cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ماریینزکایا
ماریینزکایا (Maryinskaya Марьинская) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
بیر دادولی
بیر دادولی(اینگیلیسجه:Bir Dhadoli) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
سانتاناقوپالاپورام
سانتاناقوپالاپورام (اینگیلیسجه:Santhanagopalapuram) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر شهر دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۷۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ شهرده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
پاکلوبوترازول
پاکلوبوترازول (Paclobutrazol، باكلوبوترازول) بیر شیمیایی ماده. آغ و  برک جیسم حالتینده تاپیلار.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Paclobutrazol»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
ماژووانور
ماژووانور (اینگیلیسجه:Mazhuvannur) هیندوستان اؤلکه‌سینده بیر کند دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
پتاوریستا البوروفوس
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:گمیریجی‌لر بؤلمه:ممه‌لیلر
سلیکس، آیووا
سلیکس، آیووا (Salix, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۳٫۹۶ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۳۶۳ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۹۲٫۲ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. سلیکس دنیز سئوییه‌سیندن ۳۲۹ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
سنتونوفریو (کالابریا)
سنتونوفریو (کالابریا) (ایتالیاجا: Sant'Onofrio, Calabria) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۲۰۲ نفر ایمیش. و کالابریا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
شیقرو تاکاهاشی
شیقرو تاکاهاشی (اینگیلیسجه: Shigeru Takahashi) (دوْغوم: ژاپون) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ژاپون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
علی کمالی
علی کمالی (1323/1944-1375-1996) ـ حقوق‌دان، فولکلورچو، تورکولوق، مصحح، ادبیاتچی و یازیچی. ساوه تورک‌لریندن اوْلموش و حکیم تیلیم خان دیوانی‌نی توپلامیش‌دیر. او مرکزی اوستانی تورکلری‌نین دیلی و فولکلورو حاقدا چوخلو چالیشمیشدیر.
شیقرو تاکاهاشی
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
سنتونوفریو (کالابریا)
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
علی کمالی
بیوگرافی
دوکتور علی کمالی ۱۳۲۳ گونش ایلی 1944 میلادی مارس آییندا اوْرتا ايرانين ساوه شهری‌نین قاراقان / خرقان ماحالی‌نین بند امیر کندینده دونیایه گلمیشدی. آتاسي رحمتليک «اکبر» کيشي همن کندلي، آناسي رحمتليک «عذرا سعيدي» ايسه قاراقان ماحالينين ميسيرقان آدلي کنديندن ايدي. اونو آدینی امیر قویورلار آنجاق سوْنرالار دولت سندلرينده اميرين آدي «علي» گئتميشدير. اوردا یاشاییب مکتب وابتدایی نی بیتیرندن سوْنرا تهرانا گئدیب اوردا دانشگاهین حقوق دانشکده سینده دیپلوم وفوق لیسانس آلوب عدلییه نین بیرینجی درجه لی وکیلی کیمی تهراندا چالیشاردی. علی کمالی چوخ شعرلر تورکی دیلینده یازیب و مودت کئچن دن سوْنرا ساوانین مرغئیه کندینده یاشایان رحمتلی حکیم تیلیم خان حاقیندا علمی اثر حاضیرلاماغا باشلامیشدی. و بۇ موضوع آذربایجان علملر آکادئمییاسی نظامی اینیستوتونون علمی شوراسی طرفیندن ۳/۶/۱۹۹۶ م تاریخده تصدیق ائدیلمیشدی.
تحصیلاتی
علي کمالي، ايلک تحصيليني، اسکي اوصول ايله ايداره اولونان کند مکتب خاناسيندا، شريعت علملري عاليمي اوْلان رحمتليک «شيخ حسن محترمي»نين يانيندا اوخوموشدور. او، بو دوورهده مکتب خانالاردا درس وئريلن کيتابلاري او جومله‌دن قرآن، گولوستان، کليله و دمنه، جامع المقدمات و ... اوخويوب چيخميشدير. علي کمالي عيني حالدا تحصيله ياناشي اکينچيليک ايشينده ده آتا آناسينا يارديم گسترميشدي.
او دوورده بوتون کندلر کيمي «بند امير» کندينده ده يازيب اوخوماق باجاران شخص چوخ آز تاپيلاردي. بونا گوره بالاجا علي کمالينين يازيب اوخوماق بيلمهسي هاميني تعجبلنديريردي. او کندليلره گلن مکتوبلاري اوخوياراق، هم‌يئرلي‌لري‌نين ايسته‌ديگي مکتوبلاري‌دا يازاردي. ائله بۇ سببه گوره چوخ آدام حتا امنيه‌لر اونا «بالا يازيچي» آديني وئرميشديلر.
«حسين کمالي»، علي کمالينين بويوک قارداشي اونون تحصيل آلماغا، يازيب اوخوماغا وورغون اولدوغو بارهده بئله دئيير:"«او (علي کمالي) کند مکتب‌خاناسيندا اوخودوغو چاغ، بير گون کنديميزه بير درويش گلميشدي. درويش قاپي قاپي شعر اوخويوب ديله‌نيردي. همن شعرلرين بيري علي اۆچون ماراقلي گلميشدي. ائله بونا گوره‌ده آناميزدان ايسته‌ميشدير، درويشه دئسين، اوخودوغو شعرلري يازيب وئرسين؛ يادا بير داها اوخوسون من اوزوم يازيم! اونون ايسته‌ديگين ائشيدن درويش، آياقلاري يئر توتوب، قارشيليق‌سيز وئره‌بيلمزليگيني بيلديرميشدير. بو يانداندا 9 ياشيندا علي کمالي آياقيني بير باشماقا سوخاراق هر قيمته اولورسا، شعري آليب منه وئرمه‌لي‌سيز دئييردي. چوخ چکيش برکيشدن سوْنرا ياريم باتمان يارما وئريب، شعري درويشدن آلديق.»"علي کمالي اون ياشيندا کند مکتبيني بيتيريب، تهرانا گلميشدير. او تهراندا ياشايان دايي‌سي گيلده قالاراق، يئني اوصول ايله ايداره اولونان بير اوخولدا 5جي صنيفي اوخودو. او سوْنرا کي ايل 6جي سينيفي ساوا شهريند اوخوماغا مجبور اوْلموشدور. ساوا شهري بند امير کنديندن 70 کيلومتر آرالي اولوغونا گوره، گل گئت اۆچون ماشين اولسايديدا، ماشينا مين‌مه‌گه پول تاپماق چتين ايدي. بونا گوره‌ده 12-11 ياشلي علي کمالي گئجه گوندوز ساوادا قالمالي اوْلموشدور. او 9 آيليق ساوادا تحصيل آلديغي مدتده بير قاري آروادين ائوينده ياشاميشدير. علي کمالي بۇ مدتده گره‌گي اوْلان يئمک و سايير ملزوماتي آلماغا پول‌سوز اولدوغو اۆچون هر نئچه واختدان بير، آتاسي کنددن اونا چوره‌ک و سايير ملزومات گتيرردي. بعضن‌ده آتاسي گله بيلمه‌ين‌ده، اوزو داغليق يوللار ايله ساوادان بند اميره گليب، آپاراجيغي ملزوماتي آرخاسينا آليب گتيرردي.
يول اوستونده‌کي کندلرين اهالي‌سي تانيماديقلاري بۇ اوشاقي هميشه چانتالي گوردوک‌لري اۆچون اونا، «چمدانلي اوغلان» (چانتالي اوغلان) دئيرديلر.
بئله بير چتينليک‌لره باخماياراق او، ايلک مکتبين آلتينجي صينيفي‌ده ساوا و ساوا شهرينين اطرافيندا يئرله‌شن نئچه يوز کندين اؤيرنجي‌لري‌نين ايچينده ان يوکسک رتبه ايله بيتيريب، بير جوت گيوه باشماق جاييزه آلميشدير. علي کمالي اوْرتا مکتبي‌ده ساوادا اوخومالي اوْلموشدور. او، اونجه «مرضيه باجي» آدلي بير قارينين، سوْنرالار ايسه رحمتليک «حاجي سيد جاواد حسيني» و اوغلو «حاجي سيد حسن حسيني»نين ائوينده و اونلارين حيمايه‌سي آلتيندا اوز تحصيلينه داوام ائتديرمشدير. ائله او ائولرده اولان اؤيرنجي اوشاقلارا درس اورگه‌ده‌رک، آرا سيرا بير شعرده يازميشدير. کمالي‌نين اورتا مکتبين اۆچونجو ايلينده اوزو يازيب اوخولدا ديواردان آساراق اويرنجي‌لره ماراقلي اولان قزئت‌لري، اوخولون بير سيرا اويرتمن‌لري طرفيندن سانسورا معروض قاليب، سوْنرادا دايانديريلميشدير.
او، گونش ايلي 1337 و يادا اوخولون اوچ آي باغلي اولدوغو فورصتدن يارارلاناراق، شهرده بير بوش ائو تاپميش، بو ائوي اوچ آيليق بير اوزل اوخولا چئويرمه‌يه چاليشديق‌دا، اونون بو ايشيني به‌گه‌نن «آموزش و پرورش» (تعليم-تربيت) ايداره‌سي آدام‌لاري اوچ آيليق بير اوخولو 14 ياشلی يئني‌يئتمه علي کمالي‌يه تاپشيرميش‌لار. او بۇ اوچ آي‌دا اوچ‌يوز اؤيرنجي‌يه درس وئره‌رک معين قدر پول قازانميشدير.
داها کمالي اوشاقکنده بويوکلر کيمي دوشونموش؛ هر حاديثه ايله علاقهدار اوز موناسيبهتيني بيلديرميشدير. او، ههله اونبئش ياشا دولماميش، ساوا شهرينده محرم آيينين بير گئجهسي «سعيد ابوريضا» آدلي ايمامزادهنين مقبره‌سينده شاهليق اوصول ايداره‌سي‌نين ضيددينه اودلو چيخيش ائتميشدير. بونا گورهده پوليس طرفيندن ياخالاناراق دوستاقا سالينميشدير. اونو بۇ محکهمه‌دن قورتاران «حاجي ميرزا علي بدر» آدلي حورمتلي بير شخص اوْلموشدور.
خایان، بوریاتیا
خایان، بوریاتیا (Khayan, Republic of Buryatia Хаян) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بوریاتیادا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:بوریاتیا کندلری
ماسام
ماسام (اینگیلیسی‌جه: Masham) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 1205 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
علی کمالی
تحصیلاتی
کمالي اوْرتا مکتبين ياريسي‌ني ساوادا اوخويور؛ آنجاق آرتيق تحصيل آلماقينين خرجين يوخسول آتاسي اودهيه بيلمزدي. ائله بۇ سببه گوره بير داها تهرانا گليب تحصيله ياناشي تيکينتي و اينشاآت ايشلرينده فهله‌ليک ائتميشدير. عيني حالدا اوزوندن آشاقي صينيفلرده تحصيل آلان اوشاقلارا درس وئرهرک، چوخلو ساحهلرده ايشلهمهيه مجبور قالميشدير.
او تهراندا «دار الفنون» مدرسه‌سينده اوْرتا مکتبين سون ايللرينده تحصيل آلارکن آتا بابا کندينه بند امير کندينده يئني اوصولدا مدرسه تيکمک فيکرينه دوشور. اوزو اون سيرادا دوراراق کند اهاليسيني ايشه چکير و نهايت بير چوخ خرجلري اوزو اوده‌يه‌رک 1339-جو ايلده بند اميرين يئني مکتبي ايستيفادهيه وئريلير. ائله همن ايللرده آتاسي اکبر کيشيده ايشلهمک اۆچون تهرانا گلير. آتا اوغول ال اله وئريب، بير مدت ايشلهديکدن سوْنرا تهراندا 60 مترليک بير ائو يييه‌سي اولورلار.
ماسام
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
علی کمالی
تحصیلاتی
کمالي اوْرتا مکتب ديپلمونو تهرانين بوتون‌لويونده ان اوستون نمرهلرله اعليجي بير اؤيرنجي کيمي آلميشدير. بونا گوره ده آدي ايله شکيلي و او زامانين گونده‌ليک‌لرينده چاپ اوْلموشدور.
ايجتيماعي سيماسي
علي کمالي 1341-جي ايلده اونيوئرسيتهيه داخيل اولماق ايله علاقهدار سيناقلاردان موفقيتله گئچيب، تهران اونيوئرسيته‌نين حقوق علملري فاکولته‌سينده قبول اوْلموشدور. او 1345-ده حقوق علملرينده ليسانس آلاراق، افسرليک رتبه‌سيله ايکي ايلليک ايجباري عسکرليک وظيفهسيني داشيماق اۆچون اوردويا داخيل اولدو. اوردودا دا حربي (افسري) فاکولتهده اؤيرنجيلره «حقوق، حکومت و اولوس آراسي ايلگي‌لري» عنوانلي علملري ايکي ايل درس وئرميشدير. ايکي ايل عسکرليکدن سوْنرا، علي تحصيلاتينا داوام وئرهمک اۆچون بير داها اونيوئرسيتهيه داخيل و 1349-دا «جزايي عيلم‌لر» اوزره يوکسک ليسانس درجهسي ايله بيرينجي درجهلي عدليه وکيلي کيمي ايشه باشلادي. او، آدي بويودوکجه، وار دوولتي آرتديقجا، بارلي آغاج کيمي خالقينين اونونده باش اگيردي. علينين، يوردونون اوغروندا فعاليت ائدهرک مالدان، جاندان کئچيردي.
او 15-12 ياشلاريندا 70 کيلومترليک يولو ياياق گئدهرک اوزونون شهردن کنده، کنددن شهره چادديرماقين يورغونلوغون جانيندان چيخارماغي تاريخ بويو محرم ساخلانيلميش کندلرده قايغي گوسترمکده گوروردو. حدسيز درجهده خالقي‌ني سئوديگي اۆچون اوزو چکديگي آغري آجيلاري، يورغونلوقلاري اونلارا قييماييردي.
اولومدن سوْنرا بير نئچه آي قاباق بند امير کندينين ياخينليقندا بير بويوک کورپو تيکمک اۆچون داش توکدورموشدور. اورانين آدينيدا «آنا کورپوسو» قويماق قصدينده ايدي؛ قاباق حياتا گوز يومانا آناسي‌نين مزاري‌نين يولو او کورپودن گئچمه‌لييدير. تاسفله بۇ ايشيده سونا چادديرا بيلمهدي.
کمالي اوْرتا مکتبده اوخودوغو ايللرده چاليشقان، عيني حالدا يوخسول اوشاق اولدوغو اۆچون «شيخ رياحي» آدلي بير کيشي اونا بير دست « پنجک- شالوار» وئرميشدي. اودا بۇ اينسان سئورليگين قارشيسيندا سوْنرالار بئش ايله کيمي، ايلده 50 دست «پنجک - شالوار»، بند امير کندينين اوشاقلارينا پايلاييردي.
بند امير کندينين مچيدينه 30 جوز قرآن وقف ائتمک، اونجه اوزو 100 جيلد کيتاب باغيشلاماقلا، «دوزج» کندينه کيتاب ائوي قورماق، «ميسيرقان» کندينين امکداشليق ايلا اورادا بويوک بير کيتاب ائوي ياراتماق، او کنددن خستهلري شهره آپارماق اۆچون بير امبولانس آلماقا ايشتيراک ائتمک، بولو بند کندينين حاماميني تيکمکده مالي يارديم و امکداشليق ائتمک، بند امبره ديزل موتور ايله ايشلهين دييرمان قورماق، يئنه اوز پولو ايله او کنده ائکلتيريک موتورو گتيرمک، بوتون ائولره قارشيليقسيز و هئچ نه ايستهمهدن ايشيق وئرمک، اکينچيليگين يئني و دوزگون يوللاريني بند اميره اؤيرتمک، و چوخلو بئله بئله ايشلري اونون ايجتيماعي فعاليتلريندن سايماق اولار.
اونون کوورک قلبي تکجه اوز يوردداشلارينا دويونموردو. او دونيانين ان اوجقار يئرلرينده حاققي تاپدالانان اينسانلارا، خصوصيله موسلمانلارا قايغي گوسترمک و يارديم ائتمگي اوزونه برج بيليردي.
بونا گورهده ايسلام و موسلمان دوشمني اوْلان دوولتلرين حيمايهسيله ايسلام سينيرلاريني کئچيب، «دنيزدن دنيزه»، يعني قارا دنيز، آغ دنيز و خزر دنيزي آراسيندا موقدس ايسلام توْرپاقلاريندا «بويوک ائرمنيستان» دوولتي ياراتماق قصدينه اوْلان داشناک ائرمنيلرين بيرينجي آدديم کيمي آذربايجان اولکهسينه تجاوز ائدهرک، بير ميليوندان آرتيق موسلماني ديدرگين ائتمهسينده تهراندا ياشايان بير سيرا باجي قارداشلارين ايران ايسلام جومهورييهتي «قيزيل آي‌پارا جمعيتي»نين حيمايهسيله ياراديلان «قاراباغ موسلمانلارينا يارديم کوميته‌سي»نده چاليشمادا و مالي يارديم توپلاييب، قيزيل آيپارا جمعيتينين کومهگی ايله آذربايجان اولکهسينه گوندرمهده کمالي قاباقجيل و چوخ چاليشانلاردان بيري ايدي.
علمي ادبي سيماسي
علي کمالي بير عدليه وکيلي ايدي. محکمهيه وکيل اولاراق اونلارين حاققيني مودافيعه ائدردي. وکيلليک ايشي چوخلارين بويوک واونملي ساييليرديسا، اولو و داهي سوز اوستاسي نسيمينين «من بو جهانا سيغامازام»، دئدييي کيمي، کماليده وکيلليک چرچيوسينده يئرلشميردي. دوغروداندا وکيلليک دونو کمالي کيمي بويوک اينسانين اينينه چوخ دار گلردي. اونون شاعير روحيهسي اوشاقليق چاغينين چوخلو چتينليکلريني دويوب، آجيليقلاريني دادميشدير؛ آغير حياتين زيندانيندا تاپدالانديقجا داها آرتيق بويوک بير داغ کيمي يئنيلمز اوْلموشدو. ائله بونا گورهده اولا بيلمهين ايشلري اولدورا بيليردي. يورولماق، بئزيکمک، سارسيلماق و ... اونون قاموسوندا آنامسيز سوزلر ليدي. حتي اولومونوده اوزونده اولدورموشدو.
نئچه ايشي بير بيريله ياناشي آپارماق، نئچه ساحهده چاليشماق اونون حياتينين دادي دوزو ايدي. او باغدارليقلا ياناشي اکينچيليکده ائديردي. شاعير اولاراق عدليه وکيلي ايدي. بونلار ايله بئله، ادبي تدقيقات، فلکلور ماترياللاريني توپلاماق و ... اونون باشيني آرتيق قالاباليق ائلهميشدي. بونلارين هاميسيندان دا اونون تکجه بير مقصدي واريدي.
او مقصد اونون باشيندا اوْلان سئوداني حياتا کئچيرمه، يعني ديل و ادبياتيميزين هئچ اولماسا بير قولونو اوزه چيخارماق ايدي. او بۇ يولدا مالينيدا قويموشدور، جانينيدا.
بونا گورهده او ايراننين ان چوخ محاکيمه سووان دورد بئش وکيلينين بيريايديسه، اونا تورک دونياسيندا شوهرت قازانديران اوز مدنيتي اوغرونداکي چاليشمالاريدي.
اوز ديدييينه گوره او سکيز ياشيندا، کند محکمهسينده اوخودوغو واختدان شعر سويلهمهيه باشلاميشدير. تۆرکجه‌، فارسجا، عربجه و اينگيليزجهني بيلرکن، يازديغي اثرلر آرتيق تۆرکجه‌ و فارسجا اوْلموشدور. تۆرکجه‌ يازديغي شعر و مقالهلرين بير حيصهسي تهراندا چيخان وارليق درگي‌سي و سايير نشرياتدا چاپ اوْلموشدور. فارسجا اوْلان ساتيريک شعرلريندنده ايسلامي اينقيلابيميزين ايلک ايلينده 152 صحيفهليک «نيفله» آدلي بير مجموعه چاپ ائتديرميشدير. هابئله بير سيرا ساتيريک شعرلريده اوْرتا مکتبده اوخودوغو چاغلار «آق کمال» و «نيفله» ايمضاسيله گوندهليکلرده چيخميشدير.
اونون شعر و ادبياتا نهقدر وورغون اولدوغو بارهده بند امير کندينده شعر اوخويان درويشين حيکايهسي ان ياخشي بير اورنکدير.
او قولاغينا دين سوزلري ديقتله دينلهيير، آغير يونگول ائديردي. «تيليم خان» آدلي شاعيردن ديللر ازبري اوْلان شعرلر اوخوندوقجا علي کماليده آرتيق ماراق دوغوروردو. او درويشين شعرين سئويب، ياريم باتمان يارمايا آلديغي کيمي، تيليم خاندان اوخونان شعرلريده هر زحمت و چتينليکله اولورسا يازماغا، اؤيرنمهيه چاليشيردي. گونو گوندن تيليم خانين کيم اولدوغونو بيلمهيه، هابئله اثرلريني توپلاماغا يونهليردي. نهايت بير مدت آختاريشلاردان سوْنرا، اونو اونون ساوا ايله همدان آراسينداکي مزلقان بولگهسينين «مره‌غئي» کندينده ياشاديغي و تخمينن 1205 ه.ش ايلده او کندده وفات ائتديييني بيلدي.
