cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کووالام
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
جمشید لایق
جمشید لایق (۱ فروردین ۱۳۱۰، تهران - ۲۱ آبان ۱۳۸۸ ، مرکز قلب تهران ایست قلبی) ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اوْیونجوسودور.
دونکارایی
دونکارایی(اینگیلیسجه:Donkarayi) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
جمشید لایق
قایناقلار
http://www.sourehcinema.com/Default.aspx
۱۸۰۲-جی ایلده دانمارک
بۇ مقاله ۱۸۰۲-جی ایلینده دانمارکدا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
فلقرلس
فلقرلس (ایسپانجا: Folgueroles) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و بارسلونادا یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۱۰٫۵ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۲۲۵۹ نفر دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Folgarolas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
۱۸۸۱ (میلادی)
میلادی ۱۸۸۱-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین سککیز یۆز سکسن بیرینجی ایل.
قایناق‌لار
بؤلمه:میلادی ایللر
ایسپایقلس ایله‌نجه
ایسپایقلس ایله‌نجه (اینگیلیسجه: Spyglass Entertainment) اؤزل شیرکت و یا خوصوصی شیرکت. بۇ شیرکت فیلم ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Gary Barber طرفیندن قۇرولموش‌دور.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Spyglass Entertainment»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لوخوف قورنه
لوخوف قورنه (لهیستانجا: Luchów Górny) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و لوبلین اوستانیندا یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 598 نفر ایمیش.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Luchów Górny»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
داغ داغولماز
thumb|left|250px| داغ داغولماز!
داغ داغولماز ـ عونوانلی شعر توپلوسو، رزن بؤلگه‌سی ينده يئرلشن قوروه درجزين بولومونون دهلق کندینده دونیایا گؤز آچان رضا کریمی‌نین شعر دفتری‌دیر. بو منظومه شهریارین حیدربابایه سلام شعرینه بیر نظیره دیر. بو اثر تهران دا نشر قو یاییم‌ائوی وریندن بيرينجي چاپ اولاراق 1382 گونش ايلي 80 صحيفه‌ده گونش اوزو گؤرموشدو.
كيم, گؤزه ل رسم و روسومين داشونو بيردن آتار ؟
پارک ری-کی
پارک ری-کی (اینگیلیسجه: Park Ri-ki)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
داغ داغولماز
باها جينسي تله سيب آششاقو قيمه تده ساتار ؟
گتيريب تؤركي ديله آيرو دانوشماغي قاتار ؟
پارک ری-کی
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
داغ داغولماز
كيتاب دان اورنك لر
« داغ داغولماز ! »
واتربوری، نبراسکا
واتربوری (اینگیلیسجه: Waterbury, Nebraska) آمریکانین نبراسکا ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۶۹ نفر ایدی.
داغ داغولماز
كيتاب دان اورنك لر
(1)
من و داغ و گئجه ني, درد , گرفتار ائله دي
واتربوری، نبراسکا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
داغ داغولماز
كيتاب دان اورنك لر
اوچوموزده يوخودان قوزادو بيدار ائله دي
لوئیس ارردیش
لوئیس ارردیش (Louise Erdrich) شاعیر، رومانچی، قیسا حکایه یازیچی - و یازیچی - ۷ ژوئن ۱۹۵۴ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب.
داغ داغولماز
كيتاب دان اورنك لر
ديلده سينديردي سوكوتي, گؤزو آغلار ائله دي
لوئیس ارردیش
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Louise Erdrich»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
داغ داغولماز
كيتاب دان اورنك لر
دئدي : تكليکلري من ، سيزلره درمان ائله رم
لوئیس ارردیش
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار
داغ داغولماز
كيتاب دان اورنك لر
سن و داغ و گئجه ني, آغرويا ميهمان ائله رم
(2)
اوره گيم تنگه گليب, گزمه گه باغ آختارورام
گئجه لر پنجره دن اولدوزو گؤيده سايورام
بو گئجه قسمتيميز زندگيدن سوُز سالاجاک
سحر اعلام ائلييه كيم اؤله جك, كيم قالاجاک
(3)
بير قانات داغدان آلام, ديلله ره پرواز ائلييه م
داغدان ايكکي گؤز آلام ، داغ كيمين ايرانه باخام
اوجا يئرده ، دايانام مهدـ ی دليرانه باخام
اوول هئچ زاد يوخودو ، بير كلمه سؤز وارودو
بير كلام سؤزده خدايدو, وارا وارلوق دارودو
يوخ ائشدمه زدي ائشدمه گده قولاغدان خوارودو
او سؤز ايسته ردي موخاطب تاپا ، واردان دانوشا
وار و يوخدان ، يارادا ، ديل وئره ياردان دانوشا
دايانوب گؤز قاباغوندا, بگي دامدا گؤره رم
ساغ الينده نار, آتوب دوشسه چاي اوسته اؤوه رم
آز اوتان ، باخ يوخارو ، ناز گؤزوي گؤرسو گؤزوم
(69)
خوش او گونله ر كي اوره گلرده محببت چوخودو
قارنوموز كد چؤره گيندن گئجه ـ گوندوز توخودو
آتاموز سؤز دانوشاندا ، سؤزونه سؤز يوخودو
داخي بير كيم دولانوب بيزلري بير ياد ائله مه ز
ساز چالوب بئش اوخويوب ، قلبيميزي شاد ائله مه ز
بير سؤزوم وار اوره گيمده ، دئييره م هامو بيله
قويمايون ياخچولوق ايتسين ، آدي بير گلسي ديله
گره گ اينسان غم و غوصصا توزون ، اينساندا سيله
اصيل اينسان ، گزه ر اينسانلارو سخت گونده تاپا
سختليگي قويماز او اينسانلوقو اينساندا چاپا
(108)
چوخ سيزيللاتدي يانوخ قلبيمي دردين, وطنيم !
قوي يانوم داغ كيمي دردلر اوجاغوندا توكه نيم !
بير قريش يئر منه وئر كورلويوم اؤلسه م بده نيم
قوي سنين توپراغون اوسته « رَضا » شئعري اوخونا
سرگوذه شتين يازا آينده يه اؤرنه ك توخونا
ـــــــــــــــــــ آلت يازيلار :
1- كوه سه برادران دهستان شاهنجرين [ "چانگرين" ].
2- رضا : سراينده اين منظومه.
3- درگزين : [ نام ] منطقه وسيع [ تُرک نشين ] كه هم اكنون [ مشتمل بر ] شهرستان رزن و منطقه فامنين است [ بخش فامنين در حال حاضر جزو شهرستان همدان مي باشد ].
5- هفت بابالار : هفت عارف منطقه سردرود (دمق) از جمله : بابانظر، باباخنجر، باباگورگور و ... كه محل تربيت سالكين و عرفا بوده است.
6- سه برادران : كوهي در شاهنجرين
7- قوروه: شهر قوروه درجزين از توابع رزن كه بازار داد و ستد محلي است.
8- سوزن : روستايي از توابع قوروه كه قاليچه معروف با شهرت جهاني دارد.
9- هاممارا : محلي در شهر قوروه كه به اعتقاد مردم به انسان مريض شفا مي داده است و مردم عوام بچه هاي خود را در اين محل قل مي داده اند به نيت شفا ! .
10- خاناسو : سدي براي آبياري در رستاي "شوند" که آثار آن باقي است.
11- "دَهْله لي حئيدر" : جوانمردي شجاع و مشهور در منطقه ، طرفدار حق و عدالت ؛ اين شخص ساكن روستاي دهلق [ دَهْله ـ از توابع شهرستان رزن ] بوده است.
12- "چانگرين" : نام ديگر روستاي "شاهنجرين".
13- "بوقراطو" : كوه معروف "بوقراطو" كه گويند بقراط حكيم به دليل گل و گياه زيادش به اين كوه سفر كرده و از گياهان دارويي آن استفاده كرده است. اين كوه هم اكنون نيز محل رجوع دانشجويان و مردم نقاط ديگر كشورمان مي باشد. اين كوه در بخش "سردرود" (دمق )[ شهرستان رزن ] واقع شده است.
14- "موللاحوسئين" : "ملاحسينقلي شوندي درجزينی همداني" عارف نامدار.
15- "فاني" : "نصرالله خان اصلاني" ملقب به "فاني" شاعر خوشزبان از حومه شهرستان رزن.
17- "يددي بولاغ" : هفت عدد چشمه واقع در "ملاجرد" ( ملاگرد ) شهر "قوروه".
18- "اثيرالدين عوماني" : شاعر معروف قرن هفت و هشت هجري, اهل روستاي "عُمّان" [ از توابع شهرستان رزن ].
19- "شيخْ موقيم" : "شيخْ مقيم" روحاني عارف روستاي "فارسجين" كه نفسي گرم داشته و مراد مردم بوده است.
20- "تيليم خان" : شاعر و عاشق ترك زبان اهل روستاي "مراغه" ( مره غئي ) "ساوه" كه اشعار او به زبان تركي مشهور است. از او اشعاري به عربي ، فارسي و روسي نيز به جاي مانده است. مجموعه اشعار او توسط مرحوم زنده ياد "علي كمالي" گردآوري گرديد كه شامل عاشقانه ها ، مدايح و ... مي باشد كه متاسفانه با فوت مرحوم "كمالي" مجموعه آماده تنظيم خان مسكوت ماند. كنگره اي هم با شركت اديبان و سخن شناسان در روستاي زادگاه اش به سال 1372 هجري شمسي برگزار گرديد.
21- "حاجی ستتار" : "حاج ستار ابراهيمي" فرمانده گردان حضرت علي اصغر (ع) شهرستان رزن جمعي لشكر 32 انصار الحسين در زمان جنگ ؛ اين شهيد, اهل روستاي "قاييش" بخش "سردرود" شهرستان "رزن" بود.
23- "اوميدي" : "اوميدي عابد", سرباز فداكار اهل روستاي "بابانظر" بخش "سردرود" شهرستان "رزن" كه افسران نظامي زمان طاغوت را به رگبار گلوله بسته بود.
24- "سردرود" : يكي از "بخش" هاي شهرستان "رزن".
26- "شوند" : روستايي است سرسبز از توابع بخش "قوروه" درجزين شهرستان "رزن" [ زادگاه عارف کبير الهي و حکيم صمداني" آيت الله العظمی آخوند ملا حسينقلي شوندي درجزيني " ].
دنیل هنی
دنیل هنی (اینگیلیسجه: Daniel Henney) آمریکالی مانکن و اوْیونچو. ۲۸ نوْوامبر ۱۹۷۹ ‏ ایلینده میشیقان ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. 2001–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
داغ داغولماز
كيتاب دان اورنك لر
27- در سالهاي نه چندان دور ، در شهرستانها و مناطق ترک نشين استان همدان از جمله شهرستان رزن, بهار ( باهار ) , کبودراهنگ ( کوره نگ ) و ... , بعضي خانواده ها دام ( گاو ، گوسفند و ... ) محدودي داشتند و شير دامهاشان ، براي بدست آوردن فرآورده هاي دامي مثل ماست ، كره ، روغن و ... كفاف نمي كرد ؛ از همين رو هر چند خانواده با توافق با يكديگر , شير دامهايشان را هر روز به يك خانواده عضو گروه مي دادند ؛ مثلاً اگر هفت خانواده با هم قرار مي گذاشتند ، هر روز يك خانواده از گروه ، به نوبت ، شير شش خانواده‏ي ديگر را دريافت مي‏كرد و به اين نهاد زيبا و سنتي تعاوني , "وارا‏داشلوق" / varadaşloğ يا "وَرَه‏داشلوق" / vərədaşloğ " يا "وارَه اوْلماق" / Varə Olmaq " مي‏گفتند. در شهرستان " ساوه " نيز اين گونه همياري مرسوم بوده و به هر يك از اعضاء تعاوني " واراداش" / varadaş‏ " گفته مي‏شد . ( نگاه كنيد به كتاب : " فرهنگ مردم كوهپايه‏ي ساوه " نوشته‏ي : عبدالله سالاري ، ناشر : سازمان ميراث فرهنگي كشور ، چاپ اول – 1379 ، صفحه 130 ).
28- "قارا قيه" : به ترکي ادبي "قارا قايا"[صخره سياه], روستايي است از توابع بخش "قوروه درجزين" شهرستان "رزن". پس از برداشت محصول كشاورزي, مردم روستاهاي "قارا قيه" ، "سونغور اووا" و "گوروسون" (جاروسجين) به شكرانه محصول خوب ، مراسم قرباني ، با حضور همه مردم برپا مي كنند و ساكنان روستاهاي همجوار به شكرانه نعمت خداوندي ، مهمان خوان گسترده آنان مي شوند. اين مراسم اواخر آذر يا اول آبان با اعلام ريش سفيدان برگزار مي گردد.
دنیل هنی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Daniel Henney»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
داغ داغولماز
كيتاب دان اورنك لر
29- کؤهنه دئييرمان [ آسياب قديمي ] : آسياب هاي قديمي ولايت "درگزين", آبي بوده اند. هر روستايي اگر آسيابي داشت, هم نيازش برآورده مي شد و هم مايه فخر بود. هر چند اكنون سالهاست از گردش بسيار قديمي و خستگي ناپذير آسيابهاي آبي, نقلي مانده است كه فقط به ايهام زندگي در دايره بسته امروزين ، در كلام , به شاعران ياري مي رساند.
30- "خسته قاسيم" : شاعر و عاشق تُرك ، شبهاي دراز و تار روستائيان, به نقل شيرين آشيق و نواي چؤگور , كوتاه و به روشني , پيوند مي خورد. "خسته قاسيم" روايتي سوزناك تر از "اصلي ـ كرم" داشته و بر دل جوانانِ نگاه به ما دوخته و پيرانِ عمر رسيده بر لب بام, چون نواي دلنشين بهشتي مي نشسته است.
دنیل هنی
گؤرونتولر
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
داغ داغولماز
كيتاب دان اورنك لر
31- "قارقو" : نِي آهني. نواي محزون تر از چؤگور (كه ساز شنيدن گروهي بود)"قارقو", روزهاي دراز بيابان چوپانان را , با نواي خود , به شب وصله مي زد. غم تنهايي عاشقانه با اين ساز, همساز بوده است.
32- تارو : خُدا
33- اهمن و بهمن : در اعتقاد مردم ، اهمن و بهمن, دهه دوم اسفند ماه است كه زمستان , آخرين برفها و سرماي سوزناكش را عرضه مي نمايد , غافل از اينكه عمرش رو به پايان است.
34- قليچ داغ : يكي از سه برادران كه در اصل به شكل شمشير در فرهنگ مردم بومي اطراف كوه معروف شده است.
35- درگزين اوغلو : اشاره به "درگزين" قديم كه شامل چهار بخش فعلي شهرستان "رزن" شامل : "بخش مركزي", "قوروه" ، "سردرود" و "فامنين [پامبولي] " بوده است كه فرزندان غيور و سخت كوشي را در دامن خود پرورانده است.
قایناق‌لار
بؤلمه:تورک ادبیاتی بؤلمه:تورکجه اثرلر بؤلمه:جنوبی آذربایجان
قرچانیکوو
قرچانیکوو (Grechanikov Гречаников) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بیلقاراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:بیلقاراد کندلری
شاهین(ایذه)
شاهین (فارسجا: شاهین), کندی خوزیستان اوستانینین ایذه بؤلگه‌سینین، مركزئ بؤلومو و  هلایجان قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
نوْفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین 151 نفر اهالیسی و 22 عایله‌سی وار. بۇنلاردان 64 نفری کیشی و 87 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 86 نفری ساوادلی و 44 نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ كندين اهالیسی فارسجا دانيشيرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:ایذه بؤلگه‌سی‌نین کندلری
داقلاس، کوئینزلند
داقلاس کوئینزلند اوستانینده و تاونزویلین گونئی‌باتی‌سیندا یئرلشن بیر کیچیک شهردیر. بو شهرین 5,993 نفر جمعیتی واردیر.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:اوسترالیا شهرلری
آکتای، آمور اوبلاستی
آکتای، آمور اوبلاستی (Aktay, Amur Oblast Актай) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آمور اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آمور کندلری
سیندری
سیندری (اینگیلیسیجه: Sindri, Burkina Faso) بورکینافاسو اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۲۴۰۵ نفردیر.
کوستیتسه (برتسلاف)
کوستیتسه (برتسلاف) (چک‌جا: Kostice (Břeclav District)) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۶۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۸۳۰ نفر ایمیش و گونئی موراویا اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kostice (Břeclav District)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
بودانیار
بودانیار (Budanyar Буданьяр) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
مانیستی، آلاباما
مانیستی (اینگیلیسجه: Manistee, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
واتارو یامازاکی
واتارو یامازاکی (اینگیلیسجه: Wataru Yamazaki) کئچمیشده بیر ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
یاووز بینگؤل
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Yavuz Bingöl»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:تورکیه‌لی کیشی اویونچولار
واتارو یامازاکی
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
تانیا سالنیر
تانیا سالنیر (اینگیلیسجه: Tania Saulnier) کانادالی اوْیونچو 1998 – ۲۰۱۰ ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tania Saulnier»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:کانادالی قادین اویونچولار
سایمون بازول
سایمون بازول (اینگیلیسجه: Simon Boswell) آلبوم یاپیمجیسی، بسته‌چی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. سایمون بازول ۱۵ اوْکتوبر ۱۹۵۶ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
حمید لبخنده
حمید لبخنده ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اوْیونجوسوایدی
قایناقلار
بؤلمه:ایرانلی کیشی سینماچیلار
بلفونتاین، ایندیانا
بلفونتاین (اینگیلیسجه: Bellfountain, Indiana) آمریکانین ایندیانا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تورک میفولوژیسی
تۆرک میفوْلوْژیسی یا دا تۆرک خالق‌لاری‌نین میفوْلوْژی‌سی — تاریخی تۆرک خالقلاری ‌نین اینانمیش اوْلدوقلاری میفوْلوْژی بۆتونه وئریلن آددیر. کؤهنه افسانه‌لر، تۆرک خالقلاری‌نین کؤهنه اوْرتاق اینانجی تئنگریجیلیکدن عضولر داشیماقدان چوْخ اجتماعی و مدنی مؤوضوع لارلا دوْلودور. بۇنلارین بعضیلری سوْنرادان ایسلامی عنصرلرایله ایله دیَیشدیریلمیشدیر. دۆنیانین ان کؤهنه ادبی سندلریندن بیری اوْلاراق کئچن دده قوْرقود داستانلاری‌نین اوْریجینال اثرلری، واتیکان و درسدن کیتابخانالاریندا وار.
تۆرک میفوْلوْژیسی، بیر چوْخ آراشدیرماچیا گؤره عئینی تئنگریجیلیکده ده اوْلدوغو کیمی تک تانریجی بیر تملدن، زامانلا چوْخ تانریجی بیر فوْرمایا دوْغرو اینکیشاف ائتمیشدیر. آیریجا تاریخی تۆرک خالقلاری‌نین تماسا کئچدیکلری زردوشتلوک، مانی دینی و بۇدیزم ده تۆرکلرین میفوْلوْژیسیندان ایزلر گؤتورموشدور. بۇنا گؤره عمومی بیر تعریف اوْلان تۆرک میفوْلوْژیسینه، اینانجداکی فرقلی عنصرلار گؤز قارشیسیندا تۇتولسا "تۆرک میفوْلوْژیلری" دئمک داها دوْغرو اوْلا بیلر.
تۆرکلرین اسکی دینی اینانجی
علاالدین جوین‌ین ایفاده‌سینه گؤره اسکی تۆرکلر اؤز دینی رئیسلرینه "تۇیوک"، دینلرینه ایسه عربجه‌ده ایستیفاده ائدیلن "ناموس" و "ان/ائن-نوامیسی ایلاهیه" سؤزونون ایلک کؤکو اوْلان "نوْم" آدینی وئرمیشلر ایدی. یۇنانجایا "نۇموس - هاووس" شکلینده کئچن بۇ سؤز "ازلی اراده و مقدسات" معناسیندا، سانسکریت دیلینده ایسه "تانری" سؤزونون قارشیلیغی اوْلاراق ایستیفاده ائدیلیردی. تۆرکلر اؤز رۇحانیلرینه "تۆکون/تۇیوْن،" کاهین و سئهربازلارینا ایسه "قام" آدینی وئریردیلر. آیریجا تۆرکلر، دینی کیتابلارینا دا "نوْم"، تۆکونلره ده "نوْمیلر" دئیردیلر. ایسلامیتدن سوْنرا ایسه اوْغوزلار قاملارینا "اوْزان" آدینی وئردیلر. "شامان" سؤزو ایسه بۇنون اۇروپالیلار طرفیندن پوْزولموش حالی ایدی. شامانلار، جمعیتده "دوْکتوْر/حکیملیک،" "سئهربازلیق" و "کاهینلیک" اوْلماقاۆزره اۆچ آیری پئشس(ن)بیر بیرلیکده ایجرا ائتمکده ایدیلر. بؤیوک تۆرک دۆشونورو ضیاگؤی‌آلپا گؤره اۇروپالیلار طرفیندن سهو اوْلاراق "شامانیلیک" اوْلاراق آدلاندیریلان تۆرکلرین کؤهنه دینلری‌نین اصل دوْغرو آدینین "تۇیوْنیزم" اوْلماسی لازیمدیر. یئنه ضیاگؤی‌آلپین مۆدافعه‌‌ ائتدیگی فیکیرلره گؤره، تۆرکلرین دینی باشلانیشدا هر نه قدر "ناتوریزم" حساب ائدیلمکده‌دیرسه ده گئرچکده بۇ بعضی رۇموزلاردان عبارت اوْلان و بعضی تیمثاللارا تاپینیلان "سیمووْلیزم" معناسینی وئرر. فرقلی شرطلر آلتیندا یاشایان جمعیتلر آراسینا یاییلمیش اوْلان بۇ اعتقاد سیستمینده دین ایله سئهری بیر-بیریندن آییراجاق اوْلساق، بیر طرفده بیر جۆر آنیمیزمدن عبارت بیر شامانیلیک، کنار طرفده‌ده معبودلار و کاینات سیستمینه مالیک اوْلان بیر "تۇیوْنیزم" گؤرولر.
ثنویت اعتقادی
سمانین ان یۆکسک قاتیندا عالمین مقدراتین اداره ائدن و گۆنشی تمثیل ائدن ان اۇجا تانری "کایرا خان" ایله یئرآلتینداکی "جهنم معبودلاری" اداره‌چیسی اوْلان "یاغزیز خان" - اوْغوزلاردا ایسه "کراییر" - آدینداکی ایکی بؤیوک تانریا اینانیلیردی. یئر اۆزو نظامینی تامین ائدن و بۆتون تۆرک طایفالاری‌نین ایداره‌سینه باخان "یئر-سۇ ایلاهه‌لری" آدی وئریلن داها بعضی معبودلارا دا اینانیلماقدا ایدی.
تۆرک کئیهان شۆناسلیغی
"آلتای تۆرکلری" سمانین اوْن یئددی طبقه‌‌دن مئیدانا گلدیگینه و ان اۆست قاتین بۆتون معبودلارین آتاسی ساییلان "تانری خان" طرفیندن مسکن تۇتولدوغونا اعتقاد ائدردیلر. بۇ معبوددان تجلی ائتمک صۇرتی ایله اۆچ معبود داها اوْرتایا چێخمیشدی. بۇ معبودلارین بیرینجیسی گؤیون اوْن آلتینجی طبقه‌‌سینده قێزیل بیر تاخت اۆزرینده اوْتوران "بَی اؤلکن" ایدی. ایکینجیسی دوْققوزونجو قاتدا اقامت ائدن "قیزاغان" و اۆچونجوسو ده یئددینجی قاتی اؤزونه یۇرد الده ائتمیش اوْلان "ائلوانیره" آدینداکی "مئرگئن تانری" ایدی. آیریجا بۇ طبقه‌‌ده یئری و گؤیو ایشیقلاندیران "گۆن آنا" آدینداکی "آی تانریچاسی" دا اقامت ائتمکده ایدی. بئشینجی طبقه‌‌ده ایسه "یارادانلار یارادانی" اوْلاراق آدلاندیریلان "کوْدای یاییچی" (کاتای یایگوچی) ساکین ایدی.
بعضی آیری تانریلار
تۆرک میفوْلوْژیسینده گؤی تانری اصل یارادیجی گۆجدور. شیطان ارلیک یئرآلتی‌نین حاکمیدیر. اۆلگئن ایسه سمانین 16. قاتیندا اوْتورار، کایرا خانین اوْغولودور. کؤهنه تۆرکلرین دینینده، گؤی تانریدان سوْنرا گلن مۆباحیثه سیز ان گۆجلو تانری اوْلدوغونا اعتیقاد ائدیلر و بۆتون جانلیلارین آناسی اوْلدوغو دۆشونولردی. "باراک آتا" ایسه مغول و تۆرک میفوْلوْژیلرینده مغوللارین تؤره‌دیگی فرض ائدیلن ایت باشلی وارلیغا وئریلن آددیر، "نوْکای ائچئگه" اوْلاراق دا بیلینر. "اۇمای" دوْغورقانلیغی و برکتی ایشاره‌لر. اۆچ بۇینوزو واردیر، آغلار ایچینده‌دیر و دوْغولاجاق اۇشاقلاری اوْ سئچر. اۆلگئن، اۇمای و باراک آتا داها سوْنرالاری تانریلاشدیریلمیشلار. کۇیاش تۆرکو جمعیتلرده گۆنش تانریسی فیکیرینی ایشاره‌لر. مایقیل ایسه سۇلارین تانریسیدیر. دؤیوش تانریسی اوْلان ائلبیس ایسه ایسلام دینینین تأثیری ایله ایبلیسه چئوریلمیشدیر.
گۆنشه تاپینما و تۇرانی عقیده‌لر
یاقوتلاردا ایسه "آرت تۇیوْن آغا" آدی وئریلن، ایلدیریم سسیله دانیشان، گۆنشی تمثیل ائدن، حیاتین قایناغی و وارلیغین تک مطلق صاحبی اوْلان بیر معبودون مؤوجودیتینه اینانیلیردی. تۆرک و مغوللارین دا گۆنشه تاپیندیقلاری و چادیر قاپیلاری‌نین همیشه گۆنشه دوْغرو آچیلدیقلاری چینلی یازارلار طرفیندن تثبیت ائدیلمیشدی. زامانلا "شامانیزم" اۇروپا و آسیاداکی دینی اینانجلاردان بیر رۇحو علوی تصورو کیمی اینکیشاف ائتمیش دؤورلرده اوْرتایا چێخان بیر چوْخ عقیده‌‌لری ده احتیوا ائتمه‌یه باشلادی. بۇ علوی رۇحون سسی گؤی گۇرولتولاری، آیاقلاریندان چێخان آلوْولار ایسه شیمشکلر حساب ائدیلمکده ایدی.
تۆرک عرفانی
کؤکلری اوْرتا آسیا شامانلیغینا قدر سؤیکن/دؤزمکده‌دیر. شامانیلیک گرینلنددن شرق سیبیریایا قدر یاییلان گئنیش بیر ساحه‌‌ اۆزرینده یاشایان بیر چوْخ تۆرک-مغول قوْملاری، حتی لاپوْنلار (اسکاندیناوی سامیلری) و اسکیمولار آراسیندا مشهور اوْلان اوْرتاق بیر "سحری دین" سیستمیدیر. ایسلامیت و مسیحیتین تام اوْلاراق نفوذ ائتمگی باجارا بیلمه‌دیگی بؤلگه‌لرده هله حاکم اوْلان بۇ دین، اوْنلارین سوْنرادان گیردیگی بؤلگه‌لرده بئله ایکینجی پلاندا یاشاماقدادیر. میلادی سگگیزینجی عصردن بری تۆرکلر آراسیندا یاییلماغا باشلایان بۇدیزم، مانوی، ایسلام و خریستیانلیق تأثیرلرینه باخمایاراق شامانیزم، بۆتون بیر دینی نفوذا صاحب اوْلان دینلر کیمی خاریجی اعتقادلاری بنیه‌سینه یێغان گئنیش بیر قئیدسیزلیک حالی گؤسترمه‌سی سببیله، قۆووتیندن چوْخ بیر شئی ایتیرمه‌میشدیر. بۇ سببله ده شامانیزمه "تۆرک پاگانیزمی" آدینی وئرمک هئچ ده مبالغه‌لی اوْلماز. اوْندا ان دقته چارپان صۇرتده گؤرونن خصوصیت گؤی طبقه‌‌لری، آخرت و معبودلار عالمی ایله زنگینلشدیریلن بیر "چوْخ - تنگری‌چیلیک" یانیندا، یئنه عئینی زنگینلیگه صاحب اوْلان بیر ناتوریزمین داوام ائتمه‌سیدیر. گرک سحر گرکسه دین شکلینده تۆرک عرفانی‌نین ایزلری‌نینه آشاغیدا یئنیدن نظردن کئچیریلن تۆرک اعتقادلاریندا دا راست گلمک مۆمکوندور:
شامانلار
شامانلار حیاتلارینی ماغارا و گیزلی حجره‌لرده منزوی بیر شکیلده کئچیرن، "سحری - طبی" خصوصيتلره صاحب اوْلان و جمعیتده "جادوگرلیک - دوْکتوْر/حکیملیک" وظیفه‌‌لرینی بوْينونا گؤتوررلر. بۇ زهد حیاتی ایچریسینده داوام ائدن وجد و ایستیغراک مشقلریله اؤزونده‌کی "اختاتیقو - عشق ایله اؤزوندن کئچه‌رک مست اوْلما" خصوصيتلری قۇتلندیررلر. گؤرونمز عالمله تماسی تامین ائده بیله‌جک وضعیتی قبول ائدن شامانلار، تیتره‌مه، هۇشونو ایتیرمه، اؤزوندن کئچمه شکیللرینده اؤزونو خاریجه وۇران بۇ "هايپئرموْتیویته" قابیلیتلری سايه‌سینده "سحری" و "سرّی" گۆجلرینی قازانماقدادیرلار. شامانلار بۇ خصوصيتلرینی چوْخ يوْروجو و اۇزون سۆرن بیر دینی مناسک سايه‌سینده وجد آيینلری واسطه‌‌سیله الده ائتمیشلر. بۇ آيینلر اسناسیندا بیر جۆر ایستیغراک حالینا گیرن، ایهتیلاچ حالیندا کؤپوره‌رک صیفتی قارالان و بی‌تاب دۆشونجه‌يه قدر دؤنن، نهايتده اؤزوندن کئچن شامانین اشيا و مخصوص عالمله اوْلان بۆتون تماسی ایتمکده‌دیر. ساموْيئتلر و اوْستياکلاردا ارثی خصوصی بیر قابیلیته باغلی اوْلان بۇ وظیفه‌‌ تۇنگوزلار، ياقوتلار و آلتايلاردا ياری ارثی، ياری قازانیلمیش بیر خصوصيتدیر. عئینیله کؤهنه يۇنان و کؤهنه روْمادا اوْلدوغو کیمی آشاغی و يۇخاری عالملر آراسیندا ائلچیلیک وظیفه‌‌سین بیر بوْينونا گؤتورن "ایللومینه آداملار" یعنی "کاهینلر" اۆچون ایستیفاده ائدیلن شامان تعبیری موختلیف بؤلگه‌لرده ديَیشیک آدلار آل/گؤتورمکده‌دیر. وظیفه‌‌لری آز قالا بیر-بیری‌نین عئینی اوْلان بۇ شامانلارا، سیبیر تۆرکلرینده سوْيوْک، اسکیموْلاردا آنگاکوْک، لاپوْنلاردا نوْیدئ، ساموْيئتلرده تادیبجا، دیگر بعضی تۆرک قوْملاری آراسیندادیرسا "قام" آدی وئریلر. "اوْغوزلار" ایسه ایسلامیتین قبولوندان سوْنرا اؤز قاملارینا اوْزان آدینی وئرمیشلر. طبیعی عالمله اوْلان تماسلاری سايه‌سینده دیگر اینسانلاردان فرقلیلشن، يۆکسک بیر رۇح حالینا صاحب اوْلمالاری سببیله ده سوْن درجه‌‌ قۆووتلی و دیگر اینسانلار آراسیندا حاکمیت الده ائتمیش اوْلان شامانلار، عمومی و عهد قۇربان مراسیملرینده حاضیر اوْلماقلا عهده‌چیلیکلیدیرلر.
شامان آيینلری
بعضا ارثی و بعضا ده کسبی اوْلاراق داوام ائتدیریلن "شامانلیق" مۆسسسه‌سی‌نین ایجرا ائتدیگی آيینلر آچیقلانماسی کوْمپلئکس اوْلان بعضی قايدالار احتوا ائتمکده ایدی. "شامانلار، سحرباز و کاهین اوْلدوقلاری کیمی عئینی زاماندا خسته‌لیکلری معالجه‌‌ ائدن دوْکتوْر/حکیملر ایدی. بۇنلاردان باشقا تۆرکلر آراسیندا "اوْداچی" و "آتاساگوْن" آدی وئریلن، مادی معالجه‌‌ اۆصوللاریلا خسته‌لیکلری یاخشیلاشدیران بیر صینیف ده مؤوجود ایدی. شامان شعر و مۇسیقی يوْلداشلیغیندا رقص ائدیب، اؤز خصوصی مراسیم پالتارینی گئيمکده و بعضی چێنگیرداکلار گئيینمکده ایدی. قادینلارین قاتیلمادیغی بۇ آيینلر عومومیتله "خوْش آغاجی" ایله دوْلو اوْلان بیر مئشه‌لیکده قۇرولان يۇردلاردا ائدیلمکده ایدی. "اوِيسی" آدی وئریلن طریقت شیخلرینه چوْخ بنزه‌ين و اصلن سینیر خسته‌لیکلرینه تۇتولموش "نئوروْزلو آداملار" شامانلیک اۆچون ان قابیلیتلی اینسانلار ایدی. ایندیکی واختدا هله "طياره" اوْلاراق آدلاندیریلان بعضی عائله‌‌لرین بۆتون عائله‌‌ عضولری‌نین معالجه‌‌ ائتمه قابیلیتلرینه عاید اعتقادلار ایله شامانیلیک آراسیندا تام بیر بنزرلیک واردیر. آيینلرده ایستیغراک حالیندا ائدیلن دعالاری ایسه قاملاردان باشقا کیمسه‌نین آنلاماسی ممکن دئيیل. شامانلار اۆچون بیر "میراج" معناسینی وئرن وجد آيینلری اسناسیندا تام بیر "علوی سرخوْشلوق" ایچینه دۆشن شامانلارین، بعضا بۇ آيینلر اثناسیندا يارانان حددیندن آرتیق داشقینلیقلار نتیجه‌سینده بیر اؤلدوکلری بئله اوْلموشدور. شامانلارین وجد و ایستیغراک حالیندا يۇخاری عالملرله قۇردوقلاری انسیت کؤهنه يۇنانداکی "ائلئوسیس" میستئرلرینی خاطیرلاتماقدادیر. آرالیق دنیزی عرفانی‌نین تملی اوْلاراق گؤستریلن بۇ کؤهنه يۇنان میستئرلری کیمی شامانلارین "میراج آيینلری" ده "اوْرتا آسیا" عرفانی‌نین اینکیشافینداکی تمل قۇرولوش داشینی مئيدانا گتیرمیشدیر. آيین اسناسیندا داشقینلیغی آرتیران ان اهمیتلی واسطه‌‌ داوولدور. داووللارین اۆزرینه شامانلاری سمايا چێخاران حئیوانلارین و قايیقلارین شکیللری ایله معبودلارین تیمثاللاری ائدیلمیشدیر. شامانلارین "باراک" آدینی وئردیگی حئیوان ایله ایسلامیتده‌کی میراج حئیوانی اوْلان "بۇراک" آراسینداکی بنزرلیک قئيده ديَردیر. ایسلامیتین قبولوندان سوْنرا دا تۆرکلر "میراج" حادثه‌‌سی ایله علاقه دار ائتدیکلری مینیاتورلرده بنزر شکیللری چکمه‌يه داوام ائتدیلر.
شرق قايناقلارینا گؤره شامانیزم
ایسلام قايناقلاریندا شامانیزم دینی شمنیه (سمنیّه) شکلینده کئچمکده‌دیر. ابن ندیم فهرستینده ماورالنهر اهالیسی‌نین اکثریتی‌نین سمنیه دینینده اوْلدوغونو يازیر. داها دئتاللی معلومات ایسه ابوریحان بیرونی‌نین کیتابی تحقیق ماللهند آدلی اثرینده وئریلمکده‌دیر. بیرونيه گؤره بۇ کیتابیندا "بۇداسئف" اوْلاراق ذکر ائتدیگی بۇدیزم هیندیستاندان چێخما اوْلوب، اوْندان اوةلکی دین ایسه "شمانلیک" ایدی. خوْراسانلیلاردا اؤز دینلرینه "شمنان" آدینی وئرمکده ایدیلر. بۇدیزمین قبولوندان اول ایسه چینگیز سارايی‌نین رسمی دینی ده شامانیلیک ایدی. اوْرادا کاملار بؤيوک بیر نفوذ صاحبی ایدیلر. قزوینی یه گؤره "جئم" آيینینین قايناغی پریمیتیو "شامانلیک" و "کام" مراسیمیدیر. شامانلیق دا گؤرولن پریمیتیو میستیسیزم ایله آنادوْلو طریقت و مذهبلرینده‌کی پریمیتیو میستیسیزم آراسیندا بعضی بنزرلیکلر مؤوجوددور. مثلا، قێزیلباشلارداکی "صاحب و مصاحب آيینی" پریمیتیو بیرلیکلرده‌کی "دۆهول" مراسیمی‌نین داوامیدیر.
ماناس دستانی
دۆنيانین ان اۇزون داستانی اوْلان ماناس داستانیندا، داها کیچیک ياشدان قهرمان اوْلاجاغی بیلینن قێرغیز معناسان حکايه‌سی ایضاح ائدیلمکده‌دیر. ماناسین دوْستلاری طرفیندن خيانته اۇغرادیلیب اؤلدورولدويو دئيیلر. مزاری باشیندا آغلايان حئیوانلار معناسا آغی دئيرلر و گؤی تانری آغریياراق ماناسی دیریلدر. ماناس دا اؤزونه خيانت ائدن دوْستلاری‌نین آرخاسینا دۆشر.
اوْغوز دستانی
بۇ داستان تۆرکلرین آتاسی اوْلاراق بیلینن اوْغوز خاقانین حیاتینی ایضاح ائدر. دوْغوموندان اؤلومونه، و دؤولتی اوْغوللارینا پای ائدیشینه قدر کئچن داستاندا، اوْغوزون یوْلداشلارییلا تانیش اوْلماسی، اوْغوللاری‌نین دوْغومو و دؤیوشلر ده وار.
آلپ ارتونقا دستانی
آلپ ار تۇنقانین حیاتی دؤيوشلرله کئچمیشدیر. اۇزون مدت مباریزه ائتدیگی ایران حؤکمداری کیخسرونین دعوتینده حیله‌‌ ایله اؤلدورولموشدور.
قبیله‌نین تۆره‌يیشینی ایضاح ائدن افسانه‌لر
تۆرک میفوْلوْژیسی‌نین ان مهم خصوصيتلریندن بیری هر قبیله‌نین، نه قدر کیچیک ده اوْلسا شخصی بیر تۆره‌يیش افسانه‌سینه صاحب اوْلماسیدیر. مثلا اوْغوزنامه‌ده هر حاقیندا دانیشیلان قبیله‌نین اولجه تۆره‌يیش افسانه‌سی ایضاح ائدیلر.
ان اهمیتلی و ان تانینمیش افسانه تۆرکلرین اوْرتاق تۆره‌يیش افسانه‌سیدیر. بۇ افسانه هاراداسا هر تۆرک بیرلیگینده تانینار و ان کؤهنه تۆرک حؤکمدارلاری‌نین، گؤی تانری‌نین گؤندردیگی بیر قۇرد ایله جۆتلشمه‌سیندن تؤره‌دیگینی ایضاح ائدر. بعضی وئرسیالاردا بیر دیشی قۇردون ان سوْن تۆرک اوْلاراق قالمیش بیر اوْغلانی ایله، دیگر وئرسيالاردا ایسه گؤی تانری‌نین بیر کیشی قۇرد قێلیغیندا حؤکمدارین قێزی ایله جۆتلشدیگی ایضاح ائدیلر.
دیگر ياخشی تانینان بیر تۆره‌يیش افسانه‌سی قێرغیز خالقی‌نین تۆره‌يیش افسانه‌سیدیر. بۇ افسانه‌يه گؤره مقدس بیر گؤلون سۇیوندان حامیله قالان قێرخ قێز ایلک قێرغیزلاری مئيدانا گتیرر.
تۆرک میفوْلوْژیسی‌نین اۇروپاداکی ایزلری
اۇروپایا کؤچ ائتمیش اوْلان آندیق تۆرک خالقلاریندان اؤتری، اۇروپادا دا تۆرک میفوْلوْژیسی‌نین ایزلرینی تاپماق مۆمکوندور. خصوصیله هۇنلار و اؤن بوْلقارلار داستانلارا موْضوع اوْلموشلار. آلمان میفوْلوْژیسی‌نین ان تانینمیش داستانی هۇنلارا و اژداهالارا قارشی دؤيوشن آلمان قهرمان سیئگفریئدین داستانیدیر. بۇ داستاندا آتیللانین آدی "ائتزئل"دیر.
اؤن بوْلقارلارین (تۆرک بوْلقارلار) بالکانلارا گتیرمیش اوْلدوغو خان آسپاروه (ایشبارا خان) داستانینی بوْلقاریستاندا هله بیرینجی صینیفده اوْخويان هر بوْلقار اۇشاغی ازبردن بیلر. آيریجا يئنه اؤن بوْلقارلارین گتیرمیش اوْلدوقلاری ياز بايرامی "مارت ائنیزی"نده (مارت آناسی) ابتدای مکتب اۇشاقلاری خان آسپاروه داستانی‌نین بعضی حیصه‌‌لرینی جانلاندیرارلار. جانلاندیریلان حیصه‌‌ده، خان آسپاروه ایلک بوْلقار دوْلتینی قۇرموش و بۇنو قئيد ائتمک اۆچون گؤي تانری تانگرايا (تئنگری) عهد وئرمک ایستر. عهد وئرمه‌دن اول بیر دسته شۆيودو مقدس آتشده ياندیرماسی لازیمدیر آمّا هئچ بیر يئرده شۆيود تاپا بیلمز. بۇنا گؤره چوْخ کدرلنر. چوْخ اۇزاقلاردا ووْلگا ساحللرینده قالمیش اوْلان باجیسینی، آسپاروهون دردینی حس ائدر و بیر شاهی‌نین آياغینا بیر دسته شۆيود باغلايیب گؤندرر.
ماجارلاردا دا چوْخ اۇزون بیر آتیللا و کؤهنه تۆرک داستانلاری وار.
قایناقلار
بؤلمه:تورک میفولوژیسی
۱۸۸۲ (میلادی)
میلادی ۱۸۸۲-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین سککیز یۆز سکسن ایکینجی ایل.
قایناق‌لار
بؤلمه:میلادی ایللر
قولدستریم، آلاسکا
قولدستریم، آلاسکا (اینگیلیسجه:Goldstream, Alaska ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۹۲۴ نفر ایمیش و ۲۲۲٫۶۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و آلاسکا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Goldstream, Alaska»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مارفیلوس ایله‌نجه
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Marvelous Entertainment»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
چارلز دبلیو. پیکرینق
'''چارلز دبلیو. پیکرینق''' (اینگیلیسجه: Charles W. Pickering) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و میسیسیپی ایالتین سناتور ایدی. میسیسیپی بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۳۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:لارل، میسیسیپی دوغوملولار
کامایسال، نیومکزیکو
کامایسال، نیومکزیکو (اینگیلیسجه:Chamisal, New Mexico ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۰۱ نفر ایمیش و ۴٫۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۲۷۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و نیومکزیکو ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chamisal, New Mexico»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اورقرین پارک، ایلینوی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Evergreen Park, Illinois»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ناتواخان
ناتواخان(اینگیلیسجه:Nathuakhan) هیندوستان اؤلکه‌سینین اوتاراکند ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۹۴۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
قارا توپالاق
قارا توپالاق (Cyperus niger، Qara topalaq، Cyperus niger، Cyperus niger) بیر نؤع بیتکی.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cyperus niger»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:بیتکیلر
فرانسوا آراقو
فرانسوا آراقو (François Arago) بیلیم اینسان. ۲۶ فوریه ۱۷۸۶ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۷  ایل عومر ائله‌ییب و ۲ اوکتوبر ۱۸۵۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اوْ ریاضیات، فیزیک، آسترونومی ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«François Arago»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
شولا اما
شولا اما (اینگیلیسجه: Shola Ama) اینگیلیسلی شارکیچی و موسیقیچی - چاغداش آراندبی، سول موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. شولا اما ۸ مارس ۱۹۷۹ ‏ تاریخینده لندن شهرینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
کولیج، جورجیا
کولیج، جورجیا (Coolidge, Georgia) آمریکانین جورجیا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲٫۱ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۵۲۵ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۲۶۲٫۹ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. کولیج دنیز سئوییه‌سیندن ۷۶ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:جورجیا ایالتین شهرلری
روبرت اف. برادفورد
'''روبرت اف. برادفورد''' (اینگیلیسجه:Robert F Bradford) آمریکالی وکیل ، سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو. بوستون شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۰۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۸۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ماساچوست جومهوریتچیلر بؤلمه:بوستون سیاستچیلری بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
داغليق قاراباغ
تاریخی
کئچمیشده آلبانییا نین (قافقاز آلبانییاسی) ترکیبینده ایدی. میلاددان اؤنجه ۹۵-نجی ایلده ائرمنیییه پادشاهی ایکینجی تیقران طرفیندن ایشغال اولونموشدور. دؤردونجو عصرین اوّلینده آلبانلار قاراباغی گئری قایتاردیلار و ۳۸۷-نجی ایلده او یئنیدن آلبانییانین ترکیبینه داخیل اولدو. سککیزینجی عصردن بری آلبانییا اؤز اراضیسینده کیچیکلشیردی و قاراباغدا خاچین کنیازلیغی مؤوجوددو. ۱۷-نجی عصرین اوللرینده ایرانین، ۱۸-نجی عصرین ایسه قاراباغ خانلیغینین ترکیبینده مؤوجود اولموشدور(ملیکلیکلر) ۱۸۱۳-نجو ایلده گولوستان موقاویله‌سی ایله داغلیق قاراباغ روسیه یه کئچدی. ۱۸۲۲-نجی ایلده قاراباغ‌دا خانلیق لغو اولوندو و روس حؤکومتی اورایا تورکیه دن و ایران‌دان ۱ میلیوندان چوخ ائرمنی کؤچوردو. ۱۹۲۳-نجو ایلده س‌س‌ری طرفیندن زورلا داغلیق قاراباغ موختار ویلایتی قورولدو. ۱۹۸۹-نجو ایلده آذربایجان پارلامئنتی‌نین سرنجامییلا موختاریت لغو اولوندو.
۱۹۸۰-نجی ایللرین سونوندا و ۱۹۹۰-نجی ایللرین اولینده بو بؤلگه‌ده باش وئرن ائتنیک توققوشمالار و ائرمنیستانین داغلیق قاراباغ موختار ویلایتی اؤزونه بیرلشدیرمه طلبلری ائرمنیستانلا آذربایجان آراسیندا موحاریبه‌یه سبب اولدو. ائرمنیستان اوردوسو داغلیق قاراباغ موختار ویلایتی و اونا بیتیشیک ۶ رایونو ایشغال ائتدی. آتشکس سازیشی ۱۹۹۴-نجو ایلده بیشککده ایمضالاندی. داغلیق قاراباغدا سئپاراتچی رئژیم ۱۹۹۱-نجی ایلده موستقیللیک اعلان ائدیب. هئچ بیر بین‌الخلق قانونا اویغون گلمه‌ین بو "موستقیللیک " ایندی‌یه کیمی دونیادا هئچ بیر اؤلکه طرفیندن تانینماییب.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتی‌نین شهرلری
قمینا وومژا
قمینا وومژا (لهیستانجا: Gmina Łomża) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 207.41 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و پودلاسکی اوستانیندا یئرلشیر.
گؤرونتولر
بؤلمه:لهیستان شهرلری
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Łomża»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
باداس (ک.ه.)
باداس (ک.ه.)(اینگیلیسجه:Badas (K.H.)) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
آچامپالی (مولباقال)
آچامپالی (مولباقال)(اینگیلیسجه:Achampalli (Mulbagal)) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
باداس (ک.ه.)
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
آچامپالی (مولباقال)
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
داقلاس رینالدی
داقلاس رینالدی (اینگیلیسجه: Douglas Rinaldi) (دوْغوم:August 29, 1979 Erval Seco) بیر فوتبالیست.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
اپریلتسی
اپریلتسی -(Apriltsi) بولغاریستانین لوچ اوستانیندا یئرلشیب ۲۰۰۱ جی ایلینین نۆفوس ساییمی اساسیندا بۇ شهرین ۳۱۲۲ نفر و ۲۰۱۱-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۳۱۲۱ نفر جمیعتی واریمیش. بۇ باخیم‌دان اۆلکه‌نین ۱۹۵- اینجی شهری سایاگلیر.
قایناق‌لار
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_cities_and_towns_in_Bulgaria "
منابع
بؤلمه:بولغاریستان شهرلری
توماس مان راندولف جر.
توماس مان راندولف جر. (اینگیلیسجه:Thomas Mann Randolph Jr) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و جومهوری حزبینین عوضوو. ویلیام و مری کالجی و ادینبروق بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
لوخوف دولنه
لوخوف دولنه (لهیستانجا: Luchów Dolny) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و لوبلین اوستانیندا یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 589 نفر ایمیش.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Luchów Dolny»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پولیاوکسیومتیلن
پولیاوکسیومتیلن (Polyoxymethylene، Полиформальдегид) بیر اورقانیک بیلشیک.رنگ‌سیز و  برک جیسم حالتینده تاپیلار. و اتر کیمی تانینیر.پولیاوکسیومتیلن اوکسیژن بیلشیک‌لری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Polyoxymethylene»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
زوزری، وولوقدا اوبلاستی
زوزری، وولوقدا اوبلاستی (Zaozerye, Velikoustyugsky District, Vologda Oblast Заозерье) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
مونتالتو دی کاسترو
مونتالتو دی کاسترو (ایتالیاجا: Montalto di Castro) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۸۱۲ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۲ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لاتزیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Montalto di Castro»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
۲۰۱۶-جی ایلده کولومبیا
بۇ مقاله ۲۰۱۶-جی ایلینده کولومبیادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۶-جی ایلده کولومبیا بؤلمه:۲۰۱۶-جی ایلده اؤلکه‌لر
وارنر برادرز. اینتراکتیو ایله‌نجه
'''وارنر برادرز. اینتراکتیو ایله‌نجه''' (اینگیلیسجه: Warner Bros. Interactive Entertainment) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت ویدئو اوْیون ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Warner Bros. Interactive Entertainment»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
گونئی یان سولا‌له‌سی
قایناقلار
بؤلمه:تاریخی دؤولتلر
فرانک هاقو
فرانک هاقو (اینگیلیسجه: Frank Hague) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۷۶ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۵۶ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
۱۸۸۳ (میلادی)
میلادی ۱۸۸۳-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین سککیز یۆز سکسن اۆچونجو ایل.
قایناق‌لار
بؤلمه:میلادی ایللر
تکزاس، آلاباما
تکزاس (اینگیلیسجه: Texas, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قابریل یارد
قابریل یارد (اینگیلیسجه: Gabriel Yared) لوبنانلی بسته‌چی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. قابریل یارد ۷ اوْکتوبر ۱۹۴۹ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
کلبجر
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
اوغور یوجئل
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Uğur Yücel»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:تورکیه‌لی کیشی اویونچولار
شومیرتلی
شومیرتلی (Shomyrtly Шомыртлы) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
غلامحسین لطفی
غلامحسین لطفی (۲۰ آبان ۱۳۲۸، قزوین) ایرانلی سینما ، تئاتر و تلویزیون اوْیونجوسودور.
قایناقلار
بؤلمه:ایرانلی کیشی سینماچیلار
داقوق
داقوق تورکمانجا:طاووق عراق شهرلریندن بیریدیر بو شهر کرکوک اوستانیندا یئرلشیب و بغداد کرکوک یولوندا یئرلشمیش اولاراق کرکوک دن 40 کیلومتر آرالی دیر بو شهر قدیم طاووق آدلانیردی طاووق سوزی قدیمی تورکی بیر سوز دیر.
خالق
بو شهرین اکثریت خالقی شیعه دیلر و کوکلری عراق تورکمانلارین :بایات ، قاراقویونلو ،ائلخانلار طایفالارینا بولونور.
قايناق
بؤلمه:عراق شهرلری بؤلمه:عراقین تورکمان شهرلری
استفان یووتیچ
استفان یووتیچ (اینگیلیسجه: Stevan Jovetić) (دوْغوم:November 2, 1989 Titograd) بیر فوتبالیست. موناکو فوتبال کولوبو و صربیستان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
مایکل بیلینقتون (منتقد)
مایکل بیلینقتون (منتقد) (Michael Billington (critic)) بریتانیالی یازیچی - ۱۶ نوْوامبر ۱۹۳۹ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
استفان یووتیچ
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
مایکل بیلینقتون (منتقد)
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Michael Billington (critic)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
چیکومبی
چیکومبی(اینگیلیسجه:Chikkumbi) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
مایکل بیلینقتون (منتقد)
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:اینگیلیس یازیچیلاری
چیکومبی
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ژالکوویتسه
ژالکوویتسه (چک‌جا: Žalkovice) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۹۷ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۰۶ نفر ایمیش و زلین اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Žalkovice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
فورت کنت (کدپ)، مئین
فورت کنت (اینگیلیسجه: Fort Kent (CDP), Maine) آمریکانین مئین ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۴۸۸ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بهیموث (موسیقی قروپو)
بهیموث (موسیقی قروپو) (اینگیلیسجه: Behemoth) چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر وئرن بیر موزیک قروبودور.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
سونگورلار
سونگورلار -(Sungurlare) بولغاریستانین بۇرگاس اوستانیندا یئرلشیب ۲۰۰۱ جی ایلینین نۆفوس ساییمی اساسیندا بۇ شهرین ۳۷۵۶ نفر و ۲۰۱۱-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۳۲۸۲ نفر جمیعتی واریمیش. بۇ باخیم‌دان اۆلکه‌نین ۱۸۸- اینجی شهری سایاگلیر.
قایناق‌لار
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_cities_and_towns_in_Bulgaria "
پولیاکریل‌آمید
پولیاکریل‌آمید (Polyacrylamide، Полиакриламид) بیر اورقانیک بیلشیک.
کیونی، ایلینوی
کیونی، ایلینوی (Kewanee, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۷٫۴۲  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۲۹۱۶ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۷۱۶٫۵ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۲۴۴ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
پولیاکریل‌آمید
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Polyacrylamide»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کیونی، ایلینوی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kewanee, Illinois»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
پولیاکریل‌آمید
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
کیونی، ایلینوی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایلینوی ایالتین شهرلری
۱۸۸۴ (میلادی)
میلادی ۱۸۸۴-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین سککیز یۆز سکسن دؤردونجو ایل.
قایناق‌لار
بؤلمه:میلادی ایللر
۱۸۰۷-جی ایلده سوئد
بۇ مقاله ۱۸۰۷-جی ایلینده سوئده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۰۷-جی ایلده سوئد بؤلمه:۱۸۰۷-جی ایلده اؤلکه‌لر
لوییبورق، ویسکانسین
لوییبورق (اینگیلیسجه: Louisburg, Wisconsin) آمریکانین ویسکانسین ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
واجونر، ایلینوی
واجونر (اینگیلیسجه: Waggoner, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۵۵ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایستفن پئیس
ایستفن پئیس (اینگیلیسجه: Stephen Pace) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو و جورجیا ایالتین سناتور ایدی. جورجیا بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۹۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۷۰ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
هایلیقن‌هافن
هایلیقن‌هافن (Heiligenhafen) آلمانین  شلسویق-هولشتاین ایالتینده یئر آلان بیر شهردیر و ۷ متر دنیز سئویه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۹۲۲۷ نفر دیر. بۇ شهرین ۱۸٫۱۲ کیلومتر موربّع ساحه سی وار.
ائشیک باغلانتی‌لار
www.heiligenhafen.de هایلیقن‌هافن شهرین رسمی وب سایتی
قایناق‌لار
بؤلمه:آلمان شهرلری
پول بلبرنر
پول بلبرنر (Paul Helbronner) فرانسه‌لی بیلیم اینسانی. ۲۴ آوریل ۱۸۷۱ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۷  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۸ اوکتوبر ۱۹۳۸ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
قارا توز آغاجی
قارا توز آغاجی (Betula nigra، ، Qara tozağacı، Schwarz-Birke، Schwarz-Birke) بیر نؤع بیتکی.
فرویو شورز، فلوریدا
فرویو شورز، فلوریدا (اینگیلیسجه:Fairview Shores, Florida ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۰۲۳۹ نفر ایمیش و ۹٫۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۷ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و فلوریدا ایالتینده یئرلشیب.
قائو
قائو (اینگیلیسیجه: Gao) مالی اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۲۲۶ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۸۶۶۳۳ نفردیر.
فرویو شورز، فلوریدا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Fairview Shores, Florida»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارا توز آغاجی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Betula nigra»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:بیتکیلر
فرویو شورز، فلوریدا
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اریکا دی. ایسمیت
'''اریکا دی. ایسمیت''' (اینگیلیسجه:Erica D Smith) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی قادین سیاستچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:فایتویل، قوزئی کارولینا دوغوملولار بؤلمه:۱۹۶۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار
کوالپور
کوالپور(اینگیلیسجه:Qualpur) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
باندای نامکو ایله‌نجه
باندای نامکو ایله‌نجه (اینگیلیسجه: Bandai Namco Entertainment) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت ویدئو اوْیون ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bandai Namco Entertainment»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
هاید پارک، باستن
هاید پارک، باستن (اینگیلیسجه:Hyde Park, Boston ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماساچوست ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hyde Park, Boston»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
دینه مانوف
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dinah Manoff»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
اریک بوقوسیان
اریک بوقوسیان (اینگیلیسجه: Eric Bogosian) آمریکالی اوْیونچو. آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. 1983–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Eric Bogosian»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
قمینا وومیانکی
قمینا وومیانکی (لهیستانجا: Gmina Łomianki) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 38.06 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و ماسوویان اوستانیندا یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Łomianki»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بودرینزکایا-۱
بودرینزکایا-۱ (Budrinskaya-1 Будринская-1) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
علی فتح(ایذه)
علی فتح (فارسجا: علی فتح), کندی خوزیستان اوستانینین ایذه بؤلگه‌سینین، مركزئ بؤلومو و  هلایجان قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
علی فتح کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.