cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Konstantin obeliski
Konstantin obeliski — 32 metr hündürlüyə malik olan bizans obeliski. İlk əvvəllər Konstantinopol ippodromunun qarşısında yerləşirdi. Hazırda isə ərazi Sultanəhməd meydanı adlanır. Abidə İstanbul şəhəri, Sultanəhməd meydanı, İlanlı sütunun yaxınlığında yerləşir. X əsrdə VII Konstantinin dönəmində inşa edilməsi ehtimal edilir. İlk inşa zamanı onun hündürlüyü 32 metr olmuşdur. O dövrdə Vasili Makedonyaninin hərbi qələbələri təsvir edən qızıl örtüklü tunc plitələr ilə bəzədilmişdir. Hazırda sütunun hündürlüyü 21 metrdir.
Azərbaycan milli-mənəvi dəyərləri
Poliqamiya və siğə
Orta əsrlər Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatında sevgiyə əsaslanan monoqam (təkarvadlı) nikahlar təbliğ edilirdi. Koroğlunun övladı olmayanda ikinci arvad almaq yerinə Eyvazı övladlığa götürməsi bunun bir nümunəsidir. Azərbaycan məhəbbət dastanları arasında yalnız dördündə poliqamiyaya (çoxarvadlılıq) rast gəlinir. Bu dastanlar “Şah İsmayıl”, “Əmrah”, “Lətif şah” və “Valeh-Zərnigar”dır. Bu əsərlərdə qəhrəmanlar öz sevgililərinə qovuşmazdan əvvəl başqa qızlara söz verirlər.
Süfrə ədəbi
Süfrədə yemək yeyərkən danışılmaz. Yemək sakitcə yeyilər, böyüklər masadan qalxmadan qalxmazlar və masadan qalxarkən şükür edilər. Süfrəyə bismillahsız oturub, şükürsüz qalxanlar uğursuz hesab edilər. Normal süfrələrdə azərbaycanlılar adam sayına görə qab qoyarlar. Ancaq Anadoluya yerləşmiş bir qism azərbaycanlılar rahat olsun deyə və ya iqtisadi çətinliklərə görə bu qaydanı poz bilərlər. Azərbaycanlıların yeməkləri eyni qabdan bir neçə şəxsin yeməsi üçün uyğun deyildir.
Tokyo Skytree
Tokyo Skytree, ( İvrit :東京スカイツリー, Tokyo Sükan Tsurī), indi Yaponiya nın ən yüksək və dünyada Bürc Xəlifə "dən sonra ən yüksək 2-ci binası. 634 m yüksəkliyə sahibdir. Gecə saatlarında LED işıqları ilə işıqlandırılır. Əslində, Tokio teleqülləsi ilə eyni vəzifəni daşıyır. Tokyo qülləsi 333 m, Tokyo Skytree isə 634 m hündürlüyə sahibdir.
Məcburi hərbi xidmət
]]
Liviya Soyqırımı
Hadisələrin inkişafı
1917-ci ildə İtaliya Liviyanın müstəqilliyini tanıyan Akrama müqaviləsini imzaladı. 1918-ci ildə üsyançılar tərəfindən Tripoli Dövləti təsis edildi.1920-ci ildə İtaliyanın hökuməti Sireneykalı Sənusilərlə razılıq əldə etməyə çalışdı və Sənusi lideri Səyid İdrisi "Sirenayka Əmiri" kimi tanıdı. İtalyan hakimiyyəti altında müstəqil muxtar Sirenayka dövlətinin qurulmasına razılıq verildi. Tripoli Dövlətinin qabaqcıl şəxsləri 1922-ci ildə Tripoli rəhbərliyini İdrisə təklif etdi. İdris bu təklifi qəbul etməmiş, İtaliya yenidən Liviyanı fəth etməyə qərar verdi. Benito Mussolini'nin Milli Faşist Partiya başçılsı kimi Baş nazirlik vəzifəsini qazanması ilə İtaliyanın Liviya siyasətində bir dəyişiklik meydana gətirildi.
Üsyanın basdırılması
İtalyanlar, işğal və təzyiq hərəkatına Sirte çölünü işğal etməklə başladı. Hava və torpaq nəqliyyat vasitələrinin səmərəli istifadəsi üçün yaxşı təşkil olunmuş logistika dəstəyi ilə, italyanlar beş ay ərzində 150.000 km2 -dən çox ərazi ələ keçirdi. Beləliklə İtalyanlar Sireneyka ilə Tripoli arasındakı əlaqəni kəsdilər. 1928-ci ilin sonlarına doğru İtaliyalılar Ghibla şəhərini nəzarətə götürdülər və oradakı qəbilələri silahsızlaşdırdılar. Ömər Muxtarla görüşmək üçün cəhdlər uğursuz oldu. İtalyanlar, Liviyanı üsyançılar tərəfindən təmizləməyə qərar verdilər. 1930-cu ildə İtalyanlar Fizanı tutdular. thumb|300px|left|400px|1930–1933 illər arasında Liviyada yerləşən italyan toplama düşərgələri 1931-ci ildə 12 min Sireneykalı qətlə yetirildi. Sireneykanın şimalındakı bütün yerli xalqlar zorla evlərindən çıxarılmış və Sireneyka düzənliyində tikilmiş böyük  düşərgələrə yerləşdirilmişdilər. İtalyan hərbi qüvvələri Sireneykada Cebel-i Ahtarın bütün əhalisini  zorla evlərindən çıxartdı və köç etməyə məcbur etdi. Yerlərindən edilən 100.000 bədəvi əhalinin yarısını təşkil edirdi. Əsasən qadınlar, uşaqlar və yaşlılardan ibarət olan 100.000-dən çox insan, bütün çöl keçərək, Bingazi yaxınlığında qurulan toplama düşərgələrinə getmək məcburiyyətində qaldılar. Köçə ayaq uydurmayanlar yerindəcə güllələnirdilər.
Mirzə Məhəmməd Fədai
Mirzə Məhəmməd Qayıb oğlu Fədai (d. Aşağı Salahlı, Qazax sultanlığı - ö. XIX əsr, Aşağı Salahlı, Gürcüstan quberniyası, Rusiya imperiyası) — XVIII əsrin sonlarında və XIX əsrin əvvəllərində fəaliyyət göstərmiş şair.
Gerzey mədəniyyəti
Ümumi məlumat
Aşkara çıxarılan dəfn yerlərində əmək və bəzək əşyaları, fiqurlar, heyvan sümükləri aşkarlanmışdır.
Periodizasiya
Qerzey mədəniyyəti üç perioda bölünür:
Qayıdış qanunu
Vətəndaşlığa imtina
Qayıdış Qanununun 2 (b) bölməsi Daxili İşlər Nazirinə bir sıra səbəblərə görə Gəlir Qanunu çərçivəsində İsrail vətəndaşlığa rədd səlahiyyətini verir. Məsələn, ərizəçi İsrail Dövlətinin təhlükəsizliyinə təhdid sayılırsa (məsələn, Yəhudi Dövlətinə xəyanət) və ya keçmişdə cinayət kimi ağır cinayətlərlə bağlı keçmiş cinayət təcrübəsinə malik olduqda, vətəndaşlıq müraciəti rədd edilə bilər. Eləcədə İsrail Dövlətinin rifahı üçün təhlükə yaradır; və ya, məsələn, hər hansı bir ağır cinayət üçün başqa bir ölkədə qaçaq ola bilər (təqib qurbanları olmadıqda); və ya xəstəlik səbəbiylə İsrail xalqı üçün ciddi bir ictimai sağlamlıq riski yarada bilən insanlar; yəhudi xalqına qarşı səs -küylə danışan və onların işini (demaqogiya kimi) sarsıdan hər hansı bir kampaniyada fəal iştirak edə bilən hər kəs rədd ala bilər.
1962-ci ildə Polşa yəhudisi, daha sonra isə Katolik dinini qəbul edən Osvald Rufeisenin işi İsrail Ali Məhkəməsinə göndərildi. Ali Məhkəmə "heç kim mürtədin yəhudi xalqına aid olduğunu düşünə bilməz" qərarına gəldi.