کمالي او کنده گئدير، شاعيرين نوه نتيجه‌لريني تاپير؛ اونون اونون اثرلريني توپلاماغا، اونلاريندا يارديملاريندان فايدالانير؛ آنجاق اثرلرين داها آرتيق اولدوغونو دويان کمالي بونلارادا راضي اولمايير، بلکه «تيليم خانين شعرلرين توپلاييرام» دئيه؛ همدان، قوم، خلجيستان، اراک، ملايير و سايير يئرلري کند به کند، اوبا اوبا، اويماق اويماق دولانا دولانا گئدير «قشقايي» ائللرينه چاتير. شيراز اولکهسينده ياشايان تورک ائللريني بير بير دولانير. «کيرمان» ايالتينده ياشان تورک ديللي «افشار» طايفالاريني تاپير. ايصفاهان هندهورينده تورک ديللي خالقلارا باش وورور؛ هر ماحالدا الينه کئچن ماترياللاري توپلايير.
بو آختاريشلار بير ايل ايکي ايل يوخ، اوتوز ايلدن آرتيق داوام ائدير؛ نتيجهده تکجه تيليم خان يوخ، اونلارجا شاعيرين ايتيب باتماقدا اوْلان شاعيرلريني و فلکلوريک اثرلر توپلاماغا موفق اولور. اوْلان بير سيراسين آغيزلاردان توپلايير، بعضيسينيده ال يازمالاردا، توکوب داغيلماقدا اوْلان اسکي بياضلاردا تاپير. بياضلارين بعضيسي اوخوناقلي اولسادا، بير چوخو قارما قاريشيق، اوخونماسي چتين اوْلان يازيلاردير. اونلارين بير سيراسيني قارشيليقسيز الده ائده بيلميشسهده، چوخونا آغير پوللار وئرمهيه مجبور اوْلموشدور. هابئله آيري آداملارا پول، ماشين وئريب، ادبي ماترياللاري توپلاماغا گوندرمهسيده آز اولماميشدي. باشدا تيليم خان اولاراق ادبي اثرلر توپلاماق اۆچون باش ووردوغو کند و شهرلرين آدلاري او قدر چوخدور کي، اونلاري بير کيتاب کيمي چاپ و نشر ائتمک اولار. توپلانميش اثرلرين چوخو اوْرتا ايران تورکلري و نئچهسي ايسه «قاشقاي»لارا عاييددير. فلکلوريک اثرلرين ديلي تورکجهدير. شعر مجموعهلرين چوخو تورکجه، بعضيسي ايسه فارسجا، کيچيک بير اثرده عربجهدير.
اثرلرين اوخوماسي و کوچورمهسينين نه قدر چتين اولدوغونا باخماياراق، کمالي تيليم خاندان باشقا نئچه آيري شاعيرين اثرينيده کوچوردوکدن سوْنرا، عرب اليفباسيندا «نستعليق» خطيايله چوخ گوزهل يازديريب، حاضيرلاميشدير.
بو چاليشقان اديب و تدقيقاتچينين بۇ قدر ايشلريني آلقيشلايان بير اولسايدي، قينايان، آتماجالي آتماجاليسوزلرله اوشنديرن، قاباقينا داش آتان مين اوْلموشدور. اونو باشا دوشموين چوخلاريدا اليندن توتماديقي، او ياندا قالسين، آياقينداندا ياپيشميشديلار. بويوک اورهکلي، درين دوشونجهلي، کمالي بونلارا باخماياراق، اوز يولونو داوام ائديردي.
او 1371 و 1372-جي ه.ش ايللرده مدنيتيميز اوغروندا چاليشان «اوستاد شهريار درنگي»نين امکداشليق ايله نئچه يوز نفر عاليم، شاعير، يازيچي و تدقيقاتچيني آتا بابا يوردو ساوا ماحالينا و اوجا داغلارين آراسيندا يئرلهشن «مره‌غئي» کندينده تيليم خانين مزارينين زيارتينه آپارميشدي. بۇ سفرلرين هر بيرينده ايکي گونلوک علمي ادبي قورولتاي کئچيريلهرک، قوناقلار اونون ادبي فلکلوريک ماترياللار توپلاديغي يئرلرين بعضيسي ايله تانيش اوْلموشلار. هابئله قوناقلار بند امير کندينده «تيليم خان سککي‌سي» آدلانديرديغي يئري ياخيندان گوردولر. او نئچه ايل بوندان قاباق پول ايله آليب، ميليونلارجا خرج ائدهرک، «لوکتينگه‌سي» Luktingəsi آدلي بير داغين اتگينده بويوک بير يئري، هامارلاييب، دوزنليگه چئويرميشدير. او يئرده بير مدنيت مرکزي، اورايا اويغون اوْلان سارايلار تيکه‌جيدي.
کمالي قوناقلارا سوز وئرميشدي، لوکتنگه‌سي‌نين زيروه‌سينده تيليم خانين هئيکليني يوندوراجاق، و مره‌غئي کندينده اونا لاييق عابيده تيکديرهجکدير.
او تهراندا چيخان «وارليق» درگيسينين يازارلار هئيتينين عضوو اوْلموش و بۇ درگي ايک چيخديغي ايللرده هر ساييندان 200 نوسخه اوز پول ايله آليب، اونلاري قارشيليقسيز اولاراق، خالقا پايلاييردي. بئلهليکله درگيني خالقا تانيتديرير، درگييه ايسه آزدا اولسا، يارديم ائديردي.
توپلاديغي اثرلر
کمالی اولجه تیلیم خان اثرلرینی توپلاماق قصدینده اولسایدیدا، او اثرلرله یاناشی همن دفترلرده تورکمن ماحمود، خسته قاسیم، آشیق رضه‌لی و ساییرهنین اثرلرینیده اله کئچیرمیشدیر. بونا گؤرهده اؤز فعالیت ساحهسینی داهادا گئنیشلندیریب، چوخلو ایتیب باتماقدا اوْلان اثرلری توپلاماقا باشلادی و بۇ اثرلرین سایینی 110 عنوان حدودونا چاتدیردی. اونلارین نئچهسی ناقیص یادا توپلانمالی ماتریاللاری هله موکمل توپلانمامیشدیر. تخمیمنا یوز اثر تکمیل اوْلموش و یا بیر یئره چاتمیشدیر کی، اونو بیر کیتاب کیمی علم و ادبیات علمینه تقدیم ائتمک اولا.
توپلانمیش اثرلرین تخمینا قیرخی شیفاهی خالق ادبیاتینا عاییددیر. اونلارین ایچینده «آتالار سؤزو»، «تاپماجالار»، «ییرلار» (بایاتیلار) و «سؤلچکلر» (ناغیللار) مجموعهلری واردیر. آتالار سؤزو، ییرلار، تاپماجلار و سؤلچکلر بعضیسی آذربایجاندا اوْلان نمونهلرایله اوخشار و اورتاق اولورسادا، بیر چوخودا اونلار ایله فرقلیدیرلر.
