cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şirməmməd Əli
Klub karyerası
Şirməmməd 1 iyul 1997-ci ildə Çinin Hotan şəhərində anadan olmuşdur. Əslən uyğurdur. Şirməmməd karyerasına 1 yanvar 2015-ci ildə "Henan Reserves" komandasına transfer olunmaqla başlamışdır. 1 iyul 2016-cı ildə komandadan ayrılan Şirməmməd tam 1 il ərzində sərbəst futbolçu olaraq fəaliyyət göstərmiş, heç bir komandada oynamamışdır. Peşəkar karyerasına isə 1 iyul 2017-ci ildə Portuqaliyanın "Qondomar" klubunun ilk komandasına yüksəldikdən sonra başladı. 27 fevral 2018-ci ildə Çin Super Liqasının təmsilçisi "Henan Cianye" komandasına qayıtdı. 2 mart 2018-ci ildə Şirməmməd klubdakı debütünü 89-cu dəqiqədə Qu Caonun əvəzedicisi olaraq "Tyancin Quancian"-a qarşı 4:0 hesabı ilə qalibiyyətində etdi. Həmin mövsümdə 1 sarı kart almışdır. Ona yeganə sarı kart 19 may 2018-ci ildə keçirilən "Henan Cianye" və "Quanju RF" oyununda verilmişdir. Həmin oyunda komanda mövsümdə yeganə bərabərliyi əldə etmişdir. Əli futbol oyunlarında yarımmüdafiəçi olaraq çıxış edir. 20 nömrəli forma ilə oyunlarda iştirak edir. 2019-cu ildəki müqaviləsinə əsasən, onun maaşı 25 min avrodur. Şirməmməd Əlinin hazırkı müqavilə müddəti 31 dekabr 2022-ci ilə qədərdir.
Şirməmməd Super Liqada 4 oyunda, Çin FA Kubokunda 1 oyunda oynamışdır.
Qışlaq-i Hacıxanhüseynsamid (Biləsuvar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 29 nəfər yaşayır (8 ailə).
Yer maqnetizmi
thumb|Maqnetizmi izah edən təsvir. Yer maqnetizmi və ya geomaqnetizm — Yerin və yerətrafı kosmik fazanın maqnit sahəsidir. Yer maqnetizmi geofizikanın bir bölməsidir və geomaqnit sahəsinin fəzada paylanması, zamandan asılı olaraq dəyişməsini, Yerdə həmçinin yuxarı atmosferdə onunla əlaqədar geo-fiziki prosesləri öyrənir.
Subatan yaylağı
Etimologiya
Subatan sözü iki türk (azərbaycan) sözündən ibarətdir Su+Batan. Subatan yaylaqlarında çoxlu bulaqlar olaraq, bu bulaqlar yer üzündə axdıqdan sonra yer içinə batırlar, elə buna görə də bura belə adlandırılmışdır.
Aida Hüseynova (musiqişünas)
Aida Nemət qızı Hüseynova — musiqişünas, pedaqoq, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru (1992), Bakı Musiqi Akademiyasının professoru (2005), İndiana Universitetinin müəllimi (2007).
Fəaliyyəti
2005-ci ildə San-Fransiskoda keçirilən Dünya musiqisi festivalının məsləhətçilər şurasının üzvü olub. 2006-cı ildən başlayaraq həm Yo-Yo Manın idarəçiliyi ilə fəaliyyət göstərən İpək Yolu Ansamblının, həm də Kronos kvartetinin Azərbaycan musiqisinə aid olan layihələrində elmi məsləhətçi kimi çalışır. 2016-cı ildən Mark Morris Rəqs Qrupunun elmi məsləhətçisidir. Alim Qasımovun, İpək Yolu Ansamblının və Mark Morris Rəqs Qrupunun iştirakı ilə həyata keçirilən Üzeyir Hacıbəyilinin "Leyli və Məcnun" operasını təqdim edən iri həcmli layihənin elmi məsləhətçisidir, həmin layihə xətti ilə ABŞ-nın müxtəlif şəhərlərində, eləcə də Böyük Britaniyada, Avstraliyada, Fransada və Qətərdə mühazirələrlə çıxış edib. Aida Hüseynova həm də Ağa Xan Musiqi Təşəbbüsü ilə əməkdaşlıq edir. 2017-ci ildə ABŞ-nın Kollec Musiqi Cəmiyyətinin idarə heyətinə seçilmişdir. Azərbaycan Milli Musiqi Şürasının baş katibidir.
Milan Knyajko
Siyasi karyera
Seçkilərdə Knyajko 244 401 səs (12,86%) toplayıb və 4-cü yeri tutub (seçkilərdə 14 namizəd iştirak edib).
Regenerasiya
Quşlar
Mövzu ilə bağlı məhdud ədəbiyyat sayəsində quşların böyüklər kimi çox məhdud bərpa qabiliyyətinə malik olduğuna inanılır . Xoruzlar üzərində aparılan bəzi tədqiqatlar quşların heyvanın yaşı, zədələnmiş toxumanın digər əzələlərlə qarşılıqlı əlaqəsi və regenerasiyanın baş verdiyi şərtlərdən asılı olaraq ətrafların bəzi hissələrini adekvat şəkildə bərpa edə bildiyini irəli sürdü. əməliyyat növü, bəzi dayaq-hərəkət strukturunun tam bərpasını əhatə edə bilər. Verber və Goldsmit (1909) qaz və ördəklərin qismən amputasiyadan sonra dimdiklərini bərpa edə bildiklərini aşkar etdilər və Sidorova (1962) xoruzlarda hipertrofiya yolu ilə qaraciyərin bərpasını müşahidə etdilər. Quşlar həmçinin səs-küyün zədələnməsi və ya ototoksik dərman zədələnməsindən sonra tük hüceyrələrini bərpa edə bilirlər. Bu dəlillərə baxmayaraq, müasir tədqiqatlar quş növlərində reparativ regenerasiyanın embrion inkişaf dövründəki dövrlərlə məhdudlaşdığını göstərir. Bir sıra molekulyar biologiya üsulları cücə embrionlarında spontan regenerasiyaya töhfə verdiyi bilinən hüceyrə yollarının idarə edilməsində uğurlu olmuşdur. Məsələn, cücə embrionunda dirsək oynağının bir hissəsinin pəncərənin kəsilməsi və ya dilim kəsilməsi yolu ilə çıxarılması və oynaq toxumasının spesifik markerləri və qığırdaq markerlərinin müqayisəsi göstərdi ki, pəncərənin kəsilməsi 20 əzadan 10-da inkişaf etməkdə olan embrion kimi birgə genləri bərpa etməyə və ifadə etməyə imkan verir. Bunun əksinə olaraq, dilim kəsilməsi qığırdaq markerlərinin ifadəsi ilə görünən skelet elementlərinin birləşməsi səbəbindən oynağın regenerasiyasına imkan vermədi.
Məməlilər
Bu nümunələrə baxmayaraq, yetkin məməlilərin əksər onurğalı embrionları sürfələri, yetkin salamandrlar və balıqlarla müqayisədə məhdud bərpa qabiliyyətinə malik olduğu ümumiyyətlə qəbul edilir. Lakin Robert O. Bekkerin elektrik stimullaşdırılmasından istifadə edərək bərpaedici terapiyaya yanaşması siçovullarda və ümumilikdə məməlilərdə ümidverici nəticələr göstərmişdir.
İnsanlar
Bütün metazoanlar kimi, insanlar da fizioloji regenerasiya qabiliyyətinə malikdirlər (yəni, zədələnməni tələb etməyən homeostatik baxım zamanı hüceyrələrin dəyişdirilməsi). Məsələn, eritropoez yolu ilə qırmızı qan hüceyrələrinin bərpası sümük iliyində hematopoetik kök hüceyrələrdən olan eritrositlərin yetişməsi, onların qan axınında sonrakı dövriyyəsi təxminən 90 gün və sonda dalaqda hüceyrə ölümü ilə baş verir. Fizioloji regenerasiyanın başqa bir nümunəsi, dövran edən estrogen və progesteronun müxtəlif səviyyələrinə cavab olaraq qadınlarda hər menstruasiya dövrü ərzində funksional endometriumun boşaldılması və yenidən qurulmasıdır.