Münasibət (psixologiya)
Psixologiyada münasibət bir insana xas olan və ya onu xarakterizə edən psixoloji konstruksiya, psixi və emosional mücərrəd varlıqdır.
Qorilla Musson (İdmançı)
WWWF/WWF karyerası
1980-ci illər başlayan kimi Marellanın ringdəki karyerası sona çatdı. Avqustun 23-də Monsoon Ken Patera ilə matçda karyerasını xəttə qoydu. Monsoon uduzdu və yalnız bir neçə matçda güləşdi, bir neçə həftə sonra təqaüdə çıxdı. Bunun ardınca o, cəmi dörd dəfə döyüşdü: 1981-ci ildə Madison Square Garden-da altı nəfərlik bir komanda matçında güləş, 1982-ci ildə André the Giant-ın əvəzedicisi kimi matçda İsveçli Hansonu məğlub etdi, Böyük Con Studdun "Body" oyununda iştirak etdi. 1983-cü ildə "Slam Challenge" yarışması və WWC -nin onuncu yubiley şousunda San Juan, Puerto Rikoda Abdullah Tambaya uduzduğu güləş (həmçinin 1983). Onun karyerasının növbəti mərhələsi WWF-nin səs və kulis meneceri kimi başladı.
Sonrakı karyera
O, Rendi Savage ilə Üzük Kralı 1994-ə zəng etmək üçün televiziya yayım komandasına qayıtdı və bir neçə epizodunu əhatə etdi. 1993 və 1994-cü illərdə Vince McMahon əlçatmaz olduqda bazar ertəsi gecəsi RAW. O, həmçinin 1993-cü ildən 1995-ci ilə qədər Sten Leyn, Ted DiBiase və Rossilə yenidən fəaliyyətə çağıraraq, Challenge -ə qayıtmağa çağırıldıMonsoon Coliseum Video üçün də müxtəlif işlər gördü. Marellanın son şərhi 1994-cü ildə Survivor Series üçün Vince McMahon ilə oynanış üzrə idi. Marella səhnə arxası rolunda qaldı və tez-tez efirə çıxdı, 1995-ci ilin yayında WWF prezidenti oldu (Cek Tunni əvəz etdi). WWF prezidentinin rolu güləşçilər arasında mübahisələri arbitraj etmək və sonrakı WWE "baş menecerləri" kimi matçlar keçirmək idi.
Çempionatlar və nailiyyətlər
Həvəskar güləş
Digər mükafatçılar ( 1994 )
Rüstəm Atakişiyev
Rüstəm Zahid oğlu Atakişiyev (24 dekabr 2000; Qəbələ rayonu, Azərbaycan — 21 oktyabr 2020; Şuşa rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Suxoy Su-6
Texniki xüsusiyyətləri (Suxoy Su-6)
Ekipaj: 2
Mühərrik: 1 ədəd Şvetsov M-71F ulduz tipli mühərrik
Pinargözü mağarası
Pinargözü (Pinargözü Mağarası, suyun gözü) — Türkiyənin cənub-qərbində mağara. Mağara Isparta ilində yerləşir. Pinargözü mağarası Yenişarbademli ilçəsindən 11 km qərbdədir. Mağara uzunluğu 10-16 km-dir. Uzunluğuna görə mağara Türkiyədə birinci, Avropada isə ikincidir. Mağara girişi 1550 metr yüksəklikdə, Dedegel dağının yamacındadır. Giriş ölkənin Qızıldağ milli parkının ərazisindədir. Mağara daxilində çay, göl və şəlalə mövcuddur. Mağara daxilində olan suyun temperaturu 4–5 °C-dir. Mağara havasının temperaturu 5 ° C-dir. Mağara girinşində sürətli axım mövcuddur və daima güclü külək əsir. Küləyin sürəti 166 km /s-dır. Mağara stallaktit və stalaqmitlərlə zəngindir. Mağara daxili sona qədər tədqiq olunmayıb. Hər il mağara daxilində yeni ərazilər aşkar olunur. Pınargözü mağarası Tavr dağlarının karst proselərinin güclü getdiyi bölgədədəir. Ümumi sahəsi 40 000 km²-dir. Ərazinin süxurları əsasən trias yaşlıdır. Mağaraya giriş məhdudiyyəti var.
İrakli Qamrekeli
O, Gürcüstanın əməkdar artisti adına və "Şərəf nişanı" ordeninə layiq görülüb. 1943-cü ildə Tbilisidə vəfat etmiş və Didube panteonunda dəfn edilmişdir.
İsmayıl Mustafayev
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İsmayıl Mustafayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Emil Yellineki
Emil Yellinek, 1903-cü ildən sonra Emil Yellinek-Mersedes — 1900-cü ildə Daimler Motoren Gesellschaft (DMG) şirkəti ilə ilk müasir avtomobil -Mercedes 35 hp-in istismara verilməsindən məsul olan  məşhur avropalı sahibkar.
Osaka qəsri
Tarixi
1620-ci ildə Tokuqava Hidetada qəsri yenidən tikdirməyə və silahlandırmaya başlamışdır. O, yeni tenşu və divarlar tikdirmişdir. 1620-ci ildə tikdirdiyi divarlar hələ də salamatdır. Divarların tikintisi zamanı istifadə olunmuş daşlar Daxili Yapon dənizinin yaxınlığından gətirilib və üzərində gətirilməsində iştirak etmiş müxtəlif ailələrin emblemləri var.
Kürd yazısı
Havar əlifbası Suriya, Türkiyə və Ermənistanda, orta kürd əlifbası isə İraq və İranda istifadə olunur. SSRİ-dəki kürdlər isə keçmişdə, əsasən, Ermənistan SSR və Kürdüstan qəzasında erməni əlifbası və kiril əlifbası əsasında tərtib edilmiş iki əlifbadan daha istifadə etmişlər.
Ultra diffuz qalaktika
Nümunələr
2018-ci ildə eyni yazıçılar ultra diffuz qalaktika NGC 1052-DF2-nin ~10 qlobal çoxluq sisteminin sürət ölçmələrinə əsaslanaraq qaranlıq maddədən azad olduğunu kəşf etdiklərini bildiriblər. Onlar buradan belə nəticəyə gəldilər ki, bu, dəyişdirilmiş Nyuton dinamikası kimi bəzi alternativ cazibə nəzəriyyələrini istisna edə bilər, amma xarici sahə effekti kimi başqa nəzəriyyələri hələ də mümkün edir.
Səyahət edən tacir (alqoritm)
Heuristik və aproksimasiya alqoritmləri
Bir çox heuristik və aproksimasiya alqoritmləri sürətli şəkildə yaxşı həll tapmağa kömək edir. Müasir metodlar böyük problemlər (milyonlarla şəhər) üçün az bir zamanda optimala yaxın (optimaldan 2-3% fərqli) həll tapır.
Eyvaz Abutalıbov
Abutalıbov Eyvaz Cəmil oğlu -
Avrasiya (bina)
Tikinti prosesi
Avrasiya binası, Moskva şəhərində adlanan yeganə beton qüllə hesab edilir.
Yaponiyada pişiklər
thumb|Yaponiyada bir pişik. Yaponiyada pişiklər ən populyar ev heyvanlarından biridir. 1000 ildən çoxdur ki, yuxarı sinifdən olan şəxslər pişiklə yaşayırlar. Adi insanlar yüzlərlə ildir ki, pişikləri ev heyvanı kimi saxlayırlar. Yaponiyada pişiklərə ibadət edən məbədlər mövcuddur və pişiklər Yaponiya folklorunda özünəməxsus yer tuturlar.
Vittore Karpaçço
Yaradıcılığı
Vittore Karpaçço heç vaxt portretə ayrı janr kimi yanaşmırdı, amma onun fikrinə və yerinə yetirilməsinə görə özünəməxsus əsəri var — baron Tissenin kolleksiyasında olan "Peyzaj fonunda gənc cəngavər". Qəhrəman qala fonunda və təbiət mühitində təsvir edilib. Karpaçço bu əsərdə əsl naturalist kimi hər yarpağı, hər bitkini təbiətə uyğunlaşdıra bilir. İnsana elə gəlir ki, sanki bu niderlandlı rəssamın əsəridir — rəsmin hər detalı məhz o səviyyədə nəciblik və dəqiqliklə təsvir edilib. Amma yenə də, təbiət aləmi Karpaçço üçün xüsusi dərinliklər açmırdı; o, təbiəti ilk növbədə simvolik, hətta heraldik məna ilə doldururdu. Vittore daha çox şəhər həyatı və insanın oradakı yeri ilə maraqlanırdı — müasir anlayışlarla danışsaq, rəssam urbanist idi.
Dendur məbədi
Dendur məbədi — koptik əlyazmada göstərildiyi kimi VI əsrdə (544, 559, və ya 574 cü illərə təsadüf edir) Nubiya hökmdarı Eyparnomun göstərişi ilə məbəd kilsəyə çevrilmişdir. Dendur məbədi Misir iqtidarının ABŞ hökumətinə hədiyyəsi kimi təqdim olunur. ABŞ prezidenti isə onu Lindon B. Conson 1965 ci ildə Metropoliten muzeyinə hədiyyə etmişdir. Pavilyonda məbədin ətrafındakı su sahəsi Nil çayını simvolizə edir.
Avstraliya aborigenlərinin astronomiyası
Yuxular zamanı
Həqiqi aləmlə “yuxu” aləminin kəsişdiyi yerlərdən biri səmadır: əcdadların hərəkətləri Günəşin, Ayın, planetlərin, ulduzların hərəkətində əks olunur, lakin insanların da hərəkətləri göydə baş verən hadisələrə təsir edə bilər.
Qərbi İran
Qərbi İran — İranda region. Bu, Ermənistan yaylasından, Zaqros dağlarının şimalından və cənubda Xuzistan düzünün zəngin əkinçilik sahəsindən ibarətdir. Bura Kürdüstan, Kirmanşah, İlam, Həmədan və Luristan ostanları daxildir. Bəzi istinadlarda Qərbi Azərbaycan və Xuzistan ostanı da bu regiona aid ediilir. Regionda yerləşən böyük şəhərlər Sənəndəc, Kirmanşah, İlam, Həmədan, Xürrəmabad, Urmiya və Əhvazdır.
Münəvvər
Münəvvər — qadın adı.
Şuşa ərazi özünümüdafiə batalyonu
Şuşa ərazi özünümüdafiə batalyonu (kiril qraf. Şuşa әрази өзүнүмүдафиә баталјону) və ya qısaca Şuşa batalyonu — Qarabağ müharibəsində Şuşa rayonu ərazisində təşkil olunmuş yerli ərazi özünümüdafiə batalyonu.
Atəşgah (İsfahan)
Binanın tikinti xüsusiyyətləri
Bina kərpic laylardan tikilmişdir. Tikilinin möhkəm olması üçün isə hər iki kərpic qatının arasına çaydan gətirilmiş nazir qamış laylar döşənmişdir. Kərpicdən tikilmiş böyük bünövrə təxminən atəşgahın yerləşdiyi təpənin ortalarından başlayıb, yuxarı hissələrdə dayanıqlı sütunlara çevrilir. Qədim dövrlərdə bu sütunların üzərində otaqlar yerləşirmiş.
Yenidənqurma
Abidə kompleksi yerləşdiyi təpənin 4 bir tərəfində atəşgaha qədər uzanan otaqlara sahib olmuşdur. Amma bu otaqlardan günümüzə qədər yalnız şimal hissəsində yerləşən otaqlar və şərq tərəfdə yerləşən tikililərin bəzi hissələri gəlib, çatmışdır. Dağılmamış hissələr Pəhləvilərin hakimiyyəti dövründə restovrasiya edilmişdir. Şimal tərəfdə yerləşən tikililərin yenidənqurma prosesi zamanı işlədilmiş kərpiclərin üzərində hicri tarix ilə 1352 rəqəmini görmək mümdündür.
Ayaks 5–1 Liverpul (1966)
Oyunu 55722 nəfər tamaşaçı stadiondan canlı izləyirdi. Ayaks klubu üçüncü dəqiqədə Sees de Vulf ilə qol vurdu və hesabda önə keçdi. Onlar 17-ci dəqiqədə Yohan Kroyffun qolu ilə üstünlüklərini bir qədər də artırdılar. Hücumçu Klaas Nuninqanın vurduğu iki qolla Ayaks klubu fasiləyə 4-0 hesablı üstünlüklə yollandı. Liverpul müdafiəçi Kris Loulerin 89-cu dəqiqədə vurduğu qolla hesab arasındakı fərqi bir qədər azaltdı; lakin Ayaks sonuncu dəqiqədə Henk Qrotun qolu ilə Liverpul üzərində 5-1 hesablı qələbə qazanmağı bacardı. Tamaşaçılar bir çoxu qatı duman səbəbi ilə oyunu izləyə bilmədi. Oyunu izləyənlər isə vurulan qollar zamanı qolları görmədikləri üçün qolları bayram edə bilmədilər.
Arxa plan
thumb|Johan Cruyff Hər iki komanda öz milli liqa çempionatlarının qalib gələrək Avropa Kubokunun təsnifat mərhələsinə vəsiqə qazanmışdır. Ayaks Erediviziyanın 1965-66 mövsümünün qalibi olmuş və yekun nəticədə ikinci pilləni tutan Feyenoord klubunu 7 xal qabaqlamışdır. Liverpul isə 1965-66 Futbol Liqası Birinci Diviziyasının qalibi olmuş və yekun nəticədə ikinci pilləni tutan Lids Yunayted klubunu 6 xal qabaqlamışdır.
Ayaksın Liverpul klubu oyundan əvvəl Avrokuboklarda uğurları aza idi. Onlar iki dəfə UEFA Kuboklar Kuboku turnirinə — 1960-61 və 1961-62 mövsümlərində vəsiqə qazanmışdır. Lakin hər dəfə ilk mərhələdə məğlub olaraq turnirlə vidalaşmışlar. Liverpul isə yalnız əvvəlki iki mövsüm ərzində Avrokuboklarda iştirak etmişdir. Lakin onların Ayaks klubundan daha çox uğurları var idi. Onlar Avrokuboklarda ilk dəfə iştirak etdikləri 1964-65 mövsümündə yarımfinala qədər irəliləyə bildilər. Yarımfinalda isə İnter klubuna məğlub oldular. Həmin mövsüm klub UEFa Kuboklar Kuboku turnirinin finalına qədər irəliləyə bildi. Bu dəfə isə finalda alman təmsilçisi Borussiya Dortmund klubuna 2-1 hesabı ilə məğlub oldular.
Krubay bulağı
Krubay bulağı Serbiyanın şərqində, Pemarov rayonundakı karst bulaqlarına daxildir. Suyun temperaturu 9-11 °C-dir. 435 metr uzunluğunda olan bulaq axını əvvəlcə şimala doğru axır və 130 metrdən sonra Krupay çayı ilə birləşmədən 300 metr daha davam etmək üçün istiqamətini qərbə dəyişir. Anbar tikildikdən sonra, hündürlüyü 3 m olan Krupay bulağı 40 m uzunluğunda və 17 m enində yeni göl görünüşünü qazandı. Onun suyu çox cəlbedici şəlalə ilə göldən axır.
Amedeo Avoqadro
1776-cı ildə İtaliyada anadan olmuşdur.
1811-ci ildə sonralar onun adı ilə adlanacaq ideal qaz qanunlarından birini kəşf etmişdir.
Macarıstan–Polşa münasibətləri
Qardaşlıq günü
12 mart 2007-ci ildə macarıstan parlamenti 23 martı olaraq elan etdi. Səsvermədə 324 nəfər lehinə səs verdi. üstəlik heç kəs nə əlehinə səsindən istifadə etmədi, nə də buna etiraz etmədi. Dörd gün sonra Polşa parlamenti akklamasiya ilə 23 martı «Polyak-macar qardaşlığı günü» elan edir.
Azərbaycan–Bosniya və Herseqovina münasibətləri
Mədəni əlaqələr
thumb|Bosniya və Herseqovina Milli Kitabxanası V Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkasında
Dostluq yatağı
Ehtiyatı
Yatağın neft ehtiyatlarının təqribən 60 milyon ton, təbii qaz ehtiyyatı isə 100 milyard kubmetr olduğu güman edilir. Bəzi digər mənbələrə görə neft ehtiyatları 200 milyon tona qədər çata bilər.
Lütfəli Abdullayev
Həyatı
1928-ci ilin sentyabrında Bakıya gələn Lütfəli Abdullayev Dövlət konservatoriyasının valtorna sinfinin məşğələlərində iştirak etməyə başlamışdır. Vokal sənətinə marağı olduğuna görə paralel olaraq Berolskinin kursunda ifaçılıqla məşğul olmuş, səsinin oxu ölçü-quruluşunu cilalayıb müəyyən qəlibə salmışdır. Dərslərinin gedişatını müəyyən yönə salıb sistemləşdirdikdən sonra yaşının azlığına baxmayaraq, müsabiqə ilə opera teatrının xor heyətinə qəbul olunub. Tezliklə o, yardımçı aktyor kimi sözsüz və epizod rollarda, qısa vaxtdan sonra "Arşın mal alan" operettasında Vəli rolunda oynayıb.
Jüvizi-sür-Orj
Jüvizi-sür-Orj  — Fransanın şimal hissəsində, İl-de-Frans regionun Eson departamentində yerləşən kommuna.
Həşəratın inkişafı
Qeyri-tam çevrilmə
Qeyri-tam çevrilmə ilə inkişaf edən həşəratın inkişafı 3 mərhələdə başa çatır - yumurta sürfə və yetkin fərd forma (imaqo). Qeyri-tam çevrilmə inkişaf edən həşəratın sürfəsi xarici görnüşcəyetkin formaya oxşardır. Bu sürfə inkişaf ederək morfoloji və bioloji əlamətlərindəki çatışmayan orqanları tədricən bərpa edir və yetkin formaya çevirir.
Qurdvari sürfələr
Qurdvari sürfələr qurdvarı formada olur və az hərəkətlidirlər. Bu qrup sürfələrə bir çox ikiqanadlıların sürfılıri aiddir.
Pup mərhələsi
Pup mərhələsi ancaq tam metamorfozla inkişaf edən həşarata məxsusdur. Sürfə axrıncı yaşda böyüməni, qidalanmanı dayandırır, az hərəkətli olur və axrıncı dəfə qabıq dəyişdikdən sonra pupa çevrilir. Pup mərhələsi sakit mərhələ olsa da, bu xaricən belədir. Həqiqətdə pup mərhələsində daxili mürəkkəb fizioloji proses gedir və yetkin formanın əlamətləri bərpa olunur. Pup xarici görünüşcə yetkin formaya oxşamasa da, onda yetkin formanın əlmətləri aydın görünür. Bəzən sürfələr puplaşmadan əvvəl ipək və s. maddələrdən özləri üçün barama düzəldir və onunla da özlərini xarici mühitin təsirlərdən mühafizə edirlər.Məsələn bulaqçıların sürfələri puplaşmaq üçün xüxusi qın düzəldir və orda puplaşır. Baramanı bir çox kəpənəklərin tırtılları, mişarçıların, minicilərin sürfələri və s düzəldir. Bəzi böcək sürfələri və kəpənək tırtılları barama düzəldərək, torpaqda, ağac gövdəsində oyuq düzəldir və orda puplaşırlar. Həşəratlaın pupları quruluşlarına görə bir-birindən fərqlənir və əsas 3 tip pup müşəhidə edilir - açıq və ya azad pup, ötürlü pup və gizli pup.
Aqoy
Coğrafiyası
Hidroqrafik şəbəkə Aqoy çayı ilə təmsil olunur. Çimərlik zolağının uzunluğu 1 km, eni isə 20–30 metrdir. Sahildə dənizin dibi düz, çıxıntısız və daşsızdır. Çimərlik mövsümü mayın sonundan oktyabrın əvvəlinə qədər davam edir.
Əhalisi
2010-cu ilin siyahıyaalmaya görə qəsəbə əhalisinin milli tərkibi aşağıdakı kimi olmuşdur
Avoqadro qanunu
Bir molda olan molekulların sayı Avoqadro ədədi adlanır: təxminən 6.02 ×1023-ə bərabərdir.
Xəzər Babazadə
Yerli turnirlərdə
2016-cı ilin mart ayında ilk dəfə şahmat üzrə Azərbaycan çempionatında iştirak etdi.
2018-ci ilin yanvar ayında şahmat üzrə Azərbaycan çempionatında 4,5/9 xalla turnirdə 8-ci pilləni tutdu.
Beynəlxalq turnirlərdə
2017-ci ilin avqusta ayında Bakıda keçirilən qrosmeyster Vüqar Həşimovun xatirəsinə həsr olunan beynəlxalq yarışda 8,5/9 xalla turnirdə birinci yerə layiq görülüb.
Biosenoz
Biosenoz anlayışı
thumb|right|200px|[[Karl Avqust Möbius]] "Biosenoz" sözü iki yunan sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Yunanca "Bio" - «həyat» və "Koinos" - «ümumi» deməkdir. Bəzən "Koinos" sözünün mənası "nəyisə ümumi şəkildə etmək" sözü kimi tərcümə olunur. Ümumiyyətlə, "Biosenoz" sözünün mənası isə "Ümumi həyat" deməkdir.
Biosenoz Qida əlaqələri ilə yanaşı, biosenozda bir canlı digəri üçün substrat rolunu oynaya, onun üçün müəyyən bir mikroiqlim yarada, onun çoxalmasını (məsələn: həşəratların çiçəkli bitkiləri tozlandırması) və yayılmasını təmin edə bilir.
Biotik qruplaşmalar
Biosenoz – quru və su hövzəsinin müəyyən, nisbətən eyni sahəsini tutan, bir-biri ilə abiotik amillərlə müəyyən əlaqəsi ilə səciyyələnən bitki, heyvan, mikroorqanizmlərin məcmusudur. Bioloji dövranda iştirakına görə biosenozda əsas üç orqanizmlər aiddir:
Beləliklə, biosenoz və biotop bir-birinə təsir göstərən iki ayrılmaz element olub, ekosistem adlanan bu və ya digər dərəcədə dayanıqlı sistem əmələ gətirir. Bunu aşağıdakı formuldakı kimi göstərmək olar:
Biosenozun növ strukturu
thumb|right|200px|Balıqlar biosenozu thumb|left|200px|Sualtı həyat biosenozu Biosenozun strukturu çox planlıdır və onun müxtəlif aspektlərdə öyrənilir. Biosenozun strukturu çox planlıdır və onun müxtəlif aspektlərdə öyrənilir.
Biosenozun növ strukturu  bir  çox  faktorlardan  asılıdır  və  növün  müxtəlifliyi  ilə  xarakterizə  olunur. Əsas limitləşdirici  faktorlar  temperatur, rütubətlik  və  qida  maddələrin  çatışmazlığı  hesab  olunur. Kasıb və  zəngin  növlü  biosenozlar  ayırırlar. Qütb Arktik  səhralarda  və  şimal  Tundrada  istiliyin  son  dərəcədə  defisitliyi  şəraitində,  susuz  isti  səhralarda,  çirkab  suları  ilə  çirklənmiş  su  hövzələrində  bir  ya  bir  neçə  mühit  faktorunun  həyat  səviyyəsi  üçün  orta  optimal  səviyyədən  kənara çıxması  ilə  əlaqədar  qruplaşmalar  olduqca  kəsadlaşır,  çünki  belə  əlverişli  şəraitə  uyğunlaşa  bilmirlər.
Tropik əlaqələr  əsasında  xüsusi  struktur  birliyi – konsorsiumlar  mövcuddur. Növün mərkəzi  üzvünün  xaricində  və  daxilində  yerləşir. Əksər hallarda bir  konsorsiumun  üzvi  və  müxtəlif  tropik  əlaqələrlə  bağlıdır. Onlar faktiki  olaraq  digərinə  mühit  əmələ  gəlmə  təsirinə  malik  olan  növün  nümayəndəsi  ətrafında  formalaşır. Beləliklə, biosenoz  növlər  arasındakı  sıx  topik  və  tropik əlaqələr  əsasında  yaranan  konsorsiumlar  sisteminlərindən  ibarətdir.
Biosenozun ərazi strukturu
Mozaiklik və yarusluq dinamikası – bir mikroqrup digəri ilə əvəz olunur, onların ölçüləri qısalıb yaxud böyüyə bilər.
Mozaiklik müxtəlif səbəblərdən biotopun xüsusiyyətlərindən, mikrorelyefin, torpağın müxtəlifliyindən, mikroiqlimin təsirindən, bitkilərin mühit əmələ gətirməsindən yaranır. O heyvanların fəaliyyəti güclü küləklər nəticəsində ağacların yıxılması, yanğınlar və s. nəticəsində yaranır.
Əmrah Həmidov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əmrah Həmidov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əmrah Həmidov ​ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan–Burundi münasibətləri
Azərbaycan–Burundi münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Burundi Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Sosiologiya
Sosial araşdırmalar sahəsi
Özəyində cəmiyyəti tədqiq etmək kimi bir vəzifə olan sosiologiya elminin nümayəndələri daim müxtəlif araşdırmalar apararaq cəmiyyətin vəziyyətini öyrənir və problemlər olduqda onlara həlli yolu təklif etmişlər və edirlər. Sosial araşdırmalar sahəsi olduqca genişdir, çünki bütün sosioloqlar bu məsələyə vahid prizmadan baxmır. Məhz buna görə də bu sahədə iki ontoloji cərəyan var ; obyektivism və konstruktionism. Ontologiyanın mənası isə dünyanı və mövcud olan varlıqlara baxış prizması deməkdir. Obyektivizm ontologiyasına görə, sosial dünyanı öyrənmək üçün dəqiq elmlərdə istifadə olunan üsullardan istifadə edilməlidir. Bu üsullara laboratoriya və eksperiment üsulları və sırf kəmiyyətə söykənən məlumat mənbələri (statistik göstəricilər) aiddir. Onlar iddia edirlər ki, sosial dünya faktlarla doludur və yeni bir kəşf etməyə gərək yoxdur. Sosioloqların işi bu faktları öyrənmək və üzə çıxarmaqdır. Sosial dünya stabildir və onu təbiət qanunlarına istinad edərək öyrənmək olar. Bu cərəyanın nümayəndələrinin qəbul etdikləri epistemologiya (məlumatın tərkibi, dəyəri, necəliyi və məqbulluğu) isə positivizmdir.
Gündüz Cəlilov
Həyatı
İnstitutu bitirdikdən sonra "Azərenerjisalma" müəssisəsində mühəndis kimi çalışmağa başlamışdır.
Partiya fəaliyyəti
Gündüz Cəlilov 4 iyul 1992-ci il tarixində qurulmuş Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasına üzv olmuşdur. O, 1993-cü ilin avqustunadək partiyanın katibi və Mərkəzi Seçki Qərargahının sədr müavini vəzifəsini daşımışdır.
İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Quru Qoşunları
İran İnqilab keşikçiləri Ordusunun Quru Qoşunları (farscaنیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) qısaltması NEZSA (farsca :نزسا) – İranı qurudan gözlənilən hər bir hücumdan qorumalı olan ehtiyat qüvvədir. Rəhbəri Briqadir Məhəmməd Pakpurdur. Bu qoşun növü 1979-cu ildə yaradılıb. 70.000 şəxsi heyətə sahibdir. İran İnqilab keşikçiləri Ordusunun nəzarəti altında olan ən böyük qüvvə hesab olunur. Nizami İran Silahlı Qüvvələrinin Quru Qoşunlarından ayrıdır.
Aleksandr Abaşeli
Aleksandr Vissarionoviç Abaşeli — gürcü şairi və fantastika yazıçısı. İlk gürcü elmi fantastika romanının (1932) müəllifi.
Həyatı
Abaşeli gürcü ədəbiyyatında ilk elmi-fantastik əsərin - "Güzgüdəki qadın" romanının (, 1932) müəllifi olmuşdu. du və Müəllif bu əsərin nümunəsi ilə gələcəyin nailiyyətlərini mümkün qədər təsvir etməyə çalışdı.
Mariya Daşkina Medduks
Həyatı
Mariya Daşkina Medduks Ukraynanın paytaxtı olan Kiyev şəhərində anadan olmuşdur. O, uşaq yaşlarında klassik balet üzrə təhsil almış, Vaqanova üsulu ilə məşq etmişdir. Medduks gənc yaşlarında ABŞ-a köçmüş, Florida ştatının Mayami şəhərində yerləşən "Tomas Armor Gəncliər Baleti"ndə Rut Vayzenin rəhbərliyi altında təhsil almışdır. O, Yeni Dünya İncəsənət Məktəbini bitirmişdir.
Vaşinqton Delaveri keçir
Tarixi
200px|thumb|right|Vaşinqton Delaveri keçir (1849-1850) Emanuel Loytzun orijinal rəsmi Alman əsilli Emanuel Qottlib Loytz (1816-1868) Amerikada böyümüş, sonradan yetkinlik yaşında Almaniyaya qayıtmışdır. Avropada 1848-ci ildə baş vermiş inqilablar dövründə bu rəsmi yaratmaq ideyası formalaşmışdır. Avropa liberal reformatorlarını Amerika inqilabı nümunəsi vasitəsilə həvəsləndirmək ümidilə o, Amerikalı turist, incənət tələbələrindən model və köməkçi kimi istifadə etmişdir. Onun köməkçiləri arasında rəssamlar Uortinqton Uitric və Andreas Aşenbax kimi rəssamlar olmuşdur. Loytz ilk rəsmi 1850-ci ildə tamamlamışdır. Rəsm yekunlaşdıqdan sonra ilk versiya onun emalatxanasında baş vermiş yanğın səbəbindən zərər görmüşdür. Sonradan rəsm bərpa olunaraq Bremen rəsm qalereyası (Kunsthalle) tərəfindən qəbul edilmişdir. İkinci dünya müharibəsi zamanı 1942-ci ilin 5 sentyabrında rəsm əsəri Müttəfiq qoşunlarının bombalanma reydi nəticəsində məhv olmuşdur.
Avlabar mətbəəsi
Avlabar mətbəəsi — Rusiya SDFP Qafqaz İttifaq Komitəsinin gizli mətbəəsi.
Məlikumudlu Kəndi
Haqqında
Sənədlərə görə müasir Zərdab ərazisində Bayat tayfasının Bayat-Məlik Umud obası ilə yanaşı, Bayat-Nadir Hüseynbəy obasının ailələri də məskunlaşmışdılar. Bəzi mənbələrdə Boyat-Nəzir Hüseynbəy kimi də yazılan obanın ailələri, Çallı kəndinin yaxınlığındakı ərazilərdə, Nəzirli nəslinə məxsus torpaqlarda yurd salmışdılar. 1870-ci ildə oba qəza mərkəzindən 40 verst məsafədə yerləşib, obanın 11 təsərrüfatında 31 nəfər kişi, 19 nəfər qadın olmaqla, cəmi 50 nəfər əhali yaşayıb.
Kənd sakinləri Səfərov İsmayıl Sarı oğlu, Məmmədov Vasif Əlihəsən oğlu, Zərbəliyev Zabit Kamil oğlu, Şıxəliyev Pərviz Nəsir oğlu Qarabağ müharibəsində şəhid olublar.
Bəxtiyar Əsədli
Ağ ciyərin hava tutumu
Ağ ciyərin hava tutumu-dərin nəfəs aldıqdan sonra buraxılan havanın miqdarı. Normal tənəffüs zamanı alınan və buraxılan, maksimum nəfəsvermə zamanı əlavə buraxılan və maksimum nəfəsalma zamanı əlavə alınan havadan  ibarətdir. Kişilərdə, adətən, 3,5–4,5 l, qadınlarda bundan təqribən 25% az, fiziki iş və idmanla məşğul olan adamlarda 6 l və daha çox olur. Sağlam insanda Ağ ciyərin hava tutumu fəaliyyət  göstərən  ağ  ciyər  toxumasının azalması - pnevmofibroz, pnevmoskleroz, atelektaz, pnevmoniyalar, abses, kista, şiş, ağ ciyər toxumasının zədələnməsi, kiçik qan dövranında durğunluq, ağ ciyərin tam açılmaması - kifoz, skolioz, döş qəfəsinin deformasiyası, plevra bitişmələri, ekssudativ plevrit, hidrotoraks, diafraqma və qarnın ön divarının hərəkətinin məhdudlaşması, ümumi əzələ zəifliyi nəticəsində baş verə bilər.
Ağamirzə Canmirzəyev
= Ağaməmməd Canyar oğlu Canmirzəyev = thumb
İnternetdə istifadə olunan dillər
Vebsaytlarda istifadə olunan dillər
10 milyon vebsaytın 2020-ci il 25 mart tarixində dillərdən istifadə faizləri aşağıdakı kimidir: Bütün digər dillər vebsaytlarda 0.1 %-dən az istifadə olunur.
Orxan Rəhimli (əsgər, 1994)
Hərbi xidməti
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Orxan Rəhimli ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Hinabad-i Süfla (Kəleybər)
Hinabad-i Süfla və ya Aşağı Hinabad - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Kütləvi qırğın silahı
Kimyəvi silah
Kimyəvi silah — zəhərləyici təsirə malik maddələrin toksik xassələrinə əsaslanan kütləvi qırğın silahıdır. Tətbiq vasitələri isə – raketlər, mərmilər, minalar, aviasiya bombalarıdır. Axırıncı dəfə kütəvi olaraq kimyəvi silahdan Birinci dünya müharibəsində istifadə olunub.
Misir mətbəxi
Misir mətbəxi — ənənəvi Misir mətbəxi, ölkədə və bütün dünyada çox məşhurdur. Daha çox milli yeməkləri ilə tanınır. Misirin müxtəlif regionlarında müxtəlif növ yemək hazırlanır. Qeyd etmək olar ki, Misir mətbəxi regionlara görə fərqlənir, dadların cürbəcürlüyü ilə boldur və dünyanın ən populyar mətbəxlərindən biri kimi sayılır. Misir mətbəxi dünyanın qədim, zəngin və dadlı mətbəxlərindən biridir.
Ağcaköhül (Nir)
Ağcaköhül — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 57 nəfər yaşayır (7 ailə).
Namiq Nəsrullayev
Həyatı
2 fevral 1945-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuş, 1962-ci ildə orta məktəbi, 1967-ci ildə fərqlənmə diplomu ilə M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun energetika fakültəsini, 1970-ci ildə M. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin tətbiqi riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir.
İsrail Yəhudi Agentliyi
İsrail üçün Yəhudi Agentliyi — Dünyanın ən böyük yəhudi qeyri-kommersiya təşkilatıdır. 1929-cu ildə Dünya Sionist Təşkilatının operativ şöbəsi olaraq quruldu. Məqsədi, "hər Yəhudi insanın dünyanın harasında yaşamağından asılı olmayaraq bir-birlərinə və İsrailə qırılmaz bir bağ hiss etmələrini təmin etməkdir, belə ki davam edən Yəhudi hekayəmizdəki kritik rollarını oynamağa davam edəbilsinlər."
Namiq Nəsrullayev
Elmi fəaliyyəti
15 müəlliflik şəhadətnaməsi almış, 32 elmi əsəri nəşr edilmişdir.
Ağçay-i Ülya (Nir)
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Kürayim kəndistanında, Ərdəbil şəhərindən 33 km cənub-qərbdə, Ərdəbil-Xalxal avtomobil yolunun 25 kilometrliyindədir.
NGC 3321
NGC 3321, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Sekstant bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İbage
Tarixi
1854-cü ilin aprelindən dekabr ayına qədər İbaqe Yeni Qranada Respublikasının müvəqqəti paytaxtı olmuşdur.
Mübariz Mədətov
Mübariz Mədətov ( 8 noyabr 1952, Bakı – 23 noyabr 2018, Bakı) — Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin kollektivinin üzvü, uzaq səfərlər kapitanı, Azərbaycanın əməkdar mühəndisi.
Soyuq müharibə
Soyuq müharibə — Sosialist düşərgəsi ölkələri və Qərb bloku ölkələri arasında 1945–1990-cı illərdə qlobal səviyyədə geo-siyasi, iqtisadi və ideoloji mübarizə vəziyyəti. Bəzən İkinci dünya müharibəsinin davamı adlandırırlar. Dünyada iki bir-birinə əks olan ictimai quruluş — sosializm və kapitalizm qaldı. İkinci dünya müharibəsindən sonra kapitalist ölkələr yeni yaranmış quruluşu hər vəchlə yox etmək istəyirdilər. SSRİ isə əksinə olaraq sosializmi dünyaya yaymaq niyyətində idi. Məhz tərəflərin bu istəklərin onlar arasında Soyuq müharibənin başlanmasına səbəb oldu. right|thumb|350px|Soyuq müharibə-1956 Kapitalist Qərbə, iki partiyalı prezident sisteminə sahib olan federal bir respublika olan [[Amerika Birləşmiş Ştatları, habelə Qərb Blokunun digər Birinci Dünya xalqları, ümumiyyətlə azad mətbuat və müstəqil təşkilatlara sahib olan, ancaq iqtisadi və siyasi cəhətdən banan respublikaları və digər əksəriyyəti Qərb Blokunun keçmiş koloniyaları olan digər avtoritar rejimlər şəbəkəsi ilə birləşdi. İndoneziya və Konqo kimi bəzi böyük Soyuq Müharibə cəbhələri 1947-ci ildə yenə də Qərb müstəmləkəsi idi. Sovet İttifaqı, digər tərəfdən, kiçik bir rəhbərlik etdiyi totalitar bir rejimi tətbiq edən özünü elan etmiş marksist-lenist dövlət idi. komitə, Siyasi Büro. Partiya Varşava Paktı və digər peyklər daxil olmaqla, İkinci Dünya boyunca dövlət, mətbuat, hərbi, iqtisadiyyat və yerli təşkilatlara tam nəzarət etdi. Kreml dünyadakı kommunist partiyaları maliyyələşdirdi, lakin 1960-cı illərin Çin-Sovet dostluğunun dağılmasından sonra Mao Çin Xalq Respublikası tərəfindən nəzarət altına alındı. Təxminən bütün müstəmləkəçi dövlətlər 1945–1960-cı illərdə müstəqillik əldə etdikləri üçün Soyuq müharibədə Üçüncü dünya döyüş sahələri oldular.
II Dünya Müharibəsinin başlanğıcı
Molotov-Ribbentrop paktı və Alman-Sovet sərhəd müqaviləsi imzalandıqdan sonra Sovet İttifaqı Baltikyanı ölkələri — Estoniya, Latviya və Litvanı sovet qoşunlarının öz ölkələrində yerləşdirməsinə icazə verdi. Finlandiya ərazi tələblərini rədd edərək 1939-cu ilin noyabrında Sovet işğalını istədi. Yaranan Qış müharibəsi 1940-cı ilin martında Fin güzəştləri ilə başa çatdı. Sovet İttifaqının Finlandiyaya hücumunu Almanların tərəfində müharibəyə girməyinə nisbət olaraq qiymətləndirən İngiltərə və Fransa SSRİ-nin Millətlər Liqasından qovulmasını dəstəkləyərək Sovet işğalına cavab verdi.
Şərq blokunun yaranması
Blokda yaranan sovet rejimi təkcə sovet komandanlığının iqtisadiyyatını inkişaf etdirmədi, həm də İosif Stalinin və sovet gizli polisinin həm real, həm də potensial müxalifəti yatırtmaq üçün tətbiq etdiyi qəddar metodları tətbiq etdi. Asiyada, Qırmızı Ordu, müharibənin son ayında Mançuriyanı üstələdi və 38-ci paralelin şimalında yerləşən Koreyanın geniş ərazisini işğal etməyə başladı. Şərq bloku üzərində Stalinin nəzarətini gücləndirmək məqsədi ilə Lavrentiy Beriyanın başçılıq etdiyi Daxili İşlər Xalq Komissarlığı (NKVD), Blokda anti-kommunist müqavimətini ləğv etməli olan sovet tipli gizli polis sistemlərinin qurulmasına nəzarət etdi. Blokda kiçik bir müstəqillik qarışıqlıqları ortaya çıxdıqda, Stalinin strategiyası müharibədən qabaqkı rəqiblərlə işləmək strategiyasına uyğun gəldi: onlar hakimiyyətdən uzaqlaşdırıldı, mühakimə olundu, həbs edildi və bir sıra hallarda edam edildi.
Zərər və Trumen doktrinası
Trumen doktrinası diplomatiya və beynəlxalq münasibətlər tarixində yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu. Bu mərhələ tezliklə — "soyuq müharibə" adlandırıldı.
Dəmir Pərdə, İran, Türkiyə və Yunanıstan
Çörçillin "dəmir pərdə" barəsində coğrafi təsviri, Almaniya və Avstriyanın Sovet işğalı zonalarında Berlin və Vyana şəhərləri yerləşdiyinə görə ikimənalı idi, sonra ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa və Sovet işğalı zonalarına bölündü, lakin Sovet təsiri altında olan ərazilərdə yerləşdiyindən blokadaya düşmüşdü, lakin Çörçill Oder-Neyse xəttinin şərq hissəsində yerləşən Şetsin şəhərini "dəmir pərdə"nin Baltikdəki dayanacağı kimi qələmə vermişdi.
NATO və Azad Avropa radiolarının yaranması
1957-ci ilin payızında şimalda NATO tərəfindən eyni vaxtda üç böyük təlim həyata keçirildi. Norveçdən Türkiyəyə qədər olan ərazidə 250.000 hərbçi, 300 gəmi və 1500 təyyarənin qatıldığı həmin təlimlər ittifaqın indiyə qədərki ən böyük təlimləri hesab edilir.
Çin vətəndaş müharibəsi, SEATO və NSC-68
Çin Respublikası qüvvələri ilə Çin kommunistləri arasında 1927–1950-ci illərdə (fasilələrlə) baş vermiş silahlı qarşıdurmalar seriyası. Müharibə 1927-ci ildə Şimal yürüşündən sonra, Çan Kayşinin rəhbərlik etdiyi Qomindanın sağ qanadının qərarı ilə Qomindan ilə ÇKP arasındakı ittifaqın pozulan zaman başladı.
Koreya müharibəsi
Bu müharibə Koreya xalqına böyük bəlalar gətirdi. Çox böyük əksəriyyəti Şimaldan olmaqla milyonlarla dinc əhali və əsgər məhv edildi və yaralandı. 1 mln-a yaxın çinli əsgər öldürüldü və şikəst edildi. BMT qoşunlarının itkisi 54 min nəfər olmuş, ölkənin iqtisadiyyatına güclü zərər dəymişdir.
Üçüncü dünyada rəqabət
Bəzi ölkələrdə və bölgələrdə, xüsusən Qvatemala, İndoneziya və Indochinadakı millətçi hərəkatlar çox vaxt kommunist qrupları ilə müttəfiq olur və ya başqa şəkildə Qərb maraqlarına qarşı dost deyildilər. Bu çərçivədə ABŞ və Sovet İttifaqı getdikcə daha çox nüfuz qazanmaq üçün rəqabət aparırdı. Üçüncü Dünyadakı proksi, dekolonizasiya olaraq 1950-ci və 1960-cı illərin əvvəllərində geniş vüsət aldı. Hər iki tərəf nüfuz qazanmaq üçün silah-sursat satırdılar. Kreml imperial güclər tərəfindən davam edən ərazi itkilərini onların ideologiyasının son qələbəsini qorumaq kimi görürdü. thumb|right|[[SSRİ-də Afrika qitəsinin müstəmləkədən azad olmaq şərəfinə buraxılmış poçt markası]] ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsindən (CIA) neytral və ya düşmən olan Üçüncü Dünya hökumətlərini məhv etmək və müttəfiqlərini dəstəkləmək üçün istifadə etdi. 1953-cü ildə Prezident Eisenhower, İranın baş naziri Məhəmməd Mosaddegi devirmək üçün gizli çevriliş əməliyyatı olan Ayaks əməliyyatını həyata keçirdi. Xalq tərəfindən seçilən Mosaddeg, 1951-ci ildə İngilislərə məxsus Anglo-İran Neft Şirkətini milliləşdirdikdən bəri İngiltərənin Yaxın Şərq nemesi idi. Qərbyönümlü şah Məhəmməd Rza Pəhləvi avtokratik monarx kimi nəzarəti ələ aldı. Şahın siyasətinə İranın kommunist Tudeh Partiyasının qadağan edilməsi və şahın daxili təhlükəsizlik və kəşfiyyat agentliyi olan SAVAK tərəfindən siyasi müxalifətə ümumi təzyiq göstərilməsi də daxildir.
Kuba inqilabı və Donuzların istilası
200px|thumb|left|Che Guevara (solda) və Fidel Castro (sağda) 1961-ci ildə 1961-ci ilin 17 aprel — 19 aprel tarixlərində Kubanın Donuzlar körfəzi ərazisində baş vermiş hərbi əməliyyat. Əməliyyat Kuba inqilabı vasitəsi ilə hakimiyyətə gələn Fidel Kastro və tərəfdarlarının hakimiyyətdən salınması üçün həyata keçirilmişdir. 2 gün davam edən döyüşlərdən sonra ABŞ tərəfindən dəstəklənən Sürgün Kuba Hökuməti birlikləri məğlub olmuş və nəticədə əməliyyat ordunun qələbəsi ilə başa çatmışdır. Donuzlar Körfəzi əməliyyatı Soyuq müharibə dövrünün əhəmiyyəti hadisələrindən biri hesab olunur.
1961-ci il Berlin böhranı
1949–61-ci illərdə Qərbi Berlindən keçməklə təqribən 1,6 mln. nəfər ADR-i qeyri-leqal şəkildə tərk etmişdir. İstehkamların qurulmasına və sərhədin ciddi qorunmasına baxmayaraq, ADR vətəndaşlarının Qərbi Berlinə qaçması davam edirdi. 1961–88-ci illərdə təqribən 39 min nəfər sərhəd istehkamlarını keçə bilmişdi. Sərhədi keçməyə cəhd edənlərin 192 nəfəri həlak olmuş, təqribən 200 nəfər yaralanmış, 3 mindən çox həbs olunmuşdur.
Uzunluğu 1,3 km olan Berlin divarının hissəsi abidə kimi saxlanıldı. Almaniyanın birləşməsindən sonra (oktyabr, 1990) AFR hakimiyyət orqanları ADR ilə AFR və Qərbi Berlin arasındakı sərhəddə insanların ölümü ilə nəticələnən silah tətbiqində günahlandırılan şəxsləri, o cümlədən ADR-in keçmiş yüksəkvəzifəli rəhbərlərini məsuliyyətə cəlb etdi.
Vyetnam müharibəsi
1973-cü ildə prezident Riçard Niksonun ABŞ qüvvələrinin geri çəkilməsi haqqında əmrindən həm əvvəl, həm də sonra ABŞ-də müharibə əleyhdarı qüvvələrin artması amerikalılar arasında daha ciddi fikir ayrılıqlarının yaranmasına səbəb olmuşdur. 1975-ci ildə kommunist qüvvələrin Sayqonu ələ keçirməsi ilə Vyetnam müharibəsi bitmiş və növbəti il ölkə Vyetnam Sosialist Respublikası adı altında birləşdirilmişdir.
Çexoslovakiyanın işğalı
Polşadan sovet-polyak qoşun kontingenti Yablones, Ostrava, Olomouç və Jilina, ADR-dən sovet-alman qoşun kontingenti Praqa, Xomutov, Plzen, Karlovı Varı və nəhayət Macarıstandan sovet-macar-bolqar qoşun kontingenti Bratislava, Trençin, Banska Bistritsa istiqamətlərində yeridilmişdi. Qoşunların əsas hissəsi Sovet İttifaqı tərəfindən ayrılmışdı. Çexoslovak ordusu heç bir müqavimət göstərmədi.
Nikson, Brejnev və denete
Helsinki aktı 1975-ci il avqustun 1-də Finlandiyanın paytaxtı Helsinkidə Avropanın 33 dövlətinin, ABŞ və Kanadanın dövlət və hökumət başçılarının müşavirəsi oldu. Onlar Avropada təhlükəsizlik və əməkdaşlıq haqqında Zirvə aktını imzaladılar. 1960-cı illərin sonu 70-ci illərin əvvəllərində sosialist və kapitalist ölkələri arasında münasibətlərin yaxşılaşması, NATO ilə Varşava Müqaviləsi Təşkilatı arasında hərbi-strateji tarazlığın yaranması beynəlxalq aləmdə "soyuq müharibə"dən gərginliyin zəiflədilməsinə doğru dönüş yaratmış oldu.
1970-ci ildə SSRİ-AFR, AFR-Polşa arasında müqavilələrin imzanlanması, 1971-ci ildə SSRİ, ABŞ, İngiltərə və Fransa arasında Qərbi Berlinə dair dördtərəfli sazişin bağlanması, 1972-ci ildə AFR və ADR arasında münasibətlərin normallaşması haqqında müqavilənin bağlanması gərginliyin zəiflədilməsinə güclü təkan verdi. Bu da Ümümavropa müşavirəsinin hazırlanması və çağırılmasına şərait yaratdı.
Qorbaçovun islahatları
Qorbaçov eyni zamanda mətbuat azadlığını və dövlət qurumlarının şəffaflığını artıran şəffaflığı və ya açıqlığı tətbiq etdi. Klasnost, Kommunist Partiyasının başında olan korrupsiyanı azaltmaq və Mərkəzi Komitədəki vəzifə sui-istifadəsini mülayimləşdirmək məqsədi daşıyırdı. Klasnost həm də Sovet vətəndaşları ilə qərb dünyası arasında, xüsusən də ABŞ ilə əlaqələrin artmasına səbəb oldu və iki xalq arasında sürətlənən dentente'yə töhfə verdi.
Azər Qasımov (şəhid)
Hərbi xidmətləri
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azər Qasımov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
1943-cü ildə Kiyev uğrunda döyüş Milli Muzey-Qoruğu
Tarixi
Muzey işçiləri Kiyev Polisiyasının, XVII–XVIII əsrlərdə Zaporojya ordusunun əsas monastırı Mejıqorski Spaso-Preobrajenski monastırının tarixi materiallarını öyrənərək müharibə dövrü materialları üzərində tədqiqatlar aparır.
Sabir Yusubov
Həyatı
Sabir Yusubov 6 oktyabr 1990-cı ildə Göygöl rayonu Topalhəsənli kəndində anadan olmuşdur. 1998-ci ildə Göygöl rayon Topalhəsənli kənd tam orta məktəbin 1-ci sinfinə getmişdir. 2009-cu ildə həmin məktəbin 11-ci sinfini bitirmişdir. Ailəlidir, 2 övladı var.
Hərbi xidməti
2009-cu ilin oktyabr ayından 2011-ci ilin oktyabr ayınadək "N" saylı hərbi hissədə həqiqi hərbi xidmət keçmişdir. 27 sentyabr 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsi başlayan zaman hərbi döyüşlərdə iştirak etmişdir. Sabir Yusubov 13 oktyabr 2020-ci il tarixdə Füzuli rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə həlak olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə ölümündən sonra "Vətən uğrunda", "Döyüşdə fərqlənməyə görə" və "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.
Xios qoyunu
Xüsusiyyətlər
Hər il bir fərd başına orta hesabla 1,5-2,3 quzu olmaqla dişi fərd iki bala verə bilər. Doğum zamanı quzuların orta çəkisi təxminən 8.0-8.5 lb olur. 45 gündə quzu orta hesabla 32.5-35.5 lb çəkiyə çata bilir. Xios cinsli qoyun bir sağımda 265-600 lb süd verə bilər. Orta sağım müddəti 210 gündür. Cinsin südü əsasən bir çox növdə pendir istehsalı üçün istifadə olunur. Ən çox qeydə alınan süd istehsalı 220 günlük sağım dövründə 777 litr təşkil etmişdir.
Mixail Qorbaçov
Uşaqlığı və gəncliyi
1955–1962-ci illərdə Stavropol vilayətinin ÜLKGİ-sında propaqanda və təşviqat idarəsində müavin, Stavropol şəhər Komsomol idarəsinin birinci katibi, daha sonra Stavropol vilayəti ÜLKGİ-nin birinci katibi kimi işləmişdir.
Ölümü
Qorbaçovun dəfn mərasimi 2022-ci il sentyabrın 3-də saat 10:00-dan 12:00-a qədər keçirilib. Mərasimdə fəxri qarovul şəklində dövlət dəfn elementi var idi, lakin rəsmi dövlət dəfn mərasimi keçirilmədi. Xidmətə rus pravoslav keşişi tərəfindən idarə olunan ayinlər daxil idi. Mərasimdən sonra Qorbaçov Novodeviçye qəbiristanlığı'nda dəfn edilib.
Vardane
Küçələri
Vardanenin əsas küçəsi A-147 federal avtomobil yolunun bir hissəsi olan Lvivskaya küçəsidir.
Vilm Hosenfild
Mükafatlandırılması
2007-ci ilin oktyabrında Hosenfild ölümündən sonra Polşa prezidenti Lex Kaçinski tərəfindən Polşa xidmət nişanı (Polyakca: Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski) ilə mükafatlandırılmışdı.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti mühacirlərinin fəaliyyətləri
Siyasi partiyaların gizli fəaliyyətə keçməsi
Lakin 1920-ci ilin yazından İttihad gizli fəaliyyətə keçərək özünü güclü antisovet bir partiya kimi göstərə bildi. "Vətən ya ölüm", "Mərkəzi İttihad", "Quranın əmin-amanlığı" adlı üç müstəqil qrupa bölünən partiya Azərbaycanın qəzalarındakı təşkilatlarını gizli mübarizə şəraitinə keçirmiş, eyni zamanda Dağıstan və İranla əlaqələr yarada bilmişdi. XΙ ordunun Xüsusi Şöbəsinin qaldırdığı cinayət işinin materiallarına görə İttihad 1920-ci ilin axırlarında Azərbaycanda silahlı üsyan yolu ilə hakimiyyəti ələ almağa çalışırdı. Onlar Dağıstanda İmam Qotsinski və Əlixanovun başçılıq etdiyi qiyamçıların, eləcə də Lənkəran və Zəngəzur üsyançılarının köməyi ilə qarşıya qoyulan məqsədə çatmağın mümkün olacağı qənaətində idilər. 1921-ci ilin əvvəllərindən başlayaraq məram və xarakterinə görə İttihada yaxın olan dini təmayüllü bir neçə partiyanın da fəaliyyəti gücləndi. Bunlardan "İslam" partiyasının fəaliyyəti daha çox nəzərə çarpırdı ki, adından da göründüyü kimi o islamçılıq təbligatı aparır, "Azərbaycan müsəlmanları üzərində Türkiyənin təsirini yaymağa çalışırdı. "İslam"in əsas rəhbərləri də türkiyəli zabitlər idi". Məramları, sosial bazaları oxşar olduğundan İttihadla İslam birləşərək yeni İttihadi İslam (İslam Birliyi) partiyası yaratdılar. Əsasən kasıb və ortabab kəndliləri öz sıralarına cəlb edən İttihadi İslam çox sürətlə böyüyürdü. 135 nəfərdən ibarət rəhbərlik heyətinə malik olan yeni birliyin "təkcə Şəmkir rayonunda 3000 nəfər üzvü var idi". 1921-ci il 5 may tarixli Bakı konfransında İttihadi İslam o qədər də geniş nüfuza malik olmayan "İslam Əl-Quran"la birləşib yeni ad-"Milləti İslam" adını qəbul etdi.