cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Corc Marşall
Dövlət katibi və Nobel Sülh Mükafatı
thumb|left|Corc Marşallın 1982-ci ildə müharibədən sonrakı dövrdə Avropa üçün etdiklərinin şərəfə verilmiş medal 1947-ci ilin əvvəlində Marşallın ABŞ-yə qayıtmasından sonra Trumen Marşallın dövlət katibi təyin edildi. Dövlət Departamentinin Avropanı yenidən qurmaq iddialı planlarının sözçüsü oldu. 5 iyun 1947-ci ildə Harvard Universitetində bir nitqində, o Amerikanın təklifini qeyd etdi. Rəsmi olaraq bilinən Avropa Bərpa Proqramı,Marşal planı olaraq tanındı. Klark Klifford Trumenə planın Trumen planı adlandırılmasını təklif etmişdi, lakin Trumen dərhal bu fikri rədd etdi və bunun Marşal planı adlandırılmasını israr etdi. Marşal planı Amerikanın köməkliyi ilə Avropanın sürətli bir şəkildə yenidən qurulmasına və modernləşdirilməsinə kömək edəcəkdi. Sovet İttifaqı iştirak edəcək Peyk dövlətləri qadağan etdi.
Reputasiyası və irsi
Nasist Alman hökumətinin 1945-ci ilin mayında təslim olmasının ardından ABŞ müharibə katibi Henri L. Stimson, Marşalla ordu heyəti üzvlərinin bir toplaşması qarşısında çıxış edərk:"Ömrüm boyu çox sayda əsgər görmüşəm və sən, ser, mənim indiyə qədər tanıdığım ən yaxşı əsgərsən".
Ailəsi
15 oktyabr 1930-cu ildə Marşall Ketrin Boys Tappə ilə evləndi (8 oktyabr 1882–18 dekabr 1978); Ketrin Tapə, Baltimor vəkili Klifton Stivenson Broundan üç uşağı vardı, 1928-ci ildə onun narazı bir müştərisi tərəfindən öldürülmüşdür. Marşallın ikinci xanımı Amerika Dramatik Sənətlər Akademiyasının məzunu idi; daha sonra Komedi Fransezdə təhsil aldı və Frank Bensonun İngilis Şekspir Şirkəti ilə tanış oldu. 1946-cı ildə birlikdə bir xatirə əsərini Bir Ordu həyat yoldaşının illikləri ni yazdılar. Marşalın ögey oğlanlarından biri Allen Tapər Broun, 29 may 1944-cü ildə İtaliyada alman snayperi tərəfindən öldürülən Ordu leytenantı idi. Digər ögey oğlu mayor Klifton Stivenson Broun (1914–1952) idi. Aktrisa Kitti Vinnin anası olan ögey qızı Molli Broun Vinn, General Marşallın köməkçisi olmuş ABŞ Ordusu mayoru Ceyms Xulias Vinn ilə evləndi.
Roma Respublikası konstitusiyası
Qədim respublikanın suverenliyinin mənbəyi Populus Quiritium Romanus — "Roma xalqı" olmuş olur. Roma xalqı yığıncaq keçirərək qanunlar qəbul edir və icraçı magistratları seçirdilər. Magistraturaya seçilmə avtomatik olaraq ömürlük (qovulma halından başqa) senat üzvülüyünü təmin etmiş olurdu. Senat Romada gündəlik məsələlərlə məğqul olur o cümlədən məhkəməyə sədrlik edirdi. Magistratlar qanunlara riayət olunmasına nəzarət edirdilər və onların səlahiyyətləri senat və xalq yığıncaqlarından artıq idi.
Xətib Təbrizi
Həyatı
Əbül-Əla əl-Məərri ərəb ədəbiyyatının ən məşhur simalarından biri, ərəb dilçiliyi və filologiyasının nəhəng bilicisi idi. Sonralar Xətib Təbrizi onun haqqında deyəcəkdi ki," ərəblərin dilində Əbü-l-Əlaya məlum olmayan bircə söz də yoxdur. Bu sözlər ona məxsusdur: "Bəşər cinsi iki qismə bölünür: bir qismində ağıl var, din yoxdur, o biri qismində din var, ağıl yoxdur." Alimin gözləri kor olsa da, o, fenomenal yaddaş sahibi idi. Xətib Təbrizi onun iri mətnləri yadda saxlamaq bacarığından bəhs edərkən belə bir hekayə danışır: "Nümanda (şəhər adı), Məərrə məscidində mən onun qarşısında oturub, ona (Əbül-Əlaya) kitab oxuyurdum. O (Xətib Təbrizi) dedi: "Mən iki il onun yanında qaldım. Bu müddət ərzində öz vətənimdən heç kəsi görməmişdim. Birdən namaz qılmaq üçün içəri girənlərin arasında bir qonşumu gördüm. Sevincdən halım dəyişdi. Əbül-Əla soruşdu: "Sənə nə oldu?" Mən dedim ki, iki ildir öz ölkəmdən heç kimlə rastlaşmamışam. İndi bir qonşumu gördüm. O dedi: "Get bir az onunla söhbət elə." Mən soruşdum: "Bəlkə dərsimi bitirim, sonra?" O dedi: "Dur, mən səni gözləyərəm." Mən ayağa qalxıb, qonşumla görüşdüm, onunla Azərbaycan türkcəsində xeyli söhbət etdim. Sonra yerimə döndüm. Əbüləla soruşdu: "Siz hansı dildə danışırdınız?" Mən cavab verdim ki, biz Azərbaycan əhalisinin dilində danışırdıq. O dedi: "Mən (bu) dili bilmirəm. Ancaq sizin bütün danışdıqlarınızı təkrar edə bilərəm." Sonra o, bizim söhbətimizi sözbəsöz təkrar etdi. Qonşum təəccüblə söylədi: "O, anlamadığı şeyləri necə əzbərləyib?"
Yaradıcılığı
Xətib Təbrizinin yaradıcılığında əsas fəaliyyət sahəsi ədəbiyyatşünaslıq idi. Bu mövzuya iyirmiyə yaxın risalə həsr etmişdi. Bundan başqa Xətib Təbrizi Qurana dördcildlik şərhlərin, ədəbi əsərlərin və leksikoqrafiyaya, qrammatikaya, habelə ərəb poetika nəzəriyyəsinə dair bir sıra risalələrin müəllifidir. Məhəmmədəli Tərbiyət onun ərəb ədəbiyatına həsr olunan əsərlərinin əhəmiyyətini qiymətləndirərək, Xətib Təbrizini ərəb dilinin "anası" adlandırır. Professor M. Mahmudov alimin əsərlərini məzmununa görə dörd qismə bölməyi lazım bilir: poetik əsərlərə şərhlər, dilçilik risalələri, ilahiyyata dair tədqiqlər və poetik problemlərə həsr olunanlar.
Şərhçilik fəaliyyəti
Banət-Suad qəsidəsinin şərhi(Suat məni təkr etdi): Burdə qəsidəsi də adlanır. Müəllifi:Kəb-ibn Züheyr Qəsidənin hissələri:
Məqsurənin şərhi: Müəllifi:Əbu Bəkr Məhəmməd ibn Düreyd Kraçkovski Düreydi ərəb filologiyası səmasında parlayan ulduz adlandırır. Onu alimlərin içərisində ən böyük şair, şairlərin içərisində ən böyük alim adlandırır. Bu Xorasanda Vali Abdullah ibn Məhəmmədə yazılıb. Qəsidə müxtəlif cəhətdən maraq doğurur: Poeziya, İlahiyyat, Dilçilik, Etnoqrafiya.
Rada Nəsibova
Həyatı
Rada Nəsibova 29 oktyabr 1982-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 2001-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin kulturologiya fakültəsinə daxil olmuş, 2005-ci ildə oranı prodüserlik ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
Baş (ölçü vahidi)
Ümumi məlumat
Baş sözündən xalq arasında axar suyun miqdarını ölçmək üçün də istifadə olunmuşdur. Suvarma işlərində işlədilən suyun miqdarı başla ölçülmüşdür. Bir baş suya bellik deyilir. Görünür, bu bir bel ağzı dərinlikdə qazılmış arxı dolduran suya bərabərdir. Mətbəxdə işlənən soğanı da çox vaxt başla sayırlar. Bir baş soğan, üç baş soğan və s.
