cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بئلل ایفلیجی
بئلل ایفلیجی، اوز سینیرینین (نئرووس فاجیالیس) — پئریفئریک ایفلیجی‌دیر.اوز سینیرینین پئریفئریک ایفلیجی اولان خسته‌لرده بیر نئچه گون عرضین‌ده آلین دا داخیل اولماقلا اوزون بیر حیسهینین - اونیلاتئرال - ایفلیجی اینکیشاف ائدیر. همین خسته‌لرده دیگر نئورولوژی پوزونتولار عادتاً موشاهیده ائدیلمیر. سیمپتومار عادتاً ایلک هفته عرضین‌ده زیروه‌یه چاتیر و نؤوبتی هفته‌لر و بیر نئچه آی عرضین‌ده تدریجه‌ن آرادان قالخیر. بئلل ایفلیج دیابئتی اولان خسته‌لر آراسین‌دا داها چوخ یاییلمیش‌دیر. اوز سینیرینین پئریفئریک ایفلیجینه ایسته‌نیله‌ن یاش‌دا اولان خسته‌لر معروض قالماسینا باخمایاراق، بئلل ایفلیجی ۳۵-۴۵ یاشین‌دا اولان خسته‌لرده داها چوخ یاییلمیش‌دیر. عومومیتله، اننوی اولاراق بئلل ایفلیجی ایدیوپاتیک بیر خسته‌لیک کیمی قبول ائدیل‌سه‌ده، اونون تیپ ۱ هئرپئس سیمپلئس ویروسو (هسو۱) ایله باغلی‌لیغی بیر چوس هئساباتلاردا اؤز عکسینی تاپمیش‌دیر. مووافیق حساب ائدیلدیک‌ده، خسته‌لرین دیابئته و لایم خستلیینه (بوررئ‌لیا بورقدولفئری باکتئرییاسی ایله اینفئک‌سییا) موایینه‌سی ده آپاریلا بیلر. بئلل ایفلیجینین ان چوخ یاییلمیش قیسا مدت‌لی آغیرلاشماسینا گؤز قاپاقلارینین تام باغلانماماسی‌دیر کی، بو دا گؤزون قوروماسینا و کورنئانین زده‌له‌نمه‌سینه سبب اولا بیلر. اوز ازله‌لرینین دای‌می ضعیف‌لیگی و ازله کونتراکتوراسینین اینکیشافی بئلل ایفلیجینین داها آز موشاهیده ائدیله‌ن اوزون مدت‌لی آغیرلاشمالارین‌دان‌دیر.تدقیقاتلار گؤستریر کی، بئلل ایفلیجینه توتولموش خسته‌لرده اوز سینیرینین فونک‌سییاسی ۷۰-۸۰% خسته‌ده ایسپونتان برپا اولونور. لاکین، خستلیین ایسپونتان آرادان قالخماسینا باخمایاراق، خستلیین سیمپتوملارینین باشلاندیغی گون‌دن ائیتباره‌ن ۷ گونلوک آسیکلوویر و یا والاسیکلوویر پرئپاراتینین قبولو توصیه ائدیلیر. آنتی-ویروس پرئپاراتینین قبولو هم خسته‌لرین تام نورماللاشماسینی تئزلشدیریر، هم ده اوز سینیرینین فونک‌سییالارینین تام برپاسی احتیمالینی آرتیرمیش اولور. اوز سینیرینین پئریفئریک ایفلیجی و یا بئلل ایفلیجی - اوز سینیرینین ایدیوپاتیک کسکین پئریفئریک ایفلیجی‌دیر و اوز ازله‌لرینین ایفلیجینه سبب اولور. اوز سینیری هم ده گؤز یاشی (لاجریمالیس) و توپورجک وزلرینی ایننئرواسییا ائدن، دیلین اؤن اوچده ایکی حیسه‌سینین داد تومورجوقلارینا هیسسیات لیفلری وئرن پاراسیمپاتئتیک لیفلردن عبارت‌دیر. بئلل ایفلیجی اونو ایلک دفعه تصویر ائدن، هابئله اوز سینیرینین آناتومییاسی و فونک‌سییاسینی ایضاح ائدن سئر چارلز بئللین (۱۷۷۴-۱۸۴۲) شرفینه آدلاندیریلیب. بئلل ایفلیجی ایلده تخمیناً هر ۱۰۰.۰۰۰ نفردن ۱۵-۳۰ نفرده قئی‌ده آلینیر و کیشی و قادینلاردا یاییلماسی درجه‌سی عینی‌دیر. بئلل ایفلیجی دیابئتی اولان و هامیله قادینلاردا داها چوخ راست گلینیر. بیر دفعه بئلل ایفلیجی کئچیرمیش خسته‌لرده، اونون تکرارلانماسی ریسکی ۸%-دیر.عومومیتله، اوز سینیرینین ایفلیجی بیر سیرا سببلردن یارانا بیلر. قولاق و یا پاروتید توپورجک وزینین (مس.، خولئستئاتوما، توپورجک وزینین تؤره‌مه‌لری) ایستروکتور پاتولوگییالاری اوز سینیرینین کومپرئس‌سییاسینا و ایفلیجینه سبب اولا بیلر. پئریفئریک سینیر ایفلیجلرینین دیگر سببلرینه ایسه قیئن-بارئ سیندرومو، لایم خسته‌لیگی، اورتا قولاغین اوتیتی، رامزئ-هونت سیندرومو (اوز سینیری زوناسین‌دا هئرپئس واریجئللا زوستئر ویروسونون یاییلماسی)، سارکویدوز و بعضی قریپ علیهینه واک‌سینلر عاییددیر. بو سببلردن اوز سینیرینین بیرترف‌لی ایفلیجی سیمپتوملاری ایله یاناشی دیگر علاوه سیمپتوم و علامتلر ده موشاهیده ائدیلیر.
کلینیکا
بئلل ایفلیجی اولان خسته‌لر عادتاً اوزون بیر حیسه‌سینین تام ایفلیجی و یا اوز ازله‌لرینین زیفلیین‌دن شیکایت‌لنیر. سیفتین قیریشلاری و نازو-لابیال (بورون-دوداق) قات یوخا چیخیر، آلینین قیریشلانماسی ایتیر و آغیزین کونجو سال‌لانیر. گؤز قاپاقلاری تام باغ‌لانمیر و آشاغی گؤز قاپاغی آشاغییا اییلیر. گؤزو باغلاماق ایستدیک‌ده ایسه گؤز یوخارییا دوغرو یومورلانیر ( بئلل فئنومئنی). گؤزون گؤز یاشی ایله یاغلانماسینین چاتیشمازلیغی و دایم هاوایا معروض قالماسی اونون زده‌له‌نمه‌سینه سبب اولور. گؤز یاشینین ایفرازی آزال‌سا دا، بعضی حاللاردا گؤز قاپاقلارینین باغلانماماسی سببین‌دن آرتیق لاکریماسییا (گؤز یاشلارینین آخماسی) دا موشاهیده ائدیله بیلر. قیدا و توپورجک آغیزین ایفلیجه معروض قالمیش طرفین‌ده ییغیلمیش اولور و آغیزین کونجون‌دن چؤله تؤکوله بیلیر. خسته‌لرین اکثریتی ایفلیج سببین‌دن یارانان کئیلشمه هیس‌سین‌دن شیکایتله‌ن‌سه ده، اوزون هیسسیاتی ساخلانمیش olur.Bell ایفلیجینه معروض قالان خسته‌لرده اوز ازله‌لرینین ایفلیجی بیر نئچه گون و ماکسیموم ۱ هفته عرضین‌ده تام زیروه‌یه چاتمیش اولور. اوز ازله‌لرینین داها لنگ و یا ۲ هفته‌دن چوخ مدت‌ده اینکیشاف ائدن ایفلیجی آلتئرناتیو دیاقنوزون آختاریشینا سبب اولمالی‌دیر.
خاریجی کئچیدلر
بؤلمه:خسته‌لیکلر بؤلمه:ساغلیق بؤلمه:ساغلیق علمی بؤلمه:طیب
دیفید اس. ویر
'''دیفید اس. ویر''' (اینگیلیسجه: David S. Ware) آمریکالی بسته‌چی و موسیقیچی - جاز موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. دیفید اس. ویر ۷ نوْوامبر ۱۹۴۹ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۱۸ اوْکتوبر ۲۰۱۲  تاریخینده New Brunswick شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
بئیین قان‌سیزماسی
بئیین قان‌سیزماسی و یا هئمورراگیک اینسولت — غئیری-تراوماتیک بئیین قان‌سیزماسی داها چوخ (۶۰٪ حاللاردا) آرتئریال هیپئرتئنزییانین فسادی کیمی باش وئریر. هیپئرتئنزیو بئیینداخی‌لی قان‌سیزما باش‌لیجا اولاراق، بئینین پئرفوراسیائدیجی آرتئرییالاری هؤوزه‌سین‌ده - بازال نووه‌لر – (۵۰٪)، تالاموس (۱۵٪)، بئینین آغ مادده‌سی (۱۵٪)، کؤرپو (۱۰٪) و بئیینجیک (۱۰٪) هؤوزه‌سین‌ده لوکاللاشیر. بئیین قان‌سیزماسینین باشقا بیر سببی آرئتریووئنوز مالفورماسییانین (آوم) ییرتیلماسی و یا کیسه‌لی آنئوریزمادیر. آوم زامانی هئماتومالار اساس باش بئیینین آغ مادده‌سین‌ده و یا بازال نووه‌لرده لوکاللاشیر. آهیل یاشلاردا اساس سبب ایسه آمیلوید آنگیوپاتییاسی حساب اولونور.
ایستینادلار
بؤلمه:خسته‌لیکلر بؤلمه:ساغلیق بؤلمه:ساغلیق علمی بؤلمه:نئورولوگییا بؤلمه:طیب
واسیلیوو، باشقیردیستان
واسیلیوو، باشقیردیستان (Vasilyevo, Republic of Bashkortostan Васильево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
فرانک تورنر
فرانک تورنر (اینگیلیسجه: Frank Turner) بحرئینلی شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - فولکور موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. فرانک تورنر ۲۸ دسامبر ۱۹۸۱ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
جیمز ائی. مونت
'''جیمز ائی. مونت''' (اینگیلیسجه: James A. Mount) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و ایندیانا ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۴۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۰۱ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۰۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
ماشوویتسه
ماشوویتسه (چک‌جا: Mašovice) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۶۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۹۰ نفر ایمیش و گونئی موراویا اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mašovice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
آقالاکوپا
آقالاکوپا(اینگیلیسجه:Agalakuppa) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کالا، تورینقن
کالا، تورینقن (Kahla) آلمانین  تورینقن ایالتینده یئر آلان بیر شهردیر و ۱۷۷ متر دنیز سوییه‌سیندن اۇجالیقی وار. ۲۰۱۵-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۷۰۲۲ نفر دیر. بۇ شهرین ۷٫۹۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
ائشیک باغلانتی‌لار
www.kahla.de کالا، تورینقن شهرین رسمی وب سایتی
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار  ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
نووا بژژنقتسا
نووا بژژنقتسا (لهیستانجا: Nowa Brzeźnica) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ووتسکی اوستانیندا یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 750 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
سن الیزاریو، تکزاس
سن الیزاریو، تکزاس (اینگیلیسجه:San Elizario, Texas ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۳۶۰۳ نفر ایمیش و ۲۶٫۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۱۱۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و تکزاس ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«San Elizario, Texas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
نووا بژژنقتسا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nowa Brzeźnica»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
سید بیازید
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۷۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:الجیش کولوبونون اویونچولاری
پروکوپیوس
پروکوپیوس (Procopius) یازیچی -
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Procopius»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۱۸۶۷-جی ایلده گونئی آفریقا
بۇ مقاله ۱۸۶۷-جی ایلینده گونئی آفریقادا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۶۷-جی ایلده اؤلکه‌لر بؤلمه:ایللرینه گؤره گونئی آفریقا بؤلمه:گونئی آفریقانین تاریخی
جم، ایندیانا
جم، ایندیانا (اینگیلیسجه:Gem, Indiana ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ایندیانا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gem, Indiana»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
وز واتکینز
وز واتکینز (اینگیلیسجه:Wes Watkins) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و جومهوری حزبینین عوضوو. دی کویین (آرکانزاس) شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. اوکلاهوما ایالتی بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:اوکلاهوما دموکراتلاری بؤلمه:اوکلاهوما جومهوریتچیلر بؤلمه:دی کویین (آرکانزاس) دوغوملولار
جورج ویلیام پالمر (سیاستچی)
جورج ویلیام پالمر (اینگیلیسجه: George William Palmer ) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۱۸ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۱۶ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۱۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:آمریکالی دیپلوماتلار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
آنتلوپ سنتر، کالیفورنیا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Antelope Center, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
باربادییو د هررس
باربادییو د هررس (ایسپانجا: Barbadillo de Herreros) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر بۇ شهرین مساحتی ۷۱ کیلومتر موربّع دیر. ۱۴۹۵ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۱۲۱ نفر دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Barbadillo de Herreros»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
یودیا پرل
یودیا پرل (Judea Pearl) ايسرائيللی بیلیم اینسانی. ۴ سپتامبر ۱۹۳۶ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Judea Pearl»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ساوانا، جورجیا
{{Infobox settlement
}} {{Location map|United States |float =left |width=500 | caption =ساوانا شهرین نقشه اوستونده یئری| label = ساوانا، جورجیا|position=left|background=yellow|lat=32.1|long=-81}} ساوانا، جورجیا ({{Lang-en|City of Savannah}}) آمریکانین جورجیا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲۸۱٫۵ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۳۶۲۸۶ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۵۱۰٫۱ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. ساوانا دنیز سئوییه‌سیندن ۱۵ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. گونئی شهری‌نین صاحیبی‌دیر بۇ شهرین لقبی‌دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:جورجیا ایالتین شهرلری
City of Savannah
قواینابو، پورتو ریکو
قواینابو (اینگیلیسجه: Guaynabo, Puerto Rico) آمریکانین پورتو ریکو ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۷۶۹ -جو ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۹۷۹۲۴ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:قواینابو، پورتو ریکو بؤلمه:آمریکا شهرلری
ورشو موحاصیره‌سی(۱۹۳۹)
''ورشو موحاصیره‌سی(۱۹۳۹) (اینگیلیسجه: Siege of Warsaw (1939)) لهیستان جومهوریتی (۱۹۱۸-۱۹۳۹) و آلمان قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.ورشو یئرینده اوز وئرمیش‌دیر
قایناق‌لار
بؤلمه:ساواشلار
سانتا کروچه کامرینا
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
بیرینجی فیلیپ سلوکی
بؤلمه:شاهلار
تاج الدین اورموی
تاج‌الدین اورموی؛‌ (تام آدی: تاج‌الدین محمد حسن اوغلو اورموی (1177-1255) )— آذربایجان فیلوسوفو، حوقوقشوناس و ایلاهیاتچی.
یاشاییشی
تاج‌الدین محمد اورموی بغداد دا یاشامیش، شرفیه مدرسه‌سینده درس دئمیشدیر. زکریا قزوینی و عبدالرشید باکووی اونون اؤز زمانه‌سینده دینین اساسلارینی، حوقوقو، حیکمتی و ادبیاتی میثیلسیز شکیلده بیلدیگینی گؤسترمیشلر. تاج‌الدین اورموی ایرثی‌نین یئگانه تدقیقاتچیسی آمئا-نین موخبیر عوضوو ذاکر محمدوو موتفکّیرین 1255-جی (هیجری 653-جو) ایلده 80 یاشیندا وفات ائتدیگینی یازمیشدیر.
آذربایجان عالیمی‌نین یارادیجیلیغیندا میلادی 1218-جی، یاخود 1219-جو (هیجری 614-جو) ایلده تاماملادیغی "محصولدان حاصیل ائدیلن کیتاب" داها مشهوردور. فخرالدین رازی‌ نین اثری اساسیندا یازیلمیش بو خولاصه‌نین 1295-جی ایلده کؤچورولموش بیر نوسخه‌سی قاهیره‌ ده خدیویه کیتابخاناسی‌نین الیازماسیدیر. تاج‌الدین اورموی ترجومه‌چیلیک ایله ده مشغول اولموش، 1228-جی ایلده دمشقده موعلّیمی و دوستو فخرالدین رازی‌ نین منطیقه و فلسفه‌یه دایر "ایلاهی حقیقتلر حاقیندا کمال‌الدین رساله‌سی" اثرینی فارسجا دان عرب دیلی نه چئویرمیشدیر.
قایناقلار
بؤلمه:فیلسوفلار
تینک قلوبال
تینک قلوبال (اینگیلیسجه: Think Global) اؤزل شیرکت و یا خوصوصی شیرکت. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی 125 نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Think Global»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
شلده چایی
شلده چایی (Scheldt, ، Schelde, Escaut, سخيلده، Шельда) اۇزونلوغو 360 km دیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Scheldt»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ ژوئیه ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
وینچنسو قوئرینی
وینچنسو قوئرینی (اینگیلیسجه: Vincenzo Guerini) (دوْغوم:October 30, 1953) بیر فوتبالیست.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
بوتولیزم
بوتولیزم — خسته‌لیک.
بوتولیزم و یا بوتولیسموس نادیر راست‌لانان اما چوخ تهلوکه‌لی کلوستریدیال اینفئک‌سییادیر. بوتولیزم اساساً توک-سیئنفئکسیون خسته‌لیک‌دیر. بوتولیزم وان آرمئنگئر {۱۸۹۶} طرفین‌دن آراشدیریلمیش‌دیر. آراش‌دیرماسین‌دا تام اولاراق وئتچینا یئدیی اۆچون زهرلنمیش بیر قروپ اینسانی و وئتچینانی اؤیرنمیش، اؤل‌ن بیر خسته‌نین قارا جیری ایله وئتچینادان ج بوتولیزمی تجرید ائتمیش‌دیر. یئنه عئینی آراشدیرماجی بو فاکتورا عایید توک‌سینلری اورتایا قویموش‌دور. تویوقلاردا ایسه ۱۹۱۳-جو ایلده اورتایا قویولموش‌دور.
ایستینادلار
بؤلمه:خسته‌لیکلر بؤلمه:ساغلیق بؤلمه:ساغلیق علمی بؤلمه:طیب
کروزس سیتی، فلوریدا
کروزس سیتی (اینگیلیسجه: Cross City, Florida) آمریکانین فلوریدا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۷۱۲ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مالقون بازار
مالقون بازار(اینگیلیسجه:Malegaon Bazar) هیندوستان اؤلکه‌سینین مهاراشترا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده مراتی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کروارو
کروارو (ایتالیاجا: Cervaro) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۱۰۴ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۵۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لاتزیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cervaro»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
جود آپاتو
جود آپتو (اینگیلیسجه: Judd Apatow) (دوغوم ۶ دسامبر ۱۹۶۷) فیلم یازیچی سی و آمریکالی کارگردان دیر.
اوْینادیغی فیلم‌لر
قایناقلار ==
بؤلمه:آمریکالی اویونچولار بؤلمه:یهودی کیشی کومدینلر
پول جی ساکس
پول جی ساکس (Paul J. Sachs) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۲۴ نوْوامبر ۱۸۷۸ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۶  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۸ فوریه ۱۹۶۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. پول جی ساکس هاروارد بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Paul J. Sachs»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
بوردور
قایناقلار
تورکجه ویکیپدیا
بیرده باخ
تورکیه شهرلرینین سییاهه‌سی
تورکیه
بؤلمه:تورکیه شهرلری
سینامیک اسید
سینامیک اسید (Cinnamic acid، Коричная кислота، حمض السيناميك) بیر شیمیایی ماده. آغ، کریستال حالتینده تاپیلار. کربوکسیلیک اسید  کیمی تانینیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cinnamic acid»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
بارنارد، کانزاس
بارنارد (اینگیلیسجه: Barnard, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۶۷ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بتسی پالمر
بتسی پالمر (اینگیلیسجه: Betsy Palmer) آمریکالی اوْیونچو ۸۸  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۹ مئی ۲۰۱۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. ۱۹۵۱–۲۰۰۷ ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Betsy Palmer»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
گؤرونتولر
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
ساموئل آوقوستوس بریدقز
ساموئل آوقوستوس بریدقز (اینگیلیسجه: Samuel Augustus Bridges) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ویلیامز بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۰۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۸۴ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۰۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۸۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
نیکولایوایسکای، هشترخان ویلایتی
نیکولایوایسکای، هشترخان ویلایتی (Nikolayevsky, Astrakhan Oblast Николаевский) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و هشترخان ویلایتینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:هشترخان کندلری
نیوتون دبلیو. جیلبرت
'''نیوتون دبلیو. جیلبرت''' (اینگیلیسجه: Newton W. Gilbert) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و ایندیانا ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۶۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۳۹ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۶۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۳۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ووردینقتن، اوهایو دوغوملولار
عادل خمیس
عادل خمیس (اینگیلیسجه: Adel Khamis) (دوْغوم:November 11, 1965 قطر) بیر فوتبالیست. قطر میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
قفط
قفط (اینگیلیسیجه: Qift) میصر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
کوین ماجور هاوارد
کوین ماجور هاوارد (اینگیلیسجه: Kevyn Major Howard) کانادالی فیلم یاپیمجی‌سی و اوْیونچو.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kevyn Major Howard»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:کانادالی کیشی اویونچولار
سراج الدین اورموی
سراح‌‌الدین اورموی، (تام آدی: سراح‌‌الدین محمود ابوبکر اوغلو اورموی) — آذربایجانلی فیلسوف و ایجتیماعی-سیاسی خادیم ایدی.
حاقّیندا
سراح‌‌الدین اورموی 1198-جی ایلده آذربایجانین اورمیه شهرینده دوغولموش، اوشاقلیق ایللرینی همین صفالی دیاردا کئچیرمیشدیر.منبعلرده اونون موصول‌ ده تحصیل آلدیغی گؤستریلیر.
سراح‌‌الدین اورموی بیر مودّت دمشق ده یاشامیش، سونرالار ایسه کیچیک آسیایا گئتمیشدیر. 1246-جی ایلدن اوّل او، آرتیق قونیه شهرینده قاضی ایمیش. گؤرکملی حوقوقشوناس عالیم کیمی اونون 1250-جی ایلده موباحیثه مجلیسلرینده ایشتیراک ائتدیگی خبر وئریلیر.
13. عصرین تورک تاریخچیسی ابن بی‌بی 1282-1285-جی ایللرده قلمه آلدیغی "عالی ایشلره دایر علاالدین امرلری" کیتابیندا آذربایجان فیلوسوفونون بوتون عئلم ساحه‌لرینده شؤهرت تاپدیغینی قئید ائده‌رک فعالیتینی یوکسک قییمتلندیرمیشدیر.
ان مشهور اثری "نورلارین دوغوشلاری"دیر، بو کیتابین منطیقه دایر حیصه‌سی‌نین قاهیره‌ ده خدیویه کیتابخاناسیندا ساخلانیلان الیازماسی سراح‌‌الدین اورموی‌نین ساغلیغیندا، 1278-جی ایلین اییول آییندا قونیه شهرینده خطاط اسماییل ابن خلیل طرفیندن کؤچورولوب تاماملانیب. فیلوسوفون بو کیتابی‌نین همین حیصه‌سی قطب‌الدین رازی‌نین اونا یازدیغی شرحله بیرلیکده تبریز، ایستانبول و تهران دا موختلیف ایللرده چاپ ائدیلیب. دیگر ایری اثری اولان "حیکمت اینجه‌لیکلری" 1257-جی ایلده یازیلیب، 1972-جی ایلده تهران دا چاپ ائدیلیب.
پادرا (هیندوستان)
پادرا (هیندوستان)(اینگیلیسجه:Padera) هیندوستان اؤلکه‌سینین اوتار پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کندین اۆز اؤلچومو ۹ کیلومتر موربّع دیر. بۇ کنده هیندی دیل و اینگیلیس دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
سراج الدین اورموی
وارلیق تعلیمی
واجیب و مومکون وارلیغی سبب و نتیجه علاقه دارلیغیندا گؤتورن سراح‌‌الدین اورموی اونلارین هر ایکیسینی از‌لی و ابدی حساب ائتمیشدیر.سوبستانسییا و آکسیدئنسییا مؤوضوسو اوزرینده گئنیش دایانیب، اونو واجیب وارلیغا دئییل، مومکون وارلیغا عایید بیلمیشدیر. زئنون، افلاطون و ارسطو نون حرکت کاتئقورییاسی‌نین تحلیلینی وئره‌رک، ارسطو ایله راضیلاشیب. گئوسئنتریک نظریه‌نین طرفداری اولوب.
ایدراک نظریه‌سی
جانسیز جیسیملره نیسبتده جانلیلاری، جانلیلاردان اینسانی اوستون توتوب: "اینسانین سایر جانلیلاردان اوستونلوگو اوندادیر کی، اینساندا آیریجا و عومومی شئیلر حاقیندا معلومات، هابئله، درک ائتمه قووّه‌سی و آلتی وار." ایدراکین عقلی مرحله‌سی سراح‌‌الدین اورموی و عومومیتله، شرق پئریپاتئتیزمی طرفیندن حیسّی مرحله‌نین داوامی، حقیقتین الده ائدیلمه‌سی پروسئسی‌نین ان یوکسک مقامی کیمی گؤستریلیب. سراح‌‌الدین اورموی‌نین منطیقی ارسطونون و اونون شرقده‌کی داوامچیلاری‌نین تعلیمینه اساسلانیر.
سوسیال-سیاسی گؤروشلری و ائتیکاسی
او، حاکیملیک کیمی بیر چؤخ وظیفه صاحیبلری‌نین ائتیکئتینی ایشله‌ییب حاضیرلامیشدیر. "عدالتلی سولطانین بیر گونلوک عدالتی آلتمیش ایلین عیبادتیندن یاخشیدیر" حؤکمونو دؤنه-دؤنه تکرارلاییب. اونون ائتیکاسیندا اینسانین اؤزونو ایداره ائتمه‌سی بیلاواسیطه خاصیتلریله باغلیدیر.
سراح‌‌الدین اورموی 1283-جی ایلده تورکیه‌ نین قونیه شهرینده وفات ائتمیشدیر.
اثرلری
"منطیقه و فلسفه‌یه دایر نورلارین دوغوشلاری " ( مطالع‌الانوار)
"حیکمت اینجه‌لیکلری"  (لطائف‌الحکمه )
"حاقین بیانی"
"مئتودلار"
"ضیدیتین میثاللارینا دایر تراکتات"
"دیالئکتیکایا دایر تراکتاتلار"
"حکیمانه سؤزلرین ایصلاحی"
"تحصیل"
"سواللار" و س.
میخایلووسکایا، وولوقدا اوبلاستی
میخایلووسکایا، وولوقدا اوبلاستی (Mikhaylovskaya, Velikoustyugsky District, Vologda Oblast Михайловская) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
ویکتوری پارک، دالاس
ویکتوری پارک (اینگیلیسجه: Victory Park, Dallas) آمریکانین دالاس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اوان جن
اوان جن (اینگیلیسجه:Evan Jenne) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:فلوریدا دموکراتلاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:هالیوود، فلوریدا دوغوملولار
۱۹۸۸-جی ایلده بنقلادش
بۇ مقاله ۱۹۸۸-جی ایلینده بنقلادشده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
سیلور پلوم، کولورادو
سیلور پلوم (اینگیلیسجه: Silver Plume, Colorado) آمریکانین کولورادو ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۱۷۶ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قمینا ستژژویتسه
قمینا ستژژویتسه (لهیستانجا: Gmina Strzyżewice) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 108.84 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و لوبلین اوستانیندا یئرلشیر.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Strzyżewice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بووترکی
بووترکی (لهیستانجا: Bołtryki) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bołtryki»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیرینجی فیلیپ (مقدونیه)
بیرینجی فیلیپ (مقدونیه) (اینگیلیسی‌جه: Philip I of Macedon) بیر شاهی ایدی.
بؤلمه:شاهلار
تومی ساندز
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
تویاه ویلکوکس
تویاه ویلکوکس (اینگیلیسجه: Toyah Willcox) اینگیلیسلی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. تویاه ویلکوکس ۱۸ مئی ۱۹۵۸ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
سینامتانین بی۱
سینامتانین بی۱ (Cinnamtannin B1) بیر شیمیایی ماده.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cinnamtannin B1»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیمی
دره‌له‌یز اوستانی
وایوتس‌جور یوخسا دره‌له‌یز ارمنیستاندا یئرلشن بیر اوستان دی.
جیمز ائی. نورتون
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
آلکساندر خوزه اولیویرا
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
آوی ویقدرسون
آوی ویقدرسون (Avi Wigderson) بیلیم اینسان. ۹ سپتامبر ۱۹۵۶ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Avi Wigderson»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
ریان لینچ (سیاستچی)
ریان لینچ (اینگیلیسجه:Ryan Lynch (politician)) آمریکالی سیاستچی.
قایناقلار
بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار
لمارا
لمارا (اینگیلیسیجه: Lemara) تانزانیا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
نیوتون سی. بلانچارد
'''نیوتون سی. بلانچارد''' (اینگیلیسجه: Newton C. Blanchard) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. تولین بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۸۴۹ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۲۲ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۴۹-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۲۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:پریش رپیدز، لوئیزیانا دوغوملولار
میسی الیوت
میسی الیوت (اینگیلیسجه: Missy Elliott) آمریکالی اوْیونچو ۱۹۸۹–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
الکتریک آخیمی
بندانگشتی|300x300پیکسل
میسی الیوت
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Missy Elliott»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
الکتریک آخیمی
الکتریک آخیمی، الکتریکسل آخیم یوخسا الکتریک جریانی الکترونلارین یا یونلارین ماده‌ده یا خلاده گئدیشینه دئییلیر. الکتریک آخیمی بیر سطح اۆزریندن بیریم زاماندا کئچن الکتریک یوکو میقداری اولاراق تعریفله‌نیر.
میسی الیوت
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
الکتریک آخیمی
الکتریک آخیمی I حرفی ایله گؤستریلیر. بو حرف فرانسه دیلینده آخیم شیدّتی آنلامیندا ایشلنن intensité de courant کلمه‌سینین ایلک حرفیندن آلینمیشدیر.
الکتریک آخیمی‌نین میلتلرآراسی بیریملر سیستمینده‌کی بیریمی آمپر دیر. بیر سطح اۆزریندن بیر ثانیه ایچینده بیر کولوْن الکتریک یوکو کئچمه‌سی، بیر آمپر الکتریک آخیمی دئمکدیر.
الکتریک آخیمی آمپرمتر ایله اؤلچولور.
قایناقلار
بؤلمه:الکتریک جریانی بؤلمه:فیزیکسل کمیتلر بؤلمه:اس‌آی اصلی کمیتلری
فرانکلین آجی
فرانکلین آجی (اینگیلیسجه: Franklyn Ajaye؛ دوغوم۱۳ مئی ۱۹۴۹) آمریکالی بیر فیلم اویونجوسو دور.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکالی اویونچولار
ریچارد ام. جانسون
'''ریچارد ام. جانسون''' (اینگیلیسجه:Richard Mentor Johnson) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. لوئیزویل شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. فرانکفورت شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۷۸۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۵۰-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:دوغوملو کیک بوکسور بؤلمه:کنتاکی سناتورلار بؤلمه:کنتاکی دموکراتلاری بؤلمه:لوئیزویل، کنتاکی سیاستچیلری بؤلمه:لکزینقتون سیاستچیلری بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
بلئفاریت
بلئفاریت — گؤز قاپاغینین کنارین‌دا، کیرپیکلرین خاریجه دوغرو اوزاندیغی و آرخاسین‌دا دا یاغ بئزلرینین اولدوغو حیسه‌ده گؤروله‌ن بیر مریضلیک‌دیر.
بو وضعیته تاهریش، یا دا اینفئک‌سییا نیه/سبب اولا بیلر. بلئفاریت چوخ واخت، موالیجه ائدیلمه‌سی گوج اولان، خرونیکی بیر ناراحات‌لیق‌دیر. بو شیکایت، گؤرمه باجاریغین‌دا قالیجی بیر تخریباتا سبب اولماز آنجاق یئنه ده ناراحات‌لیق وئریجی‌دیر و اهمیت وئریلمه‌سی لازیم‌دیر.
علامتلری
ان سیخ راست گلینه‌ن بلئفاریت نؤوون‌ده؛ گؤز قاپاقلارین‌دا کیزاریکلیک و شیش‌لیک؛ کیرپیک دیبلرین‌ده ایسه قابیقلانما گؤرولر. بو قابیقلار قالینلاشدیقجا چاپاک میدانا گلر و سحرلر گؤزکاپاکلارینین بیر-بیرینه یاپیشماسینا سبب اولار. اگر موالیجه ائدیلمزسه بو وضعیت داها دا پیسه گئدر و گؤزون دیگر حیسه‌لرینه ده یاییلاراق داها جدی بیر وضعیتین اورتایا چیخماسینا سبب اولار. باکتئرییا گؤزکاپاغینی ائنفئکتئ ائده بیلر و کیچیک قابیق‌لی یارالار میدانا گله بیلر، بو دا کیرپیکلرین تؤکولمه‌سینه سبب اولار.
قایناقلار
بؤلمه:خسته‌لیکلر بؤلمه:ساغلیق بؤلمه:ساغلیق علمی بؤلمه:طیب
وان موحاصیره‌سی
''وان موحاصیره‌سی (اینگیلیسجه: Siege of Van (1548)) عثمانلی ایمپیراتورلوغو و صفویلر قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.وان و صفویلر یئرینده اوز وئرمیش‌دیر بۇ وۇروشون سوْنو عثمانلی ایمپیراتورلوغو غلبه‌سیله بیتمیش‌دیر
لیپید
بندانگشتی|لیپید
لیپید ، بیولوژی و بیوشیمی ده بؤیوک بیو مولکولا دئییلیر. لی‍ید سو دا قارشا بیلن قوطبی اولمایان قاریشان یوخسا موحللدیر. قوطبی اولمایان قاریشانلار معمول دا هیدروکربونلاری باشقا سو دا قاریشمایان هیدروکربوْن لیپید هیدروکربونلاری کی سودا قاریشمیئرلاری قاریشدیرماق اوچون. قاریشمایان لیپیدلری اریدن یوخسا قاریشدیران( ویتامین آ ، ویتامین د ، ویتامین ایی ، ویتامین کا).
ائشیک باغلانتیلار
Introductory
Nomenclature
Databases
General
۲۰۱۸-جی ایلده تاجیکیستان
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۸-جی ایلده اؤلکه‌لر
کوشاک (هیندوستان)
کوشاک (هیندوستان) (اینگیلیسجه:Kushak) هیندوستان اؤلکه‌سینین هاریانا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده هیندی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
وزتروخوو
وزتروخوو (Ostroukhov Остроухов) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
قیروو (آی)
قیروو یا دا قیروو آیی آذربایجان تورکلری نین تقویمینده پاییز فصلی نین آیلاریندان دیر. بو آی فارسلارین آبان آیی ایله برابر دیر.
بیرده باخ
آی‌لار
مورزویل، پنسیلوانیا
مورزویل، پنسیلوانیا (اینگیلیسجه:Mohrsville, Pennsylvania ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۸۳ نفر ایمیش و پنسیلوانیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
توسیچیا
توسیچیا (ایتالیاجا: Tossicia) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۴۰۶ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۰۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و آبروتزو اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
فایرفیلد، اوکلاهوما
فایرفیلد (اینگیلیسجه: Fairfield, Oklahoma) آمریکانین اوکلاهوما ایالتینده یئرلشن بیر کند. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۳۲ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۵۸۴ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بالیموف
بالیموف (لهیستانجا: Bolimów) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ووتسکی اوستانیندا یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 930 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bolimów»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قودیاسکو
قودیاسکو (ایتالیاجا: Godiasco Salice Terme) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۲۵۱ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۹۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لومباردیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Godiasco Salice Terme»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
نراژ، روسیه
نراژ، روسیه (Nerazh Нераж) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
پول ترازاکی
پول ترازاکی (Paul Terasaki) بیلیم اینسان. ۱۰ سپتامبر ۱۹۲۹ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۶  ایل عومر ائله‌ییب و ۲۵ ژانویه ۲۰۱۶ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. پول ترازاکی کالیفورنیا، لوس‌آنجلس بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Paul Terasaki»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
هنری ائی. پی. کارتر
'''هنری ائی. پی. کارتر''' (اینگیلیسجه:Henry A P Carter) آمریکالی ایش آدامی و سیاستچی نیویورک شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۹۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
جاندیالا
جاندیالا(اینگیلیسجه:Jandiala) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر شهر دیر. بۇ شهرده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
وستوی، تکزاس
وستوی، تکزاس (اینگیلیسجه:Westway, Texas ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۱۵۰ نفر ایمیش و ۳٫۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۰۰۷ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و تکزاس ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Westway, Texas»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کلمبیا سیتی، ایندیانا
کلمبیا سیتی، ایندیانا (Columbia City, Indiana) آمریکانین ایندیانا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۴٫۵  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۸۷۵۰ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۶۰۵٫۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۲۶۲ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Columbia City, Indiana»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایندیانا ایالتین شهرلری
کاپیتائو (فوتبالیست)
کاپیتائو (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Capitão (footballer)) (دوْغوم:September 19, 1966 Conselheiro Pena) بیر فوتبالیست. هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
مهستی گنجوی
مهستي گنجوي – 12. عصرده ياشاميش منشأجه آذربایجان تورکلريندن اولان شاعیر، صوفي اخي طريقتي‌نين عوضوو ایدی. 2013-جو ايلده یونسکو-نون باش کونفرانسي‌نين 36-جي اوتوروموندا مهستي گنجوي‌نين 900 ايلليک ایل‌دؤنومونو دونيا سویه‌سينده قئيد ائديلمه‌سي حاقّيندا قرار قبول ائديليب.
کاپیتائو (فوتبالیست)
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
مهستی گنجوی
یاشاییشی
۱۱- عصرين سونلاري ، 12- عصرين اوللرينده ياشاميش بؤيوک آذربايجان شاعيره‌سي مهستي گنجوي آذربايجان و موسلمان اينتيباهي‌نين پارلاق نوماينده‌سي اولماقلا اؤز شعرلرينده صنعتکار، شاعير، موغني و موطريب اوبرازلاريني ترنّوم ائدن يئني شهر پئزيياسي‌نين تمثيلچيسي ايدي. مهستي هر شئيده بيرينجيليک قازانميشدير. او، ايلک مشهور آذربايجان شاعيره‌سي، ايلک شاهماتچي قادين، ايلک گؤرکملي قادين موسيقيچيميز و چوخ احتيمال کي، ايلک قادين بسته‌کاريميزدير. اونون ترجومه‌يي-حالي روايتلر و موعمالار هاله‌سينه بورونوب، شاعيره‌نين حياتي باره‌ده معلوم اولان فاکتلارسا هر حالدا همين دؤورون موسلمان جمعيتي‌نين آنلاييشيندا حددن آرتيق غئيري-عاديليگي ايله فرقله‌نير. البته کي، اگر بو فاکتلارا سؤزون حقيقي معناسيندا ياناشيلارسا. روايتلره اساسن، او، گنجه‌نين خرابات محلّه سينده ياشاميش، واختيني قوناقليقلاردا، موسيقي و رقص مجليسلرينده کئچيرميشدير. اونون شئعرلرينده شراب و عشق دويغوسو ترنّوم اولونور. شاعيره‌نين اثرلري ايچريسينده گنجه‌نين خرابات محلّه سينده ياشايان گنج صنعتکارلارا، درزي لره، اَييريجيلره، قيزيل آختارانلارا و باشقالارينا حصر ائتديگي شئعرلر سيلسيله‌سي داها چوخ مشهوردور.
مهستي گنجوي تقريبن 1089 -جو ايلده گنجه شهرينده دوغولموش و عؤمرونون سونونا قدر بورادا ياشاميشدير. اونون اصل آدي منيجه ايدي، مهستي آديني ايسه اؤزونه ادبي تخلوص کيمي گؤتورموشدو. همين تخلوصون منشايي باره‌ده بير نئچه روايت واردير. بونلاردان بيرينده دئييلير کي، گويا سولطان سنجرله صؤحبتلريندن بيرينده منيجه اؤز موحيطينده هاميدان کيچيک و گؤرونمز اولدوغونو سؤيله‌يير. سولطان ايسه اونونلا راضيلاشماييب دئيير کي، " تو، مه-هستي "  يعني،  " سن هاميدان بؤيوکسن " ). و گويا  " مه-هستي " - " مهستي " يه چئوريليب، اونون تخلوصو اولور. ديگر بير فرضييه يه گؤره،  " مهستي "   " مه "  و  " ستي "  اولماقلا ايکي سؤزدن عيبارت  و  " بؤيوک خانيم "  آنلامينا گلير. نهايت، باشقا بير احتيمالا اساسن، بو آد  " ماه "  و  " ستي "  ( " آي خانيم " ) سؤزلريندن دوزه ليب (نيظامي‌نين مهين بانوسو دا بونون آنالوقودور). مهستي ياخشي تحصيل آلميش و اثرلريندن ده گؤروندوگو کيمي، آشاغيداکي شهر و ويلايتلرده اولموشدور: روم، مرو، بلخ، نيشاپور، هئرات، گنجه، خوراسان، ايراق، زوزن، آرران و س. بير مودّت او، بؤيوک سولطان سنجرين ساراييندا ياشاميش، اونون قبوللاريندا و بورادا کئچيريلن ادبي مجليسلرده ايشتيراک ائتميشدير. دئييلنلره گؤره، سولطان سنجرين ديقّتيني اونون گؤزله‌نيلمه‌دن ياغان قار حاقّیندا بداهه‌تن سؤيله‌ديگي بير روباعی چکميشدير:  " گؤيلر سنه گوموشو خالچا گؤندريب کي، آتي‌نين نالي بولانماسين. "  سولطان بو روباعیني ائشيتديکدن سونرا شاعيره‌ني  " مه-هيستي "  ( " ان بؤيوک " ) آدي ايله موکافاتلانديرميش و اونو اؤز ياخين احاطه سينه قبول ائتميشدي. مهستي عؤمرونون چوخ حيصه سيني گنجه ده کئچيرميش، سولطان محمدين و اونون اوغلو سولطان محمودون ساراي حياتيندا ياخيندان ايشتيراک ائتميشدي.
بؤيوک شاعيره‌نين حياتي باره‌ده معلوماتلار اساساً اليازما نوسخه‌لري آذربايجان اليازمالار اينستيتوتوندا، ايستامبولدا و لندنده ساخلانان 13- عصره عاييد ائديلن  " مهستي و امير احمد  داستانيندان گؤتورولور. آذربايجان ادبياتشوناسلاري‌نين سون تدقيقاتلاري گؤسترير کي،  " داستانی " ين مؤليفي 13. عصرده ياشاميش آذربايجان شاعيري و عاليمي عبداله جوهری زرگر تبريزي‌دير و بوراداکي قهرمانلار، او جومله دن شاعير امير احمد، گنجه شاهي (سولطان محمد) و ايکي گنجه شاهي (سولطان ماحمود) رئال شخصيتلردير.
"امیر احمد و مهستی‌" داستانی‌
داستانين قيسا مضمونو بئله دير: بلخ شهرينده ياشايان بير ايلاهيات عاليمي‌نين قيزي اولور. او، اوشاغين طالعيينه باخديرماق اۆچون مونجّيملره موراجيعت ائدير. اولدوزلار قيزين بؤيوک گله‌جگيندن، خالقين رغبت و محبتيني قازاناجاغيندان خبر وئرير. همچنین معلوم اولور کي، قيزين طالعيي خراباتلا (ايچکي ايچيلن يئر، مئيخانا) ايله باغلي اولاجاقدير. آتاسي قيزي تربيه اولونماق اۆچون مکتبه وئرير. اون سککيز ياشينا قدر بورادا اوخويان قيز ياخشي تحصيل گؤرور. بوندان سونرا آتاسي قيزيني موتخصيصلرين يانينا آپاراراق، اونا 12 موغامي و بونلارين 24 شؤعبه‌سيني اؤيرتمه‌لريني خواهيش ائدير. او، همچنین خواهيش ائدير کي، موسيقيچيلر قيزا چنگ، عود و بربد آلتلرينده چالماغي اؤيرتسينلر. جاماعات حئيرتله اوندان سوروشور:  " بو نئجه اولان شئيدير؟ سن اول قيزينا ياخشي تحصيل وئرير، اونا قورآني اؤيره ديرسن، سونرا ايسه اونو رقاصه‌ليگه حاضيرلاييرسان؟ يوخسا سن ايسته‌ييرسن کي، قيزين آزغين و اخلاقسيز اولسون؟ "  آتا جاواب وئرير کي، اگر اونون آلنيندا خراباتا دوشمک وارسا، قوي بونا دا حاضير اولسون. آتاسي‌نين وفاتيندان سونرا مهستي گنجه يه کؤچور و خرابات محلّه سينده ياشايير. اونو تئز-تئز سارايا دعوت ائديرديلر. نؤوبتي ضيافتلرين بيرينده شاه صاباحکي گؤروشون شرطلريني سؤيله‌يير: گئجيکن جريمه اولاراق اوچ بوينوز شراب ايچمه‌ليدير. ايش ائله گتيرير کي، مهستي گئجيکه‌سي اولور. او، شرطه تابع اولاراق، دال-بادال ايکي ايري بوينوزو دولدوروب ايچير. سونرا اۆچونجو بوينوزو دولدورور، اوزونو شاها طرف توتوب بداهه‌تن شئعرله اونا موراجيعت ائدير کي، ائي شاه، من اؤکوز دئييلم و بوينوز منه ياراشماز. آنجاق اگر من حتّی اؤکوز اولسايديم بئله، ايکي بوينوز بسيم ايدي. بو شئعر شاهين او قدر خوشونا گلير کي، قيمتلي داش-قاشلا بزه‌ديلميش بو بوينوزو شاعيره يه باغيشلايير.
اوزون ايللرين اينتيظاريندان سونرا نهايت، گنجه خطيبي‌نين بير اوغلو اولور. اوشاغين آديني امير احمد قويورلار. اونو کؤرپه‌ليگيندن تربيه‌چييه وئرير، دؤرد ياشيندان ايسه مکتبه گؤندريرلر. امير احمد اؤزونو اولدوقجا باجاريقلي و ايستئعدادلي بير اوشاق کيمي گؤسترير و دوغما شهريندن بيرجه آدديم آرالانماسا دا، اونون کامالي‌نين شؤهرتي اوزاقلارا ياييلير. بير دفعه  امير احمد يوخوسوندا گؤرور کي،جنّته دوشوب و بير حوری شراب دولو پياله ايله اونو قارشيلايير. امير احمد شرابي نوش ائدير و همين آندان او حوری‌نين گؤزلليگي ايله مست اولور. سحر آتاسي گؤرور کي، امير احمد پريشاندير. اونون غوصه‌سيني داغيتماقدان اؤترو 400 آتلي گؤتوروب، گنجه‌ني گزمه‌سينه ايجازه وئرير. امير احمد محلّه‌لرين بيريندن کئچنده موسيقي صدالاري ائشيدير و اؤيره‌نير کي، بورا خراباتدير. اوراداکي مئيخانه لردن بيرينده دؤرد موتکّه‌نين اوستونده اوزانميش بير قيز گؤرور. بو، مهستي گنجوي ايدي. امير اونون يوخودا گؤردوگو حوری اولدوغونو کسديرير. گنجلر بير-بيرينه عاشيق اولور و روباعیلرله شئعرلشيرلر. همين گئجه ياتمازدان اول اوغلونون قورآن عوضينه روباعیلر اوخودوغونو گؤرن خطيب برک تعجّوبله‌نير. خراباتدان قاييتميش اوغلونون داورانيشي اونو ناراحات ائدير. خطيب حتّی اونو حکيمه ده گؤسترير، سونرا ايسه ائولنديرمک قرارينا گلير. لاکين هئچ نه‌ين خئيري يوخدور. امير احمد دئديگيندن دؤنمور و تکباشينا خراباتا، مهستي‌نين يانينا گئدير. مهستي‌نين آناسي اونون کيمين اوغلو اولدوغونو بيلنده خوشاگلمز حاديثه  باش وئره‌جگيندن قورخوب، اونو ائولرينه گؤندرمگي خواهيش ائدير. جاوانلارسا اونون سؤزلرينه محل قويمورلار. خطيب اوغلونو گئري قايتارماق ايسته يير و حتّی گنجه شاهينا شيکايت ده ائدير، لاکين اوغلان ايپه-ساپا ياتمير. بئله اولدوقدا آتاسي امير احمدين آردينجا اؤز آداملاريني گؤندرير. اونلار اونو توتوب، زيندانا آتيرلار. اوچ گون - اوچ گئجه آتاسي‌نين اخلاقا داير نصيحتلريني دينله‌ديکدن سونرا امير احمد اونون دئديکلرينه راضي اولدوغونو بيلديرير و آزادليغا چيخير. خطيب سئوينديگيندن زنگين بيرضيافت دوزلدير.ضيافت باشا چاتاندان و قوناقلار داغيليشاندان سونرا ايسه امير احمد باش گؤتوروب، يئنه خرابات طرفه گئدير.
داستانين سونوندا بيلديريلير کي، سئوگيليلر دوغما گنجه‌يه قاييدير، اؤز نيكاحلاريني رسمي شکيلده باغلاييرلار و بو نيكاحدان اونلارين ايکي اؤولادي اولور.
داستاندا اونون نيظامي گنجوي‌نين يانيندا باسديريلديغي گؤستريلير. دوغرودان دا 1923-جو ايلده نيظامي‌نين مزاري شاه عباس مسجيدينده باسديريلماقدان اؤترو چيخاريلارکن اونون يانيندا بير قادين جسدي ده تاپيلميشدير. آکادئميک آراسلي بو ايکي داهي شخصين ياشاديغي تاريخلري اوزلاشديرماق غئيري-مومکون اولسا بئله، اونلارين تانيشليغيني ايستيثنا ائتمير. او، حتّی نيظامي‌نين بير شئعريني ده ميثال گتيره رک، بو ميصراعلارين مهستييه ايتحاف اولوندوغونو احتيمال ائدير:
صوفیلر بئله حساب ائديرديلر کي، اينسان حياتي‌نين عالي مقصدي آللاها محبت اولماليدير. آللاها ميستيک محبت واسيطه سيله موعين وضعيتده-ائکستازدا (حال) اونا قوووشماق، سونرا ايسه اوندا اريمک ده مومکوندور. بو حالا چاتماق ايسه يالنيز موتمادي مشغله‌لر کئچميش، صوفی شئعرلريني ريتميک موسيقي آلتيندا دينله‌ميش ( بعضن رقصلرله ده موشاييعت اولونان بو مراسيمي  " سماع "  آدلانديريرديلار) طريقت نوماينده‌سينه نصيب اولا بيلردي. آکادئميک ي. ائ. بئرتئلسين يازديغينا گؤره، بو شئعرلر ائروتيک سجيييه‌لي دونيوي مضمونا، هابئله خوصوصي تئرمينولوگييا ايله قلمه آلينان صيرف صوفی مضمونا ماليک اولا بيلردي. هر ايکي حالدا بو شئعرلر  " ائکستاز حالينا دوشمگي آسانلاشديران ستيمول رولونو اوينامالي ايدي ". صيرف صوفی شئعرلرينده آللاهين درکينه گؤستريلن عهدلر محبتله عئيني‌لشديريلير، آللاهين اؤزو دوست، يار آدلانديريلير. صوفی يا عاشيقه، ياخود رينده (عياشا) بنزه‌ديلير. همين تئرمينولوگييايا گؤره، صوفی‌نين ائکستاز وضعيتي مئيله سرمست اولماق، طريقت نوماينده‌لري‌نين جمعلشديکلري يئرسه خارابات، مئيخانه آدلانديريلير. صوفیلرين اکثريتي مسجيد عوضينه اؤز توپلانتيلارينا گئدير، حديثلر اوخوماغي خراباتدا شئعرلر دينله‌مک، شرقيلر سؤيله‌مک و رقص ائتمکله عوضله‌ييرلر. لندن‌ده صوفی نعمت الهی‌لر جرياني‌نين اساسيني قويموش دوکتور جاواد نوربخش  " خرابات "  سؤزونو  " "Town of Ruins""  شکلينده ترجومه ائده‌رک، بو آنلاييش آلتيندا صوفیلرين توپلانديقلاري يئري نظرده توتور. او، يازير کي، بوتون بو تميزلنمه مرحله لريني کئچن صوفی کاميل اينسانا چئوريلير و حقيقتاً آستاناسينا چاتير:  " حقيقت مقامينا بو سياحتي  " روحانيات اونيوئرسيتئتي " نده، خراباتدا تحصيل آلماقلا عئيني‌لشديرمک اولار. بو حقيقي  " عالي تحصيل مرکزي " نده پروفئسورلار يوخدور و يئگانه موعلّيم موطلق موقدّس و کاميل عشقدير. بورادا يئگانه اوستاد دا عشقدير، درسليکلري ده عشق عوض ائدير، کاميل اينسانين اؤزو ده عشقدير. "  بونلاري بيلديکدن سونرا آنلاشيلير کي، روحاني آتا اؤز قيزي مهستيني نئجه بو خراباتا گؤندريرميشدير. بونلاردان خبردار اولمايان اوخوجو ميثال اۆچون، صوفی شاعيره‌سي ربیعي‌نين (وف. 801) ائهتيراسلي عشقي و شراب مجليسيني ترنّوم ائله‌ين شئعرينده آللاها موراجيعتي نئجه آنلايا بيلردي؟
من اؤز قلبيمده سني هم صؤحبت ائتمیشم،
جيسميمي ايسه ايسته ينلره بخش ائتميشم.
جيسميم اونون ايختيياريندادير
قلبيم ايسه اورک همدميمين.
ياخود دا ابو-سعيد آدلي شاعيرين ميصراعلاريني گؤتورک:
ايلاهي! 0 گؤزل دوستا يئتمک اۆچون منه يول آچ،
رواج وئر کي، اينيلتيلريم اونا چاتسين.
قوي هيجران گونلرينده اغيارلا اولان رفيقيم
يئنيدن منه گلسين، من ده اونا قوووشوم.
بئله مكتبلردن بيري نيظامي‌نين ده داخيل اولدوغو تورک اخيلر تشکيلاتي ايدي کي، صوفیلره ياخينليغي ايله مشهوردور. عرب سياحي ابن بطوطه اخيلر باره ده يازير:  " اونلار بوتون تورکمن و روم ويلايتلرينده، هر کندده، هر شهرده ياشاييرديلار. و دونيادا غريبلره اونلار قدر جان يانديران، آجلاري دويورماق اۆچون اونلار قدر چاليشان، احتياج چکنلرين دردينه اونلار قدر قالان، ظاليملارين اللريني کسن، حربي رهبرلر آراسيندا ظولمه يول وئرنلري اؤلدورن آداملار تاپماق مومکون دئييل. گنجلر، سوبايلار و تنها آداملار آراسيندان اؤز آداملاريني سئچن شخصلره اخيلر دئييرلر. "
بئله ليکله معلوم اولور کي، گنج صنعتکارلارا حصر اولونموش شئعرلر مخصوصي اولاراق صوفی مجليسلرينده ايفا ائديلمک مقصديله يازيلميشدير و صؤحبت بيزيم آنلاديغيميز معنادا محبتدن گئتمير. همين شئعرلرين اکثر قيسمي دونيوي آنلام داشييير و يالنيز بير نئچه‌سينده صوفی ايصطيلاحلاريندان ايستيفاده ائديلير. بورادا خاطيرلاماق يئرينه دوشر کي، مهستي‌نين سلفلريندن اولان قطران تبريزي ده اؤزونون صوفیانه شئعرلرينده يار-آللاه عوضينه مدح ائتديگي حاکيملره اوز توتوردو. زومرود خانيم قولوزاده‌نين ده يازديغي کيمي،  " شاعير تئز-تئز حؤکمدارلارين فيزيکي گؤزلليگيني - آل دوداقلاريني، نرگيز گؤزلريني، خاللاريني، بنؤوشه‌يه بنزر زولفونو ترنّوم ائدير، اونلارا بسله ديگي اينجه و چيلغين سئوگيدن سؤز آچير، اونلارلا آيريليغين درديندن، ووصالين خوشبختليگيندن دانيشير. "
ديگر آذربايجان شاعيري، صوفی فلسفه‌سي ايله مشغول اولان حبيبي خراباتي اؤزونون دوستو، کؤنول باغچاسي‌نين چيچگي، روحو آدلانديرير، خاراباتدان خواهيش ائدير کي،  " بير قدح شرابلا اونو سرمست ائتسين " ،  " ووصالا قوووشدورسون ". خراباتين عادي بير مئي ائوي، صنعتکار محلّه سي دئييل، صوفیلر مجليسي اولماسي  " داستان " ين باشقا بير ائپيزودو ايله ده تصديق ائديلير. امير احمدي خراباتدان قايتارماقدان اؤترو اونون اصيلزاده عميسي پير عثمان گلير. امير احمد شرط قويور کي، اگر عميسي بير جام شراب ايچرسه، او، خراباتي ترک ائده‌جک. مجبور قاليب بير جامي ايچن پير عثمان آرتيق اؤزونو ساخلايا بيلمير، ايکينجي،اۆچونجونو ده ايچير و خراباتي مست حالدا ترک ائدير. بوندان سونرا اونو تانيماق مومکون دئييل. او، خراباتين دايمي ساکينينه چئوريلير. شوبهه يوخدور کي، بورادا پير عثمانين صوفی گؤروشلري تصوير ائديلير، بو، مستليک محض معنوي ماهيت داشيديغيندان، داستاندا سرمست اولماق دئييلديکده روحي ائکستاز نظرده توتولور. عمر خيامي خاطيرلاياق:
بير اليميزده قدح، بيرينده قورآن
گاه آييق اولوروق،گاه سرخوش.
بيز بو فاني دونيادا کيميک؟
کافير دئييليک، آما حقيقي موسلمان دا دئييليک.
آزاد محبته، شراب و رقص مجليسلرينه چاغيريش، خوصوصيله ده بو چاغيريشين قادين ديليندن ائشيديلمه‌سي دينين ايجتيماعي حياتين بوتون ساحه‌لرينده حؤکمرانليق سوردوگو همين دؤورلرده حتّی اؤزونون صوفی آنلاميندا بئله حاکيم ديني احکاملارا و دؤولتين شخصيت آزادليغينا گؤسترديگي تضيق سيياستينه قارشي گيزلي بير ائعتيراض دا ساييلا بيلردي.
مهستي گنجوي‌نين خالق شئعري طرزينه ياخين فورمالي روباعیلري و اؤز فلسفي ماهيتي ائعتيباريله درين مضمونلو شئعرلري آذربايجان و عومومً شرق پوئزيياسي تاريخينده مؤهوم رول اويناميشدير. بير چوخ تدقيقاتچيلار مهستي‌نين روباعیلريني عمر خيام مکتبينه عاييد ائديرلر. بونا باخماياراق، چاغداش ادبياتشوناسلارين اکثريتي‌نين فيکرينجه، شاعيره اساسي قطران تبريزي و عزت‌الدين شيرواني طرفيندن قويولموش آذربايجان شئعیر مکتبي‌نين عنعنه‌لريندن بهره‌لنميشدير.
قایناقلار
بؤلمه:شاعیرلر بؤلمه:قادینلار
لیک آو د وودز، آریزونا
لیک آو د وودز، آریزونا (اینگیلیسجه:Lake of the Woods, Arizona ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۰۹۴ نفر ایمیش و ۱۰٫۷۳ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۰۶۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و آریزونا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lake of the Woods, Arizona»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قانادهال
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
آلنتوون، ایلینوی
آلنتوون (اینگیلیسجه: Allentown, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
پروسپه مریمه
پروسپه مریمه (Prosper Mérimée) یازیچی - ۲۸ سپتامبر ۱۸۰۳ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۶ ایل عومر ائله‌ایب و ۲۳ سپتامبر ۱۸۷۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Prosper Mérimée»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
لا بولت، گونئی داکوتا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری