cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Katın qırğını
Soyuq müharibə dövründə yanaşmalar
1951–1952-ci illərdə Koreya müharibəsinin arxa fonunda Respublikaçı Rey Meddinin rəhbərliyindəki Meddin Komitəsi tərəfindən Katın qırğını araşdırıldı. Komitə qırğının SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığı tərəfindən törədilməsi qənaətinə gəldi və SSRİ-nin Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi önündə mühakimə olunmasını tövsiyə elədi. Buna baxmayaraq məsuliyyət məsələsi Dəmir pərdənin qarşı tərəfində olduğu kimi Qərbdə də mübahisəli olaraq qalmışdı. Böyük Britaniyada 1970-ci illərdə qırğının qurbanlarını anmaq üçün istifadə olunan 1940-cı il qurbanları (1941-ci il yerinə) ifadəsi Soyuq müharibəni qızışdırmaq mahiyyəti daşıdığı əsas gətirilərək qınandı. 1969-cu ildə BSSR-də müharibə memorialının Xatın qırğınının qurbanlarını anmaq üçün Xatın kəndinə yerləşdirilməsi hadisəinin də Katın qırğını ilə prosesi qarışdırmağa yol aça biləcəyi iddia edildi. Bu iki ad oxşardır və ya bir çox dildə eyni şəkildə səslənir. Bu səbəblə tez-tez qarışıqlığın yaranmasına səbəb olurdular.
1950-ci illərdə SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin rəhbəri olan Aleksandr Şepelin həqiqətin ortalığa çıxma şansını minimuma endirmək üçün Katın qırğını ilə bağlı sənədlərin yox edilməsini təklif etdi və bir çoxunun yox edilməsini reallaşdırdı. Nikita Xruşşova ünvanlamış olduğu 21857 polyak zabitinin öldürülməsi ilə bağlı sənədlərin yox edilməsi ilə bağlı təklifi qorunan və sonradan xalqa açıq elan edilən sənədlərin arasında öz yerini tapdı.
Rəsmi təhqiqatlar
2008-ci ildə Polşa tərəfi qırğın vaxtı SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığı tərəfindən video görüntülərin çəkilməsi haqqında Rusiya tərəfinə sorğu göndərdi. Rusiya tərəfi isə öz növbəsində iddianı rədd etdi. Polşa rəsmiləri, eyni zamanda, sənədlərin təsnif olunmasını qırğın zamanı SSRİ tərəfinin Gestapo ilə əməkdaşlıq edilməsinin üzə çıxmaması səbəbindən həyata keçirildiyini iddia etdi.
Növbəti illərdə Rusiya tərəfindən təhqiqatın daha 81 cildi də əlavə olaraq təsnif olunmuş və Polşa hökumətinə təhvil verilmişdir. 2012-ci ilin göstəricilərinə görə 183 cild sənəddən 35-i hələ də dövlət sirri olaraq təsnif olunur və gizli saxlanılır.
Daha sonrakı məhkəmə iclasları
2011-ci ildə Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinə qırğının qurbanlarının qohumları tərəfindən Rusiyanın apardığı rəsmi təhqiqatların yetərliliyi ilə bağlı iki məktub daxil oldu. 16 aprel 2012-ci il tarixli qərarda məhkəmə Rusiyanın qurbanların qohumlarına təhqiqatın gedişi haqqında məlumat vermədə hüquqlarını pozduğunu və qırğını "müharibə cinayəti" olaraq təsnif etdiyini müəyyən elədi. Bununla yanaşı, məhkəmə Rusiya tərəfinin apardığı istintaqın səmərəliliyini ittiham etməkdən imtina etdi. Buna səbəb olaraq isə hadisələrin 1998-ci ildə Rusiya tərəfindən İnsan Hüquqları Konvensiyasının ratifikasiya edilməsindən əvvəl baş verdiyi əsas göstərildi. İddiaçılar apelyasiya şikayəti verdilər, lakin 21 oktyabr 2013-cü il tarixli verilən qərara görə Rusiya məhkəmələri tərəfindən bəzi kritik məqamların gizlədilməsi ilə bağlı olan iddialar yetərsiz hesab edildi.
Abidələr
205px|thumb|left|Kennok Çizdə qırğının qurbanlarına qoyulmuş abidə. Qırğının qurbanlarını anmaq məqsədilə dünyanın bir çox yerlərində abidə və xatirə lövhələri qoyulmuşdur.
2000-ci ildə Rusiyada Katın hadisələri üçün müharibə abidəsinin açılışı keçirildi. Daha əvvəl həmin yerdə hadisə ilə bağlı üzərində "Hitler faşizminin qurbanları" yazılmış lövhə vardı.
Cənubi Afrika Respublikasının Yohannesburq şəhərində həm Katın qırğınının qurbanları, həm də Varşava üsyanı vaxtı Cənubi İtaliya ərazisindən Varşavaya havadan dəstək üçün uçan Cənubi Afrika Respublikası və Polşadan olan pilotların xatirəsinə abidə qoyulmuşdur.
Muğan xalçaları
Muğan xalçaları — müxtəlif format və müxtəlif proporsiyalara malik xovlu xalça.
Texniki xüsusiyyətləri
"Muğan xalçaları" XIX əsrdə düyünlərin böyük sıxlığı ilə seçilən xalçalar toxunurdu, XIX əsrin IV rübündən isə daha xırda sıxlıqlı xalçalar toxunmağa başladı.
Abdul Qadir Keyta
"Leon"
16 iyun 2007-ci ildə "Lion" hər iki oyunçunun keçidi ilə bağlı açıqlama verdi, Keytanın transfer dəyəri 18 milyon avro təşkil etdi. Klubda keçirdiyi 2 mövsüm ərzində bütün yarışlarda 52 oyuna 5 qol vura bilmişdir.
Mükafatları
"Əl-Əyn"
Nuru Bayramov
Həyatı
1996–1998 illərdə Türkiyənin Yüzüncü Yıl və Kırıkkale Universitetlərinin Ümumi cərrahiyyə kafedrasında Dossent Doktor kimi, kafedra müdirü vəzifəsində işləmiş, kafedraların qurulmasında, Laparoskopik cərrahiyyənin, qaraciyər cərrahiyyəsinin təşkil edilməsində iştirak etmişdir.
2020-ci ildə ATU Cərrahiyyə Klinikasında, Dövlət Təhlükəsisliyi Xidmətinin Mərkəzi Hospitalında və Mərkəzi Gömrük Hospitalında II Qarabağ müharibəsi yaralılarına cərrahi xidmətin tədrisində, təşkilində və hayata keçirilməsində fəal iştirak etmişdir.
2020–2021-ci illərdə koranovirus xəstələrində cərrahi, transplantasyon və hepatoloji problemlərin həllində konsultativ kömək göstərmiş, elmi-praktik ilərin təşkilində iştirak etmişdir.
Kazuma Vatanabe
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Dırmıq
Dırmıq — əmək aləti.
Minos
Minos yunanların arasında dənizlər hökmdarı kimi tanınırdı. O, öz hərbi qüdrətinə görə Dedala borclu idi. Elə ona görə də Dedalı əlindən buraxmaq istəmirdi. Dedal Siciliyaya qaçandan sonra Minos adaya qoşun yeritmişdi. O sənətkarın yerini öyrənmək üçün yumurta qabığı gətirib elan etmişdi ki, kim onun içindən sap keçirsə, böyük mükafat alacaq. Bunu yalnız Dedal edə bilərdi və beləliklə Minos onun yerini öyrənmişdi. Kokalın sənətkarı əldən buraxmaq istəməyən qızları onu dəhşətli əzablarla öldürür. Yunanların belə bir inancı var ki, o sonra Aidin yeraltı səltənətində amansız, qəddar bir hakim olub.
Naxışlı dırmanantəlxə
Yayılması
Onlara Koreya, Monqolustan, Şimali Çin, Orta Asiya (Qırğızıstan, Tacikistan, Özbəkistan, Türkmənistan), Qazaxıstan), Rusiya (Sibir, Başqırdıstan, Orenburq vilayəti və Samara vilayəti), Ukrayna, Şimali İran, Əfqanıstan və Cənubi Qafqaz (Gürcüstan) ərazilərində yayılmışlar. Yarımnöv əmələ gətirmir.
