توروک_کی
عالیم‌لرین قناعتینه گؤره، توروک " تورک " سؤزونون ایلکین یازیلیش فورماسی¬دیر. بابل و آکاد یازی متن-لرینده آدی چکیلن توروک ترمینی نئجه و هارادان یارانمیش¬دیر؟ نییه محض توروک؟ " تورک " ائتنونیمی نی الک- ولک ائده رک اونون معنا چالارینی تاپماغا چالیشان تدقیقات¬چیلار ندن سه بو سؤزدن داها قدیم اولان توروک فورماسی¬نین اوستوندن سکوت لا کئچیرلر. ل. مینکاچی: " تورک " " یارادیلیش"، " انسان" دئمک¬دیر. و. تومسون: " تورک " سؤزونون معناسی " گوج، قوّه "¬دیر. و. بارتولد: " تورک سؤزو ائتنوقرافیک دئییل، سیاسی معنا داشییر. " تورک " " تورو" ( قانون، عادت، تؤره) سؤزوندن عمله گلیب و خالق¬لارین قانون اساسیندا بیرلشمه سی آنلامینی وئریر. ن. مارّ: " تورک" سؤزو" تارخان سؤزوندن یارانیب، بو دا " اللهی قوّه یه برابر"، سئچیلمیش " آنلامیندادیر. آ. بئرن اشتین : بوتون طایفا بیرلیک‌لری بیر یئرده " تورک " آدلانیردی. آذربایجان تورکولوقو ف. زینالوو " تورک" سؤزونون قبیله باشچیسی¬نین آدی ایله باغلی اولدوغونو بیلدیریر. عالیمه گؤره، " تورک" ائتنونیمی قدرت¬لی، قوّت‌لی، هم ده یورومک معناسیندادیر. جواد هیّت : " تورک " سؤزو گوج، قدرت بیلدیرمک‌له، هم ده مرحمت‌لی، انتظام‌لی اولماق آنلامینا گلیر". جواد هیّت یازیر کی، " تورک " سؤزو گؤگ تورک دؤلتینی قوران ( 552- جی ایل) و اداره ائدن آشینا قبیله سی¬نین آدی اولوب و سونرادان بوتون ملّته شامیل ائدیلیب. بسیم آتالایا گؤره، " تورک " سؤزو " هر شئیین اورتاسی " دئمک¬دیر، یعنی گنج، ایگید و دلی قانلی. فاروک سومئر ادعا ائدیر کی، " تورک " هم گوج، قوّت، هم ده دوغماق، تؤره مک، دونیا یا گلمک آنلامیندادیر. او، وامبری نین " تورک " سؤزونون " توروک "، " ائتنو نیمین دن ایرلی گلدیگی باره ده فرضیه سینی دستک‌له ییر. تورک تدقیقاتچی سی آدیله آیدین " تورکون منشایی " آدلی مقاله سینده گؤستریر کی، عرب الفباسی ایله شکیلده یازیلان " تورک " سؤزونون دؤرد جور اوخوماق ممکن دور : تورک، توروک، تورک، تؤرک. آلتای ممد دوو " تورک " و " توروک" سؤزلری¬نین یارانماسی ایله باغلی اؤز احتمالینی ایرلی سورور. او یازیر کی، میلاد دان قاباق. 14 –جو عصرده اورمیه گؤلو هنده ورینده " توروک آدلی خالق مسکون لاشمیشدی. بو کؤچری طایفا اوتوراق حیاتا کئچیردیگی اۆچون اونا کناردان " تور"‌لار. یاخود " توروک"‌لار آدینی وئرمیشدیلر. " تور" ایسه قدیم تورک دیلینده " دورماق "، یعنی بیر یئرده دایانیب اوتورماق آنلامینی وئریر. ایندی ده پروبلم له باغلی بیزیم تاریخ درسلیک لریمیزه نظر سالاق. 1996- جی ایلده نشر اولونموش " آذربایجان تاریخی " کیتابین دا یازیلیر: " سون آسّور قایناق‌لاریندا " توروک کی" طایفا آدی هله آکاد‌لی ساقونون (2400 ایل میلاد دان قاباق ) دؤلتی¬نین حدود‌لاری تصویر ائدیلرکن چکیلمیشدی. بو قایناق‌لاردان آیدین اولور کی، توروکی طایفا بیرلیگی تاریخ صحنه سینه کوتی‌لر و لولّو‌لارلا عئینی واخت دا چیخیب". بئله چیخیر کی، "توروک" تلفّوظو قایناق‌لاردان هم ده " توروکی" شکلینده ایشله نیلمیشدیر. بس اوندا " توروکی" سؤزو نئجه و هارادان یارانمیشدیر؟ ف. آغاسی اوغلو " آذر خالقی" کیتابیندا ( باکی، 2005- جی ایل، صحفه. 40) یازیر: "تورک سؤزونون قدیم فورماسی توروک شکلینده¬دیر و آسّورجا اولان متن¬لرده ده همین فُرما عکس اولونموشدور. لاکین آسّور دیلی کونتکس تینده تورک آدینین فونتیک اوخونوشو تو. اوخویورلار". عالیمین فیکرینجه، بو آدین قوشا صامیت له اوخونوشو آلمان عالیمی ک. ریئم اشنای دئرین "آکاد دیلی" درسلیگینده ده (1975) تکرار ائدیلمیشدیر: توروکّوتوم.(Turukkutum) نه یه گؤره میلاد دان قاباق 1800- جو ایلده عایید بابیل متنین ده ده توروک دئییل، توروکّی(Turukki) یازیلیش فورماسیندان استفاده ائدیلمیشدیر؟ ف. آغاسی اوغلونون تفسیر وئردیگی : دقّت له فیکیر وئرسک، توروک سؤزونده اوروک شهر آدی در حال سئچیلیر. یعنی بو سؤز T و اوروک فونتیک سس‌لریندن عبارت¬دیر و TURUK ترمینی¬نین Uruk شهری سومئرین ان قدیم مدنیّت مرکزلریندن بیری اولان