکانسین ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۳۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۲۲ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۲۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بیرینجی مانوئل (پورتوقال)
بیرینجی مانوئل (پورتوقال) (اینگیلیسی‌جه: Manuel I of Portugal) بیر شاهی ایدی. ۲۵ اوکتوبر ۱۴۹۵ – ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. مسیحیت دینینه اعتیقاد ائتمیشدی.
بؤلمه:شاهلار
مونیانو دی ناپولی
مونیانو دی ناپولی (ایتالیاجا: Mugnano di Napoli) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۴۸۵۷ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۲۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و کامپانیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mugnano di Napoli»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
۱۹۷۱-جی ایلده بنقلادش
بۇ مقاله ۱۹۷۱-جی ایلینده بنقلادشده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۱-جی ایلده بنقلادش
فوسفور پنتاسولفید
فوسفور پنتاسولفید (Phosphorus pentasulfide، Декасульфид тетрафосфора) بیر شیمیایی ماده. ساریٛ رنگ‌لی و  برک جیسم حالتینده تاپیلار.فوسفور پنتاسولفید فوسفور بیلشیک‌لری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Phosphorus pentasulfide»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
ایسی ناکاجیما فران
ایسی ناکاجیما فران (اینگیلیسجه: Issey Nakajima-Farran) (دوْغوم:May 16, 1984 کلگری) بیر فوتبالیست. سنقاپور میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری
2 Includes CONCACAF Champions League
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
سیلونقکویو، کالیفورنیا
سیلونقکویو (اینگیلیسجه: Silongkoyo, California) آمریکانین کالیفورنیا ایالتینده یئرلشن بیر کند.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
نیک تنیسون
نیک تنیسون (اینگیلیسجه: Nick Tennyson) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. ۱۹۵۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
مری کلر کینق
مری کلر کینق (Mary-Claire King) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۲۷ فوریه ۱۹۴۶ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب.
اوداوارا موحاصیره‌سی (۱۵۶۹)
''اوداوارا موحاصیره‌سی (۱۵۶۹) (اینگیلیسجه: Siege of Odawara (1569)) ژاپون یئرینده اوز وئرمیش‌دیر
مری کلر کینق
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mary-Claire King»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
اوداوارا موحاصیره‌سی (۱۵۶۹)
قایناق‌لار
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:۱۵۶۹-جو ایلده ژاپون
مری کلر کینق
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
ورخنچیرایسکای
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
جان جی. فیتزجرالد
'''جان جی. فیتزجرالد''' (اینگیلیسجه: John J. Fitzgerald) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. منهتن بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۷۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۵۲ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۷۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۵۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
مایک قوردون (شارکیچی)
مایک قوردون (شارکیچی) (اینگیلیسجه: Mike Gordon) آمریکالی شارکی یازیچی و موسیقیچی - راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. مایک قوردون (شارکیچی) ۳ ژوئن ۱۹۶۵ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
هارتفرد، کنتاکی
هارتفرد، کنتاکی (Hartford, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۶٫۷ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۵۷۱ نفر  دیر. هارتفرد دنیز سئوییه‌سیندن ۱۲۷ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. کنتاکی ایالتی، آت یاریشی، داش کؤمور و اوتومومبیل تولیدی کیمی (تویوتا کمری،شورلت و فورد) تانینیر. غنی توْرپاغا گؤره چوْخلو یئرلری چمن‌لی‌دیر. ایقتیصادیسی اکینچی‌لییه وابسته‌دیر. ائو آتی، اینک، تۆتون، سۆت، دوموز و سویا تیجارت‌ده بؤیوک نقش اوْیناییر. داش کؤمور، دمیر و نفت چیخاریلیر.
تری سول
تری سول (اینگیلیسجه:Terri Sewell) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. هانتسویل شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر بؤلمه:آلاباما دموکراتلاری بؤلمه:برمینقم، آلاباما دوغوملو وکیللر بؤلمه:هانتسویل، آلاباما دوغوملو وکیللر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:برمینقم، آلاباما سیاستچیلری بؤلمه:هانتسویل، آلاباما سیاستچیلری بؤلمه:سلما، آلاباما سیاستچیلری
پاو پاو، باتی ویرجینیا
پاو پاو (اینگیلیسجه: Paw Paw, West Virginia) آمریکانین باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۴۹۰ نفر ایدی.
کرابتری، اورقن
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
گوروسلار
گوْروُس‌لار — قدیم تورک طایفاسی. " آلبان تاریخی "‌نده ۸. عصر حادیثه‌لری ایله علاقه‌دار اولاراق قافقاز آلبانیاسیندا قوْروْز قالاسی‌نین آدی چکیلیر. بو قالانین آدی ایندییه‌دک ارمنیستاندا قوْریس (اصلینده گوْروُس) فورماسیندا قالمیشدیر. قوْروْز توپونیمی کوْروْس (اورتا عصرلرده گوْروُس) آدی‌نین ارمنیجه یازیلیشی‌دیر، چونکی  " آلبان تاریخی "  بیزه قدیم ارمنی دیلینده گلیب چاتیب.
