cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Varazqun məbədi
Məbəd haqqında
Bu tikili "Alban ölkəsinin tarixi" adlı əsərin müəllifi, mənşəcə Qafqaz albanlarından olan Alban tarixçisi, Moisey Kalankatlının əsərində adı qeyd edilən Varazqun məbədidir. Qeyri-adi memarlıq quruluşuna malik olan abidə bir çox özəlliklərini itirərək günümüzə qədər öz görkəminin əsas hissəsini saxlamışdır. Tikili Bozlu kəndinin (Laçın rayonu) ərazisində, lakin hava yolu ilə daha çox Quşçu kəndinin yaxınlığında, Həkəri çayının sağ qolu olan Ağoğlan çayının sol sahilində, sahildən 2 kilometr aralıda Varazqun adlanan sahədə qərar tutmuşdur. Qəzalı bir vəziyyətdə, II–V əsrlərə aid olan tarixi abidə – Varazqun məbədi günbəzli, ikiapsidalı (apsida (apsis) – əsasən kilsə divarlarında yarımqövs şəklində çıxıntı) planda olduqca diqqətəlayiq və dövrünə uyğun möhtəşəm bir şəkildə inşa edilmişdir. Məbədin ətrafında Varazxan adlanan kəndin xarabalıqları qalmaqdadır. Bu yaşayış məntəqəsi 1904-cü ildə Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Varazqun kimi qeyd edilmişdir. Ehtimal ki, məbədin ilk adı da elə Varazxan və ya Varazqun olmuşdur. Yerli əhali, yəni azərbaycanlılar tərəfindən məbədin adının və yaşayış məntəqəsinin türkləşdirildiyini iddia edən ermənilər bu qədim alban məbədini Varazqom adlandırırlar. 1924-cü ilin may ayında məbədin ətrafında qoyun otaran çobanlar oradan qədim sikkələr tapmışlar. Sikkələr Azərbaycan SSR Dövlət Muzeyinə (indiki Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi) təhvil verilmişdir. Qədim sikkələrin araşdırılması nəticəsində məlum olmuşdur ki, bu Səfəvi dövlətinə aid XVI əsrdə kəsilmiş sikkələrdir. Bu ərazidə olan evlərin xarabalıqlarından əlavə məbədin yaxınlığında yaşayış üçün sığınacaqlar – mağara (kaha və yaxud zağa) mövcuddur. Mağaranın adi otaq qapısı ölçüsünə uyğun ümumi bir çıxış qapısı vardır. Mağaranın daxilində olan hər bir otağın sahəsi təxmini hesablamalara görə 12  m² (3x4 m), hündürlüyü isə 2 metr, bəzi yerlərdə isə 2 metr 20 santimetrə çatır. Məbədin ərazisində sinə və baş daşları albanlara xas olan üslubda naxışlanmış, üzərində alban xaçları işlənmiş, VII əsrə aid qədim qəbiristanlığın qalıqları aşkar edilmişdir.
Qılman İman
Həyatı
2008–2010-cu illərdə Gənc Ədiblər Məktəbinin üzvü olmuşdur. 2010-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü və prezident təqaüdçüsüdür.
Əsərləri bir sıra dillərə tərcümə olunmuşdur.
"Ulduz" jurnalının redaksiya heyətinin üzvüdür.
Kiməklər
Bu zamana qədər, Kiməklərin monqol əsilli olduğu əsas götürülürdü. Aparılan araşdırmalar sonucu Kiməklərin də Türk kökenli olduğu sonucuna gəlindi. Qıpçaqların Kiməklərin davamı olduğu bilinir.
Kiçik qarağac
Arealı
Qərbi Avropa, Kiçik Asiya, İranın şimalı, Rusiya, Qafqaz, Ukraynada bitir.
Roberto Vittori
Karyerası
Vittori 1989-cu ildə İtaliyanın Hava Qüvvələri Akademiyasını bitirmiş və ABŞ-də təhsil almışdır. 1995-ci ildə Portuqaliya Patuxent Nehrindəki ABŞ Dəniz Pilot Məktəbindən mezun olaraq İtalyan Hava Qüvvətlerində Tornadoyu uçurdu. EF2000 yeni Avropa təyyarəsinin inkişafı üçün İtaliyanın Test Mərkəzində layihə pilotu kimi xidmət etmişdir. Vittori 1991-ci ildən 1994-cü ilədək 155-cü heyət, 50-ci qanad, Piasenza (İtaliya) ilə Tornado GR1 təyyarələrini uçurdu. Həmin müddət ərzində o, gündüz gecə hava-hava yanacaqdoldurma məntəqəsinə və bir formalaşma lideri üçün uyğun idi. F-104, F-18, AMX, M-2000, G-222 və P-180 tipli 40-dan çox fərqli təyyarədə 1700 saatdan çox müddətə daxil olub. 1998-ci ilin avqustunda, ESA tərəfindən Avropa Astronavt Korpusuna qoşulmaqdan sonra, Houston, Texasda Johnson Space Sentra məlumat verdi. Təlim və qiymətləndirmə dövründən sonra Vittori NASA Kosmonavt Ofisində müxtəlif texniki tapşırıqlarda xidmət etmişdir.
Nə yaxşı ki, dünyada Səməd Vurğun var (film, 1976)
Məzmun
Film şairin qələm dostlarının — Nikolay Tixonovun, Konstantin Simonovun, Rəsul Həmzətovun, Osman Sarıvəllinin, Aşıq Şəmşirin xatirələri üzərində qurulmuşdur. Filmdə aktyorlardan Əliabbas Qədirov və Yusif Vəliyev iştirak edirlər.
Palmer Torpağı
Palmer Torpağı — Antarktik yarımadasının cənubunda, Qreyam Torpağı ilə Elsuort Torpağı arasında yerləşir. 1964-cü ilə qədər Antarktik yarımadası adlanırdı.
Çevan-Rabdan
Həyatı
Qaldan-Boşoqtu xanın ölümündən sonra Cunqar xanlığının taxtına, 1697-ci ildə, Qaldanın qardaşı oğlu yəni Senqenin və Anu xatunun oğlu Çevan Rabdan keçmişdir. Çevan Rabdan, iqtidarının ilk illərində xarici siyasətində diqqətli davranaraq, qonşularıyla savaşmaqdan qaçmışdır. Öncəliklə ölkənin içərisindəki noyonlar arasındakı birliyi bağalamağa öncəlik vermişdir. Bu arada əkinçiliyi inkişaf etdirməyə səy etmişdir. Ayrıca dəmir mədənçiliyini inkişaf etdirərək silah istehsalına ağırlıq vermişdir. Çevan Rabdan Cunqar xanlığının idarəsini əlinə aldıqdan sonra, Qaldan Boşoqtu xan kimi mərkəzini İli çayı boylarına daşımışdır. Qaldanın son dönəmlərində bilxassə Şərq torpaqlarının böyük qismi Tzin sülaləsi tərəfindən alınmışdı. Ayrıca 1698-ci ildə Hami, Kukunor bölgələri də Tzin sülaləsi hakimiyətini tanımaq məcburiyyətində qalmışdı. 1700-cü ildə Tzin sülaləsi hakimiyətinə girmək istməyən iki Xoşut taycısının başında olduğu 10 min Xoşut Kukunordan Cunqariyaya köç etmişdir.
Nəbi Həsənoğlu
Həyatı
Nəbi Həsənоğlu əsasən dastanlar müəllifi kimi tanınmışdır. Dastanları şirin və хоş bir avazla söyləyərmiş. 1968-ci ildən 1979-cu ilə qədər Bərdə rayоnunda ticarətçi kimi fəaliyyət göstərmiş və Yеni Daşkənd kəndində mağaza müdiri оlmuşdur. 1979-cu ilin avqust ayının 13-də böyrək çatışmazlığından 45 yaşanda vəfat еtmişdir. Məzarı Yеni Daşkənd kənd qəbiristanlığındadır.
Mixail Qavrilov
Mixail Qavrilov — məşhur SSRİ pilotu
Typhlodromus haiastanius
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Əlaəddin Melmasi
Şeir
Melmasi, Azərbaycanca və Farsca şeirlər yazıb:
Xətt
Melmasi Nəstəliq, Şikəstə nəstəliq, Süls, Nəsx xəttlərində bacarığı varıdı.
