cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تنگری‌چیلیک
يئرآلتی عالمی (يئرلیک)
يئرآلتی عالمین حاکمی ائرلیک خاندیر. ائرلیک خان تانری‌نین اوْغلو حساب اوْلونور. يئرآلتی عالمده يئنیدن دوْغولماغی گؤزله‌ين رۇحلاری‌دا ائرلیک خان ایداره ائدیر. خسته بیر اینسانین سۆنئ رۇحو اؤلمزدن اؤنجه يئرآلتی عالمه گئدردیسه، شامان ائرلیک خانلا تماس قۇراراق اوْنو يئنیدن گئری قايتارا بیلردی. اگر شامان بۇنو حیاتا کئچیره بیلمسه خسته اؤلوردو.
گؤی عالمی
گؤی عالمی‌نین‌ده يئر عالمینه بنزرلیکلری اوْلسادا، بۇ عالمده ياشايان وارلیقلارین رۇحلاری اوْلمور. بۇ عالم يئردن داها آيدینلیقدیر. بعضی روايتلره گؤره بۇ عالمین يئددی گۆنشی واردیر. يئرده‌کی شامانلار بۇ عالمه سياحت ائده بیلیردی. بۇ عالمده ساغلام و طبیعیلیگینی قوْرويوب ساخلامیش طبیعت واردیر. بۇرادا ياشايان وارلیقلار اجدادلاری‌نین عادتلریندن هئچ واخت يايینمامیشلار. بۇ عالم تانری‌نین باشقا بیر اوْغلو حساب اوْلونان اۆلگه‌نین حمایه‌‌سینده‌دیر.
بعضی گۆنلرده گؤی عالمی‌نین قاپیلاری آچیلیر و ایشیغی بۇلودلارین آراسیندان پاریلدايیر. اینانجا گؤره بۇ آنلار شامان دۇعالاری‌نین ان تأثیرلی اوْلدوغو آنلار حساب اوْلونور. شامان گؤی عالمینه اوْلان خيالی سياحتینی بیر قۇشون، مارالین، آتین بئلینده يا دا بۇ حئیوانلارین جیلدینه گیره‌رک حیاتا کئچیریر.
تئنقریچی‌نین دۆنيايا ياناشماسی
تئنقریچیلره گؤره دۆنيا ساده‌جه اۆچ اؤلچولو بیر يئر دئيیل، عئینی زاماندا دايانمادان دؤنن بیر چئوره‌دیر. هر شئی بۇ چئوره‌نین ایچینه باغلیدیر. بۇ چئوره دايانمادان کؤهنه‌لیر و يئنیله‌نیر. دۆنيانین اۆچ اؤلچوسو گۆنشین حرکتی، دايانمادان حرکت ائدن فصیللر و بۆتون وارلیقلارین اؤلوموندن سوْنرا يئنیدن دوْغولان رۇحلاردان عبارتدیر.
اینسانلارین اۆچ رۇحو
تئنقریچیلیکده اینسانلار و حئیوانلارین بیردن چوْخ رۇحا صاحب اوْلدوغونا اینانیلیر. عمومیلیکده اینسانین اۆچ رۇحا صاحب اوْلدوغو قبول اوْلونور، آمّا رۇحلارین آدلاری، خۆصوصيتلری و سايلاری فرقلی توْپلوملاردا مۆختلیفلیک گؤستره بیلیر. بۇنا اؤرنک اوْلاراق سیبیرین شیمالیندا ياشايان مغول خالقلاریندان بیری اوْلان ساموْدیلرین قادینلارین دؤرد، کیشیلرین ایسه بئش رۇحا صاحب اوْلدوغونا ایناندیغینی گؤسترمک اوْلار.
رۇح نوْعلاری
بۇنلاردان باشقا پوْلسئن و هۇلتکراتز توْپلومدان توْپلوما ديَیشن قیسمت رۇحو، قوْرويوجو رۇح و اۇشاق رۇحو اینانجی حاقیندادا ایضاح وئرمیشدیلر. اینانجا گؤره يئنی آنادان اوْلان اۇشاغین آمی رۇحو اوْلور و اۇشاق بیر ياشینا کئچدیکدن سوْنرا بۇ رۇح ارگن رۇحونا چئوریلیر. عئینی زاماندا بیر توْپلوما عاید اوْلان اینسانلارین کوْللئکتیو رۇحا صاحب اوْلدوقلارینا اینانیلیر. کوْللئکتیو رۇح اینانجی عئینی نؤعه عاید اوْلان حئیوانلارا دا عاید اوْلونور. یعنی عئینی نؤعه عاید اوْلان حئیوانلارین بؤيوک بیر عمومی رۇحا باغلی اوْلدوقلارینا اینانیلیر.
رۇح آدلاری
تۆرک و مغوللاردا اینسان رۇحلاری اۆچون بیر چوْخ فرقلی آدلار ایشله‌نیر. بۇنا باخماياراق بۇنلارین خۆصوصيتلری و معنالاری هله‌ده تام آراشدیریلمايیب. تۆرکلرده اؤزوت، سۆنئ، قۇت، سۆر، سالکین، تین، کؤرمؤس، يۇلا، موْنقوْللاردا ایسه سۆنئسون، آمین، قۇت و سۆلده کیمی رۇح آدلاری واردیر.
ژان-پوْل رۇ بۇ رۇحلاردان باشقا اۇيغورلارین بۇددیست اوْلدوقلاری دؤورلریندن قالمیش يازیلاردا آدی کئچن اؤزقوْناق رۇحونا دقتی چکیر.
آراشدیرمالار آپارماق اۆچون مغولیستانا گئدن و سوْنراکی حیاتینی تئنقریچیلیيه حصر ائتمیش جۇلیا ستیوارد تئنقریچیلیک حاقیندا يازدیغی مقاله‌لریندن بیرینده رۇح اینانجینی بئله ایضاح ائتمیشدیر:
حئیوانلارین ایکی رۇحو واردیر. حئیوان اؤلدوکدن سوْنرا بۇ رۇحلاردان بیری يئنیدن دۆنيايا قايیدیر، دیگری ایسه طبیعته قاریشیر. اینانجا گؤره حئیوانلار دا يئنیدن دیریله بیلن بیر رۇحا صاحب اوْلدوقلاری اۆچون اوْنلارا قارشی ياخشی داورانماق، اذیت وئرمه‌مک لازیمدیر.
قۇت، تانریقوت و ایدوک
قۇت تانری‌نین تکجه حؤکمدارلارا وئردیگی گۆجلو رۇحدور. تانری بۇ رۇحو بیر خاقانا لايیق بیلدیکده وئریر و يئنه گئری آلا بیلیر. بۇ رۇحا صاحب اوْلان خاقانلار تانریقوت تیتولونو داشیيیر.
ایدوک اۇمايین، يئر-سۇلارین و بعضی دیگر دیشی جینسلی مقدس وارلیقلارین آدلارینا ائدیلن بیر علاوه‌‌دیر و هله‌ده يئترلی قدر آراشدیریلمامیشدیر. ژان-پوْل رۇ بئله حساب ائدیر کی، ایدوک قۇت آنلايیشی‌نین دیشی جینسلی وارلیقلارا تطبیق اوْلونان بیر واریانتیدیر.
