cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kəlbəcər əməliyyatı
Erməni qüvvələri 1992-ci ilin martında Laçın şəhərini işğal edərək Ermənistanı Dağlıq Qarabağa bağlayan ensiz bir dağ keçidi olan Laçın dəhlizinin nəzarətini ələ keçirmişdir. Onlar daha sonra Ağdaban kəndini işğal etmiş, oradakı yerli əhaliyə qarşı soyqırım törətmiş və kəndi yandırmışdır. Erməni qüvvələri növbəti il Kəlbəcərə hücum əməliyyatı başlatmış, çoxlu sayda müharibə cinayəti törədərək 1993-cü ilin aprelində rayonu tamamilə işğal etmişdir. Onlar həm də Qarabağın ən yüksək zirvəsini – strateji Murovdağı ələ keçirmişdir. Bu hadisələr Azərbaycan daxilində siyasi böhrana səbəb olmuşdur. Azərbaycanlı hərbi komandir Surət Hüseynov 1993-cü ilin yayında üsyan edərək Gəncədən Bakıya doğru irəliləmiş, o vaxtkı Azərbaycan Prezidenti Əbülfəz Elçibəyi devirmişdir. Keçmiş sovet siyasətçisi olan Heydər Əliyev hakimiyyəti öz üzərinə götürmüş və Hüseynovu baş nazir təyin etmişdir. Ermənilər bu dövrdə asanlıqla bir neçə şəhəri işğal edə bilmiş, Əliyev isə işğal edilmiş əraziləri azad etməyi vəd etmişdir.
Tərəflərin müqayisəsi
Bundan əlavə, DQR-yə Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin aşağıda göstərilənlərdən ibarət bölmələri dəstək vermişdir:
25 fevral
1901–cari
thumb|[[Aleksey Balabanov]]
İsmayıl Məmmədov (bioloq)
Pedoqoji fəaliyyəti
1996-2004-cü lllərdə Naxçıvan Dövlət Universitetinin “ Zoologiya” kafedrasında müəllim, baş müəllim, dosent vəzifələrində çalışmışdır. 2003-cü ildən bu günə kimi həmin universitetin “Baytarlıq təbabəti” kafedrasının dosentidir.
Reaktiv hərəkət
Yanacaq və oksidləşdirici kameralarında yanma kamerasına daxil olan maddələr reaksiyaya girdiktən sonra yanma nəticəsində yüksək tempraturlu və yüksək təzyiqli qazlar əmələ gəlir. Bu qazlar raketin soplusundan raketə nəzərən U axın sürəti ilə xaricə çıxır. Nəticədə raket əks istiqamətdə v sürəti ilə hərəkət edir. Yerlə bağlı koordinat sistemində startdan əvvəl raket Yerə nəzərən sükunətdə olduğundan impulsu sıfıra bərabərdir. Raket işə salınandan sonra da ümumi impulsu sıfra bərabər olmalıdır. M- raketin örtüyünün kütləsi, m- isə raketin soplosundan çıxan qazın kütləsi olsun. Onda impulsun saxlanma qanununa görə yaza bilərik:
Uqolnoy Kopi adası
Yerləşməsi
Arxipelaqın mərkəzində yerləşir. Ziçi adaları tərkibinə daxildir. Siqler və Qrili adaları arasında yerləşir. Ada dairəvi formaya malikdir. Diametri 3.5 km-dir. Hündürlüyü 393 metrdir. Adada buzlaq yoxdur.
Noqrad (medye)
Noqrad medyesi Banska Bistritsa diyarı (Slovakiya) ilə, həmçinin Xeveş, Borşod-Abauy-Zemplen və Peşt.
Marqarita (ada)
Əhalisi 490 min nəfərdir (2011).
Elşad Qoca
Həyatı
Elşad Qoca oğlu İsayev 1959-cu ilin may ayının 2-də Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan, Noyemberyan) İncəsu rayonunun Yuxarı Körpülü kəndində müəllim ailəsində doğulub. 1976–1977-ci illərdə Yuxarı Körpülü kəndində fəhlə işləyib. 1966–1976-cı illərdə Yuxarı Körpülü kənd orta məktəbində oxumuşdur. 1977–1982-ci illərdə indiki Bakı Dövlət Universitetinin (keçmiş ADU) jurnalistika fakültəsini bitirib. 1982–1984-cü illərdə leytenant rütbəsində sovetlər birliyinin Sibir və Ural Hərbi Dairələrində vzvod komandiri, rota komandirinin müavini vəzifələrində hərbi xidmət keçib. Bir müddət həmin dairələrin "Boyevoye Znamya" və "Sovetskiy voin" qəzetləri ilə hərbi müxbir kimi yaxından əməkdaşlıq edib.
Mikania pohlii
Mikania pohlii Mikania pohlii Mikania pohlii
Memento mori
Memento mori — latın dilində "fani olduğunu xatırla", "öləcəyini xatırla" və ya "ölümünü xatırla" mənasına gələn bir deyimidir.
İngiliscə Vikipediya
İngiliscə Vikipediya — Vikipediyanın ingilis dilində olan bölməsidir. Bu günə qədər məqalə yaradılıb.
Həyat gözəldir (film, 1997)
İkinci Dünya müharibəsi dövründə arvadı və oğlu ilə birlikdə yəhudi düşərgələrinə aparılan yəhudi atanın və arxasınca gedən bir italyan ananın, övladını qorumaq üçün etdiyi saysız-hesabsız fədakarlıqlardan bəhs edir. Film 1998-ci il Kann Film Festivalında festivalın Ən Böyük Mükafatını qazanır. 1999-cu ildə Oskarda 7 nominasiyaya namizəd olan film Ən yaxşı xarici film, Ən yaxşı aktyor və Ən yaxşı musiqi nominasiyalarında bu mükafatı qazanmışdır.
Cill (personaj)
Xarakteristika
Cill əvvəllər Ron ilə bir məktəbdə oxuyurdu. Bir gün onlar "Vonnavip" adlı düşərgəyə gəlirlər. Burada "Vonnavip" gölü vardır. Həmin göl çox zəhərlidir. Bu səbəbdən Ron orada üzmür. Lakin Cill ona əhəmiyyət verməyərək, orada üzməyə başlayır. Bu zaman Cill mutanta dönür. Mutanta döndükdən sonra Rondan qisas almağa başlayır.
