cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı
Məzmun
Nyu-Yorkda Sanktum Sanktorumun damını dələrək içəri düşən Halk Brüs Bennerə çevrilir. O, Stiven Strenc və Vonqa xəbərdarlıq edərək Tanosun kainatın yarısını məhv etməyi planlaşdırdığını deyir. Doktor Strenc təcili Toni Starkı çağırır. Mau və Obsidian Strencdəki Aqamotun gözündə saxlanan Zaman Daşını almaq üçün Nyu-Yorka gəlirlər. Piter Parkerin də iştirak etdiyi döyüşdən sonra, Mau Doktor Strenci əsir götürür; Strak və Parker Maunun konskim gəmisinə girə bilirlər; Benner Stiv Rocerslə əlaqə saxlayır; Vonq Sanktum Sanktorumu qorumaq üçün Nyu-Yorkda qalır. Şotlandiyada Midnayt və Qleyv, Vanda Maksimova və Vijnı tələyə salırlar. Rocers, Nataşa Romanova və Sem Uilson onları xilas edirərək, Ceyms Rodsla birlikdə Qisasçıların yeni qərargahında gizlədirlər. Tanosun Ağıl daşını əldə etməməsi üçün özünü qurban verməyə hazır olan Vijn, Vandaya daşı məhv etməyi təklif edir. Vijnı öldürmədən daşı onun alnından çıxarmaq üçün, Rocers cütlüyə Vakandaya getməyi məsləhət görür.
Digər ərazilərdə
Fransada $17.7 milyon gəlirlə ən böyük superqəhrəman filmi açılış nəticəsi göstərmiş film, həm də Danimarka, Finlandiya, Norveç, Portuqaliya və İsveçdə ən çox gəlir gətirmiş superqəhrəman filmi olmuşdur. Birləşmiş Krallıqda $8.9 milyon gəlirlə "Sonsuzluq savaşı" MKK filmləri üçün ən böyük açılış günü və Disney filmləri üçün üçüncü ən yüksək gəlirli açılış günü olmuşdur ; həftəsonuna kimi film $41.4 milyon gəlir əldə etmişdir ki, bu da bütün zamanların üçüncü ən böyük və Disney filmləri üçün ikinci ən yaxşı nəticə olmuşdur. Argentinada bütün dövrlərin ikinci ən böyük açılışı, Almaniyada isə bütün zamanların ən yaxşı superqəhrəman filmi açılış günü qeydiyyata alınmış, $14.7 milyonla bu nəticə ən yaxşı superqəhrəman filmi açılışı olmuşdur. Əksər Avropa və Yaxın Şərq ölkələrində də superqəhrəman filmi rekordu qırılmışdır. $9 milyon gəlirlə Yaponiyada MKK filmləri üçün ikinci ən yaxşı açılış baş tutmuş, $23.2 milyon gəlirlə Avstraliyada isə "Sonsuzluq savaşı" ümumilikdə ikinci ən yüksək açılış həftəsonu açılışını əldə etmişdir.
Pantene
Pantene — Procter & Gamble şirkətinə daxil olan, 1947-ci ildə yaradılmış qadın şampun markası.
Tarixi
thumb|260px|right|Patene xanımları layihəsi çərçivəsində gənc qızların şəhər gəzintisi ([[Çili, 2010)]] Pantene markasının yaranması və formalaşması prosesi İsveçrədən başlayır. Belə ki, İkinci dünya müharibəsi zamanı yanıq xəsarəti almış əsgərlərin müalicəsini həyata keçirən həkimlər, əsgərləri müalicə etməyin daha səmərəli üsulları üzərində işləyirdilər. Aparılan dərin araşdırmalar 1940-cı illərin əvvəllərində böyük kəşflə nəticələnir və insan bədənin yanmış hissələri üçün effektiv təsir gücünə malik Pantenol, provitamin B5 kəşf edilir. Panthenoldan ilhamlanan İsveçrəli dərman şirkəti Hoffma-LaRoche bu maddəni saçların müdafiəsi üçün yaradılacaq yeni markanın üzərinə tətbiq etməyi təklif edir. Bununla da 1947-ci ildə Avropanın mərkəzi olan İsveçrədə sonralar məşhurluğu ilə bütün dünyanı əhatə edəcək yeni bir marka yaranmış olur. Marakanın adlandırlması üçün elədə uzun axtarışlar etməyə ehtiyac qalmır, belə ki, saçların müdafiəsi üçün nəzərdə tutulmuş yeni marka elə tərkibində olan inqridientlərdən birinin adına uyğun yəni Pantene adlandırılır.
Maria Komnenos
Maria Komnenos (ö. 1408) — Trabzon şahzadəsi, Fəxrəddin Qutlu bə yin xanımı.
Əkinçilik
Ümumi məlumat
Orta əsrlərdə ağır və ya qara kotan deyilən daha təkmil şum alətinin Azərbaycanda istifadə edilməsi dövrünə görə ən mühüm ixtiralardan sayılır. XII əsrin sonu və XIII əsrin əvvəllərinə aid irihəcmli gavahının Beyləqandan tapılması qara kotanın tarixinin öyrənilməsində mühüm rol oynayır.
Azərbaycanın əkinçilik üçün yararlı olan torpaqlarında taxıl zəmilərinin becərilməsi o qədər də zəhmət tələb etmirdi. Ona elə böyük ehtiyac da duyulmurdu. Bu, hər şeydən əvvəl, torpağın məhsuldarlığı ilə əlaqədardır. Bu baxımdan böyük Nizami Gəncəvinin fikri maraqlı və daha xarakterikdir:
Nadir Bayramlı
Həyatı
1990-ci ildə Bakı şəhərindən bir sıra görkəli xanəndələr və musiqiçilər tərəfindən dəvət alaraq Bakıya köçmüş və bundan sonrakı, sənət fəaliyyətini Bakı şəhərində davam etdirmişdir.
Vi
Tarixi
İlk versiyası Bil Joyem tərəfindən 1976-cı ildə yazılıb.
Cövhər Dudayev
Vəfatı
1996-cı ildə Latviyanın paytaxtı Riqa şəhərinin Purvtsiems rayonundakı Kosmonavtika küçəsi Cövhər Dudayevin adı ilə adlandırılıb.
Arnavut ciyəri
Tərkibi
1 qoyun qaraciyəri, 1/2 stəkan un, 1 stəkan duru yağ, 1.5 şorba qaşığı qırmızı bibər, 2 soğan, 1 dəstə cəfəri, duz.
Rusiya İnnovasiya Texnologiyaları və Sahibkarlıq Dövlət Universiteti
Tədris prosesi
Vətəndaş hüquqi intizamlar kafedrasında tədris vəkillik, qiymətli kağızlar, informasiya və internet, intellektual mülkiyyət, bank, investisiya, sığorta fəaliyyəti üzrə təşkil edilib.
Elmi-tədqiqat fəaliyyəti
Universitetdə əsasən iqtisadi sistemləri idarə etmə, prinsiplər, formalar və onun həyata keçməsi metodları, informasiya cəmiyyətinin formalaşması şəraitində cəmiyyətin və şəxsiyyətin hüquqi mədəniyyəti, innovasiya infrastrukturunun müasirləşdirməsi, daxili və xarici bazarlarda şirkətlərin rəqabətə davamlılığının artımı, süni intellektin sistemlərində biliklərin təqdim edilməsi metodologiyası, informasiya korporativ informasiya sistemlərinin planlaşdırılması və tətbiqi proqram təminatının hazırlanması, İT mütəxəssislərin təlimində müasir instrumental proqram vasitələrindən istifadənin metodologiyası istiqamətləri üzrə elmi-tədqiqat fəaliyyəti göstərilir. Bununla yanaşı, araşdırmalara simsiz sensor şəbəkələr, müxtəlif təyinatlı simsiz şəbəkələrdə səhvlərdən müdafiə və yeni metodların hazırlaması metodlarının effektivliyi, 3D nano sxem texnikasının modelləşdirilməsi, distant təhsilin müxtəlif texnologiyaları, proqramlaşdırma dilləri, veb proqramlaşdırma və bir sıra digər sahələr daxildir.
Eyni zamanda, elmi əməkdaşlıq universitetin fəaliyyətinin prioritet istiqamətlərindən biridir. Belə ki, elmin müxtəlif sahələrində bir sıra xarici və yerli müəssisələrlə sıx əməkdaşlıq edir.
Elektron kitab fondu
Elektron-kitabxana sistemində Rusiya Federasiyasının ali təhsil müəssisələrinin əksəriyyətində təhsil üçün lazım olan bütün ədəbiyyatlar təqdim edilib. Elektron-kitabxana sistemi bazasına müxtəlif sahələrə dair kitablar, tədris materialları, monoqrafiyalar, arxiv sənədləri daxildir. Ədəbiyyatın kateqoriyalar üzrə rahat sistemləşdirməsi lazımi kitabı tez tapmağa imkan verir.
Fallout 3
Oyunun hadisələri ABŞ-nin Vaşinqton şəhərini, həmçinin Virciniya, Merilend və Pensilvaniya ştatlarının şəhərətrafı hissəsini əhatə edən "Paytaxt çöllüyü" adlı regionda cərəyan edir. Oyunun əsas hekayəsi "Fallout 2"-nin hadisələrindən 36 il sonra və "Böyük müharibə"dən 200 il sonra, yəni 2277-ci ildə baş verir. Buna baxmayaraq, "Fallout 3" əvvəlki oyunun birbaşa sikveli deyil. Oyunçu "Yalnız didərgin" adlı bir personajı idarə edir. Oyunçu personaj 101 nömrəli sığınacaqda böyümüş bir yeniyetmədir. "Yalnız didərgin" sığınacaqdan qaçmış atası Ceymsi axtarmaq məqsədilə oranı tərk edir və "Paytaxt çöllüyü"nə üz tutur. O, bu yolda özünü təmiz, kütləvi istehsal olunan, şüalanmamış içməli suyu yenidən reallığa çevirməyə çalışmaq uğrunda, həm də Polad qardaşlığı və Anklav  arasındakı mübarizədə tapır.
Severak-le-Şato
Severak-le-Şato  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Severak-le-Şato kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Miyo.
Kalankat
Kalankat və ya Kalankatuyk — "Alban ölkəsinin tarixi" əsərinin müəllifi olan tarixçi Moisey Kalankatlının vətəni kimi məşhur olan tarixi yaşayış məntəqəsi. Ərəb tarixçisi Əl-İstəxri "Kitab əl məsalik vəl-məmalik" adlı əsərində Bərdə-Dəbil yolunu təsvir edərkən yolun əsas dayanacaqlarından biri kimi Kalkutus kəndini göstərir və onun Bərdədən 9 fərsəx (təxminən 62 km) məsafədə yerləşdiyini qeyd edir.
Çubuxçu
Tarixi
Rayon mərkəzindən 24 km məsafədə, Araz çayının yaxınlığında, Böyük Qarasu çayının yanında yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Azərbaycan SSR xalq yazıçılarının siyahısı
1979
30 iyul 1979-cu ildən:
Bizim 10 yaşımız var (film, 1966)
Məzmun
Film Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin fəaliyyətinə həsr olunmuşdur.
Toy əti
Hazırlanması
5 dəqiqə daha qovurub qazana suyu, qırmızı bibəri və duzu da əlavə edin. Su qaynamağa başlayınca bir kənara ayırdığınız ətləri qazana atıb hamısını birdən bişirməyə başlayın.
Frans-İosif Torpağı
Frans-İosif Torpağı — Şimal Buzlu okean sularında Avropa qitəsinin şimalında yerləşən arxipelaq. Rusiyanın arktikada yerləşən ərazisi. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayəti Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Arxipelaq 192 adadan ibarətdir. Ümumi sahəsi 16,134 km² təşkil edir.
Açılışı
right|thumb|250px|Peykdən çəkiliş
Araşdırılması
right|thumb|250px|Sahildə yerləşən ada. thumb|250px|Qallya adasındakı [[Teqethoff burnu]]
1901-ci ildə arxipelaqın cənub, cənub-qərb sahillərində vise admiral Stepan Makarov olmuşdur. 1901–1902 illərdə Bolduin-Siqler və 1903–1905 illərdə isə Sinqler-Fial ekspedisiyaları təşkil edilir. Ekspedisiyabın hədəfi qütbə çatmaq olmuşdur.
Coğrafiyası
Frans-İosif Torpağı dünyanın şimal qütbünə ən yaxın ərazilərindən biri hesab edilir. Arxipelaqın tərkibinə 192 ada daxildir. Ümumi sahəsi 16134 km² təşkil edir. Üç hissəyə bölünür: şərq hissə birbirindən Avstriya boğazı ilə ayrılır, iri adalar Vilçek Torpağı (2,0 min. km²), Qrehem-Bell (1,7 min. km²); mərkəzi hissə isə Avstriya boğazı ilə Britaniya kanalı arasında yerləşən və Qeorq Torpağı (2,9 min. km²) kimi adanında daxil olduğu ərazilər.
Ryazan Dövlət Radiotexnika Universiteti
Fəaliyyəti
Ali təhsil müəssisəsində ixtisaslar, əyani, qiyabi təhsil formaları, eləcə də bakalavriatura və magistratura təhsil pillələrindən asılı olaraq bir semestrlik təhsil haqqı 12700-64260 rus rublu arasında dəyişir.
Elmi-tədqiqat fəaliyyəti
Ryazan Dövlət Radiotexnika Universitetində informasiya texnologiyalarının müxtəlif istiqamətləri üzrə elmi-tədqiqat işləri yerinə yetirilir.
Elmi işə müəllimlər, aspirantlar və tələbələr cəlb edilirlər. Universitetdə 1968-ci ildən başlayaraq ixtiralara 1675 müəllif şəhadətnaməsi və patent alınıb, 300-dən artıq monoqrafiya dərc edilib.
Arıqlı (Sisyan)
Arıqlı — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Sisyan rayonu ərazisində kənd olmuşdur.
Tarixi
Toponim türk mənşəli arıq etnoniminə mənsubluq bildirən -lı şəkilçisinin artırılması ilə düzələn etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Azərbaycan–Türkiyə münasibətləri
İdman sahəsində əməkdaşlıq
thumb|[[UEFA Avropa Kuboku 1996-nın Xorvatiya–Türkiyə matçına həsr olunmuş Azərbaycan poçt markası (1996) ]]
İspaniya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
İspaniya Avroviziyada dörd dəfə ikinci (1971, 1973, 1979 və 1995-ci illərdə) və bir dəfə üçüncü (1984-cü ildə) yeri tutmuşdur. Bundan başqa ölkə üç dəfə sıfır xalla və ümumilikdə beş dəfə müsabiqədə sonuncu yerdə qərarlaşmışdır.
1848-ci il Fransa inqilabı
Zəmin
alt=|left|thumb|170x170px|Lui Filipp 1845-ci ildə thumb|226x226px|[[Fransua Gizo]] thumb|200x200px|Lui-Filipp dövründə palata deputataları Fransada 1830-cu il iyul inqilabının nəticəsi olaraq Orlean sülaləsinin bir nümayəndəsi olan Orleanlı Lui Filipp hakimiyyətə gətirildi. Fransız xalqı içərisində ona böyük ümidlər var idi. Orleanlı Lui Filipp özünü sənaye və ticarətin, bankların himayəçisi, Fransanın milli maraqlarının müdafiəçisi kimi göstərirdi. 1840-cı ilədək Orleanlı Lui Filippin fəaliyyəti kifayət qədər qənaətbəxş olmuşdur. Bunun nəticəsində Fransa sözün əsl mənasında irəliyə doğru böyük bir addım atmışdı. Lakin 40-cı ildən sonra Lui Filippin siyasətində böyük dəyişiklik oldu. 1840-cı ildən sonra Fransua Gizonun təzyiqi altında həyata keçirilən siyasət 1830-cu ildən Fransada yaradılan rejimə yenidən qayıdışa gətirib çıxardı. 1840-cı ildən 1848-ci ilə dək Lui Filippin hakimiyyəti bir növ müstəbid bir hökmdarın hakimiyyətini və yaxud da feodalizmə qayıdış siyasətini xatırladırdı. 1840-cı ildən sonrakı bu siyasət Fransa xalqını xeyli qəzəbləndirirdi. Orleanlı Lui Filipp Burbonların yan qolu olan Orleanistlərin nümayəndəsi olsa da arxalı, köklü bir insan deyildi. O, Fransa üçün həmin dövrdə lazımlı olduğuna görə hakimiyyətdə idi. 1848-ci ilə qədər Lui Filipp öz hakimiyyətini müxtəlif vasitələrlə möhkəmləndirməyə çalışsa da onun bu cəhdləri baş tutmadı.
