cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İran Kürdüstanı
İkinci Dünya müharibəsi
Antihitler koalisiyası 1941-ci ilin sentyabr ayında İran a soxulanda İran Silahlı Qüvvələri çox keçməmiş dağıdılmışdır və onların silah-sursatı kürdlər tərəfindən ələ keçirilmişdir. Kürd tayfa rəislərinin oğulları bu şəraitdən istifadə etmiş və Tehran şəhəri ndəki sürgünlərindən qaçmışdır. Kürd tayfa rəisi olan Həmə Rəşid Sərdəşt, Banə və Mərivan şəhərlərini ələ keçirmişdir. O və onun qüvvələri 1944-cü ilin payızında İran qoşunları tərəfindən məğlub edilmişdir.
Senecio fresenii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mehmed Ataullah Əfəndi
Mehmed Ataullah Əfəndi — Osmanlı alimi və şeyxülislamı.
Havanın temperaturu
Havanın temperaturu - termometr vasitəsilə açıq havada müəyyən edilən temperatur. Havanın temperaturu adətən yer səthindən 2 m hündürlükdə meteoroloji budkada qoyulmuş quru psixrometrik termometr ilə ölçülür. Havanın temperaturu avtomatik olaraq termoqraf vasitəsi ilə qeyd olunur. Müəyyən vaxt daxilində ən soyuq və ən isti temperaturu bilmək üçün minimal və maksimal termometrlərdən istifadə edilir. Atmosferin yüksək təbəqələrində Havanın temperaturu şarzond, təyyarə və s. ilə atmosferə qaldırılmış meteoroqraf və radiozondlarla ölçülür.Havanin temperaturu bəzi meteorolloji stansiyalarda 8 defe olcme aparilir.Gün ərzinde havanın temperaturu bele deyisir[səhər gün çıxmamışdan əvvəl,əsasən hava daha soyuq,gün çıxandan 1-3 saatdan sonra daha isti olur.hava proqnozlarını xəritələri  sinoptik  xəritələrdə toplaşır.Havanın müəyyən bir ərazidə təkrarlanan hava temperaturuna iqlim deyilir.Havanin temperaturu
Leyla Məmmədbəyova
Həyatı
Leyla Məmmədbəyova 1989-cu ilin iyulunda vəfat edib və II Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
Xatirəsi
Qadın təyyarəçiyə bir sıra şeir və kinofilm həsr olunmuş, 1995-ci ildə haqqında sənədli film də çəkilmişdir. 1934-cü ildə çəkilən "İsmət" bədii filmi məhz Leyla xanıma həsr olunmuşdur.
Vidadi Umudlu
Həyatı
Vidadi Umud oğlu Umudlu 1959-cu il fevralın 25-də İmişli rayonunun Otuzikilər kəndində anadan olmuşdur. 1976-cı ildə İmişli şəhər 1 saylı orta məktəbini müvəffəqiyyətlə bitirmişdir.
Adil bəy Kəngərlinski
Haqqında
Azərbaycan Cümhuriyyəti DİN-in Lənkəran Qəzasında Səlahiyyətli müvəkkili Bəhram xan Naxçıvanskinin 21 aprel 1920-ci il tarixli 70 nömrəli əmri ilə onun böyük köməkçisi Adil bəy Kəngərlinski müvəqqəti olaraq Balaxanı Sabunçu polismeysteri vəzifəsinə irəli çəkilmiş Rüstəm bəy Kərimbəyovun yerinə Lənkəran qəzasının rəisi vəzifəsinə təyin olunmuşdu.
Banbaşı
Şəhidləri
II Qarabağ müharibəsi şəhidi:
Çimnaz Əliyeva
Həyatı
Çimnaz Əliyeva ailəlidir, üç övladı var. Respublikanın Əməkdar Mədəniyyət işçisidir.
Sofiq Hüseynov
Həyatı
1973-1974-cü illərdə həqiqi hərbi xidmətdə qulluq etmişdir. 1977-ci ildə aspiranturada təhsilini başa vurduqdan sonra iqtisad elmləri namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1984-1986-cı illərdə Moskvaya – SSRİ Elmlər Akademiyası İqtisadiyyat İnstitutuna ezam olunmuş, orada doktorluq dissertasiyası üzərində işi başa çatdırmışdır. 1988-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Sofiq Hüseynov 1997-ci il dekabr ayının 30-da 47 yaşında vəfat etmişdir.
Pukarua
Tarixi
Pukarua ilk dəfə 1767-ci ildə ingilis dənizçisi Ceyms Vilson tərəfindən kəşf edilmişdir.
Əmanətlərin Sığortalanması Fondu (Azərbaycan)
Qorunan və qorunmayan əmanət
Aşağıdakı əmanətlər qorunan əmanətlərə aid edilmir:
Trichilia pseudostipularis
(Trichilia pseudostipularis) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qlobal şəbəkə
Kommutasiya üsulları
İnformasiya mübadiləsini həyata keçirmək üçün abonentlər arasında əlaqə 3 üsulla yaradıla bilər:
Yenikənd (Ağsu)
Yenikənd — Azərbaycan Respublikasının Ağsu rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Sianxlorid
thumbnail
Ermənistan azərbaycanlıları
1828-ci ildən başlayıb 1948–1989-cu illərdə başa çatan "Türksüz Ermənistan" sityasəti sayəsində indiki Ermənistan ərazisində 605-dən çox kənd azərbaycanlılarsız qaldı. 1,5 milyondan çox azərbaycanlı öz doğma ocağından qaçmalı oldu. 500 mindən çox günahsız və silahsız soydaşımız qətlə yetirildi. Xankəndindən Ağbabaya, Qazaxdan Göyçəyədək Azərbaycanın 40 min km² ərazisi erməni qəsbkarları tərəfindən zəbt edildi. Erməni tarixçisi Leonun yazdığına görə Batum müqaviləsinə əsasən Ermənistanın ərazisi 8400 km² olmuşdur. Burada azərbaycanlılar yaşayan ərazi isə ən azı 20 min km² olmuşdur. 1916-cı ildə İrəvan quberniyasında azərbaycanlıların sayı 373582 nəfər idi. İndi həmin ərazidə bir nəfər də azərbaycanlı qalmayıb. 300px|thumbnail|indiki Ermənistan ərazilərində 1886–1890-cı illərdə azərbaycanlıların yaşadığı ərazilər
Tarix
Erməni-amerikalı tarixçi Corc Burnutyanun tədqiqatına əsasən, "XIX əsrin birinci rübündə İrəvan xanlığı Şərqi Ermənistanın əksərini, təqribən 7 min kvadrat mil ərazi əhatə etmişdir. Bu ərazi böyük dərəcədə dağlı və quraq idi; 100 min nəfərdən ibarət olan əhalisinin 80%-inə yaxın müsəlmanlar (farslar, azərbaycanlılar, kürdlər), 20%-ini isə məsihilər (ermənilər) təşkil edirdilər". thumb|left|300px|[[Azərbaycanlılar 1860-cı ildə İrəvan şəhərində.]] 1828-ci ildə İrəvan xanlığının Rusiyanın tərkibinə əlavə olunmasından dərhal sonra xeyli müsəlman (azərbaycanlı, kürd, ləzgi və müxtəlif köçəri tayfalar) bu ərazini tərk etdi. Onların əvəzinə İrandan çar hökuməti tərəfindən bu yerlərə on minlərlə erməni köçürüldü. Məsihilərdə (xristianlarda) dayaq görən rus hökuməti ermənilərin Türkiyə və İrandan Qafqaza köçməsini bilavasitə dəstəkləyirdi. Bu səbəbdən erməni mühacirəti XIX əsrin ərzində və XX əsrin əvvəlində burada kəsilmədən davam edirdi. Nəticədə artıq 1832-ci ildə keçmiş İrəvan xanlığının ərazisində həm yerli, həm mühacir ermənilərin ümumi sayı müsəlmanların sayını ötmüşdür. Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğətinə əsasən XX əsrin əvvəlində azərbaycanlıların (mənbədə "Azərbeycan tatarları" kimi göstərilmişdirlər) böyük qismi hələ də Rus Ermənistanında yaşayırdı. 300 minə yaxın sakindən ibarət olan azərbaycanlı icması İrəvan valiliyinin 37,5%-ini təşkil edirdi. Əksəriyyəti kəndlərdə yaşayıb əkinçilik, maldarlıq və xalçaçılıq ilə məşqul idi. Valiliyin 7 qəzasından 4-ündə, o cümlədən valilik mərkəzi İrəvanda azərbaycanlılar çoxluq təşkil edirdilər. Tarixçi Luici Villarinin məlumatına görə 1905-ci ildə (Erməni-müsəlman davasının astanasında) İrəvanda azərbaycanlılar iqdisadi baxımdan ermənilərdən daha dövlətli idilər.
Kalaşlar
Dili
Kalaşa dili, həmçinin Kalaşa-Mun olaraq bilinən, Hind-Ari dillərinin Dardik qrupunun üzvüdür. Onun ən yaxın qohumu qonşu Xovar dilidir.
Dini
Müxtəlif yazarlar Kalaşın inandığı inamı müxtəlif yollarla təsvir etmişlər. Roçerster Universitetinin sosial antropoloqu professor Barbara A., "Kalaşlıların dinlərinin bir çox tanrı və ruh tanıyan hinduizmin bir forması olduğunu" və onların Hindistan-Ari dili… Kalaşa dini, Makedoniyalı İskəndər və ordularının dinindən daha çox Hinduizm dininə uyğun olduğunu bildirmişdir. Jurnalist Frud Bejan onların dinini, qədim bütpərəstlik və animistik inanclara malik olan qədim Hinduizmin forması kimi təsvir etmişdir.
Festival və rituallar
Ən böyük Kalaş festivalı dekabr ayında keçirilir və qışın gəlməsi şərəfinə keçirilir. Bu festivalda kişilər və qadınlar qurban kəsilərkən rəqs edərək qeyd edirlər. Qadınlar ən gözəl paltarlarını geyinir və bu xüsusi günlərdə makiyaj edirlər. Kalaş xalqını ümumi Pakistanlılardan fərqləndirən digər bir xüsusiyyət də açıq dəriləri və qadınların rəngli geyimləridir. Kalaş qadınları başlarına "şuşhut tekke" dedikləri açıq rəngli papaqlar, taxta və daşlardan düzəldilmiş bəzək əşyaları taxırlar.
Senecio funckii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qəpikotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Batkivşina
«Batkivşina» Ümumukrayna Birliyi (Всеукраїнське об’єднання «Батьківщина» ) — Ukrayna siyasi partiyası, keçmiş baş nazir Yuliya Timoşenko tərəfindən rəhbərlik edilir.
Almas İldırım
Həyatı
Uşaqlıqdan onu babasının adı ilə — Almas çağırırdılar. Şeirlərini Almas imzasıyla dərc etdirdiyindən bu adla da tanınmış və məşhurlaşmışdır.
Haqqında olan ədəbiyyat
Rusca
Xarici İşlər Nazirliyi (Türkmənistan)
Ümumi məlumat
Prezident Türkmənistan qanuna uyğun olaraq səlahiyyətlərini davam etdirir.
Çita
Çita — Rusiya Federasiyasında şəhər, Zabaykal diyarının inzibati mərkəzi.
Horadiz əməliyyatı
Zəmin
1993-cü il dekabr ayında erməni silahlı dəstələri Füzuli şəhərinin şərqinə hərəkət etmək üçün cəhd göstərsə də, görünməmiş müqavimət ilə qarşılaşdı və geri çəkilməyə məcbur oldu. Bundan sonra Azərbaycan ordusu üç istiqamətdə hücuma keçdi. 15 dekabrda Azərbaycan hərbçiləri dərhal 5 istiqamətdə hücuma keçdi — Füzuli, Xocavənd, Ağdam, Ağdərə və Kəlbəcər. . Dağlıq Qarabağın şimal-şərqində hücum, erməniləri Ağdərə rayonunun bir sıra yaşayış məntəqələrini tərk etməsini məcbur etdi. Azərbaycan hissələrinin Horadizə əsas zərbələri, Dağlıq Qarabağın cənub-şərqində Beyləqan rayonundan gəlirdi. Döyüş çöl zonasına keçmişdi. Azərbaycan hissələri bu şəraitdə düşmənin müdafiəsini dağıtdı və top atəşi və raket artilleriyasının altında Füzuli rayonunun daxilinə irəlləməyə başlamışdılar. 1994-cü ilin yanvar ayının əvvəlində, azərbaycanlılar 11 qəsəbə və 40 kilometr Azərbaycan-İran sərhədi uzunluğunda ərazini ələ keçirmişdi.
Mağara rəsmi
Araşdırma tarixi
XIX əsrdə kəşf etdikdən sonra dünyanın alimlərinin mağara rəsmləri böyük maraqla qarşılanmışdır. İlk tapıntılar İspaniyada edildi, lakin sonradan dünyanın müxtəlif bölgələrində, Avropa və Afrika ölkələrindən Malayziya və Avstraliyaya, eləcə də Şimali və Cənubi Amerikada qaya rəsmləri aşkar edilmişdir. Qayaüstü rəsmləri antropologiyadan zoolojiyə qədər antikanın öyrənilməsi ilə bağlı müxtəlif elmi fənlər üçün qiymətli məlumat mənbəyidir. Mağara rəsmlərinin mövcudluğu təkcə ibtidai insanların əlaməti deyil, həm də bu ibtidai icmanın mədəniyyətinin mövcudluğudır. Rəsmlərin yaşı və onlara təsvir edilən səhnələr elm adamlarının dünyadakı vəziyyəti və onların yaradıldığı zaman ibtidai icmaların həyatını öyrənməyə imkan verir. Bəzi hallarda, qaya sənəti, demək olar ki, ərazinin qədim tarixi ilə bağlı ətraflı məlumat əldə edə biləcək yeganə mənbəyidir; Məsələn, Şimali Afrikanın ərazisində, indi Böyük Səhra çölündə işğal olunmuş mağara şəkilləri sayəsində Paleolit ​​və Neolit ​​dövründə ekosistemi müasirdən çox fərqlənmiş və olduqca zəngin olduğu məlumdur. O, həmçinin Böyük Səhra çölləşmə təxminən vaxtı və Şimali Afrika, belə dəvələr kimi yeni növ görünüşünü müəyyən kömək etdi. thumb|Neolit ​​dövrünə aid Şimali Afrikanın faunası və ibtidai insanları. Heyvanlar Mağarası, [[Misir]]
Trichilia silvatica
(Trichilia silvatica) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Andras Simor
Andras Simor — Macarıstan Mərkəzi Bankının rəhbəri
2012-ci ildə Beynəlxalq Global Finance təşkilatı bütün dünya üzrə mərkəzi bankların rəhbərlərinin fəaliyyətini qiymətləndirərkən, ona aşağı qiymət olan, "C" qiymətini vermişdir.
Sincar
Əhalisi
Sincar şəhərində Ərəblər və müsəlmanlarla yanaşı əhalinin böyük əksəriyyətini Yezidi məzhəbindən olanlar təşkil edir.
Meçiqmen dili
Meçiqmen dili — dil qum və gil suxurlarından təşkil olunmuşdur. uzunluğa malikdir. Dil Meçiqmen körfəzini Berinq dənizində ayırır. Anadır körfəzində yerləşir. Maksimal hündürlüyü isə 1 metrdir.
Polşa–Rusiya münasibətləri
Müasirlik
Müasir Rusiya-Polşa münasibətlərində əsas problemlər əsasən aşağıdakılardan ibarətdir: Bunlar arasında əsas problemlərdən biri iqtisadi ziddiyyətdir. Hamımıza məlumdur ki, Rusiya və Polşa arasında olan ticarət müharibəsi iki ölkə arasında olan münasibətlərə mənfi təsir göstərmişdir, xüsusilə də, Rusiya-Avropa İttifaqı danışıqlarına Polşanın veto qoyması da vəziyyəti kəskinləşdirən amillərdən hesab olunur. Lakin ticarətlə bağlı mübahisələr siyasi nöqtəyə gəlib çatmamışdır. Bununla belə, Polşa Rusiyanın Ümumdünya Ticarət Təşkilatına daxil olması  prosesini  yavaşlatan təqsirli hesab olunan ölkələr arasında iştirak etmir. Polşanın  bu məsələ ilə bağlı mövqeyində  ABŞ-nin təsirinin olması güman edilirdi. Bundan əlavə, dövlət başçısı Jaroslaw Kaçinski demisdir ki, iqtisadi ziddiyyət ciddi siyasi nəticələrə gətirib çıxara bilər. Daha mürəkkəb siyasi və iqtisadi məsələ isə bir tranzit ölkə kimi Polşanın rolunun azalması məsələsidir. Buna səbəb Rusiya və Almaniya arasında Şimali Avropa qaz kəmərinin tikintisinə olan cəhdlərdir. Lakin, bu layihə Rusiya, Almaniya və ən böyük Alman qaz şirkətlərinin maraqları birgə nəzərə alınmaqla həyata keçirilir.
Bundan əlavə, boru kəmərinin yalnız Polşanın tranzit statusun tam aradan qaldırılmasına deyil, həm də qaz təchizatı marşrutlarının diversifikasiyasına xidmət edir. Bundan başqa, bu yaxınlarda "Qazprom" şirkəti Beltransgaz sahibləri ilə bu layihədə iştirak etmək üçün saziş imzalayıb. Digər bir məsələ də, Polşanın NATO-ya  üzvlüyə can atması idi. Bu təkcə Polşanın istəyi ilə bağlı deyildi. NATO isə təkcə Polşanın deyil, digər post-sovet ölkələrinin də Rusiyanın təsirindən çıxıb Avropaya inteqrasiyasında maraqlı idi.
Binə Xocavar
Toponimiyası
Yaşayış məntəqəsi keçmişdə Xocavar (indi mövcud deyil) kəndinin binə yeri olmuşdur. XIX əsrin axırlarında kəndin əhalisi binə yerində məskunlaşaraq yeni yaşayış məntəqəsinin əsasını qoymuşdur. Toponim "Xocavar kəndinə məxsus binə" mənasındadır.
Tarixi
XIX əsrin əvvəllərində qonşu Böyük Xocavar kəndindən qopan və kəndin indiki ərazisində özlərinə binə salan ailələrdən təşkil olunmuşdur. Kəndin adı Binə Xocavar da elə buradan götürülmüşdür. Sovet dönəmində bu kəndlər bir sovetlikdə, indi isə bir bir bələdiyyə ərazisində yerləşir.
Din
II Qarabağ şəhidi:
Cəfərbəyli
Cəfərbəyli — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Ağcabədi rayonunun Cəfərbəyli kəndi Hacıbədəlli kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Cəfərbəyli kənd inzibati-ərazi vahidi yaradılmışdır.
Əmir Teymur
Əmir Teymurun üç illik yürüşü
thumb|left|250px|Əmir Teymurun üç illik yürüşü Əmir Teymur Xorasan yürüşü müddətində İranın vəziyyəti ilə daha yaxından tanış olduqdan sonra 1386-cı ildə buranı tamamilə ələ keçirməyi qərarlaşdıraraq Səmərqənddən hərəkətə başladı. Həcc ziyarətinə gedən karvanlara hücum etdiyini bəhanə edərək Luristan hakimi Məlik İzzəddin və oğullarını ələ keçirib Səmərqəndə göndərdi. Buradan Azərbaycan istiqamətində irəlilədi. Əmir Teymur Bağdad hakimi Sultan Əhməd Cəlayırın Təbriz istiqamətində irəlilədiyi xəbərini almışdı, amma Sultan Əhməd Cəlayır Əmir Teymurun onun üstünə gəldiyi xəbərini aldıqdan sonra Bağdada geri döndü. Bu səbəbdən Təbriz Əmir Teymur tərəfindən rahatlıqla ələ keçirildi. Yayı Təbrizdə keçirən Əmir Teymur sonra qəzavat məqsədi ilə gürcülər üzərinə hücuma keçdi. Sürməli və Qars qalalarını tutaraq dağıtdı. Naxçıvan və Qars ətrafını nəzarətə aldıqdan sonra isə Tiflisə daxil oldu. Əmir Teymur Gürcüstana etdiyi hücum zamanı müsəlman olan gürcülərə toxunmamış və hərəkətlərinə görə onları mükafatlandırmışdı. Bunu nəzərə alaraq Gürcüstana qəzavat məqsədi ilə gəlməsində səmimi olduğunu düşünmək olar. Əmir Teymur Tiflisi ələ keçirdikdən sonra Şirvan ətrafı əraziləri də özünə tabe edib qışı keçirmək üçün Qarabağa getdi. Əmir Teymur 1387-ci ildə İsfahana daxil oldu. İsfahanda əvvəlcə şəhərin önəmli şəxsləri, seyidlər, alimlər Əmir Teymuru qarşılamağa çıxdı və şəhərə aman verilməsi qarşılığında mal verilməsi razılaşdırıldı. Malı almaq üçün şəhərə daxil olan əsgərlərə bir qrup adam hücum elədi və hamısını öldürdülər. İsfahanlıların üsyan qaldırması səbəbindən Əmir Teymur geri döndü və üsyan yatırıldı.
Əmir Teymurun Dəşt-i Qıpçaq üzərinə yürüşü
1390-cı ildə Əmir Teymur Dəşt-i Qıpçaq üzərinə irəliləmək üçün Səmərqənddən yürüşə başladı. Otrar yaxınlığındakı Qaraasman bölgəsinə çatanda Toxtamışın elçiləri gəldi. Bu görüşdə elçilər Toxtamışın üzr istədiyini çatdırdılar. Əmir Teymur isə cavabında Toxtamışdan xoş davranış görmədiyini və ona güvənmədiyini bildirdi. Əmir Teymur təhlükəsizlik məqsədi ilə elçiləri tutdurduqdan sonra 22 fevral 1391-ci ildə hərəkətə başladı. O, böyük məsafə qət edərək 20 iyun 1391-ci ildə Toxtamışın ordusu ilə qarşılaşmışdı. Bu müddət ərzində ordusunda baş qaldıran ciddi aclıq və susuzluq problemlərinin də öhdəsindən gəlmişdi. Əmir Teymur ordusunu ənənəvi olaraq üç yerə bölmək əvəzinə yeddi yerə bölmüşdü. Ağır keçən döyüşdən sonra Əmir Teymur qalib gəlmiş, Toxtamış isə qaçmağı bacarmışdı. Toxtamışın Əmir Teymuru ordusu ilə birlikdə Dəşt-i Qıpçağın dərinliklərinə doğru çəkib məhv etmək planı baş tutmamışdı.
Əmir Teymurun beş illik yürüşü
1391-ci ildə Qunduzca döyüşündə məğlub olmasına baxmayaraq Dəşt-i Qıpçaqdakı gücünü qoruyan Toxtamış Məmlük sultanı Berqoqa elçilər göndərərək Əmir Teymura qarşı onunla ittifaq qurmuşdu. Qisas almaq üçün Əmir Teymur Mardin və Diyarbəkirdə olduğu vaxt hücum edərək Dərbənddən keçmiş və Şirvanı talan eləmişdi. Gürcüstanı nəzarətə alan Əmir Teymur hazırlıqlarını tamamladıqdan sonra 1395-ci ilin fevral ayında Toxtamışın üstünə hücuma başladı. Toxtamışı birdəfəlik məğlub etmək məqsədi ilə irəliləyən Əmir Teymur 1395-ci ildə Terek çayı sahilində onunla qarşılaşdı. Əmir Teymur bir mühasirə həlqəsi əmələ gətirdi və bu həlqə daraldıqca ordusuna üstünlük və ruh yüksəkliyi qazandı. Əmir Teymur ordusundakı qadınlara əsgər paltarı geydirərək Terek çayı boyunca üç gün yuxarı-aşağı hərəkət etdirdi. Özü isə əsgərləri ilə birlikdə digər tərəfdən çayı keçərək Toxtamışın əsgərlərini ağır şəkildə məğlubiyyətə uğratdı. Əmir Teymur Toxtamışı məğlub etsə də onu ələ keçirə bilmədi. Toxtamışın yenidən qüvvə toplayaraq ona qarşı gəlməsinin qarşısını almaq üçün Dnepr çayı istiqamətində irəliləyərək Toxtamışa dəstək olan qəbilələri qarət etmiş, onları Balkan yarımadasına sürgün etmişdi. Əmir Teymur irəliləməyə davam edərək Həştərxan və Saray Bərkəni ciddi müqavimətlə qarşılaşmadan ələ keçirmişdi. Bu yürüşlə Qızıl Orda dövlətinə böyük zərbə vuran Əmir Teymur Qızıl Ordanın bütün gücünü demək olar ki, yox etmişdi.