27 fevral
1901–cari
thumb|[[Elizabet Teylor (1950-ci illərdə)]]
Bolt (film, 2008)
Məzmun
Bu animasiya filmində Boltu-super güclərə sahib olan it sahibi Peni adlı qız Doktor Kalikonun pis planları ilə mübarizə aparır. Əslində Boltun super gücləri yoxdu, bu adi bir televiziya filmidi. Lakin Bolt elə bilir ki, bunların hamısı həqiqətən baş verir və onun super gücləri var. Filmin axrıncı seriyasında filmin senarisinə görə Doktor Kaliko(o filmdə mənfi rolda çəkilib, əslində pis deyil) Penini oğurlayır. Bolt elə bilir ki, onu həqiqətən oğurlayıblar və onun rolu təbii oyananası üçün onu Penidən ayırırlar. O Penini tapmaq üçün pəncərədən çıxır və səhvən plastik yer fındıqları ilə dolu olan qutuya düşür, hansı ki, bu qutu Hollovuddan Nyu Yorka göndərilirdi. Nyu Yorda o, sahibsiz göyərçinlərə hədə qorxu gələrək ona yemək verməyə məcbur edən pişiklə-Mittenlə rastlaşır. Bolt elə bilir ki, Mitten Doktor Kalikonun qara pişiyidi və Mitteni məcbur edirki, onu Hollivuda Penini gizlətdikləri yerə aparsın. Eyni zamanda Peni Boltun yoxa çıxmasına bərk kədərlənir, ancaq filmi çəkənlər onu Bolta oxşar itlə filmə çəkilməyə məcbur edirlər. Zaman keçdikcə Bolt fikir verir ki, onun super gücləri işləmir və o harasa bərkdən dəyəndə ağrıdır və deşiləndə qan çıxır. Mitten ona ac olanda necə insanlardan yemək almağı öyrədir. Onlar bu zaman dağsiçanı ilə Boltun 1N-li TV fanattı ilə görüşürlər və oda onların dəstəsinə qatılır. Mitten Boltu inandırmağa çalışır ki, onun super gücləri yoxdur. Lakin onların hər ikisini heyvan sığınacağı tutub aparır. Lakin dağ siçanı nərdivan gətirməyə getdiyi üçün onu görmürlər. Sonra dağsiçanı tərəfindən yolda xilas edilən Bolt nəhayət başa düşür ki, o sadəcə normal itdir və o dağsiçanı ilə Mitteni xilas edir. Yolüstü Bolt tipik it fəaliyyətlərindən (məsələn; maşının pəncərəsindən başını çölə çıxarıb ağzını açıb dilini çölə çıxarmaq,çubuğu gətirmək,torpağın altında sümük basdırmaq və s.) zövq almağı Mittenin köməyi ilə öyrənir. Lakin Las Veqasdan uzağa getməkdən Mitten imtina edir. O Bolta deyir ki, onun Hollivud həyatı saxtadır və orada onu heç kim gözləmir. Mittenin emosional nitqindən Bolt başa düşür ki, Mitten əvvəllər ev pişiyi olub və onun sahibi tərəfindən küçəyə atılıb. Bolt artıq fikirləşirki, Peni onu istəmir. Dağsiçanı biləndə ki, Bolt gedib onu axtarmaq üçün Mittenlə gedir. Bolt, nəhayət, studiyaya çatır və onun oxşarını qucaqlayan Penini görəndə Mittenin sözləri yadına düşür və qəmli halda studiyadan çıxır. Peninin hələdə onun üçün darıxdığını və onun oxşarını yalnız filmin məşqi üçün qucaqladığını Mitten görür. Bunu Bolta deyir. Bu zaman filmin çəkilişi zaman məşəl aşır və studiyada yanğın baş verir. Bolt bunu hiss edir və Penninin yanına qaçır. Studiyadan qəza nəticəsində Penidən başqa hamı çıxa bilir. Bolt onu super hürməyi yoxlayır. Yanğın söndürənlər onun səsini eşidir və onları xilas edirlər. Peninin anası onu filmdən çıxarır və onlar yeni ev heyvanları Mitten və dağsiçanı ilə yenikənd evlərinə köçürlər. Peni üz cərrahiyəsi edir, çünki əvvəlki Penin əvəzinə gələn aktirisanın üzü ona çox oxşamır. Filmin senarisində isə bu Doktor Kalikonun onları tapmamağı üçün edilmişdi. Lakin Boltu və Penini yadplanetlilər aparır. Bu isə dağsiçanına təbii gəlmir.
Həkim Drakken (personaj)
Xanım Lipski
Xanım Lipski ilk dəfə 44-ci seriyada çıxmışdır. O, Drakkenin anasıdır. Buna baxmayaraq oğlu haqqında az məlumata sahibdir. Xanım Lipski elə bilir ki, oğlu Drakken radioda çalışır.
Rübab
Tarixçə
XVII əsrdə çəng ilə rübabın birlikdə səsləndirilməsinə işarə edən Qivami Mütərzim yazır:
Növləri
Orta Asiya xalqları arasında müxtəlif növləri məşhurdur:
Şirvan tənburu
O, orta əsrlərdə Azərbaycanda çox geniş yayılmış və "Şirvan tənburu" adı ilə məşhur olmuşdur. Təbrizlilər tərəfindən çox sevildiyi üçün sonralar "ŞirvanTəbriz tənburu" kimi də adlandırılmışdır.
Qazaxıstanın kişilərdən ibarət milli basketbol komandası
Tarixi
Basketbol üzrə Qazaxıstanın kişilərdən ibarət yığma komandası 1992-ci ildə FİBA Asiya liqasının tərkibinə daxil olmuş və basketbol üzrə Asiya çempionatında iştirak etmək imkanı qazanmışdır. Bu turnirdə ən yaxşı nəticəsi 2007-ci ildə 4-cü yeri tutmasıdır. == Statistik göstəricilər
Azərbaycan musiqi alətləri
Qədim musiqi alətləri xalqın tarixi, mədəniyyət və mənəviyyat abidəsidir. Unudulmuş abidələri bərpa etmək, onları yenidən həyata qaytarmaq, tarixin qaranlıq səhifələrini işıqlandırmaq, mənəviyyatımızı, mədəniyyətimizi zənginləşdirmək çox şərəfli və mötəbər bir işdir.
Qədim alətlərin bərpası
Qədim alətlərin bərpasında muzey eksponatlarının üzərində aparılan araşdırmaların nəticələri də əhəmiyyətli olmuşdur. Bu mənada laboratoriyanın elmi əməkdaşlarının xidmətlərini xüsusi qeyd etmək lazımdır. Aparılan tədqiqatlar nəticəsində Orta əsrlərdə istifadə edilmiş, sonralar tədricən unudularaq dövrümüzə gəlib çatmamış çəng, bərbət, çəqanə, çoğur, səntur, tənbur, rübab, rud, qopuz, ney musiqi alətləri elmi şəkildə araşdırılmış, laboratoriya şəraitində yenidən quraşdırılaraq tam bərpa edilmişdir. Bərpa olunmuş musiqi alətləri üzərində təkmilləşdirmə işləri də aparılmışdır. Belə ki, səs tembrinin gücləndirilməsi və səs diapazonunun genişləndirilməsi məqsədilə alətlərin quruluşunda və simlərin növlərində bəzi dəyişikliklər edilmişdir. Məsələn, simlərin hazırlanmasında istifadə edilən ipək və bağırsaq sonradan metal və kapronla əvəz edilmişdir ki, bu da səsin daha güclü olmasını təmin edir.
Müqəddəs torpaq (film, 1993)
Məzmun
Kinolentdə Siyəzənin bugünkü problemlərindən, burada yaşayan əməkçilərin qayğılarından danışılır.
Rafiq Oday
Həyatı
1985-ci ildə rayon Komsomol komitəsinin nəzdində yaradılmış "Dan yeri" ədəbi birliyinə rəhbər təyin edilmiş, istedadlı gənclərin aşkarlanıb ortaya çıxarılmasında geniş iş görmüşdür. 1988-ci ildə "Yazıçı" nəşriyyatı tərəfindən «Bir yol başlamışam» adlı ilk şeirlər kitabı dövlət planına salınmış, beləliklə, 1989-cu ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası üzrə 29 yaşında şeirlər kitabı dövlət tərəfindən çap olunan ilk qələm sahibidir.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür.
2008-ci ilin oktyabr ayından 2010-cu ilin may ayına kimi eyni zamanda "Azərikimya" Dövlət Şirkətinin mətbu orqanı olan "Azərbaycan kimyaçısı" qəzetinin baş redaktoru işləmişdir.
Şəkərim Kudayberdiyev
Təkmilləşməsi
thumb|right|150px|Şəkərim Kudayberdiyev . 2008-ci il Hafizin, Fizulinin, Nəvainin, Bayronun, Puşkinin, Lermontovun, Nekrasovun, Tolstoyun əsərlərini təhlil edə-edə oxuyub. Sonra da Aleksandr Puşkinin "Dubroviski" haqqında hekayələrini, "Tufan" əsərini nəzmlə, Lev Tolustoyun "Asarxidon", "Üç sual", "Çar Krez" hekayələrini, Biçer-Stoyun "Tom dayının koması" povestini nəsrlə qazax dilinə çevirməklə ana dilinin zənginliyini göstərmiş olub.
Həyatında yeni səhifə
Birinci Dünya Savaşı başladıqdan sonra qazaxların güzaranının gündən-günə ağırlaşması hümanist şair-filosofi bərk narahat edir. O, yenidən xalq işərisinə qayıdır, millətinə dar gündə yardım etməyə çalışır. 1916-cı ildə çar II Nikolayın orucluq ayında müsəlmanları cəbhə arxasında işələtmək üçün səfərbərlik elan etməsinin əleyihinə baş verən üsyanı alqışlarla qarşılayanlardan olur. Üsyanın pərakəndəliyi və qan içində boğulması onu çox bədbinləşdirir.
Həyatın sonu
1928-ci ildə əhalinin malını-mülkünü əlindən alaraq,1930-1930-cu illərin kütləvi aclığını yaradan bolşeviklər Şəkərim Kudayberdiyevi yollarında bir əngəl kimi görürdülər. Fikirləşirdilər ki, tabe etmək istədikləri insanların bir çoxu Şəkərim Kudayberdiyev kimi hərəkət edə bilər.