تدقیقات گؤستریر کی، قوْروْز توپونیمی تحریفه اوغرامیش شکیلده خوْرس و خوْروُز کیمی ده مؤوجوددور. ناخچیوانداکی خوْرس و ترتر رایونونداکی خوْروُزلو کندلری‌نین آدلاری ایله گوْروُس توپونیمی عئینی منشالی‌دیر. " ۷. عصر ارمنی جوغرافیاسی "‌ندا آلبانیانین شیمال-شرقینده خوْرس‌وئم ( " خوْرس قایاسی " ) توپونیمی قئید اولونور. عرب منبع‌لرینده ایسه همین یئر خوْرسان قالاسی آدلاندیریلیر.
بو قالا ایندیکی مشهور چیراق‌قالادیر (دوه‌چی رایونو). همین خوْرسان توپونیمی ده منشاجه یوخاریدا گؤستردیگیمیز قوْروْز (گوْروُس)، خوْرس و خوْروُز آدلاری ایله عئینی منشالی‌دیر. بو باره ده بیز قاباق یازمیشیق.
آذربایجانین زنگه‌زور ایالتی‌نین ترکیب حیصه‌سی اولان گوْروُس ماحالی ایندی ارمنیستان اراضی‌سینده‌دیر. لاکین کئچن عصرده ارمنیستاندا آذربایجانلی‌لارین یاشادیغی بیر کند قوْرس آدلانیردی، دئمک یوخاریدا حاقیندا دانیشدیغیمیز قوْروْس،خوْروْس طایفاسی ارمنیستان اراضی‌سینده ده قدیمدن یاشامیشدیر.
اتک‌یازی‌لار
بؤلمه:قدیم تورک طایفالاری
ویکتوریا، ایلینوی
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
نیال کیلوران
نیال کیلوران (اینگیلیسجه: Niall Killoran) ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و قوْلر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
پیر دریو لا روشل
پیر دریو لا روشل (Pierre Drieu La Rochelle) رومانچی و یازیچی - ۳ ژانویه ۱۸۹۳ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۲ ایل عومر ائله‌ایب و ۱۵ مارس ۱۹۴۵ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی فرانسه دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Pierre Drieu La Rochelle»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:فرانسه یازیچیلاری بؤلمه:فرانسه‌لی سیاسی یازیچیلار
ماکس آوقوست تسورن
ماکس آوقوست تسورن (Max August Zorn) ویمار جومهوریتیلی بیلیم اینسانی. ۶ ژوئن ۱۹۰۶ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۶  ایل عومر ائله‌ییب و ۹ مارس ۱۹۹۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. ماکس آوقوست تسورن هامبورق بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. اوْ ریاضیات ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Max August Zorn»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
سنیتشکا
سنیتشکا (چک‌جا: Senička) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۶۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۴۸ نفر ایمیش و اولوموتس اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:چک شهرلری
سعید الحربی
سعید الحربی (اینگیلیسجه: Saeed Al-Harbi) (دوْغوم:August 28, 1981 عربیستان) بیر فوتبالیست. الشعله فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
پادمانور
پادمانور (اینگیلیسجه:Padmanoor) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
جیسون کاسترو (شارکیچی)
جیسون کاسترو (شارکیچی) (اینگیلیسجه: Jason Castro) آمریکالی شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. جیسون کاسترو (شارکیچی) ۲۵ مارس ۱۹۸۷ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
۱۹۶۰-جی ایلده چین
بۇ مقاله ۱۹۶۰-جی ایلینده چینده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۰-جی ایلده چین بؤلمه:۱۹۶۰-جی ایلده اؤلکه‌لر
توخلینو
توخلینو (لهیستانجا: Tuchlino) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پومرانی اوستانیندا یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 540 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tuchlino»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
دول‌پمو(سویوق‌بولاق)
دول‌پمو مهاباد بؤلگه‌سینین خلیفان بؤلومونده‌کی شرقی منگور قصبه‌سینه تابع اولان کنددیر.
اهالی
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۳۸ نفر(۴ عائیله) اهالیسی واردیر.
ایقتیصادیات
اهالی‌نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
دیل و مذهب
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.
خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
قایناقلار
بؤلمه:باتی آذربایجان اوستانی بؤلمه:مهاباد بؤلگه‌سینین یاشاییش یئرلری
بوچ کسیدی اوتر
بوچ کسیدی اوتر (اینگیلیسجه:Butch Otter) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو. کالدول شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
وینسنت دن آفریو
وینسنت دن آفریو (Vincent D'Onofrio، دوْغوم تاریخ:June 30, 1959) آمریکالی یازیچی
بوچ کسیدی اوتر
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:آیداهو جومهوریتچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:بویزی، آیداهو دوغوملولار بؤلمه:کالدول، آیداهو دوغوملولار
وینسنت دن آفریو
یاشاییش
بۇ آمریکا یازیچی بروکلین نیویورک ایالتیندا آنادان اوْلوب.
اوْینادیغی فیلم‌لر
قایناقلار ==
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:آمریکا یازیچیلاری
نئیبرژنی، باشقیردیستان
نئیبرژنی، باشقیردیستان (Naberezhny, Bizhbulyaksky District, Republic of Bashkortostan Набережный) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
فوندامنتالیزم
بندانگشتی|بن لادن فوندامنتالیزم فوندامنتالیزم معنی سی بیر ایدئولوژی یوخسا دینین بوتونلوگی توپلومسال دا بوتون سورونلاردا نظرده آلین ماسی دیر اؤرنک ایسلام فوندامنتالیزمینده ایران ایسلامی جوْمهوریتینین آنایاساسی ندا گلمیش کی یاسالار دینین خیلافی اولا بیلمز لر.
قایناقلار
بؤلمه:دین
عزرا دروون
عزرا دروون (اینگیلیسجه:Ezra Drown) آمریکالی سیاستچی.
تتریف چایی
تتریف چایی (Teteriv River، ، Teteriw، Teteriv، Тетерев (река)) اۇزونلوغو 365 km دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Teteriv River»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:چایلار
فوسفور پنتااوکسید
فوسفور پنتااوکسید (Phosphorus pentoxide، Оксид фосфора(V)، خماسي أكسيد الفوسفور) بیر شیمیایی ماده. آغ، تۇز حالتینده تاپیلار.فوسفور پنتااوکسید فوسفور بیلشیک‌لری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Phosphorus pentoxide»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
سانتا ماریا دل چدرو
سانتا ماریا دل چدرو (ایتالیاجا: Santa Maria del Cedro) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۸۲۸ نفر ایمیش. و کالابریا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Santa Maria del Cedro»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
کوم کوق، آریزونا
کوم کوق (اینگیلیسجه: Kom Kug, Arizona) آمریکانین آریزونا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کوسلو (هیندوستان)
کوسلو (هیندوستان) (اینگیلیسجه:Koselao) هیندوستان اؤلکه‌سینین راجستان ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۳۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
جیمز ایچ. سوتارد
'''جیمز ایچ. سوتارد''' (اینگیلیسجه: James H. Southard) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. کورنل بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۵۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۱۹ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۵۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
آلندئیل، نیوجرسی
آلندئیل (اینگیلیسجه: Allendale, New Jersey) آمریکانین نیوجرسی ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۹۴ -جو ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۶۷۹۲ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آلندئیل، نیوجرسی بؤلمه:آمریکا شهرلری
نووا رودا
نووا رودا (لهیستانجا: Nowa Ruda) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 37.04 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و 2016 متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار.
گؤرونتولر
بؤلمه:لهیستان شهرلری
گور امیر
بندانگشتی
نووا رودا
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
گور امیر
گور- ‌امیر ویا امیرین گورو – اورتا آسیا نین گؤرکملی آبیده‌لریندن بیری. سمرقند ده اون بئشینجی عصرین اوّل‌لرینه عایید توربه. تئیمور ون امریله تیکیلمیشدیر. 1420-جی ایللرده اولوغ ‌بیگ طرفیندن گئنیشلندیریلمیشدیر. تئیمور، اولوغ‌ بیگ و ب. تئیموری‌لر بورادا دفن اولونموشلار.
نووا رودا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nowa Ruda»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گور امیر
قایناق
بؤلمه:معمارلیق
سیرهی آنقامی
سیرهی آنقامی(اینگیلیسجه:Sirhi Angami) هیندوستان اؤلکه‌سینین ناقالند ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
میرنی، هشترخان ویلایتی
میرنی، هشترخان ویلایتی (Mirny, Astrakhan Oblast Мирный) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و هشترخان ویلایتینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:هشترخان کندلری
وسترن
وسترن آمریکا بیرلشمیش ایالتلری'نین غربی قیسمتلرینده گؤچ سیراسینداکی اولایلارا باشلایان یاشام طرزی و کۆلتورو. وسترن قاورامی وحشی غرب قاورامی‌نین اولوشوموندا یئر صاحیبی‌دیر.
ابن رشد
ابن رشد (تام آدی: أبو الولید محمد بن أحمد بن محمد بن رشد) و یا لاتین‌ لاشدیریلمیش واریانتی ایله Averroes(اورئوس) 14 آوریل 1126 و یا 1126 ، کوردوبا، مرابطایلر، ال-اندلوس – 10 دسامبر 1198 و یا 1198 ، مراکش[د]، موحدون ) — اندلوسلو عرب فیلوسوف و طبیبی. فلسفه، ریاضیات، فیقه و طیبین کامیل بیلیجیسی. او دؤور موسلمان ایسپانیا سی‌نین کوردوبا شهرینده آنادان اولموش ابن رشد غربی اوروپا دا دونیوی فلسفی فیکرین بانیسی حساب اولونور.
وسترن
وسترن هابئله بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛
ابن رشد
فلسفه‌سی
دیگر مشائی فیلوسوف‌لاریندان فرقلی اولاراق، دین-فلسفه موناسیبت‌لری پروبلمینه هرطرفلی و سیستملی شکیلده توخونان ابن رشد علاقه‌دار گؤروش‌لرینی " کتاب الکشف عن مناهج الادلة فی عقاید الملّه‌" ،  "کتاب فصل المقال فی‌مابین الحکمة و الشریعة من الاتصال "  و  " تهافت الفلاسفه‌"  آدلی کیتاب‌لاردا توپلامیشدیر.
