cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Göygöl rayonu
İqtisadi xarakteristikası
Rayonun əsas təsərrüfat fəaliyyətini taxılçılıq, kartofçuluq, maldarlıq, qoyunçuluq, meyvəçilik, tərəvəzçilik, arıçılıq, quşçuluq və üzümçülük təşkil edir. Orta hesabla ildə 18249 ton taxıl, 8983 ton kartof, 4981 ton tərəvəz, 1558 ton meyvə və gilə meyvə, 2474 ton ət, 20324 ton süd, 277 ton yun, 9521000 ədəd yumurta istehsal olunur. Rayonun iqtisadiyyatında üzümçülük və heyvandarlıq mühüm yer tutur. Mədən sənayesi, çınqıl zavodları, istehsalat və məişət xidməti kombinatları, şərab zavodu və başqa sənaye müəssisələri var.
Patara Txinala
Ədəbiyyat
gse: 7 708
Kalara
Kalara — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Zəngibasar (Masis) rayonunda kənd.
Əhalisi
Kənddə ermənilərlə yanaşı 1897-ci ildə 6 nəfər, 1926-cı ildə 5 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır .
Yom-Küpür
Yom-Küpür yaxud Kəffarə günü (ivrit dilində: יוֹם כִּפּוּר‎‎) - yəhudilər üçün ən mühüm bayramlardan biri. Tişri ayının 10-cu günündə keçirilən bu bayram oruc və tövbə ilə icra olunur.
Mololon
Həmçinin bax
Jindi
Elektrik sahəsi
(q) tәsir edәn \mathbf{F} qüvvәsinin hәmin yükә olan nisbәtinә bәrabәrdir:
Al-Khalid tankı
Tankın gecə döyüşmə xüsusiyyəti yanında avtomatik hədəf təqib sistemi də var. Tank digər ana müharibə tanklarına görə daha kiçikdir. Bunun səbəbi avtomatik güllə yükləmə sistemi sayəsində yükləyiciyə ehtiyac olmamasıdır. Son on ildə bu tankın dizaynı və istehsalı üçün 20 milyon ABŞ dolları xərclənmişdir.
Tank bir çox cəhətlərdən Fransa istehsalı olan “Leklerk” tankının müasir atəş idarəetməsi sisteminin analoqudur. “Əl-Xalid” tankları Fransa istehsalı olan istilik görməsi ilə təchiz edilib. Mühərrik 50 dərəcədən yüksək temperatur havada işləməyə uyğunlaşdırılıb. Tankın maksimal sürəti 65 kilimetr/saatdır. 450 kilometr məsafə qət edə bilər. Tankın çəkisi 48 ton təşkil edir. Ekipajı 3 nəfərdən ibarətdir. Tankda 125 milimetrlik elektron avtomat doldurmasına malik 2A46 topuna, 762 millimetr kalibrə malik “86 tipli” pulemyot, qüllədə 12,7 millimetr çaplı “W-85” pulemyotu və 12 ədəd tüstü qumbarasına malikdir. Tuşlama qurğuları lazer məsafəölçəni, istilik görüntüsü yaradan avadanlıqlarla təchiz edilib. Tankın gövdəsi və qülləsinə dinamik müdafiə quraşdırılıb. “Əl-Xalid”də həmçinin hərəkət hissəsini qapayan yeni gövdə ekranları da mövcuddur.
Qay Semproni Qrakx
Aqrar komissiyanın bərpası
Hər şeydən əvvəl Qay, Tiberinin məhsuldar nəticələr verən aqrar komisiyasını bərpa etdi. 80 minə yaxın əhali torpaq aldı. Ancaq İtaliyanın torpaq payı yetərsiz olduğu üçün Qay əyalətlərə müraciət etdi. E.ə 122-ci ildə o koloniyaların çıxarılması barədə qanun qəbul edir. Koloniya üçün ilk yer kimi keçmiş Karfaqenin ərazisi olur, burada Yunoniya adlı koloniya yaratmaq qərara alınır. Kənara koloniyaların çıxarılması sonradan əyalətlərin romanlaşdırılması işində az rol oynamır. Bundan başqa Qay, şəhər plebsinin kütlələrini işlə təmin edən geniş yol və çörək ambarları tikintisini təşkil edir,
Məhkəmə islahatları
Qay Qrakxın əsas qanunlarından biri məhkəmə qanunu idi. Senatın səlahiyətlərindən, qeyri qanuni pul tələb olunması işləri alındı. İndi bun məhkəmlər atlıların içindən seçilirdi. Ehtimal ki, Qay bunu əyalət valiləri üzərində nəzarətin güclənməsi məqsədi ilə edirdi, ancaq atlıların məhkəmələri senat məhkəmələrindən az korrupsiyaya uğramamışdı. Atlıların vəziyyəti həm də ona görə yaxşılaşdı ki, Qay Asiya əyalətində ondabirin tətbiqi etməyi təklif edirdi, o şərtlə ki vergilərin yığılması Romada xüsusi adamlara icarəyə verilməli idi. Beləliklə varlı əyalət, atlıların məhkəməsinin himayəsi altında olan publikan-icarədar vergi yığanlarına talana verildi.
Olimpiya simvolları
Halqalar
1914-cü il Konqresi Birinci dünya müharibəsinin başlanmasına görə təxirə salındı, ancaq simvol və bayraq daha sonralar qəbul edildi. Onlar birinci dəfə rəsmi olaraq, 1920-ci ildə Belçikanın Antverpen  şəhərində Yay Olimpiya Oyunlarında təqdim edildi.
Talismanlar
1968-ci il Qrönobl Qış Olimpiya Oyunlarından bəri hər bir Olimpiya Oyunlarının talisanı var. Talismanlar adətən, həmin ölkənin mədəniyyət xüsusiyyətlərini əks etdirən  heyvan və bəzən də insan fiqurlarından ibarət olur. Olimpiya Oyunlarında ilk belə talisman 1980-ci il Moskva Yay Olimpiya Oyunlarındakı Mişa idi. Mişa televiziya animasiya cizgi filmlərində və Oyunların açılış və bağlanış mərasimlərində çox istifadə olunub. Müasir dövrdə satış üçün nəzərdə tutulan malların üzərində Olimpiya bayrağı və təşkilatın loqosundan daha çox talismanlara diqqət yetirilir.
Uaset (nom)
Necefet-pehtet — Yuxarı Misirin IV nomu (əyaləti). Nomun mərkəzi və Yuxarı Misirin paytaxtı Teben şəhəri olmuşdur. Əsas tanrısıları Amon, Mut, Xonsudur.
Məhəmmədhəsən xan Müqəddəm
Həyatı
Məhəmmədhəsən xan Müqəddəm 1869-cu ildə Səniüddövlə ləqəbini almış, dövlət nəşiriyyat idarəsinə, еləcə də saray tərcümə idarəsinə başçılıq еtmişdi. 1871-ci ildə dövlət, milli və еlmi qəzеtlərin nəşri ona tapşırılmışdı. Məhəhəmmədhəsən xan sonralar Еtimadüssəltənə ləqəbini daşıyırdı.
Mükafatları
Məhəmmədhəsən xan Müqəddəm II dərəcəli "Şiri-Xurşid" ordeni almışdı.
Qarğalıq (Masallı)
Həmçinin bax
Jindi
Pentala Harikrişna
Həyatı
Pentala Harikrişna 10 may 1986-cı ildə Hindistanın Andhra Pradeş şəhərində anadan olmuşdur.
Hafiz Haqqı Paşa
Hərb məktəbində Ənvər Paşa, Mahmud Kamil Paşa və Fəxrəddin Paşa ilə eyni sinifdə təhsil almışdır. Bu məktəbdə ilk sinifini ikinciliklə, 5 dekabr 1902-ci ildə son sinifini isə birinciliklə bitirmişdir. Sultan V Muradın nəvələrindən biri olan Behiyə Sultan la (Mehmed Səlahəddin Əfəndi nin qızı) ailə həyatı qurmuşdur. 1912-ci ildə Balkan müharibələrində iştirak etmişdir. "Vicdani" təxəllüsü ilə qəzetlərdə müxtəlif məqalələrin müəllifi olmuşdur. "Şanlı Əsgər" adlı kitabın müəllifidir.
Deysi Kori
Şahmat karyerası
Deysi Kori dörd dəfə şahmat üzrə qadınlar arasında keçirilən dünya çempionatlarında iştirak edib:
Əhməd Paşa (Məmlük sülaləsi)
Həyatı
Atası kimi, öz işlərində Məmlüklü inzibati və hərbi metodlarını əsas qoydu. Həsən Paşanın siyasətini davam etdirən Əhməd Paşa, İraqda nizam-intizam qurdu. İtaət etməyən bədəvi tayfalarını tabe etdi və xəzinəyə sabit vergi axınını təmin etdi. Həmçinin Səfəvilərin hərbi genişlənməsi təhlükəsini diqqətə alaraq İraqın müdafiəsiylə məşğul oldu. Ölkənin müdafiəsi üçün Əhməd Paşa 2000 nəfərlik Məmlüklərdən oluşan "qoruma muhafizləri" yaratdı. Əhməd Paşa 1723-1727, 1730-1736 və 1743-1746-cı illər, Osmanlı-Səfəvi müharibələrində yaxından iştirak etdi. 1734-1736 illərində, Səfəvilərlə müharibədə Əhməd Paşa çox müstəqil əməl etməsi üçün İraqın hakimiyyətindən fasiləsilə açmasına səbəb oldu. Bunun üçün I Mahmud onu İraqın hakimiyətindən uzaqlaşdıraraq Hələb şəhərinə göndərdi və İraq əyalətini Bağdad və Bəsrə əyalətlərinə böldü. Ancaq 1736-cı ildə Əfşarların ilərləməsi I Mahmudı Əhməd Paşanı Bağdada qaytarmağa məcbur etdi. O İraqı 11 il daha müstəqil şəkildə idarə etdi. Əhməd Paşa 1747-ci ildə vəfat etdi, hakimiyət qardaşı oğlu Süleyman Əbu Leyla Paşaya (1749-1762) miras qaldı.
Qalaaltı Hotel & SPA
Otelləri
"Qalaaltı Hotel & SPA" kompleksində təbiətin qoynunda, ətraf mühitlə harmoniyada yaşamağa üstünlük verənlər üçün milli faunanın elementlərini özündə əks etdirən dörd kiçik otel binası da inşa edilib. "Lalə", "Zanbaq", "Bənövşə" və "Mimoza" adlı bu otellərin hər birində 44 otaq var. Daha dəbdəbəli istirahət arzusunda olanlar üçün isə villalar təklif olunur. "Şahdağ" villası 5, "Kəpəz" və "Murov" villalarının hər biri isə 4 otaqdan ibarətdir.
Bəbir Torpağı Milli Parkı
Yayılması
Milli park inzibati cəhətdən Primorski diyarının Ussuriy şəhər dairəsi, Xasan rayonu, Nadejdin rayonu ərazisində yerləşir. Milli park Yapon dənizinin Amur körfəzi sahillərindən başlayaraq meridian istiqamətdə Çin Rusiya sərhəddinə qədər uzanır. Poltavski yasaqlığı ilə Tumannaya çayı arasında yerləşir. Parkın şimalı ilə cənubu arasında məsafə 150 km-dir. Qərbi Rusiya və KXDR sərhəddə yerləşir. Şərq sərhədi isə Melkovodnaya buxtasına düşür.
Suleyhilər
Suleyhilər — Misirdə Fatimilər xilafətinə bağlı müsəlman xanədan (1047–1138). Yəməndə ismaililər məzhəbinin hökmran olmasına şərait yaratmışdır.
Qafqaz Yengicə Termal Hotel və SPA
Açılışı
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 22 sentyabr 2014-cü ildə kompleksin açılışında iştirak etmiş, kompleksin rəmzi açılışını bildirən lenti kəsmişdir.
Piritramid
Piritramid 1960-cı ildə Paul Yanssen tərəfindən sintez olunaraq, 4- aminopiperidin törəməsi patenti altında klinikada tətbiq olunmağa başlanılmışdır. Preparat Avropa qitəsində xüsusilə Almaniyada geniş tətbiqini tapmış olsa da İngiltərə-Amerika dil arealında az tanınır.
Piritramid vena daxilinə, dəri altına və əzələ daxilinə inyeksiya olunur. dəri altına inyeksiya üçün birdəfəlik terapevtik dozası böyüklərdə 15-30 mq, vena daxilinə isə 7,5-15 mq olmaqla təsir müddəti 5-8 saatdır. Zərdabda yarım parçalanma müddəti 4-10 saatdır. Preparat tamamilə qaraciyərdə metobolizmə uğrayır, cüzvi bir hissəsi isə böyrəklərlə xaric olunur. Nalokson vasitəsi ilə tam antaqonizə olunur.
Qablaşdırılması
Preparat əsasən 0,75%-li 2 ml-lik ampulada (hər ampulada 15 mq olmaqla), hər qutuda 5 ampula olmaqla buraxılır.
Patara Keleti
Əhali
2002 siyahıyaalmaya görə kəndin əhalisi 23 nəfər idi. 2014-cü ildə 17 nəfər yaşayırdı.
Ədəbiyyat
gse: 7 709
Göyümtül damotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Meyn-kun
thumbnail|right|150px Maine Coon, bir pişik irqi. ABŞ mənşəlidir.
Stiven Nzonzi
Steven Nzonzi, Konqo əsilli fransız yarımmüdafiəçi. İcarə əsasında Super Liqada "Qalatasaray" klubunda oynayır.
Qriqori Potyomkin
Həyatı
Potyomkinin ölümündən 1 il sonra Rusiyayla Osmanlı dövləti Potyomkinin qərargahının olduğu yerdə Yaş şəhərində Yaş sülhünü imzaladılar. Bu sülhə görə [[Osmanlı dövləti məcburən Krımı Rusiyaya buraxmağa razı oldu.
Sadiatt
Haqqında
Herodotun məlumatına əsasən Lidiya çarı Sadiatt 12 il hakimiyyətdə olmuşdur. . Sadiatta babası Qiqdən və atası II Ardisdən güclü dövlət miras qalmışdır. Hakimiyyətinin son 6 ilində Sadiatt İoniya vilayətinin Milet şəhəri ilə müharibələr aparmış, onun ölümündən sonra bu mübarizəni onun oğlu II Aliatt davam etdirmişdi. Bu müharibələrin əsas xüsusiyyəti ondan ibarət idi ki, lidiyalıların quru qoşunları güclü idi, miletlilər isə dənizdə hökmranlıq edirdilər. Lidiyalılar möhkəmlənmiş şəhəri ələ keçirə bilmədilər. Şəhərin mühasirəsi də miletlilərin hərbi donanmasının müntəzəm hücumları nəticəsində uğursuz oldu. Lidiyalıların əsas taktikası hər il biçin vaxtı hücum edərək əkin sahələrini yandırmaq idi. .
Miyanku
Təhsil
Kənddə ilk məktəb 1932-ci ildə açılıb. Nadir Aslanov adına Miyankü kənd tam orta məktəbin hazırkı binası 2006-cı ildə Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə əslən bu kənddən olan azərbaycanlı milyarder Mübariz Mənsimovun vəsaiti hesabına tikilmişdir.
Adi damotu
Elmi təbabətdə sulu dəmləməsi və spirtli cövhəri əsəb sistemi xəstəliklərində və ürək-damar nevrozlarında sakitləşdirici dərman kimi istifadə edilir. Farmakoloji təsirinə görə pişikotu preparatlarına yaxındır. Hipotenziv və kardiotonik təsirə malikdir. Bu məqsədlə spirtli cövhərindən 30-40 damcı daxilə təyin olunur.
Zimbabvedə hərbi çevriliş (2017)
Zimbabvedə hərbi çevriliş - 2017-ci ilin 14 noyabr axşamından etibarən Afrikanın cənubunda yerləşən Zimbabvedə hərbiçilər tərəfindən gercəkləşdirilmiş Hərbi çevriliş. 14 noyabr axşamı Zimbabve Milli Ordusu paytaxt Hararedə yerləşən bəzi nöqtələrdə nəzarəti ələ keçirmişdir.
Annika Ljungberg
Annika Ljungberg (tələffüz: [ˌanːika ˈʝɵŋˈʝɵbæɹʝ], tamamilə: Karin Annika Ljungberg, eyni zamanda Mary Joe) (31 Mart 1969, Stokholm) - İsveç müğənnisidir. Rednex qrupu ilə 1994-cü ildə tanınıb.
Məkkə şərifliyi
Tarixi
1517-ci ildə bölgə Osmanlılar tərəfindən işğal edilir. Ancaq, Osmanlılar şəriflərin hakimiyyətinə toxunmadılar. Osmanlı İmperiyasının zəifləməsi ilə Hicaz, Nəcd və Ərəbistanın digər bölgələrində Vəhhabilər müstəqilləşməyə meyl göstərdilər. Misir hakimi Qavalalı Mehmed Ali Paşanın oğlu Əhməd Tosun Paşa 1813-cü ildə Hicaza təşkil etdiyi hücumda vəhhabiləri məğlub edir və bölgəni Osmanlılar adına idarə edir. 1845-ci ildə Osmanlı hökuməti Hicaz şərifliyini ləğv etdirir. Yerinə Hicaz vilayəti təşkil edilir. 1916-cı ildə Hüseyn bin Əlinin başçılığında ərəblərin üsyanı nəticəsində bölgə müstəqillik qazandı və Hicaz krallığı yaradılır.
Vilyam Qoldinq
Həyatı
Yaradıcılığının başlanğıc mərhələsində Vilyam Qoldinq dramaturgiyaya da maraq göstərmişdi. O, rejissor və baş rolun ifaçısı kimi iştirak etdiyi bir neçə pyesinin Londonun kiçik teatrlarında tamaşaya qoyulmasına nail olmuşdu.
Leopard 1
İstehsal sayı: 6000 ədəd
Müdafiə
Tank ekipajının Nüvə, Bioloji və Kimyəvi silahlarının təsirlərindən müdafiəsi (NBC qorunma)
Performans
Asqı tipi: fərdi burulma bar
Silahlanma
Döyüş sursatı: 60 ədəd
Atəş məsafəsi: 1.2 km
Tarixi
Bundeswehr, yeni bir tank hazırlama məqsədiylə Leopard proyektini 1956-cı ildə başladı. Bu layihənin başlama səbəbləri; Bundeswehrin əlindəki bütün tankların ABŞ istehsalı M47 və M48 tankları olması və Bundeswehrin müasir bir döyüş tankına ehtiyac duymasıydı.
Sirəbil
Toponimiyası
Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin ortalarında Xıl kəndindən ayrılmış ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Yerli əhali kəndin adını Sırabır kimi tələffüz edir və “qırmızıya çalan tikanlıq” mənasında olduğunu söyləyir. Tədqiqatçılara görə, oykonim talış dilindəki sir (doymuş) və bil (sərhəd, çöl, düz, kənar, sahil) komponentlərindən düzəlib (-ə burada mənsub, bildirir), “su sahili”, “sudan doymuş çöl” mənasındadır.
Arsenal Futbol Klubunun Muzeyi
Muzey hal-hazırda klubun ev oyunlarını keçirdiyi Emirates (stadion)un şimalında yerləşir. Muzey əvvəllər Hayberi stadionun daxilində yerləşirdi. İl ərzində təxminən 120,000 ziyarətçi bura gəlir.
Aqrar Tədarük və Təchizat
Fermerlər və satınalan qurumlarla əməkdaşlıq
“Aqrar Tədarük və Təchizat” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti "Ərzaq məhsullarının dövlət sifarişi ilə satın alınması" tedaruk.az elektron portalının operatoru funksiyasını həyata keçirir. Elektron portal dövlət büdcəsinin vəsaitləri hesabına ərzaq məhsullarını satın alan dövlət müəssisə və təşkilatları ilə həmin məhsulları satmaq istəyən istehsalçı və satıcıları birləşdirən platformadır.
Şəhərdən Kəndə
Layihə çərçivəsində ölkəmizin rayon və kəndlərində olan fermer təsərrüfatlarında qonaqlama üçün zəruri şərait yaradılır, təsərrüfatlarda abadlaşdırma işləri aparılır və aktivlərlə dəstək göstərilir.
AFAQ
Layihə qadınların məşğulluğunun, onların informasiya, resurs və bazarlara çıxış imkanlarının, eyni zamanda qadınlar tərəfindən idarə olunan aqrar biznes subyektlərinin sayının artırılmasına və regionlarda sosial-iqtisadi rifahın yaxşılaşdırılmasına xidmət edir.
Fermerlərin Maarifləndirilməsi
•  “Yaşıl dəhliz” buraxılış sistemi – Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi
Rusaantubani
Rusaantubani — Gürcüstanın Xaşuri bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhali
2002 siyahıyaalmaya görə kəndin əhalisi 111 nəfər idi. 2014-cü ildə 85 nəfər yaşayırdı.
Ədəbiyyat
gse: 8 478
Azərbaycan şəhərləri ilə qardaşlaşmış şəhərlərin siyahısı
İndiyədək Ümumdünya Qardaşlaşmış Şəhərlər Federasiyasına 4000-dən artıq şəhər üzv olub. Onlar arasında Azərbaycan ı təmsil edən şəhərlər də var. Bakı və Sumqayıt bu siyahıda liderlik edir. Bakı 1978-ci ildən etibarən Ümumdünya Qardaşlaşmış Şəhərlər Fedarasiyasının üzvüdür.
Talavera-de-la-Reyna dulusçuluğu
Talavera keramikasından fəvvarələrin hazırlanmasında istifadə olunmuşdu: nümunələr Kuba və Braziliyada mövcuddur. Həmçinin binaların tikintisində də bu tərzdən istifadə olunmuşdur: Nyu-Orlean, Paris və Tokio şəhərlərində nümunələrini görmək mümkündür. Kral saraylarında və dünyadakı bir çox muzeylərdə istifadə edilməsi onun keyfiyyətindən xəbər verir.
Prevo
Prevo (fr. prévôt - rəis) — feodal Fransasında məhkəmə, maliyyə səlahiyyətləri olan kral məmuru.
Bastiliya qalası
Bastiliya (, tarixi adı la Bastille Saint-Antoine) — Paris şəhərində yerləşən və orta əsrlərdə tikilən tarixi qala. Qala 1370-1382-ci illərdə tikilmişdir. Qala XV əsrdən həm də dövlət həbsxanası idi. XVI əsrin sonlarında Paris xalqı mütləqiyyətin əleyhdarlarının sayı xeyli artmağa başlamışdır. XVI əsrin sonlarında bu şəxslər saxlanılır və həmin qalada həbs olunurdu. 1789-cu ilin iyulun 14-də Paris üsyançıları mütləqiyyət rəmzi olan Bastiliyanı aldılar, bu da Böyük Fransa inqilabının başlanğıcı olmuşdur. Bastiliyanın alındığı gün Fransanın milli bayramı kimi qeyd edilir.
Çoxhədli
1.Çoxhədlilərin cəmini taparkən onların yazıldığı mötərizələr açılır,oxşar toplananlar islah edilir.
Aleksandr Mişon
Həyatı
1890-cı ildə Paris Milli Akademiyasının fotoqraf-üzvü seçilən peşəkar fotoqraf Parisə səfərlərinin birində aldığı kinokamera ilə 1898-ci ildə ilk dəfə Azərbaycanda kinosüjetlər çəkməyə başladı və Azərbaycan kinematoqrafının əsasını qoydu. 1898-ci ildə Aleksandr Mişon yerli mövzuda "Bibiheybətdə neft fontanı yanğını", "İlişdin", "Qafqaz rəqsi", "Balaxanıda neft fontanı", "Şəhər bağında xalq gəzintisi" kimi bir-neçə sənədli film çəkir. Həmin il 2 avqustda xüsusi təşkil olunmuş kinoseansda tamaşaçılara bu filmlər göstərilir. Azərbaycan Respublikasının prezidentinin 2000-ci ildə verdiyi fərmana əsasən 2 avqust milli kinematoqrafiyanın yarandığı gün və "Milli kino günü" kimi qeyd edilir.
Bozalaq
Ekoloji qrup və bitdiyi yerlər
Kimyəvi tərkibi - Alkaloid, flavonoid, kumarin, karotin, C və E vitaminləri ilə zəngindir.
Təsiri və tətbiqi
İstifadə formaları - Dəmləmə, cövhər və şirələr.
Firuzə Muradova
Firuzə Ramazan qızı Muradova — vokalçı-aktrisa, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1958).
Həyatı
Dramatik soprano səsinə malik olan aktrisa Qərb və Şərq ifaçılıq mədəniyyətinin sintez etmişdi. O, 1987-ci ildə Bakıda vəfat edib.
Qrenaş
Qrenaş — şərab istehsalı üçün istifadə edilən üzüm növlərindən biri. Dünyada geniş yayılan ikinci üzüm növü.
Tintin Tibetdə (komiks)
Erjenin psixoloji vəziyyəti
Keçmiş redaktoru Raymond de Bekerin məsləhəti ilə Erje onu narahat edən yuxularının şərh edilməsi üçün Karl Canqın şagirdi isveçrəli psixoanalist Franz Riklinin qəbuluna düşmək məqsədi ilə Sürixə getdi. Riklin Erjenin yuxularında və "Tintin Tibetdə"də görünən saflıq axtarışını başa düşdü. O, yazıçıya dedi ki, o, mütləq beynindəki saflıq iblisini mümkün olduğu qədər tez öldürməlidir: "Mən sizi ruhdan salmaq istəmirəm. Ancaq siz heç bir zaman öz işinizin məqsədinə çata bilməyəcəksiz. Siz ya buna, ya da ona gedə bilərsiz: Siz bu böhranı həll etməlisiz və ya işinizə davam etməlisiz. Ancaq mən sizin yerinizdə olsa idim, mən dərhal dayandırardım." Riklinin təklifi ilə Tintindən imtina etməyə Erjenin həvəsi artdı və əvəzində o, mücərrəd incəsənətə özünü həsr etdi. Ancaq o, bunu etməyin müvəffəqiyyətsizliyini qəbul etmək olduğunu hiss etdi. Axırda o, Fanni Vlaminklə evlənmək üçün arvadını tərk etdi və kitabı tamamlamağın onu ələ keçirən iblisləri qovacağına inanaraq "Tintin Tibetdə" üzərində işləməyə davam etdi. "Bu cəsur bir qərar idi və yaxşı idi."- reportyor və britaniyalı Tintin eksperti Mikael Farr dedi. "Psixoloji problemlər daxil olmaqla kiçik problemlər onların başlı-başına buraxılması ilə həll edildi." Tomson qeyd etdi: "Bu ironik idi, ancaq bəlkə də gözlənilməz deyildi. Riklin tərəfindən yaradılan vicdan dilemması ilə qarşılaşan Erje Tintinə verdiyi Skaut şərəf sözünü tutdu, Germanieyə yox." Belçikalı Tintin eksperti Filip Qoddin yekunlaşdırdı: "Erje itirilmiş bərabərliyi yenidən qazanmağı axtarırdı. O, saflığı tapmaq arzusunu qəhramanına yeridirdi … Tintin üçün dosta görə kədər və tənhalıq təcrübəsindən keçməyi vacib hesab edərək … və özünü kəşf edərək."
Kantabrlar
Haqqında
Kantabriya müharibələrindən sonra kantabrların ərazisi məhdud muxtariyyət hüququna malik olan Tarrakon İspaniyası əyalətinin tərkibinə daxil edildi. Kantabrlar qərb qonşuları olan asturlar kimi rekrut toplanışı əsasında Roma imperiyasının köməkçi hərbi hissələrində xidmət etməli idilər. Əsas məşğuliyyəti əkinçilik olan yerli əhalinin işğalçılar tərəfindən romalaşdırılması cəhdləri baş tutmadı, əhalinin tam romalaşdırılması prosesi yalnız ərəblərin İspaniya yarımadasına hücümündan sonra başa çatdı.
Napoli FK
Avropa kuboklarında iştirak
Napoli 21 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib. Avropa kuboklarındaki ən böyük uğuru 1988 – 89 mövsümündə qazandığı UEFA Kubokudur.
Tintin Tibetdə (komiks)
Tənqid analizi
Ədəbiyyat tənqidçisi Cin-Mari Apostolides Tintin Tibetdənin psixioanalitik analizində müşahidə edir ki, Tintin digər macəralara baxmış daha çox süjeti kontrol edir. Apostolides qeyd edir ki, xarakter digər hissələrdə olmayan narahatlıq və emosiya nümayiş etdirir, elə bir şey ki, Tintin həyatda qarşılaşdığı problemləri həll edir. Öz analizində o, Tintini "atılmış uşaq", onun dostu Çanqı isə "itirilmiş uşaq" və "Tintinin əkizi … qəhrəmanlar kainatın müvəqqətiliyindən və ümumi dəyərlərindən qaçmaq üçün böyük dərəcələrə qədər mübarizə aparmalıdırlar" kimi adlandırır. O, "insan xarakterini mənimsəyən" Yetini Erjenin əvvəlki vəhşi xarakteri — "Qara ada"dakı Rankodan daha çox mürəkkəb görür. "Canavar Tintinin dostuna qarşı olan sevgisi kimi qeyd-şərtsiz sevgi ilə Çanqı sevir."
Cəfərabad (Zəngibasar)
Tarixi
Rayon mərkəzindən 13 km şimalda yerləşir. Zəngibasar rayonu təşkil edilənədək Vağarşabad (Eçmiədzin) rayonunun tərkibində olmuşdur. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim Cəfər şəxs adı ilə fars dilində «müntəzəm və çoxlu tikintisi, yaşayış üçün hər cür şəraiti olan yer» mənasında işlənən abad sözündən əmələ gəlmişdir. Antropotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Beşbarmaqlı cırtdan ərəbdovşanı
Xırda ölçülü ərəbdovşanı. Bədəninin uzunluğu 5,8 - 7,5 sm. Quyruğun uzunluğu 7,3 - 7,7 sm. Özünəməxsus quyruğu var: əsasında incə, ən yoğun yeri ortasında(8-12 mm diametrdə) və tədricən, kiçik fırçası olan ucuna yaxın, incələşir. Quyruğun yoğunlaşması piy qatları hesabına baş verir. Başı qeyri-mütənasib böyükdür. Gözləri iridir. Vibrissaları çox inkişaf edib. Ön və geri əzaları beşbarmaqlıdı. Daban altında sərt tükləri var. Tük örtüyü nisbətən hündür, sıx və yumşaqdır. Beli qum rəngindədir, qarnı isə ağ. Quyruğu üst tərəfdə açıq-palıdı, altda ağdır. Çinin şimal-qərbində, Şimali Qobidə, Cunqar Qobisində, Rusiya Federasiyasında Tuvada, Qazaxıstan yaylasında Balxaşdan 60 km. şimalda, iki sahəsi Bektausun şimal dağətəklərində, və ola bilər Krakenelidə yaşayır. Əsasən xırda-şeben səhralarda yaşayır. Adda-budda bitən yovşanlı ot örtüyü olan bərk qruntda olmağa üstünlük verirlər. Axşam, gecə və səhər tezdən fəaldırlar. Özlərinin ya da başqa gəmiricilərin qazdıqları(dərinlikləri 45 sm, uzunluğu 1 metr olan) yuvalara sığınırlar. Yuvanın girişini qruntdan olan tıxacla bağlayırlar. Sentyabrdan aprelin ortasına qədər qış yuxusuna gedirlər.
Life is Strange
Geympley
Oyunçu hadisələrin baş verdiyi şəhər olan Arkediya Beydə müxtəlif məkanları ziyarət edə bilir və eyni zamanda müxtəlif personajlarla ünsiyyət qura bilir. Maksın zamanı geriyə alma bacarığı sayəsində oyunçu personajlarla ünsiyyətdə dialoqların gedişatında da fərqlilik yarada bilir. Müəyyən dialoqların gedişatı bütün hekayənin gedişatına təsir göstərə bilir. Alınan hər bir qərar daha sonra hekayəyə müsbət və ya mənfi təsir göstərir.
Gomuşçu (Saatlı)
Əhalisi
Əhali sinin sayı 954 nəfərdir.
Sative
Əhali
2002 siyahıyaalmaya görə kəndin əhalisi 191 nəfər idi. 2014-cü ildə 188 nəfər yaşayırdı.
Kaftan
Peyğəmbər dövründə istifadəsi
Cümə və bayram namazlarında qırmızı kaftan geyən Hz.Peyğəmbərin kaftanları arasında qalın kənarları olan Nəcran toxuması, dar qollu Şam işi və müxtəlif rənglərdə Yəmən istehsalı olanlardan əlavə, bir qadının şəxsən toxunduğu və hədiyyə etdiyi kaftan da var idi. Hz. Peyğəmbər hökmdarlara İslama dəvət məktubu göndərəndə Rum valisi Ferve b.Əmr, tabeliyində olan Məsud b. Sədi müxtəlif hədiyyələrlə – qızıl saplı atlas kaftanla birlikdə Mədinəyə səfir kimi göndərmişdi.
Baştağ
Çağlar memarlıqda girişin iki növü formalaşmışdı: baştağlar və portallar. Portalların ən bitkin növünə qədim yunan memarlığında, baştağlara isə qədim Misir memarlığında rast gəlinir.
Eyvan baştağlar
Eyvan baştağlar yenə Şirvanşahlar sarayı məscidində, Qusar, Quba rayonlarındakı türbələrdə, Nardaranda, Gəncədəki qədim tikililərdə özünü göstərir. Balaxana ilə birləşdirilmiş baştağlara Bakıda, Ordubadda, Qubada, Ramanada, Səngəçalda qorunan abidələrdə rast gəlinir.
Angela Hitler
Evliliyi
I Dünya Müharibəsindən sonra Vyanaya köçən Angela bu illərdə olduqca müsbət profil yaradır. Hətta sahibi olduğu yəhudi tələbə yataqxanasında yəhudi tələbələri qorumuşdur.
Ustaclı
Tarixi
Öncə Güney Azərbaycanın Muğan və Qaradağ vilayətlərində yaşam sürən ustaclılar monqol işğalı dönəmində Anadoluya qaçdılar. Burada yaşayan soydaşları ilə birləşib Sivas Amasya civarında məskunlaşdılar. Ustaclı eli Ərətna bəyliyinin, sonra isə Qazi Bürhanəddin hökumətinin siyasi həyatında yaxından iştirak etmişdi. Osmanlılar dönəmində məzhəbləri ilə əlaqədar orduya cəlb olunmadıqlarından Səfəvilərə üz tutmuşdular.
Şenin Blan
Şenin Blan — şərab istehsalı üçün istifadə edilən üzüm növlərindən biri.
Kolizey
XX-XXI əsrlərdə
Hal-hazırda Kolizey İtaliya hökuməti tərəfindən böyük diqqətlə qorunur. Alim arxeoloqların tövsiyələri əsasında tikili qismən bərpa edilərək onun dağılmasının qarşısını almaq üçün bir çox tədbirlər görülmüşdür. Hazırda Kolizey Romanın ən parlaq simvolu olub ən məşhur turist obyekti sayılır. 7 iyul 2007-ci ildən dünyanın 7 yeni möcüzəsindən biri sayılır.
Qızıl Başqırdıstan (Əbyəlil)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Cənubi Florida Universiteti
Sarasota-Manatee Kampusu
Sarasota Kampusu 1975-ci ildə tikilmiş və o gündən bəri New College of Florida ilə kampus CFU arasında bölüşdürülmüşdür. .28 avqust 2006-cı ilə qədər bu iki universitet yeni kampus açılana qədər bu kampusu ortaq istifadə edib.
Dəniz (albom)
Hazırlanması
Kompakt-disk Almaniyada istehsal olunub və BMF Records şirkəti tərəfindən buraxılıb. BMF Records dünya standartına cavab verən məhsulunu istehsal edən ilk rəsmi Azərbaycan rekord-leyblidir. Disk üzərindəki unikal ştrix-kod sayəsində albom haqqındakı bütün məlumatlar Dünya Musiqi Məlumatlar Bazasında qeydə alınıb. Azərbaycandan Dünya Musiqi Məlumatlar Bazasına daxil olan ilk CD-dir. Albom Almaniyada istehsal olunub, dizaynı Miraslana məxsusdur.
Cənubi Florida Universiteti
Kolleclər
thumb|Biznes kolleci binası. Cənubi Florida Universitetinin Tampa kampusuna bu kolleclər daxildir: thumb|Təbiət və Ətraf mühit elmləri binası.
Akademik profil
Universitetdə 2006–2007-ci akademik ilində 6743 bakalavr tələbəsi, 2095 magistr, 18 ixtisaslaşdırılmış, 219 doktorantura tələbəsi, 116 tibb elmlər doktoru məzun olmuşdur. Bu da cəm olaraq 9202 məzun edir.
Beyzbol
Beyzbol komandasının məşqçisi Lelo Pradodur. Kubada doğulan məşqçi Tampada böyümüş və karyerasına burada başlamışdır. Karyerasında Universitetlər liqası bölüm II beyzbol çempionluğu da yer almaqdadır. 2006-cı ildə Tampaya geri dönmüş, CFU beyzbol komandasının beşinci məşqçisi olaraq qeyd olunmuşdur. İki ilin sonunda iki dəfə arxa-arxaya Böyük Şərq Konfransı çempionatına vəsiqə qazanmış və bir çox oyunda qələbə qazanmışdır. Prado, universitetinin məşqçisi olaraq kifayət qədər uğurlu bir karyera sərgiləməklə yanaşı birlikdə 30-dan çox oyunu qələbə ilə başa vurmuşdur.
Basketbol
Qadın basketbol komandasının məşqçisi isə Joze Fernandesdir. Fernandes, Tampaya 2000-ci ilin aprel ayında köməkçi məşqçi olaraq gəldi və 14 dekabr 2000-ci ildə də baş məşqçi oldu. Onun məşqçilik etdiyi dövrdə qadın basketbol komandası 5 dəfə axra-arxaya sezon sonrası turnirlərə vəsiqə qazanaraq yüksəlmiş və sonra Böyük Şərq Konfransına vəsiqəni təmin etmişdir. Yenə, onun məşqçilik etdiyi dövürdə komanda ilk dəfə 2005–2006 sezonunda NCAA-da iştirak etmişdir. Son 4 ildə qadın basketbol komandası bir çox qalibiyyət qazanmış və 3 dəfə çempion olmuşdur.
Qolf
Kişilərdən ibarət qolf komandasının məşqçisi Cim Fi-dir. 1985-ci ildə CFU universitetindən məzun olan olan Fi, 1996-cı ildə CFU Qolf Stadionunda müdir olmuşdur. 2006-cı ildə universitetin qolf meydançasının idarə heyəti özəl bir şirkətə satılmış və hal-hazırda Fi və oyunçularının məsuliyyəti və qolf meydançasının inkişaf etdirilməsi məsələləri bu özəl şirkətə aiddir.
Barselona FK muzeyi
Futbolart Collection-da nümayiş olunan predmetlərə 1992-ci ilin UEFA Çempionlar Liqasının finalında Ronald Kumanın fərqləndiyi butslar daxilidr ki, məhz "Sampdoriya"ya qarşı keçirilən matçın 111-ci dəqiqəsində fərqlənərək "Barselona"nın ilk avropa səviyyəli turnirdə qələbəsində pay sahibi olmuşdur.
Muzey 3500 kv metr ərazini əhatə edir və il ərzində 1.2 milyon ziyarətçini qəbul edərək Barselona şəhərində Pikasso muzeyindən sonra ikinci ən çox ziyatəçi qəbul edən muzeydir.
Bayanaul Milli Parkı
Flora
Parkın florası Bayanaul şamı və qızılağac da daxil olmaqla 460 növdən ibarətdir. Parkın cüzi bitki örtüyünə sahib yarım-səhranın ortasında yerləşdiyi nəzərə alınarsa, buradakı bitki örtüyünün müxtəlifliyi təəccüblüdür. Milli parkda tozağacı, şam və qızılağacla yanaşı moruq, itburnu, qarağat və yemişan kimi kol və giləmeyvələr də yetişir. Çəmənliklərdə yabanı çiyələklər, meşələrdə isə göbələklər böyüyür. Parkda qara qızılağac və qaya qarağatı da daxil olmaqla 50-dək relikt bitki növü var.
İqlim və ekoloji bölgə
Ərazisi üçün kontinental iqlim xarakterik olsa da, Bayanaulda adətən Pavlodar vilayətinin çöl bölgələrində yayılmış güclü külək və toz fırtınaları olmur.
Danimarka azərbaycanlıları
Tədbirlər
Danimarkada yaşayan azərbaycanlılar hər ilin mart ayında Herlev şəhərində Novruz bayramı münasibətilə tədbir keçirirlə. Türklər, ruslar, özbəklər, uyğurlar, latışlar, ukraynalılar və başqa millətlərin nümayəndələrinin də iştirak etdiyi bu bayram şənliyi yerli ictimaiyyət tərəfindən böyük maraqla qarşılanır.
Toxmaqlı oymağı
Tarixi
Toxmaqlı oymağının əsas qolu Qaradağda, Dizmar mahalında məskunlaşmışdı. Toxmaqlı oymağının başçıları sonralar Toxmaqlı soyadını tərk edib Qaradağlı kimi tanınmağa başladılar. Bu soya tarixi ədəbiyyatda bəzən Xəlifəli də deyilir. Toxmaqlı-Qaradağlı (Xəlifəli) oymağının məşhur simalarından I İlyas xəlifə, I Şəmsəddin xəlifə, II İlyas xəlifə, Bürhanəddin xəlifə, II Şəmsəddin xəlifə, Əhməd xəlifə, Mahmud sultan, Bayandur sultan, Məhəmmədqasım xan, Əbdürrəzzaq xan, Kazım xan (Məhəmmədkazım xan), Mustafaqulu xan, Nəcəfqulu xan, İsmayıl xan, Abbasqulu xan, Məhəmmədqulu xan, Hacı Sara xanım, Həsənəliağa Xanqaradağski (ata), Həsənəli xan Qaradaği, Aydın Qaradağlının adlarını çəkmək olar. Səfəvi imperiyasının məşhur sərkərdəsi və diplomatı Məhəmməd xan Toxmaq bu oymaqdandır.
Əlibəy Novruzi
Həyatı
Əlibəy Novruzi Sumqayıtın baş memarı olub.
Rotterdam limanı
Rotterdam limanının ərazisi Europoort – un apardığı tikintinin köməyi ilə tamamilə genişləndirildi. Bütün bu tikinti işlərinin aparılması üçün siyasi mənada qərar 2004–cü ildə verildi və ikinci Maasvlakte – nin ərzasisi boyunca aparılması gözlənilirdi. Lakin 2005–ci ildə irəli sürülən layihələrin heç biri öz təsdiqini tapmadı, çünki bunların heç birinin ekoloji problemlərin qarşısını ala bilmirdi. Nəhayət 10 oktyabr 2006–cı ildə qərar qəbul edildi və tikinti işlərinin 2008–ci ildə başlanılmasına icazə verildi. İlk lövbərin isə 2013–cü ildə salınması gözlənilir. Bunların arasında ən vacibi Rotterdam limanının neft kimyasına aid olan istehsalların daşınmasında iştirak etməsidir. Ümumiyyətlə bu liman dünya ölkələri və xüsusən də Avropa ölkələri arasında malların daşınması baxımdan əvəzedilməz rol oynayır. 2000–ci ildən burdan Almaniyaya müxtəlif malların dəmir yolu ilə daşınmasına icazə verilirdi, 2007–ci ildə isə bu dəmiryolunun Hollandiyaya olan istiqaməti açıldı. Neftin təmizlənməsi üçün nəzərdə tutulmuş zavodların əksəriyyəti şəhərdən qərbdə yerləşir. Mez və Reyn çayları daxili rayonların arasında da çatdırlma üzrə mühüm rol oynayır.
Saflorabənzər rapontikum
Tərkibi və təsiri
Kökümsov və köklərinin tərkibində qatranlı maddələr, efir yağları, aşı maddələri, alkaloidlər, karotin, askorbin turşusu, fitoektizonlar, triterpenli qlikoziqlər, flavonoidlər və antosian qlikoziqlər vardır.
Şəddadilər
Dövlətin Güclənməsi
Fəzl ibn Məhəmmədin (985-1030) hakimiyyəti dövründə Şəddadilər dövləti gücləndi. O, Gəncə ətrafındakı bütün xırda mülkləri aradan qaldırıb mərkəzi hakimiyyəti gücləndirdi, Şəddadilərin ata-baba mülkləri olan Dəbili də öz dövlətinə birləşdirdi. Erməni hakimi Şəddadilər dövlətinə 3000 dinar məbləğində bac verməyə məcbur oldu. Bundan başqa Fəzl ibn Məhəmməd gürcülər və xəzərlərə qarşı uğurlu savaş apardı. Onun hakimlyyəti illərində hərbi məqsədlə Araz çayı üzərində salınan Xudafərin körpüsü (1027) Azərbaycanın Quzey və Güney bölgələri arasında iqtisadi və mədəni əlaqələrin genişlənməsində mühüm rol oynadı. Fəzl ibn Məhəmmədin hakimiyyəti illərində Şəddadilərlə Şirvanşahlar arasında da sıx əlaqə yaranmışdı. Hər iki sülalə arasında qohumluq münasibətləri vardı. Şəddadilər digər Azərbaycan hakimləri ilə Güneydə hökmdarlıq edən Rəvvadilərlə və Tiflis əmiri Əbülfəzl Cəfər ibn Əli ilə də dostluq münasibətləri saxlayırdılar.
1072-ci ildə II Fəzl xarici siyasət sahəsində yeni bir addım ataraq, Səlcuq hokmdarına hədiyyə şəklində təqdim etdiyi zər naxışlı parçaların müqabilində onlardan şəddadi əmirliyinin daha bir mərkəzinə çevrilən Ani şəhərini aldı. Şavurun kiçik oğlu, II Fəzlin qardaşı Mənuçehr Aniyə göndərildi. Aninin yenidən şəddadilərin tabeliyinə keçməsi vahid sülalənin nümayəndələri tərəfindən idarə olunan şəddadilər dövlətinin sərhədlərini bir qədər də genişləndirdi.
Dövlətin Süqutu
Beləliklə, Şəddadilər dövlətinin ən mühüm əmirliyi olan Arran-Naxçıvan-Gəncə əmirliyi süqut edir. Yalnız Ani və Dvində Şəddadilər sülaləsinə mənsub əmirlər Səlcuqilərin vassalı kimi hələ də fəaliyyət göstərirdilər. Mənuçehrdən sonra onun nəsli təqribən hələ 130 il Anidə hakimiyyətdə qalmış və nəhayət, bu şəhər gürcülərin əlinə keçmişdi. Dvin Şəddadiləri isə 1130-cu ildə Səlcuqilərin zərbələri nəticəsində süqut etmişdilər.
Mollakamallı
Mollakamallı — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun Təzəkənd kənd inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Dəvəçi rayonunun Təzəkənd kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Mollakamallı kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.
Qələgah
Qələgah — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Avqustin Malar
Lakin 1944-cü il 29 avqustda başlamış uğursuz üsyanda gözləntilərin əksinə olaraq Malar üsyançılara qoşulmadı. Növbəti gün radio ilə çıxış edərək üsyana qalxanlarla həmrəy olmadığını bildirdi və "bizim zamanımız hələ yetişməyib" tərzdə əsgərləri öz barrikadalarına geri dönməyi tövsiyə etdi. Hərbi strateq olaraq o, üsyanın uğurla bitməsini istəyirdi.
Bayan (musiqi aləti)
Sağ klaviaturası düyməlidir, 3-5 cərgəli, 4-5 oktava həcmində tam xromatik səsdüzümündən ibarətdir, sol klaviaturası standart ("italyan) sistemi üzrə, yəni müşayiət üçün hazır akkordlar dəsti ilə qurulur. 1891-ci ildə bavariyalı usta Q.Mirvald tərəfindən düzəldilmişdir. Sağ klaviaturalı sistem Avstriya və başqa ölkələrdə "Vyana qarmonu" adı ilə geniş yayılmışdır.
Göykümbət
Tarixi
Rayon mərkəzindən 16 km şimalda, Zəngi çayının yanında, Zərincə dağı tərəfdə yerləşir. 1590- cı il tarixli «İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri»ndə Göygünbəz, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Göykümbət formasında qeyd edilmişdir.
Şıqqıldaq böcəklər
Quruluşu
Azərbaycanda şıqqılad böcəklər fəsiləsinin bir çox cinsləri və növləri yaşayır. Kənd təsərrüfatı bitkiləri üçün şıqqıldaq böcəklərin yetkin fərdləri qorxulu deyildir. Ancaq onların torpaqda yaşayan məftil qurdları adlanan sürfələri müxtəlif bitkilərin toxum və cücərtilərinə, kök sisteminə böyük zərər vurur. Böcəklərin bədəni uzunsov və bir qədərdə yastıdır. Onların qabaq kürəciyinin dal künclərindən axıra doğru yönəlmiş ucları şiş bir cüt çıxıntı vardır. Ayaqları qısa, pəncələri 5 buğumludur. Böcəklərin qabaq döşündə alt tərəfdən barmaq şəkilli kiçik çıxıntı orta döşdə isə çökəkcik vardır. Onlar arxası üstə düşdükdə bu çıxıntını çökəkciyin içinə salıb, böcək əyilir və tullanaraq üzü üstə düşür. Bu zaman ön döşün çıxıntısı orta döşün çüxuruna burulur və şıqqıltıya bənzər səs alınır ki, böcəyin adı da buradan götürülmüşdür.
Çaxmaqlı düşərgəsi
Aşkar edilmiş alətlərin tipləri
Alətlər aşağıdakı tiplərdən: belli qaşovlar 10, iri, hündür qaşovlar 6, batıq qaşovlar 10, narın dişəkli qaşov 4, tutacaqlı bıçaqlar 5, gəzli alətlər 10, dişlilər 25, uc qaşovları 39 ədəddən ibarət olmuşdur. Uc qaşovları tip dəyişkənliyi, kamil işlənmələri və aydın seriyaları ilə seçilir.
Nəcahilər
Tarixi
Ziyadilərdən sonra üləmanın dəstəyiylə Yəməndə sünniliyin qorumaçılığını üstlənən Nəcahilər Şafei məzhəbinə mənsubdular. Eyni dönəmdə Yəməndə İsmaili dəvət fəaliyətləri sürətləndi və Əli ibn Məhəmməd əs-Suləyhi, Suleyhilər xanədanını qurarak Fatımi xəlifəsi Müstənsır-Billah adına xütbə oxutmağa başladı. Nəcahiləri İsmaili dəvətin önündə ciddi bir əngəl görən Əli ibn Məhəmməd, Nəcah ilə dostluq qurub hədiyə etdiyi bir cariyəsi vasitəsıylə onu zəhərlətib öldürtdü (1060), ardından Zəbidi zəbt etdi. Qırmızı dənizdəki Dəhlək adasına qaçan Nəcahın oğulları Səid və Cəyyaş, Suləyhilərlə savaşmağa başladılar; Nəcahın büyük oğlu Said, Ali b. Muhammədi mağlûp ədərək ortadan kaldırdı (1067 və ya 1081). İki qonşu dəvlət arasındaki mücadələ uzun müddət davam etdi və Nəcahilərin torpaqları bir neçə dəfə əl dəyişdirdi. Nihayət Cəyyaş b. Nəcah 1089-cu ildə Zəbidi son dəfə ələ keçirdi və Nəcahi hakimiyətini yenidən sağladı. "əl-Müfid fi əxbarı Zəbid" adlı günümüzə ulaşmayan bir əsər də yazmış olan Cəyyaşın ölümünün (1105 və ya 1107) ardından taht kavgaları baş göstərdi. Cəyyaşın oğlu I. Fatik tahta çıkmayı başardıysa da baba bir qardaşları İbrahim və Abdülvahidin hücumlarına məruz qaldı. Onun ölümündən sonra hələ uşaq yaşda olan oğlu Mənsur taxta çıxdı (1109); fakat amcası İbrahimin Zəbiddə yönətimi ələ gəçirməsi üzərinə Suləyhilərdən yardım istəmək zorunda kaldı və aldığı takviyə kuvvətlə yənidən hakimiyət sağlayabildi (504/1110).
Bayan qəbirləri
Bayan qəbirləri — Azərbaycan Respublikası Daşkəsən rayonunun Bayan kəndi yaxınlığında e.ə. I minilliyin əvvəllərinə aid qəbirlər.
Brachylecithum petrowi
Xarici quruluşu
Bədənin uzunluğu 4,9–6 mm, eni isə 0,567–0,891 mm-dir. Ağız sormacı qqarın sormacından kiçikdir, onun diametrи 0,243–0,275 mm-dir. Farinksа malikdir, onun uzunluğu 0,07–0,08 мм. Qarın sormacının diametri 0,272–0,356 mm olub bədənin önqurtaracağından 0,599–0,680 mm məsafədə yerləşir. Sormaclar arasındakı məsafə 0,324–0,405 mm, toxumluqlar az və ya çox dərəcədə şaxəlidir. Ön toxumluq 0,324–0,810х0,248–0,356 мм, arxa toxumluq isə 0,324–0,599х0,178–0,356 мм olub qarın sormacından, 0,048–0,178 mm-lik məsafədə yerləşir. Yumurtalıq bütöv kənarlıdır, diametri 0,178–0,194х0,145–0,178 mm-dir.
Dik Beddouz
Dik Beddouz (d. 1926 – ö. 24 avqust 1991) — Kanadalı idman jurnalisti. O, "Vancouver Sun" və "The Globe and Mail" qəzetlərində, daha sonra isə televiziya və radioda işləmişdir.
Azərbaycan Güləş Federasiyası
Azərbaycan Güləş Federasiyası (AGF) — Azərbaycanda güləş idman növünün inkişafı və tənzimlənməsini təmin edən qurumdur. 1993-cü ildə təsis olunub. 8 dekabr 2021-ci ildə AGF-nin Ümumi Yığıncağının növbədənkənar iclası keçirilib və Mikayıl Cabbarov federasiyanın prezidenti seçilib.
Hüquq və vəzifələri
Azərbaycan Güləş Federasiyası güləş üzrə idman klublarının və cəmiyyətlərinin könüllülük, üzvlərinin hüquq bərabərliyi prinsipləri əsasında yaradılan, güləş idman növünün Azərbaycanda inkişafını təmin edən qeyri-hökumət təşkilatıdır və fəaliyyəti Azərbaycan Respublikasının ərazisini əhatə edir. Azərbaycan Güləş Federasiyasının hüquq və vəzifələri “Bədən tərbiyəsi və idman haqqında” qanunla tənzimlənir.
Dünya Kuboku
2009-cu ildə Sərbəst güləşçilər İranda keçirilən Dünya Kubokunun finalında isə yerli komandaya qalib gələrək 2-ci dəfə kuboka sahib çıxıb.
Narsis Yameoqo
Milli komanda karyerası
Narsis Yameoqo Azərbaycanın futbol tarixinə düşmüşdür. O, Afrika Millətlər Kubokunun final mərhələsində Azərbaycan çempionatında çıxış edən ilk futbolçu olmuşdur. Narsis dünya və qitə çempionatlarının final mərhələlərində Azərbaycan klubunu təmsil edən ilk futbolçu kimi tarixə düşüb. O, Kot-d’ivuarla matçda start heyətdə meydana çıxaraq 62 dəqiqə mübarizə aparıb.
Xallıcalı
Əhalisi
Əhalisi 666 nəfərdir.
Kəşkül (qəzet)
"Kəşkül" — 1883–1891-ci ildə Tiflisdə Azərbaycan dilində nəşr olunmuş jurnal, daha sonra qəzet.
"Kəşkül" jurnalı
"Ziyayi-Qafqaziyyə" qəzeti süquta doğru getdiyi dövrdə Tiflisdə 1883–1891-ci illərdə ədəbi və siyasi jurnal olan "Kəşkül" jurnalı (daha sonra qəzet) nəşr olunub.
Təsisçi
Məcmuəmizin dili və əsil ibarəsi məmləkətimizin müsəlmanlarının məfhumu olan türki-Azərbaycan dilindən ibarət olacaqdır.
"Kəşkül" qəzeti
“Kəşkül”ün daireyi-qələmiyyəsi bu tərəflərdə, yəni Qafqaziyyə qitəsindən müxtəlif mövqelərdə, Rusiyanın içərilərində, həmçinin İslam malikində (İran, Osmanlı və Misir səmtlərində) xüsusi müxbirləri olacaqdır.
Qəzetin başlıca mövzuları
"Kəşkül", "Əkinçi" ilə "Ziya" arasında orta bir mövqe tutmuşdu, lakin "Əkinçi" yə daha artıq dərəcədə meyli hiss edilir. Bu cür qəzetçilik siyasəti çar senzurası tərəfindən diqqətə alınmaya bilməzdi. Ona görə də "Kəşkül" senzura təqiblərinə daha çox məruz qalmışdır. Jurnalın səhifələrində "Kəşkül" vəqti-müəyyəndə çıxmadı" ifadəsinə tez-tez rast gəlinir.
Cəmiyyətin həyatında baş verən dəyişiklikləri qəzet vaxtında əks etdirməyə çalışırdı. Kapitalizmin meydana gəlməsi və onun feodalizm üzərində qələbəsi prosesində milli hərəkat da yaranmağa başlayırdı. Ziyalıların şüurunda "Azərbaycan milləti" məfhumunun oyanması "Kəşkül" dövrünə təsadüf edirdi. Onlar başa düşmüşdülər ki, "din" və "millət" məfhumları ayrı-ayrı şeylərdir. "Kəşkül" qəzeti öz səhifələrində bu məsələləri aydınlaşdırmağa səy göstərmiş və ictimai-siyasi şüurun inkişafına kömək etmişdir.
İnsan öz ana dilindən başqa neçə dil bilmiş olursa o qədər də qədrini artırır: Lal yarımadam olduğu kimi çox-çox dil bilən də çox adam sayılmalıdır.
Bəzən qəzet tərcümə üçün ictimai məzmunu etibarı ilə o qədər dərin parçalar seçirdi ki, çar senzoru onu buraxmaqdan imtina edirdi. Məsələn, gürcü şairi İ.Çavçavadzenin "Bahar" adlı şeiri tərcümə olunub mətbəədə yığılmışdı. Lakin senzor onun yayılmasına icazə verməmişdi. Şeirdə meşəliklərin yarpaqlamasından, qaranquşların gəlməsindən, çiçəklərin, güllərin açılmasından bəhs edilib axırda deyilirdi:
Qəzetdə islama yanaşma
"Kəşkül" 1889-cu il 12 aprel tarixli 84-cü sayında ruhaniləri tənqid edən məqalə dərc edir. Məqalənin senzuradan keçib, nəşrinə icazə verilməsinə baxmayaraq, baş senzor Bezabrazov qəzetin çapından sonra onu nəzərdən keçirərək "zərərli bir yazı" kimi onun Senzura Komitəsində müzakirəsini keçirmişdir. "Kəşkül"ün "zərərli bilən yazısına" icazə verən senzor xəstəliyi səbəbindən iclasda iştirak etməmiş, müzakirəyə çıxarılan məsələ ilə bağlı mövqeyini yazılı şəkildə komitəyə göndərmişdi. Baş senzor Bezabrazov ilə senzorun çəkişməsinin ziyanı "Kəşkül"ə dəymişdi. Qafqaz Senzura Komitəsi yerlərdəki real vəziyyətlə bağlı məlumat səciyyəli yazıları işıqlandırmağı "Kəşkül"ə icazə verməmişdi. Məsələn, qəzet 1889-cu il 23 oktyabr tarixli sayında Qarabağda boğaz xəstəliyinin yayılması ilə bağlı xəbərin dərcinə razılıq verməyərək, onu kəsib götürmüşdü.
Xoşçobanlı (Masallı)
Əhalisi
Əhalisi 1287 nəfərdir.
Alın payı
Beyinin ön payı insan davranışlarını necə istiqamətləndirir?
ABŞ-nin Pensilvaniya Universiteti Tibb Mərkəzinin mütəxəssisi prof. dr. Andryu Nyuberq namaz qılan və dua edən bir qrup müsəlman üzərində araşdırma aparmışdır (Religion And The Brain; Newsweek, 7 Mayıs 2001 s: 50). Araşdırmaya görə, huşu içində edilən duanın və Allah`ı düşünmənin beyinin ön payına 80 dəfə daha çox qan vurduğunu, bu səbəblə, namaz qılan insanlarda yaddaş və şəxsiyyət pozuntularına çox az rast gəlindiyini, hətta bu insanların daha uzun ömürlü olduğunu və yaddaş itkisinə uğramadıqlarını ortaya qoymuşdur. Bəs bu, necə reallaşır?
Beyinin ön hissəsində qərar vermə mexanizminin olduğu ön pay adlanan hissədə dua və namaz əsnasında qan miqdarı diqqətəçarpan şəkildə artır və beyinin ön payına daha çox miqdarda qlükoza daşınır. Bu da hüceyrələrin daha sürətli qidalanması, beyinin daha aktiv işləməsi mənasını verir. Beyinin ön payının daha sürətli işləməsi isə insanın hisslərinin fərqinə varması və qərar vermə, şəxsiyyət, problem həll etmə, səhvləri təkrar etməmə, sevgi kimi insani hisslərin ön plana çıxmasını təmin edir.
Məhəmmədhüseynağa xan Qaradağski
Həyatı
Məhəmmədhüseynağa xan Qaradağski 1827-ci ildə Əhər şəhərində anadan olub. Şuşa şəhərində mədrəsə təhsili alıb. Ərəb, fars, türk və rus dillərini bilirdi. Şuşa şəhər qəza idarəsində çalışıb. Sonralar Tiflis şəhərinə dəyişilib. Tiflisdə kollec qeydiyyatçısı, kollec katibi və kollec asessoru mülki çinləri alıb. Tiflis şəhərində yaşayarkən dövrünün qabaqcıl ziyalıları ilə dostluq edib. Dostlarından biri də Mirzə Fətəli Axundov olub. Zəngəzur qəzasındakı Sarılı kəndinin, Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Düyərli kəndində 1000 desyatin torpaq sahəsinin sahibi olub. Bacıxanım xanım Məşədi Molla İman ağa qızının həyat yoldaşıdır. Balaxanım xanım adında bir qızı olub. Həsənəliağa xan Qaradağskinin əmisi və qaynatasıdır.
Alın payı
Beynimizdə hərəkətlərimizi istiqamətləndirən bölgə
Alın bölgəsində olan və normal işləməyəndə təcavüzkar bir şəxsiyyətin ortaya çıxmasına səbəb olan beyinin ön hissəsinə müasir elm adamları ancaq son 60 il içində şərh gətirə bilmişlər. Kəllənin içinə, başın ön qisminə baxanda beyinin ön alın bölgəsi görünəcək. Bu bölgənin funksiyaları haqqında fiziologiya sahəsində aparılan araşdırmalar nəticəsində əldə edilən məlumatlar "Anatomiya və fiziologiyanın əsasları" ("Essentials of Anatomy and Physiology") adlı kitabda bu şəkildə yazılır: "Hərəkətlərin motivi, planlama və başladılması alın paylarının ön qismi olan ön alın bölgəsində (cerebrum) reallaşır. Bura birlik korteksinin bir bölgəsidir…" (Rod R. Seeley, Trent D. Stephens, Philip Tate, Essentials of Anatomy & Physiology, 2-ci nəşr, Mosby-Year Book İnc., St. Louis, 1996, s. 211; Charles R. Noback, N. L. Strominger, R. J. Demarest, The Human Nervous System, İntroduction and Review, 4-cü nəşr, Lea & Febiger, Philadelphia, 1991, s. 410–411)
Uzunboyad
Toponimikası
Toponim səlcuq oğuzlarının boyat/bayat tayfasının adını daşıyır. Etnotoponimdir.
Rüstəm Paşa külliyəsi (Təkirdağ)
Rüstəm Paşa hamamı
Mədrəsə nin şərq cəbhəsinə bitişik olan qoşa hamam binası xalq arasında "Paşa hamamı" olaraq da tanınır. Kişilər üçün nəzərdə tutulan hamam binası kvadrat planlıdır və iki bölmədən ibarətdir. Divarları kəsmə daşdan, kəmər və üzərindəki gümbəz ləri kərpic dən hazırlanan hamam binasının böyük bir hissəsi dağılmış, qalan hissələrinin üzəri isə taxta tavanla örtülərək anbar olaraq istifadə edilir.
Alvaro Uribe Veles
Fəaliyyəti
1980-1982-ci illərdə Kolumbiya Mülkü Aviasiyasının direktoru vəzifəsində çalışmışdır.
Utslevi
Utslevi — Gürcüstanın Xaşuri bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidində kənd.
Ağqıraqlı
Ağqıraqlı — Azərbaycan Respublikasının Yevlax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Ağqıraqlı/Ağqıraq Yevlax rayonunun Varvara inzibati ərazi vahidində kənd. Qarabağ düzündədir. Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, kəndi XIX əsrdə Qazax mahalından köçüb gəlmiş ağqıraqlı nəsli salmışdır. Bu nəslin nümayəndələri indi də Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı kəndində yaşayırlar. Etnotoponimdir. .
Rəngdar
Rəngdar (keçmiş adları Rənginədahar, Vəngidar) — Azərbaycan Respublikası nın Quba rayonu nun inzibati ərazi vahidində kənd. Xaltan bələdiyyəsi nin tərkibindədir.
Toponimikası
Əsl adı Rənginədahardır. Oykonim tat dili ndəki "rənginə" (rəngli) və "dahar" (qaya) sözlərindən düzəlib, “rəngli qaya” mənasındadır. Kənd eyniadlı qayanın yaxınlığında salındığından həmin qayamn adını daşıyır.
Ceyhun Osmanlı
Həyatı
Ceyhun Osmanlı 30 yanvar 1982-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1989–1999-cu illərdə Bakıda orta təhsil almış, 1999-cu ildə Bakı Dövlət Universitetinə daxil olmuşdur. 2003-cü ildə politologiya ixtisası üzrə bakalavr pilləsini, 2005-ci ildə həmin ixtisas üzrə magistr pilləsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.