Lui Filippin ətrafında olan aristokrat ailələri içərisində də çoxlu qalmaqallar baş verirdi. Məsələn, Dəmiryol sahibkarları dəmiryollarının inşasına təqribən bir milyard üç yüz milyon frank məbləğində kapital qoymuşdular. Lakin qoyulan kapitalın qarşılığında buraxılan səhmlərin həcmi iki dəfə ucuz yəni iki milyard altı yüz milyon təşkil edirdi. Lui Filippin ətrafında olan işbazlar hakimiyyətlə yaxınlıqlarından istifadə edərək insanları aldadır, maliyyə fırıldaqları həyata keçirirdilər.
İkinci respublikanın qurulması
3. Ümumi seçki hüququ təsdiq edildi — yəni 21 yaşına çatmış və ən azı altı ay bir yerdə yaşayan, adı seçki siyahısında olan bütün kişi əhalisi seçki hüququ aldı.
Milli qvardiyanın tərkibinin dəyişməsi həmdə qvardiyadakı elit dəstələrin-qrenajorların imtiyazlarını əllərindən aldı. 16 mart 1848-ci ildə qrenajorlar əvvəlki imtiyazlarının qaytarılması tələbi ilə üsyan qaldırdılar. Bu üsyanı bəzi ədəbiyyatlarda "Xəz dəri papaqlıların üsyanı", bəzilərində isə "Ayı papaqlıların üsyanı" adlandırırlar. Bu çıxış qvardiyanın hökumətə sadiq dəstələri tərəfindən yatırıldı.
4 may 1848-ci ildə Müəssislər Məclisi öz işinə başladı. Müəssislər Məclisinin ilk verdiyi qərar Müvəqqəti hökumətin istefa verməsi və onun əvəzinə 9 mayda Fransua Araqonun başçılığı ilə İcraiyyə Komitəsi yaradılması oldu. İcraiyyə Komitəsinin tərkibinə Lamartin, Lendryu-Rollen, Mari, Qarnie Pajes daxil idilər. Hökumət ilk olaraq Parisdə qarışıqlıq salan fahlə çıxışlarının qarşısını almaq üçün tədbirlər planı hazırlamağa başladı. 15 may 1848-ci ildə Müəssislər Məclisi iclas keçirməli idi. Bu iclas keçirilən zaman Avstriya və Prussiyanın hakimiyyəti altında olan Polşa torpaqlarından inqilabçılar gəlmişdilər. Onlar Fransadan Polşanın müstəqilliyini qazana bilməsi üçün yardım istəyirdilər. Fransanın bu dövrdə xarici siyasətini müəyyən edən Lamartin idi. Lamartin hadisələrin ilk günlərində Fransanın xarici ölkələrdəki səfirlərinə bir təlimat göndərmişdi. Bu təlimatda səfirlərə tapşırılırdı ki, olduqları ölkələrdə hökumətləri inandırsınlar ki, Fransada qurulan hal-hazırkı respublika ilə 1792-ci ildə qurulan respublika arasında heç bir oxşarlıq yoxdur. O fikrini belə izah edirdi ki, iki inqilab forması var: ərazi inqilabı və ideya inqilabı. 1792-ci ildə Fransada ərazi inqilabı nəticəsində respublika qurulmuşdur. O respublikanın qarşısında duran məqsəd ərazi işğalları, yeni hücumlar idi. Bu inqilab isə ideya inqilabıdır. Onun məqsədi işğal yox, azadlıq və demokratiya ideyalarının tərəqqisinə nail olmaqdır. Ona görə də Fransada qurulan hal-hazırkı respublika 1792-ci ildəkindən fərqli olaraq heç bir dövlətin daxili işinə qarışmayacaqdır. Amma eyni zamanda Fransa Respublikası hər bir xalqın öz tiranlarına qarşı apardığı mübarizəyə anlayış göstərərək və əlində olan bütün imkanlardan istifadə edərək ona mənəvi dəstək olmağa hazırdır. 1848-ci il aprelin 2-də verdiyi növbəti bir təlimatda Lamartin bu fikirlərini daha da genişləndirdi. Dolayısı ilə Lamartin Fransanın xarici siyasətinin əsas prinsipini müəyyən etdi: başqa dövlətlərin işinə qarışmamaq. Eyni zamanda Lamartin Avropa dövlətlərinə bildirirdi ki, Fransanın istəyi 1815-ci il müqaviləsinin ləğv olunmasıdır. Bu müqavilə Fransaya qarşı haqsız olmuşdur. Fransa da Avropa dövlətlərinin ailəsində bərabər hüquqlu bir dövlət olmaq istəyir.
Dekabr ayının 10-da prezident seçkiləri günü respublikaçı namizədlər artıq prezident seçildiklərindən çox əmin idilər. Lakin ayın 11-dən qorxulu xəbərlər gəlməyə başladı. Bəzi jurnalistlərin keçirdiyi rəy sorğusunun nəticəsində məlum oldu ki, səslərin böyük əksəriyyəti Lui Napoleon Bonaparta verilib. 12 dekabrdan etibarən ilkin protokollar tərtib olunmağa başlandı və protokolların təhlili göstərdi ki, hətta Parisin ətrafındakı respublikaçı departamentlərin əhalisi də öz səslərini Napoleona verib. 14 dekabrda isə artıq ilkin nəticələr elan olunmağa başlandı. Nəticələr isə belə idi: bütün səslərin 74,4%-ni Lui Napoleon qazanmışdı. Bu isə təqribən 5,4 milyon seçici səsi demək idi. Kökumət başçısı olan Kavenyak isə səsələrin təqribən 20%-ni yəni 1,9 milyon səs qazandı. Lendryu Rollen 300 min, fəhlələrin nümayəndəsi Raspayl 37 min səs qazandığı halda Lamartinin qazandığı səs cəmi 17 min idi. Beləliklə heç gözlənilməyən nəticələr əldə olundu: Lui Napoleon Bonapart 10 dekabr 1848-ci ildə Fransanın prezidenti seçildi. O, Fransanın ikinci respublika dövrünün yeganə prezidenti olmuşdur.
Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti
Haqqında
Orfoqrafiya (düzgün yazı) qaydaları sözlərin və onların bütün qrammatik formalarının düzgün yazılışını müəyyənləşdirir.
Qanunlar
Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin "Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydaları"nın 8-ci maddəsinin dəqiqləşdirilməsi haqqında" 6 aprel 1959-cu il tarixli qərarı.
Yusif Qasımov (siyasətçi)
Kommunist Partiyasında fəaliyyəti
1920-ci ildə Azərbaycan SSR Muğan dairəsinin Salyan qəzası inqilab komitəsinin sədri olub. Onun sözlərinə görə, 1920-ci illərin ikinci yarısında Azərbaycan kommunist partiyasında rəhbərliyində iki dəstə var idi: Birinci dəstəyə Mircəfər Bağırov, Ruhulla Axundov, Hüseyn Rəhmanov, Həbib Cəbiyev, ikinci dəstəyə isə Sultanməcid Əfəndiyev, Qəzənfər Musabəyov və o özü daxil idi.
Asiya İnkişaf Bankı
Asiya İnkişaf Bankı  — beynəlxalq maliyyə təşkilatı olub, 1966-cı ildə yaradılmışdır. Məqsədi Asiyada və ümumiyyətlə Şərq ölkələrində iqtisadiyyatın inkişafına yardım göstərməkdir.