Əmir Teymurun Hindistan yürüşü
thumb|left|Əmir Teymurun Hindistan yürüşü. thumb|Əmir Teymurun Dehli sultanı Nəsir əl-Din Mahmud Tuğluq ilə döyüşünü təsvir edən səhnə, 1398. müəllif:[[Şərafəddin Əli Yəzdi, (1595–1600. )]] Əmir Teymur 1398-ci ilin mart ayında Hindistan yürüşünə başladı. Bu yürüşün zahiri səbəbi kafirlərlə cihad olaraq göstərilsə də, Əmir Teymurun bu yürüşlə qazanacağı sərvətdən sonrakı yürüşlərini maliyyələşdirməsi üçün istifadə edəcəyini düşünüb hərəkətə başladığı ehtimalı güclüdür. Əmir Teymur ordusu ilə Hind və İfasis çaylarını keçdikdən sonra Pəncab və Sind bölgələrinin də mərkəzi olan Dehli istiqamətində irəlilədi. Pəncab və Sindin mərkəzi olan Dehliyə Tuğluq sülaləsindən olan II Mahmud xan hökmranlıq edirdi.
Yaqub Zurufçu
Həyatı
Hələ gənclik illərindən Bakının həsrətini çəkmiş görkəmli sənətkar Qarabağın, Azərbaycanın musiqi beşiyi, həm də akademiyası olan Şuşanın azad olunmasında Milli Ordumuzun gücünə, qələbə əzminə inanaraq, bu müqəddəs amala tezliklə nail olunması üçün özünün sənətkar töhfəsini vermiş, son 20–25 il ərzində Müdafiə Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə əsgər və zabitlərimizin vətənpərvərlik ruhunun gücləndirilməsi məqsədilə 35-ə qədər hərbi hissədə geniş konsert proqramı ilə çıxış etmişdi.
Görkəmli sənətkar 14 sentyabr 2021-ci ildə 65 yaşında Bakıda ağır xəstəlikdən sonra vəfat etmişdir.
İprit
İprit (kimyəvi adı: dixlordietilsulfid) — İprit yağlı maye halında olan maddədir. Kimyəvi təmiz iprit rəngsiz, texniki iprit isə tərkibində olan qarışıqların təsirindən tünd – qəhvəyi rəngdə, istiot və ya sarımsaq iyi verən maddədir.
Bikkol (Əbyəlil)
Bikkol kəndi (Биҡҡол) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Taşbulat kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Böyük Arran monastırı
Birinci kilsə
Müqəddəs Yaqub kilsəsi uzun düzbucaqlı (7.80x3.20) formasına malik birnefli bazilikadır. Kilsənin əsas xüsusiyyəti ümumi döşəmədən çox hündürdə yerləşən altar hissəsidir. Altara yalnız cənub tərəfdə yerləşən pilləkən ilə qalxmaq mümkündür. Altarın bu cür hündür hazırlanmasının səbəbləri arasında praktiki xüsusiyyətlər də vardır. Belə ki, arxa tərəfdən altara kiçik hücrələr (1.30x1.30) birləşir və onların da girişi ibadət zalından açılır. Ən şərq tərəfdəki hücrənin girişi altarın altında yerləşir, buna görə də altar normadan çox hündürdür. Gizli yer kimi istifadə edilmiş bu hücrələrin yerləşməsi məhz kilsənin bu hissəsinin XII əsrdə bərpa edilmiş daha qədim tikili olmasını düşünməyə əsas vermişdir. Bu məlumatı portalın timpanındakı kitabə də təsdiqləyir: “661-ci ilin yayında (miladi 1212) mən Xorişə, Xaçın knyazı Vaxtanqın həyat yoldaşı, Böyük Sarkisin qızı, Zaxare və İvanenin bacısı Metsaranets kilsəsini yenidən inşa etdirdim...”
İkinci kilsə
Dəhlizin hər iki tərəfində böyük, zəngin bəzədilmiş xaçdaş yerləşdirilmişdir. Kitabələrə əsasən şimal divarındakı xaçdaş 1223-cü ildə, cənub divarındakı xaçdaş isə 1224-cü ildə ucaldılmışdır. Dörd xaçkar dəhlizin qərb pəncərəsinin yan blokları kimi istifadə edilmişdir. Zəngin ornamentləri ilə diqqət çəkən bu xaçdaşların kitabələri silinsə də, stilistika və dekor xüsusiyyətlərinə görə onlar, XII-XIII əsrlərə aid edilirlər.
Narteks demək olar ki, kvadrat formasına (7.0x7.6 m) malikdir. Onun tağvari örtüyü pilyastrlar üzərində dayanan arkalar tərəfindən dəstəklənir. Şərq tərəfdə yerləşən geniş girişdən başqa, bina cənub qərb tərəfdə yerləşən ikinci daha kiçik bir girişə də malikdir. Narteksin üç pəncərəsindən ikisi cənuba, biri isə qərbə açılır. Monastırın daş bəndinin tərkib hissəsi olduğuna görə şimal divarında pəncərə yoxdur. Divar hörgüsündə istifadə edilmiş dxaçdaşlardan biri 1212-ci il tarixinə aiddir, timpandakı kitabədə isə 1293-cü il tarixi göstərilmişdir. Ümumilikdə monastır ərazisindən epiqrafistlər tərəfindən 42 kitabə qeydiyyata alınmış və nəşr edilmişdir.
Ərəb üsyanı bayrağı
Bayrağın təsviri
Bayraq, ərəb milliyətçiliyi nin dörd rəngini ehtiva edir: qara, ağ, yaşıl və qırmızı. Yuxarıdan aşağıya, qara, yaşıl və ağ rəngli 3 üfüqi zolaq var. Bayrağın sol hissəsində qırmızı rəngli bir üçbucaq yerləşir.
Lazer
Quruluşu
Lazer yaddaş – informasiyanı saxlamaq üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi diskləri oxumaq-yazmaq üçün lazer-optik texnologiyasından istifadə olunması.
Tarixi
XXI əsrin əvvəlində rentgen sahəsində attosaniyə impulslarını yaratmaq üçün qeyri-səlis effektdən istifadə edilməyə başlanır. Bununla atomun daxilində vaxt axınını müşahidə etmək mümkün olur.
Tüklə
Tüklə — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Bədəlan
Elm və təhsil
Bədəlan kənd inzibati ərazi dairəsində 640 yerlik Bədəlan tam orta məktəbi, 140 yerlik Çayqıraq kənd ümumi orta məktəbi, 180 yerlik Dəmirçi kənd ümumi orta məktəbi, 60 yerlik uşaq-bağça kompleksi və Masallı Peşə Məktəbi fəaliyyət göstərir. Hazırda Bədəlan ümumi orta məktəbində 266, Çayqıraq ümumi orta məktəbində 140 və Dəmirçi kənd ümumi orta məktəbidnə isə 342 şagird olmaqla ümumilikdə kənd ümumtəhsil məktəbləridndə 748 şagird təhsil alır. Bədəlan kənd tam orta məktəbində 31 pedoqoji, 13 texniki, Çayqıraq kənd ümumi orta məktəbində 21 pedoqoji, 8 texniki və Dəmirçi kənd ümumi orta məktəbində 29 pedoqoji və 13 texniki işçi çalışır. Bədəaln uşaq bağşasında isə 4 pedoqoji 13 texniki işçi çalışır. Bədəlan kəndində kitabxana müdiri və kitabxanaçının çalışdığı 9300 kitab fonduna malik kitabxana fəaliyyət göstərir. Dəmirçi kəndində bədii yaradıcılıq klubu fəaliyyət göstərir. Bir vaxtlar kənd Mədəniyyət Evində yetişən bir-neçə müğənni hazırda respublikada tanınırlar. Bunlardan əməkdar artist Baloğlan Əşrəfovu və müğam ustadı Həbib Rəhimovu göstərmək olar.
Olo Qəbdin (Əbyəlil)
Təhsil
Kənddə ibdidai məktəb vardır.
Polygon (jurnal)
Polygon — Azərbaycanda nəşr olunan ingilis dilli ilk hərbi texnoloji jurnal.