دینله فلسفه‌نین اویغونلاشدیریلماسی
ابن رشدون پروبلمه اؤزونه‌مخصوص موناسیبتی اوندان عیبارتدیر کی، دین و فلسفه‌نی بیر-بیرینه اویغونلاشدیرماق اوچون اونلارین آراسیندا  "‌عنعنه‌وی‌"  اوخشارلیقلار آختاریشینا چیخمامیشدیر. او، پروبلمی دین نؤقطه‌یی-نظریندن آراشدیرمیش، احکام‌لارا اساس‌لاناراق، راسیونال بیلیکله وحی بیلیگین اویغون‌لوغو ایدئیاسینی ایره‌لی سورموش، دینده عاغیلا اهمیتین وئردیگینی بیلدیرمیشدیر. ابن رشد دئییردی کی، فلسفه ایله مشغول اولماق دینین طلب ائتدیگی ضروری مسله‌دیر. او، دینله فلسفه‌نی عئینی حقیقتین آیری-آیری تظاهورلری کیمی نظردن کئچیره‌رک، اونلاری  "‌عئینی ممه‌دن سود امن ایکی باجی‌"  آدلاندیرمیشدیر:  "‌دئمک ایسته‌ییرم کی، حیکمت (فلسفه) شریعتین (دینین) دوستو، سود باجیسی‌دیر. ...اونلار طبیعت اعتیباری ایله دوستدورلار، ماهیت باخیمیندان بیر-بیرینه عاشیق سئوگیلی‌لردیر‌". عومومیتله، ابن رشد قارشیسینا بئله بیر مقصد قویموشدو کی، وحی و فلسفه‌نین آیری-آیری‌لیقدا نه کیمی اهمیت داشیدیغینی موعین‌لشدیریب، اونلاری بیر-بیرینه اویغونلاشدیرماقلا آرالاریندا هئچ بیر ضیدیتین اولمادیغینی ایثبات‌لاسین. پروبلمله علاقه‌دار قلمه آلدیغی  " کتاب فصل المقال فی‌مابین الحکمة و الشریعة من الاتصال‌"  (شریعتین (دینین) و حیکمت (فلسفه) آراسیندا علاقه‌‌نین موعین‌لشدیریلمه‌سینه دایر سون سؤز) " آدلی کیتابدا فلسفه ایله مشغول اولماغا دینین نئجه موناسیبت بسله‌دیگینی آراشدیریر.
بئله‌لیکله او، آنالوژی اساسلی فلسفه‌نین دینده تصدیقینی آختاریر. همچنین ابن رشد منطیقی آنالوژی متودونو شریعته گؤره اساس‌لاندیرماق حاقیندا دوشونور و بیلدیریر کی، دین اینسان‌لاری دوشونمگه چاغیردیغی اوچون وارلیق عالمی‌نین منطیقی آنالوژی اوصولو ایله درکی بیر ضرورتدیر. بو سببدن آنالوژی‌نین ان بیتکین فورماسینا موراجیعت ائتمک لازیم گلیر کی، بونا دا منطیق علمینده  "بورهان‌"  دئییلیر. ابن رشد فیقهی قیاس و فیلوسوف‌لارین بورهان اوصولونو آللاهی درکده دَیرداش واسیطه‌لر کیمی نظردن کئچمیش و بیلدیرمیشدیر کی، قورانداکی  "تفقّه‌"  سؤزونه ایستینادن فیقهی قیاسدان ایستیفاده ائدن فقیه‌لر کیمی، فیلوسوف‌لار دا قورانداکی "‌اعتیبار‌"  سؤزونه سؤیکنه‌رک راسیونال قیاسا – بورهانا موراجیعت ائده بیلرلر. او، منطیقی قیاسلا فیقهی قیاس آراسیندا موقاییسه آپاراراق دئمیشدی:  " هئچ کیم اوّل‌لر یوخ ایدی دئیه عقلی قیاسی بیدعت سایا بیلمز. فیقهی قیاس و نؤولری ده سونرالار مئیدانا چیخمیشدیر. آنجاق ندنسه هئچ کیم اونو بیدعت حساب ائتمیر. بو سببدن عقلی قیاسی دا قبول ائتمک لازیمدیر‌"‌. بئله نتیجه‌یه گلیریک کی، ابن رشدون یارادیجی‌لیغیندا فیقهی قیاسلا فلسفی قیاس عئینی مفهوم‌لار اولاراق نظردن کئچیریلمیش، فلسفه ایله مشغول اولماغا دین نؤقطه‌یی-نظریندن حاق قازاندیریلمیشدیر.