Yuliya Domna
Septimi Severlə evlilik
185-ci ildə Septimi Sever Lunqdun (indiki Lion) Qalliyasına canişin təyin edildi. Elə bu illərdə, onun birinci həyat yoldaşı Pakkiya Marsiana vəfat etdi və o yeni evlilik haqqında düşünməyə başladı. 187-cı ildə o Yuliya Domna ilə evləndi.
Teleportasiya
Kvant teleportasiyası
Kvant teleportasiyası adi teleportasiyadan fərqlidir, çünki o, maddəni bir yerdən başqa yerə köçürmür, əksinə, mənbə sistemi ilə eyni kvant vəziyyətində (mikroskopik) hədəf sistemi hazırlamaq üçün lazım olan məlumatları ötürür. Bu sxem kvant "teleportasiya" adlandırıldı, çünki mənbə sisteminin müəyyən xüsusiyyətləri hədəf sistemdə ikisi arasında yayılan heç bir aydın kvant məlumat daşıyıcısı olmadan yenidən yaradılır.
Yuliya Domna
Yuliyanın ölümü
214-cü ildə Karakalla Makedoniyalı İskəndərin şücaətini təkrarlamaq üçün şərq yürüşünə çıxanda Yuliya da onu müşayiət etmişdi. 217-ci ildə Karakalla parfiyalılara qarşı yürüşə çıxdı. Yuliya isə Antioxiyada qaldı.
Con Şlezinger
Con Şlezinger — Böyük Britaniya rejissoru.
Qərb fəlsəfəsi
Burjua fəlsəfəsində dini-idealist cərəyan olan «personolizm» müəyyən nüfuz qazanmışdır. Nümayəndəsi N.Berdyayev.
Yаrаnmış fəlsəfi bаxış özünü iki şəkildə büruzə verdi. Birincidə dini məqаmlаr dа vаr idi. Deyirdilər ki, insаn özünə inаnsа, Аllаhа tərəf gedər. Digərində isə yаlnız insаn götürülürdü. Qərbin fəlsəfəsi hаqqındа bunu dа demək lаzımdır ki, onlаr öz həyаtlаrını fəlsəfələşdiriblər, yаşаyışlаrınа fəlsəfi don geyindiriblər.
Yuri Qaqarin
Həyatı
Uçuş 12 aprel 1961-ci ildə Baykonur start məntəqəsində baş verir. "Vostok" gəmisində uğurla kosmosa çıxan Qaqarin göydə 108 dəqiqə dövr etdikdən sonra sağ-salamat yerə qayıdır.
Fedra
300px|thumb|İppolit və Fedra, III əsr, [[Luvr]]
Yunan əfsanəsinə görə Tesey Fedranın bacısı Minotavrı öldürməkdə ona kömək etmiş, Ariadnanı atıb gedəndən sonra onunla evlənmişdi. Fedra ərinin amazonkaların hökmdarı İppolitadan olan oğlu İppolitə aşiq olmuşdu. Bir varianta görə Fedra İppolitin ona cavab vermədiyini görəndə ərinə oğlunu günahlandıran bir məktub yazaraq özünü asmış, Tesey isə oğlunu ölkədən qovmuş, bir qədər keçəndən sonra İppolit arabada qəzaya uğrayıb həlak olmuşdu. Digər versiyaya görə Tesey oğlunu lənətləyib Poseydona onu öldürməsi üçün yalvarmış, Poseydon onun dualarını eşidib İppoliti öldürdükdən sonra Fedra özünü asmışdı.
Larisa Lazutina
Larisa Yevgenyevna Lazutina — Rusiyalı xizəkçi və ictimai-siyasi xadim. Larisa Lazutina 1992, 1994 və 1998-ci illərdə keçirilən Qış Olimpiya Oyunlarının 5 qat qızıl, 1 qat gümüş və 1 qat bürünc medalçısıdır. Larisa Lazutina 1994-cü ildə "Xalqlar Dostluğu" ordeninə, 1998-ci ildə "Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı" fəxri adına , 2015-ci ildə isə "Şərəf" ordeninə layiq görülmüşdür.
Karyerası
2002-ci ildə Larisa Lazutina özünün sonuncu Olimpiya Oyunlarında iştirak etdi. Amerika Birləşmiş Ştatlarının Solt Leyk Siti şəhərində keçirilən XIX-cu Qış Olimpiya Oyunları Larisa Lazutina üçün elədə yadda qalan olmadı. O 2 medal qazansada dopinqdən istifadə etdiyi üçün medallarda məhrum olundu. O 5 km. və 15 km. yarışlarında gümüş medal qazansada dopinqə görə medallarda məhrum olundu və həmin yarışlardan sonra Larisa Lazutina idman karyerasını başa vurdu.
Bhilai
İqlimi
Orta illik temperatur 26.6 °C-dir.
Əhalisi
1991-ci ildə şəhərin əhalisi 686 min nəfər idi.
2011-ci ildə şəhərin əhalisi 1,006,407 nəfər olmuşdur.
Nəqliyyat
Durqa dəmir yolu xətti bu şəhər ilə başqa şəhərləri birləşdirir. Raypur hava limanı isə Bhilai şəhərinə 40 km-lik məsafədə yerləşir.
Cəlil Səfərov
Milli Qəhrəman
Gürcüstan Respublikasının Marneuli şəhərinin Lejbəddin kəndində abidəsi ucaldılıb.
Disbalans
İki cür disbalans mövcuddur:statik və dinamik.
Zeytgeyst (film)
KİV-lərin reaksiyası
The Stranger qəzatində dərc edilmiş "Beauty Is Truth" məqaləsində, müəllif Pol Konstent bildirir ki, film tamamilə təsdiqini tapmamış faktlar üzərində qurulmuşdur. Həmçinin Irish Times qəzeti filmi "ağılsızlıq" adlandırmış və "həqiqi sualları və mübahisələri sürrealistcəsinə təhfir" etməkdə günahlandırır. The Gauntlet-in müəllifi Corcina Masellusanın fikrincə, film izləyiciləri öz şəxsi təcrübələrinə əsaslanmağa və yad avtoriterləri inkar etməyə səslə də nəticədə izləyicilər kor-koranə filmin arxasınca getdilər və özləri isə heç bir şəxsi araşdırma aparmadılar. O bildirir ki, film "yaxşı montaj olunub və həqiqətən də nəfəskəsən filmdir", lakin müəlliflər "özləri üçün əlverişli olmayan faktları" bəzəyə çalışmışlar və məqsədi yalanı işfa etmək olan bir filmdə kifayət qədər yalan faktlardan istifadə edilmişdir. Marsellus bildirir ki, 2008-ci il martın 11-də Piter Jozef filmin rəsmi veb saytında "Aydınlaşdırma" bölməsini ləğv etmişdir. Bu bölmədə kino iztelsalı zamanı istifadə edilən qeyri-dürüst üsullardan bıhs olunur ki, bu da filmin doğruluğunu şübhə altına qoyardı. Ləğv edilmiş bölmənin yerində "Suallar və cavablar" bölməsi yaradılmışdır.
Filmdə istifadə edilən mənbələrin tənqidi
Bir sıra tənqdiçilər qeyd edirlər ki, filmdə köhnəlmiş və nüfuzlu hesab edilməyən mənbələrdən istifadə edilmişdir. B. Viterinqton bu barədə yazırdı:
Əhməd Şamlı
Erkən həyatı
Heydər Şamlı və Kövkəb Araqinin 6 uşağından ikisincisi, eyni zamanda, ailənin yeganə oğlan övladı olan Əhməd Şamlı 1925-ci ilin 12 dekabrında Rəştdə doğulur. Hərbçi ailəsində böyüyən digər uşaqlar kimi, o da erkən təhsilini İranın cənub-şərqində Xaş və Zahidan, şimal-şərqində Məşhəd və cənubunda Rəşt olmaqla bir çox fərqli şəhərdə alır. Uşaqlığı və yeniyetməliyi asan keçmir, ev mühiti onun həssaslığına uyğun olmadığından çox vaxt təsəllini tənhalıqda tapır. Ailəsi ilə birgə bir şəhərdən digərinə köçmək onun təhsilinə mane olur.
1960–1969-cu illər
1960-cı ildə Güzgülər bağı adlı eyni şeirlər toplusu işıq üzü görür.
1970–1979-cu illər
İki yeni şeir toplusu Odda yanan Abraham və Qapılar və Böyük Çin səddi bir sıra yeni tərcümələrlə birgə 1973-cü ildə çap olunur. Odda yanan Abraham adlı topludakı Odda yanan Abrahamın mahnısı müasir İran poeziyasının ən məşhur və məharətlə yazılmış nümunələrindən biridir. Şamlı öz şeirini kollektiv şüurla əlaqələndirir, qəhrəman və ictimai günah keçisi obrazları elə formada təqdim edir ki, oxucu torpaq və sevgi uğrunda özünü qurban verən adamın cahil və qərəzli şəxslər tərəfindən xəyanətə uğramasını maraqla oxuyur. 1974-cü ildə Köhnə şeirlərindən seçmələrin yer aldığı Hava və güzgülərə aid yeni şeirləinin toplandığı Yer üzü üçün odalar ilə birgə çap olunur.1975-ci ildə o, öz əsərini və Hafiz haqda apardığı araşdırmanı çap etdirir. 1976-cı ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarına səyahət edir və bir çox şəhərdə şeir oxuyur. Şamlı İrana qayıtmazdan əvvəl San Fransisko şeir festivalında da iştirak edir.
1980–2000-ci illər
1988-ci ildə Dünya Ədəbi Konqresinə dəvət edilir, Avropanı gəzərək mühazirələr verir və şeirlər oxuyur. Onun tamamlanmış şeir toplusu Almaniyada dərc edilir və o, İrana qayıdır. 1990-c ildə Birləşmiş Ştatlara səfər edir, onun şeirləri, ümumiyyətlə, ədəbiyyata verdiyi töhfələr haqda bir sıra yazılar dərc olunur.
Siyasi görüşləri
Şamlı Marksist idi və İran İslam inqilabından əvvəl Məhəmməd Rza Pəhləvinin hakimiyətinə qarşı çıxan intellektual hərəkatın aparıcı qüvvə idi. Bütün həyatı boyuna siyasi cəhətdən fəal olan Şamlı iki dəfə həbs olunur: ilk dəfə İkinci dünya müharibəsi bitəndən sonra; ikinci dəfə isə İran çevrilişindən sonra. O, hətta inqilabdan sonra da siyasi və sosail tənqidə həsr etdiyi şeirləri ilə öz sosial-siyasi aktivliyini qoruyub saxlayır. 1976-cı ildə senzura və boğucu siyasi atmosferə etiraz əlaməti olaraq İranı tərk edir. 1977-ci ildə, Rza Pəhləvinin hakimiyyətinin süqutundan bir il qabaq o, İran Yazıçılar Assosiasiyasının üzvləri arasında görüşlər keçirilməsini dəstəkləyən məktub imzalayır. Onu islamofob, vətən xaini və qərbləşmiş yazıçı hesab edən yeni İslam rejimi onun üçün əlverişli olmasa da, Şamlı yetərincə məşhur idi və iqtidarda olan dindar şəxslər onu həbs etdirə bilməzdi. Bununla belə, Şamlının bir çox əsərinin çap edilməsi uzun illər icazə verilmir. 1990-cı illərin əvvəllərindən isə onun şeirləri çoxlu sayda ədəbi jurnalda dərc edilməyə başlayır.
Mirzə Məhəmməd Qarabaği
Həyatı
Bağır oğlu Məmməd, Məşədi Hacı, Əliqulu, Müqim sərimin tacı.
Hər mərizə eyləsələr əlacı, Ehtiyatın görün, tez olur məmat.
Dichagyris musiva
Yayılması
Avropa, Sibir, Monqolustan, Qazaxıstan, Orta və Mərkəzi Asiya, Çin, Yaponiya, Azərbaycanda Böyük və Kiçik Qafqazın dağətəyi və dağlıq meşələri, Lənkəranın dağ-səhralıq yerləri.
Anna Qaplan
Kareyerası
Qaplan siyasi kareyerasına 2011-ci ildə Şimali Hempsted Bölgə Komissiyasının üzvü kimi başlamışdır. Senata seçilənə qədər bu vəzifədə çalışmışdır.
II Qılınc Arslan
II Qılınc Arslan tam adı — İzzəddünya və din Qılınc Arslan ibn Məsud  1155–1192) — Rum sultanlığının sultanı.
Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsi (Azərbaycan)
Tarixi
Hələ 1900-cu ildə "Kaspi" qəzetində veksel islahatı ilə bağlı dərc edilmiş məqalələrdə hələ o zaman bu qiymətli kağızdan geniş istifadə olunduğunu təsdiq edən maraqlı faktlar öz əksini tapmışdır. Həmin dövrdə Bakı Tacir Bankı ilə yanaşı, Bakıda fəaliyyət göstərən digər banklar tərəfindən də veksellər və faiz kağızları buraxılmışdır. Veksellərdən ödəniş prosesində və borc münasibətlərinin formalaşdırılmasında geniş istifadə olunmuşdur. Veksel bazarı Azərbaycan Demokratik Respublikası dövründə də inkişaf etdirilmiş, lakin Sovet hakimiyyəti dövründə məhdudlaşdırılmışdır.
Günəbaxan südləyən
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qızqayıt Həsənova
Həyatı
Məşhəd, Kərbəla və Həcc ziyarətlərində olub.
Cadugər
Sözün mənşəyi
Azərbaycanca "cadugər" və Hindcə "जादूगर" (jādūgar) Fars dilində جادوگر sözündən gəlirlər.
Azərbaycanda "cadugər" adlanan bu şəxsləri Afrikanın cənubunda "kuaren deyro", qərbində "nqombo", mərkəzində "menduk", Yava adalarında "dikun", Qrenlandiyada "anqanok", Peruda "bruco", Rusiyada "çarodey", "koldun", Uzaq Şərqdə "yoq", "fakir" adlandırırlar. Albıs türklərdə cadugər bənzəri bir varlıq olaraq bilinər.
Tarix
Orfeizm, elevsizm, esseizm: Eyni zamanda, həmin ərəfədə mistika bir epidemiya kimi qədim Yunanıstanı da başına götürür. Həmin mərhələ Yunanıstanda esseizm (yəhudi mənşəlidir), orfeizm, elevsizm, və s. kimi mistik cərəyanların yarandığı dövrdür. Bunlardan orfeizm xüsusi yerə malikdir. Belə ki, sonradan onun təsiri altında pifaqorçuluq, masonçuluq, qnostisizm və s. kimi mistik cərəyanlar meydana çıxdı.
Bu ikinci kitab birincinin şərhi kimi XIII əsrdə (1275) Aramaikalı (İspaniya) kabbalist Mozes de Lion tərəfindən yazılıb. Birincinin yazılma tarixi isə ondan min il əvvələ – yeni eranın başlanğıcına gedib çıxır. Kitab başdan-başa izahı indiyə qədər də tapılmayan simvolik dildə yazılıb. Sonradan onun şərhi üçün onlarla kitab yazılsa da, "Kabbala"nın həqiqi məzmunu bugünəcən açılmayıb. Həyat və kainat barədə qədim müdriklərin biliklərinin simvolik ifadəsi, sistemləşdirilməsi hesab edilir. Deyilənlərə görə, onun müəllifləri kitabın yazılması üçün bu üslubu məhz ona görə seçdilər ki, onun məzmunu onların düşmənləri (o cümlədən, xaçpərəstlər) üçün həmişə qaranlıq qalsın. Kabbala sistemi orta əsr, eləcə də, bugünkü dövr alimlərinə, filosoflarına, rəsmi fəlsəfəsinə təsir göstərmiş ən güclü mistik təlimlərdəndir.
Sufizm: İslam ölkələrinin ən güclü mistik təlimi sufizm hesab edilir. Sufizm öz mənşəyini İran maqlarının, türk şamanlarının və Hindistan yoqlarının təlimlərindən götürür.
Növlər və mexanizm
10)	Maddiləşmə-ərimə
Prviç adası
Coğrafiya
Prviç adası Şibenik arxipelaqının tərkibinə daxildir. Ada arxipelaqın şərq hissəsində yerləşmişdir. Qərbdə Tiyat adası (Tijat), cənub-şərqdə isə Zlarin adası Prviç adasını materik sahilindən ayırır.
Balıq xalçaları
Balıq xalçaları — Qarabağ xalçaçılıq məktəbinə aid olan xovlu xalça.
Çikaşi Masuda
(d. 19 iyun 1985) — Yaponiya futbolçusu.
Nikah
Nikah, kəbin, izdivac — evlənmənin qanuni şəklə salınması.