Bizim 29-cu ordenli (film, 1970)
Bizim 29-cu ordenli qısametrajlı sənədli filmi rejissor Kamil Mirzəyev tərəfindən 1970-ci ildə çəkilmişdir. "Peşətexfilm" Studiyası nda istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanın neft sənayesi üçün operator və laborantlar hazırlayan Bakıdakı 29 saylı peşə-texniki məktəbin fəaliyyətindən bəhs edir.
Məzmun
Film Azərbaycanın neft sənayesi üçün operator və laborantlar hazırlayan Bakıdakı 29 saylı peşə-texniki məktəbin fəaliyyətindən bəhs edir. Filmin çəkilişləri şagirdlərin istehsalat təcrübəsi keçdikləri Yeni Bakı Neftayırma və Sov. İKP XXII partiya qurultayı adına zavodlarda aparılmışdır.
Süyərqol (Uçalı)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Canfida
Canfida — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Sərdarabad (Oktemberyan) rayonunda kənd.
Cəfərabad (Sərdarabad)
Cəfərabad — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Sərdarabad (Oktemberyan) rayonunda kənd.
Tarixi
Erm. SSR AS RH-nin 4. IV. 1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Getaşen (Çaykənd) qoyulmuşdur.
Lvov orta əsrlərdə
Tarix
Müasir Lvovun ərazisində ən qədim daimi slavyan qəsəbələri Poltva çay vadisi və Znesenye təpələri arasında mövcud idi. Müasir Znesenye regional landşaft parkının ərazisində, daha doğrusu İlan dağının zirvəsində, VII–X əsrlər arasında Svyatovit tanrısının bütpərəst məbədi mövcud olmuşdur (xalq arasında bu cür məbədlər kápişşe adlandırılırdı), onun ətrafında isə böyük şəhərin əsası qoyulmuşdur (günümüzdə həmin yer "Svyatovit sahəsi" olaraq tanınır). Qonşuluqdakı Baba dağında ("Doğuş dağı" olaraq da tanınır) da təxminən həmin dövrə aid edilən daha bir kapişşe və yaşayış məskəninin qalıqları aşkar edilmişdir. Arxeoloqlar tərəfindən təyin edilmişdir ki, X əsrdə həmin yaşayış məskəni öz yerini Qəsr dağının qərb yamacına doğru dəyişmiş, köhnə qəsəbənin çox hissəsi isə dağıdılmışdır. Bundan sonra həmin yaşayış məntəqəsi Znesenye adlanmağa başlamışdır və bu ad, slavyan mənşəli ən qədim Lvov toponimlərinən biri hesab edilir.
Polşa krallığı
1356-cı ildə Maqdeburq ratuşasında imzalanan rüsxətnaməyə əsasən, Lvov şəhəri özünüidarəetmə hüququnu əldə edir. Katoliklər şəhərin imtiyazlı icması elan edilmələrinə baxmayaraq, Kazimir digər milli icmaların (ermənilərin, yəhudilərin və rusinlərin) da hüquqlarını etiraf etməyə məcbur olur. 1370-ci ilin sonunda III Kazimirin ölümündən sonra, şəhər Macarıstan tacının tabeliyə keçir. Əvvəlcə burada macar kralı I Lüdovikin canişini kimi knyaz Vladislav Opolçik, daha sonralar isə müxtəlif macar voyevodaları hökmranlıq edirdilər. Opolçik katolik arxiyepiskopuna Lvov gömrükxanalarının əldə etdiyi gəlirin dəsyatin hissəsini bağışlayır, həmçinin fransiskan və dominikan ordenlərindən olan monastırlara maliyyə yardımı göstərirdi. Bundan başqa, o, Lvov divarları arxasında yerləşən Müqəddəs Xaç kostyolunu və Yüksək qəsrə aparan ticarət yolunu erməni icmasına hədiyyə edir. 1381-ci ildə şəhərdə güclü yanğın baş verir; həmin yanğın nəticəsində, Rınok meydanında yerləşən taxta ratuşa binası da daxil olmaqla bir çox şəhər binaları, Aşağı qəsr, həmçinin fərman, diplom və knyaz dövrünün əlyazmalarının saxlanıldığı şəhər arxivi məhv olmuşdur.
1433-cü ildə II Vladislav tərəfindən Yedlin statutunun imzalanmanma, bir ildən sonra isə onun oğlu III Vladislav Varnençik tərəfindən təsdiqetmə mərasimi icra olunmuşdur. Məlum statuta görə, Qalitsiya qeyd şərtsiz olaraq Polşa krallığının tərkibinə daxil edilir, burada polyak üslublu inzibati və məhkəmə sistemi tətbiq edilir, Qalitsiya şlyaxtası isə, hüquq və imtiyazlar baxımından polyak şlyaxtası ilə bərabərləşdirilmişdir (bu, zəngin rusin sülalələrinin polonizasiya və katolizasiya (katolikləşdirmə) prosesini daha da sürətləndirir və bu sülalələrin əsas meşşan kütləsindən ayrılmasına səbəb olur). Beləliklə Lvov, olduqca geniş və öz tərkibində Haliç, Peremışl, Syanok və Xolm kimi yaşayış məntəqələrini birləşdirmiş Rus voyevodalığının inzibati mərkəzi olur. 1434-cü ilin iyun ayında Lvova səfər edən II Vladislav yolda vəfat edir və bu səbəbdən də şəhərində bir il müddəti boyunca davam etməsi nəzərdə tutulan matəm elan edilir.
1489-cu ildə Lvov küçələri boyunca təntənəli hərbi keçid təşkil edən polyak ordusu buradan Valaxiya çarlığına doğru yürüşə çıxır. 1494-cü ildə baş vermiş və yəhudi və rus küçələrini əhatə etmiş böyük yanğın hadisəsi nəticəsində bir çox yaşayış binası və 5 müdafiə qülləsi məhv olur. 1497-ci ilin yazında Lvov şəhəri kral I Yan Olbraxtın rəhbərliyi altında Moldaviya knyazlığına qarşı yürüşə hazırlaşan cəngavərlərin toplanış mərkəzi olaraq seçilir. 1497-ci ilin oktyabrında polşa qoşunları moldovalı hökmdar III Stefan tərəfindən amansız məğlubiyyətdən sonra geri çəkilməyə məcbur olur və Lvova qayıdaraq, özləri ilə birlikdə şəhərə taun xəstəliyini gətirirlər, 1498-ci ildə isə artıq III Stefanın qoşunları Lvovu mühasirəyə alaraq, bütün ətraf kəndləri talan edirlər. Bundan başqa, 1498-ci ildə Qalitsiya torpaqlarına edilən basqın zamanı Lvov şəhərətrafı çoxsaylı tatar dəstələri tərəfindən yandırılmışdır.
1539-cu ildə Lvovda pravoslav arxiyepiskopluğun əsası qoyulur (erməni və katolik arxiyepiskopluqdan sonra o, sayca üçüncü idi). 1544-cü ildə lvovlu pravoslav yepiskop Makariy Müqəddəs Nikolay kilsə qardaşlığını təsis edir. 1556-cı ilin yaz aylarında Lvovda macar kraliçası İzabella Yagellonka qonaq qismində qalır. Şəhər sakinlərinin qonaqpərvərliyinə təşəkkür əlaməti olaraq, kraliça 1557-ci ilin mart ayında Lvov tacirlərinin Macarıstan sərhədləri daxilində bütün növ vergi ödənişlərindən azad olduqlarını bildirən xüsusi qanun imzalayır. XVI əsrin ikinci yarısından etibarən, əsasən keçmiş kəndlilər sırasından çıxmış ixtisassız fəhlələrin, eləcə də sənətkarların axını hesabına şəhər və onu əhatə edən kənd ərazilərində əhalinin sürətlə artması müşahidə olunur (məsələn, 1544-cü ildən — 1583-cü ilə qədər Haliç şəhərətrafında evlərin sayı 130-dan 578-dək artır).
1559-cu ildə paytaxt Krakovdan gizlin yolla qaçmış kral I Sigizmundun qeyri-qanuni doğulmuş qızı Beata Kostseletska və onun doğma qızı knyaginya Eljbeta Ostrojskaya Lvovun dominikan ordeninə məxsus monastırında sığınacaq tapırlar. Həmin ilin mart ayında monastır qraf Lukaş Qurkanın dəstəsi tərəfindın əhatə olunur (kral Ostrojskayanı onun iradəsinin əleyhinə qraf Qurkaya ərə verməyə çalışırdı). Mühasirə zamanı yoxsul dilənçi adı altında Kiyev voyevodası Konstantin Konstantinoviç Ostrojskinin yaxın qohumu knyaz Semyon Slutski monatıra daxil olur və Eljbeta ilə gizlin yol ilə evlənərək Kostseletskadan onun bütün geniş mülk torpaqlarını əldə edir. Rahiblər tezliklə təslim olmaq məcburiyyətində qalırlar, bundan sonra Qurka monastıra daxil olaraq Ostrojskayanı öz qəsrinə aparır (digər versiyaya əsasən, Lvov yüzbaşısı Ostrojskayanı Yüksək qəsrin zindan kamerasında saxlayır, bir müddət sonra isə kral sarayına göndərir).
Şəhərsalma və planlaşdırma
İstehkamlar kimi, Lvovun Yüksək və Aşağı qəsrləri də öz əhəmiyyətlərini qoruyub saxlayırdılar. Yüksək qəsr XIV əsrin ikinci yarısında kərpic və daş materialları ilə yenidən inşa edilmiş, 1535–1538, 1574–1575 və 1586–1589-cu illər arasında isə təmir və yenidənqurma işlərinə məruz qalmışdır. Qəsrin mərkəzində donjon adlandırılan baş qala ucalırdı; donjonun perimetri boyunca saray, eləcə də şlyaxta və rəiyyətlər üçün nəzərdə tutulmuş qarnizon və zindan kazarmaları yerləşirdi. XVI əsrin 80-ci illərində memar Bernardo Morandonun layihəsi əsasında qəsrin ətrafında şanzelər (alman tərzli səngərlər) qazılmışdır. Yüksək qəsrin sarayında kilsə və silah emalatxanası, həyətlərdə isə quyu və təsərrüfat əhəmiyyətli tikintilər yerləşirdi. Burqqraf saray qarnizonunun komandiri idi. Günümüzə kimi, həyəti iki hissəyə bölən divarların ancaq bəzi fraqmentləri qorunub saxlanılmışdır. 1955–1956-cı ildə həyata keçirilən qazıntı işləri zamanı qəsr divarlarının qalıqları, 1975-ci ildə isə dairəvi böyük qüllənin izləri aşkar edilmişdir.
Memarlıq
Arxeoloji qazıntılar zamanı tapılmış bünövrələrin, podvalların və divarların fraqmentləri Müqəddəs Georgi monastırının XIII əsrin sonuna, Pyatnitski kilsəsi, Onufriy monastırı, həmçinin Vəftizçi İohann və Qarlı Müqəddəs Məryəm kostyollarının müvafiq olaraq XIV əsrə aid olduqları müəyyən edilmişdir. Taxta Pyatnitski kilsəsi müdafiə qalası kimi, uzun illər boyunca şəhərə xidmət göstərmiş və əfsanəyə görə Knyaz dağı ilə yeraltı tunel tunel ilə bağlanmışdır. Moldaviya hökmdarlarının ianələri əsasında XVII əsrin birinci yarısında tikilmiş indiki məbəd planda xeyli dərəcədə knyaz dövrünün sələfini təkrarlayır. Müqəddəs Onufriyə ithaf olunmuş və knyaz Levin əmri ilə XIII əsrin sonunda inşa edilmiş taxta məbədin ətrafında XV əsrin ortalarında böyük monastır kompleksi formalaşmışdır. Şəhərdə baş vermiş dəhşətli yanğından sonra, taxta kilsə 1518-ci ildə yenidən tikilmişdir. Kiyev voyevodası Konstantin Ostrojskinin maliyyə köməyi ilə kilsənin taxta materialları yanğına davamlı daşlar ilə əvəz olunmuşdur. 1583-cü ildə monastır kompleksi daxilində yerləşən qəbiristanlıqda Rusiyada mətbəənin əsasını qoyan İvan Fyodorov dəfn edilmişdir.
Ruska (Russkaya) küçəsinin adı ilk dəfə olaraq XV əsrin ikinci yarısına aid yazılı sənədlərdə və salnamələrdə qeyd olunmuşdur (daha öncələr "Solyanikiv" adı ilə tanınan həmin küçədə o zamanlar cəmi 14 bina yerləşirdi). 2 və 4 nömrəli evlərin aşağı mərtəbələrində bir sıra qotik zondaj fraqmentləri — kontrforslar, xaçvari tağlar və nazik yarımsütunlardan ibaərt dəstələr mühafizə olunmuşdur. Həmçinin 2 nömrəli evin daxili həyətində yerləşən arkada səthində ağzında üzüm salxamı olan böyük şir maskaronu quraşdırılmışdır. 6 nömrəli ev, qonşu tikililərdən fərqli olaraq aşağı mərtəbələrinin ciddi renessans profilləməsi ilə seçilir. Lvov İntibahının ən görkəmli abidələrindən birisi, 1593-cü ildə memar Romalı Pyotrun layihəsi əsasında təməli qoyulmuş Benediktlər monastırı və kostyoludur. Monastır fasadlarının ilkin dekorundan çox az element qorunub saxlanılmışdır. Daha sonrakı dövrlərə aid edilən kostyol binasına yanaşıq yerləşən monastır korpusunun 3 geniş tağı açıq lociya sistemini yaradır.
Bir qədər kənarda yerləşən Gepnerovska kamenitsesi tarixçilər və sənətşünaslar üçün xüsusi maraq və əhəmiyyət oyadır. Onun memarlığında müxtəlif stillərin xüsusiyyətlərini təqib etmək olar: dəhlizdə qotika kontrforsları və tavanlar, zəngin bəzənmiş portal və renessans üslubunda yerinə yetirilmiş ikinci mərtəbənin pəncərə çərçivələri. 1634-cü ildə tikilmiş 9 nömrəli hazırkı kamenitsenin yerində XIV əsrin son rübündə katolik baş keşişin iqamətgahı yerləşirdi; XV əsrin birinci yarısında bu binada tez-tez knyaz Svidriqaylo və Poşa kralları qonaq olurdular. Qonşuluqdakı Lübomirski sarayının yerində isə erməni əsilli Polşa şairi Şimon Şimonoviçin evi yerləşirdi.
Əhali
Lvovun tarixinin qədim polyak dövründə müxtəlif etnik icmalar haqqında məlumatlar məhkəmə və vergi materiallarında (vergi reyestrləri, evlərdən və torpaq sahələrindən mədaxil olan vergilər, ümumi vergilər), eləcə də şəhərlərin, kəndlərin və malikanələrin siyahıyaalma sənədlərində (inventarlar və lüstrasiyalar) təqdim edilirdi. Ən çox məlumat Sredmestye rayonunda yaşayan şəhər əhalisi barəsində qorunub saxlanılmışdır (Orta əsrlərdə, Sredmestye deyildikdə Lvov şəhərinin özü nəzərdə tutulurdu, digər rayonlar isə onun şəhərətrafı əraziləri olaraq təqdim olunurdu). Yəhudi icmasına demək olar ki, həmişə vergi tutulurdu və onlar xristian çoxluğundan ayrı şəkildə siyahıya alınır və təsvir olunurdular. Məhz bu səbəbdən də yəhudilər haqqında olan məlumatlar daha geniş, dəqiq və ətraflıdır.
Rusinlər
Lvov artıq XV əsrin başlanğıcında yerli etnos hesab edilən rusin xalqı üçün yad bir şəhərə çevrilir. Şəhər divarları daxilində yerləşən rusin məhəlləsi cəmi bir neçə evdən ibarət idi və burada 13 ailə yaşayırdı (məhəllə dəqiq əhatələndirilmiş sərhədlərə malik deyildi və öz ölçülərinə görə hətta yəhudi və erməni məhəllələri ilə müqayisə oluna bilməzdi). Lvovun siyasi həyatında rusinlər əhəmiyyətli rol oynamırdılar. Rusinlər pravoslav dininə itaət etmələrinə baxmayaraq, bu dinə mənsub əhalinin nüfuzu əsasən valaxların və yunanların fəallığına söykənirdi. Həmin dövrdə şəhərin ətraflarında mövcud olmuş yaşayış məntəqələrində belə polyaklar və yəhudilər üstünlük təşkil edirdilər.
XVI əsrdə Lvovun rusin icması əhəmiyyətli dərəcədə böyüməyə başlayır, ancaq əvvəlki kimi, başlıca hüquqlara sahib olmur (rusinlərdən sosial məhdudiyyətləri geri götürməyi imtina edən katolik patrisiatı, bu qərarı adətən əvvəlki əsrlərə mövcud olmuş qadağa sistemi ilə izah edirdi). Qeyri-katolik əhaliyə qoyulmuş məhdudiyyətlərə görə, Sredmestye rayonunda yerləşən rusin məhəlləsinin əhalisi arasında tacirlər mütləq əksəriyyəti təşkil edirdi, sənətkarların sayı isə həddindən artıq az idi, lakin tranzit ticarətin çoxsaylı müharibələr səbəbindən dağıdılması, Lvovun iqtisadi maraqlarının daxili bazara istiqamətini dəyişməsinə səbəb oldu. İqtisadi durumun yerli əhali üçün əlverişli axara düşməsi, ətraf şəhərlərdən olan meşşan rusinlərin Lvova miqrasiya etmələrinə, onların katolik çoxluqla açıq rəqabətə çıxmalarına və öz sosial hüquqlarını müdafiə etmələrinə təkan yaratdı.
Almanlar
Şəhərin ictimai həyatında başlıca təsir qüvvəsinə həmçinin məşhur Herburt ailəsi malik idi. Bu sülalənin nümayəndələri rus voyevodaları, Lvov kaştelyanları haliç kəndxudaları kimi mühüm vəzifə sahibləri idilər. Şəhər magistratında əslən Vürtemberq vilayətinin Frayburq şəhərindən olmuş Alembek (və ya Alnpex) adlı meşşan ailəsi də yüksək nüfuza sahib idi. XVI əsrin 80-ci illərində erməni tacirlərinin xidmətində olmuş alman kommersantı və səyahətçisi Martin Qruneveq (və yaxud Qrüneveq) şəhərə aid ən qədim izahatnamə silsiləsini yaratmışdır.
Polyaklar
Polyaklar və polyaklaşmış almanlar Hodovitsa, Zubra, Davıdov, Çişki, Zımna Voda, Prusı, Sokolniki, Belka, Kamennobrod, Rodatiçi kimi bir çox ətraf kəndlərin mütləq əksəriyyətini təşkil edirdilər. Tarixən rusin xalqına aid olmuş, lakin zamanla Maqdeburq hüquq birliyinə qoşulmuş Zboişşa, Velikiye Hriboviçi, Malexov, Poreçye, Vıjnyanı, Jovtantsı, Podvısokoye, Berezdovtsı kimi yaşayış məntəqələrində isə, polyakların böyük icmaları formalaşmışdır.
Yəhudilər
1367-ci ildə imperator III Kazimir tərəfindən imzalanmış xüsusi bəyannamə, Lvovun xristian əhalisi ilə yəhudi icmasının arasında mövcud münasibətlərin hüquqi statusunu müəyyən etdi, həmçinin icmanın muxtariyyətini təsdiq etdi və yəhudilərə qarşı həyata keçirilə biləcək istənilən təqiblərdən dövlət müdafiəsini zəmanət verdi. Bu qərar, kilsə iyerarxlarının və şəhər patrisilərinin ciddi narazılığına səbəb oldu. Dövlət tərəfindən müəyyən edilən formal müdafiəyə baxmayaraq, yəhudilərin əksəriyyəti Krakov şəhərkənarı rayonuna köçməyə çalışırdı: bunun başlıca səbəbi, həmin rayonda evlərin və ya qənaətli quruluşların yerləşdirilməsində heç bir məhdudiyyətin olmaması idi. Digər yəhudi icması isə şəhər divarlarının daxilində, amma gettonun xaricində mülk almağa çalışırdı, ancaq bu cəhdlər daim magistrat tərəfindən narazılıqla qarşılanırdı.
Yəhudilər hüquqi statusa malik olsalar da, magistrat tərəfindən tamhüquqlu şəhər sakinləri olaraq qəbul edilmirdilər. Orta əsr Avropa ölkələrinin əksəriyyətində olduğu kimi, Lvov və onun ətraf ərazilərində yaşayan yəhudi icmalarına şəhər hüququnu vermirdilər, onları sex və gildiya ərazilərinə buraxmırdılar (bununla belə, ticarət sənətini yaxşı bilən məhdud sayda yəhudilərə Krakov şəhər kənarında kral başçısının yuridikinə aid ərazilərdə fəaliyyət göstərmələrinə icazə verildi). XV əsrin başlanğıcına qədər yəhudilər müstəsna olaraq Lvovda yaşayırdılar, XVI əsrin başlanğıcında isə, Rus və Belz voyevodalığının 25 şəhərində yəhudi gettolarının əsası qoyulmuşdur. XVI əsrin başlanğıcında ravvinlər və qahal başçıları hər il böyük yarmarkaların keçirildiyi günlərdə öz qurultay mərasimlərinə toplaşırdılar. Bu qurultaylar ən yüksək məhkəmə instansiyaları rolunu oynayırdı və burada yəhudilərin arasındabaş verən vətəndaş mübahisələri həll edilir, onların icmalarına aid edilən qanunlar aydınlaşır və yeni qətnamələr çıxarılırdı.
Ermənilər
XIV əsrin ikinci yarısı — XV əsrin birinci yarısında ermənilər almanlardan sonra Sredmestye rayonunun sayca ikinci böyük icması idilər. XIV əsrin son rübündə Lvov şəhərinə Kilikiya çarlığından çoxlu sayda erməni əhalisi köçür. Lvov erməniləri daha çox keşiş, paron (baron), hoca (poyak tərzində isə "pan"), tacir, sənətkar və hətta əkinçi vəzifələrinə təyin olurdular. Tarixi mənbələrdə adı ilk dəfə olaraq 1394-cü ildə çəkilən erməni məhəlləsində yaşayan sahiblər evlərini ancaq öz dindaşlarına satmağı üstün verdikləri üçün, anklavın bütövlüyü əsrlər boyunca qorunub saxlanılırdı.
Yunanlar
1544-cü ildə Poşanın Konstantinopoldakı konsulluq iqamətgahından edilən bildirişə əsasən, Krit adasından Moldaviya torpaqlarını keçməklə Lvov şəhərinə 130 küfamdan (260 çəlləkdən) ibarət böyük karvan yollanmışdır (çəlləklərdəki şərab, Aralıq dənizi regionunda məşhur olmuş Muskatel və Malvaziya adlı üzüm növlərindən hazırlanmışdır). XVI əsrin ikinci yarısı Lvov bazarına yunan tacirlərinin kütləvi gəlişi ilə səciyyələnirdi. V. Krivonosun hesablamalarına görə, XVI–XVII əsrlərdə Lvovun şəhər maliyyə kitablarında 700-dən çox yunan taciri qeydə alınmışdır. Şəhərin maliyyə bazarında müxtəlif dövrlərdə yalnız Krit adasından təxminən 153 tacir fəaliyyət göstərirdi.
Katolisizm
1460-cı ildə Lvovda voyevoda Andrey Ondrovonjun səyləri nəticəsində bernardin ordeni üçün olduqca kiçik taxta monastırın əsası qoyulmuş və onun nəzdində tezliklə qadın prixodu yaradılmışdır. Buna baxmayaraq, yeni monastıra qarşı baş keşiş, şlyaxta və şəhər hakimiyyəti çıxış etdilər. 1464-cü ildə Qalitsiya şəhərkənarı rayonda yaşamış rusinlər monastırı yandırmağa cəhd edirlər; monastır həmin üsyan zaman ciddi şəkildə zərər çəkir, lakin artıq növbəti ildə Andrey Odrovonj həmin ərazidə daha böyük ölçüdə olan yeni monastır inşa etdirir və Krakovdan olan katolik rahibləri buraya dəvət edir (bu hadisənən az müddət sonra Odrovonj vəfat edir və monastırda edilir). 1484-cü ilin payızında Lvovda məşhur Poşa vaizi və ilahiyyatçısı olmuş Duklalı Yan vəfat edir və bu monastırda basdırılır (o, uzun illər Bernardin ordenini fəxri üzvü olmuşdur).
