Rəna_Cəfərova
Əsas elmi nailiyyətləri
Müxtəlif üzvi birləşmə siniflərinin, ion dielektriklərinin və yarımkeçiricilərin əsasında xalq təsərrüfatının müxtəlif sahələrində, kosmik texnologiyada, ağır maşınqayırma sənayesində, gəmi- qayırmada, analitik kimya, biologiya və tibbdə, neft və qaz kəşfiyyatında və s.-də tətbiq edilən, yeni, keyfiyyətli, stabil, geniş spektral-lüminessent xarakteristikalar diapazonuna malik olan, ekoloji baxımdan əlverişli lüminoforların işlənib hazırlanması məqsədilə R.Ə. Cəfərova alkilammoni- um və alkilfosfonium halogenidlərdə məxsusi elektron həyəcanlanması, lüminessensiya və rekombinasiya proseslərini tədqiq edərək mühüm nəticələr əldə etmiş və bu nəticələrdən istifadə edilərək bir sıra Tl, Pb, Sn əsaslı yeni tip lüminoforlar hazırlanmışdir. Alim alınan nəticələr barəsində NKPİ-da, ADU-də, Lvov Dövlət Universitetində, Ural Dövlət Texniki Universitetində məruzələr etmişdir. • “Neft lüminoforları və fotokimya” laboratoriyasında zəngin lüminessensiyaedici komponentəri – politsiklik aromatik komponentləri olan neft lüminoforlarının-“Şirvanol” (“Ş-1”, “Ş-2”, “Ş- 3” ) neftin ikinci emal məhsulu olan katalitik krekinqin ağır qazoylundan işlənib hazırlanma- sında yaxından iştirak etmiş, onlarda baş verən foto- və radiasiya fiziki və kimyəvi çevrilmələri tədqiq edərək, bu proseslərin mexanizmlərini vermişdir. •Asan əldə edilə bilən xammal mənbələrinə və sadə istehsal texnologiyasına malik olan neft lüminoforları “Neftqazavtomat İstehsalat Birliyində, Fizika institutunun “Dağılmaya nəzarət metodları” laboratoriyasında (Azərbaycan Respublikası), “İjorsk zavodunda”, Atommaş İstehsalat Birlikləri(Sankt-Peterburq, Volqodonsk, Kalinin şəhərləri)- Rusiya Federasiyası, daxil olmaqla 20-dən artıq müəssisədə sınaqdan keçirilmiş və rəngli-lüminessent defektoskopiya sahəsində mikrode- fektlərin aşkar edilməsində tətbiq olunmuşdur. •R.Ə. Cəfərova 1975-ci ildən etibarən, həm də, institutun digər laboratoriyalarında aparılan elmi-tədqiqat işlərinin birgə yerinə yetirilməsində iştirak edir, üzvi birləşmələrin, o cümlədən, neft və neft məhsullarının quruluşunun, struktur-qrup tərkiblərinin, kimyəvi reaksiyaların getmə mexa- nizmlərinin, kinetik qanunauyğunluqların spektral tədqiqi ilə məşğul olur, müasir, yüksəkhəssaslıqlı spektral tədqiqat metodları üçün yeni metodikalar işləyib hazırlayır. O, bu tədqiqatlarla yanaşı, həmçinin, Abşeron yarımadasının neftlə çirklənmiş torpaqlarında radiasiya deqradasiya prosesləri- nin tədqiqi, sudan hidrogenin alınması probleminin həlli və s.ilə də məşğul olmuşdur. • Alim Abşeron yarımadasının xam yataq neftləri üzrə aparılan tədqiqatlarında onlardan ayrılmış fraksiyaların müxtəlif sənaye sahələrində (neftkimya, əczaçılıq və s.) istifadə olunan karbohidrogenlərin xammal mənbəyi olduğunu göstərmişdir. Aşkar edilmişdir ki, təbii quyu neft- lərinin ağır qalıqlarından alınan NL-ı təkrar emal məhsullarından alınan lüminoforlara nisbətən daha stabil və zəhərliliyi az olduqlarından tətbiq üçün daha çox yararlıdır. Bu tədqiqatların nəticəsində, həmçinin, ağır neft qalıqlarının inhibitor xassəsinin olduğu aşkar edilmişdir. Digər tərəfdən, müəyyən edilmişdir ki, xam neftlərin yüngül aromatik qrup karbohidrogenləri yüngül şəraitlərdə mayefazalı oksidləşmə proseslərində sərbəst radikalların inisiatorudur. O, hal-hazırda, həm də, Respublikamda Naftalan, Suraxanı kimi neft yataqlarından çıxarılan unikal neftlərin karbohidrogenlərindən səmərəli surətdə, xüsusilə də, tibbi sahədə, istifadə edilməsi məqsədilə onların müasir, yüksəkhəssaslıqlı spektral cihazların köməyilə kompleks tədqiqi ilə məşguldur. Elmlər namizədlərinin (fəlsəfə doktoru) sayı: 9 Elmlər doktorlarının sayı: 2.