Sima Eyvazova
26 yaşında Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi onu SSRİ Xarici İşlər Nazirliyi yanında Ali diplomatiya məktəbində oxumağa göndərmişdir. Sima Eyvazova bu məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
1982-ci ildə Azərbaycan SSR KP MK-nın 1-ci katibi Heydər Əliyev onu Azərbaycan SSR-in xarici işlər naziri vəzifəsinə dəvət edir və Sima Eyvazova bir müddət bu vəzifədə çalışmışdır.
Sosial intellekt
Ölçmə
Sosial kəşfiyyat şöbəsi (SQ) ənənəvi IQ testlərində istifadə olunan "standart bal" yanaşmasına bənzəyən statistik bir mücərrəd termindir, orta hesabla 100 baldır. 140 və daha çox bal çox yüksək hesab olunur. Standart IQ testindən fərqli olaraq sabit bir model deyil. Jan Piaje nəzəriyyəsinə görə intellekt sabit bir xüsusiyyət deyil. Fərd və ətraf mühit arasında ahəngdar bir tarazlığın əsasını təşkil edən hesablama bacarıqlarının mürəkkəb bir iyerarxiyasına əsaslanır. Buna görə fərdlər mürəkkəb sosial mühitə münasibətlərini və davranışlarını dəyişdirərək SQ səviyyələrini tənzimləyə bilərlər.
Ənənəvi intellekt ilə fərqləri
Nikolas Hamfri, IQ testləri və ictimai zəka ilə ölçülən zəka arasındakı fərqə işarə edir. Bəzi autizmli uşaqlar yüksək intellektə sahibdirlər, çünki biliklərini müşahidə etmək və yadda saxlamaq bacarıqlarını inkişaf etdirmişlər, lakin sosial zəkaları azdır. Eynilə, şimpanzelər müşahidə və yadda saxlamağı çox yaxşı bacarır, lakin Hamfrinin fikrincə insanlararası münasibətləri idarə etməkdə acizdirlər. Onların çatışmazlığı başqalarının zehnində bir nəzəriyyəyə sahib olmamalarıdır. Uzun müddət davranış tərzi hökm sürürdü, buna görə insan və heyvan davranışının yalnız müşahidə və əlaqələri tapmaq yolu ilə başa düşüldüyü düşünülürdü. Son nəzəriyyələr insanların davranışını qiymətləndirərkən insanın daxili quruluşunu da nəzərə almağı təklif edirlər.
Rud
Rud klassiklərin əsrlərində
Müğənni, çal rudu, gəl dadıma çat,
Quruluşu
Səs düzümü böyük oktavanın "mi" səsindən ikinci oktavanın "si" səsinə kimidir.
Mülki müdafiə (film, 1969)
Məzmun
Kinolent düşmən basqınları vaxtı əhalini qorumaq, xalq təsərrüfatının müntəzəm işini təmin etmək və basqının nəticələrini aradan qaldırmaq məqsədi ilə sülh və müharibə dövrlərində keçirilən ümumdövlət müdafiə tədbirləri haqqındadır.
Typhlodromus roshanlali
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Hacımustafalı
Əhalisi
88 nəfər.
İmam Şafii
Məhəmməd ibn İdris əş-Şafii — Şafi məzhəbinin banisi.
Həyatı
Şafii məzhəbinin qurucusu Məhəmməd ibn İdris əş-Şafii 767-ci ildə Qəzzədə (Fələstində) dünyaya gəlmişdir. Soyu Qureyş tayfasındandır. Erkən yaşlarından atasını itirib ehtiyac içində böyüyən, lakin istedadlı olan gənc Məhəmməd Quran və hədisləri mükəmməl öyrənmiş, sonra isə Məkkəyə köçüb, tanınmış alimlərdən müxtəlif elmlərə dair dərs almışdır. Daha sonra bacarıq və istedadı sayəsində çeşidli dövlət vəzifələrində çalışmış, müəllimlik fəaliyyəti ilə də məşğul olmuşdur. Ömrünün çox hissəsini Bağdadda, son illərini isə Misirdə keçirmiş və 820-ci ildə orada da vəfat etmişdir.
Typhlodromus rarus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Yapon sezalpiniyası
Botaniki təsviri
Yarpağı tökülən, qollu-budaqlı, çox tez böyüyən koldur. Budaqları uzun, nazik olub, aşağıya doğru əyilir, üzərində möhkəm tikanları yerləşir. Yarpaqları mürəkkəb lələkvaridir. Əsas yar¬¬paq oxu tikanlı, 3-8 cüt budaqlıdır. Hər yarpaq saplağının üzərində 10-20 ədəd yarpaqcıqlar düzülmüşdür. Yarpaqcıqlar 1,5-2 sm uzunluğunda, uzunsov, ucu küt, qaidədən dəyirmi, üstdən çılpaq, aşağıdan isə tüklüdür. Yarpaqaltlığı xırda, töküləndir. Çiçəkləri açıq sarı, uzunluğu 30 sm-ə qədər olan salxımvari çiçək qrupuna toplanmışdır. Ləçəkləri tərsyumurtavari, dırnaqcıqlı, 2-3 sm uzunluğunda, təxminən eyni böyüklükdədir. Paxlaları enli, 7-5 sm uzunluğunda olub, kənarları tikanvari, itidir. Paxlada 6-9 ədəd toxum olub, uzunsov, hamardır. Uzun müddət açılmayaraq budaqların üzərində qalır. İyun ayında çiçəkləyir, meyvəsi sentyabr-oktyabr aylarında yetişir. Toxumla asanlıqla çoxalır.
Baphia abyssinica
(Baphia abyssinica) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Böyük Ciddikar
Kareyerası
Böyükdən əvvəl iranlı futbolçulardan bəziləri xaricdə oynamışdı. Lakin onlar transfer edilməmiş, saədəcə xaricdə təhsil alarkən xarici futbol klublarında çıxış etmişdilər. Bunlara misal olaraq Hüseyn Sadağianini (Belçika, Türkiyə və Avstriya), Hüseynəli Xan Sərdarı (Belçika və İsveçrə), əhmədəli Xan Sərdar (Belçika), Xan Xanan (Belçika) və Məsud Borouməndi (ABŞ və Livan) misal göstrəmək olar.
Milli komandada
Ümumilikdə 29 oyun keçirmiş və 2 dəfə fərqlənməyi bacarmışdır.
Don (geyim)
XVII əsr
XVII əsrdə geyim modasında xüsusilə diqqət çəkən Hollandiya tikiş istehsalı mərkəzi kimi meydana çıxır. İngiltərə və Fransada paltarlar daha "təbii" formada olurdu. Krujeva və kəsiklər məşhur bəzəklər idi. Yubkalar dolğun, bərabər qatlardan və üst ətək bir-birinə zidd olan parçandan ibarət olsada alt ətəyin görünməsinə mane olmurdu. Yeni kəşf olunmuş heyvan və bitkilər kimi elmi kəşfləri əks etdirən naxışlar məşhur idi. İngilis koloniyalarında çox parçalı paltarlar daha az lüks olsa da məşhur idi. İşləyən qadınlar və Amerikadakı köləlikdə olan qadınlar yun, kətan, pambıq don hazırlamaq üçün sadə naxışlardan istifadə etdilər. Bir qadın yemək bişirən zaman və ya qızdıranda atəşin yanında olarkən ətəklərin ucları bel kəmərinə ilişə bilərdi.
XX əsr
II Dünya Müharibəsi dövründə paltarlar daha incə və hərbi geyimlərə uyğun hazırlanırdı. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Christian Dior tərəfindən irəli sürülən '’Yeni Görünüş’’, moda və qadın paltarlarının görünüşü on il ərzində öz təsirini saxlamışdır.
Monbazan (kanton)
Kantonun INSEE kodu — 1218. Monbazan kantonuna cəmi 13 kommuna daxildir, onlardan ən əsası Monbazan kommunasıdır.
Gərmərud nahiyəsi
Gərmrud nahiyəsi — XIV əsr-XIX əsrlər. Sərabın İnzibati ərazi. Mərkəzi Gərmrud (digər adı Gərməri) şəhəri idi. Miyanə kəndi
Tarixi
Həmdullah Müstofi Qəzvini (740h.q.) Nüzhətülqülub kitabında Azərbaycanın şəhərlərini belə sayır: "Təbriz, Ocan, Təsuc, Ərdəbil, Xalxal, Darmərzin, Şahrud, Meşkin, Ənar, Ərcaq, Təklifə, Xiyav, Dəravərd, Kəhran qalası, Kəleybər, Gilan fəslun, Mərdan qum, Nozər, Xoy, Səlmas, Urumiyə, Üşnəviyə, Sərav (Sərab), Mianc(Miana), Gərmrud, Mərağa, Dehxarqan, Bəsoy, Neylan (Leylan), Mərənd, Dizmar, Zəngian, Zunuz, Kərkər (Gərgər), Nəxcivcan, Ordubad, Əcənan, Azad, Makuye(Maku)."
Üçüncü Səlib yürüşü
Səlahəddin Əyyubinin vəzirliyi və Əyyubilər dövlətinin qurulması
Tarixçi İbn əl-Əsir'in dediyi kimi, Fatimi xəlifəsinin müşavirləri, kiçik qardaşı oğlu Səlahəddin Yusifin mərhum Sirkuhun yerinə vəzir seçilməsini tövsiyə etdilər. Bunun bir səbəbi, xəlifə və məsləhətçilərin gənc və təcrübəsiz bir idarəçi olaraq güclərini geri ala bilmələri idi. Beləliklə, vəzir Salahhadın Fatimid xəlifəsi tərəfindən el el-melik əl-nasir ahh adı ilə təyin edildi. Lakin Səlahəddin şəxsən hakimiyyətə hakim olmaqdan çəkinmədi. Döyüşçüləri və bürokratları ona tabe olmayacağını düşündüyü Fatimi dəyişdirdi və öz adamlarını dövlət idarəsinə yerləşdirdi. Fatimi mühafizəçi əsgərlərinin üsyan hərəkatı Səlahəddin'nin qardaşı Adil tərəfindən şiddətlə sıxışdırıldı; Nubian mühafizəçilərinin, quldurların yerləri talan edildi və hamısı aradan qaldırıldı və Fatimi erməni mühafizəçilərinin bazaları yandırıldı.
Qaborone Yunayted İK
Tarixi
1967-ci ildə yaradılmışdır.
Üçüncü Səlib yürüşü
Qüdsün yeni kralları və Şatilyonlu Reynaldın quldurları
IV.Baudouinin oğlu yox idi və bu səbələ bacısının oğlu V.Baudouini vəlihəd seçdi və 1183-cü ildə ona tac geyindirdi. 1185-ci ildə IV.Baudouin vəfat etdikdə, onun yerinə qardaşı oğlu V.Baudouin; lakin V.Baudouin cəmi 8 yaşında idi. "Tripoli Raymond III" əsl səltənətin regenti olaraq vəzifələrini icra etməyə başladı. Lakin V.Baudouin 9 yaşından əvvəl 1186-cı ildə öldü. Keçmiş kral IV.Baudouin qızı və V Baudouinin anası, Qüds şahzadəsi Sibilla Qüds taxtını kraliça olaraq aldı və Sibillanın əri Luzuinyalı Qay kral oldu.
Hattin döyüşü
300px|thumb|left|Hattin döyüşünün gedişatı Şatilyonlu Reynald bu nifrətli banditizm hərəkətləri Səlahədini çox qəzəbləndirdi. Qüds krallığına qarşı hərəkətə keçən və onları ruhlandıran xristian işğalçılarını aradan qaldırmaq qərarına gəldi. Misir, Suriya, Əlcəzair komandanlığı altında bu işğalçılara qarşı bir cihad etmək üçün bir elçi göndərdiklərini və birləşmək istədiklərini söylədi. Buna cavab olaraq minlərlə süvarilər və piyada könüllüləri Dəməşqə gəlməyə başladılar.
Ertəsi gün 4 İyul 1187-ci ildə şəfəqlə birlikdə Xaçlı ordusu beldən aşağı gölə doğru hücuma keçdi. Susuzluqdan quş kimi irəli atılan Səlib piyadaları Səlahəddin ordusu tərəfindən püskürdüldü və Məmmədin ordusu arxalarında, geridəki atlı cəngavərlərə doğru geri çəkildilər. Səlibçilər heç bir müdafiə xətti yarada və edildilər. Amma sonuna qədər döyüşməkdə davam etdilər. Raymond qaçmağı bacardı və Tripoliyə gedə bildi. Ən sonunda Hattin kəndi yaxınlığında bir təpədə Kral və 150 qədər cəngavər müqavimət ediblərsə da sonda hamısı ya öldürülüb, ya da əsir götürdülər. Məmmədin əsirləri arasında Qüds Kralı Qay ilə Şatilyonlu Reynaldda var idi. Kral Qay və Reynaldı Məmmədin çadırına gətirdilər. Burada krala bir stəkan su verilib və Kral suyu içəndən sonra stəkanı Reynaldda uzatdı və o da susuzluğunu gedərdi. Amma Səlahəddin, tərcüməçisinə "Krala belə Reynalda su verənin özü olduğunu bilsin" - dediyi bildirilir. Zamanın ənənələrinə görə bir əsirə, əsir sahə su verərsə onun həyatı bağışlanmış olur. Amma Məmmədin Reynaldın qədim banditizm və xəyanətlərini və nifrət doğuran hərəkətlərini əfv etməyəcəyi çox açıq idi. Kral Qay və ətrafdakı mülki cəngavərlər hamısının həyatları bağışlandı; Sonradan hamısı Dəməşqə göndərildi. Amma Reynald, Malta cəngavərləri və Məbəd cəngavərlərinin hamısı edam edildi.
Müqəddəs Qüds Krallığı ərazilərində irəliləyişlər
Səlahəddin əlinə keçirdiyi Əkkada çox qalmadan ordusu şimali Livan sahillərinə yeridi. Sür qalası çox müdafiə etməli bir coğrafi mövqedə olduğu; Qala divarları yüksək və mənalı olduğu və ətrafdan gələn Səlibçilər tərəfindən yaxşı olaraq saxlanmaqda olduğu üçün mühasirə etməyə alınmadan kənarından alındı. 29 iyulda Sayda qalası 68 illik Səlib işğalından sonra təslim oldu. Bunu avqustun 6-da Beyrut və bir neçə gün sonra Jübayl qalaları tabe etdi. O vaxt Səlahəddin, Səlib Tripoli Qraflfıq-ı sərhədlərinə gəlmişdi. Amma arxasında Sur qalasını ələ keçirmədən qoyduğu üçün qoşunu cənuba döndü. Yenə Sür qalasına mühasirəyə almadan Askelona hücuma keçdi. 4 Sentyabrda Askelon qalası təslim oldu və bunu Məbəd cəngavərlərinin əlində olan Qaza qalası təqib etdi.
Qüdsün mühasirəsi və fəthi
Beləliklə, böyük bir alma müharibənin qarşısının alınmaz olduğunu anlayan Səlahəddin ətrafdakı müsəlman rəhbərlərdən yardım istədi və bunun üzərinə ordusu birdən böyüməyə başladı. Qüdsü də mühasirəyə almaq üçün hazırlanmağa başladı. Ramlanın xristian hakimi olan İbelinli Baliyan Məmmədin əlinə keçən Nablustan Qüdsə qaçan arvadı və uşaqlarını o qaladan azad etmək üçün bir günlük şəhəri ziyarət üçün və Müsəlmanlara qarşı heç vaxt silah istifadə etməyəcəyinə and içərək Səlahəddin icazə aldı. Amma şəhərə gələndə özündən daha təcrübəli heç bir komandanın və idarəçinin şəhərdə olmadığını öyrəndi və şəhərin irəli gələnləri də özündən mühasirə zamanı qalanın müdafiə komandiri olmasını istədilər. Balıyan andından qayıtmaq üçün Səlahəddin yenidən xəbər göndərib və Səlahəddin bunu qəbul etdi və Balıyanın Qüdsdə yerləşən arvadı və uşaqlarının heç bir zərər görmədən Sura keçməsinə icazə verdi.
Müqəddəs Roma imperatoru I Fridrix Barbarossanın səfəri
180px|thumb|left|Fridrix Barbarossanın ölümü
Yaşlı Müqəddəs Roma İmperiyasının imperatoru I Fridrix Barbarossa Papanın yeni Səlib yürüşü üçün çağırışına dərhal cavab verdi. 27 Mart 1188-ci ildə yeni bir Səlib yürüşünə qatılacağını və bu yürüşə qatılacaq Alman səlibçilərinə komandanlıq edəcəyini xalqa elan etdi. Böyük Alman xaçlı ordusu toplandı. 1188-ci ildə Nuremberqə gələn Bizans elçiləri Balkanlarda Bizans ərazilərində keçid üçün təşkilatçılıq planları üzərində uzlaşma təmin etdi.
