cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ویزدنوی، روسیه
ویزدنوی، روسیه (Vyezdnoye Выездное) روسیه اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سیدیر
اوکرینک
اوکرینک (چک‌جا: Okřínek) بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Okřínek»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:چک شهرلری
تینر، باتی ویرجینیا
تینر (اینگیلیسجه: Tyner, West Virginia) آمریکانین باتی ویرجینیا ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
بارکا داکایچ
بارکا داکایچ(اینگیلیسجه:Barka Dhakaich) هیندوستان اؤلکه‌سینین بیهار ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۷۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده بوجپوری دیلی و هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ستارا ویش (سیلسیان)
ستارا ویش (سیلسیان) (لهیستانجا: Stara Wieś, Silesian Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و سیلسیان اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 1978 نفر ایمیش.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Stara Wieś, Silesian Voivodeship»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:لهیستان شهرلری
جیمز سکوفیس
جیمز سکوفیس (اینگیلیسجه:James Skoufis) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو. فلاشینق شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. جورج واشینقتن بیلیم‌یوردو و کولمبیا بیلیم‌یوردو دا درس اوْخویوب.
قایناقلار
بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۸۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:فلاشینق، کویینز دوغوملولار
واراشتاین
ائشیک باغلانتی‌لار
www.warstein.de واراشتاین شهرین رسمی وب سایتی
قایناق‌لار
http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp - آلمانین آمار  ایداره سی
بؤلمه:آلمان شهرلری
فیصل خلیل
فیصل خلیل (اینگیلیسجه: Faisal Khalil) (دوْغوم:December 4, 1982 شارجه) بیر فوتبالیست. ایمارات میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۲-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:الوصل ایمارات کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:الشعب کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:۲۰۰۷ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
ایستعمار
ایستعمار ، کولونیزم، سؤمورگه چیلیک یوخسا کولونیچیلیک ، گئنللیکله بیر دولتین باشقا میلتلری، دولتلری، توپلولوقلاری، سیاسی و ایقتیصادی حاکمیت آلتینا آلاراق یاییلماسی و یا یاییلماغی ایسته مه‌سی‌دیر.
ایستعمار گئنللیکله سؤموردوکلری بؤلگه لرین قایناقلارینا، ایش گوجونه، بازارلارینا ال قویار و عئینی زامان‌دا سؤمورگه لری آلتینداکی خالقین سوسیو-کولتورل، دینی  دیرلرینه باسقی اویغولارلار. سؤمورگه چیلیک ایله ائمپئریالیزم کیمی زامان بیربیرلری یئرینه قوللانیلان تئریملر اولماقلا بیرلیکده ائمپئریالیزم، شکلی اولدوغو قدر شکلی اولمایان آلانلاردا دا کونترولون حاکم گوجون الینده بولوندوغونو دوروملاردا قوللانیلماقدادیر. سؤمورگه چیلیک تئرمی عئینی زامان‌دا بو سیستمی مشروع لاشدیرماق و یا یایماق اۆچون قوللانیلان بیر دیزی اینانجا دا ایشارت ائتمکده ‌دیر، زیرا سؤمورگه چیلر اوزلرینین سؤموردوکلری اینسانلاردان داها اوستون اولدوقلارینا اینانیرلار. سؤموردوکلری اینسانلاری گلیشمه میش توپلوملاردان سئچرلر. دونیا بو سؤمورگه چیلری، گلیشمه میش توپلوملاری رفاها یئتیشدیرمک و گلیشمه لرینده قاتقی‌دا اولماق آماجییلا باسقی آلتین‌دا توتدوقلاری شکلینده آلغیلار و یا آلغینلانماسی ساغلانیر. بیر باخیما ایییمسرلیک هاواسی اسدیریلیر. سؤزده علمی تئوریلرله ده دستکله نمه یه چالیشیلان بو تیپ اینانجلار داها چوخ ۱۹. یوزایل‌ده آوروپا'دا یاییلمیش و آوروپالیلارین توم دونیادا سؤمورگه چی گوچ اولاراق یاییلماسینین دا سؤزده مشروع  دایاناغی اولموشدور.
آوروپا سؤمورگه چیلیگی ایکی بویوک دالغایا آیریلابیلیر. ایلکی کشیفلرله باشلامیش ایکینجی‌سی ده ۱۹.یوزایلین ایکینجی یاریسیندا باشلایان دؤنمی‌دیر.
قایناقلار
بؤلمه:سیاست
ترزا، نیویورک
ترزا (اینگیلیسجه: Theresa, New York) آمریکانین نیویوک ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۸-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۲۸۳۱ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
آنادولو تورکلری
قایناقلار
بؤلمه:خالقلار بؤلمه:تورک خالقلاری بؤلمه:تورک دیاسپوراسی بؤلمه:تورکیه تورکلری‌نین دیاسپوراسی
چیپ شیلدز
چیپ شیلدز (اینگیلیسجه: Chip Shields) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. پورتلند ایالتی بیلیم یوردا تحصیل ائله‌ییب. ۱۹۶۷ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
آبدیفه (خوزستان)
اب دیفه (فارسجا: اب دیفه), کندی خوزیستان اوستانی‌نین دزفول بؤلگه‌سی‌نین، سردشت بؤلومو و شهی قصبه‌سی نده یئرلشیب دیر.
چیپ شیلدز
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:اورقن دموکراتلاری
آبدیفه (خوزستان)
جوْغرافیایی موْقع
اب دیفه کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیب دیر.
نوْفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین ۵۵ نفر اهالیسی و ۸ عایله‌سی وار. بۇنلاردان ۲۹ نفری کیشی و ۲۶ نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن ۲۹ نفری ساوادلی و ۲۲ نفری ساوادسیزدیرلار.
آمیول
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Ammiol»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
آبدیفه (خوزستان)
دیل و دۆشونجه
بۇ کندین اهالیسی فارسجا دانیشیرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
آمیول
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
آبدیفه (خوزستان)
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:دزفول بؤلگه‌سینین کندلری
هفت چشمه(بهبهان)
هفت چشمه (فارسجا: هفت چشمه), کندی خوزیستان اوستانینین بهبهان بؤلگه‌سینین، تشان بؤلومو و  تشان غربی قصبه‌سی نده یئرله‌شیبدیر.
جوْغرافیایی موْقع
هفت چشمه کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.
نوْفوس
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ کندین 33 نفر اهالیسی و 7 عایله‌سی وار. بۇنلاردان 19 نفری کیشی و 14 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 21 نفری ساوادلی و 8 نفری ساوادسیزدیرلار.
دیل و دۆشونجه
بۇ كندين اهالیسی فارسجا دانيشيرلار و اهالی‌نین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:بهبهان بؤلگه‌سی‌نین کندلری
چمباراساناپالی
چمباراساناپالی(اینگیلیسجه:Chembarasanapalli) هیندوستان اؤلکه‌سینین تامیل نادو ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تامیل دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
ماریون بؤلگه‌سی، ایندیانا
ماریون بؤلگه‌سی (اینگیلیسجه: Marion County, Indiana) آمریکانین ایندیانا ایالتینده یئرلشن بیر بؤلگه‌. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۲۲ -جی ایلده قۇیولموش‌دور.
قایناقلار
بؤلمه:ماریون بؤلگه‌سی، ایندیانا بؤلمه:آمریکا شهرلری
تاربایوو
تاربایوو (Tarbayevo Тарбаево) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولادیمیر اوبلاستیندا یئرلشیب.
قایناقلار
بؤلمه:ولادیمیر کندلری
آسلیهان گوربوز
آسلیهان گوربوز (آنادوْلو تۆرکجه‌سی‌جه: Aslıhan Gürbüz) تورکیه‌لی اوْیونچو ۱۶ فئوریه ۱۹۸۳ ‏ میلادی تاریخینده ایستانبول شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:تورکیه‌لی قادین اویونچولار
ویسنته دی پائولا نیتو
ویسنته دی پائولا نیتو (اینگیلیسجه: Vicente de Paula Neto) (دوْغوم:September 10, 1979 Salvador, Bahia) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
کاستندولو
کاستندولو (ایتالیاجا: Castenedolo) ایتالیا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۱۳۴۲ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۵۰ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. و لومباردیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ
ایتالیا شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Castenedolo»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ویلیام زابکا
ویلیام زابکا (اینگیلیسجه: William Zabka) آمریکالی فیلمین سناریو یازاری, فیلم یاپیمجی‌سی و اوْیونچو. ۲۰ اوْکتوبر ۱۹۶۵ ‏ ایلینده نیویورک ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1983–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«William Zabka»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکالی کیشی اویونچولار
اکباتان
اکباتان و یا آغباتان یا دا آی باتان، ماد ایمپیراطورلوغو نون ان بؤیوک شهرلریندن بیری. İ. M. دیاکونوو یازیر کی، بو شهر قدیم ماد ین اورگی ایدی. [2]
چارلی بورمن
چارلی بورمن (اینگیلیسجه: Charley Boorman) بریتانیالی اوْیونچو. ۲۳ آقوست ۱۹۶۶ ‏ ایلینده لندن شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1972–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Charley Boorman»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
فرانسه میلّی فوتبال تیمی
فرانسه میلّی فوتبال تیمی فرانسه‌نین بین الخلق فوتبال اویونلارینین نوماینده‌سی‌دیر.