آنالوژی‌نین اهمیتی حاقیندا
موسلمان‌لار فلسفی قیاسدان (آنالوژی‌ ایله حؤکم وئرمک) دا ایستیفاده ائتمه‌لی‌دیرلر. بئله کی، اگر فقیه فیقهی قیاس اساسیندا لازیمی نتیجه‌یه گله بیلمیرسه، فیلوسوفون دا منطیقی قیاسلا علاقه دار اولاراق اوّلکی بیلیک‌لره موراجیعت ائتمه‌سی طبیعی قبول ائدیلمه‌لی‌دیر. همچنین ابن رشد بیلیک‌لرین کسیلمزلیک نتیجه‌سینده تاملیق کسب ائتدیگینی بیلدیرمکله یونان فیلوسوف‌لارینی مودافیعه  ائتمیش، فلسفی بیلیگه حاق قازاندیرمیشدیر. او ایدیعا ائدیردی کی، بیلیک‌لرین الده ائدیلمه‌سی و تفکّورون اینکیشافیندا کسیلمزلیک اهمیتلی رول اویناییر. بیلیک‌لرین تاملیغی و اوبیئکتیولیگی اوچون اوّلکی نسیل‌لرین ایرثینه موراجیعت ائتمک فردی زحمت اساسیندا (تکباشینا) بیلیک قازانماقدان داها موناسیبدیر. ائله ایسه اوّلکی نسیل‌لرین حقیقتله علاقه‌لی مدنی ایرثیندن ایستیفاده ائتمک لازیمدیر. حقیقته دایر بیلیک‌لرین اؤیره‌نیلمه‌سی و اینکیشاف ائتدیریلمه‌سی‌نین ضروری‌لیگینه توخونان ابن رشد بو سببدن حقیقتی آختاران‌لارین دینی منسوبیتی‌نین ایکینجی درجه‌لی مسله اولدوغونو دئیه‌رک، اساس دیقتی کسب ائدیلن بیلیک‌لرین موهوم‌لوگونه وئرمیشدیر. بو یئرده او، قوربان‌لیق حئیوانین کسیلمسینده ایستیفاده ائدیلن کسیجی آلتین کیملر طرفیندن دوزلدیلمه‌سی‌نین شریعت نؤقطه‌یی-نظریندن هئچ بیر اهمیت داشیمادیغینی میثال گتیره‌رک، حقیقته دایر بیلیک‌لرین (فلسفی بیلیک‌لرین) غئیری-موسلمان‌لار (یونان‌لار) طرفیندن  "ایستحصال‌"  اولونماسیندا هئچ بیر پروبلمین اولمادیغینی ایدیعا ائتمیشدیر. آما ابن رشد یونان فیلوسوف‌لاری‌نین یارادیجی‌لیغی‌نین بوتؤولوکده – کورتبیی شکیلده منیمسه‌نیلمه‌سی‌نین طرفداری دئییلدیر: "‌اگر اونلارین (یونان فیلوسوف‌لاری‌نین – م.ائ.) دئدیکلری‌نین هامیسی دوغرودورسا، بونلاری اونلاردان قبول ائدریک. یوخ، اگر دئدیکلرینده دوغرو اولمایان شئی‌لر وارسا، اوندا دیقتلی اولاریق ". گؤروندوگو کیمی، ابن رشدون یارادیجی‌لیغیندا فلسفی بیلیک موطلق بیلیک اولاراق نظردن کئچیریلمیر؛ حالبوکی وحی بیلیک (قوران) حقیقتی بوتؤولوکده عکس ائتدیریر. دینله موقاییسه‌ده فلسفه‌یه نیسبی ایستاتوس کسب ائتدیرن ابن رشد دیگر همکارلاریندان، خوصوصاً فارابی‌دن فرق‌لنمیشدیر.
فلسفه تاریخینه موناسیبت
ابن رشده گؤره، اوّلکی نسیل‌لرین مدنی ایرثینی آراشدیرماق دین نؤقطه‌یی-نظریندن ضروری‌دیر. چونکی دین و فلسفه‌نین مقصدی بیردیر: "‌بیز، موسلمان‌لار قطعی صورتده بیلیریک کی، بورهانا (ده لیل-ثوبوتا) اساس‌لانان آراشدیرما شریعتین گتیردیگی تعلیم‌لره ضید دئییلدیر. آخی حقیقت حقیقتله ضیدیت تشکیل ائتمیر، عکسینه، (بیر-بیرینه) اویغون اولوب، بیری دیگری‌نین مؤوجودلوغونو گؤستریر‌"  (72، 75)؛ ائله ایسه فلسفه‌نین اؤیره‌نیلمه‌سینی قاداغان ائدن شخص‌" ...شریعتین خالقی آللاهی درک ائتمگه چاغیردیغی قاپیدان اینسان‌لاری قایتارمیش اولور کی، بو دا جهالتین زیروه‌سی، آللاهدان اوزاقلاشمانین سون حدّی‌دیر ". ابن رشد اؤزونه‌مخصوص باجاریقلا فلسفه‌نی مودافیعه  ائتسه‌ده، یونان فیلوسوف‌لاری‌نین دینه موناسیبتی پولی‌تئیست سجیّه داشیییر، ایسلام مونوتئیزمی ایله اوست-اوسته دوشموردو. بونا باخمایاراق، او، بو مسله‌یه ده دینین مؤوقعیی باخیمیندان موناسیبت بیلدیرمیشدی؛ کاراکترده کی  چاتیشمازلیق‌لار، پروبلمین سهو شکیلده آراشدیریلماسی، سوبیئکتیو ایدئیالار، یول گؤسترن اوستادین – موعلیمین اولماماغی سببیندن بیر فیلوسوفون یانیلماسی فلسفه‌نین نؤقصانلی بیلیک اولماغیندان دئییل، فردی یاناشمالارداکی قوصورلاردان ایره لی گلیر. دئمه‌لی، نؤقصان اؤیره‌نیلنده دئییل، اؤیرننده‌دیر. بو موناسیبتله ابن رشد بال یئمه‌نین ایسهالی یاخشیلاشدیراجاغینی دئمیش پئیغمبرین، بالی یئدیکدن سونرا قارداشینداکی ایسهالین داها دا آغیرلاشدیغینی اونا ایراد توتموش شخصه وئردیگی جاوابی میثال گتیریر:  " آللاه دوغرو بویورور، قارداشی‌نین قارنی ایسه یالان دئییر‌". او، آشاغیداکی منطیقی سوالی وئرمکله ایدیعاسینی اساس‌لاندیرماغا جهد گؤستریر:  "‌...سوسوزلوقدان یانان اینسان‌لاری سویوق سو ایچرکن اؤلموش شخصه گؤره سودان محروم ائتمک دوغرو حرکتدیرمی؟‌". همچنین ابن رشد گؤسترمیشدیر کی، سهوه یول وئرمیش بیر فقیهه گؤره کیمسه فیقه علمینی نؤقصانلی حساب ائتمیر. ائله ایسه بیر فیلوسوفون سهوی نه‌یه گؤره فلسفه‌ده‌کی  نؤقصان کیمی تقدیم ائدیلمه‌لی‌دیر؟!
حقیقت حاقیندا
بئله‌لیکله، ابن رشد فلسفه اؤیرنمگین واجیب‌لیگینی دینی باخیمدان اساس‌لاندیرا بیلمیشدیر. همچنین ابن رشد دینله فلسفه آراسیندا ظاهیراً ضیدیت‌لرین اولدوغونو ایثبات‌لاماغا جهد گؤسترمیشدیر. تک حقیقت ایدئیاسیندان چیخیش ائدن فیلوسوف ایضاح ائدیردی کی، فلسفی بیلیک‌لرله وحی بیلیک‌لر آراسینداکی فرق‌لر حقیقتی ایفاده‌ده ایستیفاده ائدیلن واسیطه‌لرین موختلیف‌لیگی ایله علاقه‌داردیر. دین و فلسفه تک حقیقتی ایفاده ائتسه‌لر ده، حقیقتی ایضاح و درکده عقلی سویّه لرین موختلیف‌لیگی اونلارین آراسیندا فرق‌لرین یارانماسینا سبب اولور. پروبلمی حلّ ائتمک مقصدیله ابن رشد وحی‌له عاغلین موقاییسه‌سینی آپاریر. اینسان عاغلینین حقیقتی موختلیف اوصول‌لارلا قاورادیغینی دئین فیلوسوف فلسفه‌نی همین اوصول‌لاردان بیری حساب ائدیر، قورانین دا بونو تصدیقله‌دیگینی بیلدیریر. ابن رشد یارادیجی‌لیغیندا اینسان‌لار دوشونمه و درک‌ائتمه باخیمیندان اوچ قروپا بؤلونور: آ) راسیونال دلیل‌لردن (بورهان) ایستیفاده ائتمکله حقیقته جان آتان‌لار؛ ب) دیالکتیک تفکّور (جدل) اساسیندا حقیقتی اؤیرنن‌لر؛ ج) باشقالاریندان دینله‌مه یولو ایله بیلیک الده ائدن‌لر. قورانین  " اینسان‌لاری حیکمتله (توتارلی دلیل‌لرله)، گؤزل اؤیود-نصیحتله ربّی‌نین یولونا دعوت ائت، اونلارلا ان گؤزل صورتده موباحیثه  ائت " آیه‌سینی میثال گتیرن ابن رشد یوخاریداکی قروپ‌لاشدیرمانی دینی 145 متن‌لرله اساس‌لاندیرماغا چالیشیر. عومومی گؤتوردوکده، ابن رشدون اثرلرینده عاغیللا موقاییسه‌ده وحی‌یه اوستون‌لوک تانینیر. عاغیل بورهانا – راسیونال دلیل‌لره اساس‌لانیر، وحی ایسه، آیدن ده گؤروندوگو کیمی، عاغیلا، خیالا و حیس‌ّلره موراجیعت ائدیر. دئمه‌لی، قوران حقیقتین اینسان‌لارا راسیونال دلیل‌لرله – حیکمتله (فلسفه) چاتدیریلماسینی تصدیق‌له‌ییر. ابن رشد محمد پئیغمبرین بوتون بشریته گؤندریلمه‌سی فاکتینی میثال گتیرمکله ایدیعالارینی ساغلام اساس‌لار اوزرینه قالدیرماغی دوشونور؛ مادام کی پئیغمبر هر کسی حقیقتله تانیش ائتمک اوچون گؤندریلیب، ائله ایسه اونون قویدوغو قایدا-قانون‌لار (شریعت) آللاها (حقیقت) آپاران بوتون یوللاری، واسیطه‌لری احاطه ائدیر. " ...شریعتین مقصدی حقیقته دایر بیلیک‌لری اؤیرتمکدیر. اؤیرتمک ایسه ... تصوور و ایقرارلا مومکوندور. اگر شریعتین اساس مقصدی (حقیقته دایر بیلیک‌لری) هر کسه اؤیرتمکدیرسه، اوندا او، بوتون تصوور و تصدیق واسیطه‌لرینی احتیوا ائتمه‌لی‌دیر"  – دئین ابن رشد دینله فلسفه‌نین بیر-بیرینه ضید اولمادیغینی بیر داها ثوبوتا یئتیرمیش اولور.
