cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اورقن بیلیم وساغلیق بیلیم‌یوردو
اورقن بیلیم وساغلیق بیلیم‌یوردو (Oregon Health & Science University, ، جامعة أوريغون للصحة والعلوم مدرسة الطب)آمریکانین پورتلند، اورقن, و هیلسبرو، اورقن شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ بیلیم‌یوردو شهرین حومه‌سینده‌دیر. اورقن بیلیم وساغلیق بیلیم‌یوردو ۱۹۷۴ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی‌ اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:بیلیم‌یوردلار
Oregon Health & Science University
سکورودومکا، ولادیمیر اوبلاستی
سکورودومکا، ولادیمیر اوبلاستی (Skorodumka, Suzdalsky District, Vladimir Oblast Скородумка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
آلمان کورد‌‌‌لری
{{Infobox ethnic group ~1.4% of the population Minority: علوی‌ليک, آتئیزم, None
آلمان کورد‌‌‌لری (اینگیلیسی‌جه: Kurds in Germany، آنادولو تورکجه‌سی: Almanya'daki Kürtler، فارسجا: کردهای آلمان) - بیر قومی گروه
گؤرونتولر
بؤلمه:خالقلار
۲۰۱۹-جو ایلده پورتو ریکو
بۇ مقاله ۲۰۱۹-جو ایلینده پورتو ریکودا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
واتسلاوی
واتسلاوی (چک‌جا: Václavy) بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
۲۰۱۹-جو ایلده پورتو ریکو
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۱۹-جو ایلده اؤلکه‌لر
واتسلاوی
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Václavy»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
هاولی، مینه‌سوتا
هاولی، مینه‌سوتا (Hawley, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 10.64 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 2067 نفر دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:مینسوتا ایالتین شهرلری
عدلان قدیوره
عدلان قدیوره (اینگیلیسجه: Adlène Guedioura) (دوْغوم:November 12, 1985 لا روش-سور-یون) بیر فوتبالیست. ناتینقهام فارست فوتبال کولوبو و الجزاییر میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
باربارلارین ایستیلاسی
باربارلارین ایشغالی یا دا باربارلارین ایستیلاسی (The Barbarian Invasions, Barbarların İstilâsı, ) — فرانسه‌ده فرانسه دیلی و اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک کومدی فیلم. فیلمین باش روْللارینی ماری-ژوزه کروز، ایستفان روسو جانلاندیریب. ۲۰۰۳ میلادی ایلینده ۲ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزه‌یه لایق گؤرولموش‌دور.
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۰۳-جو ایلین فیلملری بؤلمه:فرانسه فیلملری بؤلمه:کانادا فیلملری بؤلمه:فرانسه دیلینده فیلملر بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر
تیخی کلیوچ
تیخی کلیوچ (Tikhy Klyuch Тихий Ключ) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
ایش
ایش یوخسا بیزینس (محصول و خیدمت کیمی محصوللار) اۆرتیم (تولید) ائتمک و یا ساتماقلا (مثلاً محصول و خیدمت) پول قازانماق و یا پول قازانما فعالیّتی‌دیر.
کیشووکی
کیشووکی (لهیستانجا: Kisiołki) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
ایش
قایناق
بؤلمه:ایقتیصاد بؤلمه:تیجارت بؤلمه:Entrepreneurship بؤلمه:Main topic articles
کیشووکی
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kisiołki»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ادواردو دیلانی
ادواردو دیلانی (اینگیلیسجه: Eduardo Delani) (دوْغوم:November 3, 1981 برازیلیا) بیر فوتبالیست. هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
مایکل ای میلر
مایکل ای میلر (Michael I. Miller) آمریکالی بیلیم اینسانی. چالیشدیغی یئرلریندن بیری واشینقتون در سن‌لوئیس بیلیم‌یوردو‌دیر.
دومنا، بوریاتیا
دومنا، بوریاتیا (Domna, Republic of Buryatia Домна) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و بوریاتیادا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:بوریاتیا کندلری
مایکل ای میلر
قایناق‌لار
بؤلمه:عالیم
باشقیردیستان
باشقیردیستان یوخسا باشقوردیستان (باشقوردجا: Башҡортоста́н Респу́бликаһы؛ Republic of Bashkortostan؛ Республика Башкортостан) یا رسمی آدی اوْلان باشقیردیستان جومهوریتی روسیه فدراسیونونون موختار (اؤز‌اَرک) جومهوریلریندن و ۹۲ فدرال‌ بؤلگه‌سیندن بیریدیر. ۲۰۱۰-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۰۷۲۲۹۲ نفر جمعیتی وار.
باشقوردلار تۆرک اصیللی خالق‌دیرلار.
اؤلکه‌نین آدی
باشقورد خالقی‌نین آدی باش و قورد کلمه‌لری ترکیبیندن دوزه‌لیب. باشقوردلار اؤزلرینی باشقوْرت (Башҡорт)، دیل‌لرینی باشقوْرت تیلی (Башҡорт теле) یا باشقوْرتسا (Башҡортса)، اؤلکه‌لرینی ایسه باشقوْرتوْستان (Башҡортоста́н) آدلاندیریرلار. اونلارا باشقیر یا باشقیرد دئمک و اؤلکه‌لرینی ده باشقیریستان آدلاندیرماق، اصل آدلاندیرما کؤکوندن اوزاقلاشمیش و تحریف ائدیلمیش فرم ساییلیر.
جوغرافی
اؤلکه اراضی‌سی 143.9-مین کیلومتر مۆربع‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:روسیه شهرلری
آرتور جئیمز (سیاستچی)
آرتور جئیمز (اینگیلیسجه:Arthur James (politician)) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۸۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۷۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:پنسیلوانیا جومهوریتچیلر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
دنیز فیلی
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:ییٛرتیجیلار بؤلمه:ممه‌لیلر
۲۰۰۱-جی ایلده موناکو
بۇ مقاله ۲۰۰۱-جی ایلینده موناکودا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
رائول، جورجیا
رائول، جورجیا (اینگیلیسجه:Raoul, Georgia ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۵۵۸ نفر ایمیش و ۵٫۲۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۳۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و جورجیا ایالتینده یئرلشیب.
۲۰۰۱-جی ایلده موناکو
قایناقلار
بؤلمه:۲۰۰۱-جی ایلده موناکو بؤلمه:۲۰۰۱-جی ایلده اؤلکه‌لر
رائول، جورجیا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Raoul, Georgia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایجی قایا
ایجی قایا (اینگیلیسجه: Eiji Gaya) کئچمیشده بیر ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
جیسون لی (اویونچو)
جیسون لی (اویونچو) (اینگیلیسجه: Jason Lee (actor)) آمریکالی فیلم یاپیمجی‌سی و اوْیونچو. ۲۵ آوریل ۱۹۷۰ ‏ ایلینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1988–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jason Lee (actor)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
دابل فاین پروداکشنز
دابل فاین پروداکشنز (اینگیلیسجه: Double Fine Productions) اؤزل شیرکت و یا خوصوصی شیرکت. بۇ شیرکت ویدئو اوْیون ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Tim Schafer طرفیندن قۇرولموش‌دور. باش مرکزی سان فرانسیسکو شهرینده یئرلشیر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی 65 نفر اوْلوب.
تیپتون، تنسی
تیپتون (اینگیلیسجه: Tipton, Tennessee) آمریکانین تنسی ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
دابل فاین پروداکشنز
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Double Fine Productions»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تیپتون، تنسی
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
دابل فاین پروداکشنز
قایناق‌لار
بؤلمه:شیرکت‌لر
قرینویل ، نیویورک
قرینویل ، نیویورک (اینگیلیسجه:Greenville (CDP), New York ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۸۸ نفر ایمیش و نیویورک ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Greenville (CDP), New York»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
کلاموس، آیووا
کلاموس، آیووا (Calamus, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۲۴ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۳۹ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۳۵۳٫۱ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. کلاموس دنیز سئوییه‌سیندن ۲۱۳ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
کلئیرنس ایچ. بورنز
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۱۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۰۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
میدوتورو
میدوتورو(اینگیلیسجه:Miduthuru) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۹۵ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
کالیکاوو
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
بلبی
بلبی (Belebey) (Белебей) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و باشقیرستانده یئرلشیب. ۲۰۱۰-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۶۰۱۸۸ نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
آرتور تووماسیان
آرتور تووماسیان (Արթուր Թովմասյան؛ دوغوم December 2, 1962) ائرمنی سیاستچی و قوندارما داغلیق قاراباغ جومهوریتی‌نین مجلیس باشقانی دیر. اوْ بۇندان قاباق ۱۹۹۶–۱۹۹۷-جی ایللر آراسیندادا مجلیس باشقانی اوْلموشدور.
خلومیتین
خلومیتین (چک‌جا: Chlumětín) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶۶۷ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۹۰ نفر ایمیش و ویسوچینا اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chlumětín»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ایرل بلومنور
ایرل بلومنور (اینگیلیسجه:Earl Blumenauer) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. پورتلند شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:پورتلند، اورقن دوغوملو وکیللر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:اورقن دموکراتلاری
پروپانتلین
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
ایسپانیا میلّی فوتبال تیمی
ایسپانیا میلّی فوتبال تیمی ایسپانیانین اۇلوسلارآراسی آرنادا تمثیل ائدن فۇتبول تاخیمی‌دیر.
قوقولثو
قوقولثو (اینگیلیسیجه: Gugulethu) گونئی آفریقا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۹۸۴۶۸ نفردیر و بۇ باخمیدان اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلریندن بیری سایا گلیر و ۶۴۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
بوتنی, مالدا
بوتنی, مالدا (اینگیلیسجه:Bhutni, Malda) هیندوستان اؤلکه‌سینده بیر آدا دیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
سوخو 27
سوخو سو–۲۷ (روس دیلی : <bdi lang=""> Сухой Су-۲۷ )  ناتو :فلانکر سی ساواش اوچاقی .سوخو اونو دوزلدیر left|400x400px
هوقو، آلاباما
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
۱۶۰۵-جی ایلده ایرلند
بۇ مقاله ۱۶۰۵-جی ایلینده ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
دنبینه (لوبارتوف)
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
۱۶۰۵-جی ایلده ایرلند
قایناقلار
بؤلمه:۱۶۰۵-جی ایلده ایرلند بؤلمه:۱۶۰۵-جی ایلده اؤلکه‌لر
دنبینه (لوبارتوف)
قایناق‌لار
بؤلمه:لهیستان شهرلری
تبریز تاریخی
تبریز تاریخی — تبریز تاریخی بیر شهر دیر کی اورتاشرق منطقه‌سی‌نین آذربایجان اراضی‌لرینده یئرلشیب‌دیر، و آذربایجان ین ان اؤنملی شهرلریندن ساییلیر. بۇ مقاله‌ده تبریز شهری‌نین دَیَرلی تاریخی اۆچۆن‌دۆر.
تبریز اورتاشرق و آسیا نین و حتی دۆنیانین تاریخی شهرلریندن ساییلیر. بۇ شهرده چوْخلۇ تاریخی اثرلر وار، هابئله چوْخلۇ تاریخی اثرلر ده واریمیش کی تأسوف‌له زلزله، سیل و یا اینسان الینه تخریب اوْلۇنۇب و آرادان گئدیب.
ایسلام‌دان اؤنجه‌کی تاریخی
تبریز شهری آذربایجانین قدیم شهرلریندن بیری‌دیر و اوْنۇن قیدمتی ۳٬۰۰۰ ایل میلاددان قاباغا یئتیشیر.
شاردئن، ۷–ینجی یۆز ایلده تبریز حاقّیندا یازیر کی: عالمده من بیر شهر تانیمیرام کی یارانماسی و ایلک آدی باره‌ده یئنی یازیچیلار بۇ قدر چوخ، بحث و جدل ائله‌ییبلر.
چوخلو اوروپالی توریست‌لر کی ۱۷–جی و حتّی ۱۸–جی و ۱۹–جو یوزایللیک‌لرده تبریزدن گئچیب‌لر، تبریزی همان قدیم ایکباتان سانیب‌لار. تاورانییه کی شاردئندن قاباق تبریزدن گؤروش ائله‌ییب، یازیر کی: بعضی‌لرین عقیده‌سی بودور کی تبریز همان قدیم ایکباتان ، ماد مملکتی‌نین پایتختی‌دیر.
اولئآری‌یوس کی ۱۷–جی یوزایللیگین ایلک یاریسیندا تبریزدن گئچیب، قدیم ایران شاهلاری‌نین پایتخت‌لریندن سوز ائدن زامان، بئله بویوروب کی: اونلار یایدا ایکباتانا – کی حال‌حاضیرده اورانی تبریز آدلاندیریرلار – داشیناردیلار. ..
لابولای لوگوزدا کی ۱۷–جی یوزایللیگین آرالاریندا موددت‌لرجه ایران‌دا یاشاییب، بۇ ایناندا ایدی کی: تبریز اسکی ده اؤکباتان آدلانیردی، او یئر کی ماد شاه‌لاری‌نین کیتاب ائوی ایدی. گاسپار دئ ويل کی ۱۹–جو یوزایللیگین ایلک ایل‌لرینده تبریزده ایقامتی واریدی، تردیدله یازیر کی: تبریز کی تصوّور ائله‌ییرلر قدیم ایکباتاندی – باخمایاراق کی بعضی تاریخ‌چی‌لر همدانی ایکباتان بیلیرلر. . . و نهایت بیزیم روزیگاردا سئیید اسماعیل وکیلی‌دیر کی اخی سعدالدین تپه‌سینی کی ولیان (بیلان) داغی‌دا آدلانیر و تبریزین قوزئی‌دوغوسوندا بیر تپه‌دیر، ایکباتان شهری‌نین یئری سانیر.
او زامان کی ایکینجی سارقون آشوردا شاهلیق ائله‌ییردی، ایندیکی آذربایجان اراضی‌سی‌نین بیر بؤلومونده، ماننا دؤولتی و آیری بؤلومونده اورارتو دؤولتی حؤکومت ائله‌ییردیلر. او ناحییه کی تبریز اوندا قرار تاپیب، آدی چکیلن ایکی دؤولتین اراضی‌سینده نیسبی موستقیللیگی وار ایدی و دالی‌یان قبیله‌سی بۇ ناحییه‌یه تسللوط‌لری وار ایدی و گاه ایکی یاد اوْلونان دؤولت‌لره ایطاعت ائدیب و تابع اولاردیلار، نئجه کی ایکینجی سارقونون قوْشون چکمه‌سینده "ایحتیمالاً" اورارتولار فرمانی‌نین آلتیندایدی‌لار.
بو زاماندا سارقون، ماننانین حؤکمدارینین اؤلومو ایله یارانان هرج-و مرج‌دن ایستیفاده ائده‌رکن، ۷۱۴–جو میلاددان قاباق ایلده، همین اراضیدن اورارتویا لشکر چکیب و اؤز یولو اوستونده او یئردن کی تبریز اوردا بنا اولونوب، گئچیب و اورانین قالالارین تصروفونه چیخاردیب و یئرله بیر ائدیب. بۇ ناحییه‌نین قالالاری‌نین بیری‌نین وصفی کی: ا. م. دياکونووون نظرینه گؤره تبریزین مووقئعینده ایدی، کتیبه‌ده بۇ قرارلادیر:
" تارماکیس اؤنملی برکیتمه‌لره صاحیب ایدی. بورداکی دوزلمیش بندلر مؤحکم ایدی. همین بندلرین درین قویولار (خندق‌لر) دؤوره‌سین آلمیشدی. دؤولت قوْشون‌لارینین قوروماق نیرولاری بوردا موستقرر ایدیلر. اونلارین آت‌لاری دا بۇ یئرده ساخلانیلیردی، اطرافداکی ساکین‌لر منیم (سارقون) قورخومدان بوردا سیغینمیشدیلار. منیم بورا قوْشون چکمه مین زامانی، اهالی جانلارینی قورتارماق اۆچون بورانی ترک ائتمه‌یه و سوسوز چؤل‌لره قاچماغا مجبور اوْلدولار. من بۇ  یئرلری تصرروفومه چیخارتدیم و او اوتوراق یئرلری‌نین آراسیندا کی دیفاع اۆچون ایستئحکاماتا تبدیل اوْلونموشدولار، دؤیوشدوم. همین قالالارین دووارلارین یئرله بیر ائله‌دیم، قالانین ایچینده کی مکان‌لارا اود ووردوم و قالا ساکین‌لری‌نین بؤیوک حجم‌ده ارزاقلارینی اودا چکدیم. بؤیوک آنبارلارین قاپی‌سین کی آرپایلا دولویدولار، آچیب، سایسیز قوْشونومون آراسیندا بؤلوشدوردوم. بۇ  قالانین اطرافینداکی اوتوز کندی ده یانقینا وئردیم. بۇ  کندلرین توستوسو گؤیه گئتدی." .
thumb|تبریزین [[تبریزین دمیر عصری موزه‌سی|دمیر عصری موزه‌سی یندن تاریخی اینکیشاف اوْلۇنمۇش مزارلاردان بیری، گؤی مسجید ین قوزئی‌اینده.]]
"بیر تعداد او مکان‌لاردان کی او کتیبه‌ده آد آپاریلیب، ایندیجه هله ائله‌مک اولار تشخیص وئریب و اونلارین یئری معلوم ائدیله. او ایبتیدایی جنگ‌لرین جریانی اورمو گؤلونون اطرافیندا حتتی آذربایجان توپراغیناجا آچیق آیدیندیر. . . او جومله‌دن اسکو شهرین وصف ائله‌ییر کی سگگیز ذیراع قالینلیغی اولان بیر حیصاری وار ایدی و همده انیاس تانیا (ماد تاریخینده: آنیاشتانیا) آدلی بیر آیری شهری کی اوشکایا و تاوراکیسا (ماد تاریخینده: تارماکیس) آراسیندا واقئع اولان بیر محلده ایدی، ایکی حیصار و خندق صاحیبی و تواریر (ماد تاریخینده: تارویی) شهری، اؤزوده بیر خندق و ایکی حیصارا صاحیب ایدی."
سئیيد آغا عون آللاهی، ا. م. دياکونووون گوزاریش‌لر و پژوهئش‌لرینده وئردیگی بیلگی‌لره گؤره، اورارتو و ماننانین ایقتیصادی و ایجتیماعی موختلیف یاشاییش درجه‌لر باره‌سینده، تارویی _ تارماکیس ساکین‌لری‌نین میلاددان قاباق 8ینجی یوزایللیکده ایجتیماعی موناسیبت‌لرینده‌ن بیر طرح اله‌چاتدیریر:
" تارماکیسین ساکین‌لری آزاد (پولسوز) دؤیوشچولردن و صنعت‌کارلاردان عیبارت ایدیلر، اکینچیلیک و مال-داوار ساخلاماق دا رونقلییدی. قول صاحیب‌لرینین املاکلاری، شاهین اراضی‌سی‌ندن خاریج‌ده ایدی. شهر اطرافینداکی سووارما کانال‌لاریندان _ کی ائحتیمالن شهرچایی (مئیدان چایی، قوروچای) و آجی چایدان فایدالانیردی‌لار _ شاه و خوصوصی اراضی‌نین صاحیب‌لری(کی قول صاحیب‌لری‌ایدی‌لر) ـنین املاک‌لارینین سووارماسی اۆچون ایستیفاده اوْلونوردو. تارماکیسده سارقونون ایسارتینه چیخانلارین چوخو، اورارتو شاهینین باغ‌لار و کارقاه‌لاریندا ایشه مشقول ایدیلر."
اشکان دژآگه
خاریجی لینکلر
بؤلمه:۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
تبریز تاریخی
ایسلام‌دان اؤنجه‌کی تاریخی
تأسسوف کی ایندییه قدر تبریز و اطرافیندا باستان‌شیناسلیق آختاریشی اولماییب، آمّا زیوییه (ساققیز و حسنلی‌نین یاخینلیغیندا) کیمی موجاویر محللردن اله گلمیش نتیجه‌لره گؤره _ هر ایکیسی ماننا دؤولتی‌نین اراضی‌سی‌نده ایدیلر، قدر اولا بیله بۇ ناحییه‌یه عومومییت وئرمک اولار. دیاکونون مووجود بیلگیلردن نتیجه‌توتماسی اساسیندا بۇ ناحیه، ایقتیصادی باخیمدان باشقا موجاویر ناحیه‌لردن قاباقجیل‌ایدی (پیشرفته‌یدی). م.ق ۸–جی یوزایللیکده، اکینچیلیک و مال-داوار ساخلاماق بۇ ناحییه‌ده آرتیم تاپیب و صنعت اکینچی‌لیکدن آیریلمیشدی. فیلیزکارلیق بورونجله راییج ایدی و دمیردن ایستیفاده‌ده تدریجاً عومومی اولوردو. آشور و اورارتو کولتورو و تمددونو ایجتیماعی زیندگانلیغین موختلیف درجه‌لرینده آز-چوخ تأثیری وار ایدی و جامیعه، بحثیمیز موریدینین دؤوره‌سینده، موناسیب طبقاتی ایستیقرار آستاناسیندا یئرله‌شیردی.
اشکان دژآگه
خاریجی لینکلر
بؤلمه:ایران فوتبولچیلاری
تبریز تاریخی
ایسلام‌دان اؤنجه‌کی تاریخی
زیوییه‌ده تاپیلان گنج و حسنلی (حسنلو) دان اله گلمیش اثرلر، هامیسی ماننالی اوستالاری‌نین اوستالیغین یئتیریر و بۇنلارین هامیسی باعیث اوْلدو کی باستان‌شیناس‌لار بۇ مطلبه اینانج تاپسین‌لار کی میلاددان قاباق ایلک مین‌ایللیگین اوَّللرینده ایران فلاتی‌نین قوزئی ناحیه‌لرینده امیرلیک‌لر وارییدی کی قاباقجیل هۆنر و تمّدونه صاحیبیدی و بۇ  نظردن بین‌النّهرین دوزو یا سوریه و آنادولودا موستقر اوْلان میللت‌لردن اسگیک‌لری یوخویدو. هر حالدا ایلک دفعه حاضیر یوزایللیگین اورتالاریندایدی کی ایکینجی سارقون و اونون سئیر خططی گوزاریشی باره‌سینده ائدیلمیش تحقیق‌لر اوزه‌رینده بیر پارا نظرلر بۇ باره‌ده کی تارویی _ تارماکیس ایندیکی تبریز مووقئگینده قرار تاپیب، بعضی اورتاشرق (خاورمیانه) قدیم تاریخینین پژوهنده‌لری‌نین طرفیندن ایبراز ائدیلدی و بۇ  نظر زامانین گئچدیگیجه اؤزونه چوْخلۇ طرفدار تاپدی. اوْ جۆمله‌دن مینورسکی که قاباقجا "ماده تبريز انسيکلوپدی اسلامی" نی بیرینجی ال ایستینادی منبع‌لر و مآخیذلر اساسیندا یازمیشدی، همان نظری قبول ائله‌دی و بیر نامه کی ۱۳۴۵–جی شمسی ایلینده، عبدالعلی کارنگ، همان مقله‌نی فارس دیلینه چئویرن دیلمانجا یولادی، او یازی‌نین ترجومه‌سی بودور :
اشکان دژآگه
خاریجی لینکلر
بؤلمه:ایران میلّی فوتبال اویونچولاری
بؤلمه:آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۵ اویونچولار
تبریز تاریخی
ایسلام‌دان اؤنجه‌کی تاریخی
عبدوللاه فاضیلی قطعی یقینله ایضهای-ی نظر ائله‌گیر کی: "بوندا کی ذیکر اوْلونان تارماکیس سارقونون کتیبه‌سینده همان ایندیکی تبریز دی، هئچ شوبهه یئری یوخدور. و دیگر طرفده‌ن‌ده یاد اوْلونموش کتیبه‌ده اوشکایا و اوسکو سوزونون بیر منشاءدن اوْلونماسی و همده بۇ ایکی قالانین بیر-بیرینه یاخینلیغی ذیکر اوْلونان ایددیعایا تصدیق وئریر."
اشکان دژآگه
خاریجی لینکلر
بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
تبریز تاریخی
ایسلام‌دان اؤنجه‌کی تاریخی
ایکینجی سارقون اوز کتیبه‌سینده بۇ منطقه‌ده ایگیرمی‌بیر شهردن آد آپاریر کی شهر دوزه‌لتمه‌نین آرتیمی اورمو گولونون اطرافیندا بیرینجی میلاددان قاباق مین‌ایللیکده گوستریر.
اشکان دژآگه
خاریجی لینکلر
بؤلمه:آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۹ اویونچولار
آتن اولمپیک ایستادیومو
آتن اولمپیک ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Olympic Stadium (Athens)) آتن شهرینده بیر ایستادیومدور. 1982 ایلینده تاسیس اوْلونوب. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
تبریز تاریخی
ایسلام‌دان اؤنجه‌کی تاریخی
شهرلشمه زیندگانلیغین یارانماسی‌نین دقیق تاریخی‌نین تعینی او دوزده کی تبریز اوندا قرار تاپیب، چتیندی. بیر بئله دئمک اولار کی بۇ برکت‌لی و حاصل‌لی دوزون شراییطی کی شهرچایی و آجی‌چای اونو سوواریر و مولاییم بیر ایقلیمی وار و قوزئی‌لی _ گونئی‌لی و باتیلی _ دوغولو یولار اوردان گئچیرلر و زنگین یئرآلتی منبع‌لرین وارلیغی و موناسیب ایستیراتئژیکی مووقئعگی و. . . هامی و هامیسی شهرلی زیندگانلیغین یارانماسی و توسیعه‌سینه بیر موساعید زمینه عرضه ائدیرلر.
داغ واللابی‌سی
داغ واللابی‌سی (Rock-wallaby، ، Скальные валлаби، Felskängurus) ایکی اؤن دیشلی‌‌لر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
تبریز تاریخی
ایسلام‌دان اؤنجه‌کی تاریخی
تارویی يا تارماکیس و يا تارویی _ تارماکیس شهری کی وصفی گئچدی، معلوم ده‌گیر نه تاریخده یارانیب. آمّا هر حالدا بیر شهر، بیر گئجه‌ده گوبه‌لک کیمی یئردن چیخماز و بلکه‌ده شیکل تاپماسی و تاریخ صفحه‌لرینه یول تاپماسی اون‌ایللیک‌لر و یوزایللیک‌لر واخت آلیر.
آتن اولمپیک ایستادیومو
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Olympic Stadium (Athens)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
داغ واللابی‌سی
گؤرونتولر
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:ایکی اؤن دیشلی‌‌لر بؤلمه:ممه‌لیلر
تبریز تاریخی
ایسلام‌دان اؤنجه‌کی تاریخی
آختاریش جریانلاریندا کی اینگیلیسین باستان‌شیناسلیق شوراسی، چارلز بورنون رهبرلییغی توسسوطیله تبریزین گونئی‌باتیسینین ۳۰ کیلومترلیگینده، "قراتپه (يانیق تپه)"ده اوز تاپدی، داییره شکیل‌لی ائولره کی چیر کرپیج و چینه‌دن دوزه‌لمیشدی‌لر و م. ق 2ینجی مین‌ایللیگین آخیرلری و ۳ونجو مین‌ایللیگین اووللری، داش _ میس دوورونون آخیرلری و بورونج دوورونون اووللرینه عاییددیلر، اله چاتیب. بۇ ائولرده ده‌گیرمان داشلاری، حئیوان‌لار سوموگو، هندسی شکیل‌لی نقش‌لر، قوشلار و حئیوان‌لار تصویرلریله بزنمیش سخسی (گیل) قاب‌لار و ارزاق آنبارلاری و همده کارقاه کشف اولونوب. بۇ کشف اولونموش‌لاردان بئله آنلاشیلیر کی، او زاماندا ایندیکی تبریز یاخینلیقلاریندا بیر قوروه اینسان‌لار صنعت‌کارلیغا ایشتیغال‌لاری وارییدی و ایش بولمه‌نین ایشه آلینماسی، شهرلی زیندگانلیق و شهرلر ایجادینا بیر موساعید زمینه یاراتمیشدی.
آتن اولمپیک ایستادیومو
قایناقلار
بؤلمه:ایستادیوملار
تبریز تاریخی
ایسلام‌دان اؤنجه‌کی تاریخی
هر حالدا، تبریزین (تارويی _تارماکيسین) وارلیغینا لاب قدیمی سند ایکینجی سارقونون کتیبه‌سیدی (م . ق ۸–جی یوزایللیگین آخیلرینده). گوجلو ائحتیمالا گوره، شهر، آشورون ییخیلچی نیرولاری‌نین حمله‌سی‌نین جریانیندا آرادان گئدیر و داها نئجه کی گئچدی، می‌یلاددان قاباق اۆچونجو و دوردونجو یوزایللیک‌لرده‌ن سوندایاجا، اوندان بیر آد و نیشان یوخدور، تا او کی ائرمنی تاریخ‌چی‌لر تاوریژ آدلی بیر شهردن دانیشیرلار و ساسانی دؤورۆنده ایندیکی تبریز مووقئعیّتینده بیر شهرین وارلیغی وئریلمیش صوبوتلا اله گلیر. حدس وورماق اولار کی ویران اولونموش تارویی _ تارماکیس شهری‌نین اطرافیندا و کندلر توْپلۇسۇ کی اوْ حودوددا سپه‌له‌نمیشدی‌لر کی سارقونون کتیبه‌سینده‌ده اولاردان سؤز دئگیلیب، یئنه بیر شهر جانلانیر و آبادلیق و توسیعه‌یه اوز تۇتور. سوْنرا بیر سببه گؤره، شهر یئنه تنزّوله گئدیش آچیر. نئجه کی ساسانی دوورونون آخیرلرینده و عرب‌لرین حمله و فتح‌لرینده و تا هیجری ۲–جی یوزایللیگین ایلک نیمه‌سینه‌جه اوندان بیر آد آپاریلمیر؛ و تا او واخت کی ایلک دفعه اۆچون، و بۇ دفعه تبریز آدیلا تاپیلیر. اوَّلده بیر قالادان آرتیق دگیل؛ بیر قالا کی سونرالار بیر بویوک شهره تبدیل اولور. بیر شهر کی اوزونون اخیر ۱۲–جی _ ۱۳–جو یوزایللیک اوزون عومرونون عرضینده آذربایجانین لاب آدلیم شهری و غالیبأ" بۇ یوردون مرکزی و نئچه قودرت‌لی سولاله‌نین پایتختی اوْلوب و همده گاه تاریخی و طبیعی بلالارا گیریشب، رونق و جمعیّت الدن وئریب و یاری-خارابالیغا تبدیل اوْلوب، تا او کی آیری دفعه اۆچون قوقنوس کیمی کول‌لر آراسیندان باش چیخاردیب و رونق و توسیعه تاپیب.
اتک‌یازی
بؤلمه:تبریز بؤلمه:تبریز تاریخی بؤلمه:تبریزین تاریخی
والامیرانکوتای
والامیرانکوتای(اینگیلیسجه:Valamirankottai) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
خلومی
خلومی (چک‌جا: Chlumy) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۰۲ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۳٫۶۹ کیلومتر موربّع ایدی و پلزن اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chlumy»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
یوفو انترتنمنت قئیمز
یوفو انترتنمنت قئیمز (اینگیلیسجه: UFO Interactive Games) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت ویدئو اوْیون ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«UFO Interactive Games»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
ارومیس
ارومیس (Large black flying squirrel، ، Schwarze Gleithörnchen) گمیریجی‌لر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:گمیریجی‌لر بؤلمه:ممه‌لیلر
ویلیام کالوین
ویلیام کالوین (William H. Calvin) بیلیم اینسان. ۳۰ آوریل ۱۹۳۹ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری واشینقتون بیلیم‌یوردو‌دیر. اوْ فیزیک ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«William H. Calvin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
تیرمن، باشقیردیستان
تیرمن، باشقیردیستان (Tirmen, Republic of Bashkortostan Тирмен) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
چیویتانوا مارکه
چیویتانوا مارکه (ایتالیاجا: Civitanova Marche) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۲۲۵۱ نفر ایمیش. و مارکه اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Civitanova Marche»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
میا زاپاتا
میا زاپاتا (اینگیلیسجه: Mia Zapata) آمریکالی موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. میا زاپاتا ۲۵ آقوست ۱۹۶۵ تاریخینده لوئیزویل، کنتاکی شهرینده حیاتا گؤز آچیب و ۷ ژوئیه ۱۹۹۳ میلادی تاریخینده سیاتل شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
عالم نسوان (درگی)
عالم نسوان (قیریم تاتارجا: Alem-i Nisvan) دونیاداکی ایلک تورک-موسلمان قادین درگی‌سیدیر.نده 1906-1912 ایللر آراسیندا قیریم دا باسیلمیشدیر. باش یازاری، شفیقه خانیم قاسپیرالی (1886-1973) ایدی.
تاریخچه
بیر قادین موسلمان درگیسی‌نین یایینلانما فیکری، 19. و 20. یوز ایلین اؤنملی قیریم تاتار یایینچیسی و فیکیر اینسانی اسماعیل قاسپرالی‌ نین (گاسپرینسکی) حیات یولداشی زهرا آکچوُا-گاسپرینسکی‌نین اؤنریسی ایله اورتایا چیخمیشدیر. قادینلارین بو قونوداکی ایستکلری، قاسپرالی‌نین طرفیندن حیات‌یولداشی‌نین یایینلاماقدا اولدوغو "ترجمان" آنا قزئتی‌نین صحیفه‌لرینده پِریودیک اولاراق گوندمه گتیریلدی و سونوچ اولاراق آیری بیر یایین طلب ائدیلدی. آکچوُرین-گاسپرینسکایا، 1887  ایلینده "تربیه" آدلی بیر قادین درگیسی چیخارتما جهدینده اولدو، داها سونرا 1891 ایلینده گاسپرینسکی، "قادین" قزئتینه ایکی آیدا بیر علاوه دوزنله‌مه ایذنی ایسته‌دی. آنجاق طلبلری روسیه ایمپراتورلوغو صلاحیتلیلری طرفیندن دستک گؤرمه‌دی. نهایت 1905 ایلینده‌کی اینقلابدان سونرا، قانون‌وئریجی‌لیگین سربستلشمه‌سیندن سونرا، یئنی بیر درگی چیخاردیلا بیلدی.
درگی‌نین باشلیجا آماجی موسلمان قادینلارین تعلیمی ایدی؛ اوخوما یازما بیلمه‌ینلرین قالماماسی، مدنی سویه‌‌نین یوکسلدیلمه‌سی و شریعت حوقوقونون اؤیره‌نیلمه‌سی هدفله‌ییردی. یئنی یایینین باش یازارلیغی اۆچون قاسپرالی ، قیزی شفیقه‌نی سئچدی و باش یازار-یایینچی وظیفه‌سینی وئردی.
"ترجمان" قزئتینده یایینلانان بیر اعلاندا قئید ائدیلدیگی کیمی، درگی‌نین شریعت حوقوقوندا قادینلارین حاقلارینا ایلیشکین دینی متنلرین یانیندا ساغلیق، ائو ایشلری و ایگنه ایشی کیمی دونیوی قونولاردا یایینلانماغا باشلادی. بیلیم و ادبیات اوزرینه بیرجه بؤلوم ده وار ایدی. بوتونلوکله اگلنجه و بوش زامان دولدورجاق صحیفه‌لر اولماسا دا، اگلنجه‌لی بیر اوخوما اۆچون موسلمان قادینلارا، تانینمیش قادینلارین بیوگرافیلری، آیری اؤلکه‌لرله ایلگیلی حکایه‌لر، بیلیم صحیفه‌لری و مکتوبلار سونولوردو.
درگی، "ترجمان" قزئتینه هفته‌لیک پولسوز بیر علاوه  اولاراق یاییملانماغا باشلامیشدی. ایلک سایی 3 مارت 1906 تاریخینده باغچاسارای شهرینده یاییملاندی. 1908-1909 آراسینداکی کسینتیدن اؤنجه درگی باغیمسیز بیر یایین ایدی. یایینین 1910دان اعتیباراً تکرار باشلاماسیندان سونرا، متنلری "ترجمان" قزئتی‌نین صحیفه‌لرینده یئرلشدیریلدی.
"عالم  نسوا‌ن"ین ایلک ساییسی‌نین همن آردیندان، یئنه اسماعیل قاسپیرالی‌ نین اؤنجولوگونده، روسیه‌ده‌کی تورکلرین ایلک اوشاق درگیسی اولان "عالم صبیان" و بیر آی سونرا دا یالنیز بئش سایی یایینلانابیلن گولگو درگیسی "ها ها ها"چیخاردیلدی.
درگی‌نین سون ساییسی 1911ده یایینلاندی.
تورکیه‌ده هاقّی تاریق اوُس کیتابخانا‌سیندا‌کی 4. ساییسیندان باشقا هئچ‌بیر کیتابخانادا درگی‌نین هرهانسی بیر نوسخه‌سی تاپیلماماقدایر. 1906 ایلینه عاید 15، 35 و 36. ساییلاری پاریسده کی  École des hautes études en sciences Sociales (سوسیال بیلیملر یوکسک تحصیل اوخولو)نون آرشیوینده تاپیلمیشدیر. "عالم نسوان"، بیر دؤنم علاوه‌سی اولاراق ایچینده یئر آلدیغی "ترجمان" قزئتی کیمی، چارلیق روسیه‌سی حاکیمیتی آلتیندا یاشایان بوتون تورک و موسلمان ایالتلرله برابر عثمانلی توپراقلارینا، میصر، چین تورکیستانی، هیندیستان و ژاپون ا قدر یاییلمیشدی. بندانگشتی|"عالم نسوان" درگیسی‌نین باش یازاری: شفیقه خانیم قاسپرالی باش یازارلیق وظیفه‌سینی اوزه‌رینه گؤتورن و اسماعیل قاسپیرالی‌نین قیزی اولان شفیقه قاسپیرالی، بو دؤنمده‌کی تا‌نینمیشلیغی ایله داها سونرا 1917 ایلینده قیسا عؤمورلو قیریم خالق جومهورییتی‌ نین 1. قیریم قورولتایی‌نین ایلک میلّت و‌کیللریندن بیری اولدو. موسکو دا توپلانان توم روسیه موسلمانلاری قورولتایینا قیریم نوماینده‌لری ایچینده قاتیلمیشدیر. آذربایجان تورک جومهوریتی‌ نین باش باخانلاریندان حیات یولداشی  نصیب بیگ یوسوف‌بیگلی‌ نین 31 مه 1920ده قورشونا دیزیلمه‌سیندن سونرا ایسه اوشاقلاری ایله بیرلیکده تورکیه‌ یه داشیندی. بورادا دا ایجتماعی، مدنی فعالیتلرینی سوردوردو. یئتیملر یوردو مدیری اولدوقدا و قیریم تاتار دیاسپوراسیندا ائتکین رول آلماغا باشلادیقدان سونرا، قیریم تاتار قادینلار بیرلیگینی قوروب باشچیسی اولدو. 1975ده ایستانبول دا حیاتی سونا یئتیشدی.
خاطیره  و میراثی
2011 .نجی ایلینده ، "قیریم موهندیسلیک و پداگوژی اونیورسیته‌سی"نده درگی‌نین چیخاریلیشی‌نین 105. ایل دؤنومونه آدانمیش بیلیمسل بیر کونفرانس کئچیریلدی. مودئرن قیریم قادین درگیسی آرزی درگی‌نین واریثی ساییلدی.
اتک یازیلار
بؤلمه:درگیلر بؤلمه:درگی
خودز، آدیغیه
خودز، آدیغیه (Khodz, Russia Ходзь) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آدیغیه جومهوریتینده یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده آدیغیه خالقی ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره مسیحی و سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:آدیغیه کندلری
هوراتیو بیسبی جر.
هوراتیو بیسبی جر. (اینگیلیسجه:Horatio Bisbee Jr) آمریکالی وکیل ، سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو.
ماتور, تانجاوور تالوک
ماتور, تانجاوور تالوک(اینگیلیسجه:Mathur, Thanjavur taluk) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
چوبانلیلار
چوبانلیلار یا دا چوبانلیلار سولاله‌سی ( فارسجا : چوپانیان)، ۸-نجی عصرده، ایراندا و آذربایجاندا حؤکومت قورماغا، چالیشان بیر موغول و تورک سولاله‌سی‌دیر.
بو سیلسله سولدوزون اولادلاریندان یارانمیشدیر. اولجه، ائلخانیلرین الی آلتیندا حؤکومت ایشلرینده جالیشمیشلار. آمّا ائلخانیلر داغیلاندان سونرا، بوتون اونلارین تورپاقلارین، نظارت آلتینا آلدیلار. چوبانلیلار دؤولتی، آذربایجان جومهوریتیدن علاوه، آرانی، کیچیک آسیانین بیر حیصصه‌سینی، و ایکی سو آراسی اؤلکه‌لری و بوتون باتی و اورتا ایرانی، جلایرلار بغدادی آلاناجان، حؤکومتین آلتینا آلیمیشدیرلار.
اوایلری
چوبانلیلار کؤکو سولدوز قبیله‌سینه چاتیر. سورقون سیرا سولدوز، بیر بؤیوک آغ ساققال و آلپ دیر کی چنگیزخانا حؤکومته یئتیشمکده یاردیم ائدیب.
شیخ حسن (۷۳۸–۷۴۴ق)
شیخ حسن امیر تیمور تاش اوغلو، بیرینجی امیردیر  کی،  بوتون تاریخ یازیچیلاری، اونو  ابوسعید بهادرخانین حؤکومتینی دولاندیران بیلیرلر.
17 ربیع الثانی 736 -نجی ایلده ابوسعید بهادرخان اؤلدو و شیخ حسن بو ایتیفاقدان ایستیفاده  ائدیب ایرانین باتی طرفینده بیر حؤکومت قورموشدور.
قایناقلار
بؤلمه:تاریخده تورک دؤولتلری بؤلمه:تاریخ بؤلمه:تورک تاریخی
هاپکینز، مینه‌سوتا
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:مینسوتا ایالتین شهرلری
بریان اقولف
بریان اقولف (اینگیلیسجه:Brian Egolf) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. سانتافه شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:سانتافه، نیومکزیکو سیاستچیلری
میلتلرآراسی قیزیل صلیب کمیته‌سی
قیزیل خاچا کمیته سی(اینگیلیس دیلی: International Committee of the Red Cross (ICRC)‎) اولوسلارآراسی تشکیلاتدیر.اینسان سئون ایشلره چالیشان کمیته دیر.سوئیس ین ژنو شهرینده اصلی مرکزی قورولوب.
بو کمیته باشدا محاربه ده یارالی سربازلاری علاج ائتماغا چالیشیردی هابئله سون ایللرده بوتون اینسان سئون ایشلرده دوام ائتدی.بو گون بو کمیته یوخسول و کاسب اؤلکه لرده اینسانلارین حیاتینا باغلی ایشلرده چالیشیر.
اسکیده
1862 جی میلادی ایلده بیر کیتاب یازدی و سولفورینو خاطیره لرین بو کیتابدا یازیب و دونیادا یارالی سربازلاری معالجه ائتماغا بیر کمیته نین قورولماسین ایستیردی.
قایناق
بؤلمه:ساغلیق بؤلمه:اولوسلارآراسی
ری ماتسوموتو
ری ماتسوموتو (اینگیلیسجه: Rei Matsumoto)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
رابرت پریش
رابرت پریش (اینگیلیسجه: Robert Parrish) آمریکالی فیلمین سناریو یازاری, فیلم یؤنئتمنی و اوْیونچو. ۴ ژانویه ۱۹۱۶ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۹  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۴ دسامبر ۱۹۹۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1927 - 83 ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Robert Parrish»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
کریستین مینتر
کریستین مینتر (اینگیلیسجه: Kristin Minter) آمریکالی اوْیونچو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kristin Minter»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
پاخومووو، وولوقدا اوبلاستی
پاخومووو، وولوقدا اوبلاستی (Pakhomovo, Kichmengsko-Gorodetsky District, Vologda Oblast Пахомово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
کلرتون، آیووا
کلرتون، آیووا (Kellerton, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۷۴ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۳۱۵ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۱۸۴٫۳ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. کلرتون دنیز سئوییه‌سیندن ۳۶۶ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
پاشکونقه
پاشکونقه (لهیستانجا: Pasikonie) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 170 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pasikonie»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
وزوالد دی. هک
'''وزوالد دی. هک''' (اینگیلیسجه:Oswald D Heck) آمریکالی سیاستچی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۰۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۵۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:اسکنکتدی، نیویورک سیاستچیلری بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
جیلوچاپان
"جیلوچاپان" اورمیه شهریستانی‌نین باش‌قالا قصبه‌سی‌نین کندلریندن ایمش؛ ایندی‌لیک‌ده کند داغیلمیش بیر دورومدادیر. جیلوچاپان کندی 1331 جی ایلین آمار اساسیندا 55 نفر جمعیتی واریمیش.
قایناقلار
بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین داغیلمیش کندلری بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
۱۹۳۰-جو ایلده ایران
بۇ مقاله ۱۹۳۰-جو ایلینده ایراندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۰-جو ایلده ایران بؤلمه:۱۹۳۰-جو ایلده اؤلکه‌لر
کنزینقتون
کنزینقتون (اینگیلیسی‌جه: Kensington) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 64681 نفر دیر. بۇ شهر اینگیلیس اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
نیل‌ده اؤلوم (فیلم، ۱۹۷۸)
نیل‌ده اؤلوم (Death on the Nile, Nil'de Ölüm (film, 1978), ) اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش فیلم. فیلمین باش روْللارینی جک واردن، مقی اسمیت، دیوید نیون، آنجلا لنسبوری، جرج کندی، اولیویا هاسی، جان فینچ، میا فارو، بت دیویس، لویس چیلیز، جین برکین، پیتر اوستینوف جانلاندیریب.
مارکز هیوستون
مارکز هیوستون (اینگیلیسجه: Marques Houston) آمریکالی موغنی, فیلمین سناریو یازاری, فیلم یاپیمجی‌سی و اوْیونچو. ۴ آقوست ۱۹۸۱ ‏ ایلینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1990–2001, 2010 - گۆنوموز (Immature/IMx) ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Marques Houston»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
دونالد ایچ. ماقنوسون
'''دونالد ایچ. ماقنوسون''' (اینگیلیسجه: Donald H. Magnuson) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. واشینقتون بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۱۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۷۹ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
ایرانین باش‌وزیری
ایرانین باش وزیری، قاجار دووروندن باشلایاراق پهلوی سولاله‌سینین سونونا قدر ایراندا بیر نئچه فرقیلی دوورده مووجود اولان بیر سیاسی وظیفه ایدی. ایران اینقیلابیندان سونرا ۱۹۷۹-دان ۱۹۸۹-آ قدر مووجود ایدی، لالین ۱۹۸۹-جو ایلده لغو ائدیلدی.
دونالد ایچ. ماقنوسون
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۱۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۷۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
ایرانین باش‌وزیری
قایناقلار
بؤلمه:ایرانین دؤولت قورولوشو *
کریستین نلسن
کریستین نلسن (اینگیلیسجه: Kristin Nelson) آمریکالی اوْیونچو
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kristin Nelson»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
ماسا مارتانا
ماسا مارتانا (ایتالیاجا: Massa Martana) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۵۱ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 3839 نفر ایمیش.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Massa Martana»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
تیریاکل، روسیه
تیریاکل، روسیه (Tiryakle Тирякле) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
ساوت هیون، ایندیانا
ساوت هیون، ایندیانا (اینگیلیسجه:South Haven, Indiana ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۲۸۲ نفر ایمیش و ۳٫۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۹۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و ایندیانا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«South Haven, Indiana»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
هاچینسون، مینه‌سوتا
هاچینسون، مینه‌سوتا (Hutchinson, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 0.78 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 14178 نفر دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:مینسوتا ایالتین شهرلری
ملس
ملس (Meles (genus)، ، Meles (Gattung)) ییٛرتیجیلار دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:ییٛرتیجیلار بؤلمه:ممه‌لیلر
شچاپیلینو
شچاپیلینو (Shchapilino Щапилино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
استف بس
استف بس (اینگیلیسجه: Stef Bos) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
میدهاتانا پالی
میدهاتانا پالی(اینگیلیسجه:Midhatana Palli) هیندوستان اؤلکه‌سینین تلانقانا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
سوئیت هوم، اورقن
سوئیت هوم، اورقن (Sweet Home, Oregon) آمریکانین اورقن ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۴٫۸۹  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۸۹۲۵ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۶۵۰٫۲ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر. ایالتین % ۴۶ مئشه‌لر ایحاطه ائدیب. بۇ مشه‌لرین ۶۰٪ - فدرال دؤولتین مۆلکودور. ۲۰۰۸-جی ایلین رقملرینه گؤره ۳۳٫۰۰۰ قدر موستانق آت بۇ مشه‌لرده واردیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sweet Home, Oregon»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:اورقن ایالتین شهرلری
دانیال داوری
دانیال داوری (January 6, 1988) ایرانلی فۇتبولچو و قاپیچی. اوْ آلمانین گیسن شهرینده آنادان اوْلوب.
قایناقلار
بؤلمه:ایران فوتبولچیلاری
پنومورو
پنومورو(اینگیلیسجه:Penumuru) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۶۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
لاس لوماس، کالیفورنیا
لاس لوماس، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:Las Lomas, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۰۲۴ نفر ایمیش و ۲٫۶۸۶ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
۱۶۴۱-جی ایلده فرانسه
بۇ مقاله ۱۶۴۱-جی ایلینده فرانسه‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۶۴۱-جی ایلده فرانسه بؤلمه:۱۶۴۱-جی ایلده اؤلکه‌لر
آنتروپوسن
آنتروپوسن (آنتروپوسئن) اینگلیسجه: Anthropocene اينسان‌اوغلونون دونيايا اولان ائتکيسينين ان اوست دوزئي چيخديغي صنايع دئوريمي‌ ندن بوگونه‌ اولان سورج و دوام ائده‌جک بو دوروما اينسان چاغي دا دئییلن دؤنه‌مه‌ وئريلن آد. چونکو دونياميز آرتيق گئري دؤندورولمه‌سي چوخ زور بير سورجه گيرميشدير. يعني بير آنلامدا اينسان‌اوغلو اؤنجه‌لري دونيادان ائتکيله‌نيرکن ايندي دونياني ائتکيله‌مکده‌دير. نئجه‌کی دونياميزين تاريخسل سوره‌جينه‌ باخديغيميزدا ميليون ايللرله ايفاده ائديليرکن آنتروپوسئن‌ين سون اوچ يوز ايلليک بير سوره‌جه تقابل ائتديييني گؤرمه‌ییميز گرچکدن ده مودهيش بير دَييشيمين وار اولدوغونون گؤسترگه‌سيدير. آنتروپوسئن‌ين يئني بير چاغ اولاراق نيته‌له‌نديريلمه‌سي بيليم اينسانلارينا گؤره دونياميزين گئري دؤندوروله‌مز بير دَييشيمه‌ گيردييي ساوي‌دير.
بؤلمه:هولوسن
آندریو یوینق
آندریو یوینق (اینگیلیسجه: Andrew Ewing) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. ۱۸۱۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۸۶۴ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۱۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۶۴-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
خلومک
خلومک (چک‌جا: Chlumek) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۵۷۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۸۳ نفر ایمیش و ویسوچینا اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قهوه‌خانا
thumb|right|۱۹-جو عصرده [[ایستانبول'دا بیر قهوه‌خانا]] thumb|right|قهوه‌خانا [[دمشق'ده]]
قهوه‌خانا — مۆشتریلرینه اساساً قهوه و دیگر ایستی ایچکی‌لر تکلیف ائدن ایشه اوْبیئکتی. مدنی باخیمدان قهوه‌خانالار اساساً سوسیال قارشیلیقلی علاقه مرکزلری کیمی خیدمت ائدیرلر: قهوه‌خانا، سوسیال عۆضولری‌نین فردی و یا ایکی و یا اۆچ نفر کیچیک قوروپلاردا گؤرۆشۆب دانیشماق، یازماق، اوخوماق، بیر–بیرلری‌نی اَیلَندیرمه و یا واقت گئچتیرمه یئرلری‌نی تأمین ائدیر. قهوه‌خانا مۆنتظم عۆضولری اۆچۆن رسمی کولوپ کیمی خیدمت ائدیر.
اتک‌یازی
بؤلمه:کافه‌لر بؤلمه:قهوه بؤلمه:قهوه‌خانالار
لجندری پیکچرز
لجندری پیکچرز (اینگیلیسجه: Legendary Entertainment) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت فیلم ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Thomas Tull طرفیندن قۇرولموش‌دور.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Legendary Entertainment»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
کیشلان-ژمیخه
کیشلان-ژمیخه (لهیستانجا: Kisielany-Żmichy) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kisielany-Żmichy»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
واتسلاوویتسه
واتسلاوویتسه (چک‌جا: Václavovice) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۵۸۱ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۵٫۶۷ کیلومتر موربّع ایدی و موراوی-سیلزی اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Václavovice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کارل قوستاوسون
کارل قوستاوسون (اینگیلیسجه: Karl Gustafsson) (دوْغوم:16 September 1888 Köping) بیر فوتبالیست. سوئد میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
سکوریاتینو
سکوریاتینو (Skoryatino Скорятино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
زئوس
زئوس - یونان میفولوژی‌سینده ایلدیریمین و شیمشه‌یین یارادیجی‌سی، سماء نین و بوتون دونیانین تانریسی.
کاریسا آپقار
کاریسا آپقار (اینگیلیسجه: Kristina Apgar) آمریکالی اوْیونچو
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکالی قادین اویونچولار
ایسلام جومهوریتی
ایسلام جۆمهۇریَّتی _ بیر حؤکومت نوعو و یا بیر نیظام نوعودور.
قایناقلار
بؤلمه:سیاست بؤلمه:دین
لاورنس ایقلبورجر
لاورنس ایقلبورجر (اینگیلیسجه:Lawrence Eagleburger) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو. میلواکی شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۱۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین یوقوسلاویده‌کی سفیرلری بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی دیپلوماتلار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:میلواکی سیاستچیلری بؤلمه:ویسکانسین جومهوریتچیلر بؤلمه:ویرجینیا جومهوریتچیلر
دنبین اوسوخووسکیه
دنبین اوسوخووسکیه (لهیستانجا: Dębiny Osuchowskie) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و 181 متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر.
متیو اشپیرانوویچ
متیو اشپیرانوویچ (اینگیلیسجه: Matthew Spiranovic) (دوْغوم:June 27, 1988 جیلانق) بیر فوتبالیست. پرث قلوری فوتبال کولوبو و اوسترالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
دنبین اوسوخووسکیه
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dębiny Osuchowskie»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
متیو اشپیرانوویچ
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:نورنبرق کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:اوراوا رد دیاموندز کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:هانقژو قرین‌تاون کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:وسترن سیدنی واندررز کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:پرث قلوری کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۱ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۵ اویونچولار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
وئیر، کانزاس
وئیر (اینگیلیسجه: Weir, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۶۳۹ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آرموداق
بند‌انگشتی|آرموداق کندی بندانگشتی|کندین دربندی آرموداق کندی دوغو آذربایجان اوستانی نین میانا بولگه‌سی نین کندوان بولومو نده اوْلان قوزئی گرمه قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلیننۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۹۴۳نفر اهالیسی وارایمیش. <
گؤرمه لی یئرلر
آرموداق دا سولی چایلار وار دیر کی اؤنون گؤرمه لی یئرلریندن ساییلیر. بیر دانا اسکی سد کی اؤنون آدی خدادادی سدی دیر کندین تاریخی یئرلریندن ساییلیر.
قایناقلار
hamgardi
بؤلمه:میانا بولگه‌سینین کندلری
یانقاکدو ایستادیومو
یانقاکدو ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Yanggakdo Stadium) پیونق‌یانق شهرینده بیر ایستادیومدور. 1989 ایلینده تاسیس اوْلونوب. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Yanggakdo Stadium»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایستادیوملار
تیریان-یلقا
تیریان-یلقا (Tiryan-Yelga Тирян-Елга) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
چارلز اف. مندرسون
'''چارلز اف. مندرسون''' (اینگیلیسجه:Charles F Manderson) آمریکالی سیاستچی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۳۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۱۱-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:نبراسکا سناتورلار بؤلمه:کانتون، اوهایو سیاستچیلری بؤلمه:نبراسکا جومهوریتچیلر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
سانق خالسا
سانق خالسا(اینگیلیسجه:Sanghe Khalsa) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
بی کوکولین
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
سانق خالسا
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
هارتلند، مینه‌سوتا
هارتلند، مینه‌سوتا (Hartland, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 4.51 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 315 نفر دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:مینسوتا ایالتین شهرلری
کلئیرنس نورمن.جی.
کلئیرنس نورمن.جی. (اینگیلیسجه: Clarence Norman Jr.) آمریکا-آفریقالی و سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. هاوارد بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۵۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
اولد دامینیون بیلیم‌یوردو
اولد دامینیون بیلیم‌یوردو (Old Dominion University, )آمریکانین نورفک، ویرجینیا شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسه‌سی. بۇ بیلیم‌یوردو شهرین حومه‌سینده‌دیر. و ۲۲٬۸۳۶ لیسانس و لیسانس‌دان یۆکسک اؤیره‌نجی‌سی واردیر. اولد دامینیون بیلیم‌یوردو ۱۹۳۰ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی‌ اؤیره‌تیم قۇرومودیر و بودجه‌‌سینی دؤولت و بؤیوک شیرکت‌لر و خالقدان آلدیغی اعانه‌لرله تامین ائدیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:بیلیم‌یوردلار
Old Dominion University