Arsuf döyüşü
180px|thumb|left|Arsuf döyüşünün planı 200px|thumb|right|Arsuf döyüşü (1802-1806)
Yaffa mühasirəsi və döyüşü
Riçard əvvəlcə danışıqlarda yaxınlığı görmüş Səlahəddin qardaşı və barışıq danışıqçısı Adilə məktub göndərdi və Askalon qalası Xaçlıların əlində qalsa dərhal barışmağa hazır olduğunu bildirdi. Adil Yerusəlimin yaxınlığında idi və yataqda idi. Bunu qardaşı Səlahəddinlə müzakirə etdi və Səlahədin Riçardın Askalon qalası üçün təklifini qəti şəkildə rədd etdi. Avqustun 28-də Adilin Riçarddakı kuryeri Səlahəddin Riçardın şəxsi hədiyyəsi olaraq Hebron dağından təzə şaftalı, armud və buz gətirdi; lakin o da Səlahədinin nəhayət Askalon qalasını xaçlılara tərk etməyəcəyini bildirdi.
Mikayıl Cəbrayılov
Cəbrayılov Mikayıl Əhmədiyyə oğlu — milis baş leytenantı, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ münaqişəsi iştirakçısı.
Milli Qəhrəman
Şəki rayonunun Oxud kəndində dəfn edilmişdir.
Mikayılın adına Şəki şəhərində küçə var.
Anthemis maroccana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rodolfo Zapata
Karyerası
O, 1990-cı ilin yanvar ayında Buenos-Ayres Bella Vista ərazisində Rolo Zapata Futbol Akademiyasını qurmuşdur. Bu Akademiya gənclər və yeniyetmələr üçün xüsusi təlim kompleksidir. Hal-hazırda Argentina və ABŞ-dakı elit futbol proqramlarından biridir.
Marşrutlama alqoritmi
Optimumluq prinsipi birbaşa nəticəsi olaraq, bütün mənbələrdən müəyyən bir hədəfə köklü bir ağac yaradıldığını görəbilirik. Belə bir ağaca istiqamətləndirici ağac deyilir və məsafə metriyi sıçramalarının sayı Şəkil 1(b) də göstərilmişdir. Bütün marşurtlama alqoritmlərinin məqsədi bütün marşurtlar üçün istiqamətləndirici ağacları kəşf etmək və istifadə etməkdir. center|thumb|718x718px|Şəkil1. (a) Şəbəkə.(b)B marşurtu üçün istiqamətləndirici ağacdır.
Dalğa şəklində yayılma
Sıçrama sayı ilə dalğalanma, sıçrama sayı artdıqca və marşurtlayıcılar daha əvvəl gördükləri paketləri çoxaltdıqca exponensial sayda təkrarlanan paketlər yarada bilir. Dalğalanmadan çıxmaq üçün daha yaxşı üsul marşurtlayıcıların hansı paketlərin dalğalanacağını təqib etmələrini təmin etmək və onları ikinci dəfə göndərməkdən qaçınmaqdır.Bu məqsədə çatmaq üçün bir yol, mənbə marşurtlayıcının, hostlarından aldığı hər paketə bir sıra nömrəsi qoymağını təmin etməkdir. Hər bir marşurtlayıcı mənbə marşurtlayıcı başına bir listə ehtiyac duyur, bu mənbədən hansı sıralamadakı nömrələrin görüldüyünü deyir. Listdə gələn bir paket varsa, dalğalanmır. Listin limitləri xaricində böyüməsini qabaqlamaq üçün, hər listə bir sayğac, yəni k ilə genişlədilməlidir, yəni k ilə keçən bütün sıra ədədlər görülür.Dalğalanma bir çox paketi göndərmək üçün praktik deyildir, ancaq bəzi önəmli istifadələri vardır. Birincisi, bir paketin şəbəkədəki hər düyünə göndərilməsini təmin edir. Paketə ehtiyyac duyan tək bir hədəf varsa, bu boşa ola bilər, ancaq məlumat yaymaq üçün effektivdir. Simsiz kabellərdə bir stansiya tərəfindən alına bilər.İkinci olaraq dalğalanma böyük ölçüdə sağlamdır. Dalğalanma da təşkiletmə yolunda çox az şey tələb edir. Bu dalğalanma daha effektiv ancaq tərtibat yolunda daha çox ehtiyac duyulan digər marşurtlama alqoritmləri üçün bünovrə olaraq istifadə oluna bilər. Dalğalanma digər marşurtlama alqoritmlərinin qaşılaşdırıla biləcəyi bir metrik olaraq da istifadə oluna bilər. Hər ehtimal paralel olaraq seçildiyindən dalğalanma hər zaman ən qısa yolu seçər. Nəticədə başqa heçbir alqoritm daha qısa bir gecikmə yaratmaz.
Cotto kampanilası
Kiçik ərazini əhatə edən tikili, hər tərəfi 14.45 metrə bərabər olan kvadrat formasına malikdir. 84.7 metr hündürlüyə malik kampanila hər tərəfdən çoxkünclü dayaqlara malikdir. Qüllə beş mərtəbəyə bölünüb.
Altıbucaqlı panellər
Altıbucaqlı panellərdə qərb tərəfdən başlayaraq Bibliyanın Yaradılış kitabından ilhamlanılmış insanlığın tarixi ilə bağlı səhnələr həkk edilmişdir:
Nişlərdəki heykəllər
Şərq divarındakı dörd peyğəmbər və patriarx heykəli 1408-1421-ci illərdə hazırlanıb: Saqqalsız peyğəmbər heykəlinin müəllifi Donatello (ehtimal ki, dostu Filippo Brunelleskini təsvir edib), Saqqalı peyğəmbər heykəlinin müəllifi ehtimal ki, Nanni di Bartolo, İbrahim və İshaq heykəlinin müəllifi Donatello və Nanni di Bartolo, “Il Pensatore” (Fikirləşən) adlı heykəlin müəllifi isə Donatellodur.
Meymun Yumruğu (personaj)
Lord Meymun Yumruğu və Lord Monti Fiske - "Kim Possibl" serialının düşmən personajlarından biridir.
Personaj haqqında
Fiskenin daxili DNT məticəsində dəyişdirilmişdir. Artıq Fiske özünü meymun kimi hiss edirdi. Onun ayaqları və əlləri meymun kimi idi. Həmçinin, meymun kimi gəzirdi. Dostları da məhz meymunlar idi. Montqomeri Fiske-nin ən qəti düşməni Ron idi. Fiske Ronu Kim Possibldan da artıq özünə layiqli rəqib hesab edirdi. Onların ikisi də "Meymun gücü" və ya "Tai-Şenq-Pek-Kvar" hissini keçirmişdilər. Montqomeri Fiske "Meymun yumruğu" adı ilə də tanınır. Bütün Nindza meymunları idarə edir. Bir çox seriyalarda Meymun Yumruğu Kim Possibl və Rona qarşı onların düşmənləri ilə əməkdaşlıq etmişdir.
Azərbaycan Ərəb xilafətinin tərkibində
İlk hücumlar haqqında
Ərəblərin Azərbaycana tərəf yollarının üstündəki ilk vilayət Rey idi. Bu şəhəri tutmaq üçün ərəblər Həmədan-Rey vilayətləri ayrıcındakı Dəstəbə sərhəd nahiyəsini işğal etdilər, onun qalalarında isə hərbi qarnizonlar yerləşdirdilər. Məhz bu qarnizonlardakı ərəb əsgərləri Azərbaycana və İranın Xəzəryanı vilayətlərinə ediləcək yürüşlərə hazırlıq görürdülər.
Arranın istilası (Salman ibn Rəbiə əl-Bəxilin)
Daha sonra Salman ibn ər-Rəbiənin ordusu Bərdəni, Beyləqanı işğal etdi. Şakşin (Şakaşen), Meskean (Meskuenk), Ud (Uti), Mesiran (Mesarans), Xarxilyan (Xarcilank), Tabar (Tri) mahallarının kəndlərini və Arranın digər yerləri də işğal olundu.
Abdallahın başçılıq etdiyi dörd minlik qoşun Muğan, Bədr və Taylasana (Talışana) soxularaq bu Xəzəryanı torpaqları yenidən işğal etdi, qənimət və əsirlərlə əl-Validin qərargahına qayıtdı. Azərbaycan (cənub hissəsi) yenidən işğal, köhnə müqavilə isə bərpa edildi. Müqavilənin şərtlərinə görə, azərbaycanlılar təzminatla yanaşı 800 min dirhəm verməyə boyun oldular.
Hələ Gürcüstan hüdudlarına yetişməmiş, Salman ibn Rəbiənin altı minlik dəstəsi Albaniyanın Sünik (Sisəcan, Sisəkan) vilayəti ərazisində Həbibdən ayrılır. Azərbaycanın şimal hissəsinin tam işğalını başa çatdırmaq cəhdilə edilən yürüş başlanır. O dövrün tarixçisi yazırdı: "Salman ibn Rəbiə onun əsgərlərinə düşmənçilik göstərənləri məhv edir, rastına çıxan şəhər və qalaları tuturdu. Sonra o, düşməni (burada ərəblərin düşməni – yerli əhali idi. – N. V.) qıra-qıra Arran ölkəsindəki Beyləqan şəhərinə yetişdi". Beyləqan cizyə ödənilməsi, əhalinin "həyatı və əmlakının", habelə "şəhər divar-larının" saxlanılması şərtləri ilə Salmana döyüşsüz təslim oldu. Sonra ərəb qoşunu Bərdəyə doğru istiqamət götürdü, lakin mənbələrin məlumatına görə bərdəlilər, beyləqanlılardan fərqli olaraq, şəhər qapılarını ərəblərin üzlərinə bağladılar. Salman şəhərin bir neçə fərsəxliyində axan Tərtər çayının sahilində düşərgə salıb, müqavimət göstərən bərdəliləri zəiflətmək məqsədilə "şəhər ətrafında biçini artıq başa çatdırmış kəndlərə qarətçi yürüşlər təşkil edir". Müqavimətin faydasız olduğunu başa düşən bərdəlilər də ərəblərlə sülh müqaviləsi bağlamalı olurlar. Mənbədə deyilir: "[Bərdəlilər] şəhər darvazasını [Salmanın] üzünə açırlar; o, şəhərə daxil olub, bir qədər orada qalır". Çox keçmədən, Bərdəni tərk edən ərəb süvari dəstəsi Albaniyanın Arsax, Uti, Sakasena və b. vilayət və əyalətlərini tutmaqla Kürün sağ sahili torpaqlarının işğalını başa çatdırır. Qədim şəhər olan Şəmkiri ələ keçirdikdən sonra Kürün sol sahilinə adlayan ərəblər, oradakı şəhər və kəndləri də tutur, Qəbələnin, ġəkinin, Hayzanın, Şirvanın, Şabranın, Məsqətin, Lakzın, Filanın, Təbərsəranın, yenidən əl-Babın (Dərbənd) və b. yerlərin hakimləri ilə müqavilə bağlayırlar.
Ərəb-zimmi döyüş dəstələri haqqında
Bəzən zimmi birləşmələrindən cəsus kimi də istifadə edilirdi.
İşğal siyasəti
Bundan sonra xəlifə canişinləri ölkəni şəriksiz idarə etməyə başladılar. Canişinin yanında bir növ məşvərətçiyə çevrilən alban knyazı və katolikosu müstəqil qərar qəbul etmək imkanlarından məhrum oldular. Bu zamandan, yəni 705-ci ildən etibarən Albaniya hətta vassallıq mövqeyini də əldən verir, şimallı-cənublu bütün Azərbaycan qəti şəkildə ərəblərin tabeliyinə keçir.
Xəzər – Ərəb müharibələrinin Azərbaycana təsiri
O dövrün salnaməçiləri və tarixçiləri VIII əsrin 60-cı illərinin ortalarında xəzərlərin Cənubi Qafqaz ərazisinə daha bir neçə yürüşü haqqında məlumat vermişlər. Bundan sonra VIII əsrin sonlarınadək xəzərlər bu ərazidə görünmədilər. Yalnız həmin yüzilin lap son ilində, xəlifə Harun ər-Rəşidin (786–809) hakimiyyəti dövründə, xəzərlər Arran ərazisinə yenidən müdaxilə etdilər, kiçik ərəb hərbi dəstələrinin müqavimətini qıraraq, Kür çayının sahillərinədək irəlilədilər.
Xilafətin Azərbaycanda inzibati və idarəetmə siyasəti
II Ərminiyə adlandırdıqları hissəyə ərəb inzibati hakim dairələri Curzanı (Gürcüstanın bir hissəsini), Tiflis yaxınlığında, Kür çayı sahilində yerləşən Suğdəbil şəhərini, Dərbəndin yaxınlığındakı Bab Feyruz Qubad şəhərini, eləcə də Lakz vilayətini daxil edirdilər. Yalnız III və IV Ərəb Ərminiyəsi ermənilərin Dəbildən Şimşatadək yaşadıqları yerləri əhatə edirdi.
Ərəb xilafəti dövründə Azərbaycanda dini proseslər
Məhz buna görə iman gətirənləri "muminuna", yəni "möminlər", Allaha inamla yeni dini qəbul edənləri – təslim olanları ("əsləmə") isə "muslimuna" – müsəlmanlar, yəni "təslim olmuşlar, tabe olmuşlar" adlandırdılar.
Yeni dinə keçənlərin böyük bir hissəsi müsəlman ordusuna yazılır, bununla da ərəblərlə bağlanılmış müqavilələrin şərtinə görə cizyədən azad edilir, müharibə qənimətlərindən ərəblərlə bərabər istifadə edirdi. İslamı qəbul etmiş qeyri-ərəblər yerli əhalinin "məvla" (cəmdə – "məvali") adlandırılan qrupunu təşkil edirdilər. Hələ islamaqədərki Ərəbistanda geniş yayılmış bu istilah əslində "kimdənsə asılı" mənasında işlədilirdi, özü də yalnız qan qohumluğu ilə bağlı olanlar deyil, başqa qəbilədən hamiliyə götürülənlər də nəzərdə tutulurdu. Ərəb işğalı dövründə isə bu termin yalnız "kiminsə qeyri-ərəb adamı" mənasını verir, həmin adam ya müəyyən bir şəxsin (mütləq ərəbin) və ya qəbilənin (mütləq ərəb qəbiləsinin) adamı – məvlası olurdu. Məvalilər onlara hamilik edən adamın və ya qəbilənin yanına köçür, hərbi yürüşlərdə onları müşayiət edirdilər.
Azərbaycan işğal edildikdən sonra Arran əhalisinin bir hissəsi, Cənubi Azərbaycan əhalisinin böyük hissəsi islamı qəbul etməyə başladı. Məvalilərin sayı gündən-günə artırdı. Lakin islamın Azərbaycanın xüsusilə şimal hissəsində sidq-ürəklə mənimsənilməsi və başdan-başa qərarlaşması uzun çəkən bir proses oldu. Bu prosesin birinci mərhələsində islamı yayan əsas qüvvə başlıca olaraq ərəblərin özləri idisə, islamın mədəni gücünün artdığı IX əsrin sonu -X əsrin əvvəllərində bu işi islamı qəbul etmiş yerli əhali özü görürdü. Yuxarıda gördüyümüz kimi, işğal prosesində bağlanılmış müqavilələrə görə, ərəblərin siyasi hakimiyyətini qəbul etmiş "əhli Kitab" yerli əhali könüllü olaraq istədiyi dini seçə bilərdi; lakin ilk ərəb təcavüzündən bir neçə il keçmiş, xəlifə Əlinin dövründə Azərbaycanın işğal edilmiş torpaqlarında yerləşdirilmiş ərəblər yerli əhalini islama dəvət etmək tapşırığını aldılar. Məhz həmin dövrdə Cənubi Azərbaycanın baş şəhəri elan edilmiş Ərdəbildə o zaman Azərbaycanın hakimi təyin edilmiş əl-Əşas ibn Qeys məscid tikdirdi. İlk vaxtlar belə məscidlər ancaq ərəb qəbilələrinin yerləşdirildikləri şəhərlərdə fəaliyyət göstərirdisə, sonralar Azərbaycanın hər bir yaşayış məntəqəsində kiçik və böyük məscidlər tikildi.
Artıq X əsrdə Azərbaycanın demək olar, bütün şəhərlərində came (ellik) məscidləri vardı. Hətta X əsrin məşhur coğrafiyaşünas-səyyahı əl-Müqəddəsi şəhəri kənddən fərqləndirən əsas cəhəti məhz hər hansı yaşayış yerində came məscidin olmasında görürdü. "Dərbəndnamə"nin məlumatına görə, 733/734-cü ildə əməvi sərkərdəsi Məsləmə ibn Əbdülməlik Dərbənddə olan came məscidindən başqa daha yeddi məhəllə məscidi (Xəzər, Fələstin, Dəməşq, Qeysəri, əl-Cəzirə və Mosul) tikdirməyi əmr etdi. Ayrı-ayrı millətlərin, daha doğrusu, tayfaların yaşadığı məhəllələrdə tikilən bu məscidlərə ərəblərlə yanaşı, islamı qəbul etmiş qeyri-ərəblər – məvalilər də gəlirdilər. Mənbələrin məlumatına görə, məhz Dərbənd islamı "kafirlərin" yaşadıqları ətraf dağlıq ölkələrə yayırdı. 869-cu ildə Dərbənddə məskunlaşmış ərəb nəslindən olan Haşim əs-Suləmi bu şəhər-dövləti müstəqil elan edib, Dərbənd əmirliyinin əsasını qoyduqdan sonra vaxtaşırı qonşu qeyri-müsəlman dağlılar üzərinə dini bayraq altında işğalçılıq yürüşləri təşkil edirdi. Dağ yerlərində islamlaşma uzun proses şəklini alsa da, bu yürüşlər bəzi dağlıların zorla, bəzilərinin isə könüllülük prinsipi əsasında gec-tez müsəlmanlaşmasına gətirib çıxartdı.
Pavlikanlar hərəkatı
Sonralar, ehtimal ki, pavlikianların hamısı və ya bir hissəsi qırılıb tükənmək və ya müsəlmanlaşdırılmaq təhlükəsinin təsiri altında Beyləqandan Bizansa köçə bilərdi, az hissəsi isə islam dinini qəbul edərək, assimilyasiyaya məruz qalmışdı. Bunu aşağıdakı fakt təsdiq edir: De Quye Kudamanın əsərlərini nəşr edərkən, ona məlum olmayan bir dini təriqətin adına rast gəlmiş və onun transkripsiyasını naylakani və ya naykalani şəklində vermişdi. Lakin le Strenc bu təriqətin adını baylakani şəklində oxumağı təklif etdi, Quye də dərhal bununla razılaşdı. Məlum oldu ki; bu təriqət pavlikianlar təriqəti idi və Kudamanın əsərində onların adı "baylakani", yəni beyləqanlılar şəklində idi. Melik-Baxşyan bu faktı qeyd edərkən yanlış olaraq belə hesab edir ki, "baylakani" sözünün bu cür oxunuşunu A. A. Vasilyev təklif etmiş və onun düzəlişini də de Quye etmişdir. Lakin bu düzəlişi Le Strenc təklif etmişdir.
Xürrəmilər hərəkatı
Xürrəmilərin yeni çıxışını ət-Təbəri 192/808–809-cu ilə aid edir. Nizamülmülk üsyanın "Harun ər-Rəşidin Xorasanda olduğu vaxta" təsadüf etdiyini qeyd edir. Bu dəfə İsfahan, Rey, Həmədan və b. yerləri əhatə edən üsyan, ət-Təbərinin məlumatına görə, Azərbaycanda başlanmış, hər yerdən gələn yüz mindən artıq adam üsyana qoşulmuşdu. Lakin Abbasi üsuli-idarəsinə qarşı yönəldilmiş bu çıxış da uğursuzluqla nəticələnmiş, "saysız adam öldürülmüş", çoxlu əsir tutularaq, Harunun Karmisindəki qərargahına gətirilmiş, onların bir hissəsi məhv edilmiş, qalanları isə Bağdad bazarında satılmışdılar.
Bu hadisədən sonra xürrəmilərin Xilafətə qarşı çıxışları ara verdi. Mənbələrdən məlum olur ki, xürrəmilərin rəhbərləri olan Cavidan və Əbu İmran bu zaman ədavətə başlamış, aralarındakı münasibətləri aydınlaşdırmaqla məşğul olmuşdular. Başçılar arasında günü-gündən artan bu çəkişmə onları, habelə onların ardıcıllarını Xilafətə qarşı mübarizədən yayındırırdı. 816-cı ilə qədər xürrəmilər mərkəzi hakimiyyəti yalnız adda-budda çıxışlarla narahat edirdilər.
Babək xürrəmilərə rəhbərliyi qəbul etdikdən sonra onların mübarizəsi tamamilə Xilafətə qarşı çevrildi. Bəzi mənbələrin verdiyi məlumata görə, Babək bir vaxt islamı qəbul edibmiş və onun müsəlman adı Həsən imiş.
Əl-Məsudi yazır: "Babək Azərbaycan ölkəsində olan Bəzzeyn dağlarında üsyan qaldırmışdı." Məsudinin əsərində deyilir ki, "Babəkin ölkəsi Bəzzeyn – Azərbaycan, Arran və Beyləqandadır", Bəzzeyndə Arranda, "Babəkin ölkəsində" olan dağdır.
Xəlifə Mötəsim Misirdə Bizans qoşunları ilə vuruşmada öz hərbi məharətini göstərən istedadlı sərkərdə Afşin Heydər ibn Kavusu 835-ci il 3 iyunda xürrəmilərə qarşı müharibə edən bütün qoşunların baş komandanı təyin etdi. Xəlifə bu müharibə üçün vəsait əsirgəmirdi. Afşin ata minəndə yəni xürrəmilərlə vuruşmağa girəndə – gündə 10 min dirhəm, hərbi əməliyyat olmayanda isə 5 min dirhəm pul alırdı.
Sanşayn Stars FK
"Sanşayn Stars" — Nigeriyanın Akure şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubu. Nigeriya Premyer Liqasında çıxış edir. Ev oyunlarını əsasən tutumu 10,000 nəfər olan Akure Şəhər Stadionunda keçirir.
Şeşgilan məhəlləsi
Şeşgilan — Təbrizin köhnə məhəllələrindən biri.
Xpert
2009-cu illər
2009-cu ildə A4 ləqəbli repçi ilə tanış olmuşdur. A4-ün köməyi və digər iki repçinin iştirakı ilə "OD, ForMat" adlı ilk musiqi parçasını ərsəyə gətirib. İlk vaxtlarda replərinin sözləri türkcə olmuşdur. Daha sonra Naqan, SertOzan, A4 adlı repçilərin iştirakı ilə bir neçə musiqi parçası daha yazmışdır.
2010-cu illər
2010-cu ildə fars əsilli bir sıra repçilərin Azərbaycan repində yazdıqları diss-cavab xarakterli DissPersia adlı musiqi parçasını ərsəyə gətirib. Bu Xpertin Azərbaycan dilində yazdığı ilk musiqi parçası olmuşdur. 2010-cu ilin ortalarında bütün musiqi parçaları Qanun Beatz "Maddə 1 The Mixtape" adlı albomda yayımlanmışdır. Daha sonra Ramires adlı repçi ilə "Yorğun Döyüşçü" adlı musiqi parçasısını yazmışdır. 2010-cu ilinin sonlarında tərkibində yer aldığı Synaps Production adlı label yaradılmışdır. 2010-cu ilin dekabr ayında o günə kimi yazılmış və yayımlanmış bütün musiqi parçalarını bir yerə toplamaq məqsədilə "Rapsychology bootleg" adlı albomu internetdə yayımlamışdır. Alboma yeni musiqi parçası yerləşdirmişdir.
2013-cü ilin yanvar ayında Paster və A4 ilə olan "TTM"adlı musiqi parçası yayımlanıb. 2013-cü ilin mart ayında öz evində qardaşı Səbuhi Atababayevlə birlikdə büdcəsi 11 manat 50 qəpik olan ilk klipini çəkmişdir. "Şaman" adlı musiqi parçası 24 saat ərzində YouTube-da 12 000 baxış sayı toplayaraq şəxsi rekorda imza atmışdır. Mart ayının sonu La Poax adlı EP albom internet vasitəsilə yayımlanmışdır. 10 avqustda "Guerrilla" adlı ikinci klip təqdim olunmuşdur. 2 noyabr 2013 tarixində solo konserti baş tutmuş və satış üçün nəzərdə tutduğu ikinci albomu — Akulanı yayımlanmışdır.
Kobaltasetat
Kobalt asetat (II) Со(CH3COO)2 - sirkə turşusunun kobalt duzu. Tetrahidrat şəklində sulu məhlullardan kristallaşır - qırmızı kristallardı.
Aqorafobiya
Aqorafobiya — Evdən çıxmaqdan, mağazaya daxil olmaqdan, izdihamlı və ictimai yerlərdə olmaqdan, qatarla, avtobusla, təyyarə ilə tək səyahət etməkdən qorxması ilə səciyyəvi olan kifayət qədər yaxşı təsvir olunmuş fobiyalar qrupudur.
Səntur
Etimologiya
Səntur haqqında R. Yektabəy yazır: "Bu çalğı aləti çox qədim olub, "Tövrat"da "psanterin", "zəbur" adlandırılır. Səntur kəlməsi bunun başqa bir şəklidir".
Növləri
Osmanlı türklərində 2 növ səntur mövcuddur: alafranqa və türk sənturları. Quruluşuna, çalğı tərzinə, səs düzümünə və başqa cəhətlərinə görə sənturun bu növləri bir-birinə çox yaxındır.
İnsan İnkişafı İndeksi
[[Fayl:2019 UN Human Development Report (inequality-adjusted).svg|thumb|World map representing the inequality-adjusted Human Development Index categories (based on 2018 data, published in 2019).
thumb|right|280px|1975–2004-cü illərdə İİİ [[trendi ]]
İndeksin hesablanması metodu
LE — Gözlənilən ömür müddəti MYS — Əhalinin orta təhsil müddəti (illərlə) EYS — Təhsili davam edənlərin gözlənilən təhsil müddəti (illərlə) GNIpc — AQP-yə görə adambaşına düşən ÜMM (ABŞ dolları ilə)
2011 Hesabatı
Hesabat 2011-ci il noyabrın 2-də yayımlanmış və 2011-ci ilin məlumatları əsasında tərtib edilmişdir. Hesabatda 187 dövlət arasında Azərbaycan Türkiyəni bir pillə qabaqlayaraq 91-ci yerdə qərarlaşmışdır. Keçmiş Sovet respublikalarından Belarus 65, Rusiya 66, Gürcüstan 75, Ermənistan 86-cı yerdədir.
2010 Hesabatı
2010-cu ilin Hesabatı BMT-nin İnkişaf Proqramı tərəfindən 4 noyabr 2010-cu il tarixində açıqlanmışdır. 182 ölkənin yer aldığı bu hesabatda Azərbaycan Rusiya və Qazaxıstandan sonra 67-ci, Gürcüstan 74-cü, Ermənistan 76-cı, Türkiyə isə 83-cü yerdə qərarlaşmışdır. Aşağıdakı siyahı həmin hesabatda ilk 30 yeri tutan ölkələri göstərir:
Vayt Hart Leyn
Xarici keçidlər
250px|thumb|Stadionun havadan görünüşü
Kokteyl
Hazırlanması
Aşağıdakı əsas üsullardan istifadə olunur:
Şlyapa
Şlyapa və ya börk — Fetrdən, plüşdən, həsirdən hazırlanan baş geyimi.
Malakatın-Tas
Anju adaları qrupunun ən hündür zurvəsidir. Adanın zirvəsi Böyük Sovet Elsiklopediyasında 374m olaraq göstərilir. Dağ silsiləsi ilə Orto-Tas dağı (256 m) ilə birləşir.
The Neighbourhood
Elə həmin il qrup The Love Collection adlı mini-albom; və 2014-cü ilin noyabrında #000000 & #FFFFFF adlı miksteyp yayımladı. İkinci albom, Wiped Out! 30 oktyabr 2015-ci ildə buraxıldı. Öz adlarını daşıyan üçüncü studiya albomu The Neighbourhood 9 mart 2018-ci ildə işıq üzü gördükdən sonra, həmin albomun əlavə treklərinin olduğu versiyası Hard to Imagine The Neighbourhood Ever Changing 2 noyabr 2018-ci ildə buraxıldı. Dördüncü albom Chip Chrome & the Mono-Tones 25 sentyabr 2020-ci ildə yayımlandı. Qrup fəaliyyətinə 22 fevral 2022-ci ildə fasilə verdi.
#000000 & #FFFFFF və Wiped Out! (2014–2015)
16 yanvar 2014-cü ildə qrup sosial media vasitəsilə təbilçi Brayan Sammisin qrupdan ayrıldığını bildirdi.
Elvin Məmmədov (futbolçu)
2023-cü ildə Azərbaycan Premyer Liqasında ən çox oyun keçirən 10 futbolçudan biri olub.
"Rəşadətli əməyə görə" nişanı
Təsisi
"Rəşadətli əməyə görə" nişanı 25 iyun 2013-cü il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin Fərmanı ilə təsis edilmişdir.
Təsviri
Nişan səkkizguşəli ulduz şəklindədir. Nişanın ön tərəfində yuxarı çevrə boyunca "RƏŞADƏTLİ ƏMƏYƏ GÖRƏ" sözləri yazılmış, aşağı hissəsində qoşa sünbül təsviri vardır. Yazı və təsvirlər qabarıqdır.
Rusca Vikipediya
Azərbaycan və azərbaycanlılara dair məqalələri
"Vikipediya"da erməni təbliğatının məhsullarını yerləşdirməklə milliyətcə erməni olmayan, muzdla çalışan iki "könüllü" redaktor var – Şextman Pavel İosifoviç və Qomoz Vadim Voldemaroviç. Öz sponsorlarının göstərişi ilə işləyən bu adamlara "Vikipediya"nın rus bölməsinin Viktoriya Doronina, Aleksandr Nelyubov və hazırda bu saytda fəaliyyətini dayandırmış Yevgeni Genkin kimi administratorları yaxından köməklik edir.
Erməni muzdluları "Vikipediya"nın başlıca prinsiplərindən olan aşkarlıq, qərəzsizlik və neytrallıq prinsiplərini kobud şəkildə pozmaqla yanaşı, ensiklopediyanın rus bölməsinə olan etibarın azalmasına da səbəb olublar. Heç şübhə yoxdur ki, "Vikipediya"dakı "erməni təcrübəsini" digər düşərgələrin nümayəndələri də öyrənəcək və tətbiq etməyə çalışacaq. Bu isə "Vikipediya"nın neytral və azad bir resurs kimi sonu olacaq.
2015 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2015 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi — sayca 60-cı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Konçita Vurstun ifa etdiyi "Rise Like a Phoenix" mahnısı ilə 2014 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 2015-ci ildə Avstriya ikinci dəfə Avroviziyaya ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə Avstriyanın paytaxtı Vyana şəhərində, Wiener Stadthalle arenasında, "Körpülər salaraq" şüarı altında keçirilmişdir. Müsabiqənin yarımfinalları 2015-ci ilin 19 və 21 may, final isə 23 may tarixində baş tutmuşdur.
O-Fenilendiamin
Kimyəvi xassələri
o-Fenilendiamin isti suda, etil spirtində, dietil efirdə, xloroformda həll olunur. İşıqda və havada kristallar tez qaralır. o-Fenilendiamin, reaksiyalarda gələvi kimi özünü görsədərək duzlar əmələ gətirir, tipik aromatik aminlərə bənzər. Aromatik halqa hidrogen- ləşərək, ikili sikloheksan alınır. Qarışqa turşusu ilə reaksiya zamanı siklləşmə baş verir və benzimidazol əmələ gəlir. Nitrillərlə və aldehidlərlə reaksiya zamanı mis(II) asetatın iştirakı ilə alkil əvəzləyici benzimidazol alınır. o-Fenilendiamin bir sıra oksidləşmə reaksiyalara girir. Beləliklə, sulu dəmir (III) xlorid ilə oksidləşmə zamanı 2,3-diaminofenazin əmələ gəlir. Gümüş oksidi ilə oksidləşərək o-benzoxinondiimin alınır. Mis (I) xloridin iştiraki ilə havada oksidləşərək 1,4-disiano-1,3-butadien alınır. sentr|400px|Reactions of 1,2-diaminobenzene