Mənbə
'''Azərbaycan etnoqrafiyası, Bakı-2007, “Şərq-Qərb” nəşriyyatı. Üç cilddə. III cild. səh. 462. ISBN 978-9952-34-152-2
Rahib Qədimov
Həyatı
Rahib Əliabbas oğlu Qədimov 1920-ci ildə anadan olmuşdur. Balaxanıdakı məktəbdə orta təhsil aldıqdan sonra Əzim Əzimzadə adına rəssamlıq məktəbinə daxil olmuşdur. Rəssamlıq məktəbini bitirdikdən sonra ordu sıralarına çağırılmış və Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı olmuşdur.
Biləv nekropolu
Biləv qəbiristanlığı — Ordubad rayonunun Biləv kəndindən şərqdə arxeoloji abidə.
Buyan adası (Krasnoyarsk diyarı)
Buyan adası — Şimal Torpağı arxipelaqı ərazisinə daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.
Mikania pycnadenia
Mikania pycnadenia Mikania pycnadenia Mikania pycnadenia
Meşəlik əməköməcisi
Xalq təbabətində istifadəsi
thumb|left|170px Qurudulmuş əməköməcinin çiçəklərindən sulu dəmləmə hazırlayıb sinəyumşaldıcı öskürək dərmanı kimi tənəffüs yollarının iltihabını aradan qaldırmaq, mədə-bağırsaq xəstəliklərində mədənin selikli qişasını yumşaltmaq və köpmənin qarşısını almaq üçün işlədirlər.
Aleksandra Zrajevskaya
Aleksandra Vasilyevna Zrajevskaya (, 10 may 1805 – 3 noyabr 1867) — rus yazıçısı.
Georgi Çelpanov
Həyatı
G.İ.Çelpanov 1887-ci ildə Novorossiysk Universitetinin tarix-filologiya fakültəsini bitirib. 1897-ci ildə o, Almaniyada Vundtun laboratoriyasında təcrübə keçir. 1907-ci ildə o, Moskvaya köçür və Moskva Universitetində fəlsəfə kafedrasına rəhbərlik edir.
Psixologiya İnstitutu formal olaraq 1912-ci ildə yaradılsa da, faktiki olaraq 1914-cü ildən fəaliyyətə başlamışdır. 1923-cü ildə onu nəinki universitetdən, hətta rəhbərlik etdiyi Psixologiya İnstitutundan işdən qovurlar.
İftixar Abbasov
Həyatı
İ.Abbasov Rusiya Dizaynerlər İttifaqının, Rusiya Akustika Cəmiyyətinin, Hindistan Riyaziyyat Cəmiyyətinin (IMS) üzvüdür. Onun bioqrafik məlumatları “Uçyonıye Rossii” (Rossiyskaya akademiya yestestvoznaniya) kitabına, “Marquis Who's Who in the World” (ABŞ), “Who's Who v Rossii” (İsveçrə) beynəlxalq bioqrafik məlumat kitabçalarına daxil edilib.
Nargilə Qəribova
Həyatı
Nargilə Qəribova 1977-ci ildə anadan olmuşdur. Əvvəlcə ixtisasca rəqqasə olmaq istəsə də, orta ixtisas diplomu olmadığı üçün İncəsənət İnstitutunda aktyorluq fakültəsinə qəbul olunmuşdur. Nargilə Qəribova 2001-ci ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Dram və kino aktyoru" fakültəsini bitirmişdir. 1999-cu ildən o, Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının nəzdində fəaliyyət göstərən Pantomima teatr-studiyasında çalışmışdır. Həmin Teatr-studiya 2000-ci ildə Dövlət statusu aldıqda N. Qəribova teatrın aktrisası kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Dayan Kryuqer
Həyatı
Dayan Kryuqer 15 iyul 1976-cı ildə Aşağı Saksoniyada yerləşən Hildeshaym şəhəri yaxınlığındakı Algermissen adlı kiçik alman qəsəbəsində dünyaya gəlib. Atası Hans-Haynrix Haydkryuqer kompüter mütəxəssisi, anası Mariya Tereza Haydkryuqer isə adi bank işçisi idi. Dayanın Ştefan adında özündən kiçik qardaşı da var. O, uşaqlıqdan baletlə məşğul olmaq arzusunda idi və artıq 2 yaşından rəqs etməyə başlamışdı. Balet məktəbinə gedən Dayan 1987-ci ildə təhsilini davam etdirməsi üçün London Kral Balet Məktəbinə göndərilmişdi. Artıq iki ildən sonra dördüncü dərəcə alan Dayan dizindən aldığı zədəyə görə peşəkar balerina olmaq arzusunu unutmalı oldu. 1989-cu ildə Dayan Almaniyaya qayıtdı və elə həmin il onun valideynləri boşandılar. Anası uşaqlarına tək baxmalı oldu. Dayan dərslərin arasında poçt daşımaqla və pitseriyada çalışmaqla anasına yardım edirdi. Aktrisa uzun illərdir ki, atası ilə danışmır və onu bağışlaması üçün dəfələrlə üzr diləyən atasını rədd edir.
Roald Hofman
Həyatı
Amerika kimyaçısı Roald Hofman 1937-ci ilin iyulun 18-də Zloçevdə (Polşa) anadan olub. 1958-ci ildə Kolumbiya universitetini bitirib. 1965-ci ilə qədər Harvard universitetində (1960-1961-ci illərdə Moskva Dövlət Universitetində təcrübə keçib) işləyib. 1965-ci ildən Kornell universitetində (1968-ci ildən professor) işləyib. Əsas tədqiqatları kimyəvi kinetikaya və kimyəvi reaksiyaların mexanizminin öyrənilməsinə həsr olunub. 1964-cü ildə mürəkkəb üzvi molekulların konformasiyasını və molekulyar orbitalların quruluşunu öyrənərkən -elektronları sisteminin analizini və hesablamalarını həyata keçirmişdir; reaksiyaların hipotetik aralıq məhsullarının enerjisini hesablamışdır (o cümlədən karbokationun) ki, bu da aktivləşmə enerjisini qiymətləndirməyə və aktivləşmiş kompleksin daha əlverişli konfiqurasiyası haqqında nəticə çıxarmağa imkan vermişdir. 1965-ci ildə R.B. Vudvord ilə birlikdə razılaşdırılmış reaksiyalar üçün orbital simmetriyasının saxlanması qaydasını təklif etmişdir. (Vudvord-Hofman qaydası). 1965-1969-cu illərdə bu qaydanın siklin qapanması ilə gedən monomolekulyar reaksiyalara, siklobirləşmə bimolekulyar reaksiyalarına, - əlaqələnmiş qrupların yerdəyişməsinin siqmatrop reaksiyalarına iki τ-əlaqənin sinxron əmələ gəlməsi və ya qırılması reaksiyalarına tətbiq olunması mümkünlüyünü öyrənmişdir. 1970-ci ildə kimyəvi çevrilmələr yolunda energetik sədlərin fiziki mahiyyətini müəyyən etmişdir. 1978-1980-ci illərdə keçid metallarının karbonil, aromatik, olefin və asetilen liqandları ilə mono və birnüvəli komplekslərinin stereokimyası sahəsində tədqiqatları inkişaf etdirmişdir.
Zubin Mehta
Bioqrafiyası
Mehta Hindistanın kübar parsilər ailəsində dünyaya gəlmişdir. Atası Meli Mehta musiqiçi — skripkaçı və dirijor olmuşdur. Zubin Mehta həkim olmağı arzulasa da sonradan fikirini dəyişərək Vyana konservatoriyasına daxil olur. Burada o, Hans Svarovskidən dirijorluq dərsini alır. Sonra təhsilini İtaliyada Siena şəhərindəki Kiciana musiqi akademiyasında təhsilini davam etdirir. Burada o, Daniel Barenboym ilə dostlaşır. Bu dostluq onu çəkib İsrailə aparır. 1958 ci ildə Mehta Liverpul filarmoniyasından dirijor assistentliyinə dəvət alır. Artıq 1960–1967 ci illərdə Monreal simfonik orkestrinə rəhbərlik edir. 1962–1978 ci illərdə Los Anceles filarmonik orkestrinə, 1978–1991 ci illərdə Nyu york filarmonik orkestrinə rəhbərlik edir. 1969 cu ildə Mehta İsrail filarmonik orkestrinə musiqi məsləhətçisi kimi dəvət alır, 1977 ci ildən isə ona tam rəhbərlik edir. Bu kollektivdə onun uğurları o qədər böyük olur ki, orkestrin ömürlük rəhbəri elan edilir. Yanaşı olaraq Mehta Bavariya dövlət operasına rəhbərlik edir.
Dəb
Dəb tarixi
Hal-hazırda qəbulolunmuş dörd əsas dəb paytaxtı Paris, Milan, Nyu-York və London şəhərləri sayılır. Bu şəhərlərdə dünya dəbinə ciddi təsir göstərən ən böyük dəb şirkətlərinin qərargahları yerləşir. Dəb həftələri adları çəkilən şəhərlərdə keçirilir, harada ki məşhur dizaynerlər öz yeni dəb kolleksiyalarını tamaşaçi auditoriyalarına nümayiş etdirirlər. Koko Şanel və İv Sen-Loran kimi tanınmış dizaynerlərin uğurları Parisi hələ də dəbin mərkəzi statusuna layiq görməyə imkan verir.
Geyim
thumb|Azərbaycan Milli geyimləri Geyim dəbi — nisbətən qısa vaxt ərzində geyim forma və nümunələrin dəyişkənliyi sayılır. "Dəbli güyinmiş" ifadəsi (Fr à la mode) XVII əsrdən bu günədək istifadə olunur. Məhz o zamandan Fransız geyim dəbi btün avropa ölkələrinə nümunə olur. İncəsənət nöqteyi nəzərindən, bir obraz yaratmaq üçün müxtəlif elementləri (saç üslubu, geyim materialları, stil, rəng, aksesuarlar) özündə birləşdirdiyi üçün, Dəb konseptual sənətə daha yaxındır.
Mikania itambana
Mikania itambana Mikania itambana Mikania itambana
Vidadi küçəsi (Bakı)
Tarixi
Vidadi küçəsində avtomobillər demək olar ki, hərəkət etməməyib, yeri akasiya ağaclarının çiçəklərinin qar dənəcikləri örtüb. Bu küçəyə daxil olan zaman həmişə ikimərtəbəli evlərin arasında isti yeni çörək ətrinə qarışmış göyərti qoxusu duyulub.
Sendi qasırğası
200px|thumb|Kosmosdan qasırğanın görünüşü|right Sendi qasırğası - Atlantik okeanında yaranmış və indiyə qədər qeydə alınmış ən güclü qasırğa. Yamayka, Haiti, Kuba, Dominikan Respublikası, Baham adaları, Kanada və ABŞ-də Sendi qasırğası nəticəsində ciddi dağıntılar yaranmışdır. 2012-ci ilin oktyabr ayında Karib hövzəsində başlanan qasırğa, oktyabrın sonlarına doğru daha da şiddətlənmişdir. Hal-hazırda qasırğa ABŞ sahillərinə çatmışdır. Sendi qasırğası nəticəsində onlarla insan həlak olmuşdur, ümumi dəymiş ziyanın 50 milyard dolları keçəcəyi ehtimal olunur.
Mikania pyramidata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qoşavəng monastırı
Məbədin yerləşdiyi ərazilər qədimdən türk-oğuz boylarının ana yurdu olmuş və bura ilk ermənilər XIX əsrin əvvəllərində İran və Türkiyədən köç etmişlər.
Geqard monastırı
Kompleks
Monastır həyətin perimetri boyunca yerləşən bir və ikimərtəbəli xidməti otaqlar, tikildiyi dövrdən bu yana düz iki dəfə yenidən qurulmuşdular (ilk dəfə XVII əsrdə, daha sonra isə 1968—1971-ci illərdə). Məlumdur ki, rahiblərdən əksəriyyəti qala divarlarının hüdudları kənarında yerləşən qayanın içində yaradılmış həmin bu hücrələrdə yaşayırdı.
Yuxarı jamatun
Yuxarı jamatuna aparan dəhlizin cənub hissəsində çoxsaylı xaçlar cızılıb. Bütöv daşın içərisində oyulmuş sütunlar, trazpesiya çərçivənin içərisinə uyğunlaşdırılmış, planda kvadrat şəklində olan və daha kiçik ölçülərə malik yarımdairəvi tağları saxlayırlar. Onlar sferik (kürəvi) günbəzin əsasını təşkil edirlər. Günbəzin zirvəsindən otağa işıq daxil olur; otağın sağ küncündə yaradılmış dəlikdən isə, türbənin aşağı mərtəbəsini görmək imkanl yaradılır.
Bazel II
Bazel 2" üç əsas mövzunu əhatə edir
2) Nəzarət və Tənzimləmə Standartları
b) Daxili Reytinq Yanaşması (IRB Approach)
Plasebo effekti
Aşkar olunmuşdur ki, plasebonun müsbət təsirinin gözlənilməsi kimyəvi mexanizm yaradır: beynimiz endorfin (ağrını yatıran və sakitləşdirici effekt daşıyan təbii birləşmə) istehsal etməyə başlayır.
Mirzə Məsud xan Gərmərudi
Həyatı
Mirzə Məsud Mirzə Əbdürrəhim oğlu Sərab vilayətinin Gərmərud mahalının İşıqlı kəndində anadan olmuşdur. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Qacarlar dövlətinin tanınmış şəxsiyyətlərindəndir.
Rahib Abbasov
Həyatı
Hərbi xidmətin bu dövründə müxtəlif kimyəvi və fiziki amillərin insana təsiri zamanı mədəaltı vəzinin xarici sekretor fəaliyyətinin funksional vəziyyətini öyrənib. R.Abbasov dünyada ilk dəfə sübut edib ki, mədəaltı vəzinin xarici sekretor fəaliyyətinin vəziyyəti ekstremal təsirlərdən sonra uzun müddət orqanizmin ümumi reaksiyasının indikatorudur.
Hazırda R.Abbasov “Poema zdorovya” ailə klinikasının kliniki rəhbəri və Elmi-Tədqiqat Sənaye və Dəniz Təbabəti İnstitutunun peşə patologiyası mərkəzinin tibbiekspert komissiyasının sədridir.
Xruşşov
Tarixi
Daha sonra Moskvada iki beton zavodu yaradıldı. (Presnenski, 1953; Xoroşevski, 1954) O dövrdə tikinti meydançalarında eksperimental layihələr yığılırdı və nəticədə yığma beton örtüklər daha yaxşı hesab olunurdu. İn situ və ya fərdi aşağı mərtəbəli binaların təşviqi kimi digər imkanlardan imtina edildi. thumb|250px|[[SSRİ-də ilk böyük panelli çərçivəsiz ev. 1950-ci il Maqnitoqorsk, 32 Karl Marx prospekti.]]
Fersman adası
Fersman adası — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.
Təsviri
Ada uzunsov formaya malikdir. Uzunluğu 1.7 km, eni isə 800 metrdir. Yayda buzdan azad olur. Adada yerləşən maksimal hündürlük 46 metrdir. Digər əraziləri daşlı sahələrlə örtülüdür. Ada SSRİ geokimyaçısı Aleksadr Fresmanın şərəfinə adlandırılmışdır ..
Çapayev və boşluq (roman)
Süjeti
Parıldayan və dəbdə olan nə varsa, hamısını qarışdıraq, bir az absurdizm əlavə edək, bir az tarixi və dini rəvayətlər də və lazımi tempraturda bişirək. Pelevinə xas bir xüsusiyyət var ki, əslində bir yazıçı kimi onu müəyyən qədər geri salır. Belə ki, onun yazdıqlarını müəyyən bir oxucu kütləsi başa düşür. Çünki yazdıqlarında kifayət qədər elə məqamlar var ki, onu başa düşmək üçün gərək bəzi şeyləri əvvəlcədən biləsən. Əslində bu normaldır. Bir digər xüsusiyyət isə: o, sizə elə təsir edə bilər ki, onun kitabında oxuduğunuz nə isə haqqında aylarca düşünə bilərsiz. Şəxsən mən Pelevinin yazdıqlarını unuda bilmirəm. Bu romanı oxuduqdan sonra Pelevini digər romanlarının məhz bu romandan ayrılma ideyalar əsasında yazıldığını da demək olar. İndiki ana aid olmayan şeylərlə başınızı yormayın. Haqqında danışdığınız o gələcəyə hər şeydən əvvəl gedib çatmaq lazımdır. Ola bilər ki, elə bir gələcəyə düşəsiz ki, orda heç bir Furmanov olmasın. Ola da ilər ki, elə..
Azıx (Xocavənd)
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Qaldan-Boşoqtu
Həyatı
Dalay Lamanın istəyi üzərinə Xalxa üzərinə 1695-ci ildə səfərə çıxan Qaldan, Çing orduları ilə savaşmış, 1696-cı ilin  may ayında Zuun Mod savaşında böyük bir itki verərək geri çəkilmək məcburiyyətində qalmışdır. İqtisadi və siyasi baxımdan yaxşıca zəifləyən Qaldan Boşoqtu xan içərisinə düşdüyü bu durum nəticəsində xəstələnmiş və 13 mart 1697-ci ildə ölmüşdür.
Qeddes adası
Qeddes adası — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.
Bohot nunatakı
Nunatak şimali Bolqarıstanda yerləşən Bohot şəhərinin adını daşıyır.
Letisiya
Əhalisi
Sakinlərinin bir çoxu yerli, ancaq müxtəlif qruplarda xalqlarada rast gəlmək mümkündür. Ən çox diqqət çəkənlər arasında: Şəhərin yerli əhalisinin əksəriyyətinə sahib olmasına baxmayaraq, Letisiya əhalisi iş, biznes və ya turizm üçün imkanlar axtaran Kolumbiyanın daxili əhalisinə də sahibdir.
Paris orta əsrlərdə
Qalliya-Roma Parisinin mirası
thumb|right|250px| Parisin Truşet və Hoyau tərəfindən tərtib edilmiş planı, miqyas 1:4,500 (94 x 120 sm). Zeefeld (Sürix) orijinal xəritənin 1980-ci il faksimilesini nəşr etmişdir və həmçinin bu, "plan de Bâle" (Bazel planı) adı ilə də tanınır. Butye tarix kimi 1553-cü ili göstərmiş və miqyasının 1:7,000 olduğunu bildirmişdir. II əsrdə Lütesiya adlanan qəsəbə iki hissədən ibarət idi. Senanın sahili Yuxarı Lütesiya adlanırdı və burada əsasən romalılar yaşayırdı. Site adasında yerləşən Aşağı Lütesiyada isə balıqçılıq və ticarətlə məşğul olan qall tayfası, yəni parizilər yaşayırdılar. I əsrdə romalıların istehkam kompleksi inşa olunduqdan sonra isə, Aşağı Lütesiyanı tədricən "Civitas Parisiorum", yəni latıncadan tərcümədə "Parizilərin şəhəri" adlandırmağa başladılar. Site adasından əhəmiyyətli hərbi yollar keçdiyindən, Senanın sahillərinə doğru taxta körpülər salınmışdır. Bu, tədricən qəsəbənin çayın sol, yəni daha hündür sahilinə doğru genişlənməsinə imkan yaratdı. Pariziorum III əsrdə artıq tipik Roma şəhərindən birisinə çevrildi və burada həmin dövrün memarlığını əks edən müxtəlif tikililər — saraylar, tanınmış şəhər sakinlərinin zəngin evləri (yerli patrisilərin özəyini qayıqçılar gildiyasının üzvləri təşkil edirdi), məbədlər, termlər, akveduk və teatrlar inşa edilmişdir (o zamanlar qallar Site adasında, romalılar isə çayın sol sahildə məskunlaşmağı üstün tuturdular). Təxminən 275-ci ildə (başqa məlumatlara görə — 280-ci ildə) antik şəhər, xüsusilə də onun sol sahil hissəsi, alemanlar adlandırılan german tayfası tərəfindən dağıdılmışdır. IV əsrdə isə şəhərdə ümumi istifadədə Paris adı möhkəmlənmişdir.
Kapetinqlər dövrü
Kral II Filipp Avqustun yerli sakinlər tərəfindən mehribancasına "Parisin birinci kralı və Xlodviqdən sonra onun ikinci banisi" adlandırılan hakimiyyət dövrü (1180–1223-cü illər), şəhərin əsl çiçəklənmə dövrünə təsadüf edir və o, sadə ticarət qovşağından mühüm iqtisadi mərkəzə çevrilir. Sena çayının alt axını üzərində nəzarəti əldə edən kral II Filipp 1202–1204-cü illərdə Normandiya torpaqlarını fəth edir və bunun sayəsində kral mülkləri asanlıqla dənizə çıxışı əldə edirlər. Fransanın yeganə paytaxtı elan edilən Paris tez bir zamanda Orta əsrlərin intellektual mərkəzinə və Avropa kontinentinin ən zəngin ticarət şəhərlərindən birinə çevrilir. Kral II Filippin digər Fransa şəhərlərinə himayədarlıq etməsinə baxmayaraq (özünün bu cəsarətli addımını, o, şəhərlərin feodal təsirlərdən azad etmək istəyi ilə izah edirdi), doğma domenində o qısqanclıqla kral hakimiyyətinin birliyini qoruyaraq, kommunaların yaradılmasına müqavimət göstərirdi (şəhərdə onun maraqlarını əvvəlki kimi kral prevosu, şəhərin yüksək təbəqəsindən olan insanların maraqlarını isə ticarət prevosu müdafiə edirdi). Ancaq zəngin şəhər sakinləri də fərqli təsir vasitələrinə malik idilər, məhz onlar 1160-cı ildən müntəzəm şəkildə keçirilən ümumseçki zamanı prevo və dörd eşevenlərdən birini təyin edirdilər. Ümumi götürdükdə, "prevo" — məhkəmə, inzibati və maliyyə funksiyalarını yerinə yetirən şəhər məmuruna qoyulan ad idi..
VIII Lüdovik (1223–1226), IX Lüdovik (1226–1270), III Filipp (1270–1285) və IV Filippin (1285–1314) hakimiyyət illərində Paris inkişaf etməyə və çiçəklənməyə davam edirdi, bu isə təbii ki, əhalinin artmasına və yeni tikinti işlərinin aparılmasına imkan yaradırdı. Krallar özlərinin əsas və sərbəst vaxtlarını paytaxtda keçirir və müdafiə, qanun-qayda və Paris məhkəməsinin bütün incəliklərinə bələd olan prevoların vasitəsilə şəhərə rəhbərlik edirdilər (onun iqamətgahı Böyük Şatle hesab edilirdi). Tampl qəsrində Hesab həyəti və tampliyer ordeninin əsas iqamətgahı yerləşirdi. Şəhərdəki təhlükəsizlik kral və sənət patrullarının birgə səyləri ilə təmin edilirdi. XIII əsrin boyunca memarlar Jan de Şell və Pirr de Montröyün birgə əməyi sayəsində Paris Məryəm Ana kilsəsinin tikinti işləri sürətlə tamamlanır və qotik məbəd getdikcə daha da gəliz və özünəməxsus görünüşə malik qüllə, qalereya və portallarla böyüyürdü. IX Lüdovik isə Paris şəhərinə öz incə detalları ilə fərqlənən gözəl Sent-Şapel kapellasını bağışlayır (relikvari binası 1248-ci ildə təqdis olunmuşdur).