تانری‌نین يانینداکی دیگر مقدس وارلیقلار
تئنقریچیلیکده اجدادلارین مقدس سايیلماسی، حتی بعضی بؤيوک حؤکمدارلارین اؤلوملریندن سوْنرا تانری اوْلاراق قبول ائدیلمه‌سی سببی ایله قبیله‌دن قبیله‌يه فرقلیلیکلر واردیر. بۇ سببدن‌ده تئنقریچیلیکدن دانیشدیقدا بیر عمومیلشدیرمه آپارماق مۆمکون دئيیلدیر. مثلا آلتای بؤلگه‌سینده چوْخ اؤنملی بیر تانری حساب اوْلونان قاراخان اوْغوز خانین آتاسی حساب اوْلونور. ماجار تدقیقاتچیلار بئله حساب ائدیر کی، ماجارلاردا تانری معناسینا گلن ایستن سؤزو ایستمی خاقانین اؤلوموندن سوْنرا تانریلاشدیریلماسی سببیندن ایشله‌دیلمیشدیر.
تئنقریچیلیگین موْنوْتئیست بیر دین اوْلوب-اوْلماماسی حاقیندا فرقلی ياناشمالار اوْلدوغو اۆچون بۇ مقدس وارلیقلارین تانری يوْخسا گۆجلو رۇحلار اوْلاراق قبول ائدیلمه‌سی حاقیندا يئکون بیر دۆشونجه يوْخدور.
کولینتس
کولینتس (چک‌جا: Kolinec) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۴۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۴۵۴ نفر ایمیش و پلزن اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
تنگری‌چیلیک
ان مشهور مقدس وارلیقلار
تئنقریچیلیيه اینانیلان بؤلگه‌لرده تانریدان سوْنرا مۆقدس حساب اوْلونان ان مشهور وارلیقلار بۇنلاردیر:
زنئیمنکا، روسیه
زنئیمنکا، روسیه (Znamenka, Znamensky District, Tambov Oblast Знаменка) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر
تنگری‌چیلیک
سیبیر تۆرکلرینده
حال حاضیردا ياکوتلار و آلتايلیلار ان مشهور مقدس وارلیقلاردان باشقا آشاغیداکی مقدس وارلیقلارا دا اینانیرلار:
کولینتس
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
نیسکالی، رزرویشن
نیسکالی، رزرویشن (اینگیلیسجه:Nisqually Reservation ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۷۵ نفر ایمیش و ۷٫۱ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و واشینقتون ایالتینده یئرلشیب.
تنگری‌چیلیک
طبیعت رۇحلاری
thumbnail|300px|شامان پالتاری.
تئنقریچیلیک اینانجینا گؤره طبیعت رۇحلارلا دوْلودور. بۇ رۇحلار مؤوجود اوْلدوقلاری يئره و خۆصوصيتلرینه گؤره قروپلارا آيریلیرلار. اوْنلارین آدلاری تئنقریچیلیيه اینانان توْپلوملارین فرقلی لهجه و دیللرینه گؤره مۆختلیفلیک گؤستره بیلیر. عمومیلیکده گؤتوردوکده طبیعت رۇحلارینی ایکی بؤيوک قروپا آيیرماق اوْلار:
نیسکالی، رزرویشن
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تنگری‌چیلیک
طبیعت رۇحلاری
رافائل بئزئرتینوْو يازدیغی تئنقریزم: تۆرکلرین و موْنقوْللارین دینی کیتابیندا تۆرکلرین ایناندیغی 17 مقدس وارلیغین و مغوللارین ایناندیغی 99 گؤی رۇحو و 77 يئر رۇحونون بیر-بیرینه عکس موْقعیتده دۇردوقلارینی بیلدیریر. بۇندان باشقا رافائل بئزئرتینوْو تانری ایله علاقه‌‌لی اوْلاراق ایشله‌دیلن گؤی سؤزونون گؤی رۇحونا صاحب اوْلدوغونا اینانیلان وارلیقلارا علاوه‌‌ اوْلوندوغونا دقتی چکیر. گؤی سؤزو آت، قوْچ، بۇغا، مارال، ایت و قۇرد کیمی بعضی جانلیلارین آدلارینا دا علاوه‌‌ اوْلونور. بۇ حئیوانین رنگینه گؤره يوْخ، اوْنون گؤيه عاید اوْلماسینی بیلدیرمک اۆچون ائدیلیر.
مغوللاردا تانری‌نین يانیندا ان گۆجلو مقدس وارلیقلار گؤيون آيری موْقعلرینده اوْلدوغونا اینانیلان دؤرد قۆدرتلی گؤي رۇحودور. مغوللار بۇنلارین آدلارینا تئنقئر، یعنی گؤی سؤزونو علاوه‌‌ ائدیر:
مغوللارین اینانجینا گؤره بۇ گؤی رۇحلاری چوْخ گۆجلودور و هئچ نه‌دن تأثیرلنمیرلر. شامانلار تکجه اوْنلاردان آيینلرده کؤمکچی اوْلمالارینی خواهیش ائده بیلرلر. بۇ رۇحلاردان باشقا چوْر، اوْزوْر، اوْنقوْن، کؤرمؤز و بۇرخان رۇحلاری‌دا واردیر.
مقدس داغلار، گؤللر و آغاجلار
تئنقریچیلیيه اینانانلارین طبیعته قارشی بؤيوک بیر حؤرمتی واردیر. چۆنکی طبیعت رۇحلارلا دوْلودور. بؤيوک بیر داغین، گؤرکملی بیر ياشلی آغاجین، بیر گؤلون يا دا وحشی حئیوانین رۇحو، دوْلايی يوْللادا شخصیتی واردیر. اینسان طبیعتدن ساده‌جه اؤزونه و عائله‌‌سینه بس ائدن قدرینی آلا بیلر. ایسرافچیلیق ائتمک تانرینی و يئر-سۇلاری غضبلندیریر. اگر بیر اینسان طبیعتدن نَيیسه الده ائده بیلیرسه، بۇ طبیعت رۇحلاری‌نین راضیلیغی ایله مۆمکون اوْلور. بۇ سببدن ده اینسانلار اوْنلارا قارشی میننتدار اوْلور.
چینین تانق دؤوروندن قالدیغی حساب اوْلونان کؤچ داستانیندا تۆرکلر قێرخ نسیلدن بری مقدس حساب اوْلونان و اوْندان گۆج آلدیقلاری قۇتلو قايانی چینلیلره وئریرلر. داستانا گؤره بۇندان سوْنرا گؤی آنیدن ساری رنگه بۆرونور، قۇشلارین و طبیعتده‌کی دیگر جانلیلارین سسلری کسیلیر. بوْزقیرلار سارالیب سوْلماغا باشلايیر. تۆرکلرین و سۆرولری‌نین آراسیندا يوْلوخوجو خسته‌لیکلر يايیلماغا باشلايیر و يئر-سۇلارین "کؤچ" سسی هر يئرده عکس اوْلونور. يئر-سۇلار بۇ شکیلده اوْنلارا خيانت ائدن تۆرکلری اؤلکه‌لریندن قوْواراق جزالاندیرارلار.
داغ رۇحلاری‌نین چوْخ گۆجلو اوْلدوقلارینا اینانیرلار و برکت اۆچون اوْنلارا دۇعا ائدیرلر. هر تانریچی خالق ياشادیغی بؤلگه‌نین ان يۆکسک داغینا خطاب ائدیر. بئله‌لیکله اۇراسیادا يئرلشن بعضی يۆکسک داغ آدلاری بۇ اینانجی اؤزونده مۆحافیظه‌‌ ائده بیلمیشدیر. بیر داغ رۇحونا ائدیلن دۇعا، اوْبايا ایستیقامتلندیریلیر. بۇ اوْبا داغین ياخینلاریندا يئرلشن و اوْ داغی تمثیل ائدن 2-3 متر يۆکسکلیگینده بۇداقلاردان عبارت اوْلان بیر يێغیناقدیر. اوْنون يانیندان کئچن بیر شخص اطرافیندا اۆچ دفعه‌‌ دوْلانیر و سوْندا اوْبانین تپه‌سینه بیر داش قوْيور. اینانجا گؤره بئله ائدیل‌دیکده يوْلونون داوامی اۆچون اۇغور و اؤزو اۆچون گۆج وئریلیر.
پیکریک اسید
پیکریک اسید (Picric acid، Тринитрофенол، حمض البيكريك) بیر شیمیایی ماده. رنگ‌سیز، ساریٛ رنگ‌لی و  برک جیسم حالتینده تاپیلار. فنول  کیمی تانینیر.
تنگری‌چیلیک
بعضی مقدس داغلار و گؤللر
تانری داغلاری — تيان-شان داغلاری کیمی ده تانینیر.
پیکریک اسید
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Picric acid»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تنگری‌چیلیک
عهد و قۇربان عادتلری
تئنقریچیلیکده ایکی نوْع قۇربان واردیر؛ قانلی قۇربان و قانسیز قۇربان:
پیکریک اسید
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
تنگری‌چیلیک
قدیم تۆرکلرده جنازه مراسیملری
تئنقریچیلیکده اینسانلارین بیردن چوْخ رۇحا صاحب اوْلدوغونا اینانیلماسی و بۇ رۇحلارین فرقلی خۆصوصيتلری اوْلدوغونا اینانیلماسی سببیندن دؤور و بؤلگه‌لردن آسیلی اوْلاراق فرقلی جنازه مراسیملری مؤوجود اوْلموشدور.
ژان-پوْل رۇ بئله حساب ائدیر کی، قدیم چین منبع‌لرینده اۇسانلارین اوّللر جنازه‌لرینی ياندیرماقلاری، سوْنراکی دؤورلرده ایسه دفن ائتدیکلری ایله باغلی دلیللر واردیر. بعضی باشقا منبع‌لره گؤره دفن اوْلوناجاق جنازه‌لر اۆچون يئرین سئچیلمه‌سینده آخار سۇيون اوْلماسینا اؤنم وئریلیر. بئله اوْلماسیندا بدنین خاریجینده آخار سۇ ایله حرکت ائده بیلن سۆنئ رۇحونون نظره آلینا بیله‌جه‌يینه دقت يئتیرمک مۆمکوندور. دیگر منبع‌لرده ایسه مزارلارین يئری سئچیلرکن يۆکسک تپه‌لرین سئچیلمه‌سینه اؤنم وئریلمه‌سیندن بحث اوْلونور کی، بۇ دا گؤيه داها ياخین اوْلدوغو اۆچون نفس رۇحونون نظره آلینا بیله‌جه‌يینه دقته چکیر.
محمود کاشغرلی دا قدیم تۆرکلرین دفن عادتلری ایله باغلی چوْخ فايدالی بیلگیلر وئرمیشدیر. اوْ، سادالانان عادتلرله ياناشی آغاجلارین اۆستونده سرگیلنن جنازه‌لرین اوْلدوغونو و اؤله‌نین ياخینلاری‌نین دێرناقلاری و بێچاقلارلا اؤزلرینه ضرر وئرمه‌سیندن بحث ائدیر. جنازه مراسیملرینده خۆصوصیله اۆزلرینی يارالايیب قان گلمه‌سینی تامین ائتمه‌يه اؤنم وئریلمیشدیر. چۆنکی گؤز ياشلاری‌نین قانلا قاریشاراق آخماسی‌نین درین معناسی واردیر. جنازه چێخان ائودن قێرخ گۆن مدتینده هئچ نه آلینمیر و اوْرا هئچ نه وئریلمیر. حتی بعضی توْپلوملاردا قێرخ گۆن بوْيونجا اؤله‌نین آدی چکیلمیر. عکس حالدا اؤله‌نین رۇحونون ائوی ترک ائتمه‌يه‌جه‌يینه و گئتمه‌لی اوْلدوغو يوْلو تاپا بیلمه‌يه‌جه‌يینه اینانیلیر.
ژان-پوْل رۇ تۆرکلرین و موْنقوْللارین قدیم دینی کیتابیندا يازیردی:
ائمئل ائسین تۆرکلرده مادی مدنیتین مئيدانا گلمه‌سی کیتابیندا يازیردی:
تئنقریچیلیکده دین خادیملری: شامان و باخشی
تئنقریچیلیک اینانجیندا شامان مقدس بیری حساب اوْلونمور. رۇحلارلا باغلیلیق قۇرا بیلدیگی اۆچون اوْنا حؤرمت بسله‌يیرلر. بۇ سببدن ده دیگر دینلرده‌کی کیمی دین خادیملری‌نین فۇنکسیالاری ایله قارشیلاشدیریلماسی دوْغرو دئيیل. شامانین ان اؤنملی وظیفه‌‌سی پوْزولان طرازلیغی يئنیدن برپا ائتمک و خسته‌لری ساغالتماقدیر. اینسانلارین گۆنده‌لیک عبادتلری اۆچون بیر شامانا احتیاج يوْخدور.
بعضی شامانلار داها گۆجلو رۇحلارلا علاقه‌‌ قۇرا بیلیر و دیگر شامانلاردان گۆجلو اوْلور. آغ و قارا شامانلار واردیر. بۇنلارین وظیفه‌‌لری و باجاریقلاری فرقلیدیر. آغ شامانلار گؤيه باغلی رۇحلارلا، قارا شامانلار ایسه يئر و يئرآلتی عالمه باغلی رۇحلارلا علاقه‌‌ قۇرا بیلیرلر. شامانلارین پالتارینا مانياک دئيیلیر. شامانلارین مانياغیندان آسیلمیش اوْنا گۆج وئرن و پیس رۇحلاردان قوْرويان چوْخلو اشيالار واردیر.
شامانلارین اوْدلا تمیزلنمه‌سی
تۇوالی قادین شامان آلوْو آيینینده. تۇوالیلاردا بۇ عنعنه‌‌ هله‌ده وارلیغینی قوْرويور. ژان-پوْل رۇ تۆرکلرین و مغوللارین قدیم دینی کیتابیندا يازیردی:
شامانلارین طبیعته وئردیکلری اؤنم
ژان-پوْل رۇ تۆرکلرین و مغوللارین قدیم دینی کیتابیندا يازیردی:
شامانلارین مئتوْدلاری
چین منبع‌لرینه گؤره مرکزی آسيادا شامانیزمین بۆنؤوره‌سی گؤي تانری، گۆنش، يئر-سۇ، اجدادلار و اوْجاق کۇلتلاریدیر. بۇ کوْنتئکستده مرکزی آسيادا شامانیزم اینانجی‌نین اساسینی اینسان و طبیعتین بیرلیک، برابرلیک و اۇيغونلاشما دۆشونجه‌سی تشکیل ائدیر.
ژان-پوْل رۇ تۆرکلرین و مغوللارین قدیم دینی کیتابیندا يازیردی:
کۆلک تايی و بۇيانهیشیق
تئنقریچیلیک عنعنه‌لری‌نین جانلی قالدیغی مغولیستاندا اینسانلارین شخصی گۆجو کۆلک تايی اوْلاراق آدلاندیریلیر. کۆلک تايی‌نین گۆجو اینسانین دۆنياسینی طرازلیقدا تۇتماسی ایله باغلیدیر. چوْخ گۆجلو کۆلک تايی اینسانین تۇتارلی منطیقه صاحب اوْلماسینی، داخیلی گۆجون خاریجه عکس اوْلونماسینی و هر زامان دۆزگون قرارلار وئرمه‌سینی تامین ائدیر. اگر اینسان گۆجوندن پیس نيتلر اۆچون ایستیفاده ائدیب طرازلیغی پوْزسا اوْنون کۆلک تايی ضعیفله‌ير. بئله‌لیکله کارما فلسفه‌سینده اوْلدوغو کیمی پیسلیک ائدن اینسانلارین اؤزلرینه ده ضرر وئردیگینه اینانیرلار.
اینانجا گؤره کۆلک تايی هر گۆن ائدیله بیلن کیچیک تطبیق ائتمه‌لرله گۆجلندیریله بیلر. ديَرلی ایچکیدن گؤيون دؤرد بیر يانینا چیله‌مک، تانريا، يئره و اجدادلارا قۇربان وئرمک و دۇعا ائتمک بۇنا اؤرنک اوْلا بیلر.
بۇيانهیشیق يا دا قێساجا بۇيان آنلايیشی دا کۆلک تايینا بنزر آنلايیشدیر. بۇيانهیشیق اینسانین داورانیشلاری ایله گۆجله‌نیر يا دا ضعیفله‌يیر. قاداغالارا دقت يئتیرمه‌دیکده، اجدادلارا حؤرمتسیزلیک ائدیل‌دیکده و لازیم اوْلمادیغی حالدا حئیوانلاری اؤلدوروب طبیعته ضرر وۇردوقدا طبیعتده‌کی رۇحلار غضبله‌نیر و اینسانین بۇيانی ضعیفله‌يیر. کۆلک تايیندان فرقلی اوْلاراق بۇيان داها چوْخ اجتماعی انرژی منبعی اوْلاراق قبول اوْلونور. بیر توْپلوما عاید اوْلان شخصین ائتدیگی سهوله همین توْپلومون بۇيانی دا ضعیفله‌يیر. بۇ سببدن اینسانلار بیر-بیرلرینه قارشی سهو ائتمه‌مه‌يه دقت ائدیرلر. توْپلومون بۇيانینی گۆجلندیرمک اۆچون شامان طرفیندن حیاتا کئچیریلن مراسیملر تشکیل اوْلونور.
کۆلک تايی و بۇيان اینانجلاری اینسانلارین بعضی قايدالارا رعايت ائده‌رک بیر-بیرلری و اطرافی ایله ياخشی ياشامالارینی تامین ائدیر.
علم
اوْرتا عصرلرین تۆرک تدقیقاتچیسی محمود کاشغرلی اوْن بیر عصرده تاماملادیغی دیوان لغات الترک اثرینده تئنقریچیلیگی آراشدیرماق اۆچون قيمتلی منبع‌دیر. اؤزو مۆسلمان اوْلان محمود کاشغرلی کافیرلر دئيه آدلاندیردیغی تئنقریچیلیک اینانجی ایله ياشايان تۆرکلرین ائتدیکلرینی بَينمه‌دیگینی هر فرصتده بیلدیرمیشدیر. بۇنا باخماياراق يازمیش اوْلدوغو اثر ایسلامدان اؤنجه‌کی تۆرکلرین ياشايیشینی آراشدیران بۆتون عالیملر طرفیندن ان اعتیبارلی منبع‌ اوْلاراق قبول ائدیلیر.
تک تئنقری آنلايیشی
قدیم تۆرک اینانجی‌نین موْنوْتئیست، يوْخسا پوْلیتئیست بیر دین اوْلماسی ایله باغلی فرقلی دۆشونجه‌لر واردیر. بۇرادا ان اساس مۆباحیثه مسئله‌‌سی تئنقری سؤزونون نه واخت گؤی، نه واخت تانری معناسیندا ایشلنمیش اوْلماغیندادیر. هر ایکی معنادا ایشلننده ده منطیقلی قبول اوْلونماسی مۆمکوندور.
ويانا بیلیم یوردونون بیر مقاله‌سینده قدیم تۆرک اینانجی حاقیندا ایکی دۆشونجه‌نین اوْلدوغو بئله ایفاده اوْلونموشدور:
ژان-پوْل رۇ بۇ مسئله‌‌يه‌ده دیگرلریندن داها چوْخ آيدینلیق گتیرمیشدیر:
چاغداش دؤورده تئنقریچیلیک
شوری داغیلدیقدان سوْنرا رژیمین تضییقیندن قۇرتولموش تۆرک خالقلاری يئنیدن اؤز میلّی کؤکلرینی آختارماغا باشلادیلار. بۇ ایلک اوْلاراق 1990-جێ ایللرده تاتاریستاندا، سوْنرادان رۇسیانین دیگر بؤلگه‌لرینده و قێرغیزیستاندا مۆشاهیده اوْلونموشدور. تاتاریستاندا بۇ حرکاتین آدی اولجه بیزیم يوْل (بیزنئنگ يۇل) اوْلاراق آدلاندیریلسادا، سوْنرادان تئنقریچیلیک آدی داها سێخ-سێخ ایشلنمه‌يه باشلامیشدیر. بیر مدت سوْنرا تئنقریچیلیک خالقین هوسی اوْلماق سرحدلرینی آشمیش، دوْلت طرفیندن‌ده آراشدیریلماغا و اینستیتوتلاری قۇرولماغا باشلانمیشدیر. 1997-جی ایلده قێرغیزیستاندا تانریچی بیر بیرلیک قۇرولموش و گؤسترجیلیلره گؤره 500000 رسمی عضوه صاحبدیر.[20] تئنقریچیلیگین قێرغیزیستانداکی باشقا اؤنملی قۇرومو دا تئنقیر اوْردوْدور. بۇ قۇروم قێرغیز میلّت وکیلی داستان ساریگولوْو طرفیندن قۇرولموش و اؤزو طرفیندن رهبرلیگی حیاتا کئچیریلمیشدیر. بۇ قۇروم همده تئنقریچیلیک اینانجینی آراشدیرما مرکزیدیر. تئنقیر اوْردوْ ایستانبول بیلیم یۇردونون تۆرک دۆنياسی آراشدیرما مرکزی ایله امکداشلیق ائدیر. بۇ قۇرومون تدقیقاتلارینا دیگر تۆرک خالقلاری‌نین دا ماراغی آرتمیش و مرکزی آسیادا تئز-تئز مطبوعاتدا عکسینی تاپمیشدیر.
قازاخیستانین پرئزیدئنتی نۇرسولتان نازاربايئو و قێرغیزیستانین پرئزیدئنتی عسگر آکايئو ائتدیکلری چێخیشلاریندا تئنقریچیلیک اینانجی‌نین تۆرک خالقلاری‌نین اوْرتاق میلّی و عنعنه‌‌وی اینانجی اوْلدوغونو وۇرغولامیشدیر.
تئنقریچیلیگین مغولیستانداکی تشکیلاتی قوْلوْمت شامانیست ایشلر مرکزیدیر. بۇ قۇروم تئنقریچیلیکله باغلی تدقیقاتلار آپارماقلا ياناشی، اینانجی غرب اؤلکه‌لرینده يايماق مقصدی ایله اینگیلیس دیلینده سايت ياراتمیشدیر.
احمد شدید قناوی
احمد شدید قناوی (اینگیلیسجه: Ahmad Shedid Qinawi) (دوْغوم:January 1, 1986 میصر) بیر فوتبالیست. طلائع الجیش فوتبال کولوبو و میصر میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب.
تنگری‌چیلیک
تئنقریچیلیک سؤزونون موختلیف فوْرمالاری
تئنقریچیلیک سؤزو هله‌ده يايیلماق مرحله‌‌سینده اوْلدوغوندان موختلیف فوْرمالارینا راست گلمک مۆمکوندور:
احمد شدید قناوی
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
تنگری‌چیلیک
گؤرونتولر
بؤلمه:دین بؤلمه:تورک تاریخی
آلوورت، ایلینوی
آلوورت (اینگیلیسجه: Alworth, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
رولینز، مونتانا
رولینز (اینگیلیسجه: Rollins, Montana) آمریکانین مونتانا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۸۳ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
لوتوس ایستریقوسوس
لوتوس ایستریقوسوس (Acmispon strigosus، Lotus strigosus، Acmispon strigosus، Acmispon strigosus) بیر نؤع بیتکی.
چاتانیکا، آلاسکا
چاتانیکا، آلاسکا (اینگیلیسجه:Chatanika, Alaska ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۷۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و آلاسکا ایالتینده یئرلشیب.
لوتوس ایستریقوسوس
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Acmispon strigosus»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
چاتانیکا، آلاسکا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chatanika, Alaska»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لوتوس ایستریقوسوس
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:بیتکیلر
Acmispon strigosus
خوی بؤلگه‌سی
خوی بؤلگه‌سی غربی آذربایجان اوستانی نده یئرلشیب. خوی شهری بو بؤلگه‌نین مرکزی دیر.
اینظیباطی بولمه لر
ایرانین اینظیباطی بولمه‌لری اساسیندا، بو شهریستان ۵ بخش، ۱۴ دهیستان و ۴ شهردن تشکیل تاپیب دیر. بونلارین آدلاری بئله دیر:
صفائیه بخشی ایوا اوغلو بخشی خوی شهریستانی‌نین مرکزی بخشی قوطور بخشی
دین و دیل
بو بولگه‌نین اهالیسی عومومیت‌ده تورک دورلر و آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار.
بیرده باخ
ایران توركلری نین یاشایان یئرلری
قایناقلار
بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین بؤلگه‌لری
قمینا ماووقوشچ
قمینا ماووقوشچ (لهیستانجا: Gmina Małogoszcz) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 145.37 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و اشوی‌داشکسیه اوستانیندا یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Małogoszcz»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
یهتیمان
یهتیمان -(Ihtiman) بولغاریستانین صوفیه اوستانیندا یئرلشیب ۲۰۰۱ جی ایلینین نۆفوس ساییمی اساسیندا بۇ شهرین ۱۳۶۱۵ نفر و ۲۰۱۱-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۳۲۹۷ نفر جمیعتی واریمیش. بۇ باخیم‌دان اۆلکه‌نین ۶۱- اینجی شهری سایاگلیر.
قایناق‌لار
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_cities_and_towns_in_Bulgaria "
آختی (هیندوستان)
آختی (هیندوستان)(اینگیلیسجه:Akheti) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
عباس شباویز
عباس شباویز (۱۳۰۸، تهران - ۲۲ آبان ۱۳۸۸، تهران) ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اوْیونجوسودور.
قایناقلار
بؤلمه:ایرانلی کیشی سینماچیلار
لورنس قری
لورنس قری (اینگیلیسجه: Lawrence Gray) آمریکالی اوْیونچو. ۲۸ ژولای ۱۸۹۸ ایلینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۱  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۲ فوریه ۱۹۷۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lawrence Gray»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
ادوارد اشتیفل
ادوارد اشتیفل (Eduard Stiefel) سوئیسلی بیلیم اینسانی. ۲۱ آوریل ۱۹۰۹ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۹  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۵ نوامبر ۱۹۷۸ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اوْ ریاضیات ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Eduard Stiefel»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
دوزولار
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
ماکارکی
ماکارکی (لهیستانجا: Makarki) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانیندا یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Makarki»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پیکورومیسین
پیکورومیسین (Pikromycin) بیر شیمیایی ماده.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pikromycin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
آتدو توتدو اویونو
آتدو توتدو اویونو آذربایجانلیلاری اسکی خالق اویونلاریندان بیری میش.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان کند اویونلاری بؤلمه:آذربایجانین اوشاق اویونلاری
ایسپارکس، جورجیا
ایسپارکس (اینگیلیسجه: Sparks, Georgia) آمریکانین جورجیا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۹۹۵ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
۱۶۵۸ (میلادی)
میلادی ۱۶۵۸-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز اَللی سککیزینجی ایل.
قایناق‌لار
بؤلمه:میلادی ایللر
لوسنیتس
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار  ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
مارسلو ناسیمنتو دا کوستا
مارسلو ناسیمنتو دا کوستا (اینگیلیسجه: Marcelo Nascimento da Costa) (دوْغوم:August 24, 1984 Manacapuru) بیر فوتبالیست. لودوقورتس رازقراد فوتبال کولوبو و بولغاریستان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
الطاهر الشایبی
الطاهر الشایبی (اینگیلیسجه: Tahar Chaïbi) فوتبال اوْیونچوسو. تونیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
چیناراوورو
چیناراوورو(اینگیلیسجه:Chinaravuru) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر محله‌دیر. بۇ محله‌ده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
۴۰ (موزیسین)
۴۰ (موزیسین) (اینگیلیسجه: 40) کانادالی آلبوم یاپیمجیسی، شارکی یازیچی و موسیقیچی - چاغداش آراندبی، هیپ هاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. ۴۰ (موزیسین) ۳۱ مارس ۱۹۸۳ ‏ تاریخینده تورونتو شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
۱۶۲۷-جی ایلده سوئد
بۇ مقاله ۱۶۲۷-جی ایلینده سوئده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۶۲۷-جی ایلده سوئد بؤلمه:۱۶۲۷-جی ایلده اؤلکه‌لر
بن وزتلوند
بن وزتلوند (اینگیلیسجه: Ben Westlund) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. اورقن و اورقن بیلیم‌یوردو|اورقن و ویتمن بیلیم یوردلاریندا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۴۹ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۲۰۱۰ میلادی ایلینده سرطان نوخوشلوق سبب ایله حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۱۰-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:اورقن دموکراتلاری بؤلمه:لانق بیچ دوغوملولار بؤلمه:اورقن جومهوریتچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
خمیسات
خمیسات (اینگیلیسیجه: Khemisset) مراکش اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۴۰۹ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۱۳۱٬۵۴۲ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر.
شچربین (لهیستان)
شچربین (لهیستان) (لهیستانجا: Szczerbin, Greater Poland Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و بویوک لهیستان اوستانینده یئرلشیر.
۱۶۵۹ (میلادی)
میلادی ۱۶۵۹-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز اَللی دوْققوزونجو ایل.
شچربین (لهیستان)
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
خمیسات
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
۱۶۵۹ (میلادی)
قایناق‌لار
بؤلمه:میلادی ایللر
شچربین (لهیستان)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Szczerbin, Greater Poland Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
ری سیتی، جورجیا
ری سیتی، جورجیا (Ray City, Georgia) آمریکانین جورجیا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲٫۱ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۰۹۰ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۳۵۵٫۲ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. ری سیتی دنیز سئوییه‌سیندن ۵۸ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:جورجیا ایالتین شهرلری
رادنو
رادنو -(Radnevo) بولغاریستانین استارا زاگورا اوستانیندا یئرلشیب ۲۰۰۱ جی ایلینین نۆفوس ساییمی اساسیندا بۇ شهرین ۱۴۵۹۵ نفر و ۲۰۱۱-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۳۲۰۷ نفر جمیعتی واریمیش. بۇ باخیم‌دان اۆلکه‌نین ۶۲- اینجی شهری سایاگلیر.
قایناق‌لار
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_cities_and_towns_in_Bulgaria "
نورئیکرت
نورئیکرت (Norakert Norakert) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر نۇفوس سایی‌سی اساسیندا 2699 نفر دیر. 1946 میلادی ایلینده تاسیس اولونوب.
جین ایستوود
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jayne Eastwood»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:کانادالی قادین اویونچولار
شامونینو
شامونینو (Shamonino Шамонино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
جیمز هوق
جیمز هوق (James Hogg) بریتانیالی شاعیر، رومانچی، ، ژورنالیست و یازیچی - .اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«James Hogg»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:اینگیلیس یازیچیلاری
دایانا بریمور
دایانا بریمور (اینگیلیسجه: Diana Barrymore) آمریکالی اوْیونچو ۳ مارس ۱۹۲۱ میلادی تاریخینده نیویورک شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۳۸  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۵ ژانویه ۱۹۶۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. ۱۹۳۹–۱۹۵۹ ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Diana Barrymore»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
عباسعلی(ایذه)
عباسعلی (فارسجا: عباسعلی), کندی خوزیستان اوستانینین ایذه بؤلگه‌سینین، مركزئ بؤلومو و  سوسن غربی قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
عباسعلی کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.
نوْفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین 34 نفر اهالیسی و 6 عایله‌سی وار. بۇنلاردان 19 نفری کیشی و 15 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 14 نفری ساوادلی و 16 نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ كندين اهالیسی فارسجا دانيشيرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:ایذه بؤلگه‌سی‌نین کندلری
علی‌رضا شجاع‌نوری
علی‌رضا شجاع‌نوری (1334، شیراز) ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اوْیونجوسودور.
کون پدرسون فاکس
کون پدرسون فاکس (اینگیلیسجه: Kohn Pedersen Fox) بیر شیرکت دیر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی 550 نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kohn Pedersen Fox»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
اورلو-اسپاک
اورلو-اسپاک (Urlu-Aspak Урлу-Аспак) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای جومهوریتینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آلتای جومهوریتین کندلری
هادسون ، ماساچوست
هادسون ، ماساچوست (اینگیلیسجه:Hudson (CDP), Massachusetts ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۴۹۰۷ نفر ایمیش و ۱۵٫۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و ماساچوست ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hudson (CDP), Massachusetts»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کونقاواد
کونقاواد (اینگیلیسجه:Kongawad) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
چسنی، گونئی کارولینا
چسنی، گونئی کارولینا (Chesnee, South Carolina) آمریکانین گونئی کارولینا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲٫۹۴  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۸۶۸ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۲۹۴٫۸ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۲۷۲ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chesnee, South Carolina»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:گونئی کارولینا ایالتین شهرلری
ویئتنام ایمپیراتورلوغو
ویئتنام ایمپیراتورلوغو (Empire of Vietnam, Empire du Viêt Nam, Impero del Vietnam, Вьетнамская империя) آسیادا بیر اسکی دؤولت. ویئتنام ایمپیراتورلوغو ۱۹۴۵ میلادی ایلینده قۇرولدو و ۱۹۴۵ میلادی ایلینده داغیلدی.
قایناقلار
بؤلمه:تاریخی دؤولتلر
دایسوکه آساهی
دایسوکه آساهی (اینگیلیسجه: Daisuke Asahi)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ایسکیا (کامپانیا)
ایسکیا (کامپانیا) (ایتالیاجا: Ischia, Campania) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۸۶۰۶ نفر ایمیش. و کامپانیا اوستانیندا یئرلشیب.
لا اسپلوقا د فرانکلی
لا اسپلوقا د فرانکلی (ایسپانجا: L'Espluga de Francolí) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر بۇ شهرین مساحتی ۵۷ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۳۸۳۶ نفر دیر.
ایسکیا (کامپانیا)
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
لا اسپلوقا د فرانکلی
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
ایسکیا (کامپانیا)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ischia, Campania»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لا اسپلوقا د فرانکلی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Espluga de Francolí»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ایسکیا (کامپانیا)
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
لا اسپلوقا د فرانکلی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
لوزیتان پالیدی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Quercus lusitanica»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:بیتکیلر
رابی کروز
رابی کروز (اینگیلیسجه: Robbie Kruse) (دوْغوم:October 5, 1988 بریزبین) بیر فوتبالیست. بوخوم فوتبال کولوبو و اوسترالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۹ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:بریزبن رور کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ملبورن ویکتوری کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:فورتونا دوسلدورف کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:بایر ۰۴ لورکوزن کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:اشتوتقارت کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:بوخوم کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۱ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری بؤلمه:آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۵ اویونچولار بؤلمه:۲۰۱۷ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار بؤلمه:آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۹ اویونچولار
یاکوب بکنشتاین
یاکوب بکنشتاین (Jacob Bekenstein) بیلیم اینسان. ۱ مئی ۱۹۴۷ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۸  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۶ اوت ۲۰۱۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. یاکوب بکنشتاین پرینستون بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jacob Bekenstein»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ویلیام جی. مک‌آدو
{{Infobox officeholder }}
ویلیام جی. مک‌آدو (اینگیلیسجه:William Gibbs McAdoo) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. مریتا شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. واشینقتون شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۶۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۴۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:مریتا، جورجیا دوغوملولار بؤلمه:چاتانوقا، تنسی سیاستچیلری بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:کالیفورنیا سناتورلار بؤلمه:کالیفورنیا دموکراتلاری
روبرت ان. سی. نیکس سر.
'''روبرت ان. سی. نیکس سر.''' (اینگیلیسجه:Robert N C Nix Sr) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. ارینجبرق شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۹۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:پنسیلوانیا دموکراتلاری بؤلمه:ارینجبرق، گونئی کارولینا دوغوملولار بؤلمه:فیلادلفیا سیاستچیلری
راقالاپاروی
راقالاپاروی(اینگیلیسجه:Ragalaparvi) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
نورمان، ویسکانسین
نورمان (اینگیلیسجه: Norman, Wisconsin) آمریکانین ویسکانسین ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
تیموتی آماندسون
تیموتی آماندسون (اینگیلیسجه: Timothy Omundson) آمریکالی اوْیونچو. ۲۹ ژولای ۱۹۶۹ ‏ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Timothy Omundson»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
سوئیفت تریل جانکشن، آریزونا
سوئیفت تریل جانکشن، آریزونا (اینگیلیسجه:Swift Trail Junction, Arizona ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۱۷۵۱۷ نفر ایمیش و ۹٫۵۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۹۸۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و آریزونا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Swift Trail Junction, Arizona»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ژرتیتسه
ژرتیتسه (چک‌جا: Žeretice) بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و هرادتس کرالووه اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Žeretice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
جان یوینق (سیاستچی)
جان یوینق (اینگیلیسجه:John Ewing (Indiana politician)) آمریکالی سیاستچی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۸۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۵۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
ولادیمیر ودوویچنکوف
ولادیمیر ودوویچنکوف (اینگیلیسجه: Vladimir Vdovichenkov) روسیه‌لی اوْیونچو. ۱۳ آقوست ۱۹۷۱ ‏ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
اوْینادیغی فیلم‌لر
Television:
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vladimir Vdovichenkov»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۱۶۶۰ (میلادی)
میلادی ۱۶۶۰-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز آلتمیشینجی ایل.
قایناق‌لار
بؤلمه:میلادی ایللر
سدار بلوف، آلاباما
سدار بلوف (اینگیلیسجه: Cedar Bluff, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۸۱۹ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
وایوآینیو، هاوایی
وایوآینیو، هاوایی (اینگیلیسجه:Waiohinu, Hawaii ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۱۳ نفر ایمیش و ۳٫۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و هاوائی ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Waiohinu, Hawaii»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
پروادیا
پروادیا -(Provadiya) بولغاریستانین وارنا اوستانیندا یئرلشیب ۲۰۰۱ جی ایلینین نۆفوس ساییمی اساسیندا بۇ شهرین ۱۴۱۴۱ نفر و ۲۰۱۱-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۲۷۶۶ نفر جمیعتی واریمیش. بۇ باخیم‌دان اۆلکه‌نین ۶۳- اینجی شهری سایاگلیر.
مایکوویتسه (ووتسکی)
مایکوویتسه (ووتسکی) (لهیستانجا: Majkowice, Łódź Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ووتسکی اوستانیندا یئرلشیر.
پروادیا
قایناق‌لار
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_cities_and_towns_in_Bulgaria "
بؤلمه:بولغاریستان شهرلری
مایکوویتسه (ووتسکی)
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Majkowice, Łódź Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۱۶۶۱ (میلادی)
میلادی ۱۶۶۱-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز آلتمیش بیرینجی ایل.
۱۸۳۷-جی ایلده فرانسه
بۇ مقاله ۱۸۳۷-جی ایلینده فرانسه‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۷-جی ایلده فرانسه
نورمبرق، پنسیلوانیا
نورمبرق، پنسیلوانیا (اینگیلیسجه:Nuremberg, Pennsylvania ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۳۴ نفر ایمیش و ۱٫۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و پنسیلوانیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nuremberg, Pennsylvania»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
طیب شرافتی
طیب شرافتی (1329، تهران) ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اوْیونجوسودور.
قایناقلار
بؤلمه:ایرانلی کیشی سینماچیلار
پین والئی، نیوجرسی
قایناقلار
بؤلمه:پین والئی، نیوجرسی بؤلمه:آمریکا شهرلری
فرانک کرمینز
فرانک کرمینز (اینگیلیسجه: Frank Cremeans) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. اوهایو بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۴۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۲۰۰۳ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۰۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
ساقابتینقا-یارکه
ساقابتینقا-یارکه (اینگیلیسیجه: Sagabtinga-Yarcé) بورکینافاسو اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۲۷۸۴ نفردیر.
پیکروکروسین
پیکروکروسین (Picrocrocin، ) بیر اورقانیک بیلشیک.اریمه نوْقطه‌سی 154 دن 156 C دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
جین ادایر
جین ادایر (اینگیلیسجه: Jean Adair) کانادالی اوْیونچو ۷۹  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۱۱ مئی ۱۹۵۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jean Adair»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:کانادالی قادین اویونچولار
یامزکایا، وولوقدا اوبلاستی
یامزکایا، وولوقدا اوبلاستی (Yamskaya, Nikolsky District, Vologda Oblast Ямская) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
دودهوا خارا
دودهوا خارا(اینگیلیسجه:Dudhwa Khara) هیندوستان اؤلکه‌سینین راجستان ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
سیروواتایسکای
سیروواتایسکای (Syrovatsky Сыроватский) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بیلقاراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
کامپکت دیسکو
کامپکت دیسکو (اینگیلیسجه: Compact Disco) موسیقیچی - پاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
خورای (قوسار)
خورای (قوسار) (تورکجه: Xuray, Qusar) آذربایجان جومهوریتینین قوسار رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا  ۶۷۶ نفر ایمیش.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
پیکرامیک اسید
پیکرامیک اسید (Picramic acid) بیر شیمیایی ماده. فنول  کیمی تانینیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Picramic acid»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
مدکو
مدکو (اینگیلیسجه: Medco Health Solutions) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت فارماکولوژی و درمان ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۲۴٬۰۰۰ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Medco Health Solutions»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
شامان
شامان سؤزونون معناسی رۇحلارا، سحره اینانان خالقلاردا (اساساً شیمال خالقلاریندا) سحرباز، اوْوسونچو، جادوگر دئمکدیر. شامانلار اوْخوماقلا، دف چالیب-اوْخوماقلا اؤزلرینی جۇشا گتیره‌رک، گۇيا رۇحلارلا مۆناسیبته گیره‌رک، آداملارین خسته‌لیکلرینی ساغالتدیقلارینی، اوْنلارا اۇغورلو اوْو تامین ائتدیکلرینه و س.-يه ایناندیلار. بۇ سؤزدن تؤره‌ين "شامانلیق-شامانیزم" ایسه بعضی شیمال خالقلاریندا – اوْرتا آسیا، اندونزی، اوقیانوسیه، آمریکا، آفریقا خالقلاریندا رۇحلارا، ماگیيايا ستايش ائتمکدن عبارت دین فوْرماسیدیر.
قایناقلار
بؤلمه:شامانیزم
بوتولو، روسیه
بوتولو، روسیه (Botulu Ботулу) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ساخا جومهوریتینده یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده یاقوت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره شامانیزم و مسیحی دیرلر.
قایناقلار
بؤلمه:ساخا جومهورتینین کندلری
لوزیتانی سروی
لوزیتانی سروی (Cupressus lusitanica، ، Luzitaniya sərvi، سرو لوسيتاني، Mexikanische Zypresse، Mexikanische Zypresse) بیر نؤع بیتکی.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cupressus lusitanica»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:بیتکیلر
ایسپرول، باتی ویرجینیا
ایسپرول (اینگیلیسجه: Sproul, West Virginia) آمریکانین باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
یاکوب برسلیوس
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jöns Jacob Berzelius»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
دریو ایستوکزباری
دریو ایستوکزباری (اینگیلیسجه:Drew Stokesbary) آمریکالی وکیل ، سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو. دوک بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
مایکی ماوه
مایکی ماوه (لهیستانجا: Majki Małe) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانیندا یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
نوی پازار, بولغاریستان
نوی پازار -(Novi Pazar, Bulgaria) بولغاریستانین شومن اوستانیندا یئرلشیب ۲۰۰۱ جی ایلینین نۆفوس ساییمی اساسیندا بۇ شهرین ۱۳۵۴۲ نفر و ۲۰۱۱-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۲۶۱۳ نفر جمیعتی واریمیش. بۇ باخیم‌دان اۆلکه‌نین ۶۴- اینجی شهری سایاگلیر.
قایناق‌لار
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_cities_and_towns_in_Bulgaria "
بؤلمه:بولغاریستان شهرلری
Novi Pazar
کالدارولا
کالدارولا (ایتالیاجا: Caldarola) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۸۸۶ نفر ایمیش. و مارکه اوستانیندا یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Caldarola»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
اصغر شریعتی
اصغر شریعتی ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اوْیونجوسودور.
قایناقلار
بؤلمه:ایرانلی کیشی سینماچیلار
قمینا ماوکینقا قورنا
قایناق‌لار
بؤلمه:لهیستان شهرلری
باجوها کالان
باجوها کالان(اینگیلیسجه:Bajuha Kalan) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
۱۶۶۲ (میلادی)
میلادی ۱۶۶۲-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز آلتمیش ایکینجی ایل.
قایناق‌لار
بؤلمه:میلادی ایللر
جکی چان
جکی چان (اینگیلیسجه: Jackie Chan) آلبوم یاپیمجیسی، اویونچو، شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. جکی چان ۷ آوریل ۱۹۵۴ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
۱۸۴۸-جی ایلده ایرلند
بۇ مقاله ۱۸۴۸-جی ایلینده ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
جکی چان
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر بؤلمه:جکی چان بؤلمه:۱۹۵۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده هونق کونق کیشی اویونچولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده هونق کونق شارکیچیلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده هونق کونق کیشی اویونچولار بؤلمه:Academy Honorary Award recipients بؤلمه:Action choreographers بؤلمه:Cantopop singers بؤلمه:Chinese Jeet Kune Do practitioners بؤلمه:Hong Kong entrepreneurs بؤلمه:Hong Kong fashion businesspeople بؤلمه:Hong Kong fashion designers بؤلمه:Hong Kong film directors بؤلمه:Hong Kong film producers بؤلمه:Hong Kong hapkido practitioners بؤلمه:Hong Kong kung fu practitioners بؤلمه:Hong Kong male judoka بؤلمه:Hong Kong male child actors بؤلمه:Hong Kong male comedians بؤلمه:Hong Kong male film actors بؤلمه:Hong Kong male singers بؤلمه:Hong Kong ma
چاپاریتو، تکزاس
چاپاریتو، تکزاس (اینگیلیسجه:Chaparrito, Texas ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۱۴ نفر ایمیش و تکزاس ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chaparrito, Texas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ویلیام قاربوت
ویلیام قاربوت (اینگیلیسجه: William Garbutt) (دوْغوم:January 9, 1883 Hazel Grove) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ویلفرید قروبنر
ویلفرید قروبنر (اینگیلیسجه: Wilfried Gröbner) (دوْغوم:December 18, 1949 آیلنبورق) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. آلمان دموکراتیک جومهوریتی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
تترزبورق، ایندیانا
تترزبورق (اینگیلیسجه: Tetersburg, Indiana) آمریکانین ایندیانا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
جئیمز بلک (سیاستچی)
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر
چین ایمپیراتورلوغو (1916–1915)
قایناقلار
بؤلمه:تاریخی دؤولتلر
اینچهورا
اینچهورا (اینگیلیسجه:Inchhura) هیندوستان اؤلکه‌سینین باتی بنقال ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده بنقال دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
لس پیلس
لس پیلس (ایسپانجا: Les Piles) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر بۇ شهرین مساحتی ۲۲٫۴ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۲۱۴ نفر دیر.
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Las Pilas (Tarragona)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
چارلز همیلتون (یازیچی)
بندانگشتی ساغ|بندانگشتی
چارلز همیلتون (یازیچی) (Charles Hamilton (writer)) بریتانیالی یازیچی - .۸ آقوست ۱۸۷۶ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۵  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۴ دسامبر ۱۹۶۱ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Charles Hamilton (writer)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:اینگیلیس یازیچیلاری
۱۶۶۳ (میلادی)
میلادی ۱۶۶۳-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین آلتی یۆز آلتمیش اۆچونجو ایل.
قایناق‌لار
بؤلمه:میلادی ایللر
پیفیترین
پیفیترین (Pifithrin، Пифитрин) بیر اورقانیک بیلشیک. کتون  کیمی تانینیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pifithrin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
هارتفورد، تنسی
هارتفورد (اینگیلیسجه: Hartford, Tennessee) آمریکانین تنسی ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۸۱۴ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بن یسورزا
بن یسورزا (اینگیلیسجه: Ben Ysursa) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. ۱۹۴۹ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:بویزی، آیداهو دوغوملولار
ناویلقون
ناویلقون (اینگیلیسجه:Navilgone) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
جرمی مکپیک
General Laws and Technology Local Government Rehabilitation and Social Services}}
جرمی مکپیک (اینگیلیسجه:Jeremy McPike) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو. واشینقتون شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. جورج میسون بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ویرجینیا دموکراتلاری بؤلمه:واشینقتن، دی.سی. سیاستچیلری بؤلمه:دیل سیتی، ویرجینا دوغوملولار بؤلمه:۱۹۷۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
رازلوگ
رازلوگ -(Razlog) بولغاریستانین بلاگوگراد اوستانیندا یئرلشیب ۲۰۰۱ جی ایلینین نۆفوس ساییمی اساسیندا بۇ شهرین ۱۲۶۱۴ نفر و ۲۰۱۱-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۲۴۷۲ نفر جمیعتی واریمیش. بۇ باخیم‌دان اۆلکه‌نین ۶۵- اینجی شهری سایاگلیر.
قایناق‌لار
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_cities_and_towns_in_Bulgaria "
زاک، مراکش
زاک، مراکش (اینگیلیسیجه: Zag, Morocco) مراکش اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۴۰۵ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۷٬۷۵۱ نفردیر.
رازلوگ
قایناق‌لار
بؤلمه:بولغاریستان شهرلری
زاک، مراکش
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری