cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نیومکزیکو ایالتی بیلیم‌یوردو
قایناق‌لار
New Mexico State University
ماتی, کومباکونام
ماتی, کومباکونام(اینگیلیسجه:Mathi, Kumbakonam) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
تربوشین
تربوشین (چک‌جا: Třebušín) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۲۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۳۰ نفر ایمیش و اوستی ناد لابم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
پاردوبیتسه اوستانی
پاردوبیتسه اوستانی (چک‌جا: Pardubice Region) چک‌ده بیر اوستان دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۲۰۳۸۲ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی 4518. 63 کیلومتر موربّع ایدی بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pardubice Region»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
ایسپاس-بزدا
ایسپاس-بزدا (Spas-Beseda Спас-Беседа) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
ایلاهی خانیم
ایلاهی خانیم (The Divine Lady, ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش سَسسیز فیلم. فیلمین باش روْللارینی ایان کیت، اچ. بی. وارنر، ویکتور وارکونی، کورین قریفیت جانلاندیریب. ۱۹۲۸/۲۹ میلادی ایلینده ۳ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزه‌یه لایق گؤرولموش‌دور.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۲۹-جو ایل فیلملری بؤلمه:آمریکا فیلملری بؤلمه:آمریکادا دوزلمیش آغ-قارا فیلملر بؤلمه:اینگیلیسجه فیلملر بؤلمه:فرانک لویدین فیلملری
دیدی (فوتبالیست)
دیدی (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Didi (footballer)) (دوْغوم:October 8, 1928 Campos dos Goytacazes) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. برزیل میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
عبدالحمید چولپان
عبدالحمید سلیمان اوْغلو چولپان (1893-1938) ـ اؤزبکیستان یازیچیسی، شاعیری.
یاشام
عبدالحمید چولپان، 1897 جی ایلده آنادان اولدو. آتاسی سلیمان گول‌محمد، ملا یونس اوْغلو تجارت ایشینه باخیردی و اؤیره‌تیم گؤرموش دیوان صاحبی و آیدین بیر شخصیت ایدی.
چولپان، عربجه، فارسجا، روسجا دیللرینی اؤیره‌نیب، کلاسیک اسلامی ادبیات ایله تانیش اولموش. 1905 ایلیندن سوْنرا تجدد طرفدارلاری طرفیندن چاپ اوْلان درگی لر واسطه سیله اسماعیل گاسپیرالی، محمد خوجا بهبودی، عبدالله اولانی و منور قاری کیمی جدیدچیلردن ائتگی‌لندی.
چولپان، 1917 ده "خلیل فرنگ" آدلی بیر پیئس یازدی. 1922 ده اؤزبک گنج شاعیرلری آدلی بیر آنتالوژی توپلادی. 1924 ده ایلک شعر کتابی اوْلان "بولاقلار" ی نشر ائتدی. همان ایل "اویانیش" اثرینی یازدی و 1926 دا "دان سیررلری" و 1930 ایلینده "ساز و چور" اثرلرینی – شعر اولاراق یاییملادی. چولپان بوتون بۇ شعرلرینده روسلار و انگلیسلره قارشی مبارزه روحونو دیریلتمک اۆچون چالیشدی.
چولپان، 1920 دن 1926 ایللرینه قده ر 28 -22 یاشلاریندا اولاراق، یازدیغی شعرلریله چوخلو شاعرلره تأثیر قویدو. بۇ شاعرلر دورانین مبارز آداملاری اولدولار او جمله دن: البک (1939 -1893)، بوتو (1940 – 1904)، شاکر سلیمان (1943 – 1900)، آیبک (1968 – 1905)، آیدین (1953 – 1906)، غیرتی (1968 – 1905)، حمید عالیمجان (1944 – 1909)، غفور غلام (1966 -1903)، و ظفر دیار (1946 – 1912) آدلارینی سایماق اولار. آنجاق چولپان، لیریزم و سمبولیزمی قوللاناراق مارکسیست دوزه‌نینه قارشی بورژوازیانی یایماغا سوچلاندی و 1937 جی ایلده استالین دادگاهلاریندا محکوم اولاراق اعدام اولوندو.
چولپان چاغداش اوزبک ادبیاتی نین تملینی قورموش و یولونو آچمیشدیر. او، حکایه، رومان، تنقید، تئاتر و چئویرمه لریله بؤیوک بیر حرکت یاراتمیشدیر. او ایلک شاعردیر کی "تاگور" و اوزبک لره تانیتدیردی. شکسپیردن، ماکسیم گورگی دن اثرلر آنا دیلینه چئویردی و اوزبک تورک ادبیاتینی زنگینلشدیردی.
قایناقلار
بؤلمه:اؤزبکستانلی شاعیرلر بؤلمه:اؤزبکستانلی یازیچی‌لار بؤلمه:تورک ادبیاتی بؤلمه:تورک شاعیرلر بؤلمه:تورک یازیچیلا‌ر
هنری هال
هنری هال (اینگیلیسجه: Henry Hull) آمریکالی اوْیونچو. ۳ اوْکتوبر ۱۸۹۰ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۶  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۸ مارس ۱۹۷۷ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Henry Hull»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
قونامپالی
قونامپالی(اینگیلیسجه:Gunnampalli) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
۱۹۴۶-جی ایلده ایران
بۇ مقاله ۱۹۴۶-جی ایلینده ایراندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۶-جی ایلده ایران بؤلمه:۱۹۴۶-جی ایلده اؤلکه‌لر
چیچکلو
چیچک‌لو (Çiçəklu)؛ بیر کنددیر ایسلامشهر بؤلگه‌سی‌نده یئرلشیب. بو کند؛ چیچک‌لو قصبه‌سی‌نین مرکزی‌دیر.
جغرافیایی دورومو
چیچک‌لو کندی؛ شهرین باتی طرفینده و اؤلکه بؤلمه‌لرینه گؤره اسلامشهرین مرکزی بؤلگه‌سینده یئرلشیب کی هیئت وزیران‌نین 1391/1/27 تاریخده کی اوتوروشونداکی مصوبه‌سینده، احمدآباد مستوفی بخش اولماغی ایله، اسلامشهرین مرکزی بخشیندن آیریلیب و احمدآباد مستوفی بؤلگه‌سینه قوووشدو.
چیچکلونون آدینی تحریف ائتمک
چیچک‌لو؛ بیر تورک آدی اولارکن، بیر عده غرضلی و تحریف ائدن آداملار، بو آدین یازیسینی دییشمک ایله "چی‌-چکلو" فورماسیندا و حتی دانیشیقلاردا «چی-چک-لو» دییه‌رک، مخاطبلرینی بو آدین تورک اولماسیندا غافل ائتمه‌یه چالیشیرلار، آما بوجور یازماقلارین و دئمکلرین معناسیز و لاغ اولماسینا گؤره، ایندیه کیمی بو ادبی اوغورلوغلارینا، اوغورسیز قالیبلار.