Valua dövrü
Mənəvi və dünyəvi feodallar şəhər sakinlərinin diktatına tabe olmağı arzu etmirdilər. Onların dəstəyini hiss edən dofin, Baş Ştatlar tərəfindən onun boynuna qoyulmuş məsləhətçilərin hamısını tutduqları vəzifələrdən kənarlaşdırır. Buna cavab olaraq (həmçinin prevo Perrenonun silahdaşı olmuş Markın qətlinə görə), 1358-ci ilin fevralında Marselin başçılığı ilə böyük insan kütləsi kral sarayında zorla daxil olur və Karlın gözü qarşısında onun yaxın ətrafından olan insanları – Şampan vilayətinin marşalı Jan de Konflanı və Normandiyalı marşal Klemonlu Roberi öldürürlər. Marsel ətrafa səpələnmiş meyitlərdən qorxu hissi keçirən kralın başına göy-qırmızı (bu rənglər Parisin rəmzləri sayılırdı) şaperon geyindirir və ona təhlükəsizliyi və öz himayədarlığını vəd edir. Martda dofin Parisdən qaçmağı bacarır, bundan sonra o, paytaxtı ərzaq blokadasına götürməyi əmr edir və buna paralel olaraq şəhərin mühasirəsinə hazırlanmağa başlayır. Marsel isə, öz növbəsində başqa şəhərlərdən dəstək axtarır və aktiv şəkildə muzdlu qoşunları yığmağa başlayırdı. 1358-ci ilin mayında Fransanın şimal-şərqində "Jaklar" və yaxud "Jakeriya" adlanan üsyan baş verdi (əvvəlcə o Parisdən şimalda yerləşən Bovezi ərazisini tuturdu, lakin tezliklə qəzəblənmiş kənd əhli İl-de-Frans, Pikardiya və Şampan-Ardenn ərazilərinə qədər yayılmağa müvəffəq olurlar). Üsyana Gilyom Kal başçılıq edirdi. Üsyan başlıca olaraq feodallara qarşı yönəlmişdi. Həlledici döyüş ərəfəsində zadəganlar "jaklarla" baraşıq bağlayıb, onların başçısını danışığa dəvət etdilər. Sadəlövh Kal zadəganların düşərgəsinə gəldi və tutulub qandallandı. Beləliklə də, başsız qalmış və hərbi işi bilməyən "jaklar" darmadağın edildilər.
Şəhərsalma və planlaşdırma
Yeni divar Sena çayının sahilində, hazırda Sen-Marten kanalının başlanğıcını götürdüyü (IV və XII Paris dairələrinin sərhəddi) yerdən başlayır, Sen-Deni yolu ilə (hazırda sonradan inşa edilmiş Sen-Deni darvazası yerləşir) qövsvari şəkildə davam edir, sonra isə yenidən Sena çayına doğru dönürdü. Bu bərkitmə sisteminin sonlarında iki nəhəng qəsr yerləşirdi (Bastiliya və Luvr). Luvr qəsrinin əks tərəfində yerləşən sahildə, daha doğrusu qraf de Nelə məxsus keçmiş iqamətgahın yanında məşhur Nel qülləsi inşa olunmuşdur (Mazarini kollecinin tikintisi üçün həmin qüllə XVII əsrdə dağıdılmışdır, hal-hazırda burada Fransa İnstitutunun binası yerləşir). Bir müddət sonra Parisdə başlanılan yeni tikinti bumu nəticəsində yarımhalqavari bərkidilmələr XVII əsrin başlanğıcında yenidən genişlənməyə məruz qalmış, ən böyük əhatənin qövsü boyunca davam etmiş və Sena çayının aşağı axarı boyunca uzadılmışdır. Köhnə divarlar və qalalar demək olar ki günümüzə qədər qorunub saxlanılmayıb, onların mövcudluğunu yalnız müasir şəhər tikmələri, həyətləri və zirzəmilərində insanlar tərəfindən unudulmuş fraqmentlər xatırladır (məsələn, Jarden-Sen-Pol sağ liman küçəsində və ya Kyujas sol sahil küçəsində yerləşən divar qalıqları, eləcə də orta əsr bərkidilmələrinin yerində çəkilmiş böyük bulvarların istiqamətləri).
Memarlıq
Orta əsrlər dövründə Paris şəhərinin ərazisində formalaşmış digər tikililər içərisinə aşağıdakılarının adlarını qeyd etmək olar: Sen-Jülyen-de-Povr, Sent-Etyenn-dü-Mon, Sen-Severen, Sen-Medar və Müqəddəs Arxangellər kilsələri, Klovis (və ya Xlodviq) qülləsi və Müqəddəs Jenevyeva abbatlığından qalmış və hal-hazırda IV Henrixin liseyinə daxil olan başqa binalar, hazırda fransız katolik akademiyası binasının yerləşdiyi bernardinlər kolleci və eyniadlı malikanə (V dairə), Sen-Jerve, Sen-Merri və Bilett kilsələri, Notr-Dam kafedralının kilsə səkiləri və arxeoliji sərdabələri, Otel-de-Sans (IV dairə), Sen-Marten-de-Şan və Sen-Nikolya-de-Şan kilsələri, Otel-de-Subiz, Otel-de-Klisson, keçmişdə tampliyer ordeninə məxsus Tampl qülləsinin tərkib hissəsi olmuş təhkimçilik qalasının fraqmentləri və Nikolya Flamelin yaşadığı mənzil (III dairənin ətrafları), hazırda Paris Dekart Universitetin tibb fakültəsi tərəfindən istifadə olunan kordelyerlər monastırının yemək otağı (VI dairə), Sen-Lö-Sen-Jill kilsəsi (I dairə), Sen-Pyer-de-Monmartr kilsəsi (XVIII dairə), daha öncələr Burqund hersoqlarının sarayının tərkib hissəsi olmuş Qorxmaz Jan qülləsi (II dairə).
Əhali
Orta əsrlər dövründə Parisdə yerli təqvimin və əziz tutulan müqəddəslərin spesifik xüsusiyyətlərini özündə əks etdirən xüsusi dialekt formalaşmışdır (məsələn, yerli sakinlər Yepifaniyanı — "Tifen", Veronikanı — "Venis", Müqəddəs Markı isə "Müqəddəs Maar" adlandırırdılar; bundan başqa, dindarların "Dəyənək" adlı yerli təlxək müqəddəsi də mövcud idi). Yerli söyüşlər tələffüz tərzinin tərkib hissəsi idi, ancaq təhqir və kafirliklər müxtəlif tənbeh, cərimə və hətta bədən cəzaları ilə cəzalandırılırdı. İnsanların məhkum edilməsinin ardınca damğa, rüsvayçılıq dirəyi və azadlığın məhdudlaşdırılması kimi müxtəlif sərt cəza tədbirləri həyata keçirilirdi. Təhqir edilmiş qadınlar öz şərəflərinin ictimaiyyət tərəfindən bərpa edilməsi üçün cavab söyüşü etməli və ya təhqir edən şəxsi yüksək cərimə ilə cəzalandırmalı idilər. Bundan başqa, ictimai yerlərdə razılıqsız geyimə (kapüşon, qayış və ya ətəyə) və ya qadının saçlarına toxunmaq, yaxud yad uşağın başını sığallamaq çox böyük tərbiyyəsizlik əlaməti hesab olunurdu.