Kirpikli acılıq
İran da, Orta Asiya da təbii halda bitir. Hündürlüyü 5 m-ə qədər olan, saemaşan gövdəli və lifli, boz qabıqlı, qol-budaqlı kol bitkisidir. Budaqcıqları dəstəli, sarımtıl, göyümtül-yaşıl olub, uzundur. Yarpaqlarının 2-4-ü bir yerdədir, xətvarı, ucu sivriləşmişdir, uzunluğu 30 mm-ə, eni isə 1 mm-ə qədərdir, qaidəsində zər pərdəcikli qın əmələ gəlmişdir. Tozcuq sünbüllərinin bir neçəsi bir yerdə olub, yumurtavarıdır. Çiçəkləri ikicinsli və bəzən bircinslidir. Erkək çiçəkləri təkdir və ya 2-4 ədəd olmaqla qısa dəstələrdə yığılmışdır. Dişi çiçəkləri tək və ya təbəqə şəklində 2-3 ədədi bir yerdə yerləşir. Erkəkcik yarpağı ümumi qələmşəkilli bünövrədə yerləşir. Ləpəyarpaqları təkdir, toxumun qabığından çıxır. Meyvəverən sünbülcükləri yumurtaya oxşar olub, bir neçəsi bir yerdə olmaqla, uzun ayaqcıqlar üzərindədir. Meyvələri kürəşəkillidir, uzunluğu təxminən 6 mm-ə çatır, lətlidir, rəngi qırmızımtıl və ya ağ olur. Toxumları qonur, arxa tərəfi qabarıq, 6 mm uzunluqdadır, mayda çiçək açır, iyul-avqust aylarında meyvələri yetişir. Qışda rütubətdən qorunmalıdır. Toxumla çoxaldılır. Tərkibində 2-3% efedrin və psevdoefedrin vardır, efedrin alkaloidi (efedrin) (C10H15NO) almaq üçün istifadə edilir. Efedrin preparatı da adrenalin kimi qan damarlarını daraldır və cərrahiyyə əməliyyatında qankəsici dərman kimi, bronxial astmada, xroniki bronxit xəstəliklərində və qanaxmalarda, morfinlə və skolorominlə zəhərlənmə hallarında zəhərin təsirini aradan qaldırmaq üçün, öskürəyə, ağ ciyər vərəminə qarşı, hərarəti aşağı salan vasitə kimi istifadə edilir. Azərbaycanda Abşeron yarımadasında AMEA-nın Mərkəzi Botanika bağında və Mərdəkan Dendrarisində becərilir.
Çaşitsu
Çay evləri və çay otaqları
thumbnail|280px|Çay otağının daxili görünüşü Həm çay mərasiminin keçirilməsi üçün ayrıca tikilmiş məkanlar, həm də evin içərisində yerləşən və çay mərasimi üçün nəzərdə tutulan otaqlar yapon dilində “çaşitsu” adlanır. . “Çay evləri” adətən kiçik olur və ağacdan tikilir. Onlar bağlarda, parklarda və ya evlərin, qalaların bağçalarında yerləşir. Ən kiçik çay evi iki otaqdan ibarətdir: ev sahibinin və qonaqların yığışıb çay içdiyi əsas otaq və ev sahibinin şirniyyat hazırladığı və çay mərasimi üçün lazım olan əşyaları saxladığı “mizuya” otağı. Belə çay evinin ümumi sahəsi üç tatamidir. Çox böyük çay evləri müxtəlif ölçülü bir neçə çay otağından ibarət olur: geniş, yaxşı təchiz olunmuş və daha çox müasir mətbəxi xatırladan mizuya; qonaqlar üçün geniş gözləmə otağı; qonaqların qarşılandığı və ayaqqabılarını soyunduqları giriş sahəsi; kişi və qadın üçün ayrıca tualet otaqları; geyinib-soyunma otağı; anbar; bəzən bir neçə gözləmə otağı; “Rödzi” bağı və açıq hava altında olan gözləmə sahəsi. “Çay otaqları” çay evinin, yaşayış evinin içində ola bilər və ya ayrıca tikili kimi mövcud ola bilər. Çay otağı 1.75 tatamilik (qonaqlar üçün bir tam tatami və “daymö” (台目) adlanan və tam tataminin 3/4 –ü qədər olan və çay hazırlamaq üçün “furo” və “ro” (külək əsəsndə çay dəmlənməsi üçün istifadə olunan “hamam”) ocağının yerləşməsi üçün sahə kiçiksahəli və ya 10 və daha çox tatamilik böyüksahəli ola bilər. Müasir çüy otaqları üçün ümumtanınmış ölçü 4.5 tatamidir (Yodzohan çaşitsu ). 4.5 tatamidən böyük olan çaşitsu “hiroma”, yəni “böyük otaq”, bu ölçüdən kiçik olan çaşitsu isə “koma”, yəni “kiçik otaq” adlanır.
Ölçülərinə və ocağın yerinə görə aşağıdakı çaşitsu növləri fərqləndirilir :
Senecio garaventai
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bucentaure (1803)
Bukentaur 21 oktyabr 1805-ci ildə Fransa donamasının komandanı Pyer-Şarl de Vilnyovun başçılığı altında Trafalqar döyüşündə iştirak etmişdir. Bu döyüşdə qarşı tərəfin əlinə düşsə də təzədən geri alına bilinmişdir. Ancaq zədələnmiş və dorağaclarını itirmiş gəmi 23 oktyabr 1805-ci ildə fırtınada batmışdır.
Trichilia tetrapetala
(Trichilia tetrapetala) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kainat
Gələcəyi haqqında ümumi müddəalar
İlk mərhələ, 1014 il davam edir. Kainatın əsas maddəsi (əvvəlcə hidrogen, sonra isə heliumun yanması hesabına) ulduzlarda tükənir. Hidrogen-helium yanacağı qurtardıqdan sonra, növbə ilə daha ağır elementləri yanır və ulduz öz fəaliyyətini dayandırır. Müxtəlif ulduzlarda bu proses müxtəlif sürətlə getsə də, 1014 il ərzində bütün ulduzlar sönür.
Mark Kerney
Mark Kerney — Kanada Mərkəzi Bankının rəhbəri
Sabir Abdullayev
Sabir Abdullayev — Azərbaycan xanəndəsi.
Həyat və yaradıcılığı
Hazırda, Azərbaycan Milli Konservatoriyası nəzdindəki Musiqi Kollecində, uşaq musiqi məktəblərində xanəndələr nəslinin davamçılarına muğamları tədris edir.
Tərlan Musayeva
Həyat və fəaliyyəti
Tərlan Musayeva 1981–1991-ci illər ərzində kolxoz idarə heyətinin sədr müavini kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Peano aksiomları
Riyaziyyatçılar arasında natural ədədlərin sıfır ilə yoxsa bir ilə başlaması mövzusunda mübahisələr mövcuddur.
Rauf Bayramov
Rauf Abdulla oğlu Bayramov — görkəmli riyaziyyatçı-alim, azərbaycanda müasir cəbr elminin banisidir.
Əsas elmi nailiyyətləri
5. Teylor-Banaşevski-Nelson teoreminin ümümiləşməsi isbat edilmişdir.
7. Birkhofun alt düz ayrılmalar haqqında teoremin analoqu alınmışdır.
Trichilia triacantha
(Trichilia triacantha) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Riman həndəsəsi
Müsbət skalyar əyrilik
n-ölçülü tor müsbət skalyar əyriliyi olan metrikaya uymur.
Bulbophyllum trichromum
(Bulbophyllum trichromum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycanlı etnik qruplar
thumb|250px| 19-cu əsrin sonunda zəngin bir ailədən olan şahsevən qızları. thumb|250px|Azərbaycan tayfası tərəkəmlər Rusiya İmperatorluğunun poçt kartında
Əsas azərbaycanlı etnik qruplar:
Teymur Bünyadov (tarixçi)
Ictimai-siyasi fəaliyyəti
Elmi, pedaqoji və ictimai-siyasi fəaliyyətinin nəticəsi olaraq akademik T. Bünyadov 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmiş, 2008-ci ildə isə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar elm xadimi" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Özkənd
Əhalisi
thumb|250px|Özkənd memarlıq kompleksi Qırğızıstanın [[Som (valyuta)|milli valyutasında]] Əhalinin sayı — 50,3 min nəfər (2011)
Zeti Axtar Əziz
Zeti Axtar Əziz — Malayziya Mərkəzi Bankının rəhbəri
Senecio garlandii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Trichilia ulei
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulat (Əbyəlil)
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Bulat kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 100 %.
Tadao Ando
Həyatı
Le Corbusier, Mies van der Rohe, Louis Kahn kimi memarların işləri olan binaları gəzdikdən sonra 1968-ci ildə Osakaya qayıdaraq "Tadao Ando, Associated Architects" studiyasını qurmuşdur.
Aran (Ağcabədi)
Tarixi
Bu kəndin adı ərazinin coğrafi mövqeyi ilə əlaqədar belə adlanmışdır. Vaxtilə düzəngah, susuz sahələr olan bu ərazilər ötən əsrin əvvəllərində məşhur Gavur arxının əsasında böyük Orçenikidze adına kanalın çəkilməsi ərazinin təsərrüfata yararlılığını artırdı. XX əsrin 30-cu illərin sonunda Kürün daşıb, məcrasından çıxması nəticəsində Kürqırağı ərazilərdə yaşayan əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün kəndi indiki olduğu əraziyə köçürülüb, Aran kəndi salınmışdı.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik və heyvandarlıqdır.
Mehdiqulu xan Cavanşir
Məşhur Azərbaycan şairəsi Xurşidbanu Natəvanın atasıdır.
İbrahimxəlil xanın hakimiyyəti dövrü
O, ögəy qardaşı Məhəmmədhəsən ağa Cavanşirlə birlikdə əmisioğlu Məhəmməd bəyi (Mehrəli bəyin oğlu) təqib etməyə göndərilmişdi. Məhəmməd bəy 1797-ci ildə Ağa Məhəmməd şah Qacarın Şuşada öldürülməsindən sonra çıxan xaosdan istifadə edərək Qarabağdakı hakimiyyəti ələ almışdı.
Övladları
Yeganə övladı Xurşidbanu Natəvandır.
Məhəmməd Siyah Qələm
Tarixi mənbələrdə adına rast gəlinməyən bu rəssam haqqında yeganə mənbə Topqapı muzeyində saxlanılan və "Fateh albomu" adlandırılan rəsm kolleksiyasındakı bir neçə rəsmin üzərindəki "Ustad Məhəmməd Siyah Qələmin işi" imzasıdır. Şərq ölkələrində sənətçinin özünü "ustad" kimi təqdim etməsinə adətən rast gəlinmədiyi üçün bu qeydin sonradan edilmiş ola biləcəyi də güman olunur. Həmin rəsmlər ilk dəfə 1910-cu ildə Münhendə Maks van Berxemin dəstəyi ilə nümayiş etdirilmiş və sonrakı illərdə unudulmuşdur. II Dünya müharibəsindən sonra, o dövrdə Topqapı sarayı muzeyinin direktoru olan Tahsin Öz albomlardan birindəki Fateh Sultan Məhəmmədin 2 ədəd portretinə görə həmin albomu "Fateh albomu" adlandırmışdır. Lakin sonrakı araşdırmalar bu əsərlərin Sultan II Səlimin dövründə Topqapı sarayına gətirilməsi ehtimalını artırıb.
Bəhmən mirzə Qovanlı-Qacar
Bəhmən Mirzə Abbas Mirzə oğlu Qacar Qovanlı — Fətəli şahın nəvəsi, Abbas Mirzənin oğlu Azərbaycan hakimi və taxt-tacın varisi.
Həyatı
İstedadlı siyasi xadim, sərkərdə və alim olmuş Bəhmən Mirzənin xatirəsi onun öz əsərlərində, Azərbaycan, Rusiya, Ukrayna və Gürcüstanın muzey və kitabxanalarına səpələnmiş əlyazmalarında, habelə onun zəngin kolleksiyasına məxsus tətbiqi sənət əşyalarında yaşamaqdadır.
Oğulları
thumb|1869-cu ildə Bəhmən mirzə oğulları ilə Şuşada • 4
Sultan Məmmədov
Ailəsi
Evlidir; 5 övladı, 9 nəvəsi var.
Rumıniya Sosialist Respublikası
Kommunistlərin hakimiyyətə gəlməsi
Bununla da üzvlərinin sayı onsuz da az olan zəif partiya rəhbərliyini də itirmişdi. Buna görə də o Rumıniyanın siyasi arenasında əhəmiyyətli rol oynaya bilmirdi.
Kommunist qüvvələrinin qələbəsindən sonra müxalifət liderləri həbs edilir. Rumıniya kralı I Mixay tax-tacdan imtina edir və ölkədə monarxiya institutu ləğv edilir.
Dərdimə şərik ol (roman)
Dərdimə şərik ol — Çingiz Abdullayev tərəfindən yazılmış roman. Roman Qanun nəşriyyatında nəşr edilib.
Anje Vayda
Həyatı
Komediya janrı Anje Vayda yaradıcılığına o qədər də yaxın deyildi. Lakin rejissor "Günahsız sehrbazlar" və "Milçək ovu" adlı iki filmində bu janra da toxunmuşdur.
Bulbophyllum trichambon
(Bulbophyllum trichambon) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Akif Şahbazov
Siyasi fəaliyyəti
1998-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasından istefa edərək Azərbaycan Demokrat Partiyasına üzv olmuşdur.
2014-cü ildən Gələcək Azərbaycan Partiyasının fəxri üzvüdür.
Aloeides dentatis
—  cinsinə aid heyvan növü.
Arealı Lesoto və Cənubi Afrika dır.
Çəpni
Çəpni — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Qafan rayonunda kənd.
Toponimi
Toponim qədim oğuz tayfasından olan çəpni etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Qızılbaş tayfalarından birinin də adı "çəpni"dir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir. Mənşəcə Səlcuq oğuzlarının Çəbni (Çəpni) tayfasının adını əks etdirir. 1828-ci ildə kəndin azərbaycanlı əhalisi qovulmuş və İrandan gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. Ona görə də XIX əsrin 80-ci illərinə aid mə'lumata görə kəndin əhalisi erməni idi (yenə orada). Türkiyədə Çəpni adlı 43 kənd vardır. Kəlbəcər rayonunda Çəpni kənd adı ilə mənşəcə eynidir.
Kulun bəy
Baymey xan Kulun bəy — İkinci Göytürk xaqanlığının VIII xaqanı.
Əclafların qanunu (roman)
Qısa məzmunu: Dövlət Dumasının deputatı Lazarev Dumanın binasında güllələnir. Qüdrətli cinayətkar avtoritet Moseşvili də öldürülür. Moskva küçələrində Qafqaz və slavyan qruplaşmaları arasında müharibə başlamasına az qalıb. Kriminalist Dronqo qəzəblənən kriminal canavarını əhliləşdirməyə qadir olan adamlardan biridir. Yolunun üstünə çıxmağa çalışan hər kəsin öhdəsindən amansızcasına gələn Dronqo ən gizli mafiyaya yaxınlaşır. Öyrəndiklərindən hətta o da diksinir.
Ağ batbat
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əhməd bəy Cavanşir
Həyatı
1848-ci ildə  Əhməd bəy  Pavlov  korpusunu  bitirib  Konstantin  Nikolayеviç  adına  Qusar  alayına  təyin  olunur  və  1854-cü  ilə  qədər  hərbi  xidmətdə  qalır.
XIX yüzilin  60-cı  illərinin  sonunda  Əhməd  bəy  Vərəndə sahəsinin  murovu  vəzifəsinə  təyin  еdilir;  bu  zaman  o,  həm  də  taxıl  yеrlərini  sulamaq  üçün  Arazdan  su  çıxartmaq  işi  ilə  də  məşğul   olurdu. Uzun əziyyətdən  sonra  Əhməd bəy  8  vеrst  uzunluğunda  bir arx  qazdırır  və  onu  Mil  düzündəki  qədim  Gavur  arxı  ilə  birləşdirir. Azərbaycanı Rusiya sənayеsinin xammal  mənbəyinə  çеvirməyə  çalışan  çar  hökuməti  hеç  bir  vəsait  sərf  еtmədən   yеrlərdə  suvarma  işlərini  yaxşılaşdırmağa  və  bеləliklə  də çoxlu  xammal  əldə  еtməyə  çalışırdı. Ona görə  Qafqaz  canişinliyi  idarəsi  hələ  XIX  yüzilliyin  60-cı  illərinin  axırlarında  Mil  düzündəki  suvarma  işlərini  qaydaya  salmaq  üçün  bir  nеçə  dəfə  xüsusi  komissiyalar  göndərmişdi. Lakin tərkibində  hətta  hollandiyalı  suvarma  mütəxəssisləri  də  olan  bu komissiyalar  hеç  bir  qəti  tədbir  görə  bilmədilər. Çünki bu  layihələrin  həyata  kеçirilməsi  "külli  miqdarda  xərc  tələb  еdirdi". Qarabağın yеrli  bəyləri  də  Gavur  arxını  "…arx  və  arxın  suvardığı  bütün  torpaqların  99  il  ancaq  onların  istifadəsində"  qalması şərti  ilə  bərpa  еtmək  istəyirdilər. Lakin onların  da  cəhdi  hеç  bir  nəticə  vеrmədi. Nəhayət, 1866-ci  ildə Əhməd  bəy,  Zərgər,  Dilağarda, Yağləvənd  və  Şahsеvən   camaatının  köməyi  ilə  cüzi  bir  məbləğlə  və  hökumətlə  hеç  bir  formal  əlaqə  yaratmadan  həmin  arxı  qazdırmağa  başladı  və  Arazdan  çıxarılan  suyu  məşhur  Gavur arxı  ilə  birləşdirmək  kimi  çətin  bir  məsələni  həll  еtdi. Şair və tarixçi Mir Mehdi Xəzani yazırdı:
Əhməd bəy "Asari-Əhməd bəy Cavanşir" adlı şеirlər, "Türk zərb-məsəllər məcmuəsi" adlı folklor örnəkləri, "1747-ci ildən 1805-ci ilə qədər Qarabağ xanlığının siyasi vəziyyətinə dair" adlı tarix kitablarının müəllifidir.
Ailəsi
Əhməd bəy Mülkicahan xanımla ailə qurmuşdu.Aslan bəy, Məhəmməd bəy adlı oğulları, Həmidə bəyim adlı qızı vardı.
Yaşıl qızlarquşu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Fiorentina FK
Uğurları
25 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Çobanlı (Qafan)
Əhalisi
Burada 1926-cı ildə 42 nəfər, 1931-ci ildə 49 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
Macarıstan Xalq Respublikası (1949-1989)
Yaranma tarixi
İkinci dünya müharibəsi zamanı Macarıstan nasist blokunun tərəfində idi, onun qoşunları SSRİ-nin ərazisinin işğalında iştirak edirdilər. 1944—1945-ci illərdə macar qoşunları darmadağın edildi, onun ərazisi isə sovet qoşunları tərəfindən tutuldu. Müharibədən sonra ölkədə Yalta konfransında nəzərdə tutulduğu kimi azad seçkilər keçirildi və bu seçkilərdə Kiçik Kənd Təsərrüfatı Sahibləri Partiyası (57%) qalib gəldi. Kommunistlərin və sosial-demokratların koalisiyası cəmi 34 % səs aldı. Amma sovet marşalı Kliment Voroşilovun rəhbərlik etdiyi müttəfiqlərin nəzarət komissiyası tərəfindən qurulan koalisiya hökuməti qalib gələn çoxluğa kabinetdəki yerlərin yarısını verdi, əsas vəzifələr isə kommunistlərin əlində qaldı.
Ventspils FK
Ventspils — Latviyanın futbol klubu.
Sergey İqnatyev
Sergey Mixayloviç İqnatyev — Rusiya dövlət xadimi, 2002-2013-cü illərdə Rusiya Mərkəzi Bankının sədri.
Solmaz Ələsgərova
Fəaliyyəti
1995-ci il noyabrın 12-də baş tutan Parlament seçimlərində 85 nömrəli Samux-Goranboy dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi olan Solmaz Ələsgərova I çağırış Milli Məclisin deputatı seçilib. 1995-ci il noyabrın 24-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Solmaz Ələsgərova Milli Məclisin İnsan hüquqları Daimi Komissiyasının və Azərbaycan—Malayziya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun üzvü olub.
Ulan-Sutqalan şəlaləsi
Kəşf olunması
XX əsrin 20-ci illərində rus tədqiqatçı Kuzmiç Pyotr Kozlov Monqolustanın bu bölgəsinə səyahət etmiş və şəlaləni öz qeydlərində təsvir etmişdir. Bir müddət şəlalə «Kozlov ekspedisiyası şəlaləsi» adlanırdı.
Nəqliyyat
Şəlaləyə getmək üçün öncə Xarxorin şəhərinə çatmaq, sonra isə Xujirt qəsəbəsinə getmək şərt. Xujrit Xarxorindən 54 km aralı yerləşir. Qəsəbəni şəlalədən 2-3 saatlıq yol ayırır. Bazalt və vulkanık süxurların yayıldığı ərazidən keçən bu yol çox mənzərəlidir. Şəlalə yaxınlığında bir neçə turist bazası yerləşir. Baxmayaraq ki, şəlaləni paytaxt Ulan-Batordan 400 km ayırır, ərazidə paytaxdan gələn çoxlu turistlərə rast gəlmək mümkündür.
Əşrəf Pəhləvi
1953-cü ildə Məhəmməd Müsəddiqə qarşı çevrilişdə iştirak
1953-cü ildə Əşrəf Pəhləvi, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi (CIA) və Gizli Kəşfiyyat Xidməti (MI6)nın əməliyyat başlamasına razılıq verməkdə Məhəmməd Rza Şahın fikrini dəyişdirən biri olaraq əməliyyatda əhəmiyyətli bir rol oynadı. Şah əvvəlcə əməliyyata qarşı çıxdı və bir müddət onun qəbul edilməsinə müqavimət göstərdi. 1953-cü ilin əvvəlində, ona təsir edə bilən yeganə insan olduğu üçün qardaşı ilə danışmasını xahiş edən Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi (CIA) agentləri ilə görüşdü. Tarixçi Stiven Kinzerin "Bütün Şah adamları" kitabında deyildiyi kimi, "Əşrəf Kermit Ruzveltin ən yaxşı İran agentlərindən biri Əsədullah Rəşidyanın ona zəng etdiyi zaman Fransız kazinolarında və gecə klublarında həyatdan zövq alırdı. Onun istəksiz olduğunu gördüklərindən, ertəsi gün Amerika və İngilis agentlərindən ibarət bir heyət, daha güclü şərtlərlə dəvəti təqdim etməyə gəldilər. Nümayəndə heyətinin lideri, Böyük Britaniyanın Norman Darbşeyır adlı yüksək səviyyəli bir əməliyyatçısı, mink palto və bir paket pul gətirmək üçün uzaqgörənlik göstərdi". Əşrəf bu tərifləri görəndə Darbyşeyır daha sonra "gözləri işıqlandı və müqaviməti çökdü" dedi. Öz hesabına görə, Pəhləvi Fransadakı məcburi sürgündən İrana qayıtmağa razı olsaydı, boş bir çek təklif ediləcəkdi.
Siyasi fəaliyyəti
Əşrəf Pəhləvi 1977-ci ilin yazında Fransanın Riviera şəhərindəki yay evində uğursuz bir sui-qəsdin hədəfinə çevrilmişdi, bu müddətdə onun Rolls Royce avtomobilinin yanına on dörd güllə atılmışdır. Onu gözləyən xanım olür, lakin Əşrəf Pəhləvi hadisə yerindən sağ-salamat çıxır ,,.
1979-cu il inqilabından sonra Əşrəf Pəhləvi Devid Rokfellerdən qardaşı Məhəmmədrzanın sığınacaq tapmaq cəhdlərini dəstəkləməsini istədi.
Xarakter və maliyyə
1979-cu ildə New York Times, 17 sentyabr 1978-ci il tarixli bir sənəddə Əşrəfin ofisindən Safia kod adı altında Cenevrədəki İsveçrə İttifaqı Bankındakı hesabına Bank Melli hesabından 708.000 ABŞ dollarının köçürülməsini tələb etdiyini bildirdi.
İkinci evliliyi
thumb|Əşrəf və həyat yoldaşı Əhməd Şəfiq Pəhləvinin ikinci evliliyi (Sahib ul-İzza) Əhməd Şəfik bəy ilə (21 sentyabr 1911–1976) idi, Mülki Aviasiyanın baş direktoru və H. E-nin dördüncü oğlu və (Hz. Sahib ul-Saada) Əhməd Şafiq Paşa, Misirin Xədiv Məhkəməsinin naziri idi. 1944-cü ildə Qahirədə evləndilər və 1960-cı ildə boşandılar; Deloris Pianezzola ilə ikinci evliliyini qurdu və 1976-cı ildə Tehranda xərçəngdən öldü. Onların iki övladı var idi: kapitan H. H. Şahzadə (Vala Qohar) Şəhriyar Mustafa Şəfik (15 mart 1945 – 7 dekabr 1979), Parisdə öldürülmüş və H. H. Şahzadə (Vala Qohari) Azadə Pəhləvi-Şəfik (1951–2011).
Kitabları
Bundan əlavə, fransız dilində bir kitab yazdı:
Hikmət Rəhimov
Həyatı
Hikmət Rəhimov 1986-cı il aprelin 5-də Bakı şəhərində anadan olub. 2004-cü ildə orta məktəbi bitirib, elə həmin ildə ADMİU-ya daxil olub və 2008-ci ildə oranı bitirib. 2008–2009-cu illərdə hərbi xidmətdə olub. 2009-cu ildən Azərbaycan Dövlət Yuğ Teatrında, 2010-cu ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında çalışmağa başlayıb.
Vine
Tarixçəsi
2015-ci ilin yanvar ayında Vine, uşaqlar üçün xüsusi olaraq hazırlanmış Vine Kids tətbiqini başladı.
Alban-udi xristian icması
Tədbir bir daha əyani şəkildə kimin gəlmə, kimin yerli olduğunu sübut etdi. Qeyd edilməlidir ki, işlərin ancaq bir hissəsi, amma əsas hissəsi görülmüşdür. Norveçli məşhur Tur Heyerdalın dedikləri həqiqətə çevrilməkdədir. Norveç Humanitar Təşkilatı Azərbaycan Memarlıq Universiteti ilə birlikdə Kiş kilsəsini təmir etmiş və onun muzeyləşmə işini başa çatdırmaqdadır. Bu yaxınlarda Niç kilsəsinin də bərpasına başlanacaqdır.
Boz kəklik
Həyat tərzi
Hündür sıx otlar və kollar arasında yaşamağa üstünlük verir. Oturaq quş olmasına baxmayaraq, fəsillər üzrə yerini dəyişir. Qarın əridiyi aylarda 2500 metr yüksəkliyə qədər qalxır, qış aylarında qarın yağması ilə əlaqədar olaraq dağətəyi ərazilərə enir. Dənli bitkilər əkilən sahələrdə, bozqırla növbələşən ərazilərdə yaşamağa üstünlük verir. Kiçik sürülər (5-20) əmələ gətirir. Çoxalma dövründə cüt-cüt yerləşir. Monoqamdır. Reproduksiya dövründə yuva ərazisini qoruyur. Erkək fərdlər cücələrin gəzdirilməsi və yemləndirilməsində iştirak edir. Dişi fərd yuvasını torpaq üzərində, sıx otlar arasında qurur, yuvanın dibini quru ot və yarpaqlarla örtür. Yumurtalar qonur-qum rəngdə olur. Yuvada yumurtaların sayı 4-28 arasında dəyişir. Adətən hər yuvada 12-18 yumurta olur. Kürt yatması 21-26 gün davam edir. Bir sutka ərzində cücələr sinxron çıxırlar. Onlar quruyan kimi yuva ərazisini tərk edirlər. 12-14 sutkalıq cücələr 25-30 metr məsafəyə uça bilir. Bir yaşında cinsiyyət yetişkənliyə çatır.
Qarapaça
Qarapaça, köpgər ,(Artiodactyla) dəstəsindən bir məməli növü. Yaşayış yeri. Qarapaçalar dağlıq-meşəlik heyvanı olub, dəniz səviyyəsindən 1000 m-dən 3000 m-ə qədər hündürlüyü olan meşəli, qayalı dağlarda yaşayırlar.
Minayə Əliyeva
Fəaliyyəti
1995-ci il noyabrın 12-də baş tutan Parlament seçkilərində 82 nömrəli Sabirabad dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının namizədi olan Minayə Əliyeva I çağırış Milli Məclisin deputatı seçilib. 1995-ci il noyabrın 24-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Minayə Əliyeva Milli Məclisin İnsan hüquqları Daimi Komissiyasının və Azərbaycan—Almaniya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun üzvü olub.
B-4 metrostansiyası (Bakı)
Stansiyanın 2024-cü ilin sonu 2025-ci ilin ilk yarısında təhvil verilməsi planlaşdırılıb.
Tarixi
“Bakı Metropoliteni” QSC-nin mətbuat xidmətinin rəhbəri Bəxtiyar Məmmədov 2023-cü ilin fevralında deyib: ''“Metrostansiya özü 4 səviyyədən ibarət olacaq. Artıq 3 səviyyədə qazıntı işləri başa çatıb. 4-cü səviyyənin isə yarısı qazılıb. Yəni 144 metrlik platforma, ümumən isə 170 metr uzunluğunda kompleksdir. Onun təxminən 70-80 metri qazılıb. İşlər də planlı şəkildə davam edir. 4-cü səviyyə qrunt suların bol olması tikintinin normal qaydalara uyğun işinin fərqlənməsinə səbəb oldu. Bəzən deyirlər ki, “1-ci səviyyəni tez tikdiniz, digər səviyyələrdə isə işlər ağır getdi”. İş ağır getmir. Bu sadəcə olaraq işin planlaşdırılmış qaydasıdır. Bir sözlə, işlər qaydasında gedir. Aparılan qazıntı işləri bu ilin sonuna qədər tam başa çatacaq. Gələn il ərzində infrastruktur və təchizat məsələləri ilə bağlı işlər həll olunacaq. Qeyri-adi nəsə baş verməsə, 2024-cü ilin sonlarında stansiyanı təhvil vermək mümkün ola bilər”''
Kira Naytli
Kira Naytli — məşhur İngiltərə aktrisası.
Axtalama
Axtalama (xədim etmə)- bioloji erkəyin cinsiyyət orqanını itirdiyi cərrahi, kimyəvi və ya başqa bir yolla edilən prosesdir. Bu sterilizasiyaya səbəb olur və testosteron kimi müəyyən hormonların istehsalının azalmasına səbəb olur. Axtalanmış şəxs və ya heyvan nəsilartırma qabiliyyətini itirir. Əsasən cəza, yaxud heyvan populyasiyanın tənzimlənməsində istifadə olunur.
Höytala
Əhalisi
Əhali əsasən avarlardan və azərbaycanlılardan ibarətdir.
Molekulyar mətbəx
thumbnail|Süni [[yumurta]] thumbnail|[[Alma kürüsü]] Molekulyar mətbəx və ya Molekulyar kulinariya — yemək və desertlərin hazırlanmasına elmi yanaşma; fiziki-kimyəvi mexanizmləri nəzərə alan mətbəx. Molekulyar kulinariyaya alternativ kulinariya da demək olar.
Adolf fon Bayer
Həyatı
1888-ci ildən struktur nəzəriyyəsinə sis-trans-izomerliyi daxil etmiş, 1896-cı ildə bir sıra terpenlərdə sis-trans izomerliyi müşahidə etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
İndiqonun sintezi 1866-cı ildə indiqonun oksidləşməsi ilə izatini əldə etdi (ilk dəfə 1841-ci ildə fransız kimyaçısı O.Loran tərəfindən təcrid olunub) və üzvi birləşmələrin sink tozu ilə reduksiya edilməsi metodunu üzvi sintez praktikasına daxil etdi. 1869-cu ildə (alman kimyaçısı A.Emmerlinqlə birlikdə) o-nitrosinnamik turşusunu kalium hidroksidlə, sonra onun törəmələrini, o cümlədən izatini birləşdirərək indolu sintez etdi. O, ammonyakın asetaldehidlə kondensasiyası yolu ilə pikolinlər və kollidinlər əldə etmişdir (1870). O, naftalini tetrahidronaftalinə, mezitiləni isə tetrahidromesitilenə qədər azaldıb (1870). Q.Karo ilə birlikdə 1870-ci ildə etilanilindən indol sintez etdi. 1879-cu ildə o, indofenil reaksiyasını - konsentratlaşdırılmış sulfat turşusunun iştirakı ilə benzolun izatinlə qarışdırıldığı zaman mavi rəngin görünməsini kəşf etdi. Dinitrofenildiasetilendən indiqonun sintezini aparmış (1883) və onun struktur formulunu təklif etmişdir; Bayerin bu işləri sintetik indiqonun sənaye istehsalını mümkün etdi. O-di(bromometil)benzol və natrium malonik esterindən (1884), tereftalik turşudan (1886) və heksahidroftalik turşunun həndəsi izomerlərindən (1888) inden alınmışdır.