اوردوباد بؤلگه‌سی
اردوباد بؤلگه‌سی آذربایجانین ناخجیوان موختار جومهوریتینین بؤلگه‌لریندن بیری اولاراق بو بؤلگه‌نین مرکزی شهری اردوباد آدلانیر.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جمهوریتین اؤلکه بولوملری
ایوان فرانیش
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:بریزبن رور کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ملبورن سیتی کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:پرث قلوری کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:تورپدو مسکو کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۵ اویونچولار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
سن نیکولا بارونیا
سن نیکولا بارونیا (ایتالیاجا: San Nicola Baronia) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۶۱۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 801 نفر ایمیش.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«San Nicola Baronia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
سانتیانا دل مار
سانتیانا دل مار (ایسپانجا: Santillana del Mar) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و کانتابریا اوستانینده یئرلشیب. ۸۲ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۲۸٫۴۶ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۴۰۴۹ نفر دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Santillana del Mar»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
قویون
بندانگشتی
قویون — ممه‌لی حئیوان جینسی. قویونلارین ارککلری قوچ آدلانیر. آذربایجاندا حئیواندارلیقدا گئنیش ایستیفاده ائدیلیر. قدیم تاریخی قایناق‌لره گؤره آذربایجان‌دا قویونچولوق هر زامان گئنیش یاییلمیش‌دیر.
محصولدارلیق رمزی
محصولدارلیق رمزی اوْلان قوچ (قویون) قدیم شرق‌ده داها چوْخ پرستیش اوْلونان حئیوانلاردان بیری اوْلموش‌دور. مقدس حساب اوْلونان قویونلار بیر سیرا اللهلارین مبدلرین‌ده ساخلانیلیردی. مثلاً، میصرده قویونو خنوم اللهینین، هراکلوپول‌دا هریشافا اللهینین تجسسومو حساب ادیردیلر. قویونا داها چوْخ پرستیش اوْلونان مندس‌ده ایسه مقدس قویون بانبژد ("ژد حاکمینین جانی") آدلاندیریلیردی.
ارکه‌ن تونج دؤورونون محصولدارلیق رمزینه چوریله‌ن قوچ (قویون) سوْنراکی دؤورلرده بۇ او حئیوانینا اوْلان اینانج و موناسیبت ینی فوْرما و مضمونو الده اتمیش‌دیر. بئله کی، مۆختلیف میفوپوتیک سیستملرده قوچ (قویون) اؤزونون بؤیوک ثابت‌لییه، دؤزوم‌لویه و بیرلییه مالیک سیموولیک اهمیتینه گؤره سچیلیر. میفولوژی گؤروشلرده قوچ (قویون) داها چوْخ اؤزون‌ده اۇتان‌جاق‌لیق، جسارت‌سیزلیک، مولاییم‌لیک، یازیق‌لیق، پاسسیولیک، صبرلی‌لیک، ساده‌لیک، گوناه‌سیزلیق، اۆزویولالیق، ظریف‌لیک، قوربان‌لیق کیمی کیفیتلری تجسّوم اتدیریر. لاکین سرسری‌لیک، تشببوسسوزلوک، تقلیدچی‌لیک، ترس‌لیک، آخماق‌لیق و س. بۇ کیمی جهتلر ده قوچون (قویونون) خۆصوصی کیفیتلرین‌دن حساب اوْلونور.
دونیا دینلرین‌ده قویون
دونیا دینلرین‌ده چوبان-قویون-سورو آللقوریک سیمووللارینا تز-تز راست گلمک اوْلار: بیر طرف‌دن باشچی/چوبان اوْلان تانریلار و پیغمبرلر، دیگر طرف‌دن ایسه سورو کیمی باشا دۆشوله‌ن اینسان کۆتله‌سی. قویونلارین آراسیندا دوز یول‌دا اوْلان (یعنی چوبانا تابع اوْلان) اینسانلار و یوللارینی آزمیشلار واردیر. یوللارینی آزمیشلار تانرینین (و یا تانریلارین) یولو ایله گتمه‌یه‌ن اینسانلاردیر و اوْنلار زولمت‌ده اوْلان آداملار کیمی تصوّر ائدیلیر. بۇ جور تصوّرلر ان قدیم زامانلاردا یارانمیش‌دیر و مۆعاصیر دینلرده ده واردیر.
آرخئولوژی (باستان شیناسلیق) قازینتیلار زامانی قدیم بین‌النهریندا تانریلارین تاپیناقلارینین (مبدلرینین) خارابالیقلارین‌دا قویون هیکللری تاپیلمیش‌دیر. اوْنلار دینی مراسیملرده ایستیفاده ائدیلیردی. مثلاً، نیو-یورکون متروپولیتان (سوْل‌دا) و لندنون بریتانیا (ساغ‌دا) موزه ییلرینین اکسپوناتلاری اوْلان بۇ قویون باشلاری سومرین اۇروک شهرینین تاپیناقلارینین خارابالیقلارین‌دا تاپیلمیش‌دیر (ا.ا. ۳۳۰۰–۳۱۰۰-جو ایللر). بلکه ده بۇ قویونلار تانریلارالارا کسیلمیش قوربان‌لیق حئیوانلاری سیموولیزه ادیردی.
همین یردن تاپیلمیش و همین دؤوره عایید اوْلان واننانین اۆزرینده ده قویونلارین شکیللری واردیر (بریتانیا موزه ییینین اکسپوناتی‌دیر). اوْلا بیل‌سین کی، بۇ واننا ایناننا (ایشتار) تانریجاسینا عبادت زامانی ایشلنیلیردی. شکیل‌ده قامیش اوینین یانینا یاخینلاشان قویونلار چکیلمیش‌دیر. اوْرادا داها ایکی قوزو واردیر. بۇ شکی‌لی یالنیز واننانی اۇجا یرده قویان‌دا یاخشی گؤرمک اوْلور. بونا گؤره ده اوْلا بیل‌سین کی، اوْ تاپیناقلاردا (مبدلرده) عبادت زامانی ایشلنیلیب. شکیل‌ده قامیشلاردان قۇرولموش او - اۇروک‌دا ایناننا ایلاهه‌سینین رمزی اوْلموش‌دور. اوْلا بیل‌سین کی، بۇ قویونلار ایناننا تانریجاسینا تابع اوْلان، و اوْنون گؤستردیی یوللا گئدن اینسانلاری تجسّوم ادیر. دمه‌لی بۇ جور اینانجلار هله ا.ا. ۴-جو مینیل‌لیک‌ده اوْلموش‌دور و سومرلردن باشقا خالقلارا کچمیش‌دیر.
ماراقلی‌دیر کی، بونا بنزر قویون هیکللرینه قدیم تورکلرین مدنی ارثین‌ده ده راست گلمک اوْلار. اوْنلار دا قوربان‌لیق قویونلارینین شکیللرینی چکیر، هیکللرینی یاپیردیلار. بۇ عادت حتی تورکلرین ایسلامی قبول اتدیین‌دن سوْنرا دا داوام اتمیش‌دیر. آذربایجان اراضی‌سین‌ده یارانان اوْرتا عصر تورک دؤولتلری قارا-قویون‌لو و آغ-قویون‌لو آدلانیردیرلار. قویون شکی‌لی بۇ دؤولتلرین رسمی سمبولو اوْلموش‌دور. بلکه بۇ عادت ده قدیم تورکلرین سومرلرین نس‌لی اوْلدوغونون داها بیر دلی‌لی‌دیر. آذربایجان‌دا و تۆرکیه‌ده بونلارا بنزر قدیم قویون هیکللری واردیر.
هله ۱۹-جو یوزیللیین اوْرتالارین‌دا اینگیلیس آراش‌دیرماچی‌سی راولینسون شومر دیلینده‌کی بعضی سؤزلرین تورک سؤزلری ایله بنزرلیینی ادعا اتمیش‌دیر. بۇندان سوْنرا عالیملر آراسیندا بۇ مسئله اطرافین‌دا چوْخ چکیشمه‌لر اوْلموش‌دور. بونا قارشی اوْلانلار شومر دیلینده‌کی باشقا سؤزلرین قافقاز، هیند، اندونزی دیللرینه داها یاخین اوْلماسینی ادعا ائتمیشدیرلر. حاضیردا بۇ موذاکیره‌لر داوام اتمک‌ده‌دیر. آنجاق، شومرلرین تورک سویلارین‌دان اوْلماسینا بیر احتیمال کیمی قویون رسملری دا گؤستریله بیلر. بلکه ده کیشیلیین و گۆجون سمبولو اوْلان بۇ تصاویری شومرلرین سویون‌دان اوْلان تورکلر بۆتون یاخین شرق‌ده یایمیشدیرلار.
بۇندان باشقا هله قدیم میصرده اینسانلار قویون باش‌لی هنوم تانری‌سینا تاپینمیشدیرلار. اوْنون مبه‌دی الفانتینا آداسین‌دا اوْلموش و ایندی اینگیلیس‌نین "آسهمولان"موزه ییین‌ده اوْرادان آپاریلمیش بارلیفی یرلشدیریلمیش‌دیر. اوْ اینسانلاری و حئیوانلاری گیل‌دن یارادان دولوس‌چو تانری ایدی. تانری هنوم اینسان تالیینی ده چؤزوردو. عئینی زامان‌دا هنوم وریملیلیین (مونبیتلیین) تانری‌سی، نیل چایینین قورویوجوسو و سو وئریلمه‌سینین تأمینات‌چی‌سی کیمی ده تانینمیش‌دیر. هم ده هنوم آمون و را کیمی تانریلارین تجسسومو کیمی قبول ائدیلیردی. قویون و منویات (روح) قدیم قیپتی دیلینده "با" سؤزو ایله ایفاده ائدیلیردی. بونا گؤره ده بۇ تانری قویون باش‌لی اوْلموش‌دور.
قدیم تورکلر میصرله هر زامان علاقه‌ده اوْلموش‌دورلار. هله میلاددان اوّل ۳-جو مینیل‌لیک‌ده "هیکسوسلار" آدلانان بیر خالق میصری اله کچیرمیش، اوْرادا اؤز حاکمیّتلرینی قورموش‌دور. بیر چوْخ عالیملر اوْنلارین تورکلر اوْلدوقلارینی گومان ائدیرلر. داها سوْنرا، آرتیق ایسلاملاشمادان سوْنرا، مین ایله یاخین زامان اۆچون میصری ایهشیدیلر، تولونیلر، مملوک، عثمانلی کیمی تورک سوی‌لو سولالری ایداره ائتمیشدیرلر. بئله‌جه تورکلرین میفولوگییاسینا قویون تصاویری بۇ علاقه‌لرین نتیجه‌سینده کچه بیلردی. دیگر طرف‌دن، هر شیین عکسینه اوْلدوغونو دا تخمین ائتمک اوْلار. بلکه ده میصر میفولوگییاسینا قویون تصاویری تورکلر واسطه‌سی ایله کچمیش‌دیر (هیکسوسلارین واسطه‌سی ایله).
بئله‌لیکله، آزمیش قویون اوْبرازی دین‌دن چیخمیش و یا گوناهکار اینسانی نظرده توتور. اؤز چوبانینی و سوروسونو تاپمامیش اینسان، بۇ وضعیت‌ده زولمت ایچین‌ده قالماغا محکوم‌دور. چوبان ایسه گجه-گوندوز سوروسونون ایچین‌ده‌دیر، اوْنا باخیر و قورویور.
عهدی-اتیق‌ده آدمین اوْغلو هابیل (یارادیلیش ۴: ۲) و پیغمبر آموس چوبان اوْلموش‌دورلار. آموس بیتلهمین جیوارین‌دا دوغولموش ایسرایل‌ده پیغمبرلیک اتمیش، یهودیلری تک اوْلان تانرییا عبادت اتمه‌یه چاغیریردی. پیغمبرلر موسی (چیخیش ۳: ۱) و یاقوب (یارادیلیش، ۲۹) دا بیر مدت اؤز قاییناتالاری ایوفورون و لاوانین قویونلارینی اوْتارمیشدیرلار؛ پیغمبر یوسیف ده اؤز قارداشلاری ایله بیرلیک‌ده قویون اوْتارمیش‌دیر (یارادیلیش ۳۷:۲). بونا گؤره یهودی عنعنه‌سین‌ده میللتین چوبانی (یؤنل‌دنی) آنلاییشی واردیر. روایتلرین بیرین‌ده تانری موسایا دییر: «ای موسی، منیم خالقیمین (ایسرایل خالقینین) چوبانی اوْل»موسی – اعتیبارلی چوبان‌دیر (یهودی خالق ناغی‌لی).
قوران‌دا دا بعضی آی‌لرده پیغمبرلرله اینسانلارین موناسیبتلری چوبان-سورو موناسیبتلرینه بنزدیلیر، مثلاً: ''«کافیرلرین مثلی چیغیرتی و باغیرتی‌دان باشقا بیر شی آنلامایانلاری (حئیوانلاری) هایلایانین (چوبانین) مثلینه بنزییر. اوْنلار کار، لال و کوردورلار، حاقی آنلامازلار»'' (قوران، ۲:۱۷۱). بورادا ایمان‌سیز اینسانلار حئیوان سوروسونه بنزدیلیر. حئیوانلاری اوْتاران چوبان اوْنلاری دوز یولا یؤنلتمک ایستیینه باخمایاراق، هچ بیر نتیجه الده اده بیلمیر. آزمیش اینسانلار پیس عمللرینه داوام ائدیرلر. بۇندان باشقا محمد پیغمبر ده حیاتینین بللی دؤورونده قویون اوْتارمیش‌دی.
بئله‌لیکله، قویون، سورو و اوْنلاری یؤنل‌دن چوبان ایده سی ان قدیم زامانلاردان مۆختلیف دینی اینانجلاردا یر آلمیش‌دیر. هله سومر-آکد عنعنه‌سین‌ده قویونلارین تانریلارین رمزلری ایله تسویرلرینه راست گلمک اوْلار.
چوْخ گومان کی، اوْ دؤورلرده اوْنلار تانریلار طرفیندن یؤنل‌دیله‌ن اینسانلاری سیموولیزه اتمیش‌دیر. عئینی موتیولره هیند عنعنه‌سین‌ده ده راست گلمک اوْلار. اوْرادا دا چوبان تانریلاری تصاویری واردیر. اوْنلاردان ان تاتنینمیشی کریشنادیر. اوْنو چوْخ واخت فلیتادا چالان چوبان اوْغلان کیمی تصویر ائدیرلر. اوْ هم‌ده چوبانلارلا دوستلوق ادیر.
بۆتون بۇ حاللار طبیعی قیمتلندیریلمه‌لهی‌دیر، چونکی حئیواندارلیق قدیم اینسانلارین معیشتینین و امیینین اساسینی تشکیل اتمیش‌دیر. اوْنلار طبیعت پروسسلرینین اؤنون‌ده اؤز آجیزلیینی و وابسته‌لیغینی حیس ادیب، اوْنلاری ایلاهلش‌دیریردیلر. بونا گؤره ده بۇ مؤوضوع اطرافین‌دا مۆختلیف آللقوریک فیکیرلر و بنزتمه‌لر یارانا بیلردی. چوبان چوْخ واخت تانری اوْبرازین‌دا چیخیش ادیردی، اینسانلار ایسه قویونلارا، تانریلار طرفیندن ایداره اوْلونان سورویه بنزدیلیردیلر. چوبانا (تانرییا) تابع اوْلانلار مجازی معنادا دوز یولون یول‌چولاری، سورودن آزمیش قویونلار ایسه زولمت‌ده اوْلان دین‌سیز آداملار کیمی باشا دوشولوردو.
گله‌جک‌ده بۇ مجاز (آللقورییا) مۆختلیف خالقلارین موحیطین‌ده یاییلمیش‌دیر و حتی تک تانری‌لی (مونوتیست) دینلرین آردیجیللاری ترفین‌دن ده ایستیفاده ادیلمیش‌دیر.
مثلاً، خریستیانلیغ‌دا عیسی، قدیم دینلرده اوْلدوغو کیمی، چوبان کیمی تصوّر ائدیلن تانری‌دیر. گؤرونور کو، قدیم دینلرین بۇ جور باخیشین فورمالاشماسینا بیرباشا تأثیری اوْلموش‌دور، چونکی مسیحیتین فورمالاشدیغی رومدا چوبان تانری‌سی تصاویری چوْخ یاییلمیش‌دیر.
یهودی‌لیک و ایسلام‌دا ایسه چوبان-سورو تصاویرینا باشقا جور باخیلیر. بورادا چوبانلار کیمی تانریلار دییل، پیقمبرلر آللقوریک تصویر اوْلونور. عهدی اتیق، عهدی جدید و قوران‌دا اینسانلارلا پیغمبرلرین موناسیبتلری چوبان-قویون-سورو موستوی‌سین‌ده آللقوریک نظردن کچیریلمیش‌دیر. بۇندان باشقا بعضی پیغمبرلر چوبان اوْلموش، بعضیلری ایسه عؤمرونون بللی دؤورونو قویون اوْتارمیش‌دی.
جیمز دیکسون
جیمز دیکسون (اینگیلیسجه:James Dixon) آمریکالی وکیل ، سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. ویلیامز کالجی دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۱۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۷۳-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:کانتیکت سناتورلار بؤلمه:هارتفورد، کنتیکت سیاستچیلری بؤلمه:کانتیکت دموکراتلاری بؤلمه:کانتیکت جومهوریتچیلر بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
کوکی تاکناکا
کوکی تاکناکا (اینگیلیسجه: Koki Takenaka)ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
تیم ایشافر
تیم ایشافر (اینگیلیسجه: Tim Schaffer) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و اوهایو ایالتین سناتور ایدی. ۱۹۶۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:پیکرینقتون، اوهایو دوغوملولار بؤلمه:۱۹۶۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
زاپادنی، آدیغیه
زاپادنی، آدیغیه (Zapadny, Republic of Adygea Западный) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آدیغیه جومهوریتینده یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده آدیغیه خالقی ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره مسیحی و سونّو مۆسلماندیرلار.
عباس قریب
عباس قریب۱۹۱۶ ایرانلی فۇتبولچو و مۆدافیه‌چی. اوْ ایرانین تهران شهرینده آنادان اوْلوب. عباس قریب ایران میلّی فوتبول تاخیمیندا اوْیناییب.
قایناق‌لار
http://www.national-football-teams.com
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:ایران فوتبولچیلاری بؤلمه:۱۹۱۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰۰۹-جو میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ایران میلّی فوتبال اویونچولاری بؤلمه:تهرانلیلار
کیمواوکی ماوه
کیمواوکی ماوه (لهیستانجا: Kiemławki Małe) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و وارمی-ماسوری اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 50 نفر ایمیش.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kiemławki Małe»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
واغلار
واغلار (Heron، ، Balıkçılgiller، Цаплевые، Reiher) قۇتانکیمی‌لر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:قۇتانکیمی‌لر بؤلمه:قوش
Ardeidae
حمید عالیمجان
یاشاییش
حمید عالیمجان 1909 دا دونیایا گلدی. 1923 دن 1931 ایلینه قده‌ر پداگوژی آکادمیاسیندا یوکسک تحصیلینی بیتیردی. 1931 – 1927 ایللرینده "زرافشان غزئته‌سینده، سونرا 1934 – 1931 ایللرینده "قورولوش"، "سووئت ادبیاتی" درگی لرینده چالیشدی. اونون ده یرلی شعر کتابلاری چیخدیقدا آلقیشلاندی. حمید عالیمجان، بیر سیرا تئاتر اثری ده قلمه آلمیشدیر. عئینی حالدا "آلپامیش" داستانینی حاضرلاماقدا دا چالیشمیشدیر. امیر علی شیرنوائی حقینده ده گؤزه ل مقاله لر و آراشدیرمالار یازمیشدیر. او، عئینی حالدا روسجادان ده یرلی و کلاسیک اثرلری اؤز آنا دیلینه ترجمه ائتمیشدیر. نهایت 1944 جو ایلده بیر تصادوفده اؤلموشدور.
اثرلری
کتابلاری بونلاردیر:
قایناقلار
بؤلمه:اؤزبکستانلی شاعیرلر بؤلمه:اؤزبکستانلی یازیچی‌لار بؤلمه:تورک ادبیاتی بؤلمه:تورک شاعیرلر بؤلمه:تورک یازیچیلا‌ر
دیوین، باتی ویرجینیا
دیوین، باتی ویرجینیا (اینگیلیسجه:Davin, West Virginia ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۸۳ نفر ایمیش و باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشیب.
بوپالی, بیوانی
بوپالی, بیوانی(اینگیلیسجه:Bhopali, Bhiwani) هیندوستان اؤلکه‌سینین هاریانا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
دیوین، باتی ویرجینیا
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Davin, West Virginia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بوپالی, بیوانی
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
دیوین، باتی ویرجینیا
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
هونیول، کانزاس
هونیول (اینگیلیسجه: Hunnewell, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۶۵ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
نووودراچیونینو
نووودراچیونینو (Novodrachyonino Новодрачёнино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آلتای دیارین کندلری
۲۳ فوریه
قایناقلار
بؤلمه:ایلین گونلری بؤلمه:فوریه
امبو فورینین
امبو فورینین (اینگیلیسجه: Emppu Vuorinen) شارکی یازیچی و موسیقیچی - هارد راک، سمفونیک بلک متال موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. امبو فورینین ۲۴ ژوئن ۱۹۷۸ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
بولشوی کامن
بولشوی کامن (Bolshoy Kamen) (Большой Камень) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و پریمورسکی اؤلکه‌سیده یئرلشیب. ۲۰۱۰-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۳۹۲۵۷ نفر دیر.
جانسن بیوتک
جانسن بیوتک (اینگیلیسجه: Janssen Biotech) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت فارماکولوژی و درمان ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Janssen Biotech»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
قالوا، آیووا
قالوا، آیووا (Galva, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۸۴ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۳۴ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۲۳۶ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. قالوا دنیز سئوییه‌سیندن ۳۹۶ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
کریقآوون
کریقآوون (اینگیلیسی‌جه: Craigavon) بریتانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره 16000 نفر دیر. بۇ شهر قوزئی ایرلند اؤلکه‌سینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
وامری
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
اونئیدا، کانزاس
اونئیدا (اینگیلیسجه: Oneida, Kansas) آمریکانین کانزاس ایالتینده یئرلشن بیر کند. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۷۵ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
اسکار پرز رویاس
اسکار پرز رویاس (اینگیلیسجه: Óscar Pérez Rojas) (دوْغوم:February 1, 1973 مکزیکو سیتی) بیر فوتبالیست. پاچوکا فوتبال کولوبو و مکزیک میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۷۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:فوتبال قولرلری بؤلمه:۱۹۹۷ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۸ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:۱۹۹۹ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۰۰ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری بؤلمه:۲۰۰۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:۲۰۰۳ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری بؤلمه:۲۰۰۹ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری بؤلمه:۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری بؤلمه:کروز آزول کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:پاچوکا کولوبونون اویونچولاری
آسبو
thumb|250px|آسبو کندینین دوغاسی
آسبو  (آسبو، ایسبو)، کندی خالخال بولگه سینین، خوروش روستم بولومو و گونئی خوروش روستم قصبه سی نده یئرلیشیب.
اهالي
۱۳۸۵ اينجي ايلين نوفوس سايي سي اساسي ندا بو کندین ۳۴۴ نفر اهالي سي وار.
خاریجی کئچیدلر
اردبیل اوستانینین پورتالی
قایناقلار
بؤلمه:اردبیل اوستانی بؤلمه:خالخال بؤلگه‌سی بؤلمه:اردبیل اوستانی‌نین کندلری
وستون، میزوری
وستون، میزوری (اینگیلیسجه:Weston, Missouri ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۶۴۱ نفر ایمیش و ۸٫۶۸ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۴۳ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و میزوری ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Weston, Missouri»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کلرتالیدون
کلرتالیدون (آیوپاک آدی: (RS)-2-Chloro-5-(1-hydroxy-3-oxo-2,3-dihydro-1H-isoindol-1-yl)benzene-1-sulfonamide, Chlortalidone, Хлорталидон) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۳۳۸٫۷۶۶ دیر. نیمه عمر یا یاریلانما سۆرعتی ۴۰ ساعات زامان آپاریر.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
اینانیلماز عائله
اینانیلماز عائله (The Incredibles, İnanılmaz Aile, ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلریندهنده دۇزلمیش کومدی انیمیشن. فیلمین باش روْللارینی الیزابت پنیا، ساموئل ال. جکسون، جیسون لی (اویونچو)، اسپنسر فاکس، هالی هانتر، کریق تی. نلسن جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین مایکل جاکینو یارادیب. ۲۰۰۴ میلادی ایلینده ۴ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۲ جایزه‌یه لایق گؤرولموش‌دور.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا فیلملری
بنده
بنده (فارسجا: بنده), کندی خوزیستان اوستانی‌نین دشت آزادگان بؤلگه‌سی‌نین، مرکزئ بؤلومو و الله اکبر قصبه‌سی نده یئرلشیب دیر.
نوْفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۳۰۲ نفر اهالیسی و ۴۶ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۱۵۹ نفری کیشی و ۱۴۳ نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن ۱۰۹ نفری ساوادلی و ۱۴۵ نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ کندین اهالیسی فارسجا دانیشیرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:دزفول بؤلگه‌سینین کندلری
داشچئویرن
داشچئویرن (Turnstone، ، Камнешарки، Steinwälzer (Gattung)) چوْودارچی‌کیمی‌لر دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:چوْودارچی‌کیمی‌لر بؤلمه:قوش
Arenaria
دریا هدایی
دریا هدایی (۱۳۶۸ تبریز) آمريكالی- ايرانلی اوُشاق كيتابی یازیچیسی و اجزاچيليق دوْكتورو ايران آذربايجانینين تبریز شهرينده دوْغوُلوب بؤيۆدو. ٩ ياشیندان قیسا ناغیللار يازماغا باشلادى و سوْنرا تبریز بیلیم‌یوردو ندا ازجاچیلیق دوْكتوراسی آلمیشدير. ‎٢٦ ياشیندا آمريكايا كؤچن و اجزاچیليق پئشه سينى انكشاف ائتديرمه يه چالیشاركن، دریا هدایی اوُشاق ادبياتینا و آنا ديلينه دقت يئتيريب آمريكادا مؤلف اوْلدو. كيتابلاریيلا ياناشی، حاضيردا فلوريدا ايالتينده ميامى شهرينده ياشايان دريا هدائى اؤزۆنون انگليش-آذربايجانى مدياسیندا باش مديردير. انگليش-آذربايجانى مدياسی آذربايجان تۆركلرينين مدنيت و عادتلرى حاققیندا ويديولار و مضمونلار حاضیرلايیر. دريانین كيتابلارینين بيرى، جيرتدانین هالوْوينى آديندا، مديادا گئنيش ایشيقلانديريلان و آمازوْنوُن ان ياخشی ساتیلان كيتابلارینا داخيل اوْلان دريا هدائى، آناديلى و مدنيتينى دۆنيايا تانیتديیرماغى قصد ائدير.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:آذربایجانلی یازیچیلار
دانووکا
دانووکا (لهیستانجا: Danówka) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و لوبلین اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
۱۷۵۷-جی ایلده فرانسه
بۇ مقاله ۱۷۵۷-جی ایلینده فرانسه‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
شاه قولو خان قاجار
شاه قولو خان قاجار یا دا شاه قولو خان قووان‌لو قاجار، قاجارلارین بؤیوک‌لریندن‌ایمیش. شاه قولو خان قاجار، فتحعلی خان قاجارین آتاسی و محمد حسن خان قاجارین بؤیوک آتاسی ایمیش. شاه قولو خان قاجار، قاجار حؤکومتی نین جدّی سایا گلیر.
شاه قولو خان قاجار، قاجار ائلی‌سی‌نین آشّاغی‌باش (اشاقه باش) طایفاسی‌نین باشچی‌سیدی.
پارشووو، روسیه
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
آندریو کندی (سیاستچی)
آندریو کندی (اینگیلیسجه:Andrew Kennedy (American politician)) آمریکالی سیاستچی و سناتور.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۱۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۸۴۷-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:ایندیانا دموکراتلاری بؤلمه:دیتون، اوهایو سیاستچیلری بؤلمه:کانرزویل، ایندیانا دوغوملولار بؤلمه:۱۹. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
جرسی
جرسی بیر اؤلکه دیر و باشکندی سن هلیه شهردیر. عمومی داخیلی محصولو ۶ میلیارد دولار دیر. و ۱۱۸٫۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. رسمی دیلی اینگیلیس دیلی دیر.
قایناقلار
بؤلمه:آدا دؤولت‌لر بؤلمه:مان آداسی بؤلمه:اینگیلیسی‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
فاى فونجساثون
فاى فونجساثون (تایجا: ไผ่ พงศธร) - (دوغوم: 1982) تایلندلی موغنی دیر.
قایناقلار
بؤلمه:١٩٨٢-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:تایلندلی موغنیلر
وب سیتی، میزوری
وب سیتی، میزوری (Webb City, Missouri) آمریکانین میزوری ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲۲٫۳۵  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۰۹۹۶ نفر دیر. بۇ شهر ۳۰۵ متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Webb City, Missouri»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ساکت الهامی
ساکت الهامی (دوغوم: ۱۳۵۰-جی گونشلی ایلین قیزاران آیی‌نین ۳-جو گونو-اردبیل) _ گئچمیشده بیر فوتبولچو اولاراق، پاس تهران و تيراختور آذربایجان تیملرینده توپ اوینامیشدی. ایندی اما، فوتبال مشقچی‌سی و باش‌مشقچی دیر. چوخلو تیملرده مشقچی هابئله باش‌مشقچی اولوب، او جۆمله‌دن مس کیرمان (مشقچی) ، مس سرچشمه (مشقچی) ، اتکا گولوستان (باش مشقچی) ، صبای قم (مشقچی) ، پدیده مشهد (مشقچی) و ماشین تبریز فوتبال کولوبو (مشقچی) اولوب، و ایندی حال حاضیرده تیراختور آذربایجان فوتبال کولوبوندا (مشقچی و باش‌مشقچی) عونوانیندا چالیشان اولوب.
قایناقلار
http://old.ffiri.ir/person/detail/%D8%B3%D8%A7%DA%A9%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%D9%85%DB%8C/43bcbb8f-816e-4eeb-b199-909ac0f4c986/slider/League/ ایران فدراسیونو
۲۴ فوریه
قایناقلار
بؤلمه:ایلین گونلری بؤلمه:فوریه
سانرایز اونیو
سانرایز اونیو (اینگیلیسجه: Sunrise Avenue) موسیقیچی - پاپ، پاپ راک، سافت راک موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
هونت بؤلگه‌سی، تکزاس
هونت بؤلگه‌سی (اینگیلیسجه: Hunt County, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتینده یئرلشن بیر بؤلگه‌. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۴۶ -جی ایلده قۇیولموش‌دور.
قایناقلار
بؤلمه:هونت بؤلگه‌سی، تکزاس بؤلمه:آمریکا شهرلری
نوووروزسییایسکای
نوووروزسییایسکای (Novorossiysky Новороссийский) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و آلتای دیارینده یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:آلتای دیارین کندلری
چیچک‌لی باش قالا (اورمو)
چیچک‌لی باش قالا کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و باش قالا قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 438 نفر اهالی سی و 118 عائیله سی وار.
خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
قایناقلار
بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
برد هانت
برد هانت (اینگیلیسجه: Brad Hunt) آمریکالی اوْیونچو.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Brad Hunt»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
کیتلییارووو
کیتلییارووو (Kitliyarovo Кутлиярово) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
بوریسوقلبسک
بوریسوقلبسک (Borisoglebsk) (Борисоглебск) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و ورونژ اوبلاستینده یئرلشیب. ۲۰۱۰-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۶۵۵۸۵ نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
دونالد سی. وایت
'''دونالد سی. وایت''' (اینگیلیسجه: Donald C. White) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و پنسیلوانیا ایالتین سناتور ایدی. ۱۹۵۰ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۰-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ایندیانا، پنسیلوانیا دوغوملولار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
زلجکو میلینووی
زلجکو میلینووی (اینگیلیسجه: Željko Milinovič) (دوْغوم:October 12, 1969 Ljubljana) بیر فوتبالیست. ایسلوونی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
وادی حربیل
وادی حربیل (اینگیلیسیجه: Oued Harbil) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۴۷۶۸ نفردیر و ۶۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
چیوتزانو
چیوتزانو (ایتالیاجا: Civezzano) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 3484 نفر ایمیش.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Civezzano»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
سانقاناکری
سانقاناکری(اینگیلیسجه:Sanganakeri) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
اچو پارک، لوس آنجلس
اچو پارک (اینگیلیسجه: Echo Park, Los Angeles) آمریکانین لوس‌آنجلس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
پناقار, جینقی
پناقار, جینقی (اینگیلیسجه:Pennagar, Gingee) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۱۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
اچو پارک، لوس آنجلس
قایناقلار
بؤلمه:اچو پارک، لوس آنجلس بؤلمه:آمریکا شهرلری
عزت‌الله پورقاز
عزت‌الله پورقاز (March 21, 1987) ایرانلی فۇتبولچو و مۆدافیه‌چی. اوْ ایرانین بندر تورکمن شهرینده آنادان اوْلوب. عزت‌الله پورقاز سایپا تهران فوتبول کولوبو، ملوان فوتبول کولوبو، ایستقلال خوزستان فوتبول کلوبو و ایران میلّی فوتبول تاخیمیندا اوْیناییب..
قایناق‌لار
http://www.national-football-teams.com
بؤلمه:ایران فوتبولچیلاری
آتلانتا، تکزاس
آتلانتا، تکزاس (Atlanta, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 43.9 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا 5675 نفر و اهالی سیخلیغی 173.9 اینسان  کیلومتر موربّع دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:تکزاس ایالتین شهرلری
کوچر بیرکار
کوچر بیرکار بیلیم اینسان. چالیشدیغی یئرلریندن بیری کمبریج بیلیم‌یوردو‌دیر.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Caucher Birkar»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم بؤلمه:ریاضی‌چی بؤلمه:Fields Medalists بؤلمه:Kurdish mathematicians بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:People from Kurdistan Province بؤلمه:Iranian Kurdish people بؤلمه:Iranian emigrants to the United Kingdom بؤلمه:Naturalised citizens of the United Kingdom بؤلمه:British people of Kurdish descent بؤلمه:ایرانلی ریاضیاتچیلار بؤلمه:University of Tehran alumni بؤلمه:Alumni of the University of Nottingham بؤلمه:اینگیلیسلی ریاضیاتچیلار بؤلمه:Iranian refugees بؤلمه:Refugees in the United Kingdom بؤلمه:British people of Iranian descent بؤلمه:Cambridge mathematicians بؤلمه:۱۹۷۸-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:کوردلر
پاپووو بیسکوپیه
پاپووو بیسکوپیه (لهیستانجا: Papowo Biskupie) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و کویافسکو-پومورسکی اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 720 نفر ایمیش.
گؤرونتولر
بؤلمه:لهیستان شهرلری
دونانما ساواشی کالجی
قایناق‌لار
بؤلمه:بیلیم‌یوردلار
پاپووو بیسکوپیه
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Papowo Biskupie»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
دونانما ساواشی کالجی
قایناق‌لار
Naval War College
کریستال پالاس، لندن
بیرده باخ
بریتانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
بؤلمه:بریتانیا شهرلری
مرکزی بوهم اوستانی
مرکزی بوهم اوستانی (چک‌جا: Central Bohemian Region) چک‌ده بیر اوستان دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱٬۳۲۶٬۸۷۶ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۱۱۰۱۴٫۹۷ کیلومتر موربّع ایدی بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Central Bohemian Region»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
اومریا ایسکوت
اومریا ایسکوت (اینگیلیسجه:Omeria Scott) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. لارل شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۵۶-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:لارل، میسیسیپی دوغوملولار بؤلمه:میسیسیپی دموکراتلاری بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
البک
البک تخلص ائدن مشرق یونس‌اف (1898-1939)، اؤزبکیستانلی شاعیر.
یاشام
ائلبک تحصیلینی بیتیردیکدن سونرا، بیر زمان چاپخانالاردا و مدرسه ده چالیشدی و بیر سیرا شعرلرینی یاییملادی. 1922 ده "اوزبک شاعرلری آنتالوژیسی" اثرینی چاپ ائتدیردی. ائلبک 1937 ایلینده ملتچی اولدوغو اۆچون سوچلانیب حبسه آلیندی. 1938 ایلینده 15 دقیقه لیک اویدورما بیر محکمه سینده محکوم اولدو! آنجاق تخفیف وئره رک 12 ایل دوستاغا راضیلاشدیلار. اما زوراکیلیغا دوام گتیرمه دن 1939 ایلینده حبسخانا وفات ائتدی.
قایناقلار
بؤلمه:اؤزبکستانلی شاعیرلر بؤلمه:تورک ادبیاتی بؤلمه:تورک شاعیرلر
بورژوازیانین گیزلی جاذیبه‌سی
بورژوازیانین گیزلی جاذیبه‌سی (The Discreet Charm of the Bourgeoisie, Burjuvazinin Gizli Çekiciliği, ) فرانسه‌ده فرانسه دیلینده دۇزلمیش دراماتیک کومدی فیلم.
ایده بیون
ایده بیون (آیوپاک آدی: 2-(10-hydroxydecyl)-5,6-dimethoxy-3-methyl-, Idebenone, Идебенон) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۳۳۸٫۴۳۹ دیر. نیمه عمر یا یاریلانما سۆرعتی ۱۸ ساعات زامان آپاریر.
بورژوازیانین گیزلی جاذیبه‌سی
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۲-جی ایل فیلملری بؤلمه:فرانسه فیلملری بؤلمه:فرانسه دیلینده فیلملر
ایده بیون
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
قویروقسوزلار
قۇیروقسوزلار (Frog، ، Kurbağa، Бесхвостые، Froschlurche) آنورا دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
گؤرونتولر
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:آنورا بؤلمه:Amphibia
جورجیانا، آلاباما
جورجیانا (اینگیلیسجه: Georgiana, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۱۶۱۶ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
قالت، آیووا
قالت، آیووا (Galt, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱٫۴ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۳۲ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۲۲٫۹ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. قالت دنیز سئوییه‌سیندن ۳۶۷ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیووا ایالتین شهرلری
شینیا توکونی
شینیا توکونی (اینگیلیسجه: Shinya Tokuni) کئچمیشده بیر ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر و فوروارد موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
سکوورین، روسیه
سکوورین، روسیه (Skvorin Скворин) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولقوقراد کندلری
تربوسیچ
تربوسیچ (چک‌جا: Třebusice) بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Třebusice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
عبدالله عاریفوو
عبدالله عاریف‌اوف (اؤزبک تورکجه‌سی: Abdulla Oripov)، آزاد اؤزبکیستان مارشی‌نین یازاری، آتشین دیلی و شاعریدیر.
یاشام
عبدالله عاریف‌اف ۱۹۴۱-نجی ایلده دونیایا گلدی. ۱۹۶۳ده بیلیم یوردونو بیتیردی. موختلف درگی‌لرده چالیشمیش، ۱۹۶۴ده "مناجاتی دینلرکن" اثرینی، ۱۹۶۷ده "من سئویرم اؤزبکیستانی" آدلی شعر کتابلارینی یازدی. ۱۹۶۸ده "اؤزبکیستان قصیده‌سی"، ۱۹۸۰دا "حکیم و اجل" منظومه‌سینی "ابن سینا" یاشاییشی اساسیندا یازمیشدیر. عبدالله عاریف‌اف، ۱۹۸۹ ایلینده اؤزبکیستانین میلی شاعیری عونوانینی آلمیشدیر.
اثرلری
اونون باشقا کتابلاری بونلاردیر:
قایناقلار
بؤلمه:اؤزبکیستانلی شاعیرلر بؤلمه:تورک ادبیاتی بؤلمه:تورک شاعیرلر
ماقنیت
ماقنیت (اینگیلیسجه: Magnit) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت خیردا ساتیش ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Sergei Galitsky طرفیندن قۇرولموش‌دور. باش مرکزی کراسنودار شهرینده یئرلشیر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی ۲۶۰٬۰۰۰ نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Magnit»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
استانه آرنا ایستادیومو
استانه آرنا ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Astana Arena) آستانا شهرینده بیر ایستادیومدور. 2009 ایلینده تاسیس اوْلونوب. بۇ ایستادیوم عۆمومی‌لیکده ۳۰٬۲۴۴ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو مصنوعی چمندیر.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Astana Arena»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایستادیوملار
ویلیام جورج فایرنسیدس
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«William George Fearnsides»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم
دیک تورنبورق
دیک تورنبورق (اینگیلیسجه:Dick Thornburgh) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو.
وونپوزت، کالیفورنیا
وونپوزت (اینگیلیسجه: Wunpost, California) آمریکانین کالیفورنیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
ایلیاتا، روسیه
ایلیاتا، روسیه (Ilyata Ильята) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و پرم دیارینده یئرلشیب.
وونپوزت، کالیفورنیا
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
دیک تورنبورق
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:پنسیلوانیا جومهوریتچیلر بؤلمه:پیتسبورق سیاستچیلری
چیچک‌لی حاجی آغا (اورمو)
چیچک‌لی حاجی آغا کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و گونئی نازلی قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 160 نفر اهالی سی و 39 عائیله سی وار.
خاریجی کئچیدلر
باتی آذربایجان اوستانی‌نین پورتالی
قایناقلار
بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
دانووک
دانووک (لهیستانجا: Danówek) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودلاسکی اوستانینده یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Danówek»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
جروسو، کولورادو
جروسو، کولورادو (اینگیلیسجه:Jaroso, Colorado ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۳۰۹ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کولورادو ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jaroso, Colorado»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
وایواکا
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
شرا، وولوقدا اوبلاستی
شرا، وولوقدا اوبلاستی (Shera, Vologda Oblast Шера) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
فارست‌ویل، کالیفورنیا
فارست‌ویل، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:Forestville, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۲۹۳ نفر ایمیش و ۱۳٫۶۱۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Forestville, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
علی فارکا توره
علی فارکا توره (اینگیلیسجه: Ali Farka Touré) موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. علی فارکا توره ۳۱ اوْکتوبر ۱۹۳۹ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۶ مارس ۲۰۰۶ میلادی تاریخینده باماکو شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
جالیق
جالیق بو موردلره ایشاره ائده بیلر؛
کالهال
کالهال(اینگیلیسجه:Kalhal) هیندوستان اؤلکه‌سینین کارناتاکا ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده کانادا دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
سنت پیئر و میکلون
بندانگشتی|سول
سنت پیئر و میکلون Saint-Pierre-et-Miquelon بیر اؤلکه دیر و باشکندی سن پیر، سن-پیر-ا-میکلون شهردیر. عمومی داخیلی محصولو ۱۶۱٫۱۳۱ میلیون دولار دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسیندا ۶٬۰۸۰ نفر دیر.رسمی دیلی فرانسه دیلی دیر.
تیسباغالار
تیسباغالار (Turtle، ، Kaplumbağa، Черепахи، Schildkröten) تستودینس دسته‌سینه عایید حئیوان نؤعو.
سنت پیئر و میکلون
گؤرونتولر
بؤلمه:فرانسه‌جه دانیشان اؤلکه‌لر
تیسباغالار
قایناقلار
http://www.catalogueoflife.org
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:تستودینس بؤلمه:Reptilia
Bao
جی هانت (یؤنئتمن)
جی هانت (یؤنئتمن) (اینگیلیسجه: Jay Hunt (director)) آمریکالی اوْیونچو. ۴ آقوست ۱۸۵۵ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۷  ایل عؤمر ائله‌ییب و ۱۸ نوامبر ۱۹۳۲ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jay Hunt (director)»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
هولی برینک
هولی برینک (اینگیلیسجه:Holly Brink) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۸۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:آیووا جومهوریتچیلر بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
سانت ای نقرالس
سانت ای نقرالس (ایسپانجا: Sanet y Negrals) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و آلیکانته اوستانینده یئرلشیب. ۸۲ متر دنیز سویه‌سیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۲۱٫۱ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمین‌لرینه گؤره ۷۲۷ نفر دیر.
بیرده باخ
ایسپانیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
ایسپانیا ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sanet y Negrals»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایسپانیا شهرلری
ژاندائو (فوتبالیست)
ژاندائو (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Xandão) (دوْغوم:February 23, 1988 Araçatuba) بیر فوتبالیست. سرکل بروژ فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
نوجابیس
نوجابیس (اینگیلیسجه: Nujabes) ژاپونلی آلبوم یاپیمجیسی، بسته‌چی و موسیقیچی - هیپ هاپ موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. نوجابیس ۷ فوریه ۱۹۷۴ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۲۶ فوریه ۲۰۱۰ میلادی تاریخینده Shibuya شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
مازون ویچنتینو
مازون ویچنتینو (ایتالیاجا: Mason Vicentino) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۰۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 3464 نفر ایمیش.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mason Vicentino»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:ایتالیا شهرلری
ماکسیمووشچینا
ماکسیمووشچینا (Maximovshchina Максимовщина) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
تیمودی
تیمودی (اینگیلیسیجه: Timoudi) الجزاییر اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. دنیز سَویه‌سیندن ۳۵۹ متر یۆکسکلیکده قۇرولان شهر سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره توْپلام جمعیتی ۲۳۸۹ نفردیر و ۶۱۷۵ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
جنق بورودینو
جنق بورودینو (Borodino) (Бородино) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر شهردیر و کراسنویارسک اؤلکه‌سیده یئرلشیب. ۲۰۱۰-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۷۴۱۶ نفر دیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:روسیه شهرلری
کن کرئیمر
کن کرئیمر (اینگیلیسجه: Ken Kramer) آمریکالی وکیل و سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو. ایلینوی بیلیم‌یوردو، اربانا-شمپین بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۴۲ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۴۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:اسکوکی، ایلینوی دوغوملولار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
هابلوت
هابلوت (اینگیلیسجه: Hublot) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت ساعات ساحه‌سینده فعالیّت گؤستریر. چالیشان ایشچی‌لرینین سایی‌سی 200 نفر اوْلوب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hublot»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:شیرکت‌لر
کیوپینقتس
کیوپینقتس (لهیستانجا: Kiełpiniec) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و ماسوویان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 290 نفر ایمیش.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kiełpiniec»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ایان وستلیک
ایان وستلیک (اینگیلیسجه: Ian Westlake) (دوْغوم:November 10, 1983 Clacton-on-Sea) بیر فوتبالیست. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
والنپاپک لیک استیتس، پنسیلوانیا
والنپاپک لیک استیتس، پنسیلوانیا (اینگیلیسجه:Wallenpaupack Lake Estates, Pennsylvania ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۲۷۹ نفر ایمیش و ۵٫۲ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۴۱۸ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و پنسیلوانیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wallenpaupack Lake Estates, Pennsylvania»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
تربهستیتس
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Třebohostice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
چیچگلوی منصور (اورمو)
چیچگلوی منصور کندی اورمو بولگه‌سینین، مرکزی بولومو و باش قالا قصبه‌سی نده یئرلیشیب.
اهالی
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 264 نفر اهالی سی و 66 عائیله سی وار.
قایناقلار
بؤلمه:اورمو بؤلگه‌سی‌نین کندلری
حسن حاجی
حسن حاجی (فارسجا: حسن حاجی), کندی خوزیستان اوستانی‌نین دشت آزادگان بؤلگه‌سی‌نین، مرکزئ بؤلومو و الله اکبر قصبه‌سی نده یئرلشیب دیر.
نوْفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۴۸۲ نفر اهالیسی و ۷۹ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۲۳۷ نفری کیشی و ۲۴۵ نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن ۲۷۴ نفری ساوادلی و ۱۵۲ نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ کندین اهالیسی فارسجا دانیشیرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:دزفول بؤلگه‌سینین کندلری
ایرانین اتوم برنامه‌سی
بندانگشتی ایرانین اتوم برنامه‌سی- ایرانین اتوم انرژیسی الده ائتمک اوچون باشلاتدیغینی سؤیله‌دیگی، آنجاق باشدا آمریکا اولماقلا بعضی اؤلکه‌لرین اتوم سیلاح دوزلتمک اوچون باشلادیغینی ایدیعا ائتدیگی پروژه‌دیر.
اتک یازی‌لار
بؤلمه:ایران
اولوموتس اوستانی
اولوموتس اوستانی (چک‌جا: Olomouc Region) چک‌ده بیر اوستان دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۶۴۷۷۷۰ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی 5266. 57 کیلومتر موربّع ایدی بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Olomouc Region»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).