cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Həsən İbn Rza Şirvani
Həyatı
Həsən İbn Rza Şirvaniyə məxsus bu əsərinin əlyazma nüsxələri Azərbaycan MЕA-nın M.Füzuli adına Əlyazmalar Institutunda və еləcə də İranın əlyazma xəzinələrində saxlanır.
Stendal
Stendal (23 yanvar 1783 – 23 mart 1842) əsl adı Mari-Henri Beyle olan fransız yazıçı.
Xarakterlərin daxili psixoloji vəziyyətini yaxşı aça bildiyi üçün realizm nümayəndələrindən biri sayılır. 1830-cu ildə yazılmış "Qırmızı və qara" və 1839-cu ildə yazılmış "Parmanın kartezian kilsəsi" romanları ilə tanınır.
Ramazan Quliyev
Həyatı
1992-ci ilin iyun ayında 2 erməni quldurunu əsir götürmüş və rayonun Kolluqışlaq kəndində gedən döyüş zamanı 1 tank ələ keçirmişdir.
Üskük
right|thumb|150px|Üskük Üskük — qalın parçanın yaxud dərinin tikilməsi vaxtı iynənin barmağa batmaması üçün istifadə olunan alət.
İlham Əhmədov (əsgər)
Həyatı
Əhmədov İlham Paşa oğlu, 20 sentyabr 1972-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Amasiya rayonunun İbiş kəndində doğulmuşdur.
Abbas ağa Nazir
Həyatı
Abbas ağa nazir həm də rus yazıçısı Lev Tolstoyun "İnsana çoxmu torpaq lazımdır?" povestini nəzmlə tərcümə etmiş, L. Tolstoya məktub yazıb tərcümənin çapı üçün icazə istəmişdir (1909). Onun 1909-cu il fevralın iyirmi dördündə Yasnaya Polyanaya yazdığı məktubda deyilirdi: "Hörmətli cənab qraf Lev Nikolayeviç! Mən bir müsəlman şairi kimi, öz müsəlman həmməzhəblərimi Sizin əsərinizlə tanış etmək arzusu və Sizin "İnsana çoxmu torpaq lazımdır?" başlıqlı əsərinizi tatar-Azərbaycan dilinə nəzmlə tərcümə etmək xoşbəxtliyinə nail olmuşam. Ona görə də Sizdən izhari-hörmətlə xahiş edirəm ki, yuxarıda göstərilən tərcümənin nəşrinə və yayılmasına lütfən icazə verəsiniz. Hörmət və ehtiramla:Abbas ağa Qayıbov". On gün keçməmiş Abbas ağa Qayıbov Lev Nikolayeviç Tolstoydan aşağıdakı məzmunda cavab məktubu almışdır: "Mən artıq iyirmi ilə yaxındır ki, arzu edənlərin hamısına mənim 1881-ci ildən sonra yazdığım bütün yazıları istənilən dilə tərcümə və yenidən nəşr etmək ixtiyarı vermişəm, odur ki, üzərinizə götürduyünüz zəhmət üçün Sizə yalnız təşəkkür edə bilərəm. Lev Tolstoy".
Abbas ağa Nazirin "Bəyani-halım" namində xeyli məğrub bir əsəri var, oxusanız xoşunuza gələr, əfsus ki, çap olunmayıbdır. Abbas ağa bacarardı öz xərcinə çap etdirməyə, amma utancaq adam olduğuna görə özünü qeyrilərlə tanış etdirməkdən həya edir. Bilmirəm, onun əsərlərindən nəzərinizə yetişənlərdən olubdurmu? "Rüstəm və Söhrab"ın tərcüməsi, "Mövlüdi nəbavi", "Millətə xitab", "Molla və şeytan", "Çoxmu lazımdır insana torpaq?", "Bəyani-halım" və qeyriləri. Abbas ağa çox qabil və xoştəb şairdir, amma çoxları onu tanımır, o cəhətə ki, özünü nəzərə verən adam deyil".
Firudin bəy Köçərli 1909-cu ildə Abbas ağa Nazirin altmış illik yubileyi münasibətilə yazdığı məqalədə onu millət və Vətən üçün atəşin təranələr oxuyan həqiqi şair adlandırır. "Həqiqi şair… millət və Vətən yolunda canlar fəda etmək lazım isə Vətən oğullarının ürəyinə yandırıcı od salıb onları hər qism fədakarlığa və cannisarlığa şövqməd eləsin".
Abbas ağa Nazir min misradan çox olan "Bəyani-halım" poemasında elm və fəzilət sahibi atası Mirzə Nəbinin şairliyini, ilk təhsilini Salahlıda aldığını, Qacarın Tiflisi yandırmasını, Vaqifin Qarabağa köçməyini nəzmə çəkmişdir. Poemada Abbas ağa Nazir ana tərəfdən Molla Vəli Vidadinin qız nəvəsi olduğunu tarixi faktlarla vermişdir Poemanın əsli Respublika Əlyazmaları İnstitutunda saxlanılır.
Tanınmış maarifçi Fərhad Ağazadə də "Ədəbi tədqiq" adlı məqaləsində Abbas ağa Nazir poeziyasından, onun vətənpərvərlik ruhunda yazılmış şerlərindən söhbət açır. O yazırdı: "Mərhum Abbas ağa qayət dərəcədə Vətəni, yəni Azərbaycanı ürəkdən sevən bir şair idi. Vətən yaylalarının gülü-çiçəyi şairi məftun edir".
Hərbi diplomatiya
Hərbi attaşelər adətən öz ölkələrinin silahlı qüvvələrində həqiqi hərbi xidmətdə olan və müəyyən müddətə diplomatik missiyaya təhkim edilən nümayəndələrindən ibarət olur. Hərbi attaşenin, eləcə də hərbi-dəniz yaxud hərbi-hava attaşesinin əsas vəzifələrindən biri, maraqların həmin dairəsinə aidiyyəti olan hadisələr haqda hesabatları öz departamentinə bilavasitə yaxud, xüsusi vacib hallarda, missiya başçısı vasitəsi ilə təqdim etməkdir. Müəyyən şəraitlərdə hərbi attaşe silahın alınmasına və ya satılmasına imkan yarada bilər və əksər ölkələrdə o eləcə də nizami qoşunların təlimlərinə dəvət olunur.
Diyadin (Ağrı)
Diyadin — Ağrı ilinin ilçəsi. Kürt əhali üstünlük təşkil edir.
Tofiq Abbasov (futbolçu)
Həyatı
Tofiq Abbasov 1949-cu ildə Bakı şəhərində dünyaya göz açıb. Orta məktəbi bitirəndən sonra Azərbaycan Bədən Tərbiyəsi İnstitutuna qəbul olub. 1973-cü ildə institutu tamamlayıb. 1966-cı ildən 1967-ci ilədək "Polad" futbol komandasında, 1968-ci ildən 1979-cu ilədək Neftçi Bakı klubunda oynayıb. 1984-cü ildə Moskvada məşqçilik məktəbinə daxil olub, 1986-cı ildə bitirib. 1986-cı ildən 1987-ci ilədək Termist, 1987-ci ildən 1988-ci ilədək Xəzər Sumqayıt, 1989-cu ildən 1992-ci ilədək "Göyəzən" komandasında baş məşqçi işləyib. 1992-ci ildən Rusiyanın Moskva vilayətində idman sahəsində işləyir. Hazırda "Dinamo" (Moskva) qadınlardan ibarət basketbol komandasını çalışdırır, klubun baş direktorudur.
Monserrat Kabalye
Həyatı
12 aprel 1933-cü ildə İspaniyanın Barselona şəhərində anadan olub.
Heydər bəy Evoğlu
Heydər bəy Əbülqasim bəy oğlu Evoğlu (?-?)— XVII əsrdə yaşamış şair, xəttat, tarixçi.
The Daily Talk
thumb|250px|The Daily Talk: ölkənin yeni prezidenti [[Elen Conson-Serlifin seçilməsi haqqında xəbər, 2005-ci ilin dekabrı]] The Daily Talk — ingilis dilində çıxan divar qəzeti. Gündəlik olaraq Liberiyanın paytaxtı Monroviya şəhərində Tamben bulvarında qara lövhə üzərində təbaşir ilə yazılır. New York Times qəzetinin verdiyi məlumata görə bu, Monroviyada "ən oxunan resursdur", çünki şəhər sakinlərinin əksəriyyətinin adi qəzet almağa sadəcə pulları yoxdur. .
Anthemis triumfetti
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ordenli Azərbaycan (film, 1938)
Film haqqında
Film Əbülhəsənin kinoda ilk işidir.
Hadiqaib yaşayış yeri
Hadiqaib yaşayış yeri — Şərur rayonunda, Axuraçayın sol sahilində hündür dağlarla əhatələnmiş dərədə Orta əsrlərə aid yaşayış yeri.
Tomares desinens
Görünüşü
Ön qanadlarının uzunluğu 11–13 mm olur. Qanadların önü tünd-qəhvəyi olur və orta nahiyəsi tünd qırmızı olur. Özünəməxsus rəng çalarları onu digər Tomares cinsinə daxil kəpənəklərdən fərqləndirir.
Alabəzək əqrəblər
Ədəbiyyatı
'''Onurğasızlar zoologiyasından praktikum. F.Q.Ağamalıyev, E.Ə.Muradova. Bakı "Maarif" nəşriyyatı, 2004. 204 səh.,'''
I Mehmed Gəray
Səltənət illəri
1515-ci ilin aprelində atası Məngli Gəray Salacıq bölgəsində vəfat etdi. O əsnada kalqay Mehmed Gəray və ordusu isə yarımadanın şimalındakı Perekop qalasında idi və onun paytaxta gəlişinə qədər 40 gün boyunca xanın vəfatı əhalidən gizlədildi.
Vey Yi
Vey Yi (2 iyun 1999-cu ildə anadan olmuşdur) Çin qrosmeysteridir və şahmat dahisidir. 1 Mart 2013-cü il tarixində Reykyavik Open Turnirində özünün sonuncu qrosmeyster normasını yerinə yetirərək 13 yaş, 8 ay, 23 gün yaşında tarixdə dördüncü, o zaman üçün isə dünyada ən gənc qrosmeyster titulunu qazanır.
2012
2012-nin avqustunda o birinci GM normasını Afinada keçirilən Dünya Gənclər Şahmat Çempionatında yerinə yetirdi. Həmin yarışda Richárd Rapport üzərində qələbə və qalib Alexander Ipatov ilə heç-heçə elədi. Yariş yanvarın 1-də 20 yaşlılara qədər açıq keçirilirdi, Vey o vaxt 12 yaşında idi.
2014
Hindistanın Pune şəhərində keçirilən Gənclər arasında Dünya birinciliyində Lu Shanglei-dən sonra ikinci nəticə göstərir.
2015
2015-ci ilin aprelində Çin millisinin tərkibində komandalar arası Dünya Çempionatında iştirak edərək qızıl medal qazanır. Onun şəxsi nəticəsi 5 qələbə, 4 bərabərlik oldu.
Typhlodromus mesasiaticus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Linqvistik tipologiya
Linqvistik tipologiya və ya dillərin morfoloji təsnifatı — alman əsilli ədəbiyyat tarixçisi, tərcüməçi, yazıçı və filosof Avqust Vilhelm Şleqel-Humbolt tərəfindən işlənib hazırlanmış morfoloji dil təsnifatı daha geniş yayılmışdır. Bu təsnifat dünya dillərini dörd tipə bölür:
Alleqretto (musiqi)
Alleqretto — alleqroya nisbətən bir qədər ağır, yavaş, aramlı temp (allegro-dan) yavaş, andante-dən yeyin.
Senna occidentalis
Sinonimləri
Cav.
Yusif İbn İsmayil Xoyi
Həyatı
Yusif İbn İsmayıl Xoyinin kitabı zəngin olmaqla yanaşı, sistеmli və yığcam idi və sadə üslubda yazılmışdı. "Camеyi-Bağdadi"dən sonra yaradılmış əczaçılıq еnsiklopеdiyaların əksəriyyətində Yusif İbn İsmayıla istinad еdilirdi. Məsələn, məşhur əczaçı Məhəmməd Mömin 1669-cu ildə yaratdığı "Töhfətül-möminin" ("Möminlərin töhfəsi") əczaçılıq еnsiklopеdiyasında yazır: "Bu kitabı yazarkən mən İbn Kəbirin "Camеyi-Bağdadi" əsəri kimi zəngin və еtibarlı mənbələrdən istifadə еtmişəm". Orta əsrlər zamanı "Camеyi-Bağdadi" əsəri ərəb dilindən fars dilinə də tərcümə еdilmişdi.
Şüur
Fəlsəfədə
Şüur, onun mənşəyi, mahiyyəti və gerçəkliyə münasibəti məsə­­­ləsi filosofları qədimdən düşündürən problemlərdən olmuşdur. İn­sanın dünyada yerini və rolunu, onun ətraf aləmlə qarşılıqlı tə­si­­rinin spesifikasını açmaq üçün, şüurun təbiətini və mahiy­yətini ay­dınlaş­dır­maq lazım­dır. Şüur problemi çox mürəkkəb olub, yal­nız fəlsəfi tədqiqatın deyil, habelə bir sıra humanitar və təbiət­şü­na­s­­lıq elmlərinin, o cümlədən müasir dövrdə sosiologiya­nın, psi­xo­­lo­gi­ya­­nın, ki­ber­neti­ka­nın, informatikanın və s. elmlərin tədqi­qat pred­­­metinə çev­­­rilmişdir. Bu elmlər çərçivəsində şüurun ayrı-ay­rı aspekt­lərinin təhlili, onun şərhində müəyyən bir fəlsəfi [[dün­ya­­gö­rüşü] mövqe­yi­nə əsaslanır.
Şüurun mənşəyi
1. Solipsizm
Demyan Bednıy adaları
Tərkibi (qərbdən şərqə): Adaların uzunluğu 2 km keçmir. Ən hündür nöqtəsi isə 13 metrdir. Adalar öz arasında dayaz qumlu sayla birləşirlər. Adalar 19 may 1931-ci ildə SSRİ ekpedisiyası tərəfindən kəşf edilmişdir. Adaları Nikolay Urvansev və Georgi Uşakov araşdırmışdır. Onlar həm də Komsomoles adasın xəritəsini tərtib etmişdilər. Qrup rus və sovet yazıçısı, şairi, publisisti və ictimai xadimi Demyan Bednıyın şərəfinə adlandırılmışdır.
Tukmaklı (Arxangel)
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə tatarlar (47%), başqırdlar (41%) üstünlük təşkil edir.
İlah
İlahlar bir qayda olaraq ölümsüz olurlar, individuallığa və həmçinin insana xas olan şüur, istək və emosiyalar kimi xüsusiyyətlərə malik olurlar. Təbiət hadisələri — ildırım çaxması, sel daşqınları, zəlzələlər, digər "fors-major hallar" və möcüzələr ilahların əməlləri kimi qəbul edilir. Möminlərin hesab edirlər ki, bəzi ilahlar insanın taleyini müəyyən edir, onun doğulması və ölümünü tənzimləyir, dünyanı və kainatı, yaxud onların ayrı-ayrı elementlərini yaradırlar. İlahələrə misal ağıllılıq ilahəsi Afina, səfehlik ilahı Ate, dəniz ilahı Poseydon, alov ilahı Hefest, ov ilahəsi Artemis, torpaq ilahı Artey, çaylar, sular ilahı Axel, evlilik ilahəsi Yuno, hərb ilahı Appolon, müharibə ilahı Mars, kələkbazlıq ilahı Hermes, yeraltı aləmin ilahı Aid'dir.
Ağakərim Şərifov
Ailəsi
Evlidir, 5 övladı, 10 nəvəsi var.
Hiqrometr
thumb|Tük hiqrometr thumb|Metal hiqrometr Hiqrometr — rütubət ölçən cihazdır. Yunan sözü hiqros — "nəm" deməkdir. İki növ hiqrometr vardır: kondensasyalı metal hiqrometr və tük hiqrometri.
Psixrometr — havanın nisbi rütubətini təyin etməyə imkan verən cihazdır və əsasən iki termometrdən ibarətdir. Omlardan biri-quru termometr havanın temperaturunu göstərir. Digər termometrin kürəciyi ucu suya salınmış parça ilə sarınmışdır. Su buxarlanır və termometr soyudur və bu səbəbdən quru və yaş termometrlərin göstərişləri arasında fərq yaranır. Həmin farq havanın nisbi rütubətindən asılıdır. Termometrlərin göstərişlərinə əsasən xüsisi cədvəllərin köməyi ilə havanın nisbi rütubərini təyin etmək mümkündür. Psixrometr hiqrometrə nisbətən rütubəti daha böyük dəqiqliklə təyin etməyə imkan verir. Texnoloji proseslərdə rütubəti ölçən və tənzimləyən başqa vasitələr də vardır.
Ommani adası
Təsviri
Ada aypara foemasına malikdir. Uzunluğu 3 km, eni 1,2 km-dir. Ada buzdan tam azaddır. Cənub hissədə hündürlüyü 27 m olan zirvə vardır.
Sent-Etyen-an-Devolüi (kanton)
Sent-Etyen-an-Devolüi  — Fransa da kanton, region — Provans-Alp-Kot-d'Azür, departament — Yuxarı Alplar. Qap dairəsinə daxildir.
Rüstəm Məmməd-Əmin Əffəndi
Onun tərəfindən 30 mindən ibarət olan kəpənək kolleksiyası toplanmışdır. Ölümündən sonra kolleksiya Azərbaycan Elmlər Akademiyası Zoologiya İnstitutuna dövr edilmişdir. O, hətta kəpənəklərin şəkillərini belə çəkmişdir.
Tiristor
Tiristorun iş prinsipi
thumb|right|Tristorun Volt-Amper xarakterisitkası Tiristorun Quruluşu və tranzistor birləşməsindəki şəkildə bir tiristorun quruluşu ilə tranzistor və diod birləşmələri verilmişdir. Tranzistor birləşmə dövrəsində də görüldüyü bir tiristorun dörd yarımkeçirici layından ibarət quruluşu bir-birinə bağlı bir PNP və NPN tranzistor cütünə bərabərdir. Bu cüt tranzistordan ibarət birləşmə dövrədə G ucuna bir cərəyan verilsə, NPN tranzistorun bazası impuls alır olur və tranzistorun açıq vəziyyətə keçməsiylə kollektor cərəyanı hərəkəti meydana gələr. NPN tranzistorun kollektor cərəyanı özünə bağlı olan PNP tranzistorun baza cərəyanını yaratmaqdadı və beləcə PNP tranzistoru açıq vəziyyətə keçər. PNP tranzistorun da aktivləşməsi nəticəsində bu tranzistorun emitter və kollektoru üzərindən keçən cərəyan ilə NPN tranzistorun bazası aktivləşir. Beləcə G ayağına bir dəfə tətbiq olunan bir cərəyan ilə PNP və NPN tranzistorlar bir-birini hərəkətə gətirərək aktiv halına keçərlər və bu dövr səbəbiylə G ayağına tətbiq olunan cərəyan kəsilsə belə aktiv qalarlar.
Tiristorların növləri və xüsusiyyətləri
Bunlara əlavə olaraq aşağı gərginlikli dövrələrdə istifadə edilən həssas tiristor, gate ayaqları anoda yaxın olan və mənfi pals ilə çalışan tamamlayıcı tiristor, iki gate-li tetrot tiristor, fototiristorlar, asimmetrik çox sürətli tiristor (ASCR) və gücləndirici gate-li tiristorlar var. Bunların yanında cüt istiqamətli cərəyan çatdıran dinistor və simistorlar da tiristor növündəndir.
Tiristorların açıq-bağlı vəziyyətə gətirilməsi(ABVG)
Fototiristorlar digər tiristorlardan fərqli olaraq işıq enerjisi ilə impulslanır. Bu vəziyyətdə diod və tranzistor da olduğu kimi işıq bir lupa köməyi ilə silisium quruluşa tətbiq edilir və beləcə foto elektrik təsiri ilə elektron hərəkəti başlayır. Tiristorun anod və katod qütbləri arasındakı daxili müqavimət azalır və tiristor açıq vəziyyətə keçər.
Ubalar (Arxangel)
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (98%) üstünlük təşkil edir.
Amerika xalqları
Amerikada etnoqrafik-mədəni vilayətlər
Y.V.Bromley və Q.Y.Markovanın redaktəsi ilə buraxılan "Etnoqrafiya" dərsliyində Amerika aborigenləri ovçu, yığıcı, balıqçı və əkinçi qəbilələr bölgüsü əsasında qruplaşdırılmışdır. Amerikada etnoqrafik-mədəni vilayətlər aşağıdakılardan ibarətdir:
Eskil
Eskil — Aksaray ilinə yerləşən ilçə.
Akif Əliyev (şəhid)
Həyatı
Sıravi əsgər 702-ci hərbi hissənin avtomatçısı idi.
Oktyabrın şəfəqləndirdiyi yol (film, 1977)
Məzmun
Azərbaycanın görkəmli adamları-akademik Həsən Abdullayev, məşhur neftçi-alim Fərman Salmanov, tanınmış pambıqçı Sürəyya Kərimova, neftçi İsrafil Hüseynov və başqaları filmin qəhrəmanlarıdır.
Bülənd Ulusu
Həyatı
Bu rütbədə Dəniz Qüvvələri Komutanlığı Harekat Dairə Başqanlığında mina flotunda komandir köməkçisi vəzifəsində çalışmış, 1967-ci ildə general-mayor rütbəsi almışdır. Hərbi Flot Komandanlığı və Dəniz Qüvvələri Komandanlığı Hətəkatı Başqanlığında çalışmışdır. 1970-ci ildə general-leytenant rütbəsi almışdır. Şimal Dəniz Sahə Komandanı,, Dəniz Qüvvələri Komandanlığı qərargah rəisi və Dəniz qüvvələri Komandanı vəzifələrini yerinə yetirmiş və 1974-cü ildə general rütbəsini almışdır.
Kral Cəmiyyəti adası
Kral Cəmiyyəti adası — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Ada London Kral Cəmiyyətinin şərəfinə adlandırılmışdır.
Conney Duarte
Conney Xesus Duarte Yanez (7 fevral 2000-ci ildə anadan olub) — Venesuela Primyera Diviziya təmsilçilərindən olan Karakas klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Venesuela futbolçusudur.
Ömrün səhifələri (film, 1972)
Məzmun
Akademik Yusif Məmmədəliyevin bütün həyatı xalqa xidmətlə bağlı olmuşdur. Onun elmi kəşfləri Azərbaycan kimyasına şöhrət gətirmişdir. Akademikin İkinci dünya müharibəsi illərindəki kəşfləri faşizm üzərində qələbə qazanılmasında böyük rol oynamışdır. Filmdə alimin sağlığında çəkilmiş kinoxronika və fotomateriallardan istifadə olunmuşdur.
Ərimə nöqtəsi
Xüsusi kristallaşma istiliyi - bərkimə temperaturunda 1 kq maddənin kristallaşması zamanı ayrılan istiliyə deyilir. İşarə olunması ,qiyməti və ölçü vahidi xüsusi ərimə istiliyi ilə eynidir. Maddənin bərk kristal halı daxili enerjinin minimumuna uyğundur. Kristala istilik verdikcə onun temperaturu yüksəlir. Ərimə temperaturuna çatdıqda temperaturun artışı dayanır və verilən istilik miqdarı həmin temperaturda nizamlı düzülüşdən nizamsız dquruluş yaranmasına, yəni mayeyə çevrilməsinə sərf olunur. Bu zaman maddənin daxili enerjisi Q = λm ərimə istiliyi qədər artır. Amorf maddələr üçün nizamsız düzülüş mövcud olduğundan temperatur daima artaraq ərimə sona çatır.
30 sentyabr
1901–cari
thumb|[[Səxavət Məmmədov (xanəndə)|Səxavət Məmmədov]]
Hüseynbala Əliyev
Həyatı
Ölümündən sonra "Lenin ordeni" ilə təltif edilib.
Adına küçə var.
Amazon (şirkət)
Ad
Şirkətin ilk adı Cadabra olsa da, bu söz "cadaver" (cəsəd) sözünə oxşadığı üçün bir neçə ay sonra şirkətin adı Amazon olaraq dəyişdirilmişdir.
Planşetləri
"Amazon" şirkətinin yeni internet-planşeti, həmçinin 7 düymlü ekrana malikdir, lakin yeni versiyada "RAM"-ın həcmi iki dəfə artırılıb və ümumi məhsuldarlıq yeni prosessorun sayəsində 40 faiz artıb. Həmçinin avtonom iş vaxtı artıb. "Amazon" şirkəti, həmçinin 1920x1200 piksel təsvir ölçüsünə malik 8,9 düymlü planşetini də təqdim edib. 8,9 düymlü "Kindle Fire HD" planşetinin qalınlığı 8,8 millimetr təşkil edir və sələfindən təxminən 25 faiz daha parlaq ekrana malikdir. O, "ARM Cortex A9 OMAP4470" ikinüvəli prosessoru və "Dolby Digital" spikerləri ilə təchiz olunub. Həmçinin ikidiapazonlu "Wi-Fi" çipi, siqnalın yaxşı qəbul olunması üçün iki daxili antena mövcuddur. "Amazon" şirkəti iddia edir ki, "Fire HD" planşeti "Google Nexus 7"-dən 54 faiz və "iPad 3"-dən isə 41 faiz sürətlidir.
Pyotr Svidler
Şahmat karyerası
Bir necə dəfə (2001-ci ildə) Dünya Çempionluğuna gedən yolda mübarizə aparmışdır və yarımfinala yüksəlmişdir. Andrei Lukin onun məşqiçisidir.
2006-da İsrailin Rişon LeZion şəhərində keçirilən Dünya Blitz Çempionatında 15 oyundan 10½ xal toplayaraq 2-ci yerə çıxdı, birinci yerə isə Alexander Grischuk. Svidler Dortmunda 2006-da Vladimir Kramnikle birinci yeri paylaşdı.
2013
2013-cu ildə Londonda baş tutan Namizədlər Turnirində 3-cü yeri tutdu (nəticəsi +4−2=8). Onun 4 qələbəsi Teymur Rəcəbov, Levon Aronyan, Vasili İvançuk və Maqnus Karlsen üzərində olmuşdur.
Şəki qalası
Barəsində Övliya Çələbinin (1611–1682) "Səyahətmamə" əsərində məlumat verilir. Övliya Çələbi 1647-ci ildə gördüyü Şəki şəhər-qalasını belə təsvir etmişdir:
Cəfər Quluzadə
Quluzadə Cəfər Müseyib oğlu — BDU-nun Astrofizika kafedrasının müdiri. Əməkdar müəllim, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor.
Həyatı
7 avqust 1936-cı ildə Azərbaycanın Tovuz rayonunun Xatınlı kəndində anadan olmuşdur. 1961-ci ildə Leninqrad Dövlət Universitetini bitirmişdir. 1966-cı ildə Astrofizika ixtisası üzrə aspiranturanı bitirmiş və namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1966–1969-cu illərdə AMEA-nın Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasında elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 1969-cu ildən BDU-da dosent, 1991-ci ildən professor vəzifəsində işləyir. 1997-ci ildən Astrofizika kafedrasının müdiridir. 1992–94-cü illərdə Türkiyəyə dəvət olunmuş, İstanbul Universitetində "Spektroskopiya" kursunun tədrisini təşkil etmişdir. Günəş fizikası sahəsidə çalışır. 200 məqalənin, bir neçə orijinal dərs kitabının və metodik vəsaitin müəllifidir. Günəş fizikası sahəsində bir çox yeni tədqiqat üsulu təklif etmişdir. 2001-ci ildən Avropa Astronomiya Cəmiyyətinin üzvüdür. 1991-ci ildə keçmiş SSRİ –nin Kosmonavtika Federasiyasının diplomuna layiq görülmüşdür. 2009-cu ildə Respublika Prezidentinin fərmanı ilə "əməkdar müəllim" adına layiq görülmüşdür. 200 məqalənin,14 kitabın,1 Monoqrafyanın müəllifidi.
Seçilmiş Əsərləri
Bədii kitablar:
Rumyana buzlağı
Yerləşməsi
Rumyana buzlağı -78.26667°N, -85.83333°W koordinatlarında yerləşmişdir. Covinetto dağından şərqdə, Evans zirvəsindən şimalda, Camper dağından və Ellen buzlağından şimal-şərqdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.
Femme Fatale (Britni Spirs albomu)
Femme Fatale — Britni Spirsin yeddinci solo studio albomudur.
Uçaklı (Arxangel)
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (49%), ruslar (40%) üstünlük təşkil edir.
Roman
Tarixi romanlar
İndi bütün dünyada, əsasən, nəsrlə yazılmış irihəcmli, vahid çoxşaxəli, müəllif tərəfindən müəyyənləşdirilmiş ideya üzrə inkişaf etdirilib öz həllinə gətirilən bədii nəsr əsərinə roman deyilir.
İosif Reutt
Həyatı
İosif Antonoviç Reutt 1786-cı ildə Qrodne quberniyasında anadan olmuşdu. Reutt cəllad xislətli general idi. O, Yeger polkunda xidmət etdiyi zaman bu xislətə yiyələnmişdi. Bu polk öz sərtliyi ilə imperiya ordusunda tanınırdı. İperatorun bilavasitə nəzarəti altında fəaliyyət göstərirdi. Maraqlıdır ki, həmin hərbi hissənin demək olar bir çox zabitləri Azərbaycanın canına zəli kimi darışmışdılar.
Rus generalının Şuşada törətdiyi qanlı hərəkətlər emənilər tərəfindən idarə olunurdu. Bu cəhətdən general çox asanlıqla dəf edə bilirdi. Belə döyüşlərdən biri 1826-cı il iyulun 25-də oldu. Artıq o bu vaxt Şuşanın komendantı idi.
O, 9 oktyabr 1855-ci ildə Tiflisdə vəfat edib.
Eufonium
Bu ailənin ən populyar aləti hesab olunur.Hərbi nəfəsli orkestrlərində aparıcı tenor səs rolu oynayır.
Alətin adının mənşəyi
"Eufonium" sözü yunan dilindəki euphonia kəlməsindən gəlir və "Xoş səslənən" mənasını verir. Mis nəfəsli truba mənasında Bariton termini ilə sıx bağlıdır və bəzən ona sinonim kimi işlənir.
Gigidağ
Gigidağ - Qobustanda palçıq vulkanı.
Həmçinin bax
Qobustan rayonu
Əsma Sultan (I Əbdülhəmidin qızı)
Həyatı
29 may 1807 tarixində III Səlim taxtdan endirildi və yerinə Əsma Sultanın qardaşı IV Mustafa keçdi. Ancaq IV Mustafa ancaq 1 il taxtda qala bildi. Yerinə Əsma Sultanın digər qardaşı II Mahmud taxta keçdi. Buna baxmayaraq Əsma Sultan IV Mustafanın taxta keçməsini istəyirdi. Hətta 15 noyabr 1808 tarixində başlayan ayaqlanmada barmağı olduğu iddia edilməkdədir. Ancaq bu ayaqlanma bir nəticə verməmiş və II Mahmud taxtda qalmışdır. Yeniçərilər Sultan Mahmuda qarşı o qədər böyük nifrət bəsləyirdi ki, hətta Əsma Sultanın taxta keçməsinə belə razı idilər.
Frits Preql
Həyatı
Öd turşularını və proteinlər kimyasını öyrənərək Preql analiz alanan maddələrin olduqca az olması səbəbindən analizin aparılması zamanı çətinliklərlə qarşılaşır. Onun zamanında əlverişli şəraitdə analiz aparmaq üçün kifayət qədər böyük miqdarda tədbiq olunan maddə tələb olunurdu ki, bu da Preqlinin təcrübələrini icraolunmaz edirdi. Kimyəvi analiz üsullarını təkmilləşdirmək lazım idi. Onun qarşısında duran ilk məsələlərdən biri ondan ibarət idi ki, adi kimyada istifadə olunandan daha həssas tərəzi yaratsın. Tərəziləri təkmilləşdirərək Pereqli onların dəqiqliyini on dəfələrlə artırdı. O, başlıca olaraq karbon, hidrogen, oksigendən və çox vaxt azot, fosfor, kükürd və digər elementlərdən ibarət üzvi maddələrin molekullarının öyrənilməsi ilə məşğul olur.
Uspenka (Arxangel)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Timeşvar əyaləti
Timeşvar əyaləti — Osmanlı imperiyası nın əyalət lərindən biri.
Teodor Svedberq
Həyatı
Balboda (Evleborq dairəsi) (1884- 1971) anadan olmuşdur.
Varşava üsyanı (1944)
Alman komandanlığının cavabı
Varşavadakı üsyan xəbərini aldıqdan sonra Reyxfürer-SS Henrix Himmler, SS hissələri və polis tərəfindən basqın təşkil etmək üçün avqustun 2-də Şərqi Prussiyadan Poznana gəldi. Cəbhədəki vəziyyət Vermaxta üsyanı yatırmaq üçün əhəmiyyətli qüvvələri cəmləşdirməyə imkan vermirdi. Hitler Varşavanı yer üzündən silməyi və bütün əhalisini məhv etməyi əmr etdi.
Mətbuat öz növbəsində üsyanın SPP "Kostyuşko" radio stansiyasının iyulun 29-dakı çağrışından sonra başladığını dedi. Avqustun 25-də alman komandanlığı əhaliyə müraciət edərək şəhəri tərk etməyi təklif etdi.
Qızıl Ordunun Visla və Naravdakı əməliyyatları
Alman hərbi tarixçisi Kurt Tippelskix hesab edir ki, üsyan zamanı "Rus ordusunun hücum gücü artıq tükənmişdi və bu səbəbdən ruslar Polşa paytaxtını birbaşa ələ keçirmək niyyətindən imtina etmişdilər". Lakin onun fikrincə üsyanın başlamasından dərhal sonra rus qoşunları "möhkəmləndirlmiş körpü istehkamlarına hücum etməyə davam etsəydi, şəhərdəki alman qoşunlarının mövqeyi ümidsiz olardı." Sovet hücumlarının dayandırılması almanlara üsyanın yatırılması üçün lazım olan qüvvələri cəmləşdirməyə imkan verdi. Avqust ayında Tippelskirxin qeyd etdiyi kimi, Qırmızı Ordu fəaliyyətini Varşavanın cənubundakı Pulav və Varka yaxınlığındakı körpü istehkamlarına doğru yönləndirdi. Lakin bu istiqamətdə faliyyətinin genişlənməsi üçün uzun, lakin uğursuz döyüşlərə girdi. O, bu kiçik uğurları alman qoşunlarının əzmkarlığı və "rusların əsas səylərini cəbhənin digər sahələrinə cəmləməsi" ilə izah edir.
Boris Sokolov qeyd edir ki, avqustun ortalarında Varşava yaxınlığında əks hücum təşkil edən beş alman tank diviziyası Varşava cəbhəsindən geri çəkildi və şimala göndərildi. Bunda əsas məqsəd "Şimal" və "Mərkəz" ordu qrupları arasındakı quru əlaqələrini bərpa etmək üçün dəhlizin açılması idi. Sokolov iddia edir ki, bu əməliyyat Sovet İttifaqının Varşavaya hücumu halında öz mənasını itirirdi, çünki, zəifləmiş alman qüvvələri Latviyadan Oderə qədər olan şimal cəbhəsini saxlaya bilməzdi. Boris Sokolovun dediyinə görə, Visla üzərindəki 1-ci Belorus Cəbhəsinin qoşunları almanların 3-cü tank ordusunun avqustun 20-də aldığı Tukumsdan Baltik dənizinə çıxanadək yerindən tərpənmədi. Lakin müasir rus tarixşünaslığı bu iddiaları rədd edir. Onlara görə yalnız 39-cu tank korpusu Kurlandiyaya göndərilmişdi. "Ölü baş" və "Viking" diviziyalarını özündə cəmləşdirən 4-cü SS tank korpusu, 19-cu tank diviziyası ilə möhkəmləndirilərək Varşava yaxınlığında qaldı. Rus tarixşünaslığının dediyinə görə 1-ci Belorus Cəbhəsinin sağ qanadının qoşunları avqustun 10-da, cəbhənin sol qanadının qoşunları avqustun 19-da hücuma keçdilər və 1-ci Ukrayna cəbhəsinin Sandomir körpü istehkamında olan qoşunları avqustun 14-dən cəbhə Zvolen, Radoma keçməyə çalışdılar.
Qərb müttəfiqləri tərəfindən tədarük
R.Nazareviçin sözlərinə görə Qərb müttəfiqləri Varşava bölgəsinə təkcə kiçik silahları deyil, həm də ağır piyada silahları da atırdılar. Onların arasında 13 minaatan və 230 tank əleyhinə silah daxil idi. Lakin bu silahların əhəmiyyətli bir hissəsi üsyançıların əlinə keçmədi.
İyulun 28-də Böyük Britaniya rəsmi olaraq üsyana köməkdən imtina etdi.
SSRİ tərəfindən tədarük
Varşava bölgəsinə silah və hərbi yüklərin göndərilməsi 1944-cü il sentyabrın 13-dən 30-dək davam etdi. 1944-cü il sentyabrın 13-dən oktyabrın 1-dək sovet aviasiyası 5 mindən çox, o cümlədən 700 Polşa Ordusunun 1-ci Aviasiya Diviziyasının qüvvələri tərəfindən uçuş həyata keçirildi. Belarus Cəbhəsinin aviasiyası Varşava bölgəsinə 4821 uçuş etmişdi. Onlardan 2535-i yük atılması, 1361 — düşmənə hücum və bombalı hücumlar, 925 — üsyançı bölgələrə havadan dəstək və 100 — düşmən hava hücumlarını müdafiə sistemlərin məhv etmək. Üsyançılara 30 ədəd döyüş sursatı olan 45 mm-lik bir tank əleyhinə qurğu, 156 ədəd artilleriya mərmiləri, 50 mm minaatan (37 216 ədəd mərmi daxil), 505 tank əleyhinə qurğu, 1478 pulemyot; 520 tüfəng; 669 karabin, 41.780 qumbara, 3 milyondan çox patron, rabitə vasitələri, 131.221 kq ərzaq və 515 kq dərman atılmışdı. Üsyançıların əlinə keçən silah-sursatın dəqiq sayı məlum deyil.
Üsyançılara artileriya dəstəyi
Varşavanın Praqa rayonunda döyüşlər bitdikdən sonra sovet qoşunlarının və 1-ci Polşa Ordusunun Visla sahilinə çıxması ilə Varşavada yerləşən alman qoşunlarını atəş altında saxlamaq məqsədi ilə artileriya mövqelərinin təchiz edilməsi başlandı. Sentyabrın 15-də 88 ədəd zenit qurğusu və 172 səhra artileriya topu, həmçinin 24 ədəd 203 mm haubitsa alman mövqelərini atəşə tutmağa başladı. Sentyabrın 16-da top və minaatanların sayı 389 ədədə, sentyabrın 17-də 553 ədədə, sentyabrın 19-da 622 ədədə qədər artırıldı. Lakin bu vaxta qədər sursat ehtiyatları tükəndiyindən atəş sıxlığı gündə hər top üçün 20–25 yaylım təşkil edirdi. Artileriya atəşini kordinasiya etmək üçün paraşütlərlə zabitlər atılmışdı.
1-ci Polşa Ordusunun desant əməliyyatı (15–23 sentyabr)
Praqa rayonundakı döyüşlər bitdikdən dərhal sonra 1-ci Polşa Ordusu üsyançılara kömək məqsədilə Vislanın qərb sahilinə keçməyə çalışdı. Sovet hərbi komandanlığı Polşa hissələrini dəstəkləmək üçün hərbi kömək ayırdı:
Ümumilikdə mühəndis qüvvələrinin sərəncamında 24 ədəd H2P pantonları, 51 ədəd qatlanan NLP pontonları, 30 ədəd qatlanan DSL, 41 ədəd şişmə qayıqları LG-12 və 175 ədəd avarlı taxta qayıqlar SDL var idi. 1944-cü il sentyabrın 15-dən 16-na keçən gecə Saska-Kempa bölgəsində Polşa Ordusunun 3-cü piyada diviziyasının 9-cu piyada alayının birinci taboru keçidə başladı (iki 45 mm-lik silah, 14 pulemyot, 16 tank əleyhinə qurğu və 12 qumbaraatanla silahlanmış kiçik silahlardan əlavə 420 hərbi qulluqçu). Altı saat ərzində 400-dən çox döyüşçü, iki 45 mm-lik top, 15 tank əleyhinə qurğu və pulemyot Vislanın qərb sahilinə daşındı. Keçid düşmən artileriyasının davamlı atəşi altında baş verirdi. Buna baxmayaraq, 19 NLP pontonu 22 reys etdi, mühəndis qurğularının itkisi 37 nəfər (o cümlədən 19 nəfər həlak oldu və ya suda boğuldu) və 13 NLP pontonu oldu.
Üsyanın məğlubiyyəti. Üsyançıların təslim olması
250px|thumb|right|Varşava üsyançılarının təslim olması. Köhnə şəhər tutulduqdan sonra almanlar əsas zərbəni Povisli istiqamətində yönəltdilər. Üsyançıların çıxılmaz vəziyyəti üsyan rəhbərliyini təslim olmaq barədə düşünməyə vadar etdi. Sentyabrın əvvəlində alman komandanlığı yenidən Krayova Ordusuna onlar üçün olduqca əlverişli şərtlərlə təslim olmağa dair danışıqlara başlamağı təklif etdi. Sentyabrın 7-də Polşa mühacirət hökuməti Tadeuş Bur-Komorovskiyə mübarizəni dayandırmaq və təslim olmaq üçün danışıqlara başlamaq səlahiyyəti verdi. Elə həmin gün idarə heyəti sədrinin müavini Qrinessa Mariya Tarnovska başda olmaqla Polşa Qırmızı Xaçının xüsusi heyəti fon Dem Baxın qərargahına danışıqlara getdi. Krayova Radası danışıqlar zamanı təslim olmaq barədə qərar qəbul etdi. Antoni Xrusltsel (avqustun 1-də üsyançı birləşmələrin komandanlığını qəbul etmişdi) təslim olmağa qarşı çıxdı. 250px|thumb|right|Varşava küçələri üsyan zamanı 250px|thumb|right|Kapitulyasiya aktının imzalanması. Sentyabrın 24-də alman qoşunları üsyançıların ələ keçirdikləri ərazilərə son hücum etdi. Sentyabrın 24-də almanlar sentyabrın 27-də təslim olan Mokotov rayonuna, sentyabrın 29-da isə təslim olan Joliboj rayonuna həlledici hücum etdilər. Polkovnik-leytenent V.Rokıskinin rəhbərliyi ilə Mokotov rayonu döyüşçülərinin bir hissəsi yeraltı kanallardan istifadə edərək Mərkəz rayonuna keçdilər.
Sentyabrın 29-da Kampinos rayonundakı alman bölmələri Yaktorov yaxınlığında toplanan partizan dəstələri ilə son döyüşə girdi. Bax-Zalevski korpusundan (cəmi 5 min nəfər) piyada qüvvələri ilə gücləndirilən 19-cu tank diviziyası Mokotov və Joliboj rayonlarına hücum etdi. 1-ci Polşa Ordusunun 2-ci diviziyası tərəfindən hazırlanan Joliboj rayonunun döyüşçülərinin Vislanın şərq sahilinə təxliya əməliyyatından qrupun komandiri polkovnik-leytenant M.M.Nedzelskinin KO Baş Komandanından almanlara təslim olmaq əmri aldıqda imtina etdi. Sentyabrın 28-də üsyanın bitirilməsi barədə son danışıqlar başladı. Sentyabrın 30-da Böyük Britaniyanın təzyiqi ilə kapitulyasiya ərəfəsində Baş Komandan Kazimier Sosnkovski vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı. Londondan Polşa Respublikasının prezidenti Vladislav Raçkeviç, KO baş komandanı Tadeuş Bur-Komorovskini Polşa Silahlı Qüvvələrinin Ali Komandanı təyin etdi. Oktyabrın 1-də general Tadeuş Bur-Komorovskinin əmri ilə üsyançılar atəşi dayandırdılar. 1944-cü il oktyabrın 2-də Tadeuş Bur-Komorovski təslim aktına imza atdı; təslim olan KO üsyançılarına müharibə dövrü əsirləri statusu zəmanəti verildi. Oktyabrın 2-də Ojarovdakı Bax-Zalevski korpusunun qərargahında təslim aktı imzalandı.
Dekabristlər üsyanı
Zəmin
Xalq arasında milli hissin yüksəlməsi, 1812-ci ildə düşmənə qarşı mübarizədə özünü göstərmiş qüvvənin başa düşülməsi mülkədar kəndində, votçina manufakturasında və əsgər kazarmasında kəndlinin öz təhkimçi vəziyyətini daha aydın başa düşməsinə təkan verdi. Xalq etirazının ruhu güclənmişdi. Kəndlilər biyar və töycünün daha da artırılmasına və mülkədarların onları torpaqdan məhrum etmək cəhdlərinə getdikcə daha tez-tez etiraz çıxışları ilə cavab verirdilər. 1813–1825-ci illərdə 200-dək kəndli iğtişaşı baş vermişdi, bu illərdə iğtişaşların orta illik sayı isə Vətən müharibəsindən əvvəlki illərə nisbətən iki-üç dəfə artıq idi. Həmin illərdə kəndli mübarizəsi inadkarlığı və sürəkli olması ilə səciyyəvi idi. Bir sıra hallarda kəndlilər mülkədarlara qarşı bir neçə il mübarizə aparmışdılar. Məsələn, Ryazan quberniyasında, yerli qubernatorun məlumatına görə kəndlilər tez-tez "itaətsizlik və coşğunluq" göstərirdilər və bəzən bu hərəkətlər iki-üç il davam edirdi. Kostroma quberniyasında mülkədar Meşşaninovun doqquz kəndinin təhkimliləri 1818-ci ildə "qiyama" başlamış və mübarizəni, 1820-ci ilədək davam etdirmişdilər, həmin il isə mülkədar qadın Abaldueyevanın min nəfərdən artıq təhkimli kəndlisi qiyamçılara qoşulmuşdu. Üsyan edən kəndlilərin getdikcə daha çox inadkarlıq göstərdiklərini burdan görmək olardı ki, hökumət kəndliləri "sakitləşdirmək" üçün əsgər dəstələri göndərilməsinə getdikcə daha tez-tez əl atmalı olurdu. 1816-cı ildən 1825-ci ilədək kəndliləri yüz dəfədən çox hərbi qüvvə hesabına sakitləşdirmək, yəni kəndli iğtişaşlarının yarıdan çoxunu silah gücünə yatırtmaq lazım gəlmişdir. left|thumb|General-adyutant Aleksandr Çernışevin [[Qış sarayının Hərbi qalereyasındakı portreti]] 1818–1820-ci illərdə Don sahilindəki kəndli hərəkatı ən kütləvi hərəkat idi. Vaxtilə Don çayının və onun qollarının sahillərində sərbəst yaşayan əhali öz kazak başçıları-getmanlar və digər başçılar tərəfindən əsarət altına alınmışdı. Bütün torpaqlar yüksək zütbəli kazakların sərəncamına verilmiş və beləliklə, onlar torpaq və təhkimlilər üzərində hüquqları olan yeni zadəganlara çevrilmişdilər. Don sahilində Ukraynanın və Rusiyanın mərkəzi quberniyalarından qaçıb gəlmiş çoxlu kəndli yaşayırdı. Onlar bu yerlərdə azadlıq axtarırdılar, amma yenə də kölə vəziyyətinə düşmüşdülər, iğtişaşlar başlanmışdı. Hökumət Donda mülkədarların torpaq sahibliyini nizama salmağı qərara almış və bunun üçün xüsusi komitə təsis etmişdi. Kəndlilər hökumətin qərarını özlərinə xeyirli olan tərzdə başa düşmüşdülər, ona görə də iğtişaşlar xüsusi bir qüvvə ilə genişlənib böyük bir ərazini bürümüşdü. Hərəkatda 45 mindən çox kəndli iştirak edirdi. General-adyutant Aleksandr Çernışov kəndliləri sakitləşdirməyə göndərilmişdi, onun sərəncamında altı piyada alayı, iki süvari eskadronu və altı top vardı. General qırmalı top mərmilərindən və güllələrdən istifadə edərək üsyanı yatırtdı. Üsyançılara amasızcasına divan tutuldu, 263 nəfər qamçı, çubuq cəzasına məhkum edildi, katorqaya və Sibirə sürgünə göndərildi.
1820-ci ilin oktyabrında Semyonovsk polkunun qiyamı paytaxtda böyük siyasi hadisə oldu. Yürüşlər zamanı bir çox əsgəri işləri ilə şöhrət qazanmış polk vətənə qayıtdıqdan sonra Arakçeyevin əlaltısı Şvartsın komandalığı altına düşdü. Təzə komandir humanist zabitliyə alışmış əsgərlərin qəlbində "sərbəstlik" ruhunu öldürməyi qərara almışdır. Çubuq intizamı, əsgərin şəxsiyyətinin təhqir edilməsi Şvartsın əsgərlərə təsirini başlıca metodu idi. Semyonov polku əsgərlərinin çıxışı "hökmdar rotasının" şikayəti ilə başlandı. Polkun rəhbərliyi rotanı həbs edib Petropavlovsk qalasında təcrid etdilər. Polkun qalan rotaları etiraz edənləri müdafiəyə qalxdılar və bütün polk qalaya salınmış olundu. Peterburqun hakimiyyət orqanları və xaricdən tələsik qayıtmış çar polkun çıxışlarından qorxuya düşdülər. Kazarmalarda əsgərlər arasında hökumət əleyhinə intibahnamələr yayılırdı. İntibahnamələrdə çara və zadəganlara qarşı mübarizə aparmaq, zadəganların əvəzinə öz komandirlərini seçmək haqqında çağırış vardı, çar zadəganların mənafeyini qoruyan "ən böyük quldur" adlandırılırdı. Hökumət "qiyamçılara" amansızcasına divan tutdu. Təhrikçiləri bir neçə dəfə əsgər sıraları arasından keçirib çubuqladılar; belə cismani cəzadan sonra sağ qalanları katorqaya göndərdilər. Bütün polk ləğv edildi. Katorqaya göndərilmiş və ucqar hərbi hissələrə səpələnmiş semyonovçuların qəlbində hakimiyyət orqanlarına nifrət yaşayırdı və onlar digər inqilabi çıxışlarda dəfələrlə iştirak etdilər. Semyonovçuların çıxışları zamanı tapılmış intibahnamələrin birində təhkimçi kəndlilərin vəziyyətindən, altı günlük biyardan, son dərəcə ağır vergilərdən, kəndlilərin "katorqaçılardan seçilmədiklərindən" danışılırdı. Bu onu göstərirdi ki, əsgərin iğtişaşlar təhkimçilik əleyhinə ümumkəndli mübarizəsi ilə əlaqəlidir, lakin bu əlaqə hərbi məskunların üsyanlarında daha əyani və dolğun şəkildə özünü göstərirdi.
Universitetlərdə və başqa tədris müəssisələrində oxuyan gənclər ilk növbədə kilsənin təsirinə məruz qalırdılar. O dövrün ən yaxşı professorlarından K. İ. Arsenyev, E. V. Raupax, K. F. German, A. P. Kunitsın "azadfikirlilik" yaymaq üstündə universitetlərdən uzaqlaşdırılmış və məsuliyyətə cəlb edilmişdilər. Tədris bütünlüklə müqəddəs kitab əsasında aparılmalı idi. Öz nəticələrinə görə İncinin ehkamlarına uyğun gəlməyən bütün fənnlər tədrisdən xaric edilirdi. Məsələn, təbiiyyat elmlərini şərh edərkən dünyanın yaradılması və adamların Adəmlə Həvvadan törəməsi haqqında Bibliyadakı əfsanəni rəhbər tutmaq lazım idi. İnsan bədəninin anatomiyasını öyrənərkən meyit yarmaq qadağan olunurdu, çünki insan bədəni ölməz ruhun məskəni hesab edilirdi. Hətta riyaziyyatın özündə ilahi əsasları rəhbər tutmadan keçinmək mümkün deyildi. Kazan universitetinin bir professoru hesab edirdi ki, "vahidsiz rəqəm olmadığı kimi dünya da Allahsız mövcud ola bilməz".
Pestelin "Russkaya pravdası"
link=Special:FilePath/Russkaya_Pravda_(Pestel).jpg|thumb|Pestelin "Russkaya pravda" proqramının üz qabığı |alt=|left
Üsyan
Yaranmış vəziyyət Şimal cəmiyyətində qızğın müzakirə edilirdi və bundan çıxış üçün əlverişli vəziyyət kimi istifadə etmək qərara alındı. Cəmiyyətdə sol cinahın nüfuzu güclənmişdi. M. Bestujev öz xatirələrində yazır: Rıleyevin evi bizim üçün məşvərətə toplaşmaq yerinə, onun özü isə həmin müşavirələrin başlıca simasına çevrilmişdi. left|thumb|290x290px|14 dekabr 1825-ci ildə M. A. Miloradoviçə ölümcül yara vurulması. G. A. Miloradoviçə aid rəsmdən [[qravür]] Xalqın həyəcanlı vəziyyəti, hökumətin yuxarı dairələrində tərəddüdlər, habelə gizli cəmiyyət haqqında hökumətin xəbərçilərdən məlumat aldığı və həbslər başlandığı haqqındakı xəbərlər-bütün bunlar cəmiyyətin üzvləri tərəfindən nəzərə alındı. Dekabrın 14-də, Nikolaya "yenidən and içmə" mərasiminin təyin edildiyi gün cəmiyyətin üzvlərinin komandirlik etdikləri qoşun hissələrini Senat meydanına çıxarmaq və beləliklə senatorları və Dövlət şurasının üzvlərini Nikolaya and içməkdən imtina etməyə məcbur etmək və "Rus xalqına manifest"i elan etmək qərara alındı. Cəmiyyətin üzvlərinin tərtib etdikləri "Manifest"də təhkimçilik hüququnun ləğv olunduğu, mülki azadlıqlar müəyyən edildiyi xalq seçkiçiləri məclisinin ("Böyük məclisin"), yəni Rusiyada idarəetmə formasını təyin etməli olan məclisin çağırıldığı elan edilirdi. Eyni zamanda plana görə Qış sarayı tutulmalı, çar ailəsi həbs edilməli idi. Hakimiyyət Müvəqqəti hökumətin əlinə keçməli idi. 12 dekabr 1825-ci ildə Nikolay Pavloviç ittifaq haqqında xəbər tutdu və həmin an üzünü imperator elan etmək qərarına gəldi. Üsyançılar 13 dekabr planına görə 14 dekabrda səhər Qış sarayını ələ keçirməli və çar ailəsini həbs etməli idi. Onlar Petropavlovsk qalasını ələ keçirməli, Senatın meydanına daxil olmalı və senatorıarı rus xalqına manifest verməyə məcbur etməli idilər. Manifestdə təhkimçilik hüququnun, hərbi məskənlərin, rekrut mükəlləfiyyətlərin ləğvi, vətəndaş azadlıqlarının deklarasiyası, hərbi xidmət müddətinin azaldılması öz əksini tapırdı. Dekabristlər hesab edirdilər ki, hakimiyyəti Müvəqqəti İnqilabi Komitəyə verməlidirlər. Bir neçə aydan sonra isə növbəti yığıncaq çağırılmalı, ölkənin gələcək siyasi quruluşu müəyyənləşməli və konstitusiya qəbul edilməlidir. Sui-qəsdçilər beş qvardiya polku və dəniz ekipajının — ümumilikdə 6000 adamın dəstəyinə ümid edirdilər. Tarix elmində dekabristlərin üsyan günündə hərbi qələbələrin mümkünlüyü haqqında vahid fikir yoxdur. Bir sıra tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, üsyan məğlubiyyətə məhkum idi. Digər müəlliflər isə hesab edirdilər ki, üsyanın qələbəsi real idi. Əgər üsyançılar yenidənqurmanın heç olmazsa çox az hissəsini belə reallaşdıra bilsəydilər, ölkənin inkişafında çox böyük yüksəliş olardı.
Təsiri
Dekabrist üsyanının Rusiya tarixində müstəsna yeri var. Sonradan ölkəni irəliyə aparacaq bütün hərəkatlar bu üsyandan böyük dərs aldılar. 1861-ci ildə çarın fərmanı ilə təhkimçilik hüququ ləğv edildi. Dekabristlər rus mədəniyyətinin, elminin və maarifçiliyin inkişafına əvəzsiz xidmət göstərdilər. Onlar alovlu vətənpərvər idilər — qabaqcıl ideyaların bütün xalqın sərvəti olduğuna inanır, yeni düşüncə tərzinin, ictimai fikir anlayışının formalaşmasına çalışırdılar. Hətta "Sibir mədənlərinin dərinliyində" də maarifçiliklə məşğul olurdular.
Bayquşlar
Bayquşlar gecə ov ovlamaq üçün başlarını 270 dərəcə çevirməlidirlər. Çünki gözləri kəllədəki göz çuxurlarında sabit durur. Odur ki, görmə bucağını dəyişdirmək üçün başlarını hərəkət etdirməlidirlər.ABŞ-dəki Con Hopkins Universitetinin tibb fakültəsindən doktor Filip Qeyllud (Philippe Gailloud) bayquşların bunu müxtəlif səbəblərə görə bacardığını bildirir.Bayquşların boynu insanın boynundan daha elastikdir. Onlarda 14, bizdə isə 7 boyun fəqərəsi var. Bundan başqa, bayquşda oksigenli qanın beyinə daşınma forması çox fərqlidir.
Mürsəl Həmidov
Həyatı
Leninqrad və  Moskva  şəhərlərində   ixtisasartırma   kursları keçib.
Henrix Viland
Həyatı
Pforxtsxeymdə (Baden torpağı) (1877- 1957) anadan olmuş, alman üzvi- kimyaçısı və biokimyaçısı, Viland Henrix Otto 1896- cı ildə Münhen, 1897- ci ildə Berlin Universitetində, 1898- ci ildə Ştutqartdakı Ali Texniki Məktəbində təhsil almışdır. 1909- cu ildə professor adını almışdır. Çoxlu sayda öd turşylarının sintezi və öyrənilməsi, habelə onların quruluşunun müəyyən edilməsi sahəsində kompleks tədqiqat işləri həyata keçirdiyinə görə 1927- ci ildə alim Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Anthemis xylopoda
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
10 noyabr
1901–cari
thumb|[[Leonid Brejnev]] thumb|[[Mustafa Kamal Atatürk]]
Yava
İqlimi ekvatorial, mussondur. Orta aylıq temperatur ovalıq və düzən rayonlarda 26 – 27°С, 1500 m yüksəklikdə isə təqribən 18°С-dir. İllik yağıntı ovalıqlarda 1000 mm-dən (şərqdə) 2500 mm-ə (qərbdə) qədər, dağlarda 4000 – 6000 mm və daha çoxdur. Çayları (Solo, Brantas və s.) gəmiçiliyə az yararlıdır, əsasən suvarmada istifadə olunur. Laterit, dağ-meşə qırmızı və allüvial torpaqlar yayılmışdır. Şərqdə savannalarda qara torpaqlar üstünlük təşkil edir. Bitki örtüyü qərbdə rütubətli həmişəyaşıl, şərqdə yarpağı tökülən tropik meşələrdən, nisbətən quraq şimal rayonlarında isə savannalardan ibarətdir. Meşələr ərazisinin 1/4 hissəsini (əsasən dağlarda) tutur. Meşələrdə hibbon, maral, çöldonuzu, qoruqlarda isə təkbuynuzlu kərgədan, bantenq öküzü və sairə var. Tovuz quşu, qırqovul, arqus xarakterdir. Yava İndoneziyanın əsas təsərrüfat rayonlarından biridir. Əkinçilik inkişaf etmişdir. Kauçuk, kinə ağacı qabığı, ədviyyat ixrac edilir. Əsas şəhərləri Cakarta, Bandunq, Surabaya və sairədir.
Kara darvazası (boğaz)
Kara Darvazası boğazı - Yeni Torpaq adasını Vayqaç adasından ayırır. Şimal Buzlu okeanına daxil olan Kara dənizində yerləşir. Boğaz Kara dənizi ilə Barens dənizini birləşdirir. Uzunluğu 33 km, eni 50 km, dərinliyi 7 m-dən şərqdə isə 230 m arasında dəyişir. Boğazda temperatur yay ayları 13,5 S, orta illik isə 0,9 S təşkil edir. Boğaz ilin böyük hissəsi buzla örtülü olur. Bununla belə Qolstrim cərəyanının təsiri ilə bəzən qışda belə buzla örtülmür. Boğazın qərbində Peçora dənizinin cənub-şərqi ilə əhatələnir.
Mikania tafallana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Xfce
Xfce – (XForms Common Enviroment Azərb. XFormaları Ortaq Mühiti) Unix və bənzəri əməliyyat sistemləri üçün masaüstü mühiti. Linux, BSD və Solaris kimi əməliyyat sistemləri üçün istifadə oluna bilər. Daha çox aşağı sürətli kompüterlərdə istifadə olunur.
Əndəlib Qaracadaği
Yaradıcılığı
Əndəlib Qaracadaği XIX əsr Azərbaycan şeirində həm klassik poeziya, həm də şifahi xalq ədəbiyyatı üslubunu davam etdirən istedadlı şairlərdən biridir. Şairin yaradıcılığından müxtəlif şerlər, qəsidələr, müxəmməslər və sair dövrümüzə çatsa da, onun əsas əsəri "Leyli və Məcnun" poemasıdır.
Leyli və Məcnun
Həcm etibarı ilə böyük olmayan bu poema ərəb folkloru əsasında deyil, sadəcə təsir nəticəsində yazılmışdır. Bu orijinallıq ilk növbədə poemadakı romantik və realistik məqamların münasibətindədir. Əndəlibə qədər yazılmış bütün “Leyli və Məcnun”larda romantizm bir yaradıcılıq metodu olaraq hakim metod və stil olsa da, Əndəlibin “Leyli və Məcnun”u əsl əfsanəyə əsaslanmadığı kimi, onun bi vaxta qədər necə yazıldığını da nəzərə almır. O, sadə bir insanın real və təbii hisslərindən, sevgisindən, nəticəsiz qalan eşqindən danışır.
Özünü qoru (film, 1954)
Məzmun
Elmi-kütləvi filmdir. Burada insanın hər cür xəstəlikdən özünü qoruması yolları haqqında danışılır.
Əliağa Cəfərov
Bədii yaradıcılığı
Əliağa Cəfərov 2004-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. Türkiyə, Rusiya, Kanada, ABŞ, Latviya, Qazaxıstan Respublikalarında elmi məqalələri və konfrans materialları çap olunmuşdur. Bir çox elmi konfranslarda çıxışlarla iştirak etmişdir. 1997-ci ildən müstəqil "Çıraq"nəşriyyatının təsisçisi və direktorudur.
Arapya buzlağı
thumb|Qərbi Antarktikada Sentinel dağlarının yerləşməsi. thumb|Sentinel dağlarının xəritəsi.
Mərkəzi Qap
Kantonun INSEE kodu — 0526. Mərkəzi Qap kantonuna Qap kommunasının bir hissəsi daxildir.
Ceymi Oliver
Ceyms Trevor "Ceymi" Oliver (27.05.1975, Klavering, Esseks) — ingilis aşpaz, restorator, teleaparıcı, məşhur kulinariya kitablarının müəllifi.
Rəngkarlıq
Rəngkarlıq - Təsviri sənətin bir qoludur.
Ceyms Tobin
İqtisadi nəzəriyyəsi
Tobin tədqiqatlarında risk, portfel idarəsi və iqtisadi inkişafı əks etdirməkdə maliyyə bazarının rolu kimi sahələrə yanaşması ilə Keynsçi iqtisadiyyatdan daha geniş yararlanmağa şərait yaratdı.
İran bəbiri
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid heyvan yarımnövü.
Budapeşt Metropolitan Universiteti
Kitabxana
Metropolitan Universitetinin Mərkəzi Kitabxanası, Nad Layoş Kirali küçəsindəki dairəvi binada yerləşir. Kitabxanada nadir tapılan kitablar da var. Təhsillə bağlı kitablardan əlavə, həmçinin bədii ədəbiyyata aid və məşur olan kitablar da tələbələrin istifadəsinə verilib. Həmçinin, ingilis dilində də kitablar mövcuddur.
Avropa bəbiri
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid heyvan yarımnövü.
Andrey Voznesenski
Andrey Andreyeviç Voznesenski (rusca:Андрей Андреевич Вознесенский) — görkəmli rus şairi, Boris Pasternakın yetirməsi.
Şorj (kanton)
Şorj  — Fransa da kanton, region — Provans-Alp-Kot-d'Azur, departament — Yuxarı Alplar. Qap dairəsinə daxildir.
Teyyub Aslanov
Həyat və yaradıcılığı
1984-1989-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Neft-Kimya İnstitutunun Neft-mədən fakültəsində təhsil almışdır.
Elmi yaradıcılığı
1999-cu ildən 2012-ci ilədək 37 saylı Uşaq Musiqi Məktəbində xanəndə sinfində (muğam, xalq və bəstəkar mahnıları) dərs demişdir.
Typhlodromus oasis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Sehrin rəngi (roman)
Romanın yazılma tarixi
Müəllif bildirirdi ki, o sadəcə pis fentezini və bir az da yaxşı fentezini təqlid etmək istəyirdi. Romanda bu janrın ən populyar nümayəndələri olan C.R.R.Tolkin, Lavkraft, Enn Makkefri, Fritz Leyber kimi müəlliflərə allüziyalar var.