Yetkin neyrogenez də hüceyrə regenerasiyasının bir formasıdır. Məsələn, hipokampal neyronların yenilənməsi normal yetkin insanlarda neyronların 1,75%-i illik dövriyyə sürətində baş verir. Kardiyak miyositlərin yenilənməsinin normal yetkin insanlarda və infarkt kimi kəskin ürək zədəsindən sonra böyüklərdə daha yüksək sürətlə baş verdiyi aşkar edilmişdir. Hətta infarktdan sonra yetkin miokardda proliferasiya yalnız zədə sahəsinin ətrafındakı miyositlərin təxminən 1% -ində olur, bu da ürək əzələsinin funksiyasını bərpa etmək üçün kifayət deyil. Bununla belə, bu, regenerativ tibb üçün mühüm hədəf ola bilər, çünki kardiomiositlərin və nəticədə miokardın regenerasiyasının induksiya oluna biləcəyini nəzərdə tutur.
İnsanlarda reparativ regenerasiyanın başqa bir nümunəsi dırnaq yatağının distal hissəsində (xüsusilə uşaqlarda) falanqsın amputasiyasından sonra baş verən barmaq ucu regenerasiyası və skolyoz müalicəsi üçün osteotomiyadan sonra baş verən qabırğa regenerasiyasıdır (baxmayaraq ki, adətən regenerasiya yalnız qismən olur. və 1 ilə qədər çəkə bilər).
Kalosa-de-Sequra
Kalosa-de-Sequra — İspaniyada yerləşən bələdiyyə və şəhər. Bələdiyyə Veqa-Baxa-del-Sequra ərazisinin 30 km² hissəsini əhatə edir.
Cəfər Rəmzi
Cəfər Rəmzi (tam adı: Cəfər Balaəmi oğlu İsmayılzadə; ) — Azərbaycan şairi, ədəbiyyatşünas, tərcüməçi, 1985-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya elmləri namizədi (1968), Əmək veteranı (1977), Elm veteranı (1988).
Lisi gölü
Lisi gölü Tbilisidə ən məşhur istirahət yerlərindən biridir. Tbilisidəki digər yaşayış məntəqələrindən fərqli olaraq, Lisi gölü dəniz səviyyəsindən bir neçə yüz metr yuxarıda yerləşir. Ətrafındakı abadlıq işləri 1937-ci ildə başlamışdır. Sonra göl ətrafında 1400 fərqli bitki növü əkilmişdir.
Qışlaq-i Hacıabışhacırəhim (Biləsuvar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 27 nəfər yaşayır (5 ailə).
Yan Ryapoş
Bioqrafiya
1993-cü ildə avtomobil qəzasına düşərək onurğa beynini zədələyir.
Kar-Nikobar
Kar-Nikobar adası — Nikobar adaları arxipelaqının şimalında hissəsində yerləşən ada. Arxipelaqa daxil olan digər adalar kimi Hindistanın müttəfiq Andaman və Nikobar adaları ərazisinə daxildir. Hind okeanında zəlzələ və sunami hadisəsindən sonra bölgə böyük zərər görmüşdür.
Bozqurd işarəsi
Bozqurd işarəsi türk millətçi və pantürk əl simvoludur. Yalnız Ülkü Ocaqları deyil, bir çox türk millətçiləri və türk millətçi qrupları tərəfindən istifadə olunur.
Türk mifologiyasında
Türk xalqlarının mifologiyasında qurd Asena bütün türk və monqol tayfalarının ortaq mənşə hekayəsinin bir hissəsidir. Göktürklərin mavi bayraqlarında bir canavar var. Müharibəni, döyüş ruhunu, azadlığı, sürəti, təbiəti təmsil edir. Onların inancına görə türk millətinin başına bir iş gələndə, təhlükə yarananda Qurd peyda olur və onlara yol göstərir. Çadırların qarşısına qızılı qurd başlı dirəklər qoyulmuşdu. Döyüşçü ruhları canavar simasını aldı. VI əsrə aid daş abidədə canavar südünü əmizdirən oğlan təsvir edilmişdir. Türk xalq mədəniyyətində cibinizdə canavar dişi gəzdirməyin sizi bəd nəzərlərdən qoruyacağına inanılır. Yakut sənədlərində onların canavarlarına Bosko deyilir. Qırğızlar üçün çöldə gəzərkən canavar görmək xeyirlidir. Yuxuda canavar görmək də xeyirli əlamətdir. Hamilə qadını bəd nəzərdən qorumaq üçün yastığın altına qurd dişləri və ya dəri qoyardılar. Qoyun sürüsünə dalmaq və ya tövləyə girmək canavar üçün bir nemət sayılırdı. Başqırd şayiələrinə görə, canavar ata-babasının qabağına düşüb, yol göstərib. Buna görə də onları başqırdlar adlandırırdılar, yəni “başında canavar” deməkdir.
Antiarxlar
Ümumi məlumat
200-ədək növü olmuşdur. Bütün qitələrin Üst Silur və Üst Devon çöküntülərindən məlumdur. Uzunluğu 1m, kəlləsi gövdə zirehi ilə birləşmiş halda idi. Sümük lövhəciklərlə örtülmüş döş üzgəcləri zirehə mürəkkəb oynaqla birləşmişdir. Gözləri başın yuxarı tərəfində yerləşirdi: çənələri bir cüt yuxarı və aşağı çənə lövhələrindən ibarət idi. Antiarxlar müxtəlif dərəcədə şorlaşmış suların dibində yaşayırlarmış. Üst Devonun kontinental çöküntülərini öyrənmək üçün əhəmiyyətli qazıntıdır.
Şəhadət barmağı
qarın sancısı, dəri problemləri, baş ağrısı, əsəbilik.
Yeni Roma
İstanbulun on altı əsr boyunca paytaxt olma tarixi, 395-ci ildə Roma İmperatorluğunun Şərq-Qərb hissələrinə parçalanmasından 65 il əvvəl, 330-cu ildə Nova Roma olaraq başlanmışdır. Bizantionun (İstanbulun ilk şəhər adı) coğrafi mövqeyi Roma imperatoru I Konstantinin diqqətini çəkir. 11 may 330-cu ildə Konstantin Bizantion şəhərini Roma İmperiyasının yeni paytaxtı elan etdi və adını Yeni Roma (Latın dilində Nova Roma) adlandırdı. Nova Roma adı çox da qəbul edilmir və I Konstantinin ölümü ilə tamamilə ləğv edilərək Konstantinopol adı ilə əvəz olunur.
Nova Romanın yaradılması və paytaxt elan edib edilməsi (324–330)
I Konstantin, Liciniusu məğlub edərək Roma İmperatorluğunu birləşdirdi, Şotlandiyadan Qırmızı dənizə, Mərakeşdən Dəclə çayına qədər uzanan böyük bir imperatorluğun yeganə hökmdarı oldu. IV əsrin şərtlərinə görə, imperatorluğun sərvəti Şərqdən Misir və Kiçik Asiya vasitəsilə həyata keçirilən ticarətə əsaslanırdı. Bu səbəbdən, əfsanəyə görə e.ə. 667-ci ildə kral Bizas (Byzas) tərəfindən qurulan Bizantion (Byzantion) (Romalılar tərəfindən Latınlaşdırılan Byzantium) şəhərinin varlı şərq əyalətlərinə hakim olan misilsiz mövqeyi I Konstantinin diqqətini cəlb etmişdir. Byzantium, Pontus Euxinusa (Qara dəniz) və Asiyadan keçən ticarət yollarının çoxuna nəzarət edə biləcək strateji bir mövqedə yerləşirdi.
Nova Romadan Konstantinopola keçid
Konstantinopol paytaxt olduğu dövrdə köhnə ərazi sərhədlərindən sürətlə aşıb qərbə doğru yayılmağa başladı. Romanın işğalı və çöküşü ilə onu əvəzləyən Konstantinopol, 330 ilə 395-ci illər arasında Roma imperiyasının paytaxtı oldu. Daha sonra 395-ci ildə ikiyə ayrılan Roma İmperatorluğunun varisi olan dövlətin – Şərqi Roma İmperiyasının 1453-cü ildəki süqutuna qədər və ondan sonra da Osmanlı imperiyasının paytaxtı olmuşdur. Şəhər təxminən on altı əsr boyunca mütəmadi olaraq müvafiq ardıcıllığa uyğun formada Roma, Bizans, Latın və sonra yenidən Bizansın və ən sonda Osmanlı imperatorluqlarının paytaxtı olmağa davam etmişdir.
Səxavət Talıbzadə
Hərbi xidmətləri
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Səxavət Talıbzadə ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Səxavət Talıbzadə ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Le Kuanq Lem
Le 2006, 2008, 2010, 2012 və 2014-cü illərdə Şahmat Olimpiadalarında Vyetnam üçün mübarizə aparmışdır. Xüsusilə də onun 2012-ci il Şahmat Olimpiadasında 1-ci lövhədə 10 oyundan 8 xal nəticəsi Vyetamın kişilərdən ibarət yığmasını yekunda 7-ci etdi və bu, Vyetnam Şahmat tarixində ən yüksək nəticə idi.
Adlafia
1. Adlafia bryophila (J. B. Petersen) Lange-Bert.
Ekologiyası: Göllərdə epifit, şirin sularda (Sa), indifferent (pH), oliqosaprob (S).
Adlafia minuscula var. muralis (Grunow) Lange-Bert.
Sinonimlər: Navicula cloacina Lange-Bert. et K. Bonik; N. minuscula Grunow in Van Heurck var. muralis (Grunow) Lange-Bert.; N. pseudoexilissima Hust.
Rusiya–Türkmənistan münasibətləri
Hərbi-texniki əməkdaşlıq
Müstəqilliyin ilk illərində Türkmənistanın silahlı qüvvələri əslində Rusiya ordusunun bir hissəsi idi. 1994-cü ilin əvvəlinə qədər onlar ortaq Rusiya-Türkmən komandanlığı altında idilər. Ölkənin İran və Əfqanıstanla sərhədləri rus sərhədçiləri tərəfindən qorunurdu.
Vezul
Demoqrafik məlumatlar
Demoqrafik məlumatlar (Vesoul)
Şıxımlı (Füzuli)
Şıxımlı — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Üçbulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Sadal (Çaldıran)
Sadal - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Ərtoğrul Cavid
Həyatı
14 noyabr 1943-cü ildə Naxçıvanda vəfat etmişdir. Məzarı Hüseyn Cavidin Naxçıvandakı məqbərəsində atasının və anası Mişkinaz Cavidin qəbirləri ilə yan-yanadır.
Nərgiz Birk-Petersen
Nərgiz Birk-Petersen (Narguiz Birk-Petersen; 1976, Bakı) — azərbaycanlı hüquqşünas və aparıcı.
Həyatı
Nərgiz-Birk Petersen (Nərgiz Abbaszadə) 1976-cı ildə Bakıda doğulub. 16 yaşında Xəzər Universitetində təhsil alarkən universitet kanalında ingiliscə yayımlanan xəbər proqramında müxbir kimi fəaliyyət göstərib. Sonra hüquq təhsili almaq üçün ABŞ-yə gedib. Burada hüquq təhsili almaqla yanaşı model kimi çalışıb. Universitetdə təhsilini başa vurduqdan sonra Rusiya və ABŞ-də vəkillik edib. Azərbaycanca, danimarkca, ingiliscə və rusca danışa bilən Birk-Petersen Eldar Qasımov və Leyla Əliyeva ilə birlikdə Bakıda keçirilən 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin aparıcısı olub.
2020 Yay Olimpiya Oyunlarına ev sahibliyi etmək üçün namizəd şəhərlər sırasında olan Bakının bu təbdirlə bağlı təşkilat komitəsinin üzvüdür.
Rəsul Quliyev (kimyaçı)
Elmi fəaliyyəti
R. Ş. Quliyev 1954-cü ildə "Müasir üsulların tətbiqi ilə parafinli neftlərdən sürtgü yağlarının alınması" mövzusunda namizədlik, 1963-cü ildə isə "Bakı zavodlarında istehsal olunan yağların keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması, istehsal bazalarının təkmilləşdirilməsi və yağ istehsalı xammal ehtiyatının genişləndirilməsinin tədqiqi" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1965-ci ildə professor elmi adına layiq görülmüşdür.
Elmi Tədqiqatları
Professor R. Ş. Quliyevin rəhbərliyi ilə həmçinin neft əsasında, sintetik, yarımsintetik sürtgü yağlarının, eləcə də naften turşularının yağsızlaşdırılması və sürtgü yağı distilləsi proseslərinin texnologiyasının işlənib hazırlanması sahəsində geniş elmi-tədqiqat işləri aparılmışdır. Bütün qeyd edilən elmi tədqiqatların nəticəsi sənayedə özünə tətbiq yeri tapmışdır. 1990-cı illərdə onun rəhbərliyi ilə ekoloji cəhətdən təhlükəsiz olan bitki yağları sahəsində də tədqiqatlar aparılıb. Onun çoxcəhətli elmi-tədqiqat işləri 4 monoqrafiyada, 500 elmi əsərdə, o cümlədən 37 müəlliflik şəhadətnaməsində öz əksini tapmışdır.
Təltif və mükafatları
Dövlət onun əməyini qiymətləndirərək Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni, "Əmək veteranı" və digər medallarla təltif etmişdir.
Geissleria
2. Geissleria aff. schoenfeldii (Hust. in Schönfeld) Lange-Bert.
Ekologiyası: Epipelit, göllərdə bentik, torpaqda, şirin sularda (Sa), alkalifil (pH), β-mezosaprob (S).
Nataliya Oreyro
Yaradıcılığı
Onun bu albomundan olan "Cambio dolor" mahnısı Argentina və Avropa ölkələrində hər gün efirə verilən Muñeca Brava (1998–1999) adlı filmin musiqisi olmuşdur.
Pol Serüzye
Pol Serüzye (, 9 noyabr 1864, Paris, Fransa — 7 oktyabr 1927, Morle, Finister, Fransa) — fransız rəssam — postimpressionist. Pol Qogenin şagirdi, «Nabi» simvolist incəsənət qrupunun qurucularından biri idi.
Fransalı İzabella (İngiltərə kraliçası)
Fransalı İzabella (Isabelle de France; ) — İngiltərə kralı II Eduardın xanımı, İngiltərə kraliçası.
O eyni zamanda Fransa kralı IV Filipp və Navarra kraliçası I Jannanın yeganə qızı idi. Cəmi 12 yaşında İngiltərəyə gəlməsinə baxmayaraq, İzabella qısa zamanda saraydakı mühüm siyasi fiqura çevrildi. Baronlarla olan mübarizəsində öncə kralı dəstəkləsə də, sonralar kralın əhatəsindəki bəzi saray məmurlarıyla münasibətlərinin pisləşməsi nəticəsində 1325-ci ildə kralla kraliça arasında soyuqluq yarandı.
Kaniespan (Sərdəşt)
Kaniespan — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Topqapı əlyazması
thumb|Topkapı əlyazmasından [[Zuha surəsi|Əd-Zuha surəsi başlıqlı səhifə]] Topqapı əlyazması və ya Topqapı Quranı hicri təqvim ilə II əsrin əvvəllərinə (miladi VIII əsr) aid olan Quranın erkən əlyazmasıdır.
Bu əlyazma İstanbulda, Topqapı Sarayı Muzeyində saxlanılır. Bu əlyazma ənənəvi olaraq Osman İbn Affana aid edilir. Bu əlyazmanın ölçüsü 41 — x 46 santimetrdir. Quranın tam mətninin 99%-dən çoxunu ehtiva edir. Cəmi iki səhifəsi (23 ayə) çatışmayan bu əlyazma Quranın tam mətninə ən yaxın olanıdır. Misir valisi Mehmed Əli Paşa bu əlyazmanı XIX əsrdə Osmanlı Sultanı II Mahmuda hədiyyə olaraq göndərmişdir.
Şamil Süleymanov (polkovnik)
Fəaliyyəti
200px|thumb|right|Azərbaycan Xüsusi Xidmət Orqanlarının Veteranları İctimai Birliyinin loqosu Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin bərpası ərəfəsində, 1990-cı ildə artıq Bakıya qayıtmış və respublika DTK-sında işləyirdi. 4 iyun 1992-ci ildə AXC hakimiyyətə gəldikdən sonra işdən getməli oldu. Həmin vaxt komitənin əks-kəşfiyyat idarəsinə rəhbərlik edirdi.
Babiyan (Meşkinşəhr)
Babiyan — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Rameş Talvar
Rameş Talvar – hind kino, teatr, televiziya rejissoru, prodüseri və aktyorudur. 27 sentyabr 1944-cü ildə Pakistanda anadan olub. Məşhur kinorejissor, yazıçı və dramaturq Saqar Sərhadinin qardaşı oğludur. O 1969–1979 illər ərzində rejissor Yaş Çopranın assistenti olub. 1977-ci ildən başlayaraq rejissor kimi fəaliyyətə başlayıb. Rameş Talvar Doosara Aadmi (1977), Baseraa (1981), Sawaal (1982), Duniya (1984), Zamana (1985), Sahibaan (1993) filmlərinin rejissoru olub. Onun Baseraa adlı filmi ona ən yaxşı rejissor işinə görə Filmfare və Doosra Aadmi mükafatlarını qazandırmışdır.
Roza Əsgərova
Həyatı
Əsgərova Roza Qasım qızı 15 avqust 1929-cu ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babәk rayonunun Qahab kəndində anadan olub.
Azov (alay)
Heyəti və komplektləşdirilməsi
Daxili İşlər Nazirliyinin “Azov” xüsusi alayının komandiri Vladimir Şparının sözlərinə görə, hərbi bölmədə “artıq hərbi xidmət təcrübəsi olan ukraynalı vətənpərvərlər” xidmət edir. Alay komandirinin müavini Yaroslav Qonçarın sözlərinə görə, “hərbi bölmənin əsas sütununu noyabrın 21-də Maydana gedən adamlar təşkil edir. Bunlar müxtəlif "yüzlər"dən, "Avromaydandan olan insanlardır”. "Azov"un mətbuat katibi Anna Senikin sözlərinə görə bölmənin onurğa sütununu İctimai-Milli Assambleyanın fəalları təşkil edir və bölmənin başında Sosial-Milli Assambleya rəhbərliyi dayanır. Onun sözlərinə görə, "Azov"un təxminən 60%-i Ukraynanın şərqində yaşayan sakinlərdən ibarətdir.
Ağır silahlar
Ən azı 1 MT-12 topu, 2 D-30 haubitsa, 4 2B11 minaatan, həmçinin ZU-23-2 zenit topları və RPG-7 qumbaraatanları.
Simvolları
Ukraynanın daxili işlər naziri Arsen Avakov 2014-cü ildə Ukraynanın "Fokus" jurnalına verdiyi müsahibədə işarənin nasist mənsubiyyətini inkar edərək, "Səhv edirsiniz. Bu emblem - Nobel emblemi də daxil olmaqla, əslində Latın N hərfinin oval şəklində olan adi formasıdır. Bir çox Avropa şəhərlərində bu işarəni şəhərlərin emblemlərində görmək olar, onu da vurğulayım ki, mənə kim deyir ki, bu uşaqlar nasist görüşlərini təbliğ edir, svastika taxırlar və sair, açıq şəkildə yalan danışır və axmaqlıq edir. Azov döyüşçüləri ilə çoxlu saatlarla söhbət etmişəm. Orada nə nasizm var, nə də svastika.”
Azov embleminin daha bir variantından da istifadə olunur ki, burdada qalxan üzərində "Qara Günəş" təsviri var.
Rusiyanın Ukraynanı işğalı (2022)
24 fevral 2022-ci ildə Rusiya Ukraynaya hücum etdi. Moskva vaxtı ilə saat 06:00-da (UTC+3) Rusiya prezidenti Vladimir Putin Ukraynanın şərqində xüsusi hərbi əməliyyat elan etdi. Daha sonra, paytaxt Kiyev də daxil olmaqla, ölkənin müxtəlif yerlərində raket zərbələri endirildi. Hərbi əməliyyatlar Ukraynanın şərqində daha intensiv hal almağa başladı. Rusiyanın şərqdə əsas hədəfi Mariupol şəhəri oldu. Martın 2-də rus qoşunları şəhəri tamamilə mühasirəyə aldılar, bundan sonra tədricən şəhərə nəzarəti ələ keçirməyə başladılar.
Aseptik meningit
Etiologiyası
Yoluxucu səbəblər baxımından ən çox yayılmış agent virusdur, həmçinin bakteriyalar, göbələklər və parazitlər də daxildir. Xəstəliklərin yarıdan çoxu enteroviruslar tərəfindən törədilir (məs. Koksaki virusu), sonra herpes simplex-2 virusu, Qərbi Nil və suçiçəyi virusları. Digər əlaqəli viruslara tənəffüs virusları (adenovirus, qrip virusu, rinovirus), kabakulak virusu, arbovirus, HİV və limfositik xoriomeningit daxildir.
Araz Məmmədov (əsgər, 1997)
Hərbi xidməti
2015- ci ildə həqiqi hərbi xidmətə gedib.2017-ci ilin sonunda xidmətini başa vurub. 2020-ci ilin iyulunda könüllü olaraq ordu sıralarına qoşulmaq qərarına gəlmişdi.Xüsusi təyinatlı Qüvvələrin 3 aylıq kursunu bitirdikdən sonra MAHHXHQ kimi xidmət etməyə başlamışdır. II Qarabağ müharibəsinə könüllü olaraq yollanıb.Son dəfə Şuşa azad olan gün Şuşadan anasına zəng edən Araz ertəsi gün qəhrəmancasına şəhid olub. günlərlə Arazdan xəbər ala bilməyən ailə noyabrn 18-də hərbi komissarlıqdan aldığı cavabla Arazın şəhid olduğu xəəri öyrənirlər. Noyabrın 19-da şəhidin nəşi Tumbul kənd məzarlğında torpağa tapşırılıb.
II Janna (Navarra kraliçası)
Anası Burqundiyalı Marqaritanın adı Nesl skandalına qarışdığı üçün, Jannanın atalıq məsələsi şübhəli idi. Ancaq X Lüdovik ölüm yatağında ikən onun doğma qızı olduğunu elan etdi. Atasının vəfatından sonra hamilə olan ögey anasının doğumu gözlənildi. Ancaq cəmi 5 gün yaşayan ögey qardaşı I Conun vəfatından sonra Fransa taxt-tacı boş qaldı. Mərhum kralın yeganə rəsmi övladı olmasına baxmayaraq, yerli əyanlar bir qadının hökmranlığını qəbul etmədi və X Lüdovikin qardaşı Filippi kral seçdilər.
Fələstin Dövləti
Kənanilər
Habelə bu dövr keramikanın inkişaf etmiş sənayesi ilə fərqlənmişdir, belə ki gil maddəsinin seçilməsi, onun qarışdırılması və müxtəlif yaraşıqlı qab-qacaq növləri istehsal etmək üçün sürətli təkər üzərində idarə edilməsi. Bu dövr Şam ölkələrinin tam yarısının 18-ci və 19-cu ailələrin hökmranlığı dövründə misir tərəfindən hökmranlığı ilə səciyyələnir. Bu hökmranlıq dövründə Hiksos krallarından sonuncusu təxminən (m.ə.1567-ci ildə) vəfat etmişdir və təxminən (m.ə.1480-ci ildə) Üçüncü Tutmos Şam ölkələrinə həmlələr etmişdir. Bundan əlavə böyük miqdarda əyilmiş su kütlələri ilə sıxılmış laylarla bərkidilmiş Hiksosa aid güclü istehkamlar yoxa çıxmışdır.
Qərb sahili ilə İordaniya əlaqəsinin açılması
1988-ci il iyul ayında İordaniya Hökuməti İordaniya Kralı Hüseyn İbn Talalın göstərişlərinə əsasən İordaniyaya məxsus olan Qərb sahilinin qanuni vəziyyətini yenidən tanıtmağı hesab edən bir sıra tədbirlər gördü. İordaniyanın bir hissəsi olan Qərb sahili işğal altında qalmadı. Bu addımlar “əlaqənin açılması” adı ilə adlandırıldı.
Coğrafiya
Tarixi Fələstinin ümumi sahəsi 27.009 kvadrat km-ə çatır. Lakin 1967-ci ildə işğal edilmiş ərazilərdə təklif edilən Fələstin Dövlətinin sahəsinə gəlincə (Qərb Sahili və Qəzzə zolağı) bu sahə 6209 kvadrat km-dir və aşağıdakı formada tarixi Fələstin sahəsinin 22.95%-ni təşkil edir.
İranda dron hücumları (2023)
İsfahanda partlayış
28 yanvar 2023-cü ildə, yerli vaxtla saat 23:30-da İran Müdafiə Nazirliyinin İsfahan şəhərindəki sursat fabrikinə üç pilotsuz təyyarənin hücumu nəticəsində böyük partlayış baş vermişdir. Nazirlik binalara dəymiş ziyanın az olduğunu açıqlamışdır. Məlumata görə, partlayış İsfahanın İmam Xomeyni küçəsində baş tutmuşdur. Bundan başqa, nazirlik üç pilotsuz uçuş aparatının vurulduğu və hücumun uğursuz alındığı bildirmişdir. Nazirlik hücumda şübhəli bilinən şəxs barədə məlumat verməmişdir. "The New York Times" nəşri qeyd etmişdir ki, İran bu hücumda rəsmi olaraq heç bir dövləti günahlandırmasa da, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu ilə əlaqəli "Telegram" kanalları İsraili günahlandırmışdır. Bəzi vətəndaşlar üç-dörd partlayış səsi eşitdiklərini bildiriblər.
Andris Treymanis
Andris Treymanis (d. 16 mart 1983) — latviyalı peşəkar futbol hakimi. 2011-ci ildən etibarən FİFA referisidir.
Vera Fiqner
Fiqner 1937-ci il repressiyalarından qurtula bilmiş və 1942-ci ildə 89 yaşında təbii səbəblərdən vəfat etmişdir.
İnqilabdan sonra
250px|thumb|right|Vera Fiqner Keçmiş Siyasi Məhbuslar və Didərginlər Cəmiyyətinin aparıcı şəxsi kimi (1930). Oktyabr inqilabından sonra (o, inqilabın bu tərzdə baş verməsini qəbul edə bilmirdi) Fiqner İnqilabçının xatirələri adlı kitab nəşr etdirir. Kitab bugünədək Rusiyada xatirə janrının ən mükəmməl nümunələrindən biri hesab edilir. Kitab onu dünyada tanıtmış və bir neçə dilə tərcümə olunmuşdur.
Kürd-islam sintezi
Tarixi
İdeologiya Osmanlı xilafətinin ləğvi və Türkiyənin yaradılmasından sonra ortaya çıxmışdır. Bu, kürdləri qəzəbləndirən iki hadisə idi. Atatürkün islahatları səbəbindən mədəniyyətlərinin, dinlərinin, dillərinin və xalqlarının təhlükə altında olduğunu hiss edən bir qrup kürd kürd-islam milliyətçiliyinə üz tutmağa başlamışdı.
Alapars
Tarixi
Toponim rəng bildirən ala sözü ilə bars türk etnonimi əsasında formalaşmışdır.
Juan Lorensu
Siyasi fəaliyyəti
23 avqust 2017-ci ildə Anqola Prezidenti seçildi və 26 sentyabrda vəzifəsinə başladı və ölkə tarixindəki üçüncü prezident oldu.
Məsih (serial, 2020)
Məsih — ABŞ internet-televiziya serialı. Birinci mövsüm, 2020-ci ilin yanvar ayında Netflix-də verilmişdir. Ümumilikdə 10 bölümdən ibarətdir.
Hapaç
Məlumdur ki, o, atlı ordusu və müttəfiq knyazlıqları ilə 900-cü illərdə Xəzərlərin şəhəri olan Sarkelə hücum etmişdir. Xəzər ordusu məğlub olmuş, Sarkel knyazı və sağ qalan ordusu əsir götürülmüşdür.
Fazil Güney
Mükafatları
21 iyul 2005-ci ildə Azərbaycan milli mətbuatının 130 illiyi münasibətilə jurnalistikanın inkişafındakı xidmətlərinə görə "Əməkdar jurnalist" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Bir qadının ürəyi
Anjelunun əvvəlki kitablarında olduğu kimi bu kitab da avtobioqrafik bədii əsər kimi təsvir edilmişdir, baxmayaraq ki, əksər tənqidçilər, həmçinin Anjelu özü də kitabı avtobioqrafiya kimi xarakterizə edirlər. Bir sıra tənqidçilər Anjelunun ilk avtobioqrafik əsəri olan "Bilirəm qəfəsdəki quş niyə oxumur" əsərini daha gözəl hesab edirlər, lakin "Bir qadının ürəyi" əsəri müsbət rəylər almışdır. O, 1997-ci ildə Oprah kitab klubunun seçimi olmuşdur.
Üslubu
thumb|236x236px|Anjelu "Bir qadının ürəyi" əsərində [[Malkolm X haqqındakı təəssüratlarını bölüşür.]] Anjelu "Bir qadının ürəyi" əsərini qələmə alana kimi öz hekayəsini yaratmamışdır, bu da əvvəlki kitablarından fərqli olaraq bədii konvensiyalardan daha çox asılıdır. Məsələn, bu əsərdə daha az informasiya və daha az dramatik epizod var. "Bir qadının ürəyi" Anjelunun ana kimi vəzifələri ilə bir ifaçı kimi müvəffəqiyyəti arasındakı ziddiyyətini həll etməsi səbəbiylə sələflərindən daha təsirlidir.
Mexikali
Mexikali — Meksikanın şimal-qərbində yerləşən şəhər və Aşağı Kaliforniya ştatının paytaxtıdır.
Qulam Məmmədli
Həyatı
Hələ 1934-cü ildə Maksim Qorki onun xalq sərvətinə qayğıkeş münasibətini bəyənmişdi. Ömrü boyu yanar ürəkli ictimaiyyətçi olmuşdur: "Bilik" cəmiyyətində ateizm elmi-metodik sovetinin sədri (1952–1981), Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası Baş redaksiyasında mətbuat məsələləri heyətinin üzvü (1952–1983), Bakının Oktyabr rayonu xalq deputatları Sovetinin deputatı seçilmişdir (1935–1937). Azərbaycan KP MK nəzarət komissiyası rəyasət heyətinin üzvü (1928–1934), Azərbaycan KP MK plenumu üzvlüyünə namizəd olmuşdur (1934–1937).
Azərbaycan qeyri-maddi mədəniyyət abidələri və Ərtoğrol Cavid
Strukturu
Kitabda "Azərbaycanın adət-ənənələri və Ərtoğrol Cavid”, “Azərbaycan klassik musiqi mətnləri və  Ərtoğrol Cavid”, “Azərbaycan dastanları və Ərtoğrol Cavid”, “Azərbaycan  aşıq yaradıcılığı  və Ərtoğrol Cavid”, “Balaman məktəbi” dərsliyi və Ərtoğrol Cavid”, “Ərtoğrol Cavidin nota köçürdüyü xalq mahnıları” və “Ərtoğrol Cavidin yarımçıq qalmış əsərləri” mövzuları əhatə olunur.
Qışlaq-i Fərəchacıovrac (Biləsuvar)
Qışlaq-i Fərəchacıovrac — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Səfəvi imperiyasının Bəsrəni ələ keçirməsi
Səfəvi hakimiyyəti (1697-1701)
Fərəcullah xan və ona sadiq qalan Maşaşa döyüşçüləri Səfəvi şahının adına Bəsrəyə hücum etdilər və şəhəri ələ keçirərək Şeyx Maneni oradan qaçmağa məcbur etdilər. Səfəvilər Şeyx Manenin və döyüşçülərinin Bəsrəni geri qaytarmağa qərarlı olduqlarını və hətta Səfəvi Ərəbistanının paytaxtı Huveyzəyə hücum etməyə hazırlaşdıqlarını eşitdikdən sonra Şah Sultan Hüseyn fərman imzalayaraq Əli Mərdan xana Bəsrəyə getməyi əmr etdi. Əli Mərdan xan Feyli tayfasından idi və Kohgiluyə hakimi idi. 26 mart 1697-ci ildə nizami qızılbaş ordusu şəhərə daxil oldu və Əli Mərdan xan şəhərin hakimi təyin edildi. Bununla da, şəhərdə Səfəvi hakimiyyətinin ikinci dövrü başladı. Həmin ildən sonra Əli Mərdan xan İbrahim xanla əvəz edildi. O, buna qədər Xuzistan ərazisində yerləşən müasir Şadgan, o dövrki adı ilə Davraqın hakimi idi.
Teyyub Abbasov
Həyatı
Teyyub Abbasov 5 mart 1956-cı ildə Goranboy rayonu Bağçakürd kəndində anadan olmuşdur.
II Təhmasibin Səfəvi taxtına geri gətirilməsi
Səfəvi taxtının bərpa edilməsi
İrandakı əfqan şahı Əşrəf də artıq onun qalibiyyətli yürüşlərindən narahatlıq keçirməyə başlayır. Əşrəf öz qoşunlarını Xorasana, Nadirin üzərinə yeridir. 1729-cu ilin 30 sentyabrında Mehmandost çayı sahilindəki döyüşdə (Damğan döyüşü (1729)) Əşrəfin qoşunları darmadağın edilir. Bu parlaq qələbəsi ilə də Nadir ölkənin yadellilərdən təmizlənməsi uğrunda mübarizəsinin başlanğıcını qoyur. Əşrəfin qoşunları Tehrana doğru geri çəkilərək, oradan da İsfahana yönəlirlər. Nadirin əfqanlarla haqq-hesab çəkəndən sonra Azərbaycan üzərinə yeriyəcəyini anladığı üçün Osmanlı sultanı, Əşrəfin köməyinə böyük bir ordu göndərir.
Tarixçi Babayinin bildirdiyən görə, əfqan qoşunları var-dövlətlərini döyüş meydanında qoyub qaçdıqdan sonra Qızılbaş ordusu bunları talan etməyə başladı. Halbuki Nadir xan döyüşdən əvvəl belə bir hərəkətə yol verilməməsi ilə bağlı qəti ömr vermişdi. Təpədən bu mənzərəni izləyən Nadir yanında saxladığı ehtiyat qüvvəsi olan 8 minlik süvari qoşuna talançıları meydandan yığışdırmağı tapşırdı. Bir yerə toplanan ordunun qarşısında çıxış edən Nadir talançıların bəzilərini cəzalandırdı və elan etdi ki, hətta 10 il sonra belə kimdənsə əfqanlara aid olan mal-mülk tapılarsa o adam edam ediləcək. Bütün qoşun topladığı əşyaları təhvil verdi. Nadir isə bir yerə toplanmış qiymətli əşyalara od vurub yandırtdırdı.
Əşrəf bir neçə Səfəvi şahzadəsini də özü ilə Şiraza aparmışdı.
Aqota Kristof
Yaradıcılığı
Aqota bədii yaradıcılıqla məşğul olduğu ilk illərdə şerlər yazmışdır (John et Joe, Un rat qui passe). Lakin onun heç bir əsəri trilogiya sı qədər səs-səda salmamışdır. Trilogiyasının birinci hissəsi 1986-cı ildə nəşr edilmişdir. Əsərin adı "Qeyd dəftəri" adıanır İkinci hissəsi "Sübut" (1988), üçüncü hissə isə "Üçüncü yalan" (1991) adları ilə nəşr edilmişdir.
Təsiri
Şimaili Amerikalı roman yazıçısı olan Stefan Beachi Aqotadan təsirlənməsini özünün "Boneyard" romanında qeyd etmişdir.
Məzahir Abbasov (şəhid)
Həyatı
Abbasov Məzahir Əhməd oğlu 17 dekabr 1970-ci ildə Şəki Şəhərində anadan olub. 1977-ci ildə Şəki Şəhər 11 saylı tam orta məktəbə qəbul olub.1988-ci ildə məktəbi bitirib təhsilini davam etdirmək üçün Rusiyaya yollanıb.
Əlcəzair etirazları (2019)
Əlcəzair etirazları — 2019-cu ilin fevral ayından Əlcəzairin müxtəlif şəhərlərdə başlayan və 82-ci prezident Əbdüləziz Buteflikanın beşinci dövr üçün prezidentliyə namizəd olmasına qarşı aparılan xalq hərəkatı.
Xronologiya
4 mart – tələbələr paytaxta etirazlara qoşulur və prezidentin istehfasına qədər universitetlərə getməyəcəyinə qərar verirlər.
Elə həmin gün «Milli Qurtuluş Cəbhəsi» partiyasının bəzi deputatları istehfaya getmiş və nümayişçilərə qoşulmuşdur.
Qrinviç meridianı
Qrinviç meridianı (Greenwich) – Böyük Britaniyanın paytaxtı Londondakı Qrinviç qəsəbəsi ndə yerləşən Qrinviç rəsədxanasından keçən meridian a deyilir. Bu meridian sıfırıncı meridian adlanır. Əvvəllər sıfırıncı meridian İngiltərədə "Qrinviç meridianı", Fransada "Paris meridianı" və Rusiyada "Pulkov meridianı" adlanırdı. 1884-cü ildə ABŞ Konqresində sıfırıncı meridian kimi "Qrinviç meridianı" anlayışı qəbul olunmuşdur.
Düsseldorf
Düsseldorf — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya vilayətinin paytaxtıdır. Reyn çayının bir hissəsi Düsseldorf ərazisindən keçir. Əhalisi 583.829 nəfərdir (2009).Və Almaniyanın ən böyük şəhərlərindən biridir.
Əli Rüstəmov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Rüstəmov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Düsseldorf
Düsseldorf əhalisinin yaşayış səviyyəsinə görə dünyada 6-cı, bahalığa görə isə 5-ci yeri tutur. Almaniyada Frankfurtdan sonra ikinci ən böyük bank və birja mərkəzidir.
Əbdülqaffar Krımi
Əbdülqaffar Krımi (tam adı əl-Həcc Abd əl-Qaffar ibn əl-Həcc Həsən-əfəndi kırım-tatar. Əbdülqaffar Qırımiy, <span lang="crh" dir="rtl" class="script-arabic script-Arab" style="font-size:125%; font-family:Harmattan,Scheherazade,Lateef,LateefGR,Alkalami,Amiri,'DejaVu Sans',FreeSerif,'Noto Naskh Arabic','Droid Arabic Naskh','Arabic Typesetting','Sakkal Majalla','Traditional Arabic','Simplified Arabic','Caribri','Segoe UI','Microsoft Sans Serif',Arial,'Times New Roman',serif,sans-serif;">عبد الغفار قريمى ‎ — krım tatar qazısı, şair, 18-ci əsr tarixçisi.
Kesennuma Köpəkbalığı Muzeyi
Xüsusiyyətlər
Umi no İçi binasının 2-ci mərtəbəsində yerləşən muzey köpəkbalıqlarının ekologiyasına və 2011-ci ildə baş vermiş zəlzələyə həsr olunmuşdur. Muzey 4 bölmədən ibarətdir: bölmələrin ikisi zəlzələdən, biri Kesennuma limanının indiki vəziyyətindən, biri isə köpəkbalıqlarından bəhs edir. Köpəkbalığı bölməsində "Köpəkbalığı möcüzələri" adlı sərgi keçirilir. Burada böyük ağ köpəkbalığı və balina köpəkbalığının realistik modelləri dayanır, köpəkbalığı çənələri sərgilənir, köpəkbalıqlarının yaşayış arealını göstərən xəritə nümayiş etdirilir.
Cəlal İslamov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cəlal İslamov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Monqolların Çərkəzistana yürüşləri
Mədəni təsirləri
Sehrli saça malik şeytani meşə məxluqu olan "almastı" adlı mifik heyvan anlayışı da monqol təsirinə aiddir. Bu söz sözü monqol dilindən götürülmüşdür və burada ilk olaraq "meşə adamı" mənasını verirdi.
İlqar Məcidov
Hərbi xidməti
Pirallahı rayonunun Gürgən qəsəbəsində torpağa tapşırılıb.
İrəvan xanlığı
Məhəmməd xan
Anası gürcü qızı olan Məhəmməd xanın II İraklidən asılılığının güclənəcəyindən ehtiyat edən Osmanlı sarayı təcili tədbirlər görməyə başlamışdı. Sultan Əbdülhəmid Məhəmməd xana fərman göndərərək, onu digər Azərbaycan xanları ilə birləşərək, gürcü-rus qüvvələrinə qarşı mübarizəyə çağırırdı.
Anası başda olmaqla Məhəmməd xanın azyaşlı olmasından istifadə edən bir qrup şəxsin Tiflis sarayı ilə sıx əlaqə saxlaması sultan tərəfdarlarının xoşuna gəlmirdi. Ahalsıx hakimi Süleyman paşanın təhriki ilə Məhəmməd xana qarşı sui-qəsd hazırlanmışdı. Usmi bəy və onun oğlu osmanlıların təhriki ilə xanı öldürmək qərarına gəlmişdilər. Lakin bu sui-qəsdin üstü vaxtında açıldı. Usmi bəy qaça bilsə də, Qars sərhəddində ələ keçirildi. Həbs edilərək oğlu ilə birlikdə həbsxanaya salındı.
1789-cu Məhəmməd xan güclü qoşun toplayaraq İshaq paşanın üzərinə hücuma keçdi. İshaq paşanın ordusu döyüşdə məğlub edildi və Bəyazid qalasına çəkilməyə məcbur oldu. 1789-cu ilin payızında Ərzurum hakimi Abdulla paşanın vasitəçiliyi ilə Məhəmməd xanla İshaq paşa arasında sülh müqaviləsi bağlandı.
Lakin Naxçıvan xanlığı ilə İrəvan xanlığı arasında müttəfiqlik çox sürmədi. Kəlbəli xanın Hüseynəli xan Xoylu ilə yaxınlaşması köhnə müttəfiqləri düşmənə çevirdi. 1790-cı Məhəmməd xan Naxçıvan üzərinə hücum etsə də müqavimətlə üzləşdi və böyük itki ilə geri çəkilməyə məcbur oldu. Əks hücuma keçən Naxçıvan və Xoy xanlığının qüvvələri də İrəvanda məğlub oldular və ətraf əraziləri qarət edərək geri çəkildilər.
İrəvan xanı Rusiyanın təcavüzkar siyasətinə qarşı daha qətiyyətlə çıxış edərək pəmbəkliləri işğalçılara boyun əyməməyə çağırdı və onlara təklif etdi ki, rus qoşunlarının işğal etdikləri əraziləri tərk edib İrəvana köçsünlər. İrəvan xanının müraciəti ilə 600 pəmbəkli öz kəndlərini tərk edərək İrəvana pənah gətirdi. Belə ki, bu zaman xüsusi olaraq İrəvandan Tiflisə gəlmiş Üçkilsə monastırının arxiyepiskopu Qriqori buradakı rus ordusunun komandanlığına, o cümlədən mənşəcə erməni olan İ.P.Lazaryevə kəşfiyyat xarakterli məlumatlar verir və onları inandırmağa çalışırdı ki, İrəvan və Naxçıvan xanlarına inanmasınlar, çünki "...İrəvan xanı ruslara yalnız zahirən meyil göstərir, daxilən onlara nifrət bəsləyir və ...İrəvan xanı naxçıvanlı Kəlbəli xana arxalanaraq Pəmbək mahalını Rusiyanın təbəəliyindən çıxarmaq istəyir". İ.P.Lazaryev Pəmbək mahalına yeni-yeni qoşun hissələri göndərdi və demək olar ki, bütün əhalini geri qaytardı. Bu hadisədən sonra Pəmbək bəylərinin bir hissəsi yenə də Rusiyaya tabe olmayıb İrəvana qaçdılar.
Kartli-Kaxetiya çarlığı Rusiyaya birləşdirildikdən sonra bölgəni narazılıqlar və həyəcanlar bürümüşdü. Bu qarışıqlığı yatırmaqda aciz qalan baş komandan K.F.Knorrinqin siyasəti çar I Aleksandrın da narazılığına səbəb olmuşdu. Buna görə də, çarın fərmanına əsasən 1802-ci il sentyabrın 8-də K.F.Knorrinqin yerinə P.D.Sisianov Qafqazdakı rus qoşunlarının baş komandan təyin edildi.
Hüseynqulu xan
1807-1808-ci illərdə Cənubi Qafqazı güzəştə getmək istəməyən Qacarlar İranı Rusiyanın sülh təklifini qəbul etmədi. Rus qoşunları bundan bir bəhanə kimi istifadə edərək 1808-ci ildə İrəvan istiqamətində yenidən – ikinci dəfə hücuma keçdilər. 1808-ci il sentyabrın əvvəllərində Qudoviç Pəmbəkdən çıxaraq altı minlik qoşun və 12 top ilə İrəvan istiqamətində hərəkət etdi. Bu yürüşdə rus qoşunlarının tərkibində 500 nəfərdən ibarət erməni süvariləri də iştirak edirdilər. Rus qoşunlarının gec-tez xanlığa yenidən yürüş edəcəyini hiss edən irəvanlı Hüseynqulu xan müəyyən müdafiə tədbirləri görə bilmişdi. O, İrəvanda hakimiyyətə gələn kimi, qalanın müdafiəsini gücləndirərək, Zəngiçaydan başlayan və qalanın ətrafını əhatə edən xəndəyi daha da dərinləşdirmiş və qala qarnizonunun tərkibini artırmışdı. Həmçinin 1807-ci ildə bağlanmış Fransa – Qacar müqaviləsinə görə, Fransadan İrana general Qardanın başçılığı ilə bir dəstə mühəndis gətirilmişdi. İrəvanın strateji əhəmiyyəti nəzərə alınaraq, onların bir hissəsi şahın xahişi ilə İrəvana aparıldılar və qalanın müdafiəsini möhkəmləndirməyə başladılar. Bunun şahidi olan qraf Qudoviç yazırdı:
Qudoviçin əmrinə uyğun olaraq İrəvan ərazisini ümumi mühasirəyə almaq üçün strateji cəhətdən əhəmiyyətli olan Naxçıvan ərazisinə hücum təşkil edildi.1808-ci ilin oktyabrın 28-də Naxçıvanda Qarababa (və yaxud Qaradibi) kəndində polkovniklər Lisaneviçin və Kotlyarevskinin komandanlığı altında olan rus qoşununun ön dəstəsi ilə Abbas mirzənin qoşunu arasında döyüş baş verdi. Bu döyüşdə şah qoşunu məğlubiyyətə uğrayaraq geri çəkildi. Noyabrın 1-də Naxçıvan hakiminin oğlu Şıxəli bəyin köməkliyi ilə rus qoşunu Naxçıvanı döyüşsüz işğal etdi.
Mühasirənin uzanması, soyuqların düşməsi və ərzaq çatışmazlığı rus qoşunlarının vəziyyətini getdikcə ağırlaşdırırdı. Nəhayət, Qudoviç qalanı hücumla ələ keçirməyi qərara aldı. İrəvan qalasına hücum 1808-ci il noyabrın 17-si səhər saat 5-ə təyin edildi. Rus qoşunları beş kalona bölündü. Dörd kalon müxtəlif istiqamətlərdən hücum etməli, beşinci kalon isə ehtiyatda dayanmalı idi. İrəvan qalasına hücum edən qoşunların sayı 3-4 min nəfər idi. Lakin onlar irəvanlıların ciddi müqavimətinə rast gəldilər. Hücum başlanan kimi irəvanlılar top atəşləri ilə rusları geri oturtdular. Rus qoşunlarının düzəltdiyi nərdivanlar qalaya daxil olmağa kifayət etmədi. Nəhayət, 1000 nəfərə yaxın itki verən rus qoşunları hücumu dayandırmağa məcbur oldular.
İrəvan xanının köməyinə tələsən Abbas Mirzə Qacar öz qüvvələrini cəmləşdirib avqustun 17-də Uşağa vuruşmasında rus qoşunlarına ağır zərbə endirdi. Qacar qorçuları rus soldatlarını qəfil yaxaladılar, səhər saat 7-dən gündüz saat 4-dək davam edən qanlı döyüş Üçkilsənin 2 verstliyində başa çatdı. Döyüşdən qaçan Krasovski Üçkilsə monastırına sığındı. Bu hadisədən xəbər tutan Paskeviç, öz qüvvələrinin bir hissəsini Krasovskiyə köməyə göndərdi.
Paskeviç Qarababada knyaz Eristovun başçılığı ilə bir dəstə qoyaraq, 1827-ci il avqustun 20-də İrəvana doğru hərəkət etdi. Abbas Mirzə Qacar isə Sərdarabaddan 15 verst aralıda yerləşən Qaraqala qalasına, sonra isə Makuya çəkildi. O geri çəkildikdən arxası ilə Hüseynqulu xan da qalanı qardaşına tapşıraraq ailəsi ilə bir yerdə Makuya çəkildi. Rus qoşununun əsas qüvvələri sentyabrın 5-də Üçmüəzzinə gəlib çatdılar.
Kənd təsərrüfatı və maldarlıq
İrəvan xanlığından məhsullar içərisində buğda və arpa istehsalı əsas yer tuturdu. İrəvan ətrafındakı bölgələr, Qırxbulaq, Sərdarabad, Şörəyel, Pəmbəkdə taxıl istehsalı əsas yer tuturdu. Əkinlər əsasən yazlıq və payızlıq olurdu. Hüseynqulu xan Qacarın dövründə İrəvan xanlığında hər il 34.185 xalvar buğda, 11.500 xalvar arpa istehsal olunurdu. Zəngibasar və Şərur mahalları çəltik istehsalına görə xüsusilə fərqlənirdilər. Hər il 18.400 xalvar çəltik istehsal olunurdu.
Zəngibasar, Sərdarabad və Sürməli mahallarında pambıq istehsalı inkişaf etmişdi. Hər il orta hesabla 2100 xalvar pambıq islehsal olunurdu. Tütün daha çox yerli tələbatı ödəmək üçün istehsal olunurdu. Dağlıq bölgələrdə kətan, isti bölgələrdə isə küncüt istehsal olunurdu. Hər iki bitkidən əldə olunan yağ qida və yanacaq kimi istifadə olunurdu. Hüseynqulu xanın dövründə İrəvanda hər il orta hesabla 12 xalvar kətan toxumu, 24 xalvar küncüt istehsal olunurdu.
Sənətkarlıq və ticarət
Toxuculuqla bağlı olan sənət sahələrdən biri də boyaqçılıq idi. Toxucu məmulatı üçün lazım olan iplərin, pambıq və yun parçaların rənglənməsində bu sahənin mühüm əhəmiyyəti vardı. Boyaqçılıqda qırmız böcəyindən alınan qırmızı rəngdən və müxtəlif boyaq bitkilərindən əldə edilən təbii rənglərdən istifadə olunurdu.
Vanze konfransı
Tarixi
1933-cü ilin 7 aprel tarixində qəbul edilmiş Peşəkar Dövlət Xidmətinin Bərpası Qanunu, yəhudilərin əksəriyyətini vəkillik və ictimai xidmətdən kənarlaşdırdı. Bənzər qanunvericilik qısa müddətdə digər yəhudiləri peşələrini davam etdirmək hüququndan məhrum etdi. Rejim, yəhudiləri ölkəni tərk etməyə məcbur etmək üçün açıq-açığına təcavüz siyasəti yeridirdi. Yəhudi müəssisələrinin bazara çıxışına maneələr yaradılır, qəzetlərdə reklam verilməsinə sədlər qoyulur və dövlət müqavilələrində iştiraklarına qadağa tətbiq edilmişdi. Vətəndaşlar təqib edilir, şiddətə məruz qalırdı və iş yerləri boykot edilirdi. 250px|thumb|right|1935-ci il diaqraması, Nürnberq Qanunlarına görə irqi təsnifatı göstərir: almanlar, mişlinqlər (qarışıq nigahlardan doğulanlar) və yəhudilər.
Konfransa aparan yol
Nasistlər yəhudiləri məhv etməklə yanaşı, Herbert Bakke tərəfindən hazırlanan "Aclıq Planı" adlı aksiya çərçivəsində fəth edilmiş ərazilərin əhalisini aclıq səbəbiylə 30 milyon nəfər azaltmağı da planlaşdırırdılar. Ərzaqlar Alman ordusuna və alman mülki əhalisinə yönləndiriləcək, şəhərlər yerlə yeksan ediləcək, torpaqlarda meşələr salınacaq və ya alman kolonistləri tərəfindən məskunlaşdırılacaqdı. "Aclıq Planı"nın məqsədi, Almaniyanın işğalı altındakı Slavyan mülki əhalinin qəsdən kütləvi şəkildə aclıq çəkməsi, bütün ərzaq ehtiyatlarını Şərqi Cəbhəsindəki Almaniyanın mülki əhalisinə və Vermaxta göndərmək idi. Tarixçi Timoti Sneyderə görə, “4.2 milyon Sovet vətəndaşı (əsasən ruslar, belaruslar və ukraynalılar) Bakke planı nəticəsində 1941-1944-cü illərdə nasistlər (nasistlərin nəzarətində olan Vermaxt) tərəfindən "acından öldürülmüşdülər”. 250px|thumb|left|1942-ci il, aprel, yəhudilərin ölüm düşərgəsi [[Beljets ölüm düşərgəsi|Beljetsdən deportasiya olunması. ]] 1940-cı və 1941-ci illər Almaniyada məhsuldarlıq xeyli aşağı düşmüşdü və müharibə sənayesində çalışmaq üçün ölkəyə çox sayda məcburi işçi gətirildiyi üçün qida təchizatı çətin idi. Bu işçilər, alman xalqı kimi, lazımi qidalanmalı, əvəzində nasist ideologiyası baxımından Almaniyanın hakimiyyəti altındakı milyonlarla yəhudinin olduğu "faydasız ağızların" sayında azalma baş verməli idi.
Hazırlıq
250px|thumb|right|Herman Görinqin Reynxard Qeyndrixə "Yəhudi məsələsinin son həllinə" dair ünvanladığı məktub. 29 noyabr 1941-ci il noyabrın 29-da Heyndrix yəhudi əhalisini Avropadan sürətli şəkildə qovmaq üçün ən münasib iqtisadi və həll yollarını müzakirə etmək üçün konfransa dəvətnamələr göndərdi. Müharibə dövründə Avropadakı yəhudilərin Madaqaskara köçürülməsi ilə bağlı əvvəllər qəbul edilmiş plan imkansız görünürdü. Bunun əvəzinə Avropanın hər yerindən yəhudilərin toplanması və şərqdəki ağır şəraitdən öləcəkləri əmək düşərgələrinə köçürülməsi planlaşdırıldı. Bura da sağ qalanlar isə "müvafiq tərbiyyədən" keçməli idilər. Konfransda az sayda iştirakçı - müxtəlif dövlət qurumlarının cəmi 15 lideri iştirak etdi: Gestapo, SS təhlükəsizlik xidmətləri, NSAFP-ın yüksək vəzifəli üzvləri, Nasist Almaniyasının müxtəlif nazirliklərinin - ədliyyə və xarici işlər nazirliklərinin, millət və məskunlaşma agentlikləri, habelə yəhudi əmlakının paylanmasına cavabdeh qurumlar. Konfransda iştirak edənlərin yarıdan çoxunun Alman universitetlərindən doktorluq dərəcələri var idi. Onların yəhudi siyasəti haqqında ətraflı məlumatları vardı və hər bir agentliyin bu plana verdiyi töhfənin vacibliyini başa düşürdülər. Onlar "Şərqə evakuasiya"nın yəni konsentrasiya düşərgələrinə deportasiyanın son olduğunu başa düşürdülər və "son qərar"ın Avropa yəhudilərinin məhv edilməsinə yönəldiyini gözəl anlayırdılar.
Konfransın gedişi
Heydrix giriş nitqi ilə faşistlərin 1933-cü ildə hakimiyyəti ələ keçirməsindən sonra Almaniyada həyata keçirilən yəhudilər əleyhinə tədbirlərdən bəhs edərək konfransı açdı. 1933-cü ildən 1941-ci ilin oktyabr ayına qədər 537.000 Alman, Avstriya və Çex yəhudisinin mühacirət etdiyini söylədi. Bu məlumat, Eyxmanın keçən həftə onun üçün hazırladığı hesabatdan götürülmüşdür.