1536-cı ildə Qalitsiya rayonunda yerləşən köhnə taxta kapellanın yerində Müqəddəs Lavrentiyə ithaf olunmuş daş kilsə inşa edilmişir (daha sonrakı dövrlərdə onun daxilində Bonifratların monastırı və hospitalı yaradılmışdır). XVI əsrin sonundan etibarən, Lvova yezuit ordenindən olan polyak rahiblər dəvət olunmağa başladılar (1583-cü ildə şəhərə təntənəli şəkildə katolik vaizi Yakub Vuyek qonaq gəlir). Katolik baş keşişin dəvəti ilə gəlmiş yezuitlər onun sarayında yaşayır və kafedral kilsədə ibadət mərasimlərinə başçılıq edirdilər. 1584-cü ildə Lvovda yezuit missiyasının, 1590-cı ildə isə, yezuit iqamətgahının əsasının qoyulması barəsində qərar qəbul edilmişdir (sonuncu qurumun açılıı münasibətilə, əslən erməni ailəsindən olmuş Şimon Şimonoviç tərəfindən yezuitlərə həsr edilmiş şeir səsləndirilmişdir). Kafedral nəzdində yaradılmış yerli ruhani birliyi və şəhər sakinlərinin əksəriyyəti, yezuitlərin şəhərin dini həyatında aktivləşmələrinə olduqca skeptik yanaşırdılar. Buna baxmayaraq, Lvov yezuitləri Volında və Moldaviyada missioner fəaliyyətinə fəal qoşuldular və bu ərazidə katolik diniin populyarlaşması üçün böyük iş gördülər.
Pravoslavlıq
XV əsrdə Krakov şəhərətrafı rayonunda əsası qoyulmuş Müqəddəs Onufriy monastırı Uspensk qardaşlığının himayəsinin altında idi və həmçinin Qalitsiyada pravoslavlığın əhəmiyyətli mərkəzi hesab edilirdi. 1591-ci ildə İskəndəriyyəli Müqəddəs Yekaterinanın şərəfinə qadın pravoslav monastırının əsası qoyulmuşdur.
Təbəqələr və hakimiyyət orqanları
1434-cü ildə Qərbi Ukrayna torpaqlarında Polşa hüquq sisteminin yayılması ilə voyevoda vəzifəsinin təsdiq edilməsi qərara alınmışdır. Voyevoda, Lvov və onun ətrafındakı ərazilərdə formalaşdırılan Rus voyevodalığına rəhbərlik etməklə yanaşı, həmçinin bəzi məhkəmə funksiyalarını da yerinə yetirirdi (daha öncəki dövrlərə aid tarixi sənədlərdə də "voyevoda" vəzifəsinin adı hallanırdı, lakin o dövrün voyevodaları tamamilə fərqli səlahiyyətlərə sahib idi). Vadviç adlı məşhur zadəgan nəslinin gerbindən istifadə edən polyak şlyaxtiçi Yan Menjik Lvovun ilk voyevodası seçilir. Polşa kralı tərəfindən təyin edilən rus voyevodası "general" rütbəsinə malik idi və Polşa Seymində təşkil olunmuş senatda 15-ci yeri tuturdu.
Həmin 1434-cü ildə kral III Vladislav Varnençik dərc etdiyi priveleyi ilə Qalitsiya boyar zadəganlığını Polşa şlyaxtası ilə bərabərləşdirmiş və onları hərbi xidmət istisna olmaq şərti ilə bütün öhdəliklərdən azad etmişdir (həmin dövrdən etibarən, Qərbi Ukraynada yaşayan bütün boyarlar rəsmi olaraq "pan" adlandırılmağa başlamışdılar). Beləliklə, Qalitsiya muxtariyyəti həmin priveleydən sonra qəti şəkildə təsviyə edilmiş, Lvov şəhərinin özündə isə, klassik polyak inzibati, hərbi və məhkəmə sistemi bərqərar olmuşdur.
Xarici ticarət
Macarıstandan buraya şərab, gümüş, qızıl, mis, dəmir, barıt və mal-qara, Böyük Moskva knyazlığından isə xəz, mum, yuft, müxtəlif bədii məmulatlar gətirilirdi (Lvov tacirləri tez-tez Smolenskə, Novqoroda, Moskvaya və Rusiyanın başqa şəhərlərdə təşrif buyururdular). XV əsrin sonu — XVI əsrin başlanğıcında Lvovun xarici ticarətində kəskin dəyişikliklər baş verdi. Konstantinopolun və Şimali Priçernomoryenin Osmanlılar tərəfindən işğalından sonra tranzit şərq mallarıyla ticarət tənəzzülə uğradı (bu cür ticarətdə ermənilər, yəhudilər, italiyalılar və almanlar üstün idilər). Lvov tacirləri başqa bazarlara və mallara istiqamətini dəyişirdilər, şəhər dən, mal-qara, dəri, həmçinin ağac, mum, duz və şora kimi qiymətli məmulatların satışının əhəmiyyətli mərkəzinə çevrildi.
XVI əsrdə erməni, yunan və yəhudi tacirləri Lvov və Osmanlı imperiyasının şəhərləri arasında sıx ticarət münasibətlərini yenidən qaydaya saldılar. Şərqdən gətirilən malların arasında ipək, atlas, fars xalçaları, nadir dərilər, qızıl, kişmiş, ədviyyatlar, Suriya qoşqusu və ərəb çapağanları üstün idi.
Daxili ticarət və maliyyə
XIV əsrin ikinci yarısında imperator III Kazimir Lvovda zərbxananın təsis edilməsinə və burada gümüş rus qroşikinin kəsilməsinə dair göstəriş verir (rus qroşiki tezliklə Şərqi Avropada ən yayılmış sikkəyə çevrildi). 1370–1372-ci illərdə durğunluq dörvünü yaşayan Lvov zərbxanasının təkrar fəaliyyət göstərməsinə Vladislav Opolçik təşəbbüs göstərmişdir, lakin onun hakimiyyət illərində gümüş sikkələr fərqli çəkidə və müxtəlif növlərdə kəsilirdi. 1378-ci ildən etibarən yeni Qalitsiya başçısı Emerikin nəzarəti altında Lvovda kral Macarıstanlı Lüdvikin adından sikkələr kəsilməyə başlanmışdır.
İqtisadi artım daimi bazarların yaranmasına imkan yaradırdı; burada kənd təsərrüfatı məhsulları və sənətkarların məmulatları ilə aktiv mübadilə prosesi yerinə yetirilirdi. 1472-ci ildən başlayaraq Lvovda ildə iki dəfə — yanvar və iyul aylarında iki həftə boyunca davam edən izdihamlı yarmarkalar açılırdı. Zəngin tacirlər, sənət ustalarının bir hissəsi, katolik kilsələr və monastırlar həmin aylarda sələmçiliklə məşğul olurdular. XVI əsrin sonunda Kornyakt, Kampian və Alembek ailələri sadə şəxslərlə yanaşı magistrat üzvlərini belə kreditləşdirməklə məşğul olaraq, Lvovun ən tanınmış maliyyəçilərinə çevrilirlər.
Yerli sakinlər arasında "kramnitsa" olaraq tanınan ticarətçi dükanlarının böyük hissəsi Bazar meydanında, eləcə də Qalitsiya və Krakov darvazalarının yaxınlığında yerləşirdi. Müasir Staroyevreyska və Serbska küçələrinin yerləşdiyi ərazilərdə yerli şəhər sakinləri bir vaxtlar mal-qara, Teatralna küçəsində (həmçinin müasir Adam Mitskeviç meydanı ilə Berinda küçəsinin kəsişdiyi sahədə) ət və süd, Krkovska küçəsində isə yaraq-əsləhələrin ticarəti ilə məşğul olurdular. Bazar meydanında magistrat və tanınmış şəhər sakinlərinin evləri yerləşirdi, burada aktiv ticarət və edam mərasimləri icra olunurdu; bura orta əsr Lvovunun ən canlı yeri hesab edilirdi.
Məişət və bayramlar
Orta əsr cəmiyyətində kilsə çox böyük təsirdən istifadə edirdi. Dini məhdudiyyətlər etnik və dinlərarası əlaqələri çətinləşdirirdi. Yeni pravoslav kilsələrinin və sinaqoqların tikintisinə maneəçilik törədən katolik patrisilərin müxtəlif təzyiqlərinə baxmayaraq, Lvovda rusinlərin və ya yəhudilərin katolisizm keçidi çox nadir və ciddi müzakirə olunan hadisə hesab edilirdi. Rusinlərin əksəriyyəti öz qədim adlarını qoruyub saxlayırdı. Əgər müxtəlif dinlərin nümayəndələri nikaha daxil olurdularsa, onda bu daha çox dul kişilər və dul qadınlar arasında təkrar nikah şəklində baş verirdi. Əksər hallarda qarışıq nikahlar şəhər kənarlarında və şəhər kəndlərində baş verirdi, çünki, Sredmestye rayonunda belə nikahlar son dərəcə mənfi qəbul edilirdi, həmin nikahın nümayəndələri isə çox zaman cəzalandırılırdı. Qarışıq pravoslav-katolik nikahlardan olan uşaqları pravoslav kilsəsində xaç suyuna salmaq qadağan edilirdi, həmin uşaqlar güc yolu ilə təkrarən katolisizmə qayıdırdılar. Rusinlərin və polyakların arasında nikahların sayını azaltmaq üçün, qarışıq nikahların pozulması proseduru magistrat tərəfindən ciddi şəkildə yüngülləşdirilmişdir.
Tibb və sanitariya
left|260px|thumb| Osmanlı imperiyası ilə müharibədə iştirak etmiş yaralı polyak əsgərlərinin müalicə aldığı məşhur Müqəddəs Lazar şpitalı (hospitalı) İstehkamlarla, val və xəndəklər ilə mühasirəyə alınmış Orta əsr Lvovu mühasirələr zamanı təmiz içməli su sıxıntısı yaşayırdı. Müdafiə xəndəklərində yerli sakinlər balıq yetişdirirdilər; xəndəklərə tökülən ətraf çaylar isə özləri ilə şəhərdən məişət və sənaye axıntılarını uzaqlaşdırırdılar. Əhalinin artması ilə istehkamların daxilində yerləşdirilmiş su quyuları içməli suya olan Lvov sakinlərinin ehtiyaclarını artıq təmin edə bilmirdi. Bundan başqa, qəbiristanlıqların şəhər mərkəzinə yaxın ərazidə yerləşməsi və güclü leysanların tez-tez baş verməsi əlavə problemlər yaradırdı; su quyularına bəzən tökülən axıntılar heç bir sanitar normalara cavab vermirdi. Sənət emalatxanaları, çörəkxanalar, "laznya" adlandırılan şəhər hamamları və pivə istehsalı ilə məşğul olan ev təsərrüfatları da böyük miqdarda su sərf edirdi.
Lvov su kəməri haqqında birinci məlumatlar XIII əsrin sonuna aiddir. Lev Daniloviç tərəfindən 1292-ci ildə imzalanan göstərişnamədə Qəsr dağında yerləşən su çeşməsindən Müqəddəs Nikolay bağları vasitəsilə Aşağı qəsr kompleksinə suyun aparılması məqsədilə inşa edilmiş daş novu barəsində xatırlamalar mövcuddur. Daha sonrakı dövrlərdə Yüksək qəsrin ətrafında mövcud olmuş çoxsaylı su mənbələri əsasında daş və taxta materiallarından olan nəhəng su toplayıcı sistem yaradılmışdır. Bu sistem köməyi ilə, təbii su dağlardan axaraq, borular vasitəsilə şəhərin bütün küçələrinə daşınılırdı. Başqa bir sutoplayıcı kompleks Lıçakov təpəsində, daha dəqiq desək Müqəddəs Ruh xəstəxanasına məxsus bağlarda yaradılmışdır (XVI əsrdə həmin bağların ərazisində tədricən hərbi hospitala çevrilmiş Bonifratlar monastırının əsası qoyulmuşdur). XIV əsrdə Lvovda yeni iki vəzifənin əsası qoyuldu; Vasserfürer adlanan birinci vəzifə sahibləri təmiz suları çəlləklərə dolduraraq, arabalar vasitəsilə şəhər boyunca daşıyırdılar, Vassertreger adlanan ikinci vəzifə sahibləri isə daha böyük həcmlərdə suları sifariş buyurmuş sahiblərin evlərinə gətiridilər, lakin hər iki vəzifəni icra edən şəxs, göstərdiyi xidmət əvəzində bəzən həddindən artıq pul tələb edirdi.
Baccharis perulata
Baccharis perulata Baccharis perulata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Antipenko adası
Coğrafiya
thumb|290px Ada şərqdən qərbə 1,8 km, güzeydən güneyə 1,2 km məsafədə uzanır. Ən hündür nöqtəsi 102 metrdir. Ada bütünlüklə enliyarpaq meşə ilə örtülmüşdür. Bəzi ərazilərdə kolluqlar yayılmışdır. Cənub-şərqində elə də böyük olmayan buxta vardır. Buxtada dərinlik 5–10 metdir, dibi isə əsasən daşlıqdan ibarətdir. Buxtaya kiçik axar tökülür. Üstəlik adada daha iki şirin su mənbəyi vardır. Antipenko və Sibiryakov adaları arasında Kolona kekuru və qumlu sualtı dayazlıq yerləşir. Şimal-şərqində kiçik Ptiçi adacığı vardır. Adada davamlı yaşayış yoxdur. Bununla belə adanı yay ayları tez-tez turistlər ziyarət edir.
Damar sistemi
Bağırsaqboşluqlarda
Bağırsaqboşluqlarda şaxəli kanal sisteminə təsadüf olunur: bunların ümumi həzm kanalı boşluğu yan tərəflərə bir çox şaxələr verir və ora daxil olan maddələr kirpikli epitelin titrəməsi nəticəsində həmin şaxələr vasitəsilə heyvanın vicuduna yayılır. Heyvanlar yaşayış şəraitinə müvafiq olaraq diferensisiya etdikcə onların kütləsi və vicudda gedən mübadilə artdıqca, yuxarıdakı mexanizmlər kifayət etmir; odur ki tələbatın artması nəticəsində xüsusi mexanizm — damar sistemi əmələ gəlir. Əvvəlcə damar sistemi diğər sistemlərlə sıx rabitədə olur, yəni mühiti ucları açıq qalır; lakin sonralar qapalı damar sisteminə çevrilir.
Əlişar
Əhalisi
Kənddə 1886 –cı ildə 138 nəfər, 1897 –ci ildə 48 nəfər, 1908 –ci ildə 160 nəfər, 1914 –cü ildə 214 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır .1918 –ci ildə azərbaycanlılar soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur.İndiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra sağ qalanlar öz kəndlərinə dönə bilmişdir.Burada 1922 –ci ildə 105 nəfər, 1926–cı ildə 104 nəfər, 1931 –ci ildə 135 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
İrmena Çiçikova
Karyera
2012-ci ildə "Mən — sən" filminə çəkilir. Onun filmdəki çıxışı tənqidçilər tərəfindən yaxşı qəbul edildi və o, "Qızıl Gül" kinofestivalında ən yaxşı qadın roluna görə mükafatlandırıldı. 2015-ci ildən etibarən mütəmadi olaraq kinoya çəkilir.
Bizim 416 (film, 1970)
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 235-258.
İncə Məmməd (roman)
Hekayə
Sonda Məmməd dostları Rəcəb Çavuş və Cabbar ilə Dəli Durdunun qrupundan ayrılır. Bir gecə kəndinə gələndə anasının öldüyünü və Hatçenin başına gələnləri öyrənir. Abdi ağanı təqib etməyə başlayır.