هابئله اوتوزدان آرتیق آشیق داستانلاری‌نین بعضیسی محض اوْرتا ایران تورکلرینه عایید اولاراق، بعضیسینین عنوانی ایله آذربایجان، تورکمنلر و ... آشیق داستانلاری وارسادا، بۇ عنوان بیرلیگی اثرلرین عین اولدوغو آنلامیندا دئییلدیر. دئملی بونلاردا اوْرتا ایران تورکلری واریانتلاری و شیفاهی خالق ادبیاتیمیزین باشقا بیر قولو کیمی میدانا چیخیلار.
آشیق دستانلارینین ایکی کیچیک توپلوسونو رحمتلیک کمالی اؤزو تنظیم ائتمیشدی. 19 عنوانینی ایسه سون واختلار «حسین م. گونئیلی» کاستلر و موختلیف ال یازمالاریندان کؤچوروب تنظیم ائتمکدن سوْنرا کمالینین منشیسی خانیم «حبیبه مهدی‌پناه» تایپ ائتمیشدیر. قالان عنوانلاریندا بیر سیراسی تنظیم ائدیلمک قابلیتینه مالیک اولاراق، بیر سیراسی ایسه ناقیصدیرلر.
آشیق دستانلارینی توپلاماقدا «ملاییرلی آشیق عابباس»، «آشیق اکبر» و باشقا بیر آشیق، هابئله یاخین کئچمیشده وفات ائدن «افشار» آدلی بیر شاعر و بۇ گونه کیمی اؤیره‌نه بیلمه‌دیگیم باشقا شخصلر اونونلا سیخ امکداشلیق ائتمیشلر.
مرحوم کمالنین فیکری بۇ ایدی کی هر دستانا یازیلاجاق «اؤن سؤز»ده او دستانی سویلهین، یازان، ترتیب ائدن و باشقا چالیشانلارین امکلری قئید اولوناراق هاممیسیندان قدیردانلیق اولسون.
بیز بوردا اونون توپلادیقی اثرلرین حاضیرلانمیش دیزینی‌نی زنگین معنوی ثروتیمیزین قورونماسی اوغروندا چالیشان سایغیلی عالیملریمیز و علم عالمینه تانیدیریق:
1- شاه ایسماعیل
3- آشیق غریب ـ شاه صنم
4- عابباس ـ گولگز
5- کلبی ـ حوری‌زاد
6- معصوم ـ افروز
7- خان عسگرـ محبوب
8- همراه – سروناز، ساناز
9- طاهر میرزا ـ زهره
10- محمد ـ پری
12- بهرام ـ گول‌اندام
13- سیدی ـ پری
14- صیاد ـ سادات
15- فرهاد ـ گولشاد
16- فرشاد ـ گولشاد
17- قوربانی ـ پری
18- نجف ـ ماه جمال
19- ورقه ـ گولشن / ورقه ـ گلشا
20- وانلی گؤیچک
21- حسرت
22- اسعد نیظام
24- سلیم ـ شمسی
25- سیامک ـ سوسن
27- بهمن ـ کوچیک
28- لیلی ـ مجنون
29- حئییف سنه ممد حسن خان
30- خسرو ـ صنم
31- فغفور بی
32- اسد بی
دوبژن ناد ویسوون
دوبژن ناد ویسوون (لهیستانجا: Dobrzyń nad Wisłą) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 5.41 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و کویافسکو-پومورسکی اوستانیندا یئرلشیر.
علی کمالی
توپلاديغي اثرلر
33- کور اوغلو
دوبژن ناد ویسوون
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
علی کمالی
توپلاديغي اثرلر
35- تاپماجالار
دوبژن ناد ویسوون
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dobrzyń nad Wisłą»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
علی کمالی
توپلاديغي اثرلر
36- آتالار سؤزلری
37- ییرلار (بایاتیلار)
دوبژن ناد ویسوون
قایناق‌لار
بؤلمه:لهیستان شهرلری
علی کمالی
توپلاديغي اثرلر
38- سؤلچکلر (ناغیللار)
39- توتو قوشو
40- گرگرلی ممد
علی کمالی‌نین توپلادیغی خالق داستانلاری
1- غريب و شاه صنم
2- اصلي –كرم
3- شاه اسماعيل
4- توفارقانلي عباس
5- ورقه و گلشن
6- طاهر ميرزه
9- امراه
10- قاراباغلي دده قورباني
11- نجفخان ماه جمال
آرکانزاس طیب بیلیم‌یوردو
آرکانزاس طیب بیلیم‌یوردو (University of Arkansas for Medical Sciences, ، جامعة أركنسو للعلوم الطبية)آمریکانین لیتل راک، آرکانزاس شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ بیلیم‌یوردو شهرین حومه‌سینده‌دیر. و ۱٬۸۹۶ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. آرکانزاس طیب بیلیم‌یوردو ۱۸۷۹ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی‌ اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.
علی کمالی
علی کمالی‌نین توپلادیغی خالق داستانلاری
12- معصوم افروز
13- كل چورزاد
14- سيد پري
آرکانزاس طیب بیلیم‌یوردو
گؤرونتولر
File:UAMSgate.jpg| University of Arkansas for Medical Sciences Fast Facts]
علی کمالی
علی کمالی‌نین توپلادیغی خالق داستانلاری
15- محمد – نگار
16- فرهاد گورشاد
17- فرهاد شيرين
آرکانزاس طیب بیلیم‌یوردو
گؤرونتولر
بؤلمه:بیلیم‌یوردلار
علی کمالی
علی کمالی‌نین توپلادیغی خالق داستانلاری
18- بهرام گل اندام
آرکانزاس طیب بیلیم‌یوردو
گؤرونتولر
University of Arkansas for Medical Sciences
علی کمالی
علی کمالی‌نین توپلادیغی خالق داستانلاری
19- خان عسگر محبوب
20- حيف سندن محمد حسن‏خان
23- سيامك و سوسن
24- حسرت
25- سليم و شمس
26- شيرين بيرجك
27- ليلي و مجنون
28- فغفور بيگ
28- خسرو و صنم
آشاقیداکی گؤستردیگیمیز سیاهی ایله کمالی‌نین توپلادیقی اثرلرین یازارلارینین آدینی و یا اثرلرین اؤز عنوانلارینی ایچینه آلماقدادیر. اثرلرین تخمینا ایگیرمی عنوانی عرب الیفباسیندا نستعلیق خطی ایله یازیلیب حاضیرلانمیش، قالانینیندا بیر سیراسی ترتیبه سالینمیش، بعضیلری هلهده ایشلنمهمیشلر.
ترتیب ائدیلمیش اثرلرین ان گؤزلی تیلیم خانین دیوانی، ان حجملیسی اکبر خان رزاقی‌نین ایکی دیلده بئش جیلدلیک دیوانی‌دیر. تیلیم خان دیوانینی توپلاماقدا، تیلیم خان هم یئرلیسی اوْلان «حاجی جعفر اوغلو غفاری»، رحکتلیک اکبر خان رزاقی، حاضیرلاماسیندا ایسه «پروفسور غلامحسین بَیدیلی»، «دوْکتور محمد تقی زهتابی»، «اسماعیل هادی»، «حسین م. گونئیلی» و بلکهده هله اؤیرهنه بیلمهدیگیمیز باشقا عالیملر و ادبیات سئورلر کمالییه یاردیم ائتمیشدیلر.
علی کمالی‌نین توپلادیغی شاعرلرین اثرلری
1- تیلیم خان
2- تورکمن ماحمود
3- اکبر خان رزاقی
4- میرزا محمدعلی مداح
5- داوری
6- درگزینلی موللا احمد
7- آغداشلی مهدی رفیعی
8- سنگکلی آشیق رضه‌علی
9- سید احمد تفریشی «کوثر»
10- فانی
11- بند امیرلی شیخ محمد حسن
12- عباسعلی یقینی
13-آغداشلی مذنب[3]
14- مهدی
15- شیخ حسن محترمی
16- قاراقانلی غیبعلی
17- مأذون قاشقایلی
18- بایدار اوغلی
19- قاشقایلی یوسف خسرو
20- آلماس
21- عندلیب
22- خاکی
23- ساوه‌لی ذاکر
24- ریضا
25- قدسی خلج
لیتل فالز، مینه‌سوتا
لیتل فالز، مینه‌سوتا (Little Falls, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 11.6 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 8343 نفر دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:مینسوتا ایالتین شهرلری
پارسینه
پارسینه، بیر فارسجا خبر سایتی دیر. بو سایت 1386 - جی گونش ایلینده بهمن هدایتی الیله قورولدو. پارسینه ایکی دفعه سوزگچلنیب دیر.
هاجیپور, مانچریال دیستریکت
هاجیپور, مانچریال دیستریکت (اینگیلیسجه:Hajipur, Mancherial District) هیندوستان اؤلکه‌سینین تلانقانا ایالتینده بیر کند دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
۱۹۱۴-جو ایلده بریتانیا
بۇ مقاله ۱۹۱۴-جو ایلینده بریتانیادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
موهانباری, جاجار
موهانباری, جاجار (اینگیلیسجه:Mohanbari, Jhajjar) هیندوستان اؤلکه‌سینین هاریانا ایالتینده بیر کند دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
لیون رابینسون
لیون رابینسون (اینگیلیسجه: Leon Robinson) آمریکالی اوْیونچو. ۸ مارس ۱۹۶۲ ‏ ایلینده نیویورک ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Leon Robinson»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
کلایر دی. آیر
'''کلایر دی. آیر''' (اینگیلیسجه: Claire D. Ayer) آمریکالی سیاستچی قادین ، دموکرات حزبینین عوضوو و ورمونت ایالتین سناتور ایدی. میدلبری بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۴۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
کرمانشاه خالقی
{{infobox ethnic group|
کرمانشاه خالقی (اینگیلیسی‌جه: Kermanshahis، فارسجا: مردم کرمانشاه) - بیر قومی گروه چوْخ‌لاری کیرمانشاه اوستانی, ایران دا یاشاییرلار.
گؤرونتولر
بؤلمه:خالقلار
پواچیشوو
پواچیشوو (لهیستانجا: Płaciszewo) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Płaciszewo»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بوت، مونتانا
بوت (اینگیلیسجه: Butte, Montana) آمریکانین مونتانا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۳۴۲۸۴ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:بوت، مونتانا بؤلمه:آمریکا شهرلری
کلایر دی. آیر
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر
علی کمالی
علی کمالی‌نین توپلادیغی شاعرلرین اثرلری
27- علی‌اکبر قدسی
29- ساوه‌لی شهاب
30- پناهی
31- صانعی
32- غلامحسین هریانی
33- فرخنده
34- مخلص
پتاوریستا لقانس
پتاوریستا لقانس (Spotted giant flying squirrel، ، Geflecktes Riesengleithörnchen) گمیریجی‌لر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
علی کمالی
علی کمالی‌نین توپلادیغی شاعرلرین اثرلری
36- آسیم عاصم؟
پتاوریستا لقانس
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
علی کمالی
علی کمالی‌نین توپلادیغی شاعرلرین اثرلری
37- سمندر
کولینزویل، آلاباما
کولینزویل (اینگیلیسجه: Collinsville, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۹۶۲ نفر ایدی.
پتاوریستا لقانس
قایناقلار
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:گمیریجی‌لر بؤلمه:ممه‌لیلر
علی کمالی
علی کمالی‌نین توپلادیغی شاعرلرین اثرلری
38- نوبرانلی ذلیل
کولینزویل، آلاباما
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
علی کمالی
علی کمالی‌نین توپلادیغی شاعرلرین اثرلری
39- محسن محمد حسینی
40- محمد محسن محمدی
41- شیدا
42- قزوینلی فقیر
43- حسن
44- مهدی خان کوردآبادی
45- نجفی (آغداشلی)
46- تورکمن فتاح
48- محمود باقری
49- کاظیم
50- آغداشلی نجار
51- ایسمعلی تورک
52- افشار
کریلار
قایناقلار
بؤلمه:خالقلار
علی کمالی
علی کمالی‌نین توپلادیغی شاعرلرین اثرلری
53- حسین تورکی
54- ایفتیخاریان
55- غرق آبادلی شوقی
56- شیخ مهدی منتظر
57- میرزا نصرالله ادیب
58- سالار ناصر
جینی ریفیرا
{{Infobox person }} }} | instrument     = {{flatlist| }} }} }}
علی کمالی
علی کمالی‌نین توپلادیغی شاعرلرین اثرلری
59- خسته قاسیم
جینی ریفیرا
جینی ریفیرا (اینگیلیسجه: Jenni Rivera) آمریکالی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. جینی ریفیرا ۲ ژوئیه ۱۹۶۹ تاریخینده لانق بیچ شهرینده حیاتا گؤز آچیب و ۹ دسامبر ۲۰۱۲ میلادی تاریخینده Iturbide, Nuevo León شهرینده وفات ائدیب.
علی کمالی
علی کمالی‌نین توپلادیغی شاعرلرین اثرلری
60- سحاب السعادت
62- بیچاقچی ائلی
63- الویر
64- ساوه و توابع
65- گلچین
66- تورکها و سفرها
67- داغیناق تورکلرین آثار و نیشانهلری
68- مسکین حسین، قاشقایی سهراب، حسین بی بیات، علی شهلو، مسیح، قول اروج، رحیم بی عبدالرحمانی. یوخاریدا آدی چئکیلن شاعیرلردن بیر شعر توپلوسو.
تاسف کی، کمالی، بۇ اثرلری چاپ و نشر ائتمکله 35 ایلدن آرتیق چئکدیگی زحمتلری آغریسی‌نی و یورقونلوغو جانیندان چیخارا بیلمه‌دی.
بیز اولو تهراندا کمالینین روحونا شادلیق، قارداشلارینا، باجیلارینا، ایکی اوغلونا، قادینینا و بوتون قوهوملارینا ساغلیق آرزیلاییراق اونلاردان ایستییریک کی، کمالینین توپلادیقی اثرلری چاپ و نشرینده وار گوجلر ایله چالیشسینلار.
علی کمالی‌نین مزاری
علی کمالی‌نین مزاری، تهرانین «بهشت زهرا» قبریستانیندا 32 ایکینجی پارچادا (قطعهده) دیر. اونون مزار داشی‌نین یازیسی بئله‌دیر:
"اؤلمه­ین تانری‌دیر
شاعیر و مۆحقیق بیرینجی درجه­لی عدلیه وکیلی شادروان علی کمالی رحمتلیک اکبر کمالی­نین بؤیوک اوغلونون صون ائوی
من ائلین دردلرین بیر­به­بیر دویدوم
ائلینن آغلادیم ائلینن گولدوم
من ائلین دردیندن سارالدیم سولدوم
تاپدیم تیلیم خانین خزینه­سینی
بونونلا شاد اولدو بو حزین گؤنلوم
یتیره­ بیلمه­دیم اونو خالقیما
قویمایین سارالسین سولسون بو گولوم
چوخ نیسگیللر قالدی بو اورگیمده
هامی­سیندان آرتیق تیلیم­دیر، دیلیم
یازین باش داشیما بو مصراعی سیز
کمالین ابدی یاشادار تیلیم
اؤلوم 11/5/1375"
قایناقلار
بؤلمه:کيمسه‌لر بؤلمه:یازیچی‌لار
ولتشیتسه (یسنیک)
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vlčice (Jeseník District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قلن لیون، پنسیلوانیا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Glen Lyon, Pennsylvania»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ایرشات، روسیه
ایرشات، روسیه (Irshat Иршат) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
رابرت بورق (توْپلوم‌بیلیمجی)
رابرت بورق (توْپلوم‌بیلیمجی) (Robert Burgess (sociologist)) بیلیم اینسان. ۲۳ آوریل ۱۹۴۷ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. رابرت بورق (توْپلوم‌بیلیمجی) واریک بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
کراسنی یار، آلتای دیاری
کراسنی یار، آلتای دیاری (Krasny Yar, Aleysky District, Altai Krai Красный Яр) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آلتای دیارین کندلری
کومانچی‌لر
{{Infobox ethnic group The Comanche {{IPAc-en|k|ə|ˈ|m|æ|n|tʃ|iː}} ({{lang-com|Nʉmʉnʉʉ}}) are a Native American nation from the Great Plains whose historic territory, known as Comancheria, consisted of present-day eastern نیومکزیکو ایالتی, southeastern کولورادو ایالتی, southwestern کانزاس ایالتی, western اوکلاهوما ایالتی, and most of northwest تکزاس ایالتی and northern Chihuahua. The Comanche people are federally recognized as the Comanche Nation, headquartered in لتن، اوکلاهوما. After European contact, the Comanches were hunter-gatherers with a horse culture. As many as 45,000 Comanches may have been alive in the late 18th century. They were the dominant tribe on the Southern Plains and often took captives from weaker tribes during warfare, selling them as slaves to the Spanish and later Mexican settlers. They also took thousands of captives from the Spanish, Mexican, and American settlers. Today, the Comanche Nation has 15,191 members, around 7,763 of whom reside in tribal jurisdictional area around the Lawton, Fort Sill, and surrounding areas of southwest Oklahoma. The Comanche Homecoming Annual Dance is held annually in والترز، اوکلاهوما, in mid-July. The Comanche language is a نومی دیللری language of the یوتو آزتک دیللری family, sometimes classified as a Shoshoni dialect. Only about 1% of Comanches speak their language today. The name "Comanche" is from the Ute name for them, kɨmantsi (enemy).
Government
The Comanche Nation is headquartered in Lawton, Oklahoma. Their tribal jurisdictional area is located in Caddo, Comanche, Cotton, Grady, Jefferson, Kiowa, Stephens, and Tillman Counties. Membership of the tribe requires a 1/8 blood quantum (equivalent to one great-grandparent).
Economic development
The tribe operates its own housing authority and issues tribal vehicle tags. They have their own Department of Higher Education, primarily awarding scholarships and financial aid for members' college educations. Additionally, they operate the Comanche Nation College in Lawton. They own 10 tribal smoke shops and four casinos. The casinos are Comanche Nation Casino in Lawton; Comanche Red River Casino in Devol; Comanche Spur Casino, in الجین، اوکلاهوما; and Comanche Star Casino in والترز، اوکلاهوما.
Cultural institutions
In 2002, the tribe founded the Comanche Nation College, a two-year tribal college in Lawton. It has since closed. Each July, Comanches from across the United States gather to celebrate their heritage and culture in Walters at the annual Comanche Homecoming powwow. The Comanche Nation Fair is held every September. The Comanche Little Ponies host two annual dances—one over New Year's and one in May.
Divisions
کورمانجی‌‌لر (اینگیلیسی‌جه: Comanche، عرب‌جه: كومانشي (قبيلة)، آنادولو تورکجه‌سی: Komançiler، فارسجا: کومانچی) - بیر قومی گروه چوْخ‌لاری آمریکا بیرلشمیش ایالتلری, اوکلاهوما ایالتی, تکزاس ایالتی, نیومکزیکو ایالتی دا یاشاییرلار. چوْخ‌لاری آمریکا بیرلشمیش ایالتلری, اوکلاهوما ایالتی, تکزاس ایالتی, نیومکزیکو ایالتی دا یاشاییرلار.
قایناقلار
بؤلمه:خالقلار
جونکی یوکونو
جونکی یوکونو (اینگیلیسجه: Junki Yokono)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
۲۰۱۵-جی ایلده هولند
بۇ مقاله ۲۰۱۵-جی ایلینده هولنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۵-جی ایلده اؤلکه‌لر
آدامی، آدیغیه
آدامی، آدیغیه (Adamy, Russia Адамий) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آدیغیه جومهوریتینده یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده آدیغیه خالقی ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره مسیحی و سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:آدیغیه کندلری
پاراکوات
پاراکوات (Paraquat، Паракват) بیر شیمیایی ماده. ساریٛ رنگ‌لی و  برک جیسم حالتینده تاپیلار.اریمه نوْقطه‌سی 175 دن 180 C دیر.
ماکرا
ماکرا (ایتالیاجا: Macra) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۶ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۸۷۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و پیمونت اوستانیندا یئرلشیب.
پاراکوات
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Paraquat»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ماکرا
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
پاراکوات
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
ماکرا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Macra»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
ایست هودج، لوئیزیانا
ایست هودج (اینگیلیسجه: East Hodge, Louisiana) آمریکانین لوئیزیانا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۷۶ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ماریلبون
ماریلبون (اینگیلیسی‌جه: Marylebone) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
ایساک ای. هولمز
'''ایساک ای. هولمز''' (اینگیلیسجه:Isaac E Holmes) آمریکالی وکیل ، سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. چارلستون شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۹۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۶۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:چارلستون، گونئی کارولینا سیاستچیلری بؤلمه:گونئی کارولینا دموکراتلاری بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:چارلستون، گونئی کارولینا دوغوملو وکیللر
اف. جای نیمتز
'''اف. جای نیمتز''' (اینگیلیسجه:F Jay Nimtz) آمریکالی سیاستچی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۱۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۹۰-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ایندیانا جومهوریتچیلر بؤلمه:ساوث بند، ایندیانا سیاستچیلری بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
پارلمان‌نیوز
پارلمان نیوز، اسلامی شورا مجلسی خبرلرین پایلاشان بیر فارسجا سایت دیر.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:ایران ایسلامی شورا مجلیسی بؤلمه:ایرانلی سایتلار بؤلمه:فارسجا خبر سایتلاری
آلفرد ایچ. لیتلفیلد
'''آلفرد ایچ. لیتلفیلد''' (اینگیلیسجه:Alfred H Littlefield) آمریکالی ایش آدامی، سیاستچی ، سناتور و جومهوری حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:رود آیلند جومهوریتچیلر بؤلمه:پاتاکیت، رود آیلند سیاستچیلری بؤلمه:واریک، رود آیلند سیاستچیلری بؤلمه:سنترل فالز، رود آیلند دوغوملولار
سانتاماقولورو
سانتاماقولورو(اینگیلیسجه:Santhamaguluru) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
لیتل کانادا، مینه‌سوتا
لیتل کانادا، مینه‌سوتا (Little Canada, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 3.08 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 9773 نفر دیر.
آ اییا د آروسا
آ اییا د آروسا (ایسپانجا: Alguazas) A Illa de Arousa ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پنتبدرا اوستانینده یئرلشیب. ۹ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۷ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۴۹۲۸ نفر دیر.
لوئیس مانوئل قونسالوس سیلوا
لوئیس مانوئل قونسالوس سیلوا (اینگیلیسجه: Luís Manuel Gonçalves Silva) (دوْغوم:July 25, 1995 Barcelos) بیر فوتبالیست. آکادمیکا فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
آ اییا د آروسا
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Isla de Arosa»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
آمستردام، نیویورک
آمستردام، نیویورک (Amsterdam (city), New York) آمریکانین نیویورک ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۶٫۲۱  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۸۶۲۰ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۱۱۷۴٫۱۲ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۱۱۰ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Amsterdam (city), New York»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:نیویورک ایالتین شهرلری
لوئیس مانوئل قونسالوس سیلوا
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
دوبژکوویتسه
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dobrzykowice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
پتاوریستا لوکوقنیس
پتاوریستا لوکوقنیس (Japanese giant flying squirrel، ، Japanisches Riesengleithörnchen) گمیریجی‌لر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
گؤرونتولر
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:گمیریجی‌لر بؤلمه:ممه‌لیلر
دیوید کاپرفیلد (تردست)
دیوید کاپرفیلد (تردست) (اینگیلیسجه: David Copperfield (illusionist)) آمریکالی اوْیونچو. ۱۶ سپتامبر ۱۹۵۶ ‏ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. 1974–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«David Copperfield (illusionist)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
سیارقوزرو
سیارقوزرو (Syargozero Сяргозеро) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
کیتلین تارور
{{Infobox person }} }} }} }}
کیتلین تارور (اینگیلیسجه: Katelyn Tarver) آمریکالی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. کیتلین تارور ۲ نوْوامبر ۱۹۸۹ ‏ تاریخینده قلن ویل، جورجیا شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
کچوا خالقی
کچوا خالقی (اینگیلیسی‌جه: Quechua people، عرب‌جه: كيتشوا، فارسجا: مردم کچوا) - بیر قومی گروه بۇ خالق‌دا ان گئنیش یاییلمیش دین مسیحیت دیر.
قایناقلار
بؤلمه:خالقلار
پروماندی
پروماندی(اینگیلیسجه:Perumandi) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کری فوکوناقا
کری جوجی فوکوناقا (؛ د. ۱۰ جولای ۱۹۷۷، آلئیمدا، کالیفورنیا، آمریکا) — آمریکالی فیلم یؤنتمنی.
آریزونا بیلیم‌یوردو
}} آریزونا بیلیم‌یوردو (University of Arizona, ، جامعة أريزونا)آمریکانین توسان شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ بیلیم‌یوردو شهرین حومه‌سینده‌دیر. و ۴٫۰۷۲ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. عۆمومی و دؤولتی‌ اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.
گؤرونتولر
File:Tucson-Old Main University of Arizona Building-1875.jpg|<!--The Old Main, also known as the University of Arizona School of Agriculture. It was added to the National Register of Historic Places in 1972, ref. : #72000199. File:OldMain UofA 1889.jpg|<!--Old Main in 1889 File:UAmainlibr 1008.jpg|<!--Entrance to the U of A main library File:Uofa.jpg|<!--Student Union, Old Main, and Forbes building File:U Arizona Alumni Plaza.jpg|<!--Alumni Plaza in front of the Administration Building File:University of Arizona mall.jpg|<!--University of Arizona Mall File:UAstudentu040409.jpg|<!--thumb|The salvaged USS Arizona Bell. The 1,820-pound bell is one of two salvaged from the USS Arizona and is housed in the "bell tower" of the University of Arizona Student Union Memorial Center. File:Arizona Stadium East Side.jpg| |archivedate = February 26, 2006}}
University of Arizona
پارادول
پارادول (Paradol) بیر اورقانیک بیلشیک. فنول  کیمی تانینیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Paradol»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
پریس، مریلند
پریس (اینگیلیسجه: Price, Maryland) آمریکانین مریلند ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
امبروهیترالوماهیتسی
امبروهیترالوماهیتسی (اینگیلیسیجه: Ambohitrolomahitsy)  ماداقاسکار اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۱۴۲۲ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۱۷۰۰۰ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
دوبژکوو
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dobrzyków»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
چاتماس، ویرجینیا
چاتماس، ویرجینیا (اینگیلیسجه:Chatmoss, Virginia ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۶۹۸ نفر ایمیش و ۱۳٫۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۹۷ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و ویرجینیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chatmoss, Virginia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سنت اولاف، آیووا
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
فربنکس‌ده‌کی آلاسکا بیلیم‌یوردو
فربنکس‌ده‌کی آلاسکا بیلیم‌یوردو (University of Alaska Fairbanks, )آمریکانین فربنکس شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. و ۹٬۰۰۰ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. فربنکس‌ده‌کی آلاسکا بیلیم‌یوردو ۱۹۱۷ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی‌ اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.
قایناق‌لار
University of Alaska Fairbanks
پتاوریستا ماقنیفیکوس
پتاوریستا ماقنیفیکوس (Hodgson's giant flying squirrel، ، Hodgson-Riesengleithörnchen) گمیریجی‌لر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:گمیریجی‌لر بؤلمه:ممه‌لیلر
۱۸۳۵-جی ایلده کانادا
بۇ مقاله ۱۸۳۵-جی ایلینده کانادادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
اؤلوملر
بؤلمه:۱۸۳۵-جی ایلده اؤلکه‌لر بؤلمه:۱۸۳۵-جی ایلده کانادا
دیوید جویس
دیوید جویس (اینگیلیسجه:David Joyce (politician)) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو. کلیولند شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.