Azərbaycanda dini kəbinkəsmə (dini nikah) hüquqi əhəmiyyətə malik deyildir.
thumb|1833 Ər-arvadın soyad seçmək hüququ -
Qaqra
Osmanlı və Rusiya İmperiyası dövrü
Müharibə bitdikdən sonra, qəsəbə Oldenburqlu Pyotr Aleksandroviç tərəfindən "kəşf edilmiş"dir. Regionun potensialını görən Pyotr burada birinci səviyyəli bir kurort, özü üçün isə bir saray tikdirmişdir. Qəsəbəyə tropik ağaclar, tutuquşuları və meymun ları olan bir park salınmışdır. Qəsəbə üzərində aparılan bahalı işlərə baxmayaraq, kurort ilk vaxtlarda çox da uğurlu olmamışdır, halbuki daha sonra çoxlu sayda xarici turist cəlb etmişdir.
Bədəvilər
Köçəri bədəvilər çoxlu tayfalara və nəsillərə ayrılırdılar. Tayfanın otlaq yeri ümumi idi. Lakin sürülər ayrı-ayrı nəsillərə məxsus idi. Yaxşı otlaqlar üzərində tez-tez tayfa müharibələri – toqquşmaları olurdu. Qan intiqamı adəti də şiddətli vuruşmalara səbəb olurdu. Öldürülmüş və ya təhqir olunmuş ərəbin intiqamını almaq üçün bütün nəsil ayağa qalxırdı. Hər bir tayfa öz tanrısına inanırdı, səcdə edirdi. Bu isə ərəblər arasındakı çəkişməni daha da gücləndirirdi.
Hər bir tayfanın başçısı vardı, onlar yürüşlər zamanı döyüşçülərə başçılıq edir, köç üçün yer seçir, nəsil üzvlərini mühakimə edirdilər. Bədəvi əyanlarının böyük mal-qara sürüləri vardı. Onların dəvələri və cins at ilxıları suya yaxın olan ən yaxşı örüşlərdə otlayırdılar. Tayfa başçıları və onların yaxın qohumları əsirləri qul kimi işlədirdilər. Onlar vahələrdə tarlaları suvarmaq üçün kəhrizlər və kanallar qazır, çöllərdə sürüləri otarırdılar.
Nikolay Leskov
Nikolay Semyonoviç Leskov (16.2.1831-5.3.1895) — Rusiya yazıçısı, jurnalisti.
İssık-Kul
İssık-Kul( - Isık-Köl). Qırğızıstanın şimal şərqində, Qazaxıstan sərhədinə yaxın bir bölgədə olan qapalı hövzə gölüdür.
Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası
Xronologiya
21 may 1988 — SSRİ rəhbərliyi Azərbaycan və Ermənistan arasında münaqişəni sahmanlamaq üçün hər iki müttəfiq respublikanın rəhbərlərini dəyişdirir. Ermənistan KP MK-nın plenumunda 1-ci katib Karen Dəmirçyan, Azərbaycan KP MK-nın plenumunda isə Kamran Bağırov vəzifələrindən kənarlaşdırıldılar. Azərbaycan KP MK-nın 1-ci katibi postuna Əbdürrəhman Vəzirov seçildi.
5 fevral 1991 — Azərbaycan dövləti – Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası Azərbaycan Respublikası adlandırılmışdır.
30 avqust 1991 — Ali Sovetin növbədənkənar sessiyasında gərgin müzakirələrdən sonra "Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyini bərpa etmək haqqında" Bəyannamə qəbul olundu. Sənəddə Azərbaycan Respublikasının 1918–1920-ci illərdə mövcud olmuş Xalq Cümhuriyyətinin varisi olduğu vurğulanırdı. Bununla yanaşı, parlament Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin konstitusion əsaslarını yaratmaq üçün ayrıca qanunun – Konstitusiya Aktının hazırlanması barədə qərar qəbul etdi.
İqtisadiyyatı
70-ci illərdə və 80-ci illərin birinci yarısında Azərbaycanda həm bütövlükdə respublika iqtisadiyyatının, həm də regionların gələcək sürətli inkişafını təmin edə bilən istehsal, elmi-texniki və kadr potensialı yaranmışdı. Keçmiş SSRİ əhalisinin yalnız 2,5%-nin yaşadığı Azərbaycan bir çox əsas sənaye məhsulları istehsalına görə ittifaq sənayesində nisbətən xeyli yüksək yer tuturdu. Belə ki, 80-ci illərin ortalarında ittifaq üzrə neft mədən avadanlıqları istehsalının 70%-i, o cümlədən 1970–1985-ci illərdə dərinlik nasosları istehsalının hamısı, elektrik qaynaq avadanlıqlarının 10,5%-i, kauçuk sodanın 7,8%-i, şərab və şərab məhsullarının 1/3 hissəsindən çoxu, məişət kondisionerlərinin hamısı, soyuducuların 5,7%-i, pambıq ipliyinin 9,6%-i, ipək xammalının 11,7-i və i.a. Azərbaycanın payına düşürdü. 70-ci illərdə və 80-ci illərin birinci yarısında Azərbaycanda yeni sənaye müəssisələrinin istifadəyə verilməsi, yeni maşın və avadanlıqların alınması bütövlükdə SSRİ-də olduğuna nisbətən daha sürətlə həyata keçirildiyindən əsas kapital da burada SSRİ-də olduğuna nisbətən daha böyük həcmdə artmış və işçilərin fondla silahlanma səviyyəsi daha yüksək olmuşdu. Bir işçiyə düşən əsas fondların dəyəri keçmiş SSRİ üzrə 1980-ci ildə 13,3 min rubl, 1985-ci ildə 17,8 və 1990-cı ildə 24,2 min rubl təşkil edirdisə, Azərbaycanda bu göstəricilər xeyli yüksək olub, müvafiq surətdə 1980-ci ildə 19,5 min rubl, sonrakı illərdə 24,5 və 33,4 min rubla bərabər olmuşdu. Azərbaycan SSR-in vəsaiti və ondan göndərilən xammalla işləyən bir çox müəssisələr Ukrayna, Rusiya və digər respublikalarda fəaliyyət göstərirdi. 80-ci illərin ortalarında Azərbaycanda güclü istehsal potensialı yarandığım başqa faktlar da sübut edir. Misal üçün 80-ci illərdə Azərbaycandan ittifaq fonduna ayrılan məhsul Azərbaycana gətiriləndən hər il orta hesabla 2,0 milyard rubl, ayrı-ayrı illərdə isə daha çox olmuşdu.
Əsgər ağa Cavanşir
Cavanşir Əsgər ağa Hümay ağa oğlu (1898-1945) - həkim.
Ailəsi
Əsgər ağa Qəmər xanım Əhməd bəy qızı Ağakişibəyli ilə ailə qurmuşdu. Tofiq ağa adlı oglu, Sona bəyim adlı qızı var.
Əbülfəz Ağayev
Həyatı
Evlidir. 1 övladı var
Dövlət Sosial Müdafiə Fondu (Azərbaycan)
Tarixi
Bundan əlavə, Fondun İdarə Heyətinin 2020-ci il 25 sentyabr tarixli qərarına uyğun olaraq, Fondun Bakı şəhəri üzrə Suraxanı rayon xidmət nümayəndəliyinin əsasında Fondun Arxiv və Sosial Ödəniş İşlərinin İnventarlaşdırılması üzrə Mərkəzi Filialı, Fondun Bakı şəhəri üzrə Sabunçu və Nizami rayon xidmət nümayəndəliklərinin əsasında Fondun Maddi-Məişət Şəraitinin Müayinəsi üzrə Mərkəzi Filialı yaradıldı.
Fondun struktur bölmələrinin fəaliyyətinin optimallaşdırılması, habelə idarəetmənin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı Fondun İdarə Heyətinin 2020-ci 23 noyabr tarixli qərarına uyğun olaraq, Şirvan şəhəri, Sabirabad və Hacıqabul rayonları üzrə Fondun 4 saylı Regional Ərazi Filialı, Ağcabədi, Tərtər, Bərdə, Laçın və Ağdam rayonları üzrə Fondun 5 saylı Regional Ərazi Filialı, Neftçala və Salyan rayonları üzrə Fondun 6 saylı Regional Ərazi Filialı, Lənkəran şəhəri, Lerik və Astara rayonları üzrə Fondun 7 saylı Regional Ərazi Filialı, Yardımlı və Masallı rayonları üzrə Fondun 8 saylı Regional Ərazi Filialı, Biləsuvar, Cəlilabad və Cəbrayıl rayonları üzrə Fondun 9 saylı Regional Ərazi Filialı, Saatlı, Beyləqan, İmişli, Füzuli və Xocavənd rayonları üzrə Fondun 10 saylı Regional Ərazi Filialı, Ağsu, Qobustan və Şamaxı rayonları üzrə Fondun 11 saylı Regional Ərazi Filialı, Zərdab, Kürdəmir, Ucar rayonları üzrə Fondun 12 saylı Regional Ərazi Filialı, Göyçay və Ağdaş rayonları üzrə Fondun 13 saylı Regional Ərazi Filialı, İsmayıllı və Qəbələ rayonları üzrə Fondun 14 saylı Regional Ərazi Filialı, Şəki şəhəri və Oğuz rayonu üzrə Fondun 15 saylı Regional Ərazi Filialı, Qax, Zaqatala və Balakən rayonları üzrə Fondun 16 saylı Regional Ərazi Filialı, Mingəçevir, Naftalan, Xocalı və Yevlax şəhərləri, Goranboy rayonu üzrə Fondun 17 saylı Regional Ərazi Filialı, Gəncə şəhəri, Samux, Göygöl, Kəlbəcər, Daşkəsən rayonları üzrə Fondun 18 saylı Regional Ərazi Filialı, Gədəbəy və Şəmkir rayonları üzrə Fondun 19 saylı Regional Ərazi Filialı, Qazax, Tovuz və Ağstafa rayonları üzrə Fondun 20 saylı Regional Ərazi Filialı yaradıldı.
Sosial sığorta
1 yanvar 2019-cu il tarixindən məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının hesablanmasına və ödənilməsinə nəzarət, məcburi dövlət sosial sığorta haqları üzrə hesabatın vaxtında təqdim edilməməsinə, hesablanmış məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının azaldılmasına və ya yayındırılmasına görə maliyyə sanksiyalarının tətbiqi Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyinə həvalə olunmuşdur.
Azərbaycanda pensiya sistemi
1991-ci ilə qədər Azərbaycanda sovet pensiya təminatı sistemi fəaliyyət göstərdiyindən və yeni pensiya reformaları müəyyən vaxt tələb etdiyindən, Əmək pensiyasının sığorta hissəsinin 1992-ci ilin yanvarın 1-dək qazanılmış pensiya kapitalına əsasən formalaşan məbləği, habelə“Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun 20-ci maddəsində nəzərdə tutulan əlavələr dövlət büdcəsinin, digər bütün məbləğləri isə məcburi dövlət sosial sığortası vəsaitləri və sosial sığorta ehtiyatı hesabına maliyyələşdirilir. Qeyd olunan mənbələrin birində vəsait çatışmazlığı olduqda, müvafiq xərclər digər mənbə hesabına maliyyələşdirilir.
Yaşa görə əmək pensiyası
63 yaşına çatmış kişilərin və 60 yaşına çatmış qadınların fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatına imkan verdikdə sığorta stajından asılı olmayaraq, bu pensiya təminatına imkan vermədikdə isə azı 25 il sığorta stajı olduqda (2017-ci il iyulun 1-dək yaşa görəəmək pensiyası təyin edilmiş şəxslər istisna olmaqla) yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır. Kişilərin yaş həddi 2017-ci il iyulun 1-dən başlayaraq 2021-ci il iyulun 1-dək, qadınların yaş həddi 2017-ci il iyulun 1-dən başlayaraq 2027-ci il iyulun 1-dək hər il 6 ay artırılır. Beş və daha çox uşaq doğub onları səkkiz yaşınadək tərbiyə etmiş qadınların sözügedən şərtlər daxilində yaş həddi hər uşağa görə 1 il azaldılmaqla yaşa görəəmək pensiyası hüququ vardır.
Ailə başçısını itirməyə görə əmək pensiyası
3. Yaşından və əmək qabiliyyətindən asılı olmayaraq, valideynlərdən biri və ya ər (arvad), yaxud baba, nənə, qardaş, bacı vəfat etmiş və ya həlak olmuş ailə başçısının 8 yaşına çatmamış uşaqlarına, qardaşlarına, bacılarına, nəvələrinə baxırsa və işləmirsə.
Ögey ata və ögey ana vəfat etmiş ögey oğlunu və ya ögey qızmı azı beş il tərbiyə etmiş və saxlamışdırsa, doğma valideynlərlə bir səviyyədə əmək pensiyası hüququna malikdirlər. Övladlığa götürənlərin doğma valideynlərlə, övladlığa götürülənlərin isə doğma uşaqlarla bir səviyyədə əmək pensiyası hüququ vardır.
Aylıq müavinətlər
Üç yaşınadək uşağa qulluğa görə müavinət – uşağa bilavasitə qulluq edən işləyən valideynlərdən biri, yaxud ailənin başqa üzvü uşağın üç yaşı tamam olanadək ona qulluq etmək üçün iş yerindən qismən ödənişli sosial məzuniyyət almaq hüququna malikdir.
Birdəfəlik müavinətlər
Cəza çəkməkdən azad edilmiş və sosial adaptasiyaya ehtiyacı olan şəxslərə birdəfəlik müavinət təyin edilir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqaüdləri
Şəhid ailəsinin üzvlərinə;
Kompensasiyalar
Nümunə: ''4 nəfərdən ibarət ailənin orta aylq gəliri 400 manat təşkil edir. 2021-ci il üçün ehtiyac meyarının həddi 170 manat müəyyən edildiyindən həmin ailənin ehtiyac meyarının məcmusu 170 * 4 = 680 manat təşkil edir. Bu halda ailəyə 680 – 400 = 280 manat məbləğində ünvanlı dövlət sosial yardımı təyin edilə bilər.''
Tuareqlər
Yayılması
Tuareqlər Timbuktu şəhərində yaşayırlar.
Saman xudat
Həyatı
Saman xudat bin Hamidan Bəlxdə yaşamışdı.
Samanilər sülaləsinin soyadı əcdad Saman-xudatın adı ilə bağlıdır. Mənbələrə görə o, Bəlx vilayətində yerləşmiş Saman məskəninin yaradıcısı və sahibi idi. Digər mənbələrə görə, Saman qəsəbəsi Səmərqənddə və ya Termezdə yerləşirdi. Saman adlı yaşayış məntəqəsi qədim mənbələrdə Buxara, Rey, İsfahan və hətta Hindistanda qeyd olunub. Beləliklə, aydın olur ki, «Saman» toponimi orta əsrlərdə nəinki bütün Orta Asiya, eləcə də ondan xaricdə də geniş yayılmışdı.
Birləşmiş Krallıq universitetlərinin siyahısı
Birləşmiş Krallıqdakı universitetlərin fəaliyyətə başlaması ümumən kral imtiyaznaməsi, Roma papasının rəsmi razılığı, 1992-ci ildə qəbul olunmuş "Əlavə və ali təhsil qanunu", o cümlədən 2017-ci ildə qəbul olunmuş "Ali Təhsil və araşdırma qanunu" çərçivəsində mümkün olmuşdur. Elmi dərəcələrin verilməsi və rəsmən "universitet" adının istifadəsi kimi səlahiyyətlər mərkəzi qanunla tənzimlənsə də, Birləşmiş Krallığın hüdudları daxilindəki subyektlərin sözügedən dərəcə və adın verilməsi üçün spesifik tələbləri də mövcuddur.
CinemaPlus
Haqqında
Bundan əlavə CinemaPlus Azərbaycanda ilk dəfə Dolby Atmos texnologiyası tətbiq edib. Səs müşayiətini kinoteatrın istənilən yerinə yerləşdirmək və yerini dəyişmək imkanı hesabına Dolby Digital Atmos film yaradıcılarına kinoda səsi yeni bir mərhələyə çıxarmaq imkan yaradır. Nəticədə tamaşaçı ekranda baş verənləri sadəcə izləmir, hadisənin mərkəzinə daxil olur.
Tolerantlıq
Dözümlülük konsepsiyası
Müxtəlif qaynaqlarda tolerantlığın bəzi əsas izahları diskussiya üçün yaxşı başlanğıc nöqtə sayıla bilər. Məsələn, Etnik Ensiklopediyada Susan Mendus göstərmişdir ki, "Dözümlülük beynəlxalq səviyyədə bir şəxsin xoşlamadığı və ya əxlaqi cəhətdən yanlış saydığı hərəkətə icazə verməsi və ya bu hərəkətin qarşısını almamağıdır", buna əlavə olaraq o qeyd edir ki, "Dözümlülük tolerant şəxsin müdaxilə etmə gücü olmasını, yalnız onun bu gücdən istifadə etməkdən imtinasını tələb edir" (4,1251) Digər bir qaynaqda, Fəlsəfə Ensiklopediyasında Maurise Kranston qeyd edir ki: "Dözümlülük xoşlanılmayan və ya bəyənilməyən hər hansı bir şeyin mövcudluğunda təmkinlik göstərmə siyasətidir". İlk fikirdə dözümlülüyün aspektlərinin insanın xoşlamadığı şeylərdən əxlaqi inanclara qədər geniş olması göstərilir. Burada həmçinin dözümlülüyün beynəlxalq aspektdə olması da qeyd edilir və vurğulanır ki, bir kəsə və ya bir qrupa dözmə müəyyən bir istiqamətdə seçilmiş rəftar olmalıdır. İkinci fikirdə isə dözümlülüyün yalnız insanın davranış siyasəti ilə bağlı olduğu və dözümlülüyün beynəlxalq hərəkətdən çox insanın bu gün, sabah və gələcəkdə müəyyən qaydada davranışı olduğu vurğulanır. Hər iki fikir açıq-aydın göstərir ki, dözümlülük heç də xoşbəxt dövlət demək deyildir. Dözümlülük baş verən hadisələrə məmnun olmamaq və eyni zamanda bəyənilməyən hərəkətin qarşısını almaq üçün heçnə etməməkdir. Dözümlülük doğru və yanlış, günahkar və ya günahsız, pis və yaxşı kimi üç hissəli etik konsepsiyadan fərqlənir. Burada bir tərəfdə dözümsüzlük digər tərəfdə isə başqalarının inancını qəbul etmə dayanır. Tolerantlığı başa düşməkdən ötrü tərəddüd edən digər tərəfin konsepsiyasını anlamaq çox vacibdir. Ümumilikdə götürdükdə dözümsüzlük əsasən başqasına qarşı mənfi münasibətdə olmaq və bu münasibətə qarşı hər hansı bir hərəkət etməməkdir. Məşhur siyasi xadim Mahatma Qandinin qeyd etdiyi kimi, "Günümüzün ehtiyacı yalnız bir din deyil, müxtəlif dinlərin tərəfdarlarına qarşı qarşılıqlı hörmət və dözümlülükdür". Həqiqətən də dinlər arasında dialoqun yaradılması, qarşılıqlı hörmət göstərilməsi müasir cəmiyyətdə demokratik stabilliyin yaradılması üçün çox vacibdir.
Xalqların tolerantlığa münasibəti
Dözümlülük hər bir ölkənin vətəndaşları tərəfindən yüksək qiymətləndirilir, lakin çox zaman dözümlülük tam dərk edilmir bununda əsas səbəbi qeyri-sabit və müvəffəqiyyətsiz azadlıq təcrübəsidir. Təcrübə elə bir təsis edilmiş nümunədir ki, o, özündə formal və qeyri-formal qaydaları, davranış tərzini, qarşılıqlı münasibəti ehtiva edir. Dözümlülüyün formal qaydaları hüquqi və konstitusional, qeyri-formal qaydaları isə sosial normalardır. Bütün bunlar göstərir ki, dözümlü davranış tərzi liberal cəmiyyətin nail olmaq istədiyi əsas nailliyyətdir və dözümlülük münasibəti də onun açarıdır. Dözümlülük münasibətinin möhkəm qurulmadığı cəmiyyətdə əsasən dözümsüzlük davranışı yararanacaqdır ki, onların ünsiyyəti də, mədəniyyəti də dözümsüzlük davranışlarına məcbur edəcəkdir və beləliklə də bütün təcrübə bu davranışlar nəticəsində puç olacaqdır.
Rusiya
Rusiya və ya rəsmi adı ilə Rusiya Federasiyası, tarixi Azərbaycandilli mənbələrdə Rusiyyət — ərazisi Şərqi Avropa və Şimali Asiyada yerləşən dövlət. Rusiyaya ərazisinin böyüklüyünə görə dünyanın ən böyük ölkəsidir və dünya yaşayış sahəsinin səkkizdə birini əhatə edir. Ölkə qurudan Norveç, Finlandiya, Estoniya, Latviya, Litva və Polşa (Kalininqrad vilayəti), Belarus, Ukrayna, Gürcüstan, Azərbaycan, Qazaxıstan, Monqolustan, Çin və Şimali Koreya ilə həmsərhəddir. Dənizdən isə Oxot dənizi vasitəsilə Yaponiya, Berinq boğazı vasitəsilə ABŞ ştatı olan Alyaska ilə qonşudur. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Moskvadır. Rusiyanın ümumi sahəsi isə 17,098,246 kvadrat kilometrdir. Rusiya əhalisinin sayı 146 milyon nəfərdən çoxdur və bu göstəriciyə görə dünyanın doqquzuncu ölkəsidir. Rusiya ərazisinin böyüklüyünə görə doqquz zaman kəsiyinə yayılır və çox müxtəlif reylef və iqlimə malikdir. Federasiya yarı prezident idarəetmə üsuluna malik respublikadır.
Etimologiya
Rus adının köhnə Latınca halı olan Rutenya, əksəriyyətlə Katolik Avropaya qonşu olan Rus bölgəsinin qərb və cənub bölgələrinə deyilmişdi. Ölkənin indiki adı olan Россия (Rusiya), Rus adının Yunanca halı olan və eyni zamanda Kiyev Rusiyasının Bizans İmperiyası tərəfindən söylənimi olan olan Ρωσία (Rosia) sözündən gəlir.
Tarix
XVI əsrdə rusların Şərqi Avropa düzənliyinin meşə-çöl hissəsinə hərəkəti güclənmiş və burada Tambov, Voronej kimi qala-şəhərlər tikilmişdir. Don çayının aşağı axarlarında kazak, Ağ dənizin sahillərində isə pomorların yaşayış məntəqələri yaradılmışdır. Şərqə hərəkət edərək ruslar artıq XVI əsrin axırlarında Ural dağlarını aşmış və Qərbi Sibir düzənliyində məskunlaşmışlar. Burada uzun müddət Sibirin paytaxtı sayılan Tobolsk şəhəri salınmışdır. XVII əsrdə Yenisey və Lena çayları sahilində rus qalaları tikilmiş və həmin əsrdə də ruslar Baykal gölünə çatmışlar. Təxminən yarım əsr vaxt lazım olmuşdur ki, ruslar Ural dağlarından sərt Şimali Asiyanı keçərək Sakit Okean sahillərinə çatsınlar. Rusların şərqə yürüşü XVII əsrdə Kamçatka yarımadasının ələ keçirmələri ilə başa çatmışdır. XVIII–XIX əsrlərdə ruslar Krımda, Mərkəzi Asiya, Qafqaz və Avropada yaşayan bir neçə xalqı özlərinə tabe etdirə bilmişdilər. Beləliklə böyük rus imperiyası yaranmışdır. 1917-ci il Oktyabr inqilabından sonra keçmiş Rusiya imperiyasının ərazisində bir neçə formal respublikalar yaranmışdı. 1922-ci ildə həmin respublikalar Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı (SSRİ) çərçivəsində birləşmişlər.
Kiyev Rus dövləti
1237–40 illəri arasında Monqol yürüşlərinə məruz qaldı. Bu yürüşlər Kiyev Rus dövlətinə son zərbə vuraraq dağıdılmasına və əhalisinin yarısını itirməsinə yol açdı. Daha sonra yaradılan Türk-Monqol dövləti olan Qızıl Orda Dövləti, Rus krallıqlarını hakimiyyəti altına alaraq iki əsr ərzində Rusiyanın cənubuna və mərkəzinə hökm etdi.
Qanunvericilik hakimiyyəti
Federal Məclis — hər iki palatanın səs verdiyi, Ali məhkəmənin və Konstitusiya Məhkəməsinin bu qərarla razılaşacağı təqdirdə Prezidentə impiçment irəli sürə bilər. Federal məclis həmçinin Dumanın qəbul etdiyi qanun layihəsinə veto qoya bilər. Prezident Dövlət Dumasını, formalaşdığı andan etibarən ilk 12 ay ərzində buraxmaq hüququna malik deyil.
Xarici əlaqələr
thumb|[[Hindistan Prezidenti|Hindistan prezidenti Manmohan Şinq, Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyev, Çin prezidenti Hu Cintao və Braziliya prezidenti Luiz İnacionun görüşməsi.]] Rusiya Federasiyası, beynəlxalq hüquqda keçmiş Sovet İttifaqının davamçısı kimi qəbul edilir. Rusiya, SSRİ-nin beynəlxalq öhdəlikləri həyata keçirməyə davam edir və BMT Təhlükəsizlik Şurası, digər beynəlxalq təşkilatlara üzvlük, beynəlxalq müqavilələr çərçivəsindəki hüquq və öhdəliklər, mülkiyyət və borclarda SSRİ-nin daimi üzvlüyünü öz üzərinə götürmüşdür. Rusiyanın çox istiqamətli bir xarici siyasəti var. 2009-cu il etibarı ilə 191 ölkə ilə diplomatik əlaqəsi və 144 səfirliyi var. Xarici işlər naziri Prezident tərəfindən müəyyən edilir və Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən idarə edilir.
Coğrafiyası
Rusiya, 17,075,400 km²-lik ərazisi ilə dünyanın ən böyük ölkəsidir. Rusiyada 23 UNESCO Dünya İrsi, 40 UNESCO-nun biosfer ehtiyatı, 41 Milli park, 101 qoruğu var. Rusiya, 41° Ş və 82 °C en dairələri ilə 19° Ş və 169° Q uzunluqları arasında yer alır.
İqlim
Ölkənin böyüklüyü və dənizdən uzaq bir çox regionun olması nəticəsində tundra və ucqar cənub-şərq bölgələri istisna olmaqla, rütubətli kontinental iqlim ölkənin hər yerində hakimdir. Cənubdakı dağlar, Hind Okeanından gələn isti hava kütlələrinin girişinə mane olur, ölkənin qərb və şimal bölgələri Şimal buzlu və Atlantik okeandan gələn hava kütlələrinə açıqdır.
Təbii ehtiyatları
Bu ehtiyatlar ölkə ərazisində qeyri bərabər paylanıb. Onun şərq rayonları Qərb rayonlarına nisbətən təbii sərvətlərlə çox zəngindir. Kömür, neftqaz ehtiyatları, filiz sərvətlərinin iri yataqları vardır. Ural da daxil olmaqla Qərb rayonlarının, xüsusilə Mərkəz və Volqaboyunun, Şərqində isə iri kömür hasilatı rayonlarında ekoloji vəziyyət ağırdır. Meşə, su, balıq, xəzdərili heyvanlar ilə zəngindir. Hidroenerji ehtiyatları onun şərq rayonlarda daha geniş yayılmışdır. RF yanacaq, filiz, qiymətli metallar, kimya, duzlar zəngindir. RF-nin təbii ehtiyatları çox zəif mənimsənilmişdir, sadəcə olaraq onları istifadəyə cəlb etmək üçün məaliyyə imkanları çatmır. Gələcəkdə RF təbii sərvətləri bütün dünya üçün böyük əhmiyyət kəsb edə bilər. Hal-hazırda Avropanı qazla təmin etməkdə vacib rol oynayır.
Kreml
thumb|Rusiyanın paytaxtı — Moskvanın mərkəzində yerləşən — [[Kreml (Moskva)|Kreml.]] Moskva Kremli, Moskvanın mərkəzində yer alan 1495-ci ildə inşası tamamlanan xüsusi kompleks. Kompleks Rusiya prezidentinin rəsmi iqamətgah yeridir. Adı "şəhər içində bir qala" mənasına gəlir. SSRİ dövründə baş katiblər, baş nazirlər, prezidentlər, nazirlər və komissarlar kimi yüksək səviyyəli yüksək rütbəli vəzifəliləri qəbul etməkdə istifadə olunurdu. 1990-cı ildə Qırmızı Meydan ilə birlikdə Dünya İrsi olaraq elan edilmişdir.
Peterhof sarayı
Peterhof özündə iki əsr boyu formalaşmış bir neçə saray-park ansambllarını birləşdirir. Aşağı park, Yuxarı bağ və İngilis parkı — XVIII əsrdə inkişaf etmiş ansambllardı; Aleksandriya, Kolonist parkı, Çəmən parkı, Aleksandrov parkı, Sergiyevka və Daça XIX əsrdə yaradılmış park-kompleksləridir
Kazan Kremli
thumb|210x210px|Rusiyanın [[Tatarıstan vilayətində UNESCO ümumdunya irsi abidə — Kazan Kremli]] Kazan Kremli, Kazan şəhərinin ən qədim hissəsi, şəhərin tarixini əks etdirən memarlıq, tarixi və arxeoloji abidələr kompleksi.
Qırmızı meydan
Meydan XV əsrdə inşa olunub. Vladimir Leninin mavzoleyi də bu meydanda yerləşir. Təxminən 73 min m² sahəsi olan meydanda tarixən çox sayda nümayişlər, paradlar, mitinqlər keçirilmişdir. Burada eləcə də edamlar olmuşdur. İkinci Dünya Müharibəsində qalib gələn SSRİ qoşunları meydanda zəfər paradı keçirmişlər. 1987-ci il mayın 28-də Matias Rast adlı həvəskar bir alman pilotu Cessna tipli təyyarəsiylə meydana enmişdir. Rast təyyarəsiylə Almaniyadan əvvəlcə İslandiyaya, oradan Norveç və Finlandiyaya uçmuş, Finlandiyadan isə hava sərhəddini keçərək təyyarəsini Qırmızı meydanda yerə endirmişdir. Bu vaxt heç bir radar onu tutmamışdır. O bu addımını dünyada sülh naminə etdiyinə söyləsə də 437 gün Moskvada həbsdə saxlanılmışdır. Qırmızı meydan Kreml ilə birlikdə 1990-cı ildə YUNESCO tərəfindən Dünya Mirası siyahısına salınmışdır. Hazırda meydanda konsertlər təşkil olunur, dini və tarixi bayramlar qeyd edilir.
Demoqrafiya
Rusiyada doğum nisbəti, Avropa ölkələrinin ortalamasından yüksəkdir. Rusiya doğum nisbəti 2008-ci ildə hər min nəfərdə 12.4 doğuş olarkən, Avropa Birliyi hesablaması isə hər min nəfərdə 9.90 nəfərdir. Ölüm nisbəti isə Avropa İttifaqı ilə müqayisədə çox yüksək qalır. Avropa Birliyi orta hesabla ölüm nisbəti mində 10,28 ikən, Rusiyada 2009 rəqəmlərinə görə ölüm nisbəti mində 14,2-ə çatmışdır. Hökumət bu vəziyyəti əngəlləmək üçün 2007-ci ildə, aylıq uşaq yardımını ikiyə çıxararaq 55 Dollar etmiş, tək səfərlik ödəməni isə ikinci uşaqdan sonra hər uşağa 9.200 ABŞ Dollarına yüksəldib.
Etnik qruplar
]] 60 fərqli etnik qrupun yaşadığı Rusiya Federasiyasında əsas etnik qruplar bunlardır; • 3 Rossiyane (Россияне), milliyyətindən (etnik) asılı olmayaraq Rusiya vətəndaşları üçün istifadə edilən bir sözdür.
İdman
Sovet gimnastlar, meydança və sahə atletləri, ştanqçılar, güləşçilər, boksçular, qılıncoynadanlar, atıcılar, xizəkli yürüşçülər dünyanın ən yaxşıları sırasındadır. Futbol, basketbol və voleybol Rusiyanın ən populyar idman növlərindəndir. Eyni zamanda Rusiya 2018 FİFA Dünya Kubokuna ev sahibliyi edəcəkdir. Buz xokkeyində Sovet İttifaqı və Rusiya demək olar ki, bütün olimpiyadalarda, dünya çempionatlarında qızıl medal qazanmağı bacarmışdır.
Selanqor
Selanqor — Malayziyanın 13 ştatından biri. Ştat Malayziya yarımadasının qərb sahilində yerləşir və qərbdən Malakka boğazı, cənubdan Neqeri Sembilan, şərqdən Pahanq, şimaldan Perak ştatları ilə sərhədə malikdir. Ştat Kuala Lumpur və Putracaya federal ərazilərini əhatə edir.
Ştatın inzibati mərkəzi Şah Alamdır, lakin ştatı idarə edən sultanın iqamətqahı Klanq şəhərində yerləşir. Selanqor ştatında daha bir əsas şəhər 20 iyun 2006-cı ildə şəhər statusu verilmiş Petalinq Cayadır.
Palmira
Palmiranın zənginliyi şəhərin qısa zamanda böyüməsinə imkan vermiş, burada bir çox dəyərli tarixi-memarlıq abidələri ucaldılmışdır. III əsrdə artıq çiçəklənən bir şəhər olan Palmira həm də güclü orduya malik idi. Belə ki, b.e. 260-cı ilində Palmira kralı Odenatın rəhbərliyi ilə Palmira ordusu Sasani ordusunu məğlub etmişdi. 267-ci ildə isə Odenat taxtdan salınmış, onun yerinə kiçik oğlu kraliça Zenobiyanın regentliyi altında hakimiyyətə gəlmişdi. 270-ci ildən Zenobiya Roma İmperiyasının şərq əyalətləri hesabına Palmira ərazilərini genişləndirməyə başlayır. 271-ci ildə Palmira kralları imperator titulu qəbul edirlər; 272-ci ildə Roma İmperatoru Avreli Palmiranı məğlub etdi. 273-cü ildə baş vermiş üsyandan sonra isə şəhər tamamilə dağıdılmışdır. Bundan sonra Palmira Bizans, Raşidi, Əməvilər, Abbasilər xilafətləri, Məmlük dövlətinin tərkibində kiçik vassal şəhər olmuşdur. 1400-cü ildə Teymurilər tərəfindən dağıdıldıqdan sonra kiçik bir kəndə çevrilən Palmira Osmanlıların (1918-ci ilə kimi), Suriya krallığının daha sonra isə Suriya və Livanda Fransa Mandatının tərkibində olmuşdur. 1929-cu ildə Fransızlar Palmira kəndinin əhalisini yeni inşa edilmiş Tadmur kəndinə köçürməyə başlamışlar, köçürmə işləri 1932-ci ildə tamamlanmış və tamamilə boşalmış ərazi arxeoloji tədqiqatlar üçün yararlı hala gətirilmişdir. 21 may 2015-ci ildə Palmira ərazisi İŞİD terrorçu qruplaşması tərəfindən ələ keçirilmişdir. 27 mart 2016-cı ildə şəhər yenidən Suriya Silahlı Qüvvələrinin nəzarəti altına keçmişdir.
Son Roma və Bizans dövrləri
Avrelian tərəfindən dağıdıldıqdan sonra, tədricən Palmira xristian şəhərinə çevrilmişdi. 527-ci ildə Bizans imperatoru I Yustinian şəhərin qala divarları ilə əhatə olunması, kilsələrin və bütün ictimai binaların bərpası göstərişini vermişdi. Bu, imperiyanın cənub sərhədlərinin Ləxmilər sülaləsindən Əl-Mundir III ibn al-Numan tərəfindən pozulmasının qarşısını almağa cəhd idi.
Sərbəst xilafət dövrü
230px|thumbnail|left|[[Börilərin hakimiyyəti dövründə Bel məbədinin ətrafında qala divarları inşa edilərək məbəd qəsrə çevrilmişdir.]] X əsrdən etibarən Abbasilərin hakimiyyəti zəifləməyə başlayır, imperiya parçalanır, vassalların hakimiyyəti isə güclənir. Yeni hökmdarların demək olar ki, hamısı xəlifəni nominal hökmdar kimi qəbul edirdilər və bu vəziyyət 1258-ci ildə Abbasilərin hakimiyyətinə Hülakü xan tərəfindən son qoyulana kimi davam etmişdi.
Əl-Fəzl knyazlığı
thumb|350px|left| Palmira bağları Tayy tayfasının bir qolu olan Əl-Fəzl qəbiləsi Məmlüklərə öz sadiqliyini elan etmiş və 1284-cü ildə qəbilənin şahzadəsi olan Muğanna bin İssa Sultan Kalavun tərəfindən Palmira hakimi kimi tanınmışdır. Lakin sonradan, 1293-cü ildə Sultan Əl-Əşrəf Xəlil tərəfindən əsir edilən Muğanna 1295-ci ildə sultan Əl-Adil Kitbuğa tərəfindən yenidən vəzifəyə təyin edilmişdir. 1312-ci ildə Muğanna Elxani Olcaytu xana sadiqliyini elan edir və bundan sonra sultan Əl-Nasir tərəfindən vəzifədən uzaqlaşdırılaraq yerinə qardaşı Fəzl təyin edilir. Muğanna Əl-Nəsrdən bağışlanmasını xahiş edir və 1317-ci ildə yenidən vəzifəyə təyin olunur, daha sonra isə Elxanilərlə yaxınlığını davam etdirdiyinə görə vəzifədən uzaqlaşdırılaraq yerinə həmin tayfadan Məhəmməd ibn Əbu Bəkr təyin edilir.
1330-cu ildə Əl-Nəsr tərəfindən növbəti dəfə bağışlanan Muğanna yenidən vəzifəyə təyin olunur, 1333-cü ildə isə vəfat etdikdən sonra oğlu taxta keçir. Tarixçi Şihabəddin əl-Umari şəhəri "zəngin bağlar, çiçəklənən həyətlər və qiymətli abidələr məskəni" kimi təsvir edir. Fəzl ailəsi karvan ticarətini bədəvilərin hücumlarından qoruyur, lakin özləri başqa şəhərlərə qarşı yürüşlər edirdilər. 1400-cü ildə Palmira Əmir Teymurun yürüşünə məruz qalır, o, özü ilə 200.000 qoyun aparır, şəhəri isə dağıdır. Fəzl şahzadəsi Nuair həmin vaxt Hələb sultanı Cakamla mübarizə apardığı üçün Teymurla döyüşdən qaçır. 1406-cı ildə ələ keçirilən Nuair Hələbə aparılaraq burada edam edilir, İbn Həcər əl-Askalani qeyd edir ki, bu ölümdn sonra Fəzl ailəsi gücünü itirir.
Osmanlı və sonrakı dövr
1516-cı ildə Suriya Osmanlı imperiyasının tərkibinə qatılır, Palmira Dəməşq əlalətinin tərkibində Salyane sancağının mərkəzinə çevrilir. Osmanlı dövründə Palmira əsas mərkəzi Bel məbədi olan kiçik kənd olmuşdur. 1568-ci ildə osmanlılar Livan şahzadəsi Əli bin Musa Harfuşu Palmira sancağının hakimi təyin edirlər, lakin, 1584-cü ildə xəyanətə görə o, vəzifədən uzaqlaşdırılır.
Fransa sülhməramlılarının səhradakı dayaq nöqtəsi kimi əhəmiyyətli olan Palmirada, 1921-ci ildə Bel məbədi yaxınlığında hərbi baza inşa edildi. 1929-cu ildə ərazidə arxeoloji tədqiqatlara başlayan Henri Arnold Seyriq əhalini yaxınlıqda fransızlar tərəfindən inşa edilmiş kəndə köçməyə razı sala bildi. 1932-ci ildə köçürülmə işləri tamamilə başa çatdırıldı və Palmira tədqiqatlara tam hazırlandı, əhali Tadmur adlı yeni kənddə yerləşdi.
Sənət və memarlıq
Yaxşı vəziyyətdə saxlanılmış qəbirüstü abidələrin bir çox XIX əsrdə Avropa ölkələrinin muzeylərinə daşınmışdır. 1900-cü illərdən başlayan və on illər ərzində davam edən incəsənət tarixinin ən mühüm mübahisələrindən biri olan şərq mədəniyyətinin Qədim Roma mədəniyyətinə təsiri məsələsində Palmira tez-tez isbat obyekti kimi istifadə olunur, Yozef Strijkovski başda olmaqla bir çox incəsənət tarixçiləri ideallaşdırılmış klassisizm ənənələrinin şərq ənənələri ilə qarışdırılması məsələsində məhz Palmiranı sübut kimi göstərmişlər. Bu yanaşma hal hazırda Şərqin xüsusi təsiri kimi yox, imperiya mədəniyyətindəki əsaslı dəyişiklik kimi qəbul edilir. Palmira büst relyeflərində Roma heykəllərində olduğu kimi, eyni yaş və cinsdən olan insanların fiqurlarında detallar bənzər olsa da, şəxsi xüsusiyyətlərin göstərilməsində böyük uğurlar əldə edilmişdir.