Aşina Tuvu
Həyatı
Həyatı haqda heç nə məlum deyil. Öz atasının adı Natulu olub, Böyük Yabqu titulu daşıyırdı. Bumin xaqan və İstəmi xaqanın atası idi.
Qoca Mehmed Nizamüddin Paşa
Osmancıqlı Qoca Mehmed Nizamüddin Paşa (d.? - Ö. 1439, Osmancıq) - 28 Avqust 1429'dan, yerini Çandarlı Xəlil Paşaya buraxdığı 1438-ci ilə qədər 9 il sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamıdır.
Əmiranlar
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Xocavənd rayonunun mərkəzi olan Xocavənd şəhərindən 3 kilometr şimal-şərqdə, Ağdam-Füzuli şose yolu (Bəzirgan) kənarında, Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Lofoten adaları
İqlimi
Adaların qütb dairəsi daxilində yerləşməsinə və hatta Verxoyansk, Oymyakondan da şimalda yerləşməsinə baxmayaraq Qolfstrim cərəyanının hesabına havanın temperaturu ilin ən soyuq aylarında belə 0 °C-dən aşağı düşmür.
Pyotr Şlyaxturov
Həyatı
1941-ci ildə Bakı ŞHK-dan Sovet Ordusuna çağırılmışdır. Serjant, minaatan. Visla çayı ətrafında gedən döyüşlərdə xüsusi fərqlənmişdir.
Fayda
Fayda funksiyası
, belə ki, x > y əgər u(x) > u(y).
Arpagədik
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Əhməd ibn Fədlan
Həyatı
921-923-cü illərdə xəlifə əl-Müqtədir (908-932-ci illər) tərəfindən siyasi məqsədlə göndərilən səfirliyin başçısı olmuş Əhməd ibn Fədlan Bağdadan İranı və Orta Asiyanı keçməklə Volqaboyunadək marşrut qət etmiş və onun bu səyahəti öz əksini «Risalə»sində tapmışdır. "Risalə" əsəri səfirin Volqa - Xəzər və Şimal xalqları ilə bağlı tarix elmi üçün xeyli əvəzsiz qeydləri ilə zəngindir.
Məsnəvi
Məsnəvi formasında yazılmış əsərlərin iki misrası bir beyt adlanır. Hər beytin misraları, müstəqil olaraq, tamamlanmış bir fikri ifadə edir.
Məsnəvi formasında yazılmış əsərlər həcminə görə müxtəlif olur. Bu, mövzunun əhatəliyindən asılı olur.
Spark
Hal-hazırda qrup
Hal-hazırda qrup iki nəfərdən ibarətdir; Viktor Merdyakov və Rafael Qasımov. Buna baxmayaraq qrup dağılmış hesab olunur. Qrupun dağılma səbəbi isə qrupun məşq bazasının yaşayış binasının altına köçməsi və qonşuların səs-küydən narazı olmasıdır. Bu haqda Sparkın bass-gitaristi Rafael Qasımov söyləyir: "'Qrupun fəaliyyətini dayandırmasının əsas səbəbi odur ki, bizim məşq bazamız köçdü yaşayış binasının altına və biz orada məşq edə bilmədik. Getdikcə, qonşular narazı olurdular və bizim məşqlər yavaş-yavaş sönürdü.'"
Simona de Bovuar
Bovuar atasının da dediyi kimi intellektual  cəhətdən tez inkişaf etmişdi; atası həmişə  lovğalıqla deyərdi ki, “Simona kişi kimi fikirləşir”. 1925-ci ildə riyaziyyatdan və fəlsəfədən bakalavr imtahanlarından keçdikdən sonra Bovuar Katolik İnstitutunda riyaziyyatı və Sen Mari İnstitiutunda isə ədəbiyyat və dilləri öyrəndi. Daha sonra o Leon Brunşvik üçün  Leybnist  haqqında tezis yazaraq  Sorbonda fəlsəfəni oxudu.
Jan Pol Sartr və Simona De Bovuar
Jan Pol Sartr çox dərrakəli adam idi və 5 fut (1.5 m) hündürlükdə boyu var idi. 1929-cu ilin oktyabrında hər ikisi sevgili oldu və Sartr ona evlənmə təklif etdi. Bir gün Luvr muzeyinin heyətində skameykada oturarkən Sartr dedi: “gəl, iki illik müqavilə imzalayaq”. Həyatının sonlarına yaxın Bovuar demişdi: ”Evlilik mümkünsüz idi. Mənim buna bacarığım yox idi”. Bununla belə onların münasibəti omürlərinin axırına qədər davam etdi. Bovuar heç vaxt evliliyi seçmədi və Sartrla  ailə münasibətləri qurmadı. Onların uşqaları da olmadı. Bu isə ona imkan verirdi ki, vaxtını yüksək akademik dərəcə almağa, siyasi məsələlərlə maraqlanmağa, səyahət etməyə, yazmağa, öyrətməyə və sevgililərinə (həm kişi, həm də qadın) sərf eləsin. Sartr və Bovuar həmişə bir-birlərinin  əsərlərini oxuyurdular. Müzakirələr qızışdıqca  onların  bir-birlərinə təsiri də artırdı,  xüsusilə də Sartrın "Varlıq və Heçlik", Bovuarın isə "O Qalmağa Gəldi" kimi ekzistensalist əsərlərində bu özünü göstərirdi.Buna baxmayaraq, Bovuarın əsərlərinin son tədqiqatı göstərir ki,  onun əsərləri Hegel  və Leybnist də daxil olmaqla Sartra nisbətən daha çox təsiri özündə cəmləşdirir.
"Mandarinlər"
Təxminən 1976-cı ildə, Bovuar və Silve Lö Bon Amerikanın Nyu York şəhərinə Keyt Milletgilə səfər etdi. [26] Sartrın ölümündən sonra Bovuar Sartrın ona yazdığı məktubları redaktə edərək nəşr etdirdi. Bovuarın ölümündən sonra isə Sartrın övladlığa götürdüyü qızı və ədəbi varisi Arlete Elkem  Sartın məktublarının çoxunu redaktə olunmadan  nəşr etdirilməsinə icazə vermədi. Bir qədər ixtisarlar olsa da bugün Sartrın məktubları Bovuarın redaktəsindən sonra oxunmağa yararlıdır. Bovuarın övladlığa götürdüyü qızı və ədəbi varisi Silve Lö Bon Elkemdən fərqli olaraq  Bovuarın həm Sartra, həm də Alqrenə yazdığı  məktubları nəşr etdirdi.
Ölümü, təltifləri və irsi
Bovuar və Sartr Monparnas qəbirstanlığında dəfn olundu. Bovuar 78 yaşında, Parisdə sətəlcəmdən dünyasını dəyişdi.[27] O, Parisdə Monparnas qəbirstanlığında, Sartrın qəbrinin yanında dəfn olundu. Ölümündən sonra Bovuarın şöhrəti artdi. Xüsusilə də akademiyada onu feminizmin anası hesab edirdilər. Əksəriyyəti onu böyük fransız mütəfəkkiri və ekzistensialist filosofu hesab edirdi. Hal-hazırkı müzakirələr Bovuar və Sartrın bir-birlərinə təsirini araşdırır. Həmçinin də Sartrın şah əsəri olan Varlıq və Heçlik əsərində də Bovuarin təsiri olduğu güman olunur. Bəzi alimlər aşkar edib ki, Bovuarın ilk fəlsəfi essələrinin və elmi əsərlərinin Sartrın sonrakı fikirlərinə təsiri olub. O Marqaret Simon və Şelli Skolt da daxil olmaqla nüfuzlu  yerli və xarici filosoflar tərəfindən tədqiq olunub. Bovuarın həyatından ruhlanan çoxsaylı bioqrafiyalar da  yazilib. 2006-ci ildə, Paris şəhərində Diyetmar Feixtinqerin memarlığı ilə Sena çayının üzərində körpü  piyadalar üçün salındı ki, bu körpüyə də Bovuarın şərəfinə Simon-de –Bovuar   adını qoydular.
Hannover
Kestner muzeyi (Kestnermuseum)
Trammplatz, 3. Yunan və Misirin incəsənəti, произведения qədim romalıların və etruskların sənət əsərləri,
(Marktkirche)
thumb|right|Bazar kilsəsi Gözəl kilsə XIV əsrdə kərpic qotikası üslubunda tikilmişdir.
Bolşoy İzvestnyakovıy
Yerləşməsi
İzvestnyakovıy adaları qrupuna daxildir. Kara dənizi ərazisində, Komsomoles adası və Oktyabr İnqilabı adasının arasında, Qırmızı Ordu boğazında yerləşir. Komsomoles adasından 500 m, Oktyabr İnqilabı adasından 3 km aralıda yerləşir.
It's My Time
"It's My Time" 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Böyük Britaniya iştirakçısı Jade Ewenin oxuduğu mahnıdır. Mahnının musiqisi Andrew Lloyd Webberə, sözləri isə Diane Warrenə məxsusdur.
Krım Respublikası
Tarix
2014-cü ilə qədər Ukraynanın tərkibində, eyniadlı yarımadada yerləşən muxtar əyalət idi. 2014-cü ildən Rusiyanın işğalına məruz qalıb.
Metamorfik süxurlar
Ümumi məlumat
Məlumdur ki, plastik gil sobada bişirildikdə kərpicə, möhkəm əhəngə və ya çox bəzəkli, gözəl çini qablara çevrilir. Yerin təkində 30–60 km dərinlikdə yüksək temperatur (400 −900 °C) və çox yüksək təziq (on minlərlə atmosfer) şəraitində milyon illər ərzində yuxarıdan daxil olan yumşaq çöküntülərdə çevrilmələr gedir. Nəticədə kiçikdənəli yumşaq çöküntülər irikristallik (0,3 −1,0 sm ölçüdə dənələr) süxurlara, görünüşü o qədər də cazibədar olmayan əhəngdaşıları isə qədim sarayları bəzəyən müxtəlif rəngli nəcib mərmərlərə çevrilir. Ala-bəzək mərmər kolleksiyasını Moskva, Sank-Peterburq, qismən də Bakı metropolitenlərinin zallarında görmək olar Metamorfik süxurlara eyni zamanda südrənli-ağ və ya yaşıl nefrit, yasəmən rəngli çaroit, gözəlliyinə və rəngarəngliyinə görə təkrarolunmaz yaşəmlər aiddir. Kareliyadan gətirilmiş möhkəm qumdaşları ilə Sank-Peterburqun küçələri döşənmişdir. Bir çox qiymətli daşlar (yaqut, nəcib şpinel və b.) da mahiyyətcə metamorfik süxurlara aiddir.
Tərkibi, teksturası və quruluşu
Süxurlarda olan su və ya qazlar metamorfik prosesləri sürətləndirir. Bu qazlar və məhlullar flüidlər adlanır (latınca "flüidis" — axıcı, mütəhərrik). Flüidlər sanki Yerin şirəsidir. Bu şirələr kimyəvi komponentlər və istilik daşıyaraq, Yerin təkində çox aktiv mineral çevrilmələrinin baş verməsinə səbəb olur. Süxurlarda flüidlər az olduqda metamorfik proseslər çox ləng gedir və süxurlarda ciddi dəyişilmələrin müşahidə olunması üçün milyon illər bəs etmir. Alimlər indiyədək süxurlarda dəyişilmələrə səbəb olan məhlulların və qazların mənbəyini tam aydınlığı ilə müəyyən edə bilməmişlər; hərçənd, əksər hallarda onların mənbəyi maqma hesab olunur. Yüksək temperaturlu qazların və məhlulların təsirindən dərinliklərdə temperaturun, təziqin dəyişməsilə süxurlar yenidən kristallaşaraq mineral tərkiblərini, dənələrinin ölüçülərini, qruluşunu və bir çox xassə və xüsusiyyətlərini dəyişirlər.
Qara ayıca
Qara ayıca — buğumayaqlılar tipinin pulcuqqanadlılar dəstəsinin ayıcalar fəsiləsinə aid olan növ.
Görünüşü
Qanadları açıq halda 100–105 mm-dir. Ön qanadın uzunluğu 43–48 mm-dir. Hər iki cinsin rəngi eynidir. Ön qanadlar ipək parıltılı, qara rənglidir. Arxa qanadların əsası kərpici-qırmızı, kənarı isə bozumtul-qaradır. Bəzən ön qanadların xarici kənarında 1–2 ağ ləkə olur. Yaxalığı qırmızı, qarıncığı qonuru-qırmızı olub, ucu qaradır.
Dəmirçi Aşıq Hüseyn
Dəmirçi aşıq Hüseyn — Azərbaycanlı ustad aşıq.
Həyatı
Dəmirçi aşıq Hüseyn Bozalqanlı şair aşıq Hüseynə 7 il şagirdlik edib. Azərbaycan bəstəkarı Üzeyir Hacıbəyov vaxtilə onun səsini dağlardan tökülən gur şəlaləyə bənzədib. Oxuduğu Koroğlu havalarına dönə-dönə qulaq asıb. "Səhnədə Qıratı əsl bu aşıq minməlidi", deyib. Onu da deyib ki, Bozalqanlı kəndi özü boyda aşıqlar filarmoniyasıdı. Oraya həmişə diqqət, qayğı göstərmək lazımdı.
Konstantin
Konstantin — rus adı.
Yaşayış məntəqələri
Rəna Qasımova
Həyatı
Qərarların qəbul edilməsini dəstəkləmək məqsədi ilə çox ölçülü verilənlərin saxlanmasını və analizini yerinə yetirən texnologiyaların Azərbaycanda tətbiqi məsələlərini tədqiq etmişdir. Korporativ şəbəkə mühitində biliklərin idarə və əldə olunmasının (Data Mining) metod və alqoritmlərini tədqiq etmiş və paylanmış böyük informasiya resurslarına əsaslanan operativ analitik emal sistemlərində (OLAP – On-Line Analytical Processing) aqreqatlaşdırılmış verilənlərin analizi üsullarını araşdırmışdır.
Rəqəmsal irsin (Rİ) formalaşması və yadda saxlanmasında mövcud problemləri tədqiq edir. Rİ-in texnoloji, texniki, itmə təhlükəsi, əlçatanlıq, təhlükəsizlik, hüquqi və s. problemlərini araşdırmışdır. Rİ obyektlərinin yadda saxlanmasında istifadə olunan metodları təhlil edərək Azərbaycanda milli irsin qorunması, saxlanması və rəqəmsallaşdırılması üzrə bir sıra təklif və tövsiyələr işləmışdir. Böyük həcmli verilənlərdə axtarışın effektivliyinin artırılması üçün neyron şəbəkəyə əsaslanan metod (Neural Foresting) təklif etmişdir. Hazırda Milli intellektual potensialın qiymətləndirilməsi məsələlərini tədqiq edir.
Laokoon
Digər bir hekayəyə görə isə bu Afinanın qəzəbindən baş vermişdir. İlanlar Afina (mifologiya) heykəlinin ayağında olan qalxanın altında gizlənmişlər. Troyalılar belə hesab etdilər ki, bu Laokoonun Troya atına nizə atmasına görə baş vermişdir. Mifin digər bir variantına görə, ilanlar tərəfindən ancaq onun oğulları boğulmuşdur. Laokoon özü sağ qalaraq əbədi olaraq ağlamışdır.
Laokoon və oğullarının bu əhvalatı öz əksini rəssamlıqda da tapmışdır: məsələn, El Qreko bir neçə rəsm əsərində kahini və onun oğullarını təsvir etmişdir.
Zəkəriyyə əl-Ənsari
Alimlərin onun haqqinda dedikləri
İbnu Həcər əl Heytəmi deyir:"O (Zəkəriyya əl Ənsari) gözümün gördüyü əməl edən alimlərin ən ucasıdır. Allahın insanlar üzərində höccətidir. Şafi məzhəbinin bayrağını daşıyandır". İmam Süyuti deyir:"O, qələmində, əməlində və elmində ciddi birisi idi. Dinində böyük bir mətanətlə, ona aid olmayan şeyləri tərk etməklə, böyük bir təvazu və yumşaqlıqla və dilini sükutla qoruyaraq insanlara oxudaraq fətva verərək və yazaraq çox fayda verdi. Bundan başqa elm əhlinin ona öygüsü olduqca çoxdur.
Canni Versaçe
Mükafatları
100px Ordine al merito della Repubblica Italiana-nın komandoru.
Aleksandr Qriboyedov
Aleksandr Sergeyeviç Qriboyedov — Polyak əsilli tanınmış rus dramaturq, yazıçı və diplomatı. "Ağıldan bəla" pyesinin müəllifi.
Həyatı
Tələbəlik illərində ədəbiyyatla maraqlanan gənc ilk hekayələrini də elə o vaxtlar yazmağa başlamışdır. 1808-ci ildə universitetin fəlsəfə fakültəsinin ədəbiyyat şöbəsini, 1810-cu ildə isə hüquq şöbəsini bitirmişdir. Bu illərdə Moskva Universitetində əksəriyyəti yaxın gələcəyin dekabristləri olan bir çox azadfikirli gənclər- İ. D. Yakuşin, N. İ. Turgenev, S. P. Trubetskoy, A. Muravyov, N. M. Muravyov və başqaları təhsil alırdı.
1812-ci ildə Napaleon tərəfindən başlanan müharibə onun planlarını dəyişir – o, kiçik zabit kimi müharibəyə yollanır və qraf Saltıkovanın alayına daxil olur. Müharibədən qayıtdıqdan sonra Peterburqa köçür, bir çox dekabristlərin, o cümlədən Puşkinin də çalışdığı Xarici işlər Kollegiyası idarəsinə işə düzəlir.
Avstraliya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Avstraliyanın Avroviziyada iştirak etdiyi dörd il ərzində əldə etdiyi ən yüksək nəticə 2016-cı ildə Dami İmin ifa etdiyi "Sound of Silence" mahnısı ilə qazandığı ikinci yer olmuşdur.
Təmsilçilər
{{legend|gold|Qalib}} {{legend|silver|İkinci yer}} {{legend|#cc9966|Üçüncü yer}} {{legend|#FE8080|Sonuncu yer}}
Müşk maralı
Etimologiya
Vasili Radlova görə rus dilindəki Кабарга sözü Teleüt, Şor və Sağay dillərindəki Tabırğa sözündən gəlib. . Bu türk mənşəli sözdür.
Təsnifatı
Qabarğa növünün 4-6 yarımnövü var. Bəzi təsnifatlarda bu yarımnövlər ayrıca növ kimi göstərilir. Qabarğanın bədəninin uzunluğu 1 m, quyruğunun uzunluğu 4—6 sm, süysününün hündürlüyü 70 sm-ə qədər, kütləsi isə 11—18 kq olur. Qabarğanın buynuzları olmur.
Robert Blox
Cavanlığı
Blox Çikaqoda alman-yəhudi əsilli ailədə anadan olub. Atası Rafael Rey Blox (1884-1952) bank kassiri, anası Stella Leb (1880-1944) sosial işçi olub. Bloxun 5 yaşı olanda ailəsi Çikaqo ətrafında yerləşən Meyvuda köçür və 10 yaşına kimi orda yaşayırlar. Ata anasının yəhudi kökənli olmasına baxmayaraq orda Metodist Kilsəsini ziyarət edir və Emerson Qrammatika kollecində oxuyurdu. 1925-ci ildə, 8 yaşı olanda, gecə təkbaşına baxdığı "Operanın Xəyalı" (The Phantom of the Opera) filmi ona ona o qədər təsir edir ki, onu iki il davam edən gecə kabuslarından xilas edir və qorxu janrına maraq yaradır.
Şəxsi Həyatı
300px|thumb|right|upright|Ada, Frank, Salli, Cek, Robert və Marion Blox. Robert ilk dəfə 1940-cı il oktyabr ayının 2-də əsgərliyə aparılmasın deyə hesablanmış şəkildə Marion Rut Holkombe ilə nigaha girir. Evlilik ərzində sümük vərəmi tutan Marion yerimə qabiliyyətini itirir və 1953-cü ildə onlar, Marion qohumlarına və dostlarına yaxın olsun deyə Marionun doğma şəhəri olan Veauveqaya köçməli olurlar. Burda Marionun vərəmdən müalicə olunmasına baxmayaraq 1963-cü ildə Robert Mariondan boşanır və onların qızı Salli atasının yanında qalmağı seçir.
Ataqut
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Aşağı Qamçı
Toponimikası
Eçmiadzin qəzasında kənd adı. 1877-ci ildə Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuş və ermənilər yerləşdirilmişdir. 1946-cı ildə ermənicə Baqramabert adlandırılmışdır. XIX əsrdə Dağıstan əyalətinin Qaytaq-Tabasaran dairəsindəki Qamçı-özən çay adı Bakı qəzasındakı Gəmcə dağı, Naxçıvandakı Gəmici çayı və b. toponimlərlə mənaca eynidir.
Kraliça Mod Torpağı
Hazırda Kraliça Mod Torpağı ərazisində bir neçə qütb stansiyası fəaliyyət göstərir: "Novolazarevskaya" və "III Noymayer".
30 avqust
1901–cari
thumb|[[Çarlz Bronson]]
Səid Rüstəmov
Səid Əli oğlu Rüstəmov (doğum adı: Mircabbar Mirəli oğlu Seyidrüstəmzadə; ) — Azərbaycan-sovet bəstəkarı, dirijoru və pedaqoqu, Azərbaycan SSR xalq artisti (1957), Stalin mükafatı laureatı (1951). O, 1945-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü, Azərbaycan SSR Bəstəkarlar İttifaqının sədri (1949–1953), Azərbaycan Xalq Çalğı Alətləri Orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru (1935–1975), Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasının nəzdindəki mahnı və rəqs ansamblının rəhbəri (1951) olmuşdur.
1930–1940-cı illər
1930-cu illərdən etibarən Səid Rüstəmovun həyatı və sənət yolunun mühüm bir mərhələsi başlanır. 1931-ci ildə Üzeyir Hacıbəyov Azərbaycan xalq çalğı alətlərindən ibarət ilk notlu orkestr yaradır. Həmin orkestrin bədii rəhbəri və baş dirijoru Üzeyir Hacıbəyov, dirijor köməkçisi və konsertmeysteri isə Səid Rüstəmov idi. Belə bir orkestrin yaradılması milli musiqi mədəniyyəti tarixində əlamətdar hadisə olmaqla bərabər, Səid Rüstəmovun həyat və yaradıcılığında da yeni səhifə açmışdır. Dörd il sonra Üzeyir Hacıbəyov orkestrdə rəhbərliyi Səid Rüstəmova həvalə edir. Səid Rüstəmov 1975-ci ilə qədər həmin orkestrin bədii rəhbəri və baş dirijoru vəzifəsində çalışmışdır.
1930-cu illərdə Səid Rüstəmovun yaradıcılıq təcrübəsi musiqili komediya janrında yazılmış nümunə ilə zənginləşir. Onun Məmməd Səid Ordubadinin librettosu əsasında 1939-cu ildə "Beş manatlıq gəlin" adlı ilk musiqili komediyası yaranır. Bu əsər Azərbaycan musiqisi tarixinə müasir mövzuda yazılmış ilk musiqili komediya kimi daxil olur. "Beş manatlıq gəlin" musiqili komediyasının ilk tamaşası 30 aprel 1940-cı ildə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında keçirilir.
Əsərləri
Səid Rüstəmovun yaradıcılığında xalq çalğı alətləri orkestri üçün yazılmış əsərləri həm sayca, həm də əhəmiyyəti etibarilə mühüm sayılmışdır. Bəstəkarın instrumental əsərlərinin əksəriyyəti məhz bu orkestr üçün yazılmışdır. Bu əsərlər sırasında bəstəkarın orkestr üçün xalq mahnı və rəqslərinin işləmələri, "Bayatı-kürd" muğamı əsasında fantaziyası, eləcə də orijinal pyesləri, dörd süitası, tar ilə xalq çalğı alətləri orkestri üçün konserti xüsusilə əhəmiyyətlidir.
Mahnı yaradıcılığı
Bəstəkar Süleyman Ələsgərov Səid Rüstəmovun mahnı yaradıcılığını qiymətləndirərək qeyd etmişdir:
Mahnının birinci cümləsini "Aman ovçu" xalq mahnısının birinci cümləsi ilə müqayisə etdikdə melodik quruluş və tematik məzmun etibarilə bu iki musiqi nümunəsinin yaxınlığını görmək mümkündür. Eyni məqam çərçivəsində seçilmiş tipik intonasiya dönmələri və "dayanacaqlar" da eynidir – zahirən bunlar eyni melodik cümlənin variantları kimi qiymətləndirilir. Səid Rüstəmov xalq melodiyasından özünə xas olan tərzdə istifadənin tipik nümunəsi olaraq, məşhur melodiyanı dəyişdirib işlətmişdir. Musiqi təfəkkürü Azərbaycan muğamlarının daxili qanunauyğunluqları ilə, tipik məqam-intonasiya formulları ilə, xalq mahnısına xas olan ritmik quruluş xüsusiyyətləri ilə səciyyələnən bəstəkar, bu məzmunu yeni mətn və məna kontekstində ifadə edərək, yeni keyfiyyətə nail olmuşdur.
"Xoş günlər" (sözləri Məmməd Rahimindir) mahnısında birinci bölmədə "Segah", nəqəratdə isə "Tərkib" şöbəsinin melodik məzunundan istifadə edilmişdir. "Gəlmədin" (sözləri Ənvər Əlibəylinindir) mahnısında "Şüştər" məqamı çərçivəsində birinci-ikinci bölmələr arasındakı münasibət tərkib-maye şöbələrinin qarşılaşdırılmasına uyğundur.
Səid Rüstəmovun bəzi mahnılarında isə müxtəlif məqamların qarşılaşdırılması prinsipinə əsaslanan qurumlara rast gəlinir. "Dedim-dedi" (sözləri Hüseyn Hüseynzadənindir) mahnısında kuplet formasının bölmələri "Bayatı-Şiraz" və "Segah" məqamlarının, "Sənindir" (sözləri Məmməd Səid Ordubadinindir) mahnısında "Segah" və "Bayatı-Şiraz" məqamlarının, "İkilikdə" (sözləri Nəbi Xəzrinindir) mahnısında "Segah" və "Şüştər" məqamlarının, "Bənövşə" mahnısında (sözləri Aşıq Qurbaninindir) isə "Şüştər" və "Segah" məqamlarının qarşılaşdırılması prinsipinə əsaslanır.
Səid Rüstəmovun mahnılarını Azərbaycanın tanınmış müğənniləri ifa etmişlər. Bu mahnıların bir çoxu Bülbül, Rəşid Behbudov, Rauf Atakişiyev, Şövkət Ələkbərova, Sara Qədimova, Gülağa Məmmədov, Lütfiyar İmanov kimi müğənnilər tərəfindən ifa edilmişdir. Bu müğənnilərin Səid Rüstəmov mahnılarına müraciəti bir tərəfdən mahnıların ümumxalq məhəbbətini qazanmasını, daimi repertuar əsərlərinə çevrilməsini, sonradan cavan ifaçıların da bunlara maraq göstərməsini təmin etmişdir. Bu mahnılar Azərbaycanın bir çox müğənnilərini formalaşdırmış, onların ifaçı kimi yetişməsi və musiqiçi kimi zövqlərinin formalaşmasında mühüm rol oynamışdır. Səid Rüstəmovun bir çox mahnıları bir çox müğənnilər tərəfindən ifa edilmiş və məşhurlaşmışdır. Sara Qədimovanın ifasında Azərbaycan Televiziyası və Radiosunun "Qızıl fondu"na daxil olmuş "Haralısan" mahnısı bu cür mahnılardandır. Səid Rüstəmovun mahnılarının bir çoxu onun rəhbərlik etdiyi xalq çalğı alətləri orkestrinin müşayiətilə səslənmiş və Azərbaycan Televiziyası və Radiosunun "Qızıl fondu"na daxil olmuşdur. Bu nümunələr içərisində Gülağa Məmmədovun ifasında bir çox mahnılar mövcuddur. Bəstəkarın mahnıları içərisində müğənni Şövkət Ələkbərovaya həsr olunmuş "Oxu, gözəl" (Səməd Vurğunun sözlərinə) mahnısı mövcuddur. Bu mahnı da Səid Rüstəmovun rəngarəng mahnı lirikasının daha bir nümunəsidir.
Musiqili komediyaları
thumb|280px|left|Azərbaycan bəstəkarları 1965-ci ildə. Soldan sağa: [[Cahangir Cahangirov, Tofiq Quliyev, Azər Rzayev, Səid Rüstəmov, Soltan Hacıbəyov, Niyazi və Qara Qarayev.]]
"Durna" operettasında Səid Rüstəmov musiqi dramaturgiyasının bitkinliyinə nail olmaq üçün sınanmış üsuldan istifadə edərək, əsər ərzində ayrı-ayrı mövzuları, musiqi parçalarını təkrar edir. Birinci pərdədən kolxozçuların xorunun musiqisi ("Mizrabı tellərə vurduqca aşıq Murad") sonradan başqa mətnlə ikinci və üçüncü pərdədə səslənərək, kolxozçuların həyatını təsvir edən leytmotiv rolunu oynayır. Bu cür təkrarlara Dursunun partiyasında da rast gəlinir. Operettadakı əsas mövzular uvertürada da səslənir. Burada komediyanın son xorundan, Muradın ariyasından parçalar, Lalə ilə Dursunun kupletləri, Muradın Moskva haqqında mahnısından bir hissə səslənir. Zemfira Səfərova qeyd edir: "Ümumilikdə uvertüra musiqisinin nikbin xarakteri ilə tamaşaçını şən bir əhvali-ruhiyyəyə kökləyərək, onu komik hadisələri izləməyə hazırlayır."
Zemfira Səfərova qeyd edir ki, "Əvvəlki komediyalarında olduğu kimi, burada da bəstəkarın tənqid hədəfi cəmiyyətdə özünə yer etmiş mənfi hallar, tamahkar və oğurçu şəxslər, istədikləri "gəlirli" vəzifəyə keçmək məqsədilə hiyləyə əl atan, yaltaqlıqdan da çəkinməyən şəxsiyyətsizlərdir."
Tar ilə Xalq Çalğı Alətləri Orkestri üçün "Konsert" əsəri
Konsertin birinci hissəsi ənənəvi sonata alleqrosudur. İkinci hissə – ağır hissə olub, əsərin lirik mərkəzi rolunu oynayır. Üçüncü hissə – şən, nikbin finaldır, lakin konsert üçün səciyyəvi olan bu quruluş daxilində milli musiqi janrları və formalarından gələn bədii xüsusiyyətlər parlaq şəkildə təzahür edərək, əsərin milli simasını müəyyən etmiş olur. Birinci hissədə sonata formasının başlıca dramaturji prinsiplərinə riayət edən bəstəkar əsas və köməkçi mövzular arasında təzadı bunların əsaslandığı məqamları qarşılaşdırmaq yolu ilə təqdim edir (şüştər və segah). Xalq musiqisinin məqam boyalarının təzadlı şəkildə qarşılaşdırılması (çahargah, bayatı-şiraz, segah) konsertin ikinci hissənin musiqisini də canlandırır; eyni zamanda bu hissədə müəllif milli musiqinin metroritmik xüsusiyyətlərindən biri kimi 3/4 və 6/8 ölçülərini tətbiq etməklə, lirik hissənin musiqisinin ritmik rəngarəngliyini də təmin edir. Bəstəkar konsertinin final hissəsində aşıq musiqisinin ritm-intonasiyalarından geniş istifadə etmişdir.
Dirijorluq fəaliyyəti
Ağabacı Rzayeva, Əyyub Abbasov, Qəmbər Hüseynli, Süleyman Ələsgərov, Hacı Xanməmmədov kimi bəstəkarların yaradıcılıq fəaliyyətində Səid Rüstəmovun rəhbərlik etdiyi bu orkestr mühüm rol oynamışdır. Bu bəstəkarların həmin kollektivdə ifaçı və ya dirijor qismində çalışması bəstəkar kimi geniş yaradıcılıq yoluna addımlarını şərtləndirmişdir. Onlar ilk əsərlərini bu orkest üçün yazmışlar.
Xalq musiqisinə töhfələri
Səid Rüstəmovun fəaliyyətində diqqəti cəlb edən başlıca cəhətlərdən biri onun xalq yaradıcılığına töhfələri və bağlılığıdır. Bu töhfələr Səid Rüstəmovun fəaliyyətinin müxtəlif səviyyələrində və müxtəlif formalarında özünü göstərir. Səid Rüstəmovun musiqiçi kimi fəaliyyət göstərdiyi sahələri – bəstəkarlığa dirijorluğu, folkloristika ilə başqa sahələri, o cümlədən mürəkkəb quruculuq illərində öz müəllimi Üzeyir Hacıbəyovla apardığı təşkilatçılıq işlərində əsas amil – onun xalq musiqisi töhfələri olmuşdur. Səid Rüstəmov yaradıcılıq fəaliyyətini canlandırmaq üçün bəstəkarın çoxşaxəli fəaliyyəti araşdırılmış və bəstəkarın xalq musiqisi ilə bağlılığı nöqteyi-nəzərdən qiymətləndirilmişdir.
Kabinənin təşkil etdiyi birinci ekspedisiyada iştirak edən Səid Rüstəmov həmkarları ilə birlikdə Qarabağın kəndlərində xalq musiqisi nümunələrinin toplanmasında əsas rol oynamışdır. Sonrakı dövrdə də bəstəkar, folklor nümunələrinin toplanıb nota köçürülməsi ilə məşğul olur.
Səid Rüstəmovun nota saldığı mahnılardan ibarət olan "50 Azərbaycan xalq mahnısı" vəsaiti, Üzeyir Hacıbəyovla Müslüm Maqomayevin 1927-ci ildə nəşr etdirdiyi mahnı məcmuəsindən sonra ikinci böyük toplu olaraq, öz bədii və elmi əhəmiyyətini itirməyən dəyərli folklor materialı kimi musiqişünasların müraciət etdiyi bir nümunədir. Bu topluya daxil edilmiş Bülbül tərəfindən Cabbar Qaryağdıoğlunun ifasında yazılmışdı. Səid Rüstəmov isə həmin mahnıları nota köçürmüşdür. 1934–1938-ci illərdə Səid Rüstəmov Cabbar Qaryağdıoğlunun oxuduğu 100-ə qədər mahnını nota köçürmüşdü.
"50 Azərbaycan xalq mahnısı" toplusuna əsas etibarilə lirik mahnılar daxil olmuşdur. Buraya daxil olmuş mahnıların bəziləri toplu nəşr edilməmişdən əvvəl Üzeyir Hacıbəyov tərəfindən istifadə edilmiş nümunələrdir. "Bu gələn yara bənzər" mahnısı "Leyli və Məcnun" operasından qızların xorunda, "Canlar içindəki canım, ay" mahnısı "Arşın mal alan" operettasında Soltan bəyin kupletlərində, "Nə baxırsan yanı-yanı" mahnısı isə "O olmasın, bu olsun" musiqili komediyasında xor ilə Məşədi İbadın mahnısında ("Gedək, gedək qazıya deyək") istifadə olunmuşdur.
Xatirəsi
1931-ci ildə Üzeyir Hacıbəyovun təşəbbüsü və simfonik orkestr prinsipi ilə birinci notlu Azərbaycan xalq çalğı alətləri orkestri yaradılmışdır. Orkestrin baş dirijoru Üzeyir Hacıbəyov, dirijor köməkçisi və konsertmeysteri isə Səid Rüstəmov idi. Daha sonra Üzeyir Hacıbəyov rəhbərliyi və baş dirijor vəzifəsini Səid Rüstəmova həvalə etmişdir. Təqribən 40 il – 1973-cü ilə qədər Səid Rüstəmov orkestrə rəhbərlik etmiş, onun başçılığı altında həmin ifaçı kollektivi böyük uğurlar əldə etmiş, inkişaf etmiş, ayrı-ayrı instrumental ifaçıları, həmçinin müğənni və bəstəkarların təhsil aldığı məktəb kimi mühüm əhəmiyyət kəsb etmişdir. Hal-hazırda Azərbaycan Dövlət Xalq Çalğı Alətləri Orkestri Səid Rüstəmovun adını daşıyır. 1960-cı ildə Səid Rüstəmovun rəhbərlik etdiyi xalq çalğı alətləri orkestri Əməkdar kollektiv fəxri adına layiq görülmüşdür.
Qəhrəman Süleymanzadə
Həyatı
1938–1940-cı illər Maştağa rayon Komsomol Komitəsinin 1-ci katibi, 1940–1942-ci illər həmin rayonun Partiya Komitəsində şöbə müdiri və katib, 1942–1948-ci illəri Maştağa Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi (eyni zamanda 1946–1948-ci illəri Bakı Ali Partiya məktəbini bitirmiş), 1948–1951-ci illər Vartaşen Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1951–1957-ci iiləri Ağdaş Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1957–1966-cı illəri Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsində işləmişdir. 1966–1985-ci illərdə M.F. Axundov adina Respublika Dövlət Kitabxanasının direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 1985-ci ildə fərdi təqaüdə çıxmışdır. Qəhrəman Süleymanzadə həyatı boyu xalqının, vətəninin taleyini düşünmüş, milli-mənəvi dəyərlərə, adət-ənənlərə ehtiramla yanaşmış, humanizm prinsiplərini əsas götürmüş, haqqı nahaqqa qurban verməmişdir. 2001-ci il 29 iyulda Bakı şəhərində vəfat edib.
Xəzərin Azərbaycan sektoru
Xəzərin Azərbaycan sektoru — Xəzər dənizinin Azərbaycan Respublikasına aid olan ərazisi.
Kəskin pankreatit
Klinik Təsnifat
KP klinik gedişinə görə iki yerə bölünür: mülayim gedişli və ağır gedişli destruktiv pankreatitlər. KP təsadüflərinin əksəriyyəti (80%) mülayim gedişli və məhdudlaşmış olur. Mülayim gedişli kəskin pankreatitlər zamanı cərrahi müalicə göstəriş deyil. Mülayim gedişli (yüngül — ödemli) pankreatit 3–5 gün ərzində aparılan bazis müalicəvi tədbirlər nəticəsində və ya öz-özünə sağala bilir. Letallıq göstəricisi 1%-dən də azdır və bu xəstələrdə adətən intensiv terapiyaya ehtiyac olsa da, pankreas cərrahiyyəsinə gərək qalmır. Ağır gedişli destruktiv pankreatitlər isə 10–20% hallarda meydana çıxır və pankreasın və onu əhatə edən toxumaların bir hissəsinin nekrozlaşması ilə xarakterizə olunur. Destruktiv pankreatitlər əsasən üç fazada inkişaf edir:
Dollar
Şifahi və yazılı danışıqda dollar deyərkən ABŞ dolları nəzərdə tutulur..
1 dollar 100 sentə bərabərdir.
MAR bayrağı
Rənglərin mənası
Yaşıl - ümid və inam.
Adi ərgüdə
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 4-8 m olan ağacvari koldur. Bitki sıx, yapışıq tükcüklərdən ibarət boz keçəldir. Budaqları qonur, dörd hissəli, kəskin qoxuludur. Yarpaqları iri, uzun saplaqlarda (4 sm), üzbəüz yerləşmiş, barmaqvari mürəkkəb, 5-7 xırda yarpaqlıdır, yalançı zoğları yoxdur. Çiçəkləri çoxsaylı, açıq bənövşəyi, iki dodaqlı, sıx süpürgəvari sünbülvari çiçək quruplarında budaqların uclarında yığılmışdır. Kasacığı beş hissəli, bitişik yarpaqlı, boruvari formalı, uzunluğu 9 mm-dir. Dörd erkəkciyi çiçək tacının üzərindən yuxarı çıxır. Çiçək tacının rəngi zəif mavidir. Meyvəsi qara, dörd yuvalı, şarşəkilli, diametri 3-4 mm olan quru çəyirdəkdir. İyundan oktyabradək çiçəkləyir, oktyabr- noyabrda meyvə verir.
İstifadəsi
Həm dеkоrativ, həmdə bal vеrən bitkikidir. Bütün hissələrində alkоlоidlər, aşı maddələri, vitaminlər, mikrоеlеmеntlər, еfir yağları vardır. Bitkinin budaq və mеyvələrinin dəmlənməsi müхtəlif dəri хəstəliklərində istifadə edilir.
Şahmatşəkilli zanbaqca
Şahmatşəkilli zanbaqca efmeroid və çoxillikdir bitkidir. Soğanağı kürəşəkilli olub qonur rəngli nazik qatla örtülmüşdür. İki pulcuqdan ibarətdir. Gövdəsinin hündürlüyü 15-35 sm-dir. Yarpaqlarının hamısı növbəli düzülüb, sayları 2-6 arasında dəyişir və gövdəyin yuxarı hissəsində yerləşir.
Qənbər Şəmşiroğlu
Həyatı
1960-1966-cı illərdə Ağdaban səkkizillik məktəbidə direktor, 1966-1971-ci illərdə Kəlbəcər qəsəbə orta məktəbidə direktor, 1971-ci ildən 1974-cü ilədək Kəlbəcər RPK-nın ikinci katibi, 1974-1988-ci illərdə Kəlbəcər RİK-in sədri, 1989-cu ilin aprelindən 1991-ci ilin oktyabr ayınadək Gədəbəy RİK-in sədri, 1991-ci ildən 1992-ci ilin may ayınadək Gədəbəy rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı, 1993-cü ilin aprel ayından Azərittifaqda baş müşavir, 1993-cü ilin aprel ayından 1994-cü ilin yanvar ayınadək Kəlbəcər rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı işləyib.
Nahid Cəfərov
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Nahid Cəfərovun ictimai-siyasi fəaliyyəti 2003-cü ildən Azərbaycan Gənclər Təşkilatları Milli Şurasından başlayır. Bu təşkilata sıravi üzv kimi qoşulan Nahid Cəfərov qısa müddətdən sonra bu təşkilatın cənub regional mərkəzinin sədri olur. 2005-ci ildə Təşkilatın rəhbərliyində yaranmış böhran və təşkilatdan bir çox şəxsin İRƏLİ İctimai Birliyinə keçməsi Nahid Cəfərovun bu təşkilatlardan uzaqlaşmasına səbəb olur. İRƏLİ İctimai Birliyinə qoşulmaq təklifini alsa da, o bu təklifdən imtina edir. 2007-ci il hərbi xidməti başa vurduqdan sonra Nahid Cəfərov NATO-nun qeyri-üzv dövlətlərdə fəaliyyət göstərən Avro-Atlantik Mərkəzin Bakı ofisində əvvəl könüllü kimi qoşulur və daha sonra İdarə Heyətinə üzv təyin edilir. 2009-2010-cu illərdə o Azərbaycan NATO Beynəlxalq Məktəbində (GHT) layihələr üzrə kordinator vəzifəsinə təyin edilir.
Diplomatik böhran
2013-cü ildə Azərbaycanda keçirilmiş prezident seçkiləri ilə əlaqədar AR XİN-in İnsan hüquqları və demokratiya idarəsinin rəisi Arif Məmmədovun təşəbbüsü ilə Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə imicinin yaxşılaşdırılması məqsədilə insan hüquqları və demokratiyanın inkişafı sahəsində prezident üçün plan hazırlandı. Bu planın icraçısı olan Nahid Cəfərov bu plandan irəli gələn Avropa ölkələrinin Bakıdakı səfirləri ilə təşkil olunmuş bütün gizli və açıq görüşlərdə iştirak etmişdir. Bu plan xarici İşlər naziri Elmar Məmmədyarova təqdim edilmiş, lakin XİN-də baş verən kadr dəyişikliyi səbəbindən plan prezidentə təqdim edilməmişdir.
Katib Çələbi
Həyatı
"Dünyanın hansı tərəfindən baxırsansa o, kürə kimi görünür" kimi fikir söyləyən İbrahim Haqqı (1703-1780) da Günəş, planetlərin hərəkəti, Günəş və Ay tutulmalarını izah edərkən Çələbinin "Cahannüma" əsərindən kifayət qədər istifadə etmişdir.
Enid Blayton
Ölümünün ardından
Hər il may ayının ikinci şənbə günü Enid Blinton günü kimi qeyd olunur.
Xantılar
Xantılar - Ural xalqlarının fin-uqor qrupunun uqor qoluna mənsub olan xalq.
Haqqında
Xantıların əsas məşğuliyyətləri balıqçılıq və ovçuluq şimalda isə maralçılıqdır. Geyim hazırlanarkən xammal kimi gicitkan, balıq və maral dərisindən və çətənədən istifadə olunur. Yarımköçəri həyat keçirən xantılar yayda yurtalarda (alaçıqlarda), qışda isə qazma evlərdə yaşayırlar. Kişilər başlıqlı üst geyimi, köynək və şalvar, qadınlar don, xələt və kürk geyinirlər. Ən çox xoşladıqları yeməklər ət və balıqdan hazırlanır.
Zəngin folkloru olan xantılar qəhrəmanlıq nağılları, mərasim və lirik nəğmələr yaratmışlar.
Xantı-Mansi muxtar dairəsinin ərazisi meşələr, neft və qaz yataqlarıilə zəngindir. Xantıların əksəriyyəti meşə materialı tədarükü, neft və qazçıxarma sahələrində çalışırlar. İnzibati mərkəzi Xantı-Mansiysk şəhəridir.
Posttravmatik stress pozuntusu
PTSP-nin klinik simptomları
Yüksək oyanıqlıq:  hərəkətlərin tormozlanması və ya ajitasiya  yuxuya getmənin, yaxud yuxuda qalmanın çətinləşməsi  tez qıcıqlanma, yaxud hiddətlənmə  diqqətin cəmlənməsində çətinliklər  oyaq qalma (ayıqlıq) səviyyəsinin artması  qorxu hissinin artması  psixotravmatik hadisənin unudulması (amneziyası)
Piri Rəis
Xəritələri və əsərləri
thumb|250px|1513-cü ildə çəkdiyi dünya xəritəsinin bir parçası Admiral Piri Rəis məşhur bir dənizçi olduğu kimi, həm də gözəl xəritə tərtibatçısı idi. Topladığı bilik və məlumatlara əsasən məşhur olan iki xəritəsi və "Kitabi Bəhriyyə" əsəri ilə dünyada əvəzolunmaz bir şəxsiyyətə çevrilmişdir. Məşhur dənizçi-coğrafiyaşünas tərtib etdiyi xəritələri və kitabı öz imzası ilə 1517-ci ildə Yavuz Sultan Səlimə təqdim etmişdir. Əsərin təqdimatında – "Hind və Çin dənizçiləri haqqında heç kim bu günə qədər Osmanlı ölkəsinə belə zəngin məlumat verməmişdir" kimi deyilən sözlər onun nə dərəcədə əhəmiyyətli olmasına əyani sübutdur.
Bravo mükafatı
1992-ci ilə qədər 23 yaşına çatmayan və UEFA Çempionlar Liqasında, UEFA Kubokunda ya da UEFA Kuboklar Kubokunda iştirak etmiş futbolçuya verilirdi. Həmin ildən sonra mükafatı 21 yaşına çatmayan və Avropanın istənilən liqasında oynayan oyunçu ala bilər.
Malthonica
Yayıldığı ərazilər
Avropa, Afrika və Asiyada yayılmışdır. Bir növünə isə Amerikada yaşayır. Azərbaycanda bir necə növü yayılmışdır.
Malthonica nakhchivanica
Malthonica nakhchivanica — Malthonica cinsinə, Çala hörümçəkləri fəsiləsinə aid Hörümçək növü.
Qısa məlumat
Kiçik ölçülü hörümçəkdir. Erkəkləri 7,50 mm, dişiləri isə 9.40 mm uzunluğa malik olurlar.
Firmi
Kommuna təxminən Paris dən 480  km cənubda, Tuluza şəhərindən 125  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 30  km şimal-qərbdə yerləşir.
Mirxond
Mirxond (1433-1498) — tarixçi.
Qam
Porxan
Porxan - türk və altay mifologiyasında şaman mənasını verər. Şamanların ən güclü olanlarıdır. Porkan da deyilir. Ruhlar aləmiylə əlaqə keçə bilən adamdır. Primitiv din adamı. Qara Çor, Sarı Çor, Ağ Çor kimi müxtəlif növlərdəki cinlərlə əlaqə keçə bilərlər. Hətta onların xanlarıyla danışarlar. Söz farsca Pəri sözündən törəyən Pərixan ilə əlaqəli göstərilsə də, əslində Bur Xan, Bura Xan kimi Türkçe mənşəli sözlərdən gəlməkdədir. Əbdülqadir İnana görə Porxan sözü "Burxan" (şaman ruhu) sözünün fərqli bir söyleyiş formasıdır və fars mədəniyyətinin təsiri ilə Pərixan şəklinə çevrilmişdir.
Dolanlar
Təhsil
Kənddə 1 erməni məktəbi var
Nəriman Nərimanov (film, 1966)
Məzmun
Tarixi-bioqrafik film Azərbaycan Xalq Komissarları Sovetinin I sədri, dövlət xadimi, həkim, yazıçı və dramaturq Nəriman Nərimanovun həyat və yaradıcılığına həsr edilmişdir. Filmin kompozisiyası iki paralel xətt üzərində qurulmuşdur. Birinci xətt, dramaturq, yazıçı, jurnalist və həkimin keçdiyi həyat yoludur. Buraya Nərimanovun Tiflisdə keçən uşaqlıq illəri, gənclik dövrü, ilk yaradıcılıq işləri, Bakıda müəllimlik etməsi, "Bahadur və Sona" povestinin və "Pir" hekayəsinin yazılması, Azərbaycan teatrının yaradılması və inkişafı üçün yorulmadan çalışması, "Nadir Şah" əsərini yazması, "Hümmət" qəzetindəki fəaliyyəti daxil edilmişdir.
İkinci xətt N. Nərimanovun inqilabi fəaliyətidir. Filmdə qəhrəmanın Azərbaycan xalqının taleyi ilə bağlı olması göstərilmişdir.
Ludyan zəlzələsi (2014)
Ludyan zəlzələsi — Çində 3 avqust 2014-cü il saat 08:30:13-də 6.5 bal gücündə baş vermiş zəlzələ. Zəlzələnin episentri Ludyan yaşayış məntəqəsində olub.
Elektrovakum cihazlar
Elektron emissiyasının fiziki təbiəti
Elektron emissiyasının fiziki təbiəti. Elektron emissiyası, maddənin səthindən ətraf fəzaya elektronların buraxılmasına deyilir. Katodların hazırlandığı metallarda sərbəst elektronlar fasiləsiz xaotik istilik hərəkətində olurlar və katodun temperaturundan asılı olan kinetik enerjiyə malikdirlər. Adi temperaturlarda elektro-nun öz enerjisi onun metaldan çıxmasına kifayət etmir.
Kolibrilər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Elektrovakum cihazlar
Termoelektron katodlar
Termoelektron emissiyası almaq üçün elektrovakuum cihazının katodunu müəyyən temperatura qədər qızdırırlar. Qızdırılma üsuluna görə termokatodlar birbaşa və dolayısı yolla közərdilən katodlara bölünürlər. Birbaşa közərmə katodu bilavasitə ondan keçən cərəyanın hesabına qızdırılır. Dolayı qızdırılma katodunu qızdırmaq üçün ondan izolə edilmiş, metal sap şəkilli xüsusi qızdırıcı katoddan (hansından ki, cərəyan buraxılır) istifadə olunur. Termokatodlar hazırlandığı materialın növünə görə təmiz metallardan hazırlanan, aktivləşdirilmiş (örtüklü) və yarımkeçirici katodlara bölünürlər. Təmiz metallardan hazırlanan katodlar birbaşa közərdilmə katodlarıdır, onları əsasən, ərimə temperaturu 3410C olan volframdan hazırlayırlar. Aktivləşdirilmiş katodları, üstünə çıxış işi volframın işindən az olan materialdan örtük çəkilmiş volfram əsas şəklində hazırlayırlar. Yarımkeçirici katodlar, üstünə nazik oksid təbəqəsi çəkilmiş volfram və ya nikel əsas şəklində hazırlayırlar. Belə katodları oksidli katodlar da adlandırırlar. Oksidli katodlar ən yüksək emissiya qabiliyyətinə malikdirlər.
Difai Partiyası
Haqqında
Azərbaycan ziyalıları daşnaklarla mübarizə aparmaq üçün cəmiyyətlər qururdular. Belə cəmiyyətlərdən birini 1905-ci ildə Bakı şəhərində Əhməd bəy Ağaoğlu yaratmışdı. "Fədai" adlanan bu təşkilat gizli fəaliyyət göstərirdi.
"Mütəşəkkil hərbi qüvvəyə malik, eyni zamanda, yəni silahlarla, hətta toplarla təchiz edilmiş Daşnaksütun Partiyası, bir tərəfdən silah gücünə bütün erməniləri, digər tərəfdən də Qafqaz hökumətini özünə tabe ədib ən ümdə məqsədlərinə nail olmağa çalışır. Onların əsas məqsədləri Qafqazda yaşayan bütün müsəlmanları qırdıqdan sonra onların torpaqlarını işğal etməkdir. Ermənilər məqsədlərinə nail olduqdan sonra fikirləri Qafqazda erməni xalqı üçün milli, müstəqil bir dövlət yaratmaqdır. Bizim Partiyamızın əsas məqsədi Qafqazda yaşayan bütün xalqlar arasında səmimi qardaşlıq və birlik yaratmaqdır. Hərgah Daşnak Partiyası namus və səmimiyyətlə öz hərəkət və fəaliyyətlərinin həqiqi proqramını aşkar söylərsə, əgər bu proqram Qafqazda yaşayan bütün millətlərin azadlıq və müstəqilliyinə xələl gətirmirsə, o zaman biz öz birlik əlimizi həmişə ona uzatmağa hazırıq. Əksinə, əvvəllər olduğu kimi, müsəlmanların üzərinə xain və qəddarcasına hücumlar edərsə, bizdən layiqli cavab alar və Qafqaz başdan-başa, bitməz-tükənməz bir qanlı səhnə halinə düşər. Daşnak partiyası əmin olsun ki, heç bir vaxt biz öz millətimizin bədbəxtliyi üzərində erməni millətinin səadət və xoşbəxtlik qurmasına yol vermərik."
Fəaliyyəti
Difainin Mərkəzi Komitəsi Bakıda yerləşirdi. 1917-ci inqilabından sonra Kerenskinin müvəqqəti hökumətinin sərəncamına görə, hər yerdə, eləcə də Gəncədə icra komitəsinin təşkili işinə başlanılır. Difai ilk dəfə olaraq burada üzə çıxır. Nağı bəy Şeyxzamanlı yazırdı:
Gəncə
Difai Partiyasının Gəncə təşkilatının ilk sədri Məhəmmədəli Pişnamazzadə, müavini isə Ələkbər bəy Rəfibəyli idi. Ələkbər bəy Xasməmmədov və qardaşı Ələsgər bəy Xasməmmədov, doktor Həsən bəy Ağayev, Ələkbər bəy Rəfibəyli, Şeyxülislam Məhəmmədəli Pişnamazzadə, Yusif bəy Yusifbəyli və oğlu Həmid bəy Yusifbəyli, gimnaziyada din müəllimi işləyən Mirzə Məhəmməd Axundzadə, müəllim Mirzə Cavad, gənc müəllimlərdən İdris Axundzadə və başqaları Gəncədə təsis olunan Difai Təşkilat Komitəsinin üzvləri idilər.
Difai Partiyası Gəncə təşkilatının rəhbəri Məhəmmədəli Pişnamazzadə fəaliyyətinə görə Kazan şəhərinə sürgünə göndərilir. Bundan sonra təşkilata Ələkbər bəy Rəfibəyli sədrlik edir.
Tərtər
Tərtərdə partiya şöbəsinə Məşədi Alim İsmayılov, Məşədi Dadaş Muradxanov, Məşədi Fərhad Vəlibəyov, Məşədi Muxtar Kərbəlayı İbad oğlu başçılıq edirdi. Şöbənin təbliğatçıları Məşədi Muxtar Zeynalov, Hacı İbrahim İsmayılov, Kərbəlayı Mahmud İsmayılov, Məşədi Rüstəm Muradxanov, Məşədi Əli Dadaşov idi.
Difai təşkilatının üzvüləri: