cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ویلیام کامپبل پرزتون برکینریدج
ویلیام کامپبل پرزتون برکینریدج (اینگیلیسجه:William Campbell Preston Breckinridge) آمریکالی وکیل ، سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. بالتیمور شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین ایچ ساواشیندا ایشتیراک ائدیب. سنتر کالجی دا درس اوْخویوب.
سالبالئن
سالبالئن (ایسپانجا: Salvaleón) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و باداخس اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۷۲ کیلومتر موربّع دیر. ۵۱۹ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۲۱۷۲ نفر دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Salvaleón»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لومانیا
لومانیا (ایتالیاجا: Lomagna) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۱۵۷ نفر ایمیش. و لومباردیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lomagna»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
لیندلئی بکوورت
لیندلئی بکوورت (اینگیلیسجه: Lindley Beckworth) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. سام هیستون ایالتی و گونئی متودیست و بیلر بیلیم یوردلاریندا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۱۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۸۴ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۱۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:قیلمر، تکزاس دوغوملولار بؤلمه:قلیدواتر، تکزاس دوغوملولار
پوولیانو
پوولیانو (ایتالیاجا: Povegliano, Veneto) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۰۳۶ نفر ایمیش. و ونتو اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Povegliano, Veneto»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
نیقولدیپین
نیقولدیپین (Niguldipine) بیر اورقانیک بیلشیک.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Niguldipine»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
تئودور نلدکه
تئودور نلدکه (Theodor Nöldeke، دوْغوم تاریخ:2 March 1836، اؤلوم تاریخ:25 December 1930 aged 94)) آلمانلی یازیچی  آلمان
یاشاییش
بۇ آلمانلی یازیچی هابورق بایرن دناو-ریس بایرندا آنادان اوْلوب و کارلسروهه بادن-وورتمبرقدا دؤنیاسین دییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آلمان یازیچیلاری
کروپیونقتسا-راچیبوره
کروپیونقتسا-راچیبوره (لهیستانجا: Kropiwnica-Racibory) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
جانسون سیتی، کانزاس
جانسون سیتی (اینگیلیسجه: Johnson City, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۸۵ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۳۲۸ نفر ایدی.
قوسطنطنیه دؤیوشو (۱۱۴۷)
''قوسطنطنیه دؤیوشو (۱۱۴۷) (اینگیلیسجه: Battle of Constantinople (1147)) آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و بیزانس ایمپیراتورلوغو قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش. بۇ وۇروشون سوْنو بیزانس ایمپیراتورلوغو غلبه‌سیله بیتمیش‌دیر
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of Constantinople (1147)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ساواشلار بؤلمه:بیزانس ایمپیراتورلوغونون دؤیوشولری بؤلمه:مقدس روم ژرمن ایمپیراتورلوغونون دؤیوشولری
رائد فارس
رائد فارس (اینگیلیسجه: Raed Fares) (دوْغوم:December 6, 1982 Gaza) بیر فوتبالیست. Palestine میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
میدوی، تکزاس
میدوی، تکزاس (Midway, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 288 نفر و اها‌لی سیخلیغی 69.4 اینسان  کیلومتر موربّع دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
رازمجین (ابهر)
رازمجين (ابهر) کندی ابهر بؤلگه‌سینین، ابهر بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو و درسجين قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۱۲۷ نفر اهالیسی و ۲۹ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۵۴ نفری کیشی و ۷۳ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن ۸۲ نفری ساوادلی و ۴۰ نفری ساوادسیزدیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:ابهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری
هیندوستان یونیلیور
هیندوستان یونیلیور (اینگیلیسجه: Hindustan Unilever) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۱۸٬۰۰۰ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hindustan Unilever»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
معزالدوله دیلمی
معزالدوله دیلمی (اینگیلیسی‌جه: Mu'izz al-Dawla) قدیم ایران شاهی.۹۴۵–۹۶۷ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. و اؤزونون وفاتیندان سوْنرا عزالدوله بختیار واریث کیمی تخت و تاجه صاحیب چیخیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:شاهلار
۱۷۰۰-جو ایلده نوروژ
بۇ مقاله ۱۷۰۰-جو ایلینده نوروژده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
بردیاوش، روسیه
بردیاوش، روسیه (Berdyaush Бердяуш) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر
۱۷۰۰-جو ایلده نوروژ
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۰۰-جی ایلده نوروژ
بریستول (کدپ)، ورمونت
بریستول (اینگیلیسجه: Bristol (CDP), Vermont) آمریکانین ورمونت ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۰۳۰ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
هولتون، باتی ویرجینیا
هولتون، باتی ویرجینیا (اینگیلیسجه:Holton, West Virginia ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Holton, West Virginia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قلادیس ایسپلمان
قلادیس ایسپلمان (اینگیلیسجه:Gladys Spellman) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. نیویورک شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. جورج واشینقتن بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۱۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۸-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:مریلند دموکراتلاری بؤلمه:نیویورک سیاستچیلری بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر
کیپ میرز، اورقن
کیپ میرز، اورقن (اینگیلیسجه:Cape Meares, Oregon ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۱۰ نفر ایمیش و ۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۷۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و اورقن ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cape Meares, Oregon»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
سورنی، آلتای دیاری
سورنی، آلتای دیاری (Severny, Altai Krai Северный) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آلتای دیارین کندلری
۱۹۳۸-جی ایلده پورتوقال
بۇ مقاله ۱۹۳۸-جی ایلینده پورتوقالدا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۸-جی ایلده پورتاقال بؤلمه:۱۹۳۸-جی ایلده اؤلکه‌لر
ادمار فیقوئرا
ادمار فیقوئرا (اینگیلیسجه: Edmar Figueira) (دوْغوم:May 13, 1984 Naviraí) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بابا حسن
بابا حسن (اینگیلیسیجه: Baba Hassen) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۲۳۷۵۶ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
۲۰۱۳-جو ایلده قوزئی کوره
بۇ مقاله ۲۰۱۳-جو ایلینده قوزئی کوره‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
برنارد جی. کاولفیلد
'''برنارد جی. کاولفیلد''' (اینگیلیسجه: Bernard G. Caulfield) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. جورج‌تاون بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۲۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۸۷ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۲۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۸۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:الکساندریا، ویرجینیا سیاستچیلری بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
هارون تسیخانوور
هارون تسیخانوور (Aaron Ciechanover) ايسرائيل لی بیلیم اینسانی. ۱ اوْکتوبر ۱۹۴۷ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Aaron Ciechanover»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
رابین قیب
رابین قیب (اینگیلیسجه: Robin Gibb) آلبوم یاپیمجیسی، شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. رابین قیب ۲۲ دسامبر ۱۹۴۹ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۲۰ مئی ۲۰۱۲ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
معز لدین‌الله
معز لدین‌الله (اینگیلیسی‌جه: Al-Mu'izz li-Din Allah) بیر شاهزاده ایدی. ۱۹ مارس ۹۵۳– ۲۱ دسامبر ۹۷۵ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. ایسلامین شیعه مذهبینه اعتیقاد ائتمیشدی. آتاسی ایسماعیل منصور دیر. ایسماعیل منصور اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب.
بؤلمه:شاهلار
شوتو اینابا
شوتو اینابا (اینگیلیسجه: Shuto Inaba)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
حمیدان(اهواز)
حمیدان (فارسجا: حمیدان), کندی خوزیستان اوستانینین اهواز بؤلگه‌سینین، مركزئ بؤلومو و  غیزانیه قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
حمیدان کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.
دیل و دۆشونجه
بۇ كندين اهالیسی فارسجا دانيشيرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:اهواز بؤلگه‌سی‌نین کندلری
نیکوتینیل متیل‌آمید
نیکوتینیل متیل‌آمید (Nicotinyl methylamide) بیر شیمیایی ماده.
۱۹۹۷-جی ایلده روسیه
بۇ مقاله ۱۹۹۷-جی ایلینده روسیه‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
نیکوتینیل متیل‌آمید
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nicotinyl methylamide»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
آبادا, ایندیا
آبادا, ایندیا(اینگیلیسجه:Abada, India) هیندوستان اؤلکه‌سینین باتی بنقال ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده بنقال دیلی و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
تومسک
تومسک (Tomsk) (Томск) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و تومسک اوبلاستینده یئرلشیب. ۲۰۱۰-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۵۲۴۶۶۹ نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
رافائل امیربکف
رافائل امیربکف (اینگیلیسجه: Rafael Amirbekov) (دوْغوم:February 23, 1976 Qusar) بیر فوتبالیست. آذربایجان جومهوریتی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
یاناشووک
یاناشووک (لهیستانجا: Janaszówek) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Janaszówek»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
برقن آن در روقن
برقن آن در روقن (Bergen auf Rügen) آلمانین  مکلنبورق-فورپومرن ایالتینده یئر آلان بیر شهردیر و ۵۵ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۴۴۳۰ نفر دیر. بۇ شهرین ۵۱٫۴۲ کیلومتر موربّع ساحه سی وار.
ائشیگه باغلانتی‌لار
www.stadt-bergen-auf-ruegen.de برقن آن در روقن شهرین رسمی وب سایتی
ویلیام اوترد
ویلیام اوترد (William Oughtred) اینگیلیسلی بیلیم اینسانی. ۵ مارس ۱۵۷۴ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۶  ایل عومر ائله‌ییب و ۳۰ ژوئن ۱۶۶۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
برقن آن در روقن
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار  ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
ویلیام اوترد
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
رودریک آر. بوتلر
'''رودریک آر. بوتلر''' (اینگیلیسجه: Roderick R. Butler) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و تنسی ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۲۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۰۲ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
عبدالحسین ناهیدی آذر
عبدالحسین ناهیدی آذر (۱۳۱۷ – ۲۱ بهمن ۱۳۹۲) آذربایجانین مۆعاصیر تاریخی اوزره تانینمیش تدقیقاتچیسی.
حیاتی
عبدالحسین ناهیدی‌آذر ۱۳۱۷ینجی ایل قورو گؤلون یوسف‌آباد کندینده آنادان اوْلوب، عائله‌سیله بیرلیکده تبریز شهرینه کؤچوب و عؤمرونون بؤیوک بیر حصه‌سینی بۇ شهرده یاشامیشدیر. او تبریزین «دانشسرا» سیندا تحصیل آلدیقدان سوْنرا اوزون ایللر شبستر شهرینده مۆعلیم اولموش، سونرالار تبریز شهرینه گلمیش و بۇ شهرده ده امکلی اولموشدور.
ناهیدی آذر، ۱۳۹۲نجی ایلین بهمن آیی‌نین ۲۱ینده دونیادان کؤچموش و بیر گون سوْنرا تبریز شهری‌نین وادی رحمت مزارلیغیندا تورپاغا تاپشیریلمیشدیر.
علمی چالیشمالاری
اوستاد عبدالحسین ناهیدی آذر گنجلیک ایللریندن مۆعاصیر آذربایجان تاریخی اوزره تدقیق ایشلرینه باشلامیش؛ ایلک تدقیقی اثری شيخ محمد خيابانى حقینده قیرخینجی ایللرده آینی‌گون هفته‌لیگینده چاپ اولموشدور.
جیرینایکوادی
جیرینایکوادی(اینگیلیسجه:Girinaikwadi) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
میبل (شارکیچی)
میبل (شارکیچی) (اینگیلیسجه: Mabel) ایسپانیالی موسیقیچی - چاغداش آراندبی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. میبل (شارکیچی) ۲۰ فوریه ۱۹۹۶ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
الکاوسین
الکاوسین (ایسپانجا: Alguazas) Alcaucín ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر بۇ شهرین مساحتی ۴۶ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۲۴۶۹ نفر دیر. اها‌لی سیخلیغی ۴۵٫۳۷ اینسان کیلومتر موربّع دیر. ۵۱۸ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار.
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
کاترین پترسون
کاترین پترسون (Katherine Paterson) آمریکالی یازیچی - .۳۱ اوْکتوبر ۱۹۳۲ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Katherine Paterson»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۱۳۷۷-جی ایلده ایرلند
بۇ مقاله ۱۳۷۷-جی ایلینده ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
دافنینس (قمر)
دافنیس (/ˈdæfnᵻs/ daf-nis; یونان دیلی: Δάφνις) یوخسا Saturn XXXV) زوحل قمرلریندن بیریدیر.
قایناق
بؤلمه:نوجوم
جوپودی
جوپودی (اینگیلیسجه:Jupudi) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کندین اۆز اؤلچومو ۴۶۳ کیلومتر موربّع دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
اورچاردلیک، میشیقان
اورچاردلیک، میشیقان (Orchard Lake Village, Michigan) آمریکانین میشیقان ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۰٫۶۷  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۳۷۵ نفر دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
جان رایلی تانر
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
کولجیووه
کولجیووه (ایتالیاجا: Collegiove) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۸۹ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۰۰۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لاتیوم اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Collegiove»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
قوهجين (ابهر)
قوهجين (ابهر) کندی ابهر بؤلگه‌سینین، ابهر بؤلگه‌سی‌نین مرکزی بؤلومو و درسجين قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
موکرووشه
موکرووشه (چک‌جا: Mokrouše) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۹۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۶۲ نفر ایمیش و پلزن اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
قوهجين (ابهر)
جوْغرافیایی موْقع
بۇ کند زنجان اۇستانیندا یئرلشیبدیر.
موکرووشه
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
ووستر، ماساچوست
ووستر، ماساچوست (Worcester, Massachusetts) آمریکانین ماساچوست ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۹۹٫۹  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۸۱۰۴۵ نفر دیر. بۇ شهر ۱۴۶ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
موکرووشه
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mokrouše»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ووستر، ماساچوست
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Worcester, Massachusetts»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
موکرووشه
قایناق‌لار
بؤلمه:چک شهرلری
قوهجين (ابهر)
اهالی
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۱۸۴ نفر اهالیسی و ۵۹ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۸۶ نفری کیشی و ۹۸ نفری خانیم دیرلار. بۇ کندین اهالیسیندن ۹۹ نفری ساوادلی و ۶۹ نفری ساوادسیزدیرلار.
ووستر، ماساچوست
قایناق‌لار
بؤلمه:ماساچوست ایالتین شهرلری
قوهجين (ابهر)
قایناقلار
بؤلمه:ابهر بؤلگه‌سی‌نین کندلری بؤلمه:زنجان اوستانی‌نین کندلری
عبدالله حمدان الشمری
عبدالله حمدان الشمری (اینگیلیسجه: Abdullah Al-Shammeri) (دوْغوم:November 24, 1991 ریاض) بیر فوتبالیست. الرائد فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
ساواش و باریش
350px|بندانگشتی| [[ناپلئون بوناپارت|ناپلئون ون موسکو دان گئری چکیلمه سی (۱۸۲۸-۱۸۷۶) ]] حرب و صۆلح یا ساواش و باریش (روس. Война и миръ) — روس یازیچی سی لئو تولستوی طرفیندن یازیلمیش و ایلک دفعه ۱۸۶۹-جو ایلده نشر ائدیلمیش رومان. رومان دونیا ادبیاتینین ان مؤهوم موفقیّتلرین‌دن و واجیب اثرلریندن بیری کیمی دیرلندیریلیر "حرب و صۆلح" لئو تولستویون دیگر اثری اوْلان "آننا کار‌نینا" (۱۸۷۳–۱۸۷۷) ایله بیرگه اوْنون ادبی یارادیجیلیغینین زیروه‌سی حساب اوْلونور. "حرب و صۆلح" روسیه نین فرانسه طرفیندن ایستیلاسی دؤورونده باش وئرمیش حادیثه‌لری و ناپولون چاغینین روسیه ده چار جمعیتینه ائتکیینی، بۇ ائتکیین دوغوردوغو نتیجه‌لری بش زادگان عائله‌سی‌نین نومونه‌سین‌ده تصویر ائدیر. رومانین ایلکین ورسییاسی ۱۸۶۵–۱۸۶۷–جی ایللرده "روس خبرچی‌سی" قزتین‌ده سیل‌سی‌له شکلین‌ده "اوْن ایل ۱۸۰۵"[۴] آدی ایله نشر ائدیلمیش‌دیر. رومان تام شکیل‌ده ایلک دفعه ۱۸۶۵-جی ایلده نشر ائدیلمیش‌دیر.[۵] ۲۰۰۹–جو ایلده "Newsweek" طرفیندن ترتیب ائدیلمیش "توْپ ۱۰۰ کیتابلار" سیراسیندا "حرب و صۆلح" بیرینجی اوْلموش‌دور. [۶]
تولستوی اؤزو، اثر حاقیندا بیر قدر قاریشیق فیکیر بیل‌دیره‌رک قئید ائتمیش ‌دیر کی، "حرب و صۆلح" "رومان دییل، بیر قدر شعر، داها چوْخ ایسه تاریخی واقعه دیر". رومانین بعضی بؤلمه‌لری ایسه تصویری‌لیک‌دن تمام اۇزاق اوْلماقلا، فلسفی مناظیره کاراکتری داشیییر. اوْ، گؤستریر کی، ان یاخشی روسیه ادبیاتی نومونه‌لری ایستاندار نورمالاردان کنارا چیخیر. تولستوی "آننا کار‌نینا" اثرینی رومان یارادیجیلیغینین ایلک نومونه‌سی کیمی دیرلندیریر.
اؤزللیکلری
دونیانین اۇزون رومانلاری آراسیندا اوْن یئددینجی یئرده قرارلاشمیش "حرب و صۆلح"، دونیادا داها چوْخ اۇزون رومان کیمی تانینمیش‌دیر. عۆمومی‌لیک‌ده دؤرد کیتاب‌دان عبارت اوْلان رومانین هر بیر کیتابی دا آیریجا فسیللره بؤلونموش‌دور.
رومان داها چوْخ تاریخی ژانردا اوْلان اثرلر سیراسینا عایید ائدیلیر. لاکین اوْ، عئینی زامان‌دا XVII–۱۹. یوز ایللر ادبیاتیندا مشهور اوْلان بیر چوْخ کاراکترلری، اؤزل‌له سئوگی رومانلارینین بعضی اؤزللیکلرینه ده مالیک‌دیر. "حرب و صۆلح" اؤز ادبی سِمتینه داها چوْخ، اؤزون مخصوص طرزی ایله نایل اوْلموش‌دور.
رالیزم
اثرده تولستویون دا "بیزیم بابالاریمیز یاشادیغی دؤورلرده" ایفادسیله قئید ائتدیی کیمی، رومانین قلمه آلیندیغی دؤوردن آلتمیش ایل اوّلکی حادیثه‌لر تصویر ائدیلمیش‌دیر. تولستوی رومانی یازمامیش‌دان اوّل روسیه نین فرانسه طرفیندن ایستیلاسی دؤورونده یاشامیش بیر چوْخ شخصلرله گؤروشه‌رک قئیدلر آپارمیش، تاریخی آراشدیرمالارداکی معلوماتلاری همین قئیدلرله مؤ قایسه ائده‌رک اصل حقیقتی اۆزه چیخارماغا چالیشمیش‌دیر. اوْ، ناپولون باشدا اوْلماقلا، رومان‌دا تصویر اتدیی تاریخی شخصلره عایید مکتوبلاری، ژورناللاری، آوتوبیوقرافیک و بیوقرافیک اثرلری اوْخوموش و بۇ یازیچییا تصویر اتدیی فیقورلارین رال اوْبرازینی یاراتماغا ایمکان وئرمیش‌دیر. عۆمومی‌لیک‌ده، "حرب و صۆلح" رومانیندا ۱۶۰ تاریخی شخص‌دن بدیعی اوْبراز کیمی ایستیفاده ائدیلمیش‌دیر.
تقدیمات
"حرب و صۆلح"اۆن ایلک نوسخه‌سی ۱۸۶۳-جو ایلده تاماملانمیش‌دیر. ۱۸۶۵-جی ایلده ایسه اثرین بیرینجی حیصّه ‌سی "۱۸۰۵-جی ایل" آدی ایله دؤورو مطبوعات‌دا – "روسسکی وستنیک" قزتین‌ده نشر ائدیلمیش‌دیر. نؤوبتی ایلده ایلکین ورسییا یئنی‌دن چاپ اوْلونموش‌دور. لاکین همین ایلکین ورسییا تولستویون اۆریینجه اوْلمامیش، بۇنونلا بئله اوْ، ۱۸۶۷-جی ایله قدر اثرین بللی حیصّه ‌لری‌نین فرق‌لی سونلوقلارلا نشرینه ایجازه وئرمیش‌دیر. یازیچی ۱۸۶۶–۱۸۶۹-جو ایللرده یئنی‌دن رومان اۆزرینده جدی چالیشمیش‌دیر.< "روسسکی وستنیک" قزتین‌ده نشر ائدیلن ورسییا، ۱۸۶۹-جو ایلده "حرب و صۆلح" آدی ایله نشر ائدیلمیش ورسییادان فرق‌لی سونلوغا مالیک ایدی. رومانین تام ورسییاسی "حرب و صۆلح" آدلاندیریلمیش‌دیر.
اثرین ۱۸۰۵–جی ایل الیازماسی (بعضاً "اوْریژینال "حرب و صۆلح"" ده آدلاندیریلیر) ۱۹۸۳–جو ایلده ایلک دفعه روسیه دا نشر ائدیلمیش، بۇندان سوْنرا اینگیلیس، آلمان، فرانسه، هولند، سوئد، فین، آلبان و کوریا دیللرینه ترجومه ائدیله‌رک نشر اوْلونموش‌دور. رومانین دؤوروموزه قدر چاتمیش مۆختلیف ورسییالارینین اوْلماسی، اثرین هم ده بؤیوک یازیچینین یارادیجی‌لیق اۆسلوبونو نجه اینکیشاف اتدیردیینی اؤیرنمک باخیمین‌دان قیمت‌لی بیر قایناق کیمی نظردن کچیریلمه‌سینه ایمکان وئرمیش‌دیر.
اثرین پراکن‌ده شکیل‌ده نشر ائدیلمیش ایلک ورسییاسینی موتالیه ائتمیش روسلار، اپیلوقون دا داخیل اوْلدوغو نهایی و تام ورسیانین ساتیشا چیخاریلماسین‌دان سوْنرا بۇ نشرده اثرین هانسی دییشیک‌لیکلرله تقدیم ائدیلمه‌سینی اؤیرنمک‌ده چوْخ ماراقلی ایدیلر و بۇ سبب‌دن ده اثرین ایلک نشری چوْخ بؤیوک هیز‌له ساتیلدی. ایلک نشرین‌دن سوْنرا رومان قیسا زامان‌دا بیر چوْخ دیللره ترجومه ائدیله‌رک نشر ائدیل‌دی.
رومانی اوْخودوق‌دان سوْنرا ایساک بابل دئمیش‌دیر: "اگر دونیا اؤزو حاقیندا یازا بیلسی‌دی، محض تولستوی کیمی یازاردی". تولستوی "تمیز گرچک‌لیک، کاراکترلرین ماراقلی دتاللاری و رالیزمین چوْخ اۇغورلو و تکرارولونماز کومبیناسییاسینی یاراتماغا نایل اوْلموش‌دور".
دیل
تولستوی رومانی روس دیلینده یازسا دا، دیالوقلارین بؤیوک بیر حیصّه ‌سی (آچیلیش پاراقرافی دا داخیل اوْلماقلا) فرانسه دیلیندهدیر. بۇ رومان‌دا تصویر ائدیلن دؤورون روس اشرافین اؤزونمخصوص اؤزللیکین‌دن ایر‌لی گلیر. بئله کی، همی دؤورده روسیه زادگان مۆحیطین‌ده فرانسه دیلینده دانیشماق پرستیژ ساییلیر و فرانسه دیلی روس دیلین‌دن اۆستون توتولوردو. بۇ تماماً تاریخی حقیقتلره اساسلانان بیر حادیثه‌دیر. بئله کی، حتی فرانسه کرالی XIV لودوویکین روسیه زادگانلارینین نماینده‌لرینی قبول ائتمه‌سی زامانی، اوْنلارین اؤز آنا دیللرین‌ده چوْخ ضعیف دانیشدیقلاری معلوم اوْلموش‌دو. "حرب و صۆلح" رومانیندا دا، مثال اۆچون، خانیم قیز ماریانین رفیقه‌سی ژولی کاراگینا اؤز آنا دیلی اوْلان روس دیلینی اؤیرنمک اۆچون اؤزل معلمین یاردیمین‌دان ایستیفاده ائدیردی.
تولستویون تصاویرین دیلی ایله فرانسهجا جمله‌لره یئر وئرمک‌ده، ادبی باخیم‌دان داها جانلی تصاویر یاراتماق‌دان باشقا، عئینی زامان‌دا رومانین یازیلدیغی دؤورده روس دیلی‌نین هله ده روسیه دا لایق اوْلدوغو مؤقع‌نی توتا بیلممه‌سینه گیزلی ایشاره ائتمک ایستدیی دوشونولور. بۇ، پی یر و دیگر تصاویرین بوناپارتیستلرله مۆباحیثه‌سی زامانی فرانسه ایفاده‌لرینه یئر ورمه‌لری و اؤز فیکیرلرینی فرانسه دیلینده ایفاده ائتمه‌لری ایله ایرونیک شکیل‌ده دقته چاتدیریلیر. بۇ بعضاً ناپولونا قارشی ساتیرا کیمی ده ایستیفاده اوْلونور. رومان‌دا، پی یر النه اولنمک تکلیف ائدرکن فرانسهجا دانیشیر و "ژه وووس آیمه" (من سنی سویرم) دییر. عئینی زامان‌دا اولی‌لیک‌دن سوْنرا، ال‌نین خیانتی ایله باغلی قالماقال زامانی دا، پی یر اؤز تنقئیدی و عصبی فیکیرلرینی فرانسه دیلینده بیلدیریر.
فرانسه دیلینده اوْلان دیالوقلار حادیثه‌لرین اینکیشافی زامانی، اؤزل‌له فرانسه ایله مۆناقیشه‌نین شیددتلنمه‌سیندن سوْنرا آزالیر و موسکوانین یاندیریلماسی ایله یوْخ سوییه‌سینه اندیریلیر. فرانسه دیلی‌نین رومان‌دا تدریجاً آزالدیلماسی روسیه نین اؤزونو فرانسه مدنیتینین ائتکیین‌دن آزاد ائتمه‌سی آنلامینا گلیر. بۇندان عئینی زامان‌دا، رومان‌دا حادیثه‌لرین اینکیشافی ایله دوْست فرانسه خالقینین نجه دۆشمنه چوریلمه‌سینی حیس اتدیرمک اۆچون بیر واسطه کیمی ایستیفاده اوْلونور.
ترجومه‌لر
"حرب و صۆلح" رومانی بیر چوْخ دیللره ترجومه ائدیلمیش‌دیر. رومان آذربایجان دیلینده تام ورسییادا (دؤرد جیلد) ایلک دفعه ۱۹۵۰-جی ایلده کیریل قرافیکالی آذربایجان الیفباسی ایله نشر ائدیلمیش‌دیر. رومانین آذربایجان دیلینه ۱۹۵۰-جی ایل ترجومه‌سی تکمیللش‌دیری‌له‌رک، ۲۰۰۶-جی ایلده لاتین قرافیکالی آذربایجان الیفباسی ایله چاپ اوْلونموش‌دور.
اینگیلیس دیلینه رومان، بیر نئچه ترجومه‌چی‌نین بیرگه زحمتی نتیجه‌سینده ترجومه ائدیلمیش و بۇ ترجومه‌ده فرانسهجادان ترجومه‌نی کلارا بلل حیاتا کئچیرمیش‌دیر. دیگر ترجومه‌چیلر کونستانس قارنتت و لویس، عئینی زامان‌دا آلمر مود تولستویو شخصاً تانیمیشلار. تولستویون مورکّب و آلیشیلمامیش سؤز و جمله دوزومو، عئینی زامان‌دا تکرار ایفاده‌لرین مۆختلیف معنالاردا ایشلدیلمه‌سی سببی‌له، ترجومه پروسسی چوْخ آغیر اوْلموش‌دور. "حرب و صۆلح" رومانینین تخمیناً ۲%-ı فرانسه دیلینده‌دیر. رومانین ۱۸۷۳–جو ایل نشری زامانی ایسه تولستوی فرانسه دیلینده اوْلان متنلری تماماً رومان‌دان چیخارمیش، سوْنراکی نشرلرده همین متنلر یئنی‌دن برپا اوْلونموش‌دور.
تاریخی باغلام
اثرده حادیثه‌لر ۱۸۰۵–جی ایلده چار I آلکساندرین حاکمیّته گلمه‌سی ایله باشلاییر و ۱۸۱۲–جی ایلده ناپولونون هوجومو ایله کولیمیناسییا نقطه‌سینه چاتیر. پاریسین غربی آوروپا مدنییتسینین مرکزی حساب ادیلدیینؤوبتی یوز ایل عرضینده فرانسه دیلینده دانیشماق و فرانسه مدنیتی‌نین داشیییجی‌سی اوْلماق روسیه زادگانلارینین اساس اؤزللیکی کیمی دیرلندیلیردی. محض بۇ تاریخی و مدنی باغلام "حرب و صۆلح" رومانیندا اؤز عکسینی تاپمیش‌دیر. ۲-جی یکاترینانین نوه‌سی ۱-جی آلکساندر حاکمیّته ۱۸۰۱-جی ایلده، ۲۴ یاشین‌دا گلمیش‌دی. رومان‌دا اوْنون آناسی ماریا فیودروونا روسیه دا حاکمیّته ائتکی ایمکانی اوْلان، گۆج‌لو قادین کیمی تصویر ائدیلیر.
"حرب و صۆلح" بش زادگان عائله‌سی‌نین – بزوخوولار، بولکونسکیلر، روستوولار، کوراگینلر و دروبتسکوی عائله‌لری‌نین نماینده‌لری‌نین ۱۸۰۵–۱۸۱۳–جو ایللر آراسینداکی حیات و یاشاملارین‌دان، موناسیبتلرین‌دن، ۱۸۱۲–جی ایلده ناپولونون هۆجومون‌دان و بۇ حادیثه‌نین روسیه و اوْنون زادگانلارینین یاشامینا ائتکیین‌دن بحث ائدیر. بزوخوولار، اصیل‌لی، زنگین، لاکین پارچالانمیش بیر عائله‌دیر. عائله‌نین باشچی‌سی کیریل ولادیمیروویچ عؤمرونون سوْنون‌دا، غیری-قانونی دوغولموش اوْغلونو رسمن واریثی اعلان ائده‌رک، بۆتون وار-دؤولتینی اوْنا وئریر. بولکونسکیلر قدیم، حؤرمت‌لی و زنگین بیر عائله‌دیر. عائله‌نین باشچی‌سی اوْلان قوجا کنیاز نیکولای آندریویچ بولکونسکی ۲-جی یکاترینانین دؤورونده اوْردودا خیدمت ائتمیش و گنرال روتبه‌سینه کیمی یوکسلمیش‌دیر. روستوولار موسکودا یاشایان، چوْخلو مولکه مالیک اوْلسا دا، مادی باخیم‌دان چتین حیات سورن و گنج اؤولادلاری واسیتسی‌له زنگین عائله‌لرله قوهوملوق یارادیب اؤز مادی دۇروملرینی قایدایا سالماغا چالیشان بیر عائله‌دیر. کوراگین عائله‌سی اۆچ اؤولادا صاحب‌دیر و اوْنلارین هر اۆچو رومانین ان مۆباحیثه‌لی و موممالی تصاویری‌دیر. دروبتسکوی عائله‌سی کاسیبلاشمیش زادگان عائله‌سی‌دیر. عائله‌نین ایکی نماینده‌سی وار: یاش‌لی آنا و اوْنون حرب‌چی کاریراسی قورماغی آرزولایان اوْغلو بوریس.
تولستوی اثرده ایستیفاده اتدیی معلومات و فاکتلاری توْپلاماق اۆچون بیر نئچه ایل صرف ائتمیش ‌دیر. اوْ، ایلک قایناق‌لر (موصاحیبه‌لر و دیگر سندلر) اۆزرینده ایشلمیش، عئینی زامان‌دا تاریخ کیتابلارینی، فلسفی متنلری و بۇ مؤوزویلا باغلی اوْلان دیگر رومانلاری آراشدیرمیش‌دیر. روسیه اوْردوسونون ترکیبینی و عۆمومی‌لیک‌ده دؤیوش صحنه‌لرینی تصویر ائدرکن تولستوی کریمه ساواشی زامانی قازاندیغی اؤز شخصی تجروبه‌سیندن ایستیفاده ائتمیش ‌دیر.
بیرینجی جیلد
رومان ۱۸۰۵–جی ایلده سنت-پترزبورقدا، ماریا پاولوونا شرر طرفیندن کرالیچا آنا ماریا فیودروونانین شرفینه وئریلن زیافت‌له باشلاییر. رومان‌دا ایشتیراک ائدن اساس تصاویرین اکثریتی و زادگان عائله‌لرین نماینده‌لری آننا پاولوونانین مج‌لی‌سین‌ده ایشتیراک ائدیرلر. پی یر بزوخوو زنگین کنیازین غیری-قانونی دوغولموش اوْغلودور. بیر چوْخلاری پی یره، زنگین ارثین یگانه واریثی اوْلدوغو اۆچون یارینماغا چالیشیرلار. آناسینین اؤلومون‌دن سوْنرا، یۆکسک تحصیل آلماسی آتاسینین مادی دستیی ایله تامین ائدیلمیش پی یر، آچیق اۆرک‌لی، لاکین یۆکسک جمعیت ایچین‌ده اؤزونو آپارا بیلمین، اؤزونون صاف و سادلؤوه خاسیتی ایله پترزبورق زادگانلارینین حیاتینا اۇیغونلاشماغا چتین‌لیک چکن بیری‌دیر. زیافته دعوت اوْلونان قوناقلارین هامی‌سی بیلیر کی، پی یر، آتاسی قوجا کنیازین بۆتون اؤولادلاری آراسیندا ان چوْخ سودیی اؤولادی‌دیر.
زیافت‌ده عئینی زامان‌دا پی یرین دوْستو، بیلینچلی و عالیجناب کنیاز آندره نیکولایویچ بولکونسکی و اوْنون، زادگان مجلیسلری‌نین مشهور سیمالارین‌دان اوْلان خانی‌می لیزا دا ایشتیراک ائدیر. پترزبورقون زادگان حیاتینی حددن آرتیق دبدبه‌لی، بۇنونلا بئله داریخدیریجی حساب ائدن کنیاز آندره اؤز خانیمینین دا داخیلن بوش و سطحی دۆشونجه‌لی اوْلدوغو فیکرین‌ده‌دیر. بۇ کدرلی حیاتیندان جانینی قورتاماق آماچ ایله میخایل ایلاریونوویچ کوتوزووون اوْردوسونا یازیلان کنیاز آندره ناپولونا قارشی مۆحاریبه‌ده ایشتیراک ائدیر.
داها سوْنرا حادیثه‌لر روسیه نین قدیم شهری و کچمیش باشکندی موسکودا داوام ائدیر. پترزبورقون یۆکسک زادگان مۆحیطین‌دن فرق‌لی اوْلاراق، بۇ شهر روس میلّی اؤزللیکلرینی داها چوْخ قورویا بیلمیش‌دیر. شهرده یاشایان روستوو زادگان عائله‌سی تصویر ائدیلیر. کنیاز ایلیا آندریویچ روستووون دؤرد اؤولادی وار. اوْنلاردان بیری اوْلان اوْن اۆچ یاش‌لی ناتاشا (ناتالیا ایلیگیچنا) روس اوْردوسون‌دا ظابط کیمی خیدمت ائتمک آرزوسون‌دا اوْلان بوریس دروبتسکویون اوْنو سودیینه اینانیر. اوْن ایکی یاش‌لی نیکولای ایلیچ ایسه یتیم اوْلان و روستوولار عائله‌سی طرفیندن اؤولادلیغا گؤتورولموش عمی‌سی قیزی سونیانی (سوفییا آلکساندروونا) سویر. عائله‌نین بؤیوک اؤولادی ورا ایلیگیچنا بیر قدر سویوق کاراکترلی اوْلسا دا، اۇغورلو نیگاه باغلایاراق روس-آلمان زابیری آدولف کارلوویچ برقه اره گتمیش‌دیر. عائله‌نین ان کیچیک نماینده‌سی اوْلان پتیا (پیوتر ایلیچ) ایسه بؤیوک قارداشی کیمی، یاشی تمام اوْلدوغون‌دا اوْردودا خیدمت ائتمک آرزوسون‌دادیر. عائله‌نین باشچیلاری اوْلان کنیاز ایلیا روستوو و کنیاگینیا ناتالیا روستووا خوشبخت، لاکین همیشه عائله‌نین مادی دورومو حاقیندا ناراحات‌لیق کچیرن بیر جوتلوک‌دور.
ایکینجی حیصّه روسیه–فرانسه مۆحاریبه‌سینه حاضیرلیق صحنه‌لری‌نین تصویری ایله باشلاییر. آرتیق اوْردویا چاغیریلمیش نیکولای روستوو هوللابروننه دؤیوشونده ایلک مۆحاریبه تجروبه‌سینی یاشاییر. بورادا اوْ، کنیاز آندره‌له راستلاشیر و تلس‌کن‌لیگی اۆزون‌دن اوْنا قارشی حؤرمت‌سیزلیک ائدیر. بیر چوْخ گنج عسگر کیمی، نیکولای دا چار ۱-جی آلکساندرین وورغونودور. نیکولای خیدمت اتدیی بؤلویون ظابطلری واسیلی دمیتریویچ دنیسوو و سوْنرادان سایکولوژی پروبلملری اوْلدوغو آیدینلاشان فیودر ایوانوویچ دولوخوولا دوستلوق ائدیر.
ایکینجی جیلد
ایکینجی کیتاب نیکولای روستووون موسکویا، اولرینه دؤنمه‌سی ایله باشلاییر. اوْ، روستوو عائله‌سی‌نین تمام موفلیسلشمک ارفه‌سین‌ده اوْلدوغونون و پیس مادی دوروم یاشادیقلارینین شاهیدی اوْلور. اوْ، قیشی اولرین‌ده کئچیریر و قۇللوق اتدیی پاولوقراد آلایین‌دان دوْست اوْلدوغو دنیسوولا موناسیبتلرینی داها دا ایستیلشدیریر. ناتاشا گؤزل، جازیبدار و گنج قیزدیر. دنیسوو اوْنا آشیق اوْلور و اولنمیی تکلیف اتسه ده، اوْنون بۇ تکلیفی رد ائدیلیر. عئینی زامان‌دا آناسی نیکولایا زنگین قیز تاپاراق، اوْنونلا اولنمیی مصلحت گؤرور. لاکین بۇ مصلحته قولاق آسمایان نیکولای اؤز گنج‌لیک سئوگی‌سی اوْلان سوْنیا ایله اولنمک ایستییر.
آتاسین‌دان قالان میراثا صاحب اوْلدوق‌دان سوْنرا، پی یر بزوخوو نهایت کی، روس الیتاسی طرفیندن یاخشی قبول ائدیلیر و ایمپریانین نفوذلو، زنگین زادگانلارین‌دان بیرینه چوریلیر. داخیلن اوْ، بونون سهو آددیم اوْلدوغونو دۆشون‌سه ده، کنیاز کوراگی‌نین گنج و جازیبدار قیزی الن‌له (النا واسیلیونا کوراگینا) اولنیر. زادگان مۆحیطی‌نین ان مشهور و جازیبدار قادینی اوْلان الن، تئزلیک‌له پی یره اوْندان اۇشاغی اوْلماسینی ایستمدیینی بیلدیریر. الن دولوخوولا علاقه‌یه گیریر و بۇنا ایستیناد ائدن دولوخوو پی یری کۆتله ایچین‌ده آلچالتماغا جهد ائدیر. اؤزونه ایداره‌نی ایتیرن پی یر دولوخووو دو‌له چاغیریر و دول زامانی اوْنو اؤلومجول یارالاییر. بۇ حادیثه‌دن دهشته گلن الن پی یری قاتیل آدلان‌دیراراق گوناهلاندیریر و باش ورن قالماقال‌دان سوْنرا پی یر ال‌نی ترک ائتمک قرارینا گلیر. قاریشیق روحی دۇروم یاشادیغی بیر دؤورده، پی یر ماسونلوق جمعیتینه قوشولور و ماسونلارین بینلخالق سیاستین‌دن ایر‌لی گلن ایدیالارین تبلیغات‌چی‌سی کیمی چیخیش ائدیر. ایکینجی کیتاب‌دا، پی یرین داخیلی ایزتیرابلارینین، یاخشی اینسان اوْلماق و ایده‌آل اینسان آختاریشلارینین تصویرینه گئنیش یئر وریلیر. ایندی بۇ زنگین زادگان تولستوی واسطه‌سی‌له بیر فلسفی سوال اطرافین‌دا دوشونور: بیر اینسان اخلاق‌سیزلارلا اهاتلنمیش بیر مۆحیط‌ده نجه اخلاق‌لی حیات سوره بیلر؟ سوال پی یرین سوْنراکی حیاتینین ایستیقامتلنمه‌سین‌ده اساس شرط اوْلور. اوْ، اؤز تهکیم‌لی کندلیلرینی آزاد ائتمه‌یه و اوْنلارین حیات شرایطی‌نین یاخشیلاشدیریلماسی اۆچون چالیشماغا باشلاییر.
پی یر اوْبرازی آلیجناب و آمبی‌سییالی کنیاز آندره بولکونسکی اوْبرازی ایله مؤ قایسه ائدیلیر. آوسترلیس دؤیوشونده آندره اوْردونون یۆکسک وظیفه‌لی شخصلری ایله بیرگه چالیشماق شرفینه نایل اوْلور. دؤیوش‌ده آرتیللرییا سیلاحین‌دان آچیلان آتش زامانی اوْ آغیر یارالانیر. اؤلوم‌له اۆز-اۆزه گلدیی واخت اوْ، کؤهنه آمبی‌سییالاری، اؤز قهرمانی ناپولون (ناپولون دؤیوش میدانین‌دا اوْنو یارالی دۇروم‌ده گؤرور و مۆالیجه اوْلونماسی امرینی وئریر) حاقیندا دوشونور و بۇ زامانا قدر حیاتینی بوشونا کچیردیی قرارینا گلیر.
باربارانو رومانو
باربارانو رومانو (ایتالیاجا: Barbarano Romano) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۰۹۱ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۴۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لاتیوم اوستانیندا دا یئرلشیب.
ساواش و باریش
ایکینجی جیلد
نیهیلیست احوال روحیّه‌یه کؤکلنمیش آندره اوْردویا قاییت‌میر و مولکلرین ایداره ائدیلمه‌سی و روس اوْردوسونون دۇرومی‌نین یاخشیلاشدیریلماسی اۆچون قانون لاییحه‌سی‌نین ایشلنمه‌سی ایله مشغول اوْلور. همین دؤورده پی یر یئنی‌دن آندره‌له گؤروشور و اوْنا ینی سوال گتیریر: بۇ اخلاق‌سیز دونیادا تانری هاردادیر؟ پی یر پاننتیزم و اؤلوم‌دن سونراکی حیات ایله ماراقلانماغا باشلاییر.
پی یرین اۇزون مدت اؤزون‌دن اۇزاقلاشدیردیغی آروادی الن یئنی‌دن اوْنو قبول ائتمه‌سی اۆچون خاهیش ائدیر و همین دؤوردن اعتباراً پترزبورقون یۆکسک جمعیتین‌ده مشهور ائو خانیملارین‌دان بیری کیمی تانینماغا باشلاییر.
باربارانو رومانو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Barbarano Romano»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ساواش و باریش
ایکینجی جیلد
کنیاز آندره هازیرلادیغی ینی ساواش قانونون قبول ائدیلمه‌سی و بیرباشا ایمپراتورا چاتدیریلماسی اۆچون جهدلر ائدیر. همین دؤورده پترزبورق‌دا اوْلان گنج ناتاشا روستووا ایلک دفعه پترزبورق زادگانلارینین باللارین‌دان بیرینه قاتیلیر و همین مجلیس‌ده کنیاز آندره‌له تانیش اوْلاراق اوْنو اؤزونه واله ائدیر. کنیاز آندره ناتاشا ایله گؤروشون‌دن سوْنرا یئنی‌دن سانکی حیاتا قاییتدیغینی حیس ائدیر و بیر نئچه آیلوی گؤروش‌دن سوْنرا ناتاشایا اولی‌لیک تکلیف ائدیر. لاکین اوْغلونون روستوولارلا قوهوم اوْلماسینا قارشی چیخان قوجا کنیاز بولکونسکی توی مراسی‌می اۆچون بیر ایل گؤزلمیی لازیم بیلیر. بۇ حادیثه‌دن سوْنرا کنیاز آندره ناتاشانی تک قویاراق یئنی‌دن اوْردویا قایی‌دیر. بۇندان جدی سارسینتی کچیرن ناتاشانین احوالینی دوزلتمک اۆچون کنیاز روستوو اوْنو و سونیانی اؤزو ایله گؤتوره‌رک موسکویا گئدیر.
ناتاشا موسکودا اوْپرایا گلیر و بورادا الن و اوْنون قارداشی آناتول ایله تانیش اوْلور. همین دؤورده آناتول ینیجه لهیستان بیر قادینلا اولنمیش و اوْنو لهیستاندا قویاراق قاچمیش‌دی. اوْ، ناتاشایا چوْخ یاخین موناسیبت گؤستریر و اوْنونلا علاقه یاراتماغا چالیشیر. الن و آناتول بونون اۆچون بیر پلان حاضیرلاییرلار. آناتول ناتاشانی اؤپور و اوْنا سئوگی مکتوبلاری یازاراق اوْنونلا بیرگه قاچماغی تکلیف ائدیر. اۇزون دۆشونجه‌دن سوْنرا، ناتاشا آناتولو سودیی قرارینا گلیر و کنیاز آندرهین باجی‌سی ماریایا مکتوب یازاراق نیشانی پوزدوغونو بیلدیریر. سوْن آندا قاچماق پلانین‌دان خبر توتان سوْنیا، بۇ پلانین حیاتا کچممه‌سینه سبب اوْلور. پی یر ایلک اؤنجه ناتاشانین داورانیشین‌دان قورخ‌سا دا، سوْنرادان اوْنون آشیق اوْلدوغونو آنلایاراق بونو نورمال قبول ائدیر. ۱۸۱۱–۱۸۱۲–جی ایللر بؤیوک کۇیروکلو اولدوزسینی موسکو سماسین‌دا گؤردوک‌دن سوْنرا پی یر اۆچون ینی حیات باشلاییر.
کنیاز آندره ناتاشانین نیشانی پوزماسینی سویوققان‌لی‌لیقلا قارشیلاییر. اوْ، پی یره بیلدیریر کی، گدرکن ناتاشایا آزاد سچیم ائتمک ایمکانی وئرمیش‌دی. لاکین تئزلیک‌له ناتاشانین توتدوغو ایشدن چوْخ پشمان اوْلدوغونو و چوْخ آغیر خستلندیینی اشی‌دیر.
اۆچونجو جیلد
عائله‌سی‌نین، اؤزل‌له سونیانین دستیی و دینی اینانجلارینین واسطه‌سی‌له ناتاشا حیاتینین چتین دؤورون‌دن قورتولور. همین زامان آرتیق بۆتون روسیه یاخینلاشان تهلوکه‌دن و ناپولون ایله اوْلاجاق مۆحاریبه‌دن دانیشماغا باشلامیش‌دی. پی یر ایسه اؤزونو ناپولونون آنتی‌مسیح اوْلماسینا ایناندیریر. اؤز اراضی‌سینی فرانسهلاردان قوروماق اۆچون کندلی اوْردوسو یاراتماقلا مشغول اوْلان قوجا کنیاز بولکونسکی‌نین دۇرومی آغیرلاشیر و اوْ دونیاسینی دییشیر. روس اوْردوسونون گئری چکیلمه‌سی فونون‌دا بولکونسکیلره مخصوص اوْلان اراضی‌نین فرانسه لارین الینه کچمک احتیمالینین یاشاندیغی گونلرده، کندلی عۆصیانی سببی‌له ارازینی ترک ائده بیلمین خانیم قیز ماریا، تسادوفن همین اراضی‌ده اوْلان نیکولای روستوو طرفیندن خلاص ائدیلیر. نیکولای ماریایا قارشی یاخین‌لیق حیس اتسه ده، تئزلیک‌له سوْنیایا وردیی سؤزو خاتیرلاییر.
مۆحاریبه‌نین باشلادیغی دؤورده چارین موسکویا قدر گتمه‌سی بۆتون روس گنجلرینی وج‌ده گتیریر و هامی اوْردویا یازیلماغا چالیشیر. بئله بیر واختا گنج پتیا روستوو دا نهایت کی، اوْردویا یازیلماق اۆچون والیدینلری‌نین راضی‌لیغینی آلا بیلیر.
۳-جو جیلدین اساس قهرمانلارین‌دان بیری ناپولون بوناپارتدیر. یازیچی بۇ جیلدده ایمپراتورون شخصی کیفیتلرینی، وردیشلرینی دتاللاری ایله تصویر ائدیر، حتی اوْنون تئز-تئز پیشیکوتو ایلمه‌سینی گؤستریر. عئینی زامان‌دا ۴۰۰ ۰۰۰ نفر شخصی هیته مالیک اوْلان (اوْنلاردان یالنیز ۱۴۰ ۰۰۰ نفری فرانسیزدیل‌لیلر ایدی) فرانسه اوْردوسو و اوْنون سمولنسکه قدرکی دؤیوش یولو، فرانسه لارین روسیه اراضی‌سینه سوخولمالاری، سمولنسکین ایشغالی تصویر ائدیلیر.
پی یر موسکوانی ترک ائده‌رک بورودینو دؤیوشونو ایزله‌مک اۆچون دؤیوش گئدن اراضییه یول‌لانیر. بیر مدت مۆحاریبه شرایطین‌ده یاشادیق‌دان سوْنرا پی یرده آغیر سایکولوژی سارسینتی عمله گلیر. اینسانلارین بیر-بیرینی اؤلدورمه‌سی، اؤلومون بیر آددیم‌لیق‌دا اوْلماسی اوْنو درین دۆشونجه‌لره قرق ائدیر و بۇ واختا کیمی یاشامادیغی ینی و چوْخ قوْرخونج حیسلر یاشاماسینا سبب اوْلور. دؤیوش هر ایکی طرفین چوْخ بؤیوک – اوْردولارین محو اوْلماسی سوییه‌سین‌ده - ایتکی ورمه‌سی ایله باشا چاتیر. ناپولونون بویوک اوْردوسو قارشی‌سین‌دا دوروش گتیره بیلمک‌له، بؤیوک ایتکیلر باهاسینا اوْلسا دا، روسلار اۆستونلوک الده ائدیرلر. لاکین ایستراتژی سببلر و اوْردونون جدی ایتکیلری ایله علاقه دار اوْلاراق، دؤیوشون صاباح‌سی گونو روسلار گئری چکیلیر و فرانسه اوْردوسونون موسکویا دوغرو یولونو آچیرلار. دؤیوش‌ده اثرین ایکی اساس قهرمانی دا جدی یارالانیر. آناتول کوراگین آیاغینی ایتیریر، آندره بولکونسکی ایسه مرمی پارتلاماسی نتیجه‌سینه اؤلومجول یارالانیر. اوْنلارین هر ایکی‌سی‌نین اؤلوم خبری یاییلیر، لاکین عائله‌لرینه هئچ بیر رسمی معلومات وریلمیر.
دؤردونجو جیلد
فرانسه اوْردوسو موسکویا یاخینلاشدیقجا شهر اهالی‌سی آراسیندا چاخناشمالار باش وئریر و موسکولیلار شهری ترک ائده‌رک قاچماغا باشلاییرلار. شهری ترک ائدرکن جاماات اولرینی یاندیریر. بۇ ایسه شهرده بؤیوک یانغینین اوْرتایا چیخماسینا سبب اوْلور. روستوولار شهری ان سوْن ترک ائدن عائله‌لردن بیری اوْلور. گدرکن اؤزلری‌له یالنیز واجیب اشیالاری گؤتورن عائله، یارالیلارین شهردن چیخاریلماسینا کؤمک ائدیر. یارالیلارین آراسیندا کنیاز آندره بولکونسکی ده اوْلور. لاکین ناتاشانین بۇندان خبری اوْلمور. سوْن گونلره کیمی، پلاکاتلار نشر ادیب موسکوانین تهلوکه‌سیزلیگی‌نین تامین ادیلدیینی بیلدیرن کنیاز راستوپچین سوْن گونلرده شهردن اهالی‌نین چیخاریلماسینا اداره ائدیر.
ناپولونون اوْردوسو موسکوانی فتح اتدیی زامان شهری ترک اتمین آزسای‌لی روسلاردان بیری ده پی یر ایدی. اوْ، موسکویا گیرمیش ناپولونو اؤلدورمک قرارینا گلمیش‌دی. بونون اۆچون ده اوْ، اصل کیملیینی گیزله‌ده‌رک دیلنچی گؤرکه‌می آلیر. داها سوْنرا فرانسه عسگرلرین‌دن بیرینی خلاص ائدن پی یر عسگرلر، و ده اسیرلر آراسیندا نفوذ قازانیر. بورادا اوْ، اسیرلردن پلاتون کاراتایوله دوستلاشیر. کاراتایوله صحبتلری پی یرین معنوی جهت‌دن زنگینلشمه‌سینه و دونیایا باخیشینین دییشمه‌سینه سبب اوْلور. فرانسه عسگرلری‌نین موسکوانی یاغمالاماسی و سیلاح‌سیز روسلارا ایلنجه اۆچون آتش آچمالارینین شاهی‌دی اوْلدوق‌دان سوْنرا، پی یر اوْردو ایله بیرگه حرکته مجبور ائدیلیر و همین ارفه‌ده آغیر روسیه قیشینا تاب گتیرمین فرانسه اوْردوسو فوری صورت‌ده گئری چکی‌له‌رک روسیانی ترک ائتمه‌یه چالیشیر. بیر مدت سوْنرا، روس اوْردوسو ایله کیچیک توققوشما باش وئریر و پی یر آزاد ائدیلیر. همین توققوشمادا پتیا روستوو فرانسهلار طرفیندن اؤلدورولور.
بۇ آرادا، ناپولونا قارشی دؤیوش‌ده آغیر یارالانمیش آندره تسادوفن روستوولارین اوینه گتیریلیر. عائله دیگر یارالیلارلا بیرگه اوْنو دا اؤزلری ایله موسکودان یاروسلاولا آپاریر و اوْنون قایغی‌سینا قالیر. ناتاشا تئزلیک‌له آندرهین اوْنلارلا اوْلدوغونو اؤیرنیر، بیر مدت سوْنرا ماریا بولکونسکایا دا قارداشینین یانینا گلیر. اؤلممیش‌دن اوّل آندره ناتاشانی باغیشلاییر.
رومانین سوْنون‌دا الن کوراگین فرانسه عسگرلری‌نین بیرین‌دن توتدوغو نوخوشلوق‌دن دونیاسینی دییشیر. پی یر یئنی‌دن ناتاشانی تاپیر، ناتاشا اوْنا آندرهین اؤلومون‌دن، پی یر ایسه کاراتایوین اؤلومون‌دن دانیشیر. اوْنلار هر ایکی‌سی قارشی‌لیق‌لی سئوگییه صاحب اوْلدوقلارینی آنلاییرلار و اولنیرلر.
ایکی حیصّه‌لی اپیلوق
اپیلوقون بیرینجی حیصّه ‌سی ۱۸۱۳-جو ایلده ناتاشا و پی یرین تویونون تصویری ایله باشلاییر. بۇ روستوولارین عائله‌سین‌ده سوْن زامانلار باش وئرمیش ان خوش حادیثه اوْلور. بیر مدت سوْنرا کنیاز روستوو اؤلور و ایستیلا اوْلونموش اؤلکه‌ده داغیلمیش عائله ایقتصادیاتینی برپا ائتمک نیکولای روستووون عهده ‌سینه دۆشور.
بئله بیر دۇروم‌ده عائله‌نین مادی دۇرومی‌نین دوزلدیلمه‌سی اۆچون نیکولایین زنگین عائله‌دن اوْلان قیزلا اولنمه‌سی مسئله‌سی یئنی‌دن گوندمه گلیر. لاکین بئله بیر آددیم آتماق ایستمین نیکولای، بیر مدت سوْنرا زنگین خانیم اوْلان ماریا بولکونسکایانی سویر و اوْنلار اولنیرلر.
بیر مدت سوْنرا نیکولای و ماریا، کنیاژنا روستووا و واختی‌له نیکولایین بۆتون حیاتینی بیرگه کچیرمه‌یه سؤز وردیی سوْنیا ایله بیرگه بولکونسکیلرین مولکونه کؤچورلر. نیکولای عائله‌نین ایقتیصادی دۇرومی‌نین دوزلدیلمه‌سینه چالیشیر. اوْنلار عئینی زامان‌دا کنیاز آندرهین یتیم قالمیش اؤولادی نیکولای آندریویچ (نیکولنکا) بولکونسکینی ده بؤیودورلر. بۇ اۇغورلو اولی‌لیکلردن سوْنرا ینی جوتلوکلر - پی یر و ناتاشا، نیکولای و ماریا اؤزلرینی خوشبخت حساب ائدیرلر. ۱۸۲۰-جی ایلده پی یر و ناتاشا بولکونسکیلرین اوینه قوناق گلیرلر.
اپیلوقون ایکینجی حیصّه ‌سی تولستویون تاریخی حادیثه‌لری شرحین‌دن و مۆختلیف تاریخچیلرین تاریخی حادیثه‌لره موناسیبتی‌نین تنقئیدین‌دن عبارت‌دیر.
اساس تصاویر
تولستویون یاراتدیغی تصاویرین چوخی‌نین پروتوتیپی اوْنون رال حیات‌دا تانیدیغی اینسانلاردیر. اوْنون ننه-بابالاری و اوْنلارین تانیشلاری بیر چوْخ اوْبرازین اؤزللیکلری‌نین یارادیلماسین‌دا اساس قایناق اوْلموشلار. بیر چوْخ تصاویر ایسه مؤهوم تاریخی شخصیتلردیر.
فیلم
رومان اساسین‌دا چکیلمیش ایلک روسیه فیل‌می "Война и мир" ("حرب و صۆلح") آدلی ۱۹۱۵–جی ایل اۆرتیم (تولید)ی اوْلان فیلم‌دیر. فیلمین رژیسسورو ولادیمیر قاردیندیر. باش روْللاری ایسه قاردین اؤزو و ورا کارال‌لی آدلی روس بالریناسی جانلاندیریبلار. ۱۹۴۷–جی ایلده F.Kamei همین فیلمین ژاپون ورسییاسینی تقدیم ائتمیش ‌دیر.
رومان اساسین‌دا اکرانلاشدیریلمیش تام متراژلی ایلک آمریکا بیرلشمیش ایالتلری فیل‌می ۱۹۵۶-جی ایلده ایزلییجیلره تقدیم ائدیلمیش‌دیر. رژیسسورلوغونو کینق ویدورون اتدیی فیلمین باش روْللارینی اوْدری هپبرن (ناتاشا)، هنری فون‌دا (پی یر) و مل فررر (آندره) جانلاندیرمیش‌دیر. بۇ فیلم‌ده جانلاندیردیغی روْلا گؤره مشهور آکتری‌سا اوْدری هپبرن "ان یاخشی بریتانیا آکتری‌ساسی" نومیناسییاسین‌دا بافتا اؤدولینا و "درامادا ان یاخشی قادین روْلو" نومیناسییاسین‌دا قیزیل قلوبوس اؤدولینا لایق گؤرولموش‌دور.
رومان اساسین‌دا چکیلمیش و ۱۹۶۵-جی ایلده تقدیم ائدیلمیش دؤرد حیصّه ‌لی سووت فیل‌می‌نین رژیسسورو ایسه سرگی بوندارچوک اوْلموش‌دور. اثر ۱۹۶۵–۱۹۶۷–جی ایللرده حیصّه ‌لرله، تام شکیل‌ده ایسه ۱۹۶۸-جی ایلده تقدیم اوْلونموش‌دور. فیلم‌ده باش روْللاری لیودمیلا ساولیوا (ناتاشا) و ویاچسلاو تیخونوو (آندره) جانلاندیرمیش‌دیر. بوندارچوک اؤزو ایسه فیلم‌ده پی یر روْلون‌دا چکیلمیش‌دیر. تام شکیل‌ده یددی ساعت داوام ائدن فیلمین اساس روْللارینا یوز، ایکینجی درجه‌لی روْللارینا ایسه ۱۲۰ ۰۰۰ آکتیور چکیلمیش، فیلمین چکیلیشلری یددی ایل داوام اتدیین‌دن آکتیورلارین یاشلانماسی سببی‌له اوّلکی صحنه‌لرله مؤ قایسه‌ده سوْنراکی صحنه‌لرده خاریجی گؤرونوشلری دییشمیش‌دیر. اثر "ان یاخشی خاریجی دیل‌لی فیلم" نومیناسییاسین‌دا اوْسکار اؤدولینا لایق گؤرولموش‌دور. بۇ فیلم رومانین ان یاخشی اکران ورسییاسی ساییلیر.
تلویزیون
۱۹۷۲–۱۹۷۳–جو ایللرده ببج طرفیندن رومان اساسین‌دا "حرب و صۆلح" آدلی سریال چکیلمیش‌دیر. سریال‌دا پی یر اوْبرازینی انتونی هوپکینس جانلاندیرمیش‌دیر. دیگر روْللاردا ایسه روپرت دویس، فیت بروک، موراق هود، آلان دوبی، آنجلا داون و سیلوستر موراند چکیلمیشلر. بۇ ورسییادا پلاتون کاراتیو (هرری لوکی) ده داخیل اوْلماقلا، تولستویون حتی بیر چوْخ کیچیک تصاویری دا جانلاندیریلمیش‌دیر.
پروکوفیوین "حرب و صۆلح" اوْپراسی اساسین‌دا ۲۰۰۰–جی ایلده اکرانلاشدیریلمیش "لا گورره ات لا پایخ" آدلی فرانسه سریالینین رژیسسورو ایسه فرانسوا رووسسیللیون‌دور. سریال‌دا پی یر روْلونو روبرت بروباکر جانلاندیرمیش‌دیر.
۲۰۰۷-جی ایلده "ایتالیان لوخ ویده"این تقدیماتین‌دا روسیه، فرانسه ، آلمان، لهیستان و ایتالیانین ایشتیراکی ایله "حرب و صۆلح" آدلی مینی سریال چکیلمیش‌دیر. سریالین رژیسسورو روبرت دورنهلم، سسناری مؤلفلری لورنزو فاوللا، انریکو مدیولی و گوین سکوتت‌دور. سریال‌دا روْللار بینلخالق آکتیور هیتی طرفیندن جانلاندیریلمیش‌دیر.
تاتر
اثرین تاماشا فوْرماسین‌دا ایلک اۇغورلو سهنه تقدیماتی ۱۹۴۲–جی ایلده آلفرد نومانن، اروین پیسکاتور و R.Lukas ترفیندنن تقدیم ائدیلمیش‌دیر. ۱۹۵۵-جی ایلده یئنی‌دن ایشلنمیش همین ورسییا ۱۹۶۳-جو ایلده ماجگیببون & که طرفیندن لندن‌دا سهنه‌یه قایتاریلمیش و بۇندان سوْنرا بیر چوْخ اؤلکه‌لرده تقدیم ائدیلمیش‌دیر.
الن ادموندسون طرفیندن تقدیم ائدیلن تاماشا ورسییاسی ایسه ۱۹۹۶-جی ایله کرال میلّی تاتریندا سهنه‌یه قۇیولموش و اله همین ایل نیک هرن بوکس طرفیندن لندندا یئنی‌دن یاییملانمیش‌دیر.
۲۰۰۸-جی ایلده ادموندسون تقدیم اتدیی ورسیانی یئنی‌دن ایشله‌یه‌رک تکمیللشدیرمیشبۇ ورسیانین تقدیماتی نوتتینگهام پلایهووسهدا حیاتا کچیریلمیش و داها سوْنرا حیاتا کچیریلمیش تور چرچیوه‌سین‌ده بؤیوک بریتانیانین لیورپول، دارلینقتون، باس، وارویک، اوْکسفورد، تریورو، لندن و چلتنهام شهرلرین‌ده گؤستریلمیش‌دیر.
رادیو
WBAI شیرکتی‌نین پاجیفیجا رادیو مرکزسی ۱۹۷۰-جی ایلده رومانین ۱۹۶۸-جی ایلده نشر ائدیلمیش و دوننیگان طرفیندن اینگیلیس دیلینه ترجومه ائدیلمیش ورسییاسینین اوْخو موختلیفینی تقدیم ائتمیش ‌دیر. سسلندیرمه‌ده ۱۴۰-آ یاخین شخص ایشتیراک ائتمیش ‌دیر.
مارسی کاهان و مایک وولکر طرفیندن حاضیرلانمیش اوْن حیصّه ‌لی تام ورسییا ایسه ۱۹۹۷-جی ایلده ببج رادیو ۴-ده تقدیم ائدیلمیش‌دیر. ۹،۵ ساعت داوام ائدن بۇ ورسییا ۱۹۹۸-جی ایلده "ان یاخشی درام اثری" نومیناسییاسین‌دا تالکیه اؤدولینا لایق گؤرولموش‌دور. رژیسسورو جنت ویتیکر اوْلان بۇ رادیو ورسیانین سسلندیریلمه‌سین‌ده سیمون راسل بیلی، جرارد مؤرفی، ریچارد جونسون و باشقالاری ایشتیراک ائتمیش لر.
موسیقی
رومانین موتیولری اساسین‌دا بستکار نینو روتا طرفیندن موسیقی کومپوزی‌سییاسی بستلنمیش‌دیر.<
بیرده باخ
بؤلمه‌:تاریخی رومانلار
بؤلمه‌:فلسفی رومانلار
بؤلمه:ادبیات بؤلمه:روس ادبیاتی
۱۹۸۴-جو ایلده فرانسه
بۇ مقاله ۱۹۸۴-جو ایلینده فرانسه‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۸۴-جو ایلده فرانسه بؤلمه:۱۹۸۴-جو ایلده اؤلکه‌لر
ملونی بل
ملونی بل (اینگیلیسجه:Melony Bell) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:فلوریدا جومهوریتچیلر بؤلمه:فورت مید، فلوریدا دوغوملولار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر بؤلمه:۱۹۶۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
کروپیونقتسا-قایکی
کروپیونقتسا-قایکی (لهیستانجا: Kropiwnica-Gajki) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kropiwnica-Gajki»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تورینقتون، کانتیکت
تورینقتون (اینگیلیسجه: Torrington, Connecticut) آمریکانین کانتیکت ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۳۴۲۲۸ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:تورینقتون، کانتیکت بؤلمه:آمریکا شهرلری
معتمد (خلیفه)
معتمد (خلیفه) (اینگیلیسی‌جه: Al-Mu'tamid) عباسی خلیفه‌سی۱۶ ژوئن ۸۷۰ — ۱۵ اوکتوبر ۸۹۲ ایل‌لر آراسیندا حؤکومت ائدیب. آتاسی متوکل دیر.
قایناقلار
بؤلمه:عباسیلر خلافتی‌نین خلیفه‌لری
چیلدر دؤیوشو
''چیلدر دؤیوشو (اینگیلیسجه: Battle of Çıldır) عثمانلی ایمپیراتورلوغو و قوْنشو اؤلکه‌سی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.Çıldır و قارص یئرینده اوز وئرمیش‌دیر بۇ وۇروشون سوْنو عثمانلی ایمپیراتورلوغو غلبه‌سیله بیتمیش‌دیر
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of Çıldır»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
منوف
منوف (اینگیلیسیجه: Menouf) میصر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۹۷۰۰۰ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر و ۱۸۷۶ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
کوری ولز
کوری ولز (اینگیلیسجه: Cory Wells) آمریکالی شارکیچی و موسیقیچی - راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. کوری ولز ۵ فوریه ۱۹۴۱ تاریخینده بوفالو، نیویورک شهرینده حیاتا گؤز آچیب و ۲۰ اوْکتوبر ۲۰۱۵ میلادی تاریخینده دانکیرک، نیویورک شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
جوزف کیلی
جوزف کیلی (اینگیلیسجه: Joseph Cilley ) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۱۲-جی ایل ساواشیندا ایشتیراک ائدیب. ۱۷۹۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۸۷ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۹۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۸۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
زالیا، باتی ویرجینیا
زالیا (اینگیلیسجه: Zalia, West Virginia) آمریکانین باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
پرونوا، روسیه
پرونوا، روسیه (Proneva Пронева) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:پرم دیاری کندلری
نوووتایماسووو
نوووتایماسووو (Novotaymasovo Новотаймасово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
نیکوتینیک اسید آدنین دی‌نوکلئوتید فوسفات
نیکوتینیک اسید آدنین دی‌نوکلئوتید فوسفات (Nicotinic acid adenine dinucleotide phosphate) بیر شیمیایی ماده.