متن لرین یوروملانماسی حاقیندا
ابن رشدون فلسفه‌نی مودافیعه  ائدن مؤوقعیی اونون تأویل (یوروم) تعلیمینده ده حیسّ اولونور. ابن رشد بئله بیر مودعا ایله چیخیش ائدیر کی، عقیده مسله‌لریندن بحث ائدن بعضی دینی متن‌لرین یوزولماسی دین و فلسفه‌نین  " راضی‌لاشمادیغی "  مؤوضولاردا وحی‌له ذکانین  " همرأی‌لیگی "ینی تأمین ائده بیلر. همچنین تأویل تعلیمی  " کوتله "  و " سئچیلمیش‌لر "  تصنیفینده فیلوسوف‌لار صینفی نه ایمتیاز تانیماق مقصدی داشیییردی. ابن رشدون اثرلرینده دینین فلسفی مسله‌لره موناسیبتی آشاغیداکی شکیلده تصویر اولونوب: – ائله فلسفی مسله‌لر واردیر کی، دینده بو باره ده هئچ نه دئییلمیر؛ – بعضی مسله‌لرده دینین مؤوقعیی فلسفه‌نین مؤوقعیی ایله اوست-اوسته دوشور؛ – دینی متن‌لر و فلسفی تعلیم‌لر بیر سیرا مسله‌لرده فرقلی مؤوقع‌لردن چیخیش ائدیر.
اگر شریعتده بو و یا دیگر مسله حاقیندا هئچ نه دئییلمه‌ییبسه، اوندا فلسفی بیلیک‌لره موراجیعت اولونمالی‌دیر. ابن رشد بو یئرده حوقوق‌شوناس‌لارین فیقهی موقاییسه (قیاس) اساسیندا بیلیک‌لر تأسیس ائتدیگینی، یعنی ایجتیهادی میثال گؤستره‌رک، فلسفی اوصول‌لارلا دا عئینی شئیی ائتمگین مومکون‌لوگونو قئید ائدیر. اگر دین و فلسفه هر هانسی مسله‌ده عئینی مؤوقعدن چیخیش ائدیرلرسه، بو اونلارین تک حقیقتی ایفاده ائتدیکلرینی گؤستریر. موعین مؤوضولاردا دینله فلسفه‌نین عکس‌لیگینه گلینجه، ابن رشد تاویل تعلیمینه سؤیکنه‌رک  " عئینی آنانین ایکی سودامر قیزی "‌نی (72، 115) اورتاق مخرجه گتیریر. فیلوسوفا گؤره، " ...هر هانسی بیر مسله ده دینی بیلیک‌لر و بورهانین (راسیونال دلیل‌لرین) گلدیگی نتیجه‌لر بیر-بیرینه ضید اولدوقدا ...تک چیخیش یولو دینی بیلیک‌لرین یوزولماسی‌دیر "  (81، ییرمی، 260). ابن رشد موسلمان حوقوق‌شوناس‌لاری‌نین آیه‌لری یوزمالارینی دلیل گؤستره‌رک قئید ائدیر کی، فیلوسوف‌لار دا بونو ائتمک حوقوقونا صاحیبدیر. آما تأویل مورکّب عملیات اولدوغو اوچون عرب دیلی‌نین قراماتیک قایدا-قانون‌لارینا دریندن بلد اولماغی، بو و یا دیگر سؤزون، جومله‌نین ظاهیری معناسینی متافوریک اوصول‌لارلا دییشدیرمگی طلب ائدیر (72، 76)، دئمه‌لی، اونونلا آنجاق  " سئچیلمیش‌لر "  – فیلوسوف‌لار مشغول اولا بیلرلر.
بو سطیرلردن او نتیجه‌نی چیخارا بیلریک کی، دینه ضید فلسفی بیلیک‌لره اعتیماد گؤسترمک اولماز. ابن رشد قورانداکی  " موتشابه "  (چتین آنلاشیلان، دقیق معناسی بیلینمه‌ین) و  " مؤحکم "  (معناسی آیدین، حؤکمو بللی) آیه تیپ‌لرینی باشا دوشمک باخیمیندان اینسان‌لاری ایکی قروپا آییریر. بئله کی عادی اینسان‌لار شرح ائدیلمه‌سی مومکون آیه‌لری یوزمامالی، ائلم اهلی‌نین تأویل (یوزما) اساسیندا گلدیگی نتیجه‌لرین ظاهیری طرفینه فیکیر وئرمه‌لی‌دیرلر. یوزولماسی مومکون آیه لری یالنیز بورهان صاحیب‌لری – فیلوسوف‌لار تأویل ائده بیلرلر. فیلوسوف‌لار دا اؤز نؤوبه‌سینده تأویل ائتدیکلری آیه‌لرین گیزلی مضمونونو خالق کوتله‌لرینه (عاوام جاماعاتا) آچیقلاماقدان چکینمه‌لی‌دیرلر. دئمه‌لی، قوران گئنیش کوتله‌یه، فلسفه ایسه سئچیلمیش‌لره خطاب ائدیر. بئله باشا دوشوروک کی، ابن رشد اینسان‌لاری  " سئچیلمیش‌لر "  و " کوتله‌لر "‌ه آییرماقلا دین و فلسفه آراسیندا اویغون‌لوق یاراتماغی مقصد گودموشدور.
تاثیرلری
میصیرلی تدقیقاتچی زینب محمود الخضیری یازیر: " ابن رشدون دین و فلسفه آراسیندا اویغون‌لوق تاپماق پروبلمینه حصر ائدیلمیش فلسفی تعلیمی‌نین تدقیق ائدیلمه‌سی نتیجه‌سینده یارانان منظره بودور کی، او، دینی و فلسفی تظاهور فورمالارینا صاحیب تک حقیقت ایدئیاسینا اینانیردی "  (166، 134). ابن رشدون سؤزوگئدن ایدئیانین مؤلیفی اولمادیغینی ایدیعا ائدن تدقیقاتچی‌لار دا (هنری کوربن، ائ. رنان و س.) واردیر. بیز ده بئله حساب ائدیریک کی، ابن رشد ایکیلی حقیقت ایدئیاسی‌نین مؤلیفی دئییلدیر. ایدیعامیزی اساس‌لاندیرماق اوچون اوّلجه ایکیلی حقیقتین نه اولدوغونو ایضاح ائتمه‌لیییک. ایکیلی حقیقت فلسفه و ایلاهیات حقیقت‌لری‌نین قارشی‌لیقلی صورتده بیر-بیریندن آسیلی اولماماسی باره ده اورتا عصرلرده مئیدانا چیخمیش ایدئیادیر (3، 177). گئنیش معنادا، ایکیلی حقیقت بو و یا دیگر مسله اطرافیندا فلسفه‌نین گلدیگی نتیجه‌لرین مؤعتبرلیگی ایله یاناشی، دینین ده همین مسله حاقیندا تقدیم ائتدیگی مودعالارین دوزگون‌لوگونو قبول ائتمک،  " آللاهین کلامینی ارسطونون ایدئیالاری ایله عئینی‌لشدیرمک " دیر (47، 62). گؤسترمیشدیک کی، ابن رشد یارادیجی‌لیغیندا دین و فلسفه واحید حقیقتی ایفاده ائدن آیری-آیری ساحه‌لر کیمی نظردن کئچیریلیر. بونونلا علاقه‌دار اولاراق پروبلمی آشاغیداکی کیمی قویماق اولار: ابن رشد طرفیندن دین و فلسفه‌نین حقیقتی ایفاده ائدن آیری-آیری ساحه‌لر کیمی نظردن کئچیریلمه‌سی ایکی حقیقتین مؤوجودلوغو معناسینا گلیرمی؛ اگر حقیقت ایکی‌دیرسه، اوندا اونلار بیر-بیری‌نین عئینی، یوخسا عکسی‌دیر؛ اگر بیر-بیری‌نین عکسی‌دیرسه، اوندا ایکی ضیدیت تک حقیقتی نئجه ایفاده ائده بیلر؛ یوخ، بیر-بیری‌نین عئینی‌دیرسه، نه اوچون فرقلی فورمالاردا تظاهور ائدیر؟ بو سوال‌لاری عقلی ایرادین ایفاده سی حساب ائتمکله یاناشی، اونلاری جاواب‌لاندیرماماق حوقوقونا صاحیب اولدوغوموزو بیلدیریریک. چونکی ابن رشدون فلسفی اثرلرینده بو سوال‌لاری دوغوراجاق نوانس‌لار مؤوجود دئییلدیر؛ ابن رشد فلسفه و دینی عئینی حقیقتین ایفاده واسیطه‌لری حساب ائتمیش، بو واسیطه‌لرله کسب ائدیلن بیلیک‌لرین بیر-بیری ایله ضیدیت تشکیل ائتمه‌دیگینی گؤسترمکله  " حقیقت حقیقته عکس دئییلدیر "  نتیجه‌سینه گلمیشدیر (72، 75).
اثرلری
ابن رشد طیبه عایید  " کولّیات "  آدلی انسیکلوپدیک اثر یازمیش، سونرالار بو اثر لاتین دیلینه ترجومه ائدیله‌رک (Colliget) اوزون مودّت اورتا عصرلر اوروپا بیلیم‌یوردلاریندا تدریس اولونموشدور. بوندان علاوه  ابن رشد آنتیک دؤور یونان طبیبی جالینوسون اثرلریندن عیبارت مونتخابات حاضیرلامیش و ابن سینانین " قانون فی الطب"  (طبابت قانون‌لاری) اثرینه شرح یازمیشدیر.