Yəhudilər
612-ci ildə Vestqot kralı Sisebutun vətənindən qovulmuş bəzi ispan yəhudiləri Parisdə məskunlaşmışdılar. 614-cü ildə imzalanmış "Paris fərmanına" əsasən, yəhudilərə Frank krallığının ərazisində dövlət xidmətini aparmaq qadağan edilmişdir. Kral I Daqobert kilsənin razılığı ilə və bizans imperatoru I İraklinin məktublarının təsiri altında xaç suyuna salmanı qəbul etməyi arzu etməyən bütün yerli yəhudilərin ölkəni tərk etməli olduqları haqda bəhs edən xüsusi fərman dərc edir (həmçinin o, qonşu İspaniyadan qaçmış bütün yəhudi mühacirlərini həvəslə qovurdu). Beynəlxalq ticarət sahəsində yəhudilərin fəaliyyətini qiymətləndirən və onlara himayədarlıq edən Böyük Karlın hakimiyyət dövründə yəhudilərin kilsə tərəfindən təqibləri bir müddət dayandırılmış, Paris şəhərinə isə birləşdirilmiş Şimali İtaliya ərazilərindən yəhudi tacirləri məskunlaşmağa başlamışdır. Böyük Karl yəhudilərin ticarət müəssisələrini həvəsləndirirdi, onlara mülk almağa, gəmiçiliklə və sənətlərlə məşğul olmağa icazə verirdi. Onun oğlu Dindar I Lüdovik də həmçinin katolik ruhanilərinin hücumlarından yəhudiləri müdafiə etmək məqsədilə, yəhudilərin vətəndaş və ticarət hüquqlarının riayət edilməsinə nəzarət edən məmurlardan birisinə xüsusi olaraq "yəhudi başçısı" titulunu vermişdir.
1198-ci ildə kral II Filipp yəhudilərin yenidən Parisdə yaşamaları və ticarət etmələri üçün külli miqdarda vergiləri əldə edərək, onlara yenidən vətəndaşlıq hüququnu təqdim etmiş və doğma şəhərindən qovulmuş minlərcə ailəni geri qaytarmışdır (elə həmin dövrdə Yehuda ben İshak Fransa paytaxtı yəhudi yeşivasını təsis etmişdir). Kral domeninin yəhudiləri, ispan və provans yoldaşlarından fərqli olaraq dünyəvi elmlərə və fəlsəfəyə laqeydlik göstərir və bütün öz diqqətlərini Talmudun öyrənilməsində cəmləyirdilər. XIII əsrin başlanğıcında albiqoylara qarşı keçirilən repressiyalardan və orada təsis edilmiş inkvizisiyanın eyş-işrətindən yorulmuş bir çox yəhudi ailəsi bir müddət Parisdə gizlənməli olurlar, lakin IX Lüdovik onları paytaxtda təqib etməkdə davam edirdi. 1240-cı ilin iyununda Parisdə bir tərəfdən baş yəhudi yeşivasının başçısı İyehielin və xaç suyuna salınmış yəhudi Nikolay Doninin, eləcə də ən yüksək rütbəli həyətin, ruhanilərin və zadəganlığın birgə iştirakı ilə dörd ravvin arasında müzakirə baş vermişdir. Xristianlığı qəbul etmiş Nikolay Donin xaçpərəstlər üçün zərərverici və küfri Talmudun məzmunu haqqında papa IX Qriqoriyə ətraflı məlumat bildirmişdir. Ravvinlərin dəlillərinə baxmayaraq, Talmudun taleyi artıq qabaqcadan həll edilmişdir. 1242-ci ildə bütün Fransadan yığılmış və 24 arabaya yüklənmiş Talmud kitabları Parisin məşhur Qrev meydanında açıq şəkildə yandırılmışdır. Talmud kitablarının məhv edilməsi Fransada yəhudi elmini sarsıltdı, ravvin məktəblərinin sayının ixtisarına və tossafistlərin fəaliyyətinin sürətli sönməsinə gətirib çıxardı.
Təhsil və elm
XV əsrin ikinci yarısında Universitet və müəllimlərin bir qismi papa hakimiyyətindən ən böyük muxtariyyətin alınmasına nail oldular (XIII əsrin başlanğıcından etibarən, Paris Universiteti faktiki olaraq Fransanın kralı və ya Paris baş keşişi tərəfindən deyil, Papa və onun etibar etdiyi insanlar tərəfindən idarə olunurdu). Bundan sonra universitetdə tibb və yaxud hüquq fakültələri kimi biliklərin yeni sahələri (həmçinin mühəndislik işi, memarlıq, coğrafiya və kosmoqrafiya) güclü inkişaf etməyə başlayır, humanist axınlarının sayəsində incəsənət fənni canlandırılır, Paris tələbələri tez-tez başqa ölkələrə, xüsusilə də İtaliyaya yola düşməyə başlayırlar. İtaliyada onlar özləri üçün elmin yeni üfüqlərini və İntibah dövrü sənətlərini açmağa nail olurlar. Ancaq bununla belə, kilsədən muxtariyyatı əldə etmiş universitet kral hakimiyyətindən asılı vəziyyətə düşür və bütün əvvəlki imtiyazlarından məhrum olur (məsələn, müəllimlərin istədikləri vaxt məşğuliyyəti dayandırmaq hüquqları və ya Parisi tərk edərək, başqa şəhərdə məskunlaşmaq və oradakı tələbələrə tədris etmək hüququ).
Məişət və bayramlar
Həmçinin müxtəlif kilsə iyerarxları (yepiskoplar, böyük abbatlıqların baş keşişləri və ya priorlar) Parisdə bir-birindən möhtəşəm iqamətgahlara malik idilər; onlar paytaxta tez-tez təşrif buyurduqları zaman bu saraylarda istirahət etməyi çox sevirdilər. Məsələn, Sansa arxiyepiskopu Sena çayının sağ sahilindəki gözəl Sen-Pol sarayına sahiblik edirdi (hazırda Selestin sahil küçəsinin keçdiyi bu ərazi IV dairənin ərazisi hesab olunur). 1365-ci ildə saray kral V Karl tərəfindən konfiskasiya olunur (o, bu binanı Luvr qəsri ilə yanaşı daha bir kral iqamətgahına çevirir). Sarayın strateji baxımdan uğurlu ərazidə yerləşməsi, yerli qiyampərəst əhalidən qorxan kral üçün olduqca əlverişli idi; o, lazım gəldiyi anda gizlincə qayıqla şəhəri tərk edə bilirdi. Sen-Pol sarayını xüsusilə Divanə IV Karl sevirdi. Kompensasiya qismində V Karl Figye küçəsində yerləşən Estomenil sarayını arxiyepiskopa hədiyyə edir və sevinclə dolu ruhani burada öz yeni Paris iqamətgahını təşkil edir. 1475-ci ildə köhnə və yarımsökük bina dağıdılır və onun yerində daha təmtəraqlı Sans sarayı inşa olunur (həmçinin günümüzə kimi, XV əsrin başlanğıcında antik termlərin yaxınlığında inşa olunmuş Klüni abbatlarının sarayı mühafizə olunmuşdur. Orta və yüksək rifahlı ailələrin yaşadığı Paris evlərinin əksəriyyətində qonaqlar üçün nəzərdə tutulmuş böyük qəbul otağı yaradılırdı. Təmizlik işləri adətən bu otaqla başlanılırdı və ən gözəl mebel, həmçinin servant rəflərində qoyulmuş ən gözəl tunc və ya gümüş qab-qacaq məhz burada nümayiş olunurdu. Buradakı stullar və skamyalar balışlarla örtülür (tez-tez əyləşmək üçün sandıqlar istifadə olunurdu), döşəmələr xalçalarla bəzədilir (yay aylarında onun üzərinə yeni biçilmiş ot və güllər səpilirdi), otaqda daha çox sərbəst məkanın yaradılması üçün isə yeməkdən sonra masalar adətən yığışdırılır və xəlvəti yerdə gizlənirdi. Sarayın parad (təntənəli) zalları buxarı ilə qızdırırdı və kandelyabr-şamdanlara yerləşdirilmiş çoxlu şamlarla işıqlandırılırdı. Evdəki bütün digər ikincidərəcəli sahələr sadə "otaq" sözü ilə işarələnirdi ("kontora" adlanan reprezentativ iş kabineti burada istisna idi). Mətbəx daha çox həyətə çıxışı olan əlavə tikilin daxilində inşa edilir və mütləq şəkildə su mənbəyinin yanında yerləşirdi. Çirkləndirici mayelərinin daha effektiv şəkildə aradan qaldırılması üçün mətbəx və hamam otaqlarında azca maili və yastı plitələr döşənilirdi (plitələrin altında quraşdırılmış borular vasitəsil, çirkab su həyətə və ya küçəyə axıdılırdı). Mətbəx ləvazimatlarını həmçinin qazanlar üçün nəzərdə tutulan qarmaqlar, üçayaqlı qazançalar və başqa avadanlıqlarla təchiz edilmiş mərkəz ocaq tamamlayırdı (bir çox kasıb evlərdə sözügedən mətbəx ümumiyyətlə yox idi, ancaq otaqların birisində qurulmuş kiçik manqal və ya ocaq buranın nə üçün istifadə olunmasına dair insanlarda aydın təsəvvür formalaşdırırdı). Tipik varlı evin əlavə atributlarına ayaqyolu, su quyusu, bağ, kaşı ilə döşənilmiş həyət, xidməti əlavə tikililər, odun və alətlərin saxlanılması üçün müxtəlif anbarlar, otlu və ya dənli anbarlar, yükdaşıyan heyvanlar üçün burdaqlar və s. aid edilirdi.
Kilsə
Parisdə həmçinin daimi və ya müvəqqəti şəkildə müxtəlif dini rütbələrdən olan çox böyük sayda insan — "ağ ruhanilər" və çoxsaylı rütbəlik yaşayırdı. Erkən Orta əsrlər dövründə Paris böyük abbatlıq şəhərinə bənzəyirdi; burada hələ Merovinqlər sülaləsinin hakimiyyət illərinə aid edilən Sen-Jermen-de-Pre və Sent-Jenevyev kimi əlahiddə dini komplekslər inşa edilmişdir. XI–XII əsrlərdə cari qədim müəssisələrə Sen-Viktor, Sen-Marten-de-Şan və Sen-Maqluar kimi möhtəşəm monastırlar əlavə olunur və onlar paytaxtın sonrakı urbanizasiyasında əhəmiyyətli rol oynayırlar. Paris baş keşiş Sansaya tabe edilmiş yepiskopluq mərkəzi idi və yerli dini klirlər tərəfindən edilən bütün cəhdlərə baxmayaraq, Roma Papaları orta əsrlərdə bu iyerarxiyanı dəyişdirməkdən imtina etdilər. Ancaq Parisin baş keşişi də çox nüfuzlu adam idi, Site adasındakı onun şəxsi sarayında arxidiakonların, kilsə hakimlərinin və başqa klir üzvlərinin nüfuzlu ştatı yerləşirdi, ibadət mərasimlərində isə, Paris Məryəm Ana kafedral kilsəsinin kapitulu ona daim kömək edirdi. Ən yüksək ruhanilərin bir hissəsi məsləhətçi və müxtəlif məmurlar rolunu icra edərək, kral sarayında yaşamağa üstünlük verirdilər, digər ruhanilər isə Paris Universitetində dərs deyir və ya təhsil alırdılar.
Dünyəvi malikanələrdən fərqli olaraq (bu malikanələrin böyük hissəsi sonralar mübadilə, satış və ya xırdalama nəticəsində yox oldular), Parisin ən yüksək ruhaniləri paytaxtda yerləşən və feodallara məxsus olan pay torpaqlarına (senzivlərə) müttəsil şəkildə nəzarət edirdilər. Əhalinin idarəetmə üstünlüyü tədricən şəhər hakimiyyətinə keçməsinə baxmayaraq, dini müəssisələrin yenə də böyük təsiretmə gücü vardı; ruhanilərin malikanələri Parisin hüdudları xaricində yerləşdikləri üçün, onların kral tərəfindən müsadirəsi heç vaxt həyata keçirilməmişdir. Bəzi monastırlar və kilsələr daimi gəlir əldə edən mülkədarlar idilər; onlar ədalətin bərqərar olunmasını həll edir, şəhər və ya dövlət əhəmiyyətli bütün yollara, eləcə də onların mülk torpaqlarında çalışan sənətkar sexlərinə nəzarəti həyata keçirirdilər. Mirasın bölünməsi ilə bağlı problemlərin olmaması, maddi sərvətlərin ruhanilər tərəfindən əngəlsiz toplanmasına imkan yaradır, əmlakdan istifadənin fasiləsizliyini təmin edir, həmçinin böyük miqdarda gəlirin əldə olunmasına və dünyəvi feodalların üzərində qeyd-şərtsiz üstünlüyün təmin edilməsinə şərait yaradırdı.
Tibb və sanitariya
1186-cı ildə II Filipp Avqust Paris küçələrinin yenidən qurulması haqqında xüsusi fərman dərc edir (romalılar dövründən bu küçələr əsaslı təmizlik işlərinə məruz qalmadıqlarından, üfunətli palçığın qalın qatı ilə örtülmüşdür). Başlanmış genişmiqyaslı işlər özündə iki hədəfi izləyirdi: sürüşkən yollarda hərəkətin təhlükəsizliyini yüksəltmək və şəhər sakinlərini artıq təngə gətirən iyrənc üfunəti aradan qaldırmaq. Yenidənqurma işləri Baryeri küçəsindən başlanıldı və tədricən əsas şəhər arteriyaları, xüsusilə də körpülərə və limana aparan uzun küçələr həmçinin şəhərin əsas meydançaları kvadrat dördtin daşla yenidən döşənilmişdir (xüsusi diqqət gediş-gəlişli Sen-Deni, Sen-Jak, Sent-Antuan və Sent-Onore küçələrinə ayrılırdı). Həmçinin II Filippin dövründə şəhərin bütün qəbiristanlıqları zibildən təmizlənərək, gecə saatlarında açarla bərk bağlanılırdı (buranı bəyənmiş fahişələr isə, kilsə rahibləri tərəfindən qovulmuşdular). Şəhər hakimiyyəti Senanın sahillərini və liman zonalarını abadlaşdırırdı, şəhər sakinlərini isə, müvafiq olaraq evlərinin qarşısından keçən küçələrin qalan sahələrini müstəqil döşəməyə və gələcəkdə tələb olunan bütün təmir və təmizlik işlərinə nəzarət etmələrini məcbur edirdi (ən acınacaqlı vəziyyət Şampo düzənliyində yerləşən Günahsızlar qəbiristanlığında mövcud idi; burada qızğın ticarət aparılır, aşiq cütlüklər görüşür, güclü yağış zamanı isə, həmin ərazi üfunətli bataqlığa çevrilirdi. Dözülməz vəziyyəti həll etmək məqsədilə, 1187-ci ildə qəbiristanlığın daş divarla hasarlanmasına dair yekdil qərar qəbul edilmişdir). Zamanla yolların xüsusi kral və feodal gözətçiləri, küçədə toplanmış üfunətli zibillərə görə yerli sakinləri cərimə etməyə başladılar; ikitəkərli arabalar vasitəsilə, gözətçilər həmin zibilləri şəhərətrafı qəsəbələrə çıxartmağa çalışırdılar (küçələrdən zibilin təmizlənməsinə dair sərəncamlar və sənədli şəhadətnamələr ən azı, XIII əsrdən bəri məlumdurlar). IV Filippin hakimiyyət dövründə çiçəklənən Paris şəhərinin demək olar ki, zibillə bağlı problemləri demək olar daha mövcud deyildi və bu şəhər sakinlərinin böyük rəğbət hissi ilə qarşılanırdı.
From Up on Poppy Hill (anime)
Məzmun
Gənc yaşlı Umi beş nəfərlik ailəsinin ən böyük qızıdır. Atasının gəmisi Koreya müharibəsi zamanı minaya düşmuşdü amma Umi onun dönəcəyinə inanır və atasının dönmə ehtimalına qarşı hər gün evlərinin önündəki bayrağı qaldırır. Bu günlərdə də oxuduğu liseyə yeni əmələ gələn bir şagird hərəkatına qatılıb, bir tərəfdən gənc Şuna aşiq olur. Amma onların aralarında heç birinin təxmin edə bilmədiyi fərqli bir bağlılıq ortaya çıxacaq.
Oleandr
Oleander - Apocynaceae fəsiləsinin monotipik çiçəkli bitki cinsidir. Yeganə növ adi oleandr, planetin subtropik bölgələrində geniş yayılmış kol bitkisidir.
Oleander zəhərli bitkidir, buna görə onu becərərkən diqqətli olmaq lazımdır. Oleander şirəsi bir sıra ürək qlikozidlərini ehtiva edir, bəziləri dərman məqsədləri üçün istifadə olunur.
Milan Füşt
Həyatı
1908-ci ildə yazıçı Erno Oşvat ilə görüşdü və ilk əsərini Nyuqat ədəbi jurnalında dərc etdirdi. Dejö Kostolanyi və Frideş Karinti ilə dostluq eləməyə başladı. Budapeştdə hüquq və iqtisadiyyat fakültəsində təhsil aldıqdan sonra biznes məktəbində müəllim kimi fəaliyyət göstərdi. 1918-ci ildə Vöröşmarti Akademiyasının direktoru oldu, lakin 1921-ci ildə öz vəzifəsini tərk etməyə məcbur edildi.
Mete xaqan
Çinlə savaşı
Nəhayət şərqin ən güclü, mütəşəkkil və döyüşkən ordusuna və möhkəm dövlət strukturuna hökmranlıq edən Mete Çinin hücumuna məruz qalır. Çində bu zaman hakimiyyətə yeni gəlmiş Xan sülaləsi ağalıq edirdi. Bu o qədər güclü səltənət idi ki, hətta indiyə kimi çinlilər özlərini həmin sülalənin adıyla, yəni xan milləti adlandırır. Bu sülalənin başçısı keçmiş çay qayıqçısı Lyu Banq idi. Mete Peteng müharibəsində imperatoru pusquya salır. 7 gün ac-susuz mühasirədə qalan imperator məcbur olub sülh bağlayır. Sülhün şərtlərinə əsasən imperatorun qızı həmişə hun imperatoru ilə evlənəcəkdi.
Hüseyn Sadağiani
Milli komanda kareyerası
Dr. Sadağiani heç vaxt İran milli komandasında oynammamışdır. Çünki İranın futbol üzrə yığma komandası 1941-ci ildə qurulmuşdu, bu zaman isə Sadağiani artıq futbolçu kareyeasını bitirmişdi. lakin 1926-cı ildə Tehranın furbol komandaları Bakıya səfər etmişdi. Ora daxil olan oyunçular içində Sadağiani də var idi. burada keçirilən 4 oyunda İran yığması 3 dəfə məğlub olmuş, bir dəfə isə heç-heçə etmişdi. 4 oyunun hər birində də Sadağiani iştirak etmişdi.
Knyaz Çobanoğlu
Həyatı
Mətbuatda mütəmadi çıxışlarına görə "Qızıl qələm" mükafatı, "Xalqın nüfuzlu ziyaslısı" fəxri diplomu ilə təltif edilib. Eyni zamanda "Əsrin ziyalısı" İctimai Birliyinin fəxri diplomuna layiq görülüb.
Sizə təqdim etdiyimiz bu kitab, şairin ilk şeirlər kitabıdır.
Ayşvariya Ray
Fəaliyyəti
"Dünya gözəli" titulunu aldıqdan sonra Bollivudda onu diqqət mərkəzində saxladılar. Kinoda ilk rolu 1997-ci ildə "İruvar" filmində olmuşdur. "Yalançı aşiq" filminə görə isə ən yaxşı debutant kimi mükafat almışdır. 2000-ci ildə "Əbədi səninlə" filmində ən yaxşı qadın roluna görə və 2001-ci ildə "Mükafata sevgi" filmində ən yaxşı aktrisa kimi mükafatlar almışdır.
Dannottar qalası
Dannottar qalası — Şotlandiyanın şərqində, Şimal dənizi sahillərində, Aberdin şəhərindən 24 km cənubda yerləşən tarixi memarlıq abidəsi.
Müdafiəçi (hüquq)
Azərbaycan
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 61-ci maddəsinin III bəndinə əsasən,
Fatma Ülviyyə Sultan
Həyatı
1952-ci ildə çıxan və Osmanlı sülaləsinin yalnız xanım üzvlərinə aid edilən əfv qanunuyla Türkiyəyə qayıdan Ülviyə Sultan və əri Soyadı qanunuyla Gərmiyanoğlu soyadını aldılar və İzmirdəki qızının yanında məskunlaşdı. 25 yanvar 1967-ci ildə vəfat edən Ülviyə Sultanın cənazəsi İstanbula gətirilərək Aşiyan məzarlığına dəfn olundu.
Buzeyir mağarası (Lerik)
Büzeyir mağarası — Lerik rayonu ərazisində Büzeyir inzibati ərazisində yerləşən mağara.
Alye
Alye — Fransanın mərkəzi cənubunda yerləşən, Over-Rona-Alp regionun departamentlərindən biri. Sıra nömrəsi — 3. İnzibati mərkəzi — Mulen. Əhalisi — 353.124 nəfərdir (departamentlər arasında 69-cu yer, 2010-cu ilin məlumatları).
Alboran dənizi
Alboran dənizi (mar de Alborán, بحر البوران) — Aralıq dənizinin qərb qutaracağında yerləşirdi. Dənizi Atlantik okeanından Cəbəllütariq boğazı ayırır. Qərbdən-şərqə doğru onun uzunluğu 400 km, şimaldan-cənuba eni isə 200 km təşkil edir. Dənizin orta dərinliyi 1000–1500 m arasıdır. Bu coğrafi obyektin ən dərin yeri 2507 metr olaraq dənizin şərq qutaracağında yerləşir. Dib relyefi sualtı dağlar və dərələrdən üstəlik düzənliklərdən ibarətdir. Sualtı dağların ən böyüyü Alborandır, şimal-şərqdən başlayaraq cənub-qərb istiqamətində uzanır. Bəzi yerlərdə suyun üzərinə çıxır və burada Alboran adlı vulkan məşəlli ada əmələ gətirir. Sualtı dağlar dənizi üç yerə bölür:Qərbi, şərqi və cənubi Alboran.
Çandarlı I İbrahim Paşa
Hayatı
Dövrün saray dəftərlərində 1415-ci ilin martında qazəsgər olduğu görünür. Daha sonra isə vəzir olaraq divana daxil oldu. Divana giriş tarixi bilinməsə də, 1402-ci ildə Çələbi Sultan Mehmed in ikinci vəzir i olduğu məlumdur. 30 avqust 1421-ci ildə İldırım Bəyazid in oğlu Mustafa Çələbi ilə gedən Sazlıdərə döyüşündə məğlub olan Amasyalı Bəyazid Paşa nın edamından sonra II Murad tərəfindən sədarətə gətirildi. Taxt a yeni çıxan II Muradın Gəlibolu yarımadasına ordu çıxarmasında və Mustafa Çələbi nin ələ keçirilərək edam edilməsində önəmli rol oynadı.
Mauro Junior
Klub karyerası
23 iyun 2017-ci ildə Mauro Junior PSV klubu ilə 2022-ci ilə beş illik müqavilə imzalamışdır.
Hafiz Quliyev
Həyatı
2005-ci ildə H.Quliyev Respublikasının Əməkdar İncəsənət Xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür. 9 may 2012-ci ildə, 30 aprel 2014-cü ildə, 6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə , 1 may 2017-ci ildə , 9 may 2018-ci ildə , 10 may 2019-cu ildə , 7 may 2020-ci ildə , 7 may 2021-ci ildə , 10 may 2022-ci ildə və 6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
Cahangir xan Nuribəyov
Həyatı
Cahangir xan 1934-cü ildə Bakı şəhərində vəfat edib.
Daniel Alves
Nailiyyətləri
UEFA Kubokunun qalibi: 2006, 2007
İspaniya Superkubokunun qalibi: 2007
İspaniya Çempionu: 2008/09
Qərbi Qrenlandiya cərəyanı
Qərbi Qrenlandiya cərəyanı — Atlantik okeanın ərazisindən keçən isti dəniz cərəyanı. Labrador və Baffin dənizi istiqamətində hərəkət edir. Buradan Qrenlandiyanın qərb sahilləribə yönəlir. Farvell burnundan isə İrminger və Şərqi Qrenlandiya cərəyanı ilə qarışır. Sürəti 0,9 - 1,9 km/s təşkil edir.