cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boraltan faciəsi
Arxiv Sənədlər
Bu cavab qarşısında Şevket Mocan təkrar çıxış edərək "Ənvər və Adəm adlı iki azəri zabitin əvvəllər Qızıl Orduda xidmət etdiklərini, lakin əsillərini unutmadıqlarını və sovet əqidəsini qəbul etməyərək Almaniyaya qaçmış, uzun müddət oarada yaşamış, lakin daha sonra Türkiyəyə sığınmışlar. Onlar Konya millət vəkili Ziyad Ebüzziyanın qayınlarıdır. Onların "Ankaraya aparırıq" adıyla sərhəd keçid məntəqəsinə aparılıblar. Biz İsveç kralını təhvil verməmək üçün müharibə etmiş millətik. İbni Suud belə qaçqınları geri təhvil vermədi, lakin bir dövrün bizdəki rəhbərləri tariximizə belə bir ləkəni yazdılar" demişdir. Hadisəyə qiymət verilməsi
Səməd bəy Cəmillinski
Fəaliyyəti
Britaniyanın Lancashire Evening Post qəzetinin 5 aprel 1920-ci il tarixli sayında 1920-ci ilin mart ayına olan məlumata görə, Cəmillinskinin bölgədə Amerika hakimliyi meydana çıxandan bəri Azərbaycanın maraqları naminə mübahisəsiz Naxçıvan valisi olduğu ifadə edilir. 18–24 mart tarixlərində, eyni sərbəst buraxılışa görə, ermənilər müsəlman kəndlərinə basqın etdilər və yerli sakinləri qətlə yetirdilər.
Pokrovka (Avurğazı)
Pokrovka — Başqırdıstan Respublikasının Avurğazı rayonunda yerləşən kənd. Kənd İsmayıl kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Ramazan Məmmədli
Həyatı
R.Y. Məmmədli daha sonra (1947–1952-ci illərdə) S.M.Kirov adına zavodda direktor, (1952–1965-ci illərdə) L.Şmidt adına zavodda direktor, 1965–1975-ci illərdə isə Azərbaycan SSR Yerli Sənaye Naziri vəzifələrində çalışmışdır. Bu illər ərzində 8 il — 1969–1975-ci illərdə unudulmaz Heydər Əliyevin rəhbərliyi altında çalışmışdır.
İraq Respublika Sarayı
thumb|250px thumb|250px|right
Tarixi
Saray, 1950-ci illərdə İraq kralı II Faisal tərəfindən Misir şahzadəsi Sabiha Fazila xanim Sultana planlaşdırılan toyundan sonra yeni əsas kral iqamətgahı olaraq rəsmi olaraq istifadəyə verildi. Memar, modernist dizaynı ilə tanınan Birminghamın J. Brian Cooper idi. Memarın akvarelinin Lawrence Wright tərəfindən çəkildiyi, o dövrdəki Kral Sarayının əvvəlcə iki qanadlı günbəzin altındakı yalnız mərkəzi hissə olması üçün dizayn edildiyini göstərir. Bu üç hissədən uzanan binanın qalan hissəsi, Səddam Hüseynin altına, damdakı iri tuncdan hazırlanmış portret başlıqlarına əlavə edildi. Kral Sarayının qarşısındakı bulaq orijinal dizaynın bir hissəsi idi. 1958-ci il çevrilişində toyundan əvvəl sui-qəsd edildiyi üçün gənc Kral heç vaxt sarayda yaşamazdı. Saray bununla Respublika Sarayı adlandırıldı.
Böyük Qafqaz fiziki-coğrafi vilayəti
Böyük Qafqazin struktur-genetik xüsusiyyətləri
İstənilən dağlıq ərazidə landşaftların formalaşmasında relyefin morfometrik elementlərinin rolu tədqiqatçılar tərəfindən geniş tədqiq edilmişdir. Lakin dağların planetar və regional mövqeyindən asılı olaraq morfometrik elementlərin landşaftəmələgəlmədəki rolu özünəməxsus dərəcədə dəyişə bilir. Məsələn: Böyük Qafqazın Azərbaycan hissəsində onun cənub yamac regionu əsasən rütubətli qərb hava axınlarına doğru çevrildiyi üçün daha çox yağıntı olur və burada dağ meşə landşaftları geniş genişyayılmışdır. Böyük Qafqazın cənub-şərq yamacında isə relyefin ümumi meyilliyin az olması və ümubaxarlılığın cənuba istiqamətlənməsi ərazinin daha quru cənub səmtli hava axınlarının təsirinə məruz qoymuşdur. Bu səbəbdən Böyük Qafqazın cənub-şərq yamacında yarımsəhra və quru bozqır və arid seyrək meşə və kolluqlar landşaftları təbii olaraq orta dağlığa doğru xeyli dartılmışdır.
Böyük Qafqazın cənub-şərq yamacı təbii landşaftların diferensiasiyası
Dördüncü dövrün əvvəllərindən başlayaraq yaranmış relyef müasir relyefə yaxın olmuşdur. Xəzər dənizinin geri çəkilməsi ilə əlaqədar olan allüvial-dəniz düzənliklərinin sərhəddi genişlənmişdir. Beləliklə, endogen və ekzogen prosseslərin birgə əlaqəsi və inkişafı nəticəsində müasir relyef formalaşmışdır.
Cənub-Şərqi Qafqazda landşaftların differensiasiyasında relyefin mütləq hündürlüyü ilə yanaşı eroziyaqrovitasiya və erozian-akkumlyativ mənşəli relyef formalarının, ərazidəki düzəlmə səthlərinin, yamacların meylliyinin və səmtinin, dağdaxili çökəkliklərin təsiri böyükdür.
Ərazinin orotektonik xüsusiyyətlərinin təhlili burada bir sıra uzununa və köndələn morfotektonik pillələrin və onlara uyğun landşaft tiplərinin ayrılmasına imkan verir. Böyük Qafqazın Cənub-Şərq hissəsində mövcud olan Şamaxı-Qobustan uzununa morfotektonik pilləsi ərazinin alçaq dağlıq-öndağlıq qurşağını əhatə edir. Şamaxı-Qobustan uzununa morfotektonik çöl landşaft pilləsi şimaldan Tufan qayalıq çəmən-meşə pilləsi ilə, cənubdan isə Şirvan pilləsi ilə sərhədlənir. Bu tektonik pozulma boyunca relyef nisbi hündürlüyü 400–600m olan sıldırım yamaclarla xarakterizə olunur. Bu pillə üçün bir-birini qərbdən-şərqə doğru əvəz edən alçaq dağlıq arid-meşə-kol, çöl, quru çöl landşaftları xarakterikdir.
Böyük Qafqazın cənub-şərq hissəsində relyef xüsusiyyətlərinin təhlili və yeni tektonik hərəkətlərin differensiasiyası ərazidə iki köndələn landşaf-morfotektonik pilləsi -Dibrar və Qobustan ayırmağa imkan verir. Onlar bir-birindən basdırılmış fleksura ilə ayrılır ki, bu da müasir relyefdə aydın seçilir. Bu qeyd olunan köndələn pillələrinin hüdudlarında çöl və yarımsəhra landşaft kompleksləri ayrılır. Landşaft komplekslərinin sərhədləri bütünlüklə morfotektonik pillələrin sərhəddi ilə üst-üstə düşür. Dibrar və Qobustan köndələn landşaft-morfotektonik strukturunu ayıran basdırılmış fleksuradan şərqdə Qobustanın əsasən bütün ərazini əhatə edən yarımsəhra landşaft kompleksləri formalaşmışdır. Bundan əlavə qeyd olunan ərazi üçün əsasən yarğan,qobu,dərə və çökəkliklər, çıxıntılı yamaclar, geniş və dar suayrıcılar, nsevdakarst çalalr və s. kimi morfoskluptur relyef formaları xarakterikdir. Relyefin kəskin dəyişməsi mürəkkəbləşmə yaradır və landşaftların differensiaiyasına səbəb olur. Buna uyğun olaraq qeyd etmək olar ki, ərazi üçün əsasən xarakterik olan quruçöl landşaftı təkcə alçaq dağlığın yuxarı hissəsində deyil, eyni zamanda ortadağlıqda mövcud olan bir sıra çökəkliklərin dibində də rast gəlinir.
Böyük Qafqazın cənub-şərq hissəsi müasir landşaftlarının öyrənilməsi
Aşağı və orta Pliosendə (pont-məhsuldar qat) qurunun sərhəddi genişlənir. Məhsuldar qat dövründə dağlıq relyef sürətlə qalxır, denudasiya şiddətlənir, düzəlmə səthləri yaranır, qədim dərələrin sayı artır.
Atçılıq
Azərbaycanda hələ qədim zamanlardan inkişaf etmiş sahələrdən biri də atçılıqdır. Böyük Qafqaz Azərbaycanın bir hissəsi kimi atçılığın nisbətən inkişaf etdiyi regionlardan biridir. 2016-cı ildə respublikamızda bütün təsərrüfat kateqoriyaları üzrə qeydə alınan atların 34,2 %-i (24,5 min baş) Böyük Qafqaz regionunun payına düşür. Regionda mövcud olan 11,9 min baş atın 49,1 %-i Şəki-Zaqatala, 31,6%-i Quba-Xaçmaz, 17,4%-i Dağlıq Şirvan, 1,9 %-i isə Abşeron iqtisadi-coğrafi rayonlarının payına düşür. Respublika müstəqillik əldə etdikdən sonra Böyük Qafqazın bölgələrində digər təsərrüfatlarla yanaşı, atçılığın da inkişafına yeni imkanlar yaradır.
Torpaq örtüyünün ekoloji problemləri
Sonuncuda avtomobillərin intensivləşməsi, ictimai –iaşə obyetlərinin kütləvi artımı nəticəsində sürüşmə halları da günbəgün artmaqdadır. Özünün unikal təbii-ekoloji şəraiti ilə seçilən burada meşələr qırılmış, torpaq qatı dağılmış və müxtəlif yönümlü ictimai-iaişə obyektləri altında verilmişdir. Bütün bu neqativ halları aradan qaldırmaq üçün təsirli tədbirlərdən biri də həmin yolu Ağsuçay dərəsinə keçirməklə bu əvəzsiz təbiət güşəsini "Milli parka" çevirərək gələcək dağıntılardan qorumaq olar. Buradakı on üç kilometrlik məsafədə yalnız canlı və xırda texnikadan ibarət nəqliyyatdan istifadə etməklə həm turistlərin, həm də yerli sakinlərin səmərəli istirahətini təşkil etmək mümkündür. Ona da qeyd edək ki, ərazinin canlı təbiəti ilə bərabər, bir neçə geoloji eranın məhsulu olan gözəl süxur çıxıntılarının da qorunması və nümayişi effektiv olardı. Vilayətdə antropogen təsirlərlə yanaşı təbii təsirlərləin də artımı hiss olunur. Bölgənin xeyli hissəsinin güclü seysmik zonada yerləşməsi (Şəki-Zaqatala, Dağlıq-Şirvan) bu təbii prosesin artmasına ciddi təsir göstərir.Son illərdə vilayətin İsmayıllı (1981), Ağdaş (1998), Bakı (2000), Zaqatala (2010) zəlzələləri zamanı insan tələfatı olmasa da dağıntılar ölkə iqtisadiyyatına xeyli zərər vurmuşdur. Xüsusilə Zaqatala zəlzələsi zamanı onlarla ictimai-inzibati binalar,yüzlərla fərdi evlər dağılmışdır. Regionun aktiv seysmik qurşaqda yerləşdiyini nəzərə alaraq, gələcəkdə burada tikilən binaların seysmoloji davamlılığına xüsusi fikir vermək lazımdır.
Suların mühafizəsi
Qeyd edildiyi kimi özünün unikal təbiəti ilə seçilən vilayət təbii olaraq böyük rekreasiya potensialına malikdir. Böyük Qafqaz dağlarının istər cənub, istərsə də şimal- sərq yamacları bu baxımdan xüsusilə seçilir. Ərazinin şimal-sərqində Xəzər dənizinin Yalama-Nabran sahillərinin rekreasiya potensialından istifadə edilməsi hələ Sobet dövründə nəzərdə idi. Bu məqsədlə Xəzər dənizinin sahilində Ümumittifaq kurort zonasının yaradılması barədə 1983-cü ilin mayında qərar da qəbul edilmişdir. Dənizin Yalama-Nabran ərazisinin bol günəş şüası, düzən meşələri, meyvə bağları, saf havası, mavi dənizi, qızmar qumlu çimərlikləri, səfalı çeşmələri və s. bu kimi təbii imkanları bu baxımdan əvəz olunmaz bir seçim idi. Lakin keçən əsrin 90-cı illərində ölkədə baş verən siyasi və iqtisadi qeyri-sabitlik bu planın həyata keçirilməsinə imkan vermədi. Bu məqsədlə buradakı müasir kurortların ətrafındakı 22 min hektar meşə sahəsi də kurortlarin istifadəsi üçün onların balansına keçirildi. Qisa müddət ərzində burada onlarla istirahət evləri, mehmanxana və əyləncə mərkəzləri tikilib istifadəyə verilməklə ərazi kütləvi istirahət mərkəzinə çevrildi.
Tədqiqat ərazisində ekoloji cəhətdən güclü pozulmuş ərazilərin əsas hissəsinə Sitalçay, Yaşma ərazilərindəki yarımsəhra kompleksində yaranan şoranlıqlar, şoranlıq-bataqlıqlar və güclü eroziyaya məruz qalmış alçaq dağlığın ətəkləri daxildir. Burada istər antropogen, istərsə də təbii amillərin təsirilə baş verən güclü pozulmalar nəticəsində arid kompleklərdə quru və yarımsəhra landşaftlarında səhralaşma ocaqlarına belə rast gəlinir. Bu cür proseslərin qarşısını almaq üçün kompleks meliorativ, xüsusilə fitomeliorativ tədbirlərə ciddi fikir vermək lazımdır. Vaxtilə mərhum akademik Həsən Əliyevin gərgin əməyi nəticəsində burada salınmış iynəyarpaq terras meşələr buna çox yaxşı nümunədir və bu praktikadan istifadə edilməlidir. Dağətəyi düzən zonanın əsas ekoloji problərindən biri də cənuba doğru getdikcə torpaqların şoranlaşaraq əkin dövriyyəsindən çıxmasıdır. Buna başlıca səbəb insanların təsərrüfat fəaliyyəti nəticəsində — konkret olaraq Samur-Abşeron kanalının və digər suvarma sistemlərinin nasazlığı üzündən qrunt sularının səviyyəsinin günbəgün qalxmasıdır. Bunun üçün əkinaltı torpaqların azalması, onun münbitliyinin pozulması təbii və antropogen səbəblərdən yaranan eroziya, şoranlaşma, şorakətləşmə proseslərinə qarşı mübarizə tədbirləri ən müasir aqrotexniki, meliortaiv, fitomeliorativ tədbirlər əsasında aparılmalıdır.
Yunis Rzayev
Həyatı
Yunis Rzayev 1962–1963-cü illərdə Martuni Rayon Kolxoz–sovxoz İstehsalat İdarəsində partiya təşkilatçısı, 1963-cü ildən 1965-ci ilə qədər Basarkeçər Rayon Kolxoz–sovxoz İstehsalat İdarəsi partiya komitəsinin katibi vəzifələrində çalışmışdır. 1965–1966-cı illərdə Basarkeçər Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1968–1970-ci illərdə Ermənistan Dövlət Meşə Təsərrüfatı Komitəsinin sədr müavini vəzifəsində işləmişdir.
Qlazqo metropoliteni
Qlazqo metropoliteni — Şotlandiyanın Qlazqo şəhərində yerləşən dünyanın ən köhnə metrolarından biridir. 1896-cı ildən fəaliyyət göstərən və tək xəttdən ibarət olan Qlazqo metropoliteni (London və Budapeştdən sonra) dünyanın üçüncü ən qədim metrosu sayılır. İlk dəfə metro xətti 1970-ci ildə, sonuncu dəfə isə 2011-ci ildə tamamilə modernləşdirilmişdir. Hər il Qlazqo metrosunu 13 milyon insan işlədir. Metro yerli sakinlər tərəfindən "Qurulan portağal" kimi tanınır.
Bayılma
Səbəbləri
Ürək-damar sistemi xəstəliklərində, çoxlu qan itirdikdə, müxtəlif xarici təsirlər (ağrı, qorxu, həyəcan və s.) nəticəsində damarların qeyri-ixtiyari olaraq tonusdan düşməsi. Bayılma zamanı xəstənin rəngi ağarır, bədəni soyuyur, tənəffüsü səthiləşir. Səbəbinə görə bayılmalar bölünürlər: Vazovaqal bayılma 50% hallarda olur. Bu cür ürəkgetmələr adətən normal insanlarda həyəcanlandığı zaman qapalı hava çatışmayan otaqda və ya qorxu zamanı baş verə bilər. Bu zaman arterial təzyiq enir, nəbz seyrəlir, rəng avazıyır, soyuq tər basır, huş itir.
Suada Ələkbərova
Suada Ələkbərova — 2012-ci ildə Azərbaycanı Uşaq Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edən iştirakçı.
Vəzirəli xan
Həyatı
Vəzirəli xan 15 may 1817-ci ildə vəfat edib.
Mirzə Vəli xəlifə Şamlı
Həyatı
Mirzə Vəli xəlifə Şamlı Xorasanda başlayan Qızılbaş əmirlərinin badına getdi. İğtişaşlarda öldürüldü. Sultan Hüseyn xan Şamlının qətlə yetirilməsini, öldürülmüş Vəli xəlifə Şamlının oğlu İsmayılqulu bəyə tapşırdılar. Ona Sultan Hüseyn xanın tutduğu Qəzvin hakimi vəzifəsi (xan və tavaçıbaşı fəxri adları ilə) vəd edidi.
Euseius hutu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ətyeyən böcəklər
Ətyeyənlər böcəklər- Buğumayaqlılar tipinin Sərtqanadlılar dəstəsinə aid olan yarımdəstə.
Puşkin (Avurğazı)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə Çuvaşlar (100%) üstünlük təşkil edir.
Sati ritualı
1987-də qəbul olunan qanunla qadağan olunmasına baxmayaraq hər il yüzlərlə belə cəhd qeydə alınır. Hətta bu sahədə qadınlara konsaltinq xidməti göstərən qeyri-qanuni şirkətlər də var. İnduizmə görə qadın odun içinə girərkən bütün günahlardan azad olur. Yəni, əri ölən dul qadını ərinin yanında yandırırlar.
Amanda Pit
Amanda Pit (ing. Amanda Peet, 11 yanvar 1972) — amerikalı kino və televiziya aktrisadır.
C-130 İran təyyarəsinin vurulması (1994)
C130 İran təyyarəsinin vurulması — 17 mart 1994-cü ildə İran HHQ-sinə məxsus içərisində İran diplomatları və onların ailə üzvləri olan C-130 hərbi-nəqliyyat təyyarəsinin erməni ordusu tərəfindən Dağlıq Qarabağ üzərində, Xankəndi şəhərinin yaxınlığında vurulması.
Flamboro-Hed burnunda döyüş
Xarici keçidlər
🇺🇸
Qalaça (Loru)
Tarixi
Erm. SSR AS RH-nin 25.l.1978-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Berdavan (Qala qəsəbəsi) adlandırılmışdır.
Busefal
thumb|250px|İsgəndər mozaikasından bir səhnə. İssos döyüşündə [[Makedoniyalı İsgəndər və Bukefalos.]] Busefal (: d. E.ə. 355 - ö. E.ə. 326) — Makedoniyalı İsgəndərin sahibi olduğu və antik dövrün ən tanınan əfsanəvi müharibə atı. Makedoniyadan Hindistana qədər uzanan səfərlərdə İsgəndərin yanında olmuş, Şimali Hindistanda baş verən Hydaspes döyüşündən sonra ölmüş və Bukefalyada basdırılmışdır. Bukefalya, Makedoniyalı İsgəndərin Busefalın xatirəsinə qurduğu bir şəhər olub hazırda Pakistan sərhədləri daxilində yerləşir və Jhelum olaraq adlandırılır.
Reyçel Makadams
Şəxsi həyatı
"Xatirə gündəliyi" filmində tərəf müqabili olan Rayan Qoslinq ilə eşq yaşayan tanınmış aktrisa bir müddət sonra Rayandan ayrılmağı qərara aldı. Daha sonra "Midnight in Paris" filmində tanış olduğu Maykl Şin ilə 2010-cu ildə ailə həyatı qurdu. Hal-hazırda balaca qardaşı Daniel ilə birlikdə Torontoda yaşayır. Əlavə olaraq, Reyçelin amerikan yaşıl kartı da var.
Skiflər
Skif-sarmat dili İran dil qrupunun şərqi-iran yarımqrupuna aid olub.
Minaxanım Mürsəlova
Elmi fəaliyyəti
Onun rəhbərliyi altında yeni səthi-aktiv maddələr və onların əsasında tərkiblərin: - ümumi və bakterisid aşınmadan qoruma təsirinə və depressor xüsusiyyətlərinə malik, karbohidrogenlərdə həll olan, ekoloji təmiz, çoxfunksiyalı parafin çökmə inhibitorlarının; - tullantı sularında bioparçalanan, suda həll olan alkilarilsulfonatların; - asfalt-qatran-parafin birləşmələri, duz və hidrat çökmələrinin qarşısını alan və neft hasilatının artımını, dəniz şəraitində mədən daxili nəql proseslərinin yaxşılaşdırılmasını təmin edən kompleks təsirli kompozisiya tərkibli inhibitorların; - quyularda və boru kəmərlərində parafin çöküntülərini təmizləmək və qarşısını almaq üçün alçaq temperaturlarda qızdırılmadan istifadə edilə bilən tərkiblərin; -yüksək kükürdlü parafinli qaz-kondensat yataqları üçün kompleks təsirli və öz göstəriciləri ilə ən yaxşı dünya analoqlarından geri qalmayan parafin çökmə və korroziya inhibitorlarının; - tərkibində yüksək miqdarda bərk paratinlər olan qaz-kondensat sistemləri üçün ilk dəfə olaraq işlənib hazırlanmış yüksək effektivli parafinhidrat çökmə inhibitorlarının; - dövri su sistemləri, buxar və su qızdırıcı qazanlar üçün duz çökmə inhibitorların və s. alınması üçün bir sıra proseslər yaradılmışdır.
Skiflər
Skif tayfalarının adları və skiflərin mənşəyi
Bir skif tayfası Aqatirs (bu etnonimin sonundakı "s" səsi yunan dilində əlavə olunmuşdur) adlanırdı. Erkən orta əsrlərdə Cənubi rus çöllərində bu tayfa Akatsir kimi məludur. Yunan dilində "ç" səsi olmadığına görə müəlliflər onu "ts" ilə ifadə etmişlər. Q.Qeybullayev qeyd edir ki, bu etnonim səlcuq oğuzları içərisindəki Aqacəri tayfasının adı ilə eyni mənşəlidir. Herodot skiflərin bir tayfasının adını arimaspi kimi qeyd edir. Bu etnonim türkcə "arim" – yarım (türkologiyada qəbul edilib ki, saitdən əvvəl "y" səsi sonradan əlavə olunma səsdir) və "sepi" – qıyılmış göz sözlərindən ibarətdir. Aydın görünür ki, Arimaspi etnonimi monqoloid irqi üçün səciyyəvi qıyıqgöz adaları ifadə edən addır.
Dünyaya insan gəlir (film, 1976)
Məzmun
Filmdə ölkəmizin balaca vətəndaşlarına göstərilən qayğıdan, dünyaya gəldiyi ilk gündən diqqət və məhəbətlə əhatə olunmalarından, Azərbaycan Respublikasının əməkdar həkimi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Krupskaya adına doğum evinin baş həkimi Şamama Ələsgərovadan söhbət açılır.
Tennisin tarixi
Tarixi
Tennis tarixində ikinci dönüş nöqtəsi peşəkarlar tərəfindən olan İngiltərənin Bornmut şəhərindəki tennis çempionatı olub. Bu turnir 22 aprel 1968-ci ildə baş tutmuşdur. O vaxtdan bəri, tennis “açıq”, yəni hərkəsin oynaya biləcəyi bir oyuna çevrilmişdir. Kübar “ağ idman” sadə xalqın idmanına çevrilmişdir.
Ekstremofil
Ekstremofillər əsasən ekstremal şəraitdə yaşamalı və bu şəraitdə optimal inkişaf etməli olan tək hüceyrəli orqanizmlərdir. Ekstremofillər ekstremal mühitlərdə inkişaf edir, yerüstü mezofilik orqanizmlərin böyüməsi və çoxalması üçün tələb olunan optimal şəraitdən çox fərqlənir. Ekstremalların əksəriyyəti (ekstremal şərtləri sevən) mikroorqanizmlərdir. Arxeaya domeninin ekstremofillərin geniş yayıldığı bir sahə olduğu bilinsə də, ekstremofillər həm bakteriya, həm də arxeyaların içində çoxsaylı və fərqli genetik xətlərdə yerləşir. Arxeaya və ekstremofil terminləri vaxtaşırı dəyişdirilsə də, çox sayda mezofilik arxeayaların və bir çox ekstremofil bakteriya olduğu məlumdur. Yenə də ekstremofillərin hamısı tək hüceyrəli deyil. Çox hüceyrəlilərə misal olaraq ekstremofilik metazoalardan, pompeii qurdu, psixrofilik (soyuq həyatı sevən) Grylloblattodea (böcək) və artritik xərçəngkimiləri (crustacea) göstərmək olar.
Tardiqradlar (mikroskopik canlı) ekstremal şəraitdə yaşaya bilsələr də, ekstremal olaraq təsnif edilmir, çünki bu mühitlərdə daimi yaşaya bilmirlər və həyatları ərzində bu şərtlərə məruz qaldıqları müddət azaldığı üçün ekstremofil olaraq sinifləndirilmirlər.
Yan So-Hi
Yan So-Hi (d. 15 mart 1978) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Sergey Vasilyev
Həyatı
Rus sovet şairi. 1931-ci ildən əsərlərini çap etdirməyə başlamışdır. İki ildən sonra "Vozrast" ("Yaş") adlı ilk şeirlər kitabını nəşr etdirmişdir. Şeir və poemalardan ibarət bir çox kitabların və mahnı mətnlərinin müəllifidir. Satirik janrda da uğur qazanmışdır.
"Simaları izləyəndə" şeirlər toplusu oxucuların böyük marağına səbəb olmuşdur. Bu kitabda müəllif böyük ədiblərin xasiyyətlərində diqqətini cəlb edən məqamları və çatışmazlıqları parodiya və epiqramlarla verməyə çalışmışdır.
Qurumsulu
Tarixi
Rayon mərkəzindən 9 km şərqdə yerləşir. Kənd Azərbaycanın Qazax rayonundakı Qaymaqlı kəndi ilə həmsərhəddir. 1935-ci ildə kənd Dostluq, 1978-ci ildə Ermənicə Voskevan adlandırılmışdır.
Tatyana Lioznova
Həyatı
ÜDKİ-də Lioznova kurs işi kimi Prosper Merimenin novellası əsasında "Karmen" tamaşasını qoyur. Tamaşaya baxan Aleksandr Fadeyev orada baş rolu ifa edən İnna Makarovanı görür və Gerasimova deyir: "Bu da sizin Lyubka Şevsova". Nəticədə Lioznovanın tamaşada quruluş verdiyi Karmenin rəqsi, sonradan Sergey Gerasimovun çəkdiyi "Gənc qvardiya" filminə Lyubkanın rəqsi kimi daxil oldu.
Tatyana Lioznova SSRİ Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvü idi. 2008-ci ildə "Əsrin avtoqrafı" kitabının buraxılışında iştirak etmişdir.
Şəxsi həyatında Tatyana Lioznova ailəli olmamışdır. Onun yalnız götürüb saxladığı bir qızlığı var idi.
Vektor (həndəsə)
Vektor — riyaziyyatın müxtəlif sahələrində müxtəlif cür təyin olunur.
Euseius mangiferae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Valenberqfiord
Valenberqfiord — Şimal-Şərq Torpağı (Şpitsbergen arxipelaqı, Norveç) adasının cənub-qərb sahillərində yerləşən fiord.
Büstqalter
Tarixi
2010-cu ilin aprelində Londonun elm muzeyinin anbarında 200 il bundan əvvəl tikilmiş büstqalter aşkarlanıb. Muzey əməkdaşları bildirirlər ki, bu büstqalter dünyada ən qədim qadın büstqalteri ola bilər. Muzey ekspertləri qeyd edirlər ki, bu günədək analoji büstqalterlər müasir dövrün ixtirası hesab olunurdu. Lakin tapıntı qadınların hələ 1800-ci ildə sinələrinin daha gözəl görünməsi üçün yollar axtardığını göstərir.
Çində kənd təsərrüfatı
Tarixi
İnqilabdan sonrakı inkişaf illərində kənd təsərrüfatının əhəmiyyəti nisbətən azalsa da, iqtisadiyyatın başlıca sahəsi kimi qalmaqdadır. O, 70%-lik göstərici ilə yüngül sənaye üçün xammalın əsas tədarükçüsüdür.
Torpaqlar
Əkin yerlərinin daimi çatışmazlığı kənd təsərrüfatının başlıca xüsusiyyətlərinə çevrilir. 320 milyon hektar şumlanmış sahədən 224 milyon istifadə oluna bilir. Eyni zamanda şumluq torpağın sahəsi təxminən 110 milyon hektar təşkil edir ki, bu da dünya şumluq torpağının 7 % i deməkdir.
Tatlar
Tarixi
Tarixi məlumata görə bu qədim xalq təqribən 2000 il bundan qabaq Sasanilər İmperiyası hakimiyyəti zamanı şimaldan gələn türklərin qarşısını almaq məqsədi ilə Cənubi Qafqaz ərazisinə köçürülmüşdür. Qədim ari tayfalarından olan tatlar ərəb işğalından sonra islam dinini qəbul etmişlər.
Çində kənd təsərrüfatı
Əkinçilik
thumb|Qadın traktorçu Şumluq sahənin təxminən 20 %-də düyü əkilir ki, onun payına ölkədə taxıl yığımının təqribən yarısı düşür. Əsas düyüçülük rayonları Xuanxe çayından aşağıda yerləşir. Çoxəsrlik düyü əkini tarixində Çində 10 min növdən çox düyü becərilmişdir.
Ağ Hunlar
Hind-Eftalitlər
Eftalitlərin bir qolu olan Hind-Eftalitlər 600-cü illərəcən yaşamışdı.
Rahib Məmmədov (əsgər)
Xatirəsi
Rahibin oxuduğu orta məktəbdə adına muzey yaradılmışdır. Muzeyə Sahib Məmmədov rəhbərlik edir.
İldırım Qasımlı
İldırım Əvəzoğlu (tam adı:Qasımlı İldırım Əvəz oğlu) —pedaqoq,teatrşünas və jurnalist, YAP Sumqayıt təşkilatının təsisçilərindən biri, həmin təşkilatın sədr müavini və "Məslək" qəzetinin baş redaktoru.
Aleksandr Bell
Erkən həyatı
Aleksandr Bell 1847-ci ildə 3 mart tarixində Şotlandiyanın paytaxtı Edinburq şəhərində anadan olmuşdur. Ailə evi Cənubi Şarlotta küçəsi, 16 ünvanında idi və burada Aleksandr Qrem Bellin doğum yerinin olduğunu nişan verən daş üzərində yazı mövcuddur. Onun iki qardaşı vardır: Melville James Bell (1845–70) və Edward Charles Bell (1848–67). Hər iki qardaşı vərəm xəstəliyindən vəfat etmişlər. Atası Professor Alexander Melville Bell, anası isə Eliza Grace olmuşlar. Baxmayaraq ki, o Aleksandr olaraq doğulmuşdur, 10 yaşında ikən atasından hər iki qardaşı kimi orta adının olmasını tələb etdi. 11 yaşı olarkən, doğum günündə atası könülsüz razılaşdı və ona Graham orta adını götürməyə icazə verdi, lakin yaxın qohumlara və dostlara atasının onu bütün həyatı boyu çağırdığı "Alek" olaraq qaldı.
İlk ixtirası
Erkən yaşlarından anası tərəfindən musiqiyə, poeziyaya və incəsənətə ruhlandırılan Bell, istedad və həssas təbiət nümayiş etdirdi. Rəsmi məşqlərə qatılmadan, o, pianoya yiyələnə bildi və ailənin pianoçusuna çevrildi. Sakit və özünü analiz edən biri kimi görünməsinə baxmayaraq, o, mimikalarda şən idi və ventriloquismə (səsin danışıq üzvlərindən kənar bir yerdən gəlməsinin zənn edilməsi) bənzər "səs fəndləri" nümayiş etdirərək nadir hallarda evlərinə gələn qonaqları əyləndirirdi. Bell həmçinin anasının tədrici karlığından dərin təsirlənmişdi, (onun 12 yaşı olanda anası eşitmə qabiliyyətini itirməyə başladı) bu səbəblə əl-barmaq dilini öyrəndi, və beləliklə də anasının yanında əyləşərək ailə daxilində gedən söhbətləri sakitcə anasına bu şəkildə izah edirdi. O, həmçinin təmiz nitq texnikasını da inkişaf elətdirdi. Bellin anasının karlığı ilə bağlı qayğısı onu Akustikanı öyrənməyə gətirib çıxartdı.
Şamil Vəzirov
Həyatı
Şamil Süleyman oğlu Vəzirovun əmək və elmi fəaliyyəti əsasən AMEA NKPİ ilə bağlı olmuşdur. O, 1964-cü ildə institutda baş laborant kimi işə başlamış və laboratoriya müdiri vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. 1986-cı ildən etibarən ömrünün sonuna kimi (02.04.2001) ″Heterogen oliqomerlər″, sonra isə ″Funksional oliqomerlər″ adlandırılmış laboratoriyaya başçılıq etmişdir.
Təltif və mükafatları
1999-cu ildə elmi fəaliyyətinin nəticələrinə görə akademik Y.H.Məmmədəliyev adına mükafata layiq görülmüşdür.
Marselo Qrohe
Karyerası
Qrohe Kampo Bomda, Rio Qrande do Solda anadan olmuşdur. Öz karyerasına Qremio FK klubunun 13 yaşlılardan ibarət komandasında başlamışdır. 18 yaşından əsas komandada oynamağa başlamışdır. 5 il ərzində  Kampeonato Brasileyro Serie B liqasında üçüncü qapıçı kimi iştirak etmişdir və heç bir oyunda meydana çıxmamışdır.
Qaymaqlı yeraltı şəhəri
Həmçinin bax
Dərinquyu yeraltı şəhəri
Vo Sun-Hi
Karyerası
Daha sonra Vo Sun-Hi Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda İspaniya yığmasına 32:30 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, London Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.
Vo Sun-Hi Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun üçündə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 10-cu yerdə başa vurdu.
Tanacetum zangezuricum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mikroiqtisadiyyat
İstehlakçının davranış nəzəriyyəsi
İstehlakçının necə qərar verməsini və ya hansı məhsuldan və nə qədər alacağını müəyyənləşdirmək üçün ilk növbədə iki suala cavab axtarılır:
Oyunlar nəzəriyyəsi
thumb|500px|Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən iki cinayətkar arasındakı bu oyunda hər birinin aldığı cəza həm özünün, həm də cinayəti etiraf etmək və ya susmaqla bağlı qərarından asılıdır. Oyunlar nəzəriyyəsi riyazi iqtisadiyyatda istifadə olunan əsas metodlardan biri olmaqla yanaşı, həm də rəqabət aparan şirkətlərdə rəqibin davranışının öyrənilməsində də geniş istifadə edilir. Bu nəzəriyyənin tətbiq sahəsi (duopoliya və oliqopoliyalar, auksionlar, səsvermə sistemləri, təcrübi iqtisadiyyat, davranış modelləri, informasiya iqtisadiyyatı, sənaye təşkilatları və siyasi iqtisad) çox genişdir. Oyunlar nəzəriyyəsinə ən sadə misal kimi Dustaqların Dilemması"nı göstərmək olar. Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən iki cinayətkar arasındakı bu oyunda hər birinin aldığı cəza həm özünün, həm də digərinin cinayəti etiraf etmək və ya susmaqla bağlı qərarından asılıdır.
Botrop
Botrop — Almaniyada şəhər.
Calakənd
Tarixi
Kəndin adı dəyişdirilib Liçkazor qoyulmuşdur.
Ənvər Uzun
Həyatı
1992-ci ildə Əskişəhər Anadolu Universitetinin ədəbiyyat fakültəsini bitirmişdir. 1997-cı ildə AMEA-nın Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda Yaşar Qarayevin elmi rəhbərliyi ilə "Hüseyn Cavid və Türkiyə ədəbi muhiti" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
O, "Beynəlxalq Muzeylər Birliyinin Azərbaycan Milli Komitəsi" (Bakı, 1993) və Trabzon Valiliyi Yöresel Kültürə Katkı xüsusi ödülünü (Trabzon, 2009) almışdır.
Ədəbi fəaliyyəti
Türkiyə, Azərbaycan və Avropa ölkələrində yayınlanan bir çox ədəbi dərgi və qəzetlərdə məqalələri dərc olunmuşdur.
Kim Ça-Yon
Karyerası
Kim Ça-Yon Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda İspaniya yığmasına 32:30 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, London Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.
Ramiz Sultanov
Elmi fəaliyyəti
Professor R.A.Sultanov 18 fevral 2004-cü ildə vəfat etmişdir.
Othonna abrotanifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Per Forsskol
Forsskolun şərəfinə adlandırılıb
Karl Linney 1764-cü ildə öz şagirdinin şərəfinə ərəb ot bitki cinsinə Forsskaolea adını vermişdir.
Azərbaycan 2004 Yay Paralimpiya Oyunlarında
Medalçıların siyahısı
Qızıl medala sahib olan atlet Oleq Panyutin, Paralimpiya Oyunlarının qalibi olan birinci Azərbaycan idmançısı oldu.
Cüdo
XII Yay Paralimpiya Oyunlarında cüdo idman növü üzrə turnirdə Azərbaycanı bir idmançı təmsil elədi: İlham Zəkiyev.
Yüngül atletika
Sentyabrın 26-da 100 metr məsafəyə T13 növündə qaçış turnirində çıxış edən Yuri Qornak, F11 növündə üçtəkanla tullanma turnirində çıxış edən Zeynəddin Bilalov və F57 növündə nüvə itələmə turnirində çıxış edən Əlibaba Hüseynov mübarizə apardı. Təsnifat mərhələsində 11.58 saniyə nəticə göstərən Yuri Qornak, mərhələni yeddi atlet sırasında dördüncü pillədə başa vurdu və final mərhələsinə vəsiqə qazana bilmədi. Zeynəddin Bilalov isə final mərhələsində 12.88 metr nəticə göstərdi və Paralimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu. Nüvə itələmə turnirində isə Əlibaba Hüseynov 10.06 metr nəticə göstərdi və turniri on atlet sırasında doqquzuncu pillədə başa vurdu.
Neft kimyası və neft emalı prosesləri (jurnal)
Müəlliflər üçün qaydalar
1.7. Nəzəriyyə və fiziki-kimyəvi xarakterli məqalələrdə problemin qısa girişi, tədqiqatın məsələsi, təcrübi və metodik hissələr, alınan nəticələrin müzakirəsi və yekun verilir. Sintezə aid olan məqalələrdə - ümumi hissə (giriş və tədqiqatın məsələləri), təcrübi hissə, alınan nəticələrin müzakirəsi. Məqalənin sonunda ayrı bir səhifədə istifadə olunan ədəbiyyat siyahısı, şəkillər, onlara aid olan yazılar və cədvəllər verilir.
Qoseybay Şikimoku
Külliyyata edilən əlavələr
Qanunla arvadla kəniz arasında fərq qoyulmurdu: onlara kişi (ər və ya sevgili) tərəfindən verilmiş əmlak əllərindən alınmırdı (bu zaman kişinin məhz onların günahı ucbatından onları tərk etməsi halları istisnalıq təşki ledir). Övladı olmayan qadın övladlığa oğlan götürə və ona torpaq sahəsi verə bilərdi. Bu zaman əgər ailənin başçısı qadın idisə, onda özü qərar qəbul edə bilərdi, yox əgər arvad evli idisə, onda ərinin də razılığı tələb olunurdu.
Hidra (bürc)
500px|thumbnail|right| Hidra (bürc) (Latınca:Hydra)
Hidra (lat. Hydra) — göyün cənub yarımkürəsində bürc. Hidra bürcü Heraklın əfsanəvi igidliyini xatırladır. Hidra bürcünü Azərbaycanda fevral–mart aylarında aydın görmək olur.
Osmanlı-Polşa müharibəsi (1672-1676)
Müharibədən sonra
Polşa Avstriyanın köməyi ilə Podolye və Ukraynanı geri alsa da gücdən düşdü, hətta 1710-cu illərdə İsveç və Rusiyanın işğalına məruz qaldı. Nəhayət 1772, 1793 və 1795-ci illərin bölünmələri ilə Rusiya, Prussiya, Avstriya arasında paylaşılaraq, 1806–1815-ci illər arasında Fransız rəhbərliyi altında qurulan Varşava Hersoqluğu və 1815–1846-cı illər arası Krakov Respublikası dövrləri istisna olmaqla, 1918-ci ilə qədər müstəqilliyini itirdi.
Yəzid ibn Məzyəd
Ailəsi
Oğulları - Əsəd, Məhəmməd, Xalid
Zeynəb Çopur
Zeynəb Çopur — Türkiyəli aktrisa.
Yeməli doqquzdon
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 0,6-1 m-ə çatan alçaqboylu koldur. Cavan budaqları nazik və sıx tükcüklüdür. Bitki yaşlandıqca budaqları çılpaqlaşır. Yarpaqları nazik, ensiz neştərvaridir, saplağı qısadır. Çiçəkləri nektarlı, qıfvari formalı, süpürgəvari çiçək qrupunda olmaqla yarpaq qoltuğunda yerləşir, ləçəkləri sarı rəngdədir. May-iyun aylarında çiçəkləyir. Meyvəsi tünd-göyümtül rəngli, 9-12 mm uzunluğunda olmaqla, silindrvarı formadadır, əsasən iyul ayında yetişir. Başqa növlərdən meyvəsinin yeməli, turşməzə olması ilə fərqlənir. Toxum və qələmlə çoxalır. 1000 ədəd toxumun çəkisi 0,9 qr olur.
Tom Henks
Tomas Cefri "Tom" Henks — amerikalı aktyor.
Həyatı və səhnəyə gəlişi
Amerika aktyoru və prodüseri Tomas Ceffri Henks 9 iyul, 1956-cı ildə Kaliforniya ştatının Konkord şəhərində anadan olub. Atası yerli restoranda baş aşpaz, anası isə həmin restoranda ofisiant işləyib. Tommi ailənin üçüncü uşağı idi. O, doğulandan 5 il sonra valideynləri boşanır və Amerika qanunvericiliyinə əsasən, 3 böyük uşaq (Tom, Larri və Sandra) atanın himayəsinə verilir. Tom azyaşlı olduğundan anası ilə qalır. Artıq gənc yaşlarında Tom Henks aktyorluq məharəti və güclü yumor hissi ilə ətrafdakıları ələ almağı bacarır. Kaliforniya Universitetinə qəbul olunması onun üçün məntiqli addım olur. Lakin Klivlenddə çıxış edən kiçik teatr truppasından dəvət alan kimi Tom təhsilini yarımçıq qoyur.
Müqəddəs Yekaterina monastırı
Sinay monastırı və ya Müqəddəs Yekaterina monastırı — Misirin Santa Katerina şəhərində yerləşən ortodoks monastırı. Rəsmi adı - Allahgəzən Sinay dağının Müqəddəs monastırıdır.
Mahmud Qacar
Yaradıcılığı
Müxtəlif illərdə yazdığı təmsillərdə nadanlıq, nankorluq, yaltaqlıq, qohumbazlıq, lovğalıq, hərdəmxəyallıq, biliyi, gücü çatmayan işə can atmaq kimi insanı alçaldan keyfiyyətlər kəskin tənqid olunur.
Mon Pil-Hi
Mon Pil-Hi (d. 2 noyabr 1982) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Çayyovşanı
Növləri
[[SS 2 (*
Yalbuz
Etimologiya
(Yal/Al) kökündən törəmişdir. Atəş mənası ehtiva edər. Yalazlanmaq (alovlanmaq) sözü ilə eyni köktendir. Elbis, Yelvi kimi anlayışlarla yaxından əlaqəlidir.
Yosunlar
Yosunların formaları
Yosunlar ibtidai avtotrof bitkilər olub, əsasən suda yaşayırlar. Lakin onlara yer kürəsinin hidrosferdən əlavə, atmosfer və litosferin bütün sahələrində təsadüf olunur. Onlar təkhüceyrəli, çoxhüceyrəli və kolonial formalı olub, müxtəlif ekoloji şəraitə uyğunlaşmışlar. Tərkibində xlorofil və digər piqmentlər olduğuna görə bitkilər kimi fotosintez qabiliyyətinə malikdirlər.
İstifadəsi
Yosunların ifraz etdiyi selik torpağın strukturuna təsir edir. Mikroskopik yosunların bir çoxu torpaqda yaşayan ibtidailərin qidasını təşkil edir. Humusun əmələ gəlməsində və bitkilərin oksigenlə təmin edilməsində bunlar böyük rol oynayır. Torpağın məhsuldarlığını artırmaqda bəzi yosunlardan gübrə kimi istifadə olunur.
Damaq
Damaq ağız boşluğunun damını, eləcə də burun boşluğunun dibini təşkil edir.Tağ şəklində olub, basıq səthi aşağı baxır və iki hissəyə bölünür: ön 2/3 hissəsi sərt damaq —  və arxa 1/3 hissəsi isə yumuşaq damaq —  adlanır.
Yusif Yüzbəyov
Həyatı
Yusif Əbdüləhəd oğlu Yüzbəyov 1944-cü il aprelin 8-də Qusar rayonunda kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1950-ci ildə Bakı şəhəri 150 saylı orta məktəbə daxil olmuş, 1960-cı ildə oranı bitirmişdir. 1961-1963-cü illərdə Bakı Soyuducular zavodunda işləmişdir. 1963-cü ildə D.İ.Mendeleyev adına Moskva Kimya Texnologiya İnstitutuna qəbul olunmuş, 1968-ci ildə isə oranı bitirərək “Elektrokimya istehsalı” üzrə mühəndis-texnoloq ixtisasına yiyələnmişdir. 1968-1970-ci illərdə ordu sıralarında qulluq etmişdir. 1970-1971-ci illərdə yenidən Bakı Soyuducular zavodunda işləmişdir.
Zar (Kəlbəcər)
Binələr-Qışlaqlar
Çaxmaq binəsi.
III Yezdəgird
İmperiyanın süqutu
Ərəblərlə Sasanilər arasında 636-cı ildə Qadsiyyə döyüşü baş verdi və bu döyüş həlledici döyüş oldu. Bu döyüşdə Cavanşirin başçılıq etdiyi alban ordusu da Sasanilərə kömək edirdi. Sayca qat-qat çox olan ərəblər farsları məğlub etdi, bu döyüşdən sonra imperiyanın süqutu sürətləndi. 637-ci ildə Ərəblər imperiyanın paytaxti Ktesifonu tutdular. III Yezdəgird Xorasana qaçdı. 642-ci ildə baş verən Nəhavənd və Həmədan (bəzən İsfahan kimi də qeyd edirlər) döyüşlərində də azsaylı fars dəstələri məğlub oldu. III Yezdəgird isə 651-ci ildə Mərvdə bir oğru tərəfindən öldürüldü.
Othonna leptodactyla
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
III Karl (İspaniya kralı)
Neapol kralı
Başlanğıcda Karl, Portiçidə yeni bir kral sarayının qurulmasına əmr etdi və "qızıl mile" gedərək yoldaşları tərəfindən villalarını qurmağa başladı. Tezliklə aydın oldu ki, dəniz sahilində olan sarayı tapmaq düşmən donanması üçün əlverişli bir hədəf halına gətirir. Yarımadanın dərinliklərində yeni kral tikililərin - Caserta sarayının möhtəşəm yerini qoyması lazımdır.
Ətirli doqquzdon
Ekologiyası
İstisevən, quraqlığadavamlı, torpağa tələbkar deyildir.
Ditzingen
Ditzingen — Almaniyanın Baden-Vürtemberq torpağının Stuttgart inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 30.4 km2, əhalisi 24245 nəfərdir (2006).
Morennıe
Morennıe — Kara dənizinində, Şimal Torpağı arxipelaqının şimalında yerləşən adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır rayonu ərazisinə daxildir.
Zülfüqarlı
Tarixi
Zulfüqarlı kəndi dağətəyi ərazidədir. Kənd XIX əsrin əvvəllərində Zülfüqarlı nəslinin məskunlaşması nəticəsində yaranmişdir. Nəslin başçisi Hətəm bəy Zülfüqar olmuşdur.
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 10 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan dövlət başçılarının imzaladığı üçtərəfli bəyənatdan sonra Zülfüqarlı kəndi 25 noyabr 2020-ci ildə boşaldıldı.
İndoneziya coğrafiyası
Relyefi
Malay arxipelaqının ən böyük adası — Kalimantanı qayma dağlar mərkəzdən kəsib keçir. Ən yüksək zirvə — Kinabaludur (4101 м) Sahil boyu geniş allüvial düzənliklər uzanır. Kalimantan adasında vulkan yoxdur.
Məmməd Cəfərov (aktyor)
Məmməd Abbasqulu oğlu Cəfərov — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1964).
Həyatı
1942-ci ildə müharibəyə yollanan Məmməd Cəfərov 1943-cü ildə birinci qrup kimi ordudan tərxis olunaraq Gəncəyə qayıdıb. Burada o, aktyorluqla yanaşı, 3 ildən artıq teatrın direktoru işləyib. O, 1949–1951-ci illərdə Gəncə Şəhər Mədəniyyət və İstirahət Parkının direktoru, 1951–1952-ci illərdə Gəncə kinoprokat idarəsinin rəisi, 1952–1955-ci illərdə mədəniyyət şöbəsində inspektor və müdir, 1955–1956-cı illərdə isə şəhər ictimai təminat şöbəsində müdir vəzifələrində işləyib. 1956-cı ilin ikinci yarısından yenidən Gəncə Dövlət Dram Teatrının truppasında fəaliyyət göstərib. Aktyor arada qısa müddət Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında aktyorluq etmişdir.
Mart soyqırımı
Azərbaycan mətbuatında
Mart soyqırımında Azərbaycan milli mətbuat orqanları, mətbəələr və jurnalistlər hədəfə alındı. "Azərbaycan" qəzetində 1919-cu ildə çap edilən 31 mart soyqırımı ilə bağlı fotoşəkillərdən biri "Kaspi" qəzeti redaksiyasının yandırılmasından sonrakı vəziyyəti təsvir edilir. 1918-ci ilin mart soyqırımınadək Azərbaycanda 20-dən artıq Azərbaycan dili mətbuat orqanlarının fəaliyyət göstərməyinə baxmayaraq, qətliamdan sonra yalnız "Hümmət" və "Bakı Şurasının əxbarı" qəzetlərindən başqa digər milli mətbuat nümunələrinin nəşri qadağan olundu. "Açıq söz", "Bəsirət", "İstiqlal", "El həyatı" və başqa azərbaycandilli qəzetlərin son sayları soyqırımdan bir gün əvvələ, martın 17-si və 18-nə təsadüf edir.
Kris Hoy
Kris Hoy — Britaniya avtoidmançısı və keçmiş cığır velosipedçisi. O, Böyük Britaniyanı Olimpiya oyunlarında və Dünya çempionatlarında və Şotlandiyanı İngilis Millətlər Birliyi Oyunlarında təmsil etmişdir.
Hoy on bir qat dünya çempionu və altı qat olimpiya çempionudur. Cəmi yeddi olimpiya medalına sahibdir, bunlardan altısı qızıl, biri isə gümüşdür. Hoy indiyə qədərki ən çox Olimpiya titulu olan velosipedçidir.
2008 Yay Olimpiya Oyunlarındakı üç qızıl medalla Hoy Şotlandiyanı Olimpiya oyunlarında təmsil edən ən uğurlu idmançı adına yiyələnib. 1908-ci ildə Henri Taylorun qazandığı nəticədən bəri bir Olimpiya oyunlarında üç qızıl medal qazanan ilk Britaniya atleti olub. Həmçinin bütün dövrlərin ən uğurlu Olimpiya velosipedçisidir. 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında sonuncu iki qızıl medal qazandıqdan sonra Hoy yeddi medalla Britaniya atletləri arasında ən çox medal qazanan idmançı oldu.
Steysi Keybler
Keyblerin 110 sm-lik gözəl ayaqları ona "Güləş Çempionatının Ayaqları" adını qazandırmışdır.
Sabir Məmmədov (astrofizik)
Sabir Məmmədov — astrofizik.
Şirvanşah
Titul haqqında
right|thumb|250px|[[Huşəng ibn Kavus]] İbn Xordadbeh Azərbaycanda Şiriyanşahın (variantı: Şiran) adını çəkir. Ölkənin şimal sərhədlərini köçəri türk tayfalarının hücumlarından qorumaq üçün yerli hökmdarlardan vassal mülklərinin təşkilini və xüsusilə Xəzəryanı vilayətlərdən köçürülmüş təbəələrin çoxlu məskənlərinin salınmasını Sasani hökmdarı I Xosrov Ənuşirəvanın adı ilə bağlayırlar. Ərəb tarixçiləri Şah titulu bağışlanmış hakimlər sırasında Təbərsaran şah, Xursan Şah, Vardan şah, Vaxrarzan şah və Şərvan şahın adlarını çəkirlər.
Elmi mərkəz (film, 1975)
Məzmun
Film Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxtəlif institutlarının elmi fəaliyyətinə həsr olunmuşdur.
Qanımızın səsi (kitab)
Mövzu
Kitabın mövzusu yaşından asılı olmayaraq hər kəsi maraqlandıra biləcək aktual bir məsələyə — 4 fərqli qan qrupunun insanın həyatındakı roluna- onun xarakterinə, karyerasına, uğurlarına, sağlamlığına, eləcə də xəstəliklərinə, həyati seçimlərinə, qarşı cinsə münasibətinə, ailə bağlarına, hətta ana olmaq imkanlarına necə təsir göstərməsinə dair yeni bir təlimə həsr edilib. Yaponiya kimi inkişaf etmiş bir ölkədə artıq bir neçə onilliklər ərzində işə qəbul edilənlərin məhz qan qrupuna görə seçilməsinə üstünlük verilməsi gündoğan ölkəsində bu məsələyə çox ciddi münasibət bəslənilməsi kimi dəyərləndirilir. Belə bir mövqenin əsassız olmadığını vurğulayan bəzi müşahidəçilərin qənaətinə görə qan qrupuyla bağlı son dövrlərdəki araşdırmalardan sonra bu problemin yaxın gələcəkdə dünya əhalisinin də geniş marağına səbəb olacağı fikrini söyləməyə əsas verir.
Sırxavənd oymağı
Ən yeni dövr
Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı, yazıçı–jurnalist Vüqar Əsgərovun "Sinəmdə yurd dağı var" adlı kitabı Sırxavənddə doğulan "Azərbaycan Bayrağı" ordeni və "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmiş Məmmədov Bilal Əhliman oğlunun həyat və qəhrəmanlıqlarla dolu döyüş yollarından bəhs edir. Kitabda həmçinin Aran Qarabağla Dağ Qarabağın "sərhəddi" olan qədim Sırxavənd kəndinin düşmənə sinə gərən şəhid övladlarının qəhrəmanlıqlarından da söhbət açılır.
Euseius nyalensis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Avropa Qran-prisi
Pilotlar
Ən son Avropa Qran-Prisi 2008-2012-ci illərdə İspaniyanın valensiya şəhərində keçirilən "Valensiya Küçə Halqası" olmuşdur. Yarışlar 2013-cü ildə təqvimdən çıxarıldı. Lakin 2016-cı ildə Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində keçirilmiş Avropa Qran-Prisi ilə yarışlar yenidən təqvimə əlavə olundu.
Detektiv (ədəbiyyat)
Detektiv janrı və ya xəfiyyə ədəbiyyatı, detektiv ədəbiyyatı — bədii ədəbiyyat növü; faktların məntiqi təhlili ilə gizli cinayətlərin açılmasından, xəfiyyələrin (detektivlərin) macəralarından bəhs edən roman, povest, hekayə.
Zaza Aleksidze
Həyatı
Zaza Aleksidze 18 oktyabr 1935-ci ildə Gürcüstan SSR-nin Telavi şəhərində anadan olmuşdur. Oxumağı 4 yaşında öyrənmişdir. Tbilisi Dövlət Universiteti tarix fakültəsinə qəbul olmuş, 1969-cu ildə elmlər namizədi, 1984-cü ildə isə elmlər doktoru dərəcəsini almışdır. Tbilisi Dövlət Universitetinin Armenologiya fakültəsinin və Tbilisi Əlyazmalar İnstitunun rəhbəridir. 2003-cü ildə Sinay palimpsestini deşifr edərək, Alban əlifbasını öyrənmişdir.
Ələsgər Ələsgərli
Həyatı
1986-1993-cü illərdə Azərbaycan Texniki Universitetində, 1993-1997-ci illərdə isə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsində təhsil alıb. 2000-ci ildə Mərmərə Universitetində ümumi dövlət hüququ sahəsində magistr dərəcəsinə yiyələnib. 2006-cı ildə Ankara Universitetində "Postsovet ölkələrində siyasi rejim dəyişmələri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib.
Korinflilərə ikinci məktub
Korinflilərə ikinci məktub — Həvari Pavelin Korinflilərə yazdığı 2-ci məktub. Əhdi-Cədidin səkkizinci kitabıdır. Sinay palimpsestinin əsas mətnini təşkil edir.
Qaraməhəmməd (Loru)
Qaraməhəmməd — Tiflis quberniyasının Borçalı (Loru-Pəmbək) qəzasında, indi Cəlaloğlu (Stepanavan) rayonunda kənd.
Tarixi
Kəndin adı 1801-ci ildə dəyişdirilib Rusiya çarının şərəfinə Aleksandrovka qoyulmuşdur.
Səbinə Nemətzadə
Yaradıcılığı
Səbinə Nemətzadə Türk Tarix Qurumunun XVII Qurultayında “Türk-islam Sanat tarihinde Yazma Eserler ve Nefis Tertibatlı, Nadide Bakü Elyazmaları” mövzusunda məruzə ilə çıxış etmişdir.
Səbinə Nemətzadə AR Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunun 5-ci mobillik qrantı çərçivəsində Türkiyənin İstanbul şəhərində elmi ezamiyyətdə olub. “İslam sənət tarixində əlyazmaların bədii tərtibat xüsusiyyətləri” mövzusundakı qısamüddətli elmi təcrübəkeçmə layihəsi Türkiyənin İstanbul şəhərindəki Mərmərə Universitetində İlahiyyat fakültəsi ilə İslam tarixi və sənətləri (Türk-İslam sənət tarixi) bölümləri arasında baş tutmuşdur. Layihənin mərhələləri bir neçə elmi qurumun sıx və qarşılıqlı əməkdaşlığı ilə həyata keçirilmişdir. Treninq, brifing, kurs və dərs xarakteri daşıyan təcrübəkeçmə Mərmərə Universitetinin İlahiyyat fakültəsiylə yanaşı, Gözəl Sənətlər fakültəsi, İslam Araşdırmaları Mərkəzi (İSAM), Memar Sinan Universiteti, Ədəbiyyat fakültəsi sənət tarixi bölümü və s. kimi elm ocağlarında aparılmışdır.
Ziya Bünyatzadə
Həyatı
Bünyatzadə Ziya Əli oğlu Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 1960-cı ildə mühəndis-geoloq ixtisası üzrə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) geoloji-coğrafiya fakültəsini fərqlənmə ilə bitirmişdir. 1958-ci ildən Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutunda (indiki Geologiya və Geofizika İnstitutu) işləmişdir. 1964–1970-ci illərdə Respublikanın Nazirlər Soveti sədrinin referenti və işlər müdirinin müavini işləmişdir. 1969-cu ildə "Cənubi Xəzər çökəkliyinin qaz-neft vulkanizmi və onların təzahür qanunauyğunluğu" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Neft yataqlarının yarıq tektonikası ilə əlaqəsi, palçıq vulkanizmi və böyük dərinliklərin neft-qazlılığı problemləri üzrə işləmişdir. 1988-ci ildə bir qrup alimlə birlikdə "Azərbaycan SSR-in neft-qaz yataqlarının və perspektivli strukturlarının xəritəsi"nin tərtibinə görə Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatına layiq görülmüşdür. 1991-ci ildə "Qaz-neft vulkanizmi və neft-qaztoplanma" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Stalik Xankişiyev
Atası azərbaycanlı, anası isə almandır. Atası Fərqanə Politexnik İnstitutunda müəllim idi. Stalik kitab yazmağa başlayana qədər Özbəkistanda sahibkarlıqla məşğul olub.
Aeroflot Hava Yolları reys 6502
Qəza
İkinci pilot Gennadi Jirnov kapitan pilotla mərcə gedərək qəzanın baş verməsinə səbəb olan digər şəxslərdən biri sayılmışdır. Bir digər ehtimal ikinci pilotun qəza baş verən ana qədər, hadisələrin qarşısını almaq üçün kifayət qədər vaxtı olmuş, ancaq kapitanla olan mərcinə sadiq qalmışdır. Hadisə nəticəsində ağır formada yaralanmış ikinci pilot Gennadi Jirnov xəstəxanaya aparılarakən ürək tutmasından vəfat etmişdir. Təyyarə kapitanı Aleksandr Klyuyev qəzadan sonra sağ qalmışdır və SSRİ-də haqqında keçirilən məhkəmənin qərarı ilə 15 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir. Kapitan pilot 6 il həbsxanada cəza çəkdikdən sonra işə yenidən baxılmış və o sərbəst buraxılmışdır.
Maskarpone
thumb|right|250px|Maskarpone kremi
Mollabayramlı
Yaylaqları
Yal yurdu, Yaz yurdu, Şərəfxandüşən yurd, Çınqıllı yurd, Məhərrəmölən yurd, Ağamalıdüşən yurd.
Aclıq (roman)
Romanın bəzi hissələri 1888-ci ildə anonim adla Ny Jord adlı Danimarka jurnalında nəşr edilmişdir. Roman, XX əsrin ədəbi kəşfi elan edilmiş və müasir psixoloji ədəbiyyatın ən gözəl nümunələrindən biri kimi dəyərləndirilmişdir. "Aclıq" romanında, intriqant, bəzən də yumoristik tərzdə insan zəkasının irrasionallığından bəhs edilmişdir.
Məzmunu
Onun artıq pulu yoxdur, pulsuzluqdan o, kirayədə qaldığı evlərdə ona aid olan əşyaları lombarda satmaqla çörək pulu qazanır. O, tələbə Petersendən götürdüyü yorğanı, öz eynəyini və paltosundan kəsdiyi düymələri lombarda vermək istəsə də, lombard bunları qəbul etmir. Bu predmetlər onun yeganə şəxsi əşyalarıdır.
Arqun xan
Ailəsi
Arqunun ümumilikdə 10 arvadı var idi. Onlardan 7-i Xatu rütbəsində ikən, 3-ü kəniz idi. Onun övladları arasından yalnız 2 oğlan və 2 qız yetkinlik yaşına çata bilmişdir.