کاتر (آرکانزاس)
کاتر (آرکانزاس) (Cotter, Arkansas) آمریکانین آرکانزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 12.72 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 970 نفر و اها‌لی سیخلیغی 146.84 اینسان  کیلومتر موربّع دیر.
ائشیگه باغلانتیلار
بؤلمه:آرکانزاس ایالتین شهرلری
اولاجالی
اولاجالی (تورکجه: Ulacalı) آذربایجان جومهوریتینین صابیرآباد رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا  ۳۵۵۲ نفر ایمیش.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
موسریا
موسریا (Moseria)  دالاییجیلار تیپینه عایید حئیوان نؤعو. دالاییجیلار (Cnidaria) سۇدا یاشاییرلار. تیپه داخیل اوْلان نؤعلرین اکثریتی دنیزلرده، بیر قیسمی ایسه شیرین سولاردا یاشاییر. ۱۱۰۰۰ یاخین نؤعو قئیده آلینیب.
قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا
هیت، ماساچوست
هیت (اینگیلیسجه: Heath, Massachusetts) آمریکانین ماساچوست ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۷۰۶ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
جنیفر وینر
جنیفر وینر (Jennifer Weiner) آمریکالی رومانچی و یازیچی - 25655 تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jennifer Weiner»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:آمریکا یازیچیلاری
بورووینا، وولوقدا اوبلاستی
بورووینا، وولوقدا اوبلاستی (Borovina, Vologda Oblast Боровина) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و وولوقدا اوبلاستیندا یئرلشیب.
۱۹۶۳-جو ایلده آلمان
بۇ مقاله ۱۹۶۳-جو ایلینده آلماندا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
بورووینا، وولوقدا اوبلاستی
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
۱۹۶۳-جو ایلده آلمان
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۳-جو ایلده آلمان بؤلمه:۱۹۶۳-جو ایلده اؤلکه‌لر
رایموند جی. دونووان
'''رایموند جی. دونووان''' (اینگیلیسجه:Raymond J Donovan) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۳۰-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:نیوجرسی جومهوریتچیلر بؤلمه:بایون، نیوجرسی سیاستچیلری بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
جان فون نویمان
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«John von Neumann»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:عالیم بؤلمه:مجاریستانلی موخترعلر
ام‌تی‌کی بوداپست فوتبال کولوبو
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«MTK Budapest FC»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:فوتبال کولوبلاری
فورمیل، آلاباما
فورمیل (اینگیلیسجه: Fourmile, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
امپایر، کالیفورنیا
امپایر، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:Empire, California ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۱۸۹ نفر ایمیش و ۴٫۰۴۹ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۳۶ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Empire, California»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
چیس سیتی، ویرجینیا
چیس سیتی، ویرجینیا (اینگیلیسجه:Chase City, Virginia ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۴۵۷ نفر ایمیش و ۵٫۷ کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۷۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب و ویرجینیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chase City, Virginia»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:آمریکا شهرلری
پتر کوتوجیان
پتر کوتوجیان (اینگیلیسجه: Peter Koutoujian) آمریکالی سیاستچی ، دموکرات حزبینین عوضوو. ۱۹۶۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۶۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار
دیتون، آیداهو
دیتون، آیداهو (Dayton, Idaho) آمریکانین آیداهو ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۶٫۹۹ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۶۳ نفر و  اها‌لی سیخلیغی ۲۷٫۴ اینسان  کیلومتر موربّع دیر. دیتون دنیز سئوییه‌سیندن ۱۴۷۰ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
قایناق‌لار
بؤلمه:آیداهو ایالتین شهرلری
کاسیو راموس
کاسیو راموس (اینگیلیسجه: Cássio Ramos) (دوْغوم:June 6, 1987 Veranópolis) بیر فوتبالیست. کورینتیانس فوتبال کولوبو و برزیل میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۸۷-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:برزیل میلّی فوتبال تیمی بؤلمه:فوتبال قولرلری بؤلمه:قرمیو کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:پیاس‌وی ایندهوون کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ایسپارتا روتردام کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:کورینتیانس کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
آبدال, پنجاب
آبدال, پنجاب(اینگیلیسجه:Abdal, Punjab) هیندوستان اؤلکه‌سینین پنجاب ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده پنجابی دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
موتیا بوئنا
موتیا بوئنا (اینگیلیسجه: Mutya Buena) اینگیلیسلی شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ، چاغداش آراندبی و سول موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. موتیا بوئنا ۲۱ مئی ۱۹۸۵ ‏ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب.
قایناقلار
بؤلمه:موسیقیچیلر
آندرئیوایسکای، ولقوقراد اوبلاستی
آندرئیوایسکای، ولقوقراد اوبلاستی (Andreyevsky, Volgograd Oblast Андреевский) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و ولقوقراد اوبلاستیندا یئرلشیب.
پرومازین
پرومازین (آیوپاک آدی: N,N-dimethyl-3-(10H-phenothiazin-10-yl)-propan-1-amine, Promazine, Промазин) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۲۸۴٫۴۲ دیر. پرومازین آنتی سایکوتیک‌ یا ضد روان پریشی اۆچون ایستیفاده اوْلونور.
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:دواء
لتلهاکنق، بوتسوانا
لتلهاکنق، بوتسوانا (اینگیلیسیجه: Letlhakeng) بوتسوانا اؤلکه‌سینین شهرلریندن بیریدیر. سوْن نۆفوس ساییمینا گؤره شهرین توْپلام جمعیتی ۶٬۰۳۲ نفردیر.
قایناقلار
بؤلمه:آفریقا شهرلری
جان دبلیو. داویس
'''جان دبلیو. داویس''' (اینگیلیسجه:John W Davis) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. چارلستون شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۷۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۵۵-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین بریتانیاداکی سفیرلری بؤلمه:کلارکسبرق، باتی ویرجینیا سیاستچیلری بؤلمه:باتی ویرجینیا دموکراتلاری
قمینا یوتروشن
قمینا یوتروشن (لهیستانجا: Gmina Jutrosin) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر 114.93 کیلومتر موربّع ساحه‌سی وار. و بویوک لهیستان اوستانیندا یئرلشیر.
بؤلمه:لهیستان شهرلری
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gmina Jutrosin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
کریپکاپورا
کریپکاپورا (اینگیلیسجه:Kripekapura) هیندوستان اؤلکه‌سینین مادیا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۱۴۷ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده هیندی دیل دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
رکوی بیچ، اورقن
رکوی بیچ، اورقن (Rockaway Beach, Oregon) آمریکانین اورقن ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴٫۴۳  کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۳۱۲ نفر و اها‌لی سیخلیغی ۳۱۶٫۶ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییه‌سیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر. ایالتین % ۴۶ مئشه‌لر ایحاطه ائدیب. بۇ مشه‌لرین ۶۰٪ - فدرال دؤولتین مۆلکودور. ۲۰۰۸-جی ایلین رقملرینه گؤره ۳۳٫۰۰۰ قدر موستانق آت بۇ مشه‌لرده واردیر.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rockaway Beach, Oregon»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بؤلمه:اورقن ایالتین شهرلری
۱۹۵۹-جو ایلده گونئی رودزیا
بۇ مقاله ۱۹۵۹-جو ایلینده گونئی رودزیا اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
دوْغوملار
بؤلمه:۱۹۵۹-جو ایلده اؤلکه‌لر بؤلمه:۱۹۵۹-جی ایلده آفریقا
کاراسیووکا
کاراسیووکا (Karasyovka Карасёвка) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
آدام بودنار
قایناقلار
بؤلمه:لهیستانلی موعلیملر بؤلمه:یاشایان اینسانلار
چمباکور
چمباکور(اینگیلیسجه:Chembakur) هیندوستان اؤلکه‌سینین آندرا پرادش ایالتینده بیر کند دیر. بۇ کنده تلوقو دیلی دانیشیلیر.
قایناقلار
بؤلمه:هیندوستان کندلری
شوتا آرولادزه
شوتا آرولادزه (اینگیلیسجه: Shota Arveladze) (دوْغوم:February 22, 1973 تیفلیس) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. گورجیستان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:۱۹۷۳-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:ترابوزان‌اسپور کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:آژاکس امستردام کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:رنجرز کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ازد الکمار کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:لوانته کولوبونون اویونچولاری
کوالالامپور
کولالامپور (مالائی دیلی:Kuala Lumpur یانی چیرکیلی چای حاکیمی) مالزی باشکندی و ان بؤیوک شهریدیر.2009 نجی ایلده 1.809.604 باش یاشامی اولوردو. اوچ فدرال بؤلومدن بیردیر و دؤولتین حاکمیتی ایله دولانیر.کولالامپور شهری و دوره سی سلانقور ایالتینین آراسیندان آریلیب. مالزی حاکمیت مرکزی کولالامپور شهری نین گونئی طرفینده پوتراجایا شهریدیر.
1857نجی ایلده قولورب.
قایناقلار
بؤلمه:مالزی شهرلری
رئیس‌جومهور
باشخان و یا باشقان، هرهانکی بیر اورقانیزاسیون و یا اولوشومون باشینداکی یؤنتیجیه دئنیر.
گئنللیکله باشخانلار، سئچیمله گؤرو باشینا گلیرلر. اؤزل دوروملاردا آتاما ایله بیر قورومون باشینا باشخان گتیریلدیکلری ده گؤرولمکده دیر.
آسلی تاندوغان
آسلی تاندوغان (آنادوْلو تۆرکجه‌سی‌جه: Aslı Tandoğan) تورکیه‌لی اوْیونچو ۲ آوریل ۱۹۷۹ ‏ میلادی تاریخینده آنکارا شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:تورکیه‌لی قادین اویونچولار
الن قرین
{{شخص بیلگی قوتوسو }} الن قرین (اینگیلیسجه: Ellen Greene) آمریکالی اوْیونچو ۱۹۷۳–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحه‌سینده چالیشیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ellen Greene»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
جومهور باشقانی
جومهور باشقانی و یا جومهور باشخانی یا دا اسکی آدیله رئیسی جومهور، جومهوریّتله یؤنتیلن اؤلکه لرین دؤولت باشخانینا وئریلن آد دیر.
باشخانلیک سیستمیله یؤنتیلن آمریکا بیرلشمیش دؤولتی، تورکیه، ایران، آذربایجان، روسیه و تورکمنیستان کیمی جومهوریّتلرده جومهورباشخانی حؤکومتین باشی ایکن، ایتالیا، آلمان، یونان کیمی پارلمانتر سیستمله یونتیلن پارلمانتر جومهوریّتلرده جومهورباشخانی چوخونلوغلا سئمبولیک دیر.
بیرده باخ
جومهور باشقانی میرقنبر
باشخان
سالماس
بندانگشتی|شهرداری میدانی
سالماس  یا دا سلماس — باتی آذربایجان اوستانی نین شهرلریندن بیری‌دیر. بۇ شهر سالماس بؤلگه‌سی نین مرکزی اولاراق اورمیه باتی آذربایجان اوستانین مرکزیندن ۸۰ کیلومتر فاصله‌سی وار. ۱۳۰۹–جی هیجری شمسی ایلده سالماس شهری زلزله اثرینده توْرپاقلا بیر اوْلوب و اونو شطرنجی صورتینده سونردان تیکیب‌لر. قدیم سالماس ویلایتی‌نین مرکزی دیلمقان آدلانیردی.
اتیمولوژی
محمدحسن اعتمادالسلطنه بو شهرین آدی‌نین آسوری حؤکومداری سالماناساردان ایقتیباس اولدوغونو ایره‌لی سورموشدور.
اولیا چلبی سالماس حاقیندا یازیر: "'‌سالماس قالاسی‌نین، یعنی  '‌دئلماس‌' شهری‌نین بانیسی بوذر جومهری‌دیر. او، بو آدی شهره اونون برکتلی و حئیواندارلیغین بول اولدوغونا گؤره وئرمیشدیر.'" توحید ملک‌زاده سالماس آدی‌نین ایکی بخشدن تشکیل تاپدیغینی ایره‌لی سورور، بونلار "سالما" و "آس" سؤزلری‌دیر. سالما سالماق فعیلیندن تؤره‌میشدیر، آس ایسه کول‌تیگین کیتابه‌لری نده آدی قئید اولونان "آس" و یا "آز" مدنیتیندن آلینمیشدیر. آس/آز سؤزو منطقه‌دکی آدلاردا دفعه‌لرجه قئید اوونوب؛ آذربایجان (آز+اربایجان)، سیواس (سیو+آس)، آستارا (آس+تارا)، میناس (مین+آس) و ساییره.
نتیجه ده سالماس سؤزونون معناسی؛ "‌آس ائلی‌نین یوردو‌" شکلینده اؤزونو عکس ائدیر.
آد
شهرین آدی قاجار ایمپیراتورلوغو زامانیندا «سالماس» اولاراق، پهلوی‌لر واقتی «شاهپور» آدینا چئویریلدی. ۲۱ آذر ۱۳۲۴–جی هیجری گونشلی‌دن بیر ایله‌جه، آذربایجان میلّی حؤکومتی چاغیندا، شهرین آدی «سلماس» آدینا قایتاریلمیش‌ایدی، اما پهلوی‌لر شهره حاکیم اولاندان سوْنرا، شهرین آدی‌نی گینه شاهپور آدینا قایتاریلدیلار. ایران ایسلام اینقیلابی ندان سوْنرا، شهرین آدی یئنی‌دن «سلماس» آدینا چئویریلدی.
9 مین ایللیک کول‌تپه (اهریوان تپه‌سی)
بندانگشتی|9 مین ایللیک کول‌تپه (اهریوان تپه‌سی) بندانگشتی|آراتتا دؤولتی‌نین تخمینی یئری یاخین شرقین ان قدیمی یئرلشیم مکان‌لاردان بیری اولان اهریوان تپه، سالماس شهری‌نین شیمال غرب بؤلگه‌سینده یئر آلمیشدیر. کول‌تپه‌نین قازینتی‌لاریندا تاپیلمیش آرکولوژی ماتریال‌لار، سالماسین قدیم یاشاییش مرکزی اولدوغونو ثوبوت ائدیر. بو تپه‌نین بؤیوک بیر اراضیده یئر آلدیغی، او چاغلاردا شهر اهالیسی‌نین چوخ اولدوغوندان خبر وئریر.
تأسوفله شهرین گئنیشلنمه‌سی و تپه‌نین اطرافیندا بینا تیکمه گئدیشی، اونون تخریبینه و بو دَیرلی تاریخی اثرین گونو گوندن آرادان گئتمه‌سینه سبب اولوبدور. بو تاریخه قدر اهریوان تپه‌سی‌نین آراشدیرماق و اونون قیدمتینی دقیق‌لشدیرمک اوچون گؤزگلیم آراشدیرما اولماییبدیر.
آراتتا دؤولتی
آراتتا شهر-دؤولتی‌نین دقیق سرحدلری بللی اولماسا دا بعضی تتقیقاتچی‌لارین دئدیگینه گؤره اورمو گؤلو اطرافیندا یئرلشیردی. بو باره ده سومر لؤوح‌لرینده بئله یازیلیر؛  " آراتتا داغ اوجالیغیندا اینشا ائدیلمیشدیر. یئرالتی سولار آراتتا‌نین سویا اولان طلباتینی تأمین ائدیر. آراتتا یولو اوزرینده، هوروم داغیندا لوگالباندا خسته‌لنر " بندانگشتی|قارنی‌یاریق داغی سالماسین جنوبوندا یئرلشن زینجیر قالا داغی اوزرینده قورولدوغو اوچون بلکه ده سومر کیتابه‌لرینده آدی چکیلن آراتتادیر و یئنه ده سالماسین جنوبوندا اولان قارنی‌یاریق داغیندان(اوچ قارداش‌لار داغی)، منطقه‌نین قدیم اهالیسی، بو داغی قوللاناراق یئرالتی سولاریندان اکین یئرلرینی سوواریردیلار.
باشقا بیر دیقت چکن مسله؛ سالماسین غربینده اولان اره‌ویل داغی‌دیر. اره+ویل آدیندا گلن  " اره " ،  " آرا+تتا " داکی  " آرا "  و یا ارتته‌دکی  " اره "  ایله عئینی‌دیر. توحید ملک‌زاده دیلمقانی ارتته آدی‌نین ار+داغ ترکیبیندن یارانمیش اولابیله‌جگیندن سؤز ائدیر. و بو باخیش، آراتتا‌نین داغلیق بیر منطقه  اولدوغونا باخاراق چوخدا غئیری-عادی نظره گلمیر. بندانگشتی|گیرده‌سره تپه‌سی بندانگشتی|  سالماسدا کشف اولان قوتتی حؤکومداری‌نین هئیکلی ساموئل نوح کرامر سرشوناس سومر تاریخ یازاری دئییرکی؛ "‌وان گؤلو یاخین‌لاریندا یاشایان هورری‌لرین ایلک یوردونون هوروم داغی اولدوغونو وار سایماق منطیق‌سیز اولمادیغی اوچون ده هوروم داغی‌نین اورمیا گؤلو یاخینلاریندا، حتّی داها شرقده اولدوغو سونوجونا وارا بیلریک. اصلینده اِنمِرکارین آراتتا سفری بیر اؤلچوده ایکی سارقونون 2 مین ایلدن داها جوخ بیر سوره سونرا (م.اؤ. 714) ماننا اؤلکه‌سینه ائتدیگی سفر ایله قارشیلاشدیریلا بیلر. عجیبدیر کی، بو سفرین حکایه‌سی ده آراتتا آدلی بیر ایرماغین آشیلماسیندان سؤز ائتمکده‌دیر. بو آدینا بلکه ده آراتتا شهریندن قالمادیر.‌"
آنتیک تپه‌لر
سالماسدا آنتیک تپه‌لری‌نین آرخولوژی آراشدیرمالاری بو شهرین موختلیف دؤوره‌لرده یاشاییش مرکزی اولدوغوندان خبر وئریر. موختلیف دؤوره‌لره عایید اولان آنتیک تپه لر و اونلاردان الده ائدیلن تاریخی اشیالار، او جومله‌دن؛ ساخسی قابلار، کوزه، گیل کوپه‌لر، بویالی قابلار، کاسا، چؤلمک و س. بو بؤلگه‌نین سومرلر زاما‌نیندان مدنیتین ایجاد اولدوغو و سونرالار قوتتی، هورری، ماننا و اورارتونون بو تورپاق‌لاردا ایز بوراخدیغینی گؤسترمکده‌دیر.
سالماس اراضی‌سینده قئیده آلینمیش آنتیک تپه‌لر:
و ساییره.
اورارتولار دونیاداکی صونعی سووارما سیستمی‌نین ایلک یارادیجی‌لاری
آسوری ایمپیراتورلوغو یارانیرکن و موزدلو دؤیوشچولری ایله بؤیوک اوردولار یارادیب یئنی مدنیتین قورولماسینا ایلرلرکن؛ بین‌النهرینده قییمتلی داش، جواهیرات و بینالار اوچون ایشه‌گلیم داش منبع‌لرین آزلیغینا گؤره، شیمال و غربده کی  داغلیق بؤلگه‌لره یؤنلدیلر. او جومله‌دن سالماس بؤلگه‌سی‌نین داغلیق اولدوغونا گؤره آسوری‌لر دفعه لرجه بو اراضی‌یه هوجوم ائتدیلر. بندانگشتی|374x374پیکسل|  گیلزان بؤلگه‌سی اورارتو ترکیبینده آسوری‌لرین هر هوجوموندا یئرلی اهالینی قتل‌عام ائدیب بعضی‌لرینی اسیر توتوردولار و بؤلگه‌نین ائتنیک قورولوشونو دَییشتیرمک و آرالارینداکی باغی قیرماق آماجی‌یلا یئرلی اهالینی سورگونه گؤندریردیلر و اونلارین یئرینه باشقا ائتنیک و یا آسوریه‌لیلر یئرلشدیریردیلر. خوسرآوا کندینده کی  یاشایان آسوری‌لر همین دؤوره‌لرله ایلگیده اولمالی‌دیر.
آسوری لؤوحه‌لرینده اورمو گؤلونون غربی بؤلگه‌سی گیلزان آدلاندیریلیب. بو آد سالماس کندلریندن بیری اولان گولوزان و یا گولزان کندی آدینا چوخ بنزه‌ییر. گیلزان حؤکومداری م.اؤ.823 ده آسوری هوجوم‌لارینا قارشی  اورارتو اؤلکه‌سینه قوشولدو. . بو مسله سالماس بؤلگه‌سینده سووارما سیستمی‌نین گلیشمه‌سینه سبب اولدو. او زامانا عایید اولان اورمو گؤلو اطرافینداکی اولهو شهری‌ده بؤیوک احتیماللا سالماس کندلریندن بیری اولان اوله کندی اولمالی‌دیر. Edwin Wright (؟) او جومله آراشدیران‌لارداندیر کی اولهو شهری‌نین یئرینی سالماس بیلیر. او، روملولارین سندلرینده آدی کئچن Chiliacomos بؤلگه‌‌سینی همین سالماس بؤلگه‌سی اولاراق بیان ائدیر. بو بؤلگه‌ده ایلگی چکن باشقا بیر مسله؛ Chiliacomos بؤلگه‌سی‌نین آنلامی  " مین‌قصبه "  (مین+قصبه) اولاراق قئید اولوب و عجیبدیر کی بو، سالماس کندی اولان میناس‌دا  دا (مین+اس) عئینی شکیلده گؤرونور.
م. اؤ. 9. عصرده اورمیه بؤلگه‌سی‌نین غربینده موهوم بیر سیاسی قوروم چار 2. توُکوُلتی-‌نینوُرتا‌نین (م.اؤ.890–894) سالنامه‌لرینده آدی ایلک دفعه چکیلن گیلزان دؤولتی ایدی. آشوُرناسیراپالین زاموُایا قارشی یوروش ائتدیگی زامان گیلزان خوُبوُشکیا و هارتیش اؤلکه‌لری ایله بیرلیکده آسورلارا فیدیه وئره‌رک غارت‌لرین، داغینتی‌نین، کوتلوی قیرغی‌نین قارشی‌سینی آلمیشلار.آسوری حؤکمدارلاری‌نین گیلزان اوزرینه چوخ تئز-تئز یوروش ائتمه‌لری بو اؤلکه‌نین آسورلار اوچون نئجه بؤیوک اهمیته مالیک اولدوغونو گؤستریر. اؤلکه نی چارلار ایداره ائدیردیلر. بورادا ائ. ه. 9. عصرین بیرینجی یاری‌سیندا و اورتالاریندا آسو، سونرا ایسه اوپو حؤکمدار ایدی. اوزون مودت حؤکمرانلیق ائتمیش آسو م.اؤ. 856-جی ایلده اوچ سالماناسارین (م.اؤ.859–824) پیشوازینا  " اؤز قارداش‌لاری و اوغول‌لاری ایله بیرلیکده "  چیخیر. بو، ثوبوت ائدیر کی، آسو آرتیق طایفا باشچیسی دئییل، سووِرن ایرثی حؤکمداردیر. 3. سالماناسارین (م.اؤ.859–824) گیلزانداکی معبده ظفر سوتونو ستئلاسینی قویماغینا باخمایاراق آسورلار ائله بو دفعه‌نین اؤزونده ده اؤلکه‌نی غارت ائتمه‌میش، فیدیه اولاراق داوار، قارا-مال، آت، ایکی‌هورگوجلو دوه‌لر، شراب و س. آلماقلا کیفایت‌لنمیشدیلر. 9. عصرین آخیرلاریندا گوجلنمیش اورارتو دؤولتی گیلزانی ایشغال ائدیب اؤز اراضی‌سینه قاتدی.
آتورپاتکان دؤولتی
آتروپاتکان ترکیبینده اولان سالماس شهری ایسترابون یازی‌لاریندا م.اؤ.20 جی ایلینده سیمباسا و یا سیمباکا شکیلده آدی قئید اولونوبدور. بو بؤلگه‌نین حاکیمیتی سورکلی اولاراق روم ایمپیراتورلوغو ایله آتروپاتکان دؤولتی آراسیندا دَییشیلیردی، بونا گؤره‌ده سالماس بؤیوک خسارت‌لره معروض قالدی.
اشکانی‌لر دؤورو
رحیم رئیس‌نیا کیتابیندا، ولادیمیر مینورسکی‌ دن ایستیناد ائده‌رک سالماسی اشکانی‌لر و ساسانی‌لر دؤورونده کی  پِرسارمِنیا بؤلگه‌سی‌نین بیر قیسمی اولاراق قئید ائدیر.
ایسلامدان اؤنجه
سالماسین خان‌تختی قابارتماسی
بندانگشتی|308x308پیکسل|  خان‌تختی قابارتماسی بندانگشتی|464x464پیکسل|  سالماسین خان‌تختی قابارتماسی یاخین نیمادان بندانگشتی|310x310پیکسل|سالماسین خان‌تختی قابارتماسی طراحیسی اورمیه جادّه‌سینده خان‌تختی کندی‌نین یاخینلیغیندا پیرچاووش داغیندا حک اولونان بو قابارتما ایران تاریخچی‌لری دوشونجه‌سی ایله ساسانی‌ شاهی 1. اردشیره (224–242) عاییددیر و روم ایمپراتورلوغو سِوئروس آلِخاندِر (222–235) اوز وئرن دؤیوشو قازانیب، یئرلی ارمنی‌لرین(؟) 1. اردشیره هدیه وئردیگینی ایفاده ائتمکده دیر.
دوکتور توحید ملیک‌زاده بو باره ده یازیر کی؛  " قابارتمادا 1. اردشیره (224–242) هدیه وئرن یئرلی اهالی پروتوتورکلر اولمالی‌دیرلار. " طبیعی‌دیر کی بؤیوک ارمنیستان ایدیاسی وار اولدوقجا غرضلی تاریخچی‌لر آذربایجان تورپاق‌لاریندا پروتوتورک اهالیسی‌نین مؤوجود اولدوغونو قبول ائتمه‌یه‌جکلر. بندانگشتی|579x579پیکسل|  سالماسین  کیلیسا‌لاری کیلیسالار
آمینوتیازول
آمینوتیازول (Aminothiazole, أمينوثيازول) بیر اورقانیک بیلشیک. ساریٛ رنگ‌لی کریستال حالتینده تاپیلار. اریمه نوْقطه‌سی ۸۶ دن 89 C دیر.
سالماس
ایسلامدان اؤنجه
شیمالی آذربایجاندا اولدوغو کیمی جنوب شهرلرینده ده مسحیت ایسلامدان اؤنجه و ایسلامین ایلک عصرلرینده آذربایجان جمعییتی‌نین آراسیندا یایقین‌ ایدی. آلبانیالی‌لاری مسحیت دینینی قبول ائتمیش بیر پروتوتورک اؤلکه‌سی قبول ائتدیگیمیز کیمی، سالماس شهرینده کی    کیلیسا‌لاریدا پروتوتورک مدنیتیندن میراث قالدیغی قوشقوسوزدور. تاریخ بویونجا روم ایمپراتورلوغو ایله اشکانی‌لر و سونراسی ساسانی‌‌لر ایمپراتورلوغو آراسیندا دفعه‌لرجه الدن اله ائدیلن بو بؤلگه، دینسل بینالارلا دولو اولماسی اولدوقجا نورمالدیر. سالماس شهرینده هئچ بیر   کیلیسا گؤرونمه‌مه‌سه بئله اطرافداکی بؤلگه‌سینده بیر بوللو   کیلیسا گؤزه چارپماقدادیر.
آمینوتیازول
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Aminothiazole»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
سالماس
ایسلامدان اؤنجه
او جومله دن؛
آمینوتیازول
قایناق‌لار
بؤلمه:شیمی
سالماس
ایسلامدان اؤنجه
و س...
(یئرلی اهالی بو   کیلیسا‌لاری مسیحی عیبادتگاهی اولدوغونا گؤره ارمنی   کیلیسا‌سی آدلاندیرار حال بوکی سالماسین خوسراوا کندی نده آسورلو جمعیتی یاشاییر و سالماس اهالیسی اونلاریدا ارمنی آدلاندیریر. اصلینده بو یانلیشلیقلا مسیحی سؤزونون یئرینی آلمیشدیر و بئله لیکله قدیمدن میراث قالان بو   کیلیسا‌لار، ارمنی‌لر یوخ، بلکه او چاغلاردا ‌ه یئرلی اهالی آراسیندا یایقین اولان مسحیت دینینی داشییان پروتوتورک جمعیتینه عایدیر.)
گؤی‌تورک خاقانلیغی دؤورو
بندانگشتی|330x330پیکسل|  [[گؤی تورک خاقانلیغی|گؤکتورک ترکیبینده خزرلر میلادی 488 ده  ]] بلاذری فتوح البُلدان اثرینده بئله یازیر:(ساسانی‌لر ین شاهی 1. قوباددان (488–531) اؤنجه)  " جورزان ایله آرران، خزرلرین الینده ایدی. "   " خزرلر حودودلاری گئچرلر و باسقین‌لاردا بولونارلار؛ زامان زامان دا دِینوره قدر ایلرلردی. "
میلادی 614 جو ایلینده ساسانی‌لر اورشلیمه هوجوم ائتدیکدن سونرا بیزانس ایمپیراتورو 1.ایراکلی (610–641) گؤی‌تورک خاقانلیغی ترکیبینده اولان خزرلرله ایتّیفاق موقاویله‌سی باغلایاراق ساسانی‌لره قارشی ائ.622 جی ایلینده هوجوما کئچدیلر. خزرلر 40 مین آتچی‌یلا هوجومدا ایشتیراک ائدرلر و اورمیه شهری یاخینلیقلارینا قدر یئرلری تالانلاییب ایلرله‌دیلر. خزرلرین بؤیوک قیسمی یئرلی اهالی‌یه قاریشیب بؤلگه‌ده مسکن توتارلار.
اورتا عصرلر
حمداله مستوفی قزوینی سلماسا عایید دئییر: سلماس ۴ جو ابقلیم‌دن و بیر بؤیوک شهردیر، اونون حیصاری خاراب اوْلان زامان خواجه تاج الدین علی شاه وزیر تبریزی الیله یئنی‌دن تیکیلدی. اونون دوره‌سی ۸ مین اتدیمیمیش، هاواسی سویوق و هابئله سولاری آذربایجان و کوردوستان داغلاریندان گلیب چیچست گؤلونه تؤکولور. باغلاری چوخ اولاراق اوندا اوزوم و باشقا میوه‌لر چوخدور، آیری بیر حاصیل‌لار دا وار. خالقی تۆرک دورلار و سونودور و کوردلرله دائما داوا ائدیرلر آنجاق آرالاریندا خصومت وار ائله کی ذاتلاریندادیر دوزلن دئییل.
شهاب الدین یاقوت حموی معجم البلدان دا سلماسا عایید دئییر سلماس اول و ایکی جی فتحه له بیر شهر دیر آذربایجان دا اورانین اورمیه له آراسی ایکی گون یول دیر و تبریزه قدر اوچ گون سلماس دان خوی شهرینه قدر بیر ائو منزل دیر سلماسین اوزوناسی یئتمیش اوچ درجه یوز انی ده اوتوز اوچ درجه و نصف دیر.
زکریا بن محمد بن محمود قزوینی آثار البلاد و اخبار العباد کیتابیندا دئییر سلماس شهری آذربایجان دا تبریز و اورمیه آرسیندا دوشوب اوردا بیر سو وار هر بیر مجذوم دردی اوْلان چیمسه و غسل توتوسا جذام دردیندن قورتولاجاق.ائله کی اوزوم ائشیتدیم بیر جذام دردی اوْلان موصولو سلماسا گئدیب بۇ سو دا چیمیب و اوزون یودو سوْنرا بدنی سالم و پاکلانمیش دیر.
میرزا حسن زونوزو ناصرالدین شاه وقتین بویوک عالیم لریندن ریاض الجنه کتابیندا بیر روضه مسالک ممالک کیتابین شرحینده حمدالله مستوفی نین یازیدیقلارین تعریف ائدنن سوْنرا دئییر کاتب حروف دئییر بۇ ایل لرده 40 ایل اولاراق دونبلی حاکیم لرین سلماسا حوکم آپاردیغلاری اۆچون سلماس ولایتی آچیق و آباد هابئله شهرلرین فخرالبلادی و خالقی همیشه الوارا و کوردلره غالیب دیرلر.شهرین خالقین چوخلوسو ثروت صاحابی دیلار دیلمقان کندین دوره سینه احمدخان دونبلی بیر بویوک حاصار چکمیش اورانی بیر بیر بالاجا شهره چئویرمیشدی توکان لار و حماملار و مسجیدلر ، کاروانسرالار و اویغون عیمارت لر تیکمیش دیر اونون اوغلان لاری دا اورانین آبادانلیغیندا چالیشدیلار.خوی شهری الدن چیخاندان سوْنرا سلماس دا کوک دن خراب اوْلدو و خالقی بوتون کوچگون دوشدولر ایندیلیکده خالقی بیربه بیر یغیشیب لار. .
سالماس اورارتو یی (مین ایل مسیح میلادیندان اؤنجه) دؤره سینده وار ایدی. سلماس اوراتولارین ایكینجی پایتختی ایدی و او زامانلار شهرین آدی اولهو (اولخو) ایدی.قارنی یاریق ، هؤدر، دئریک ، زنجیر قالا داخمالاری و چهریق و خان تختی ایله کاظیم داشی قالالاری اورارتویی زامانیندان قالان اثرلردی لر. سلماسین میلاد دان اؤنجه ایلک داغیلماغینین سببی آشوری لرایدیلر..استرابون نون دئدیینه گؤره - یونانلی جغرافیدان و شاعیر- سلماس سیمباکا آدی ایله ٢٠ ایل میلاددان اؤنجه دئریک چایینین قیراغیندا تیکیلدی.او زامان لار شهرین حاصاری وار ایدی. ٦١٩ هجری ده موغول چنگیز خان ین قارداشی اوْغلو چته نویان سلماسا سالدیردی. او زامان لار موغول لار تسلیم اولمایان شهرین جماعتین تماما اؤلدورردیلر.سونوندا سلماسین ایکینجی داغیلماسی تاریخ بویوندا موغول  لار الی ایله اوْلدو. سوْنرالار " تاح الدین شاه جیلانی" موغول غازان خانین عاغیللی وزیری بۇ شهری آبادلاییب دؤره سینه حاصار چکدی امینه خاتون غازان خان ین قیزی و تاج الدین شاهین ائشی "کهنه شهر ده " قویلانیب و مینار دیکجی 20 متیر اوجالیق ایله قبیرینین اوستونده تیکیله رک سلماسین بیر سیمگه سی تانیلا بیلر.بو دیکج 1309 دا زلزله اثرینده داغیلدی. ١٠١٢ ه.ق ده صفویه و عثمانی نین ساواشندا یئنه ده سلماس اۆچونجو دفعه یه داغیلدی.آذربایجان ٢٧ ایل عثمانلی لارین الینده ایدی .سوْنرالار ایکینجی شاه عاباس کهنه شهر ده اولارایله ساواشا گیریب آذربایجاندان چیخارتدی. قاجار زامانیندا "احمد قلی خان دومبلی" سلماس، خوی و اورمیه حاکمی اولاراق دیلمانین دؤره سینه حاصار چکیب، بۇ شهر ده حامام و کاروانسارا تیکدی.سلماس ١٣٠٩ ایلینده زلزله اثرینده تماما داغیلیب یئنی شهر او ایلین خرداد آیینین ٤ اینجی گونونده یئنی دن تیکیلمه یه باشلادی. پوریای ولی سلماسین تانینمیش پهلوان لاریندان ایدی.او عاریف و الله آدامی ایدی و حاکم طرفیندن پهلوانلیق نیشانی اونا وئریلمیشدی.
اصلی یازی: جیلولوق
جیلولار سیمیتقونو شیکست وئرندن سوْنرا، سلماسا حمله گتیردیلر. سلماس اهالی‌سی اوّلده یاخشی دایانیردیلار، آنجاق بیر یئردن کؤمک چاتمادی. بئله‌جه پتروس قوْشونو سلماسا حمله گتیرنده، وثوق‌الدوله، خوی و سلماس حاکیمی، بعضی اهالی ایله خویا گئتدی. جیلولار ۱۳ فروردین ۱۲۹۷ده ساده‌جه سلماسی توُتوب خالقی تالادی‌لار. پتروس سلماسی توُتاندان سوْنرا، بیر دسته مسیحیلردن سلماسدا قوْیوب، قوْشونون قالانین سلماسین اطراف کندلرینه آپاردی. مۆسلمانلار بوُ فۆرصت‌ده ۲۹ فروردین ۱۲۹۷ده سلماسی جیلولار الیندن چیخارتدیلار. اوْن گۆن‌ده خوی و تبریزدن ایکی مین نفر کؤمک چاتدی. جیلولار دا اؤز قوْشونلارینا آرتیریب، گۆنده شهره حمله گتیریردیلر. بوُ حالدا پتروس قوْشونو سلماسا حمله گتیردی. ۳ اوردیبهشت ۱۲۹۷ده، جیلولار اهرنجان دروازاسیندان شهره گیریب، خالقی اؤلدورمگه باشلادیلار. خالقین ۳ده بیری شهردن قاچدیلار. قالانی ائولرده و شهرین مسجیدینده قالدیلار. جیلولار ائولرین قاپیلارینی سیندیریب خالقی اؤلدوروردولر؛ مسجیدده قالانلاری دا مۆسلسله باغلاییب اؤلدوردولر. ۵ اوردیبهشت‌ده، جیلولار ۴۰ مین اسیری هر یاندان ییغیب، بیر هفته ساخلایاندان سوْنرا باشقا یئرلره گؤندردیلر. اسیرلرین چوْخو یوْل‌دا اؤلدولر. سیمیتقو ایله آداملاری دا خوی یوْلوندا خالقی سوْیوب گاهدان اؤلدوروردولر. ۲۸ خورداددا، عثمانلی قوْشونو سلماسی جیلولار الیندن چیخارتدی.
خالق
رزم‌آرا'نین «فرهنگ جوغرافیایی» کیتابی‌نین اساسیندا سلماس ۱۳۳۰–جی هیجری گونشلی ایلده ۱۱٬۰۰۰ نفر جمعیتی اولاراق خالقی عومومیت‌ده شیعه مذهب تورک دورلر و آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار، هابئله نئچه ائو عائیله کلدانی مسیحی‌سی ده اولاراق آشور دیلینده دانیشیرلار. ایندی‌لیکده سالماس شهری‌نین اصلی ترکیبین تورکلر تشکیل ائدیرلر و مذهب‌لری ده شیعه دیر.
جغرافیا
سلماس شهری دنیز سویه‌سیندن 1396 متیر یوخاری‌دا یئرلشیبدیر.
جغرافیایی یئری
سلماس آذربایجان فلاتین باتیسیندا مثلث شکیلینده بین النهرین ، خزر دنیزی و قفقاز داغلارین آراسیندا یئرلشیب آذربایجان داغلاری اوزوناسی دورموندا دووار کیمی تورکیه مرزینده یئرلشیب و مدیترانه دنیزین و هابئله اقیانوس آرامین یاغیشلی بولودلارین قاباغیندا دایانیب و اونلارین آذربایجانا گیرمه سینین قاباغین آلیب لار سانکی اونون یئرینه چوخلو یاغینتی‌لاری قار شکیلینده ذخیره ائدیب لر.
سلماسین اؤنملی داغی اره‌ویلƏrəvil آدلانیر و 3409 متیر ایرتفاسی اولاراق سلماس دامی آدلانیر اوبیری داغلار قیزیل داغ Qızıl dağ ساری چیچک ، هؤدر Hödər ، عیان ، انبت ، چیمن‌لر ، قارنی‌یاریق ، پالان تؤکن ، قاباق‌تپه ، کئچل‌داغ ، آوقان‌داغ ، پیرچاوش و ... سلماس جلگه‌سی بۇ داغلارین اراسیندا یئرلشیب و سولارین آخاری باتی‌دان دوغویا ساری‌دیر.
هاوا دوُرومو
سلماسین هوا دورمو اوجا داغلار و اورمو گؤلون اوْلونماسی و هابئله اویغون یاغینتی‌لار اۆچون اعتدالی و مطبوع هاواسی وار.ایلده 400-350 میلیمتیر یاغنتی وار و دونموش گونلرین سایی 100 گوندن آرتیق دیر ایلین کوک فصل لرینده اوزلیکده یای فصلینده قوزئی دن سرین یئل اسیر بۇ یئل سلماس دا خوی یئلی آدلانیر و اورمیه ده سلماس یئلی آدلانیر.
دپریم
سالماس بؤلگه‌سی دپریم‌لی منطقه‌ده یئرلشیبدیر، ائله کی هر واخت‌دان بیر منطقه دپریم‌لرله تیتیریر. بونلاردان ان شیدتلی دپریم 1309 جی ایلین سلماس دپریمی 7 درجه ریشتر میقایسی ایله اوْلدو کی بویوک خسارتلر ووروب ائله کی بوتون بؤلگه هابئله دیلمقان شهری توْرپاقلا بیر اولدو.
سینما
شهرین تکجه بیر سینماسی اولاراق سعدی سینماسی آدیلا تانینیر. بۇ سینما 1388 جی هیجری شمسی ایلیندن باغلانیلیب و ایندیه قدر هله آچیلمایبدیر، ائله کی بوگونه‌دک شهرین فرهنگی یئرلرین آز اولماسی فرهنگ ساحه‌سینده چالیشانلاری الی باغلی قویوبدور.
کیتاب‌ائوی
سلماس بولگه سینده 6 باب عمومی کیتاب‌ائوی هابئله 2 باب دا مشارکتی کیتاب‌ائوی 3 مین 122 مربع متیر ساحه‌ایله خالقا خدمات گؤسترمک اۆچون فعالیت گؤستریرلر آنجاق شهرین یئکلمه سی و اهالینیپ چوخالماسی شهرده 2 باب یئنی کیتاب‌ائوینین تیکلیلمگی اۆچون احتیاج گورونور.
سیاست
1309 جی ایلین دپریمی سلماس شهرینده 2500 الی 4000 نفرین اولومونه سبب اوْلدو بۇ دپریمین بویوکلوغون مانوئل بربریان (۱۹۷۴) ۷/۴=M هابئله ژئوفیزیک موسسه‌سی ۷/۲=M دئمیشکن ائله کی بۇ دپریم آذربایجانین و بلکه ده اورتا‌شرق ین شیدتلی و ییخیملی دپریملریندن دیر ائله کی 1930 جی ایل دپریم تانیماق تاریخینده 1930 سلماس قئید اوْلونموش دور. سلماس آرام اوْلاندان سوْنرا یئنی بیر شهر دیلمقان شهرین 1 کیلومتیرلیغینده ایندیکی سلماس شهرین یئرینده دوزگون شهر تیکمه و مهندسلیق نقشه سی ایله شطرنجی شکیلینده مهندس اسدالله خاورزمین الیله تیکیلدی سلماس شهرین اهالی سینین هر بیرینه یاشایش و یئرلشمک اۆچون اویغون بیر قطعه یئر وئریلدی قدیم دیلمقان شهرین خارابالاریندان آدلانان آقا مسجیدین پایا و ستون لاریندان سوْنرا بیر شئی قالمییب بۇ یئرده ایندیلیکده باتی آذربایجان میراث فرهنگی طریقه ایله حصارلانیب ائله کی سوْنرا دان گلن لره اۆچون و هابئله 1930 م سلماس دپریمی اۆچون بیر سیمگه اولسوب و سوْنراکیلار اۆچون عیبرت اولسون و دپریم تانیماق ، دپریم مهندیسلیق اۆچون اوصلو برنامه توکولوب ایستفاده اوْلونسون. .
سلماس سیاسی باخیمدان آذربایجانین اؤنملى شهرلریندن بیری ساییلیر.بو شهر تاریخ بؤیو ٤ سئری تماما داغیلیب و سوْنرا یئنی دن تیکیلیب.حیدر خان عمواوغلو و سعید سلماسی بۇ شهردن قالخان مشروطه شهیدلری دیر لر.
عمومی مکتب‌لر
قدیم سلماس ولایتین اوْرتا سی دیلمقان شهرینده اوْلان مکتب خانا لار عیبارتی دیر:امین العلما مکتبی ، ملا غفار مکتبی ، حاجی بابا مکتبی ، ملا اسماعیل مکتبی ، ملا عباسعلی مکتبی ، میرزا رضای سلماسی مکتبی ، میرزا حسن شمس الدینی مکتبی ، میرزا حبیب مکتبی ، ملا اسماعیل نجفی مکتبی ، ملا مجید تمری مکتبی هابئله 1285 جی قمری ایلده مشروطه اینقلابی ایله بیرلیکده میرزا سعید سلماسی الیله دیلمقان دا بیرینجی یئنی مکتب قورولدو بۇ مکتب سعیدیه مکتبی آدلانیردی
بیلیم‌یوردلار
بؤلگه ده آزاد اسلامی ، پیام نور ، فرهنگیان (تربیت معلم ) بیلیم یوردلاریندان باشقا معراج آدلا غئیر انتفاعی بیلیم یوردو دا چالیشماق دا دیر.
شهر سوْرون‌لاری (موشکول‌لر)
سلماس شهرین اؤنملی سوْرون‌لاریندان شهرین حاشیه منطقه‌لری و زورآبادلار اولماسی دیر. هابئله سلماس شهری باتی آذربایجان اوستانین یاندیرجی ماده نین قاچاق معبری اوْلوب بونا گوره بۇ شهرین بۇ دورومونا گوره اساسی فیکیر قیلینمالی دیر.
یول‌لار
thumb|250px|اینقیلاب ایسلامی مئیدانی
ایدمان
سلماس شهرینده کلیتده 12 ایدمان سالونو وار کی اونلاردان اؤنملی‌لری عیبارت دیر:سالن ورزشی 2000 نفری،جایگاه فوتبال شهدا سلماس، سالن رزمی شهدا سلماس ،سالن ورزشی شهدا سلماس،سالن ورزشی بانوان سلماس و ... هابئله ایندیلیکده سلماس شهرینده 4 مین ایدمانچی اولاراق 35 ریشته ده چالیشماق دادیلار.
خسته خانالار
سلماسین خسته خاناسی «خاتم‌الانبیا» بیماریستانی دیر. بوُ خسته خانا ۱۳۷۴ده ۱۲۸ ثابیت تخت ظرفیتی ایله قوُرولوب‌دور. ایندیلیکده ۱۲۶ تخت ایله ایشله‌ییر. خسته خانادا اوْلان تخصّوصلار بوُنلار دیر: داخلی، جرّاحلیق، قادینلار، اوُشاقلار، گؤز طبیب‌لیگی، قوُلاق-بوغاز-بوُرون. بندانگشتی|خاتم الانبیاء خسته خاناسی
رادیو لا تلویزیون
سلماسین دیجیتال رادیو و تلویزیون ایشین باشلایاراق بؤلگهنین بیر چوخ یئرلرینده دیجیتال موج لارین آلماغینا ایمکان واردیر سلماسین اوز دیجیتال گوندرن سیستمی 1392/9/3 جی ایلدن اوز ایشین باشلییب دیر.
درگی‌لر
سلماس بولگه سینده بیر نئچه درگی چالیشماقدادیر
سوغات و ال ایشلری
سلماس شهرین سوغات لاریندان سؤوۆد عرقی و هابئله منطقه‌نین آلمالاری آدلیم دیر. بو منطقه ده 1000 ائو هر ائو آزی 5 نفر ال ایشلرینه باخیرلار ائله کی بؤلگه‌نین یوزده 40 یاشایش هزینه لری و گلیرلری بۇ ایش لردن دیر بؤلگه‌نین چوخلو ال ایش لری عیبارت دیر:فرش توخوماق دان ، خالچا توخوماق دان،سوفال ، مجسمه دوزتمک دن ، سله و حصیر توخوماق و ...
خاریجی لینکلر
بؤلمه:سالماس بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلری
زالزلیتسه
زالزلیتسه (چک‌جا: Zálezlice) چک اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۸۲ نفر ایمیش. گئنیش‏لیگی ۷٫۶۱ کیلومتر موربّع ایدی و مرکزی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چک‌دا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ
چک جومهوریتی شهرلرین لیستی
موسریا کونوولوت
موسریا کونوولوت (Moseria convolute)  دالاییجیلار تیپینه عایید حئیوان نؤعو. دالاییجیلار (Cnidaria) سۇدا یاشاییرلار. تیپه داخیل اوْلان نؤعلرین اکثریتی دنیزلرده، بیر قیسمی ایسه شیرین سولاردا یاشاییر. ۱۱۰۰۰ یاخین نؤعو قئیده آلینیب.
زالزلیتسه
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Zálezlice»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
موسریا کونوولوت
قایناقلار
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکی پدیا
بؤلمه:الیفبا سیراسینا گؤره حئیوانلار بؤلمه:هیدرویدلر بؤلمه:دالاییجیلار
زالزلیتسه
قایناق‌لار
بؤلمه:چک شهرلری
هواردزویل، کولورادو
هواردزویل، کولورادو (اینگیلیسجه:Howardsville, Colorado ) آمریکا اؤلکه‌سینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و کولورادو ایالتینده یئرلشیب.
قایناق‌لار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
جیمز ستلمیر
جیمز ستلمیر (اینگیلیسجه:James Settelmeyer) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و جومهوری حزبینین عوضوو.
قایناقلار
بؤلمه:۱۹۷۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:نوادا جومهوریتچیلر بؤلمه:مایندن، نوادا دوغوملولار بؤلمه:کارسون‌سیتی، نوادا سیاستچیلری
چاتسوورت، لوس آنجلس
چاتسوورت (اینگیلیسجه: Chatsworth, Los Angeles) آمریکانین لوس‌آنجلس ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۸۸۸ -جی ایلده قۇیولموش‌دور. ۲۰۱۱-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۴۱٬۲۵۵ نفر ایدی.
قایناقلار
بؤلمه:چاتسوورت، لوس آنجلس بؤلمه:آمریکا شهرلری
ایست. ایستفنز، ویومینق
ایست. ایستفنز (اینگیلیسجه: St. Stephens, Wyoming) آمریکانین وایومینق ایالتینده یئرلشن بیر یاشاییش منطقه‌سی.
قایناقلار
بؤلمه:آمریکا شهرلری
مینخورلو
مینخورلو (تورکجه: Minaxorlu) آذربایجان جومهوریتینین آغجابه‌دی رایونون اینضیباطی اراضی واحیدینده بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا  ۱۹۲۰ نفر ایمیش.
قایناقلار
بؤلمه:آذربایجان جومهوریتینین شهرلری
واوبیک، ویسکانسین
واوبیک (اینگیلیسجه: Waubeek, Wisconsin) آمریکانین ویسکانسین ایالتینده یئرلشن بیر شهر. ۲۰۱۱-جی وئریلن معلوماتا اهالیسینین سایی ۳۶۴ نفر ایدی.
شینیچی فوجیتا
شینیچی فوجیتا (اینگیلیسجه: Shinichi Fujita) کئچمیشده بیر ژاپونلو فوتبال اوْیونچوسو و ایندیلیکده بیر مشقچی اوْلاراق چالیشیر و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
تیوریکووسکایا
قایناقلار
بؤلمه:وولوقدا کندلری
جمال‌الدین موشویچ
جمال‌الدین موشویچ (اینگیلیسجه: Džemaludin Mušović) (دوْغوم:October 30, 1944 Sarajevo) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. یوقوسلاوی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری بؤلمه:یاشایان اینسانلار بؤلمه:۱۹۴۴-جو میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:سارایوو کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:هایدوک اسپلیت کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:ایستاندارد لیژ کولوبونون اویونچولاری بؤلمه:والنسین کولوبونون اویونچولاری
کریس لاولر
کریس لاولر (اینگیلیسجه: Chris Lawler) (دوْغوم:October 20, 1943 لیورپول) بیر فوتبالیست. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب.
قایناقلار
بؤلمه:فوتبال اویونچولاری
لبیاژی، باشقیردیستان
لبیاژی، باشقیردیستان (Lebyazhy, Republic of Bashkortostan Лебяжий) روسیه اؤلکه‌سینده یئر آلان بیر کند دیر و باشقیردیستاندا یئرلشیب. بۇ جومهوریت‌ده باشقورت تورکلری ياشايير و دينی اينانجلارينا گؤره سونّو مۆسلماندیرلار.
قایناقلار
بؤلمه:باشقیردیستان کندلری
ابن بطوطه
ابن بطوطه (تام آدی: أبو عبدالله محمد ابن عبدالله اللواتي الطنجي ابن بطوطة) (دوْغوم. ۲۴ شوبات ۱۳۰۴، طنجه، مراکش – اؤلۆم. ۱۳۶۹، فئس)، اوْرتا چاغین ان بؤیۆک سیّاحی "تُحفَة اَلنُظار فی غَرائِب اَلأمَصار وعَجائِب اَلأسَفار" تانینان سیاحتنامه نین یازاری‌دیر. منسوب اوْلدوغو بربر یا آمازیغی قبیله‌سی بربر اصالت‌لی اوْلوب بئرکا'دان طنجه‌ یه کؤچمۆشدولر. مالکی مذهبینه منسوبدور.
ابن بطوطه، ۱۳۲۵'ده مکه‌ یه حج سفرینه گئدن زنگین، فاس‌ لی بیر مۆسلمان‌ دی. بو اثنادا یاشادیغی ماجرالار اوْنو داها اوزاقلارا یوْلجولوق ائتمه‌گه چکدی. ابن بطوطه، آوروپالیلارین چوْخ آز تانیدیغی آفریقا، اوْرتا دوْغو (خاورمیانه) و اوزاق دوْغو 'یا (شرق دور) جسور مسافرت‌لر ائتدی. ابن بطوطه عرب دیلیندن علاوه تۆرکجه، فارسجا دیللرینی بیلیردی و اوْرتا دوْغو و اوزاق دوْغو سفرلرینده تۆرکجه ایله فارسجانی قوللانیردی.
مکه‌یه حج سیاحتی جایگزین=ابن بطوطه‌نین تمثیل پوْرتره‌سی|بندانگشتی|ابن بطوطه‌نین تمثیل پوْرتره‌سی ۱۳۲۵ ایلینده ۲۰ یاشیندایکن حج سفرینه گئتمه‌گه قرار وئردی. قوزئی آفریقا ساحل لریندن توْپراق (قارا) یوْلو ایله قاهره'یه گئتدی. داها سوْنرا نیل ساحلیندن یوخاری چیخاراق قیزیل دنیز ی (دریای احمر) آشیب مکه‌یه چاتماق ایسته‌سه ده، یوخاری نیل بؤلگه‌سینده‌کی قبیله‌لرین  بو سیرادا عصیان حالیندا اولمالاری ندن ایله قاهره'یه گئری دؤنمک زوْروندا قالدی. بو سیرادا قارشیلاشدیغی بیر فالچی اوْنا سوریه 'نی گؤرمه‌دن حج'ه گئتمه‌یه‌جگینی فال آچدی. بونون اۆزرینه شام'ا دوْغرو یوْلا چیخدی و رمضانی اوْرادا گئچیردی. شام یوْلجولوغو سیراسیندا قودس، بیت اللحم و الخلیل کیمی قوتسال (مقدس) شهرلری زیارت ائتدی. مدینه اۆزریندن مکه‌یه واراراق حاجی اولدو. آنجاق دؤنۆش یوْلوندا مسافرت‌لرینی سۆردورمه‌گه تصمیم توتدو.
بیر کروانا قاتیلاراق بین‌النهرین سینیرینا دوْغرو یوْل آلدی و نجف 'ده علی'نین مزارینی زیارت ائتدی. بوردان بصره یوْلو ایلا ایصفاهانا گئتدی. بوندان یاخلاشیق اوْن ایل سوْنرا ایصفاهان تئیمورلنک طرفیندن یئرله بیر ائدیله‌جکدی. داها سوْنرا شیرازا و هوْلاکوخان طرفیندن یاغمالانمیش اوْلان بغدادا گئتدی. بورادا سوْن ایلخان‌لی حؤکۆمداری ابو سعید ایله تانیشدی و اوْنون کروانییلا بیر سۆره یوْل آلدیق‌دان سوْنرا تبریز'ه گئتدی. تبریز، موْغول حمله‌لرینه قارشی قوْیمایاراق اوْنلارا قاپیلارینی آچدیغی اۆچۆن بؤلگه‌ده ییخیلمادان قالمیش تک بؤیۆک شهر ایدی. ایپک یوْلو اۆزرینده ده یئر آلدیغیندان بؤلگه‌نین اؤنم‌لی بیر تیجارت مرکزی اوْلموشدو. داها سوْنرا ایکینجی دفعه حاجی اوْلماق اۆچۆن مکه‌یه دؤندو. مکه‌ده بیر ایل قالاراق ایکینجی بؤیۆک یولجولوغونا حاضیرلاندی.
آفریقا ساحل‌لری بوْیونجا
بو گۆنون جوغرافی دورومونو اساس توتساق، ابن بطوطه ۴۴ اؤلکه‌نی زیارت ائتدی و توْپلام ۱۱۷٬۵۰۰ کیلومتر یوْل گئتدی.
ابن بطوطه هند، چین، مالدیو، ایران، افغانیستان، اوْرتا آسیا، بیزانس، ایسپانیا، بالکان‌لار و .... گزدیکدن سوْنرا، ۱۳۶۹ مغرب‌ده دونیادان گئتدی.
جایگزین=ابن بطوطه‌نین بیرینجی سفرده گئتدیگی مسیر|بندانگشتی|ابن بطوطه‌نین بیرینجی سفرده گئتدیگی مسیر
فیلیپ آلن بنت
فیلیپ آلن بنت (اینگیلیسجه: Philip Allen Bennett) آمریکالی سیاستچی ، جومهوری حزبینین عوضوو و میزوری ایالتین سناتور ایدی. ۱۸۸۱ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب و ۱۹۴۲ میلادی ایلینده حیاتین دَییشدی.
قایناقلار
بؤلمه:۱۸۸۱-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار بؤلمه:۱۹۴۲-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر بؤلمه:بوفالو، میزوری دوغوملولار بؤلمه:۲۰. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
۱۷۸۴-جو ایلده ایرلند
بۇ مقاله ۱۷۸۴-جو ایلینده ایرلنده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
فرنس‌واروش فوتبال کولوبو
فرنس‌واروش فوتبال کولوبو (اینگیلیسی‌جه: Ferencvárosi TC) بیر فوتبال کولوبودور. NB I دَسته‌سینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۲۲٬۰۰۰ نفرلیک قروباما ارینا ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ferencvárosi TC»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ‏۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
اریک سامسون
اریک سامسون (Eric Sams) یازیچی - ۳ مئی ۱۹۲۶ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۸  ایل عومر ائله‌ییب و ۱۳ سپتامبر ۲۰۰۴ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
قایناق‌لار
اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Eric Sams»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتی‌لار
بؤلمه:یازیچیلار
۱۴۰۵-جی ایلده فرانسه
بۇ مقاله ۱۴۰۵-جی ایلینده فرانسه‌ده اؤنملی باش وئرن حادیثه‌لر، دوْغوملار و اؤلوملر باخیر.
خالار (هیندوستان)
خالار (هیندوستان) (اینگیلیسجه:Khallar) هیندوستان اؤلکه‌سینین مهاراشترا ایالتینده بیر کند دیر. دنیز سوُلاری سَویه‌سیندن ۲۹۴ متر یۇکسک‏لیکده یئر آلیب. بۇ کنده مراتی دیلی دانیشیلیر.
ستارا ویش (پودکارپاتسکیه)
ستارا ویش (پودکارپاتسکیه) (لهیستانجا: Stara Wieś, Podkarpackie Voivodeship) لهیستان‌دا بیر یاشاییش منطقه‌سی‌دیر و پودکارپاتسکیه اوستانینده یئرلشیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 3500 نفر ایمیش.
بیرده باخ
لهیستان شهرلرین لیستی