cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aşıq Xındı Məmməd
Həyatı
Xındı Məmməd 1968-ci il 28 avqustda vəfat etmişdir. Qəbri doğma yurdu Qaş Muğanlıdadır.
Kəndli
Azərbaycanda kəndlilər
"Əsasnamə"yə görə, torpaq mülkiyyətçiləri onlara pay torpağı ayırmalı idilər. Torpaq alan, lakin istehsal vasitələri olmayan bu kəndlilər "kömək" üçün feodala müraciət etməli olurdular.
Aşıq Əkbər Cəfərov
Həyatı
Aşıq Əkbər Zərbalı oğlu Cəfərov 1933-cü ildə Tovuz rayonunun Bozalqanlı kəndində dünyaya göz açıb. Saza-sözə vurğun olan Əkbər bir çox böyük ustad sənətkarların – Aşıq Mirzə Bayramovun, Aşıq Məhəmməd Rzayevin, Aşıq Hüseyn Dəmirçinin, Aşıq Yusif Həsənovun, Aşıq Mikayıl Azaflının, Aşıq Yunis Həsənovun, Aşıq Vəli Qaraxanlının yanında şəyirdlikdən ustadlığa qədər yüksəlib. Əsas müəllimi isə aşıq dastanlarının mahir bilicisi, böyük ustad, Aşıq Hüseyn Bozalqanlının bacısı oğlu Aşıq Qədir İsmayılov olub.
Sazdan əvvəl balabanda, zurnada, tütəkdə əksər aşıq havalarını, el havalarını məharətlə ifa edən Aşıq Əkbər böyük ustad Mikayıl Azaflı və Yusif Yusifovun təkidi ilə cavanlığından sırf aşıqlığa keçərək, könlünü həmişəlik saza-sözə bağlayır.
Mətn dilçiliyi
Mətn dilçiliyi haqqında
"Mətn" sözünü ümumi şəkildə nəzərdən keçirsək, mətn sözü iki müxtəlif mənadan çıxış edə bilər. Yəni bu söz həm geniş mənada - makromətn, həm də onun əksi olan dar mənada - mikromətn kimi nəzərdə tutula bilər. Dar mənada göstərdiyimiz mikromətnlər birləşərək geniş mənalı makromətnlər əmələ gətirirlər. Bu halda "mürəkkəb sintaktik bütöv" anlayışı ilə "mikromətn" anlayışı üst-üstə düşür. Deməli, makromətnlər mürəkkəb sintaktik bütövlər yığınıdır. Tək bir cümlə bitmiş bir fikri ifadə etdiyi halda, mürəkkəb sintaktik bütöv mürəkkəb bir fikri, hər hansı bir müəyyən informasiyanı ifadə edir. Mürəkkəb sintaktik bütöv – iki və ya daha artıq cümlənin sintaktik və formal əlaqələrlə birləşdiyi sintaktik bir vahiddir.
İli sultanlığı
Tarixi
9 oktyabr tarixində üsyançılar Yeni Kulcu qalasına uğursuz həmlə təşkil edirlər. Sonradan 1865-ci ildə Bayanday qalasına hüçüm təşkil edilir.
Leonardo da Vinçi
Verokkionun emalatxanasında (1466–1472)
1472-cü ildə 20 yaşlı Leonardo da Vinçi rəssam və həkimlərin gildiyası sayılan Müqəddəs Luka gildiyasında usta təsnifatını əldə etmişdir. Atasının Leonardo üçün emalatxana açmasına baxmayaraq, onun Verokkio ilə bağlılığı bitməmiş və öz müəllimi ilə əməkdaşlığa davam etmişdir.
Peşəkar fəaliyyəti (1472–1513)
Leonardo da Vinçinin rəsm əsərlərindən ən məşhurları təkrarolunmaz Mona Liza portreti və Sonuncu Şam yeməyi əsəridir. Yalnız və yalnız Mikelancelonun yaratdığı Adəmin Yaradılışı əsəri bu iki əsərə bərabər tutulur. Leonardo da Vinçinin yaratdığı Vitruvian İnsan əsəri də bu kateqoriyalı rəsm əsərlərinə daxil edilir.
Bir neçə il əvvəl dünyanın bir çox ölkələrinin vətəndaşlarının qatıldığı geniş rəy sorğusunda belə qənaətə gəlinmişdi ki, ikinci minilliyin ən böyük şəxsiyyəti italiyalı Leonardo da Vinçi olmuşdur. Təsadüfi deyil. Əsasən rəssam və "Mona Liza" əsərinin müəllifi kimi tanınan Leonardo da Vinçi zamanı qabaqlayan unikal bir zəka sahibi olaraq bu gün də milyonları heyrətə gətirir.
Qəribəlikləri
İnsan kimi qəribəlikləri də çox idi. O, bazarı gəzir, qazancı çox olmasa da, quş satılan yerlərdə quşları qəfəsdən çıxarar, pulunu ödəyib azad edərdi. Gündə hər saatda on beş dəqiqə olmaqla yatarmış. Yazı tərzi də fərqli imiş. Solaxay olan Leonardo sağdan sola, çox vaxt tərsinə yazırmış və yazdıqlarını yalnız güzgüdə oxumaq mümkün imiş. Bəziləri bunu mürtədlikdə ittiham olunmaqdan qorunmaq, bəziləri ixtiralarının sirrini saxlamaq üçün etdiyini yazır. Sonralar bu manuskriptləri oxumağa müxtəlif alimlər on illər sərf ediblər.
Azərbaycanlı olması ilə bağlı iddialar
İngilis tarixçi Simon Hevitt italyan rəssam Leonardo Da Vinçinin əslən Xəzər dənizi hövzəsində yaşamış türklərdən olduğunu iddia edib. Tarixçi "Leonardo da Vinçi və Qiyamət" kitabında yer alıb. "The Guardin" qəzetində yer alan xəbərdə qeyd olunub:
Kanadalı alim Luis Baff Perri isə qətiyyətlə vurğulayır ki, Leonardo Da Vinçinin anası Katerina müsəlman, hətta azərbaycanlı olub: "O vaxt Asiyadan İtaliyaya gətirilən bütün qadın kölələrə Katerina adı verilirdi. Uzun illər boyu apardığım araşdırmalar nəticəsində qəti qənaətim budur ki, Leonardo Da Vinçinin anası Katerina müsəlman olub, indiki Türkiyənin Anadolu bölgəsinə yaxın yerdə doğulub. Bir qədər dəqiq olsaq, həmin yer Azərbaycandır. Bunu dəqiqləşdirmək üçün Azərbaycana səfər də etmişdim və orada qənaətimin doğruluğuna bir daha əmin oldum".
İonik order
Tarixi
Vitruviyə görə bu order ilk dəfə «Dünyanın yeddi möcüzəsi»ndən biri hesab olunan Artemida məbədidinin tikintisi zamanı tədbiq olunub. Digər fikirlərə görə ilk ionik order nümunələrindən biri Samos adasında olan Heranın məbədi hesab olunur. Hansı ki, zəlzələ zamanı dağılmışdır. Tədricən ionik order bütün Qədim Yunanıstana yayıldı.
Xüsusiyyətləri
thumbnail|right|Diana məbədində stunların kannelurlararı. [[Portuqaliya]] thumbnail|right|İonik orderin quruluşu Digər memarlıq orderlərindən ionik order hissələrinin daha dəqiq nisbətinə  və zərif dekorativ elementlərinin çoxluğuna görə fərqlənir. Orderin diqqət çəkən cəhətlərdən biridə sütunun üç hissəyə bölünməsi və kapitelin özünə məxsus formaya malik olmasıdır. İonik orderin sütunu təməl, gövdə və kapiteldən ibarətdir. Stunların hündürlüyü onun aşağı hissəsinin diametrinin yeddi və ya onqatına bərabərdir.
Sultan Süleyman Qanuni
1540–1552-ci illər
aprel 1541 tarixində I. Süleymanın bacısı olan, xanımı Şahhuban Sultana şillə vurması səbəbilə Lütfi Paşa sədarətdən qovularaq Dimetokaya sürgün edildi və yerinə Xədim Süleyman Paşa gətirildi. thumb|I. Süleyman, İzabela Jagiellonka və oğlu Janos Sigismund Zápolyanı qəbul edərkən Janos Zapolyanın 22 iyul 1540 tarixindəki ölümündən sonra xanımı İzabella Jagiellonka ərinin ölümündən bir neçə gün əvvəl dünyaya gətirdiyi oğlu Janos Sigmund Zapolyanın adından Macarıstanın başına keçməsi üçün Süleymandan icazə almışdı. Bütün bunları bilən Ferdinand 1541-ci ilin avqustunda Budini mühasirəyə aldı. əvvəlcə Rumeli bəylərbəyi, ardından üçüncü vəzir Sokullu Mehmed Paşa idarəsindəki qüvvələri Budinə göndərən Süleyman 23 iyun 1541 tarixində orduyla birlikdə səfərə çıxdı və Budindəki Ferdinandın qoşunlarını məğlub etdi. Budin mühasirəsini qaldırdıqdan sonra qurulan Budin əyalətiylə Macarıstanı birbaşa Osmanlıya bağlayan Süleyman İzabella Jagiellonka və oğlu Sigmund Zapolyanı Ərdələ göndərdi. Qardaşı Ferdinandın 8 sentyabrda Genuyaya çatmasıyla baş verənləri öyrənən V. Karl intiqam niyyəti ilə 1541 tarixinin payızında Əl-cəzairə hücum etdi. Müqəddəs Roma imperiyası, İspaniya, Napoliya, Sicilya, Malta, Genuya və Papalıq qoşunlarıyla Əl-cəzairə hücum edən Andrea Doria 4 ay buranı mühasirədə saxlasa da, uğur əldə edə bilmədi. Süleyman isə ordu ilə birlikdə 27 noyabr 1541 tarixində İstanbula geri döndü.
1553–1561-ci illər
Şah Təhmasibin Ərciş, Adilcəvaz, Bargiri və Əhləti, oğlu İsmayıl Mirzənin isə Ərzurumu ələ keçirməsinin ardından Kürəkən Rüstəm Paşa idarəsindəki Osmanlı ordusu Səfəvilər üzərinə səfər elan etdi. Ancaq orduda başlayan narazılıqlar səbəbilə 28 avqust 1553 tarixində Süleyman özü ordunun başına keçdi. Anadoluya gələn I. Süleyman Konya yaxınlarında, taxta qəsd etməsi səbəbi ilə oğlu şahzadə Mustafanı 6 oktyabr tarixində edam etdirdi. Bu hadisədən sonra orduda baş verə biləcək üsyanın qarşısını almaq üçün kürəkəni Sədrəzəm Rüstəm Paşanı sədarətdən qovdu və yerinə Qara Əhməd Paşa gətirildi. Hələbdə qışlayan ordu yaz aylarında Naxçıvan, İrəvan və Qarabağ bölgəsini işğal etdi. Bunun ardından 29 may 1555 tarixində bağlanan Amasiya sülh müqaviləsi ilə iki dövlət arasındakı sərhəd müəyyən olundu. Bağdad da daxil olmaqla İraqın böyük qismi, Qərbi Gürcüstan, Qərbi Azərbaycan və Təbriz bölgəsi Osmanlılara; Şərqi Gürcüstan və Azərbaycan bölgəsi isə Səfəvilərə qaldı. 31 iyul 1555 tarixində İstanbula dönən Sultan Süleyman 29 sentyabr günü Sədrəzəm Qara Əhməd Paşanı edam etdirərək yerinə ikinci dəfə kürəkəni Rüstəm Paşanı sədarətə gətirdi.
1562–1566-cı illər
10 iyul 1561 tarixində Sədrəzəm Rüstəm Paşa vəfat etdi və yerinə Səmiz Əli Paşa sədarətə gətirildi. 1562 tarixində İstanbula gələn elçi Ogier Ghislain de Busbecq vasitəsilə Habsburqlara 8 illik sülh müqaviləsi bağlandı. Bu sülhə görə Ferdinand Ərdəlin Osmanlı torpağı olduğunu və 1547 tarixindəki andlaşmada olduğu kimi illik 30.000 qızıl vergi verməyi qəbul etdi. thumb|272x272px|Zigetvar mühasirəsi (1825, Johann Peter Krafft) Turqut rəis və Piyalə Paşa idarəsindəki Osmanlı donanması 18 may 1565 tarixində Malta adasını mühasirəyə aldı. 11 sentyabr tarixində uğursuzluqla nəticələnən mühasirə sonrasında baş verən döyüşlərdə Turqut rəis həlak oldu. Ancaq 1565-ci ildə I. Süleymanın ölümündən bir il əvvəl Piyalə Paşa idarəsindəki donanma Saqqız adasını fəth etmişdi.
Ailəsi
Manisa sancaqbəyliyi dönəmində saraya girən və əsl adı bilinmədiyi üçün Fülanə Xatun olaraq qeyd olunan qadın, bir çox tarixçilərə görə Süleymanın ilk xanımı olmuşdur. Bundan başqa Fülanə Xatundan doğulma Şahzadə Mahmud; Mahidövran Sultandan doğulma Şahzadə Mustafa; Xürrəm Sultandan doğulma Şahzadə Mehmed, Mihrimah Sultan, Şahzadə Abdullah, Şahzadə Səlim, şahzadə Bəyazid, şahzadə Cahangir və anasının Gülfəm Xatun olduğu qeyd olunan Şahzadə Murad olmaqla Süleymanın 8 oğlan və 3 qızının olduğu bilinir.
Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi
Tarixi
AZƏRTAC İTAR-TASS (Rusiya), Anadolu agentliyi (Türkiyə), Sinxua (Çin), Rompress (Rumıniya), Ukrinform (Ukrayna), BTA (Bolqarıstan), ANSA (İtaliya), İRNA (İran), TANYUQ (Serbiya), BELTA (Belarus), Moldpres (Moldova), ATA (Albaniya), MTI (Macarıstan), MENA (Misir), PETRA (İordaniya), ANTARA (İndoneziya), Bernama (Malayziya), MONTSAME (Monqolustan), Yonhap (Koreya Respublikası), LETA (Latviya), Kabar (Qırğızıstan), Kazinform (Qazaxıstan), KUNA (Küveyt), Xovar (Tacikistan), KYODO (Yaponiya), BuaNews (Cənubi Afrika Respublikası), AGI (İtaliya), QNA (Qətər), ELTA (Litva), TELAM (Argentina), PAP (Polşa), SPA (Səudiyyə Ərəbistanı), Asia Pulse Ltd. (Avstraliya), VNA (Vyetnam), BERNAMA (Malayziya), WAM (Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri), WAFA (Fələstin), TDX (Türkmənistan), STA (Sloveniya), JİJİPRESS (Yaponiya), EFE (İspaniya), IP (Paraqvay), BNA (Bəhreyn) informasiya agentlikləri ilə əməkdaşlıq haqqında sazişlər imzalayıb. thumb|V Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkasında 2004-cü ildə Asiya və Sakit Okean Ölkələri İnformasiya Agentlikləri Təşkilatına (OANA) üzv qəbul edilib.
Azçiçəkli yovşan
Ekologiyası
Şoran çöllərdə,şoran çəmənlərdə bitir.Əsasən otlaqlarda üstünlük təşkil edir.
İstifadəsi
Yem,yağ və dərman bitkisidir.
Yuri Tilemans
Milli karyerası
Tilemans 2015-ci ilin iyun ayında UEFA Avro 2016 təsnifat mərhələsində Uels millisi ilə oyun üçün Belçika millisinə çağırılmışdır. O, əsas komanda ilə debütünü 9 noyabr 2016-cı ildə Niderland miliisinə qarşı yoldaşlıq oyununda etmişdir. O, 82-ci dəqiqədə Stiven Defuru əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Belçika rəqibi ilə 1–1 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.
Amerika avokadosu
Sinonim
Tiamin (vit. B1) 0,067 mq (5%)
Senecio yalae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qan
Qan orqanizmdə müxtəlif funksiyaları yerinə yetirir. Hüceyrələrə qida maddələrini və oksigeni çatdırır, mübadilənin son məhsullarını ifrazat orqanlarına gətirir, bioloji fəal aktiv maddələrin(hormonların) sayəsində orqan və sistemlərin funksiyalarını humoral yolla tənzimləyir, bədən temperaturunun sabit saxlanılmasında iştirak edir, zəhərli maddələri və yad cisimləri kənar etməklə orqanizmi zərərli təsirlərdən qoruyur.
Plazma və formalı elementlər
Qanın çox hissəsi (55%) şəffaf, rəngsiz mayedən — plazmadan ibarətdir. Qan plazmasının təxminən 90%-ni su, 10%-ni isə üzvi və qeyri-üzvü maddələr təşkil edir. Qan plazmasının tərkibində zülallar, yağlar, qlükoza, vitaminlər, mineral duzlar və başqa maddələr vardır. Qana müxtəlif maddələrin daxil olmasına baxmayaraq, onun kimyəvi tərkibi həmişə sabit qalır. Əgər plazmanın fiziki-kimyəvi xassələri dəyişilsə, o, orqanizmə mənfi təsir göstərə bilər. Plazmanın tərkibində olan fibrinogen zülalı qanın laxtalanmasında zəruri komponentlərdən biridir. Formalı elementlər isə qanın bərk hissəsinə aid olub, eritrositlərdən (qırmızı qan hüceyrələri), leykositlərdən (ağ qan hüceyrələri) və trombositlərdən (qan lövhəcikləri) ibarətdir. Qanın formalı elementləri qırmızı sümük iliyi hüceyrələrində əmələ gəlir.
400x400px|left|thumbnail
Qrabovaça
Qrabovaça (Grabovača) — Xorvatiya ərazisində yerləşən dağ və mağaralar kompleksi. Dağ ölkənin Lika tarixi əyalətində, Peruşiç şəhərinin 2,5 km-də yerləşir. Ərazidə "Qrabovaça mağara parkı" yaradılıb. Sahəsi 595,5 hektar olan parkın əsası 2006-cı ildə qoyulub.
Rekonstruktiv yəhudilik
1) ravvinlərin mərasim geyimlərini adi vətəndaş geyimləri ilə əvəz edilmiş;
Valaxiya knyazlığı
Erkən orta əsrlərin sonları
1185-ci ildə bolqarlar ilə birlikdə Balkan valaxları Bizans əleyhinə bir üsyan qaldırdılar. Ardından kumanların və Dunayın sol sahilində yaşayan valaxların köməyi ilə Balkan dağları ilə Valaxiyaın cənubunda qalmış Dunay çayı arasında və ya Valaxiya bölgəsi də daxil olmaqla Balkan dağları ilə Karpatlar arasında İkinci Bolqar dövlətini yaratdılar. Qərb mənbələri bu yeni dövləti “Valaxiya” və ya “Valaxiya və Bolqarıstan” şəklində adlandırmaqdadır. Nümunə olaraq 1204-cü ildə papa, Bolqar kilsəsinin başçısını “bütün Bolqarıstan və Valaxiyanın priması” (totius Bulgariae et Blaciae Primas) elan edərək bu bölgənin ən səlahiyyətli yepiskopu səviyyəsinə qaldırmışdır. Bu dövlətin şimal hissəsini ifadə edən Valaxiya termininin bu şəkildə istifadəsinə XIII əsrin ortalarından sonrakı mənbələrdə rast gəlinməmişdir.
2011-ci il Bəhreyn iğtişaşları
Yeni mərhələ
Bəhreyndə bu gün İnci Meydanını dolduran nümayişçilər iqtisadi vəziyyətin yaxşılaşdırılmasını və islahatların həyata keçirilməsini tələb ediblər. Hökumət əleyhdarı olan minlərlə şiə meydanda bayraqlarla dolaşaraq mühacirlər əleyhinə şüarlar səsləndiriblər. Nümayişçilər Daxili İşlər Nazirliyinə yürüş edərək siyasi məhbusların azadlığa buraxılmasını istəyiblər.
Kral Hamad Al-Xəlifə martın 15-i Bəhreyndə üç ay müddətinə fövqəladə vəziyyət elan edib. Fövqəladə vəziyyət rejimini yerli hüquq mühafizə qüvvələri və martın 14-də Səudiyyə Ərəbistanından, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən gətirilən hərbçilər və polis əməkdaşları gerçəkləşdirəcək.
Bəhreyndə yüzlərlə polis hökumət əleyhinə nümayiş keçirən kütləyə hücum çəkib. Toqquşmada ən azı 5 nəfərin öldüyü, yüzlərlə nümayişçinin yaralandığı məlum olub. "Bu, insanların məhv edilməsinə yönəlmiş müharibə idi. Bu, yolverilməzdir", – deyə hökumət qüvvələrinin nümayişçilərin çadır şəhərciyi yaradarkən yol verdikləri zorakılığa münasibət bildirən müxalifətçi Abdel Calip Xəlil bildirib. O, ordunun yalnız çadır şəhərciyini dağıtmaqla məşğul olmadığını, bütünlükdə paytaxt küçələrinə səpələndiyini söyləyib: "Hərbçilər qarşısına çıxanı güllələyirdi". Bəzi məlumatlara görə, toqquşma nəticəsində 2 polis də dünyasını dəyişib. Toqquşmalar nəticəsində ölənlər var. Lakin onların sayı açıqlanmır. Bəhreyn kralı ölkədə 3 aylıq fövqəladə vəziyyət elan edib. Hətta Səudiyyə Ərəbistanı ordusu hakimiyyətə kömək etmək üçün Bəhreynə yeridilib. Gecə saatlarından etibarən, paytaxt Manamada müxalifətçilərin gecələdiyi çadırların sökülməsinə başlanıb.
Azərbaycanda neft sənayesi
XX əsr
Lakin Bakı fəhlələri arasında belə bir inam var idi ki, onlar öz mədənlərini konsessiyaya vermədən özləri bərpa edə bilərlər. Bu məsələ 1921-ci ilin ortalarında Moskvada keçirilmiş müşavirədə Bakı neftçilərinin nümayəndəsi – Mədən Fəhlələri Həmkarlar İttifaqı MK-nın sədr müavini M. E. Sapunovun məruzəsində qaldırılmışdı. Bu fikirlə tanış olan Vladimir Lenin onu kifayət qədər inandırıcı hesab etməmişdi. Buna görə Bakı neftçiləri öz nümayəndəsini — AHİŞ Rəyasət Heyətinin üzvü A. Nikişini Leninin görüşünə göndərərək, konsessiyalar haqqında müqavilənin bağlanmasını ləngitməyi xahiş etmiş və mədənləri öz qüvvələri ilə bərpa etməyə söz vermişdilər. Onlar verdikləri sözə əməl etdilər. 1921–1922-ci illərdə Bakı fəhlələrinin istehsalat uğurları göstərdi ki, o zaman xarici kapitalın iştirakı olmadan da neft sənayesini dirçəltmək mümkündür. Bakı fəhlələrinin qəhrəmancasına əməyi nəticəsində 1922-ci ildə neft hasilatı artmağa başladı.
Potyomkin zirehli gəmisində üsyan
Tarixi
Çar hökuməti "Patyomkin"də üsyanı yatırtmaq üçün bütün Qara dəniz donnmasını göndərmişdi. Lakin matroslar üsyan etmiş gəmiyə atəş açmaqdan boyun qaçırdılar. Buna görə də komandirlər eskadranı geri aparmağa məcbur oldular. On bir gün dənizdə dolaşdıqdan sonra ərzaqsız və kömürsüz qalan "Potyomkin" zirehli gəmisi çarəsizlikdən Rumıniya shillərinə gedib Rumıniya hökumət orqanlarına təslim oldu. Matrosların əksəriyyəti xaricdə qaldı. Rusiyaya qayıdanları isə həbs edib məhkəməyə verdilər.
Azərbaycanda neft sənayesi
Əsrin müqaviləsi
1999-cu il 29 dekabrda Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondu Prezidenti Heydər Əliyevin 29 dekabr 1999-cu il tarixli 240 nömrəli Fərmanı ilə təsis edilmişdir.
Mövcud vəziyyəti
thumb|[[Bakı-Tbilisi-Ərzurum Boru Xəttinin xəritəsi]] 2006-cı ilin payızında "Şahdəniz" yatağından ilk qaz alınmışdır. Həmin ilin mayın 28-də ilk neft Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri ilə Ceyhan limanına çatmışdır. İyulun 13-də Ceyhan limanında kəmərin rəsmi açılış mərasimi keçirilmişdir. 2007-ci ildə Bakı-Tbilisi-Ərzurum Boru Xətti istifadəyə verilmişdir. Azərbaycan Prezidentinin 16 avqust 2001-ci il tarixli fərmanı ilə 20 sentyabr hər il Azərbaycanda "Neftçilər günü" peşə bayramı kimi qeyd edilməsi rəsmiləşdirilib.
Daxili siyasət
ABŞ yazıçısı Maykl L.Ross "Neft lənəti: Neft sərvəti millətlərin inkişafını necə formalaşdırır" kitabında, Azərbaycan hakimiyyətinin əhalini neft gəlirləri barədə məhdud məlumatlandırmağın unikal yolunu "tapmasını iddea edib". Yazıçının fikrincə, hər il parlamentdə büdcə müzakirəyə çıxarılır, əslində isə real gəlirlərin ən azı yarısı büdcədə əks olunmayıb, "ARDNŞ vasitəsilə mənimsənilir".
Kinoda
XX əsrin 30-cu illərinin sonlarından başlayaraq neft sənayesinə gənc mütəxəssislər cəlb olunmağa başlandı. Yeni nəsil mütəxəssisləri ilə yaşlı neft ustaları arasında münasibətlər isə rəvan deyildi. Elə rəhbər dairələrdə də qocaman neftçilərə münasibət belə idi. Bu proseslər 1940-cı ildə rejissorlar Ağarza Quliyev və Qriqori Braginskinin birgə çəkdiyi "Yeni horizont" dramında canlanıb.
Təsviri incəsənətdə
Maral Rəhmanzadənin "Neft daşları" seriyasından olan "Bizim qonaqlar" qrafik işində rəssamın qeyri-adi, ekzotik və diqqətəlayiq bir yer kimi Neft daşlarına baş çəkən xarici nümayəndə heyətini təsvir etdiyinin şahidi oluruq. Yumşaqlıq çalarlarına gəlincə isə Səttar Bəhlulzadənin "Xəzər üzərində axşam şəfəqləri" adlı rəsm əsəri — kətan üzərində qüllələr və estakadalar günün ala-toran vaxtında, günəşin artıq qürub etdiyi, lakin qaranlığın hələ tam çökmədiyi dəqiqələrdə təsvir olunmuşdur.
Namiq Əliyev (nazir müavini)
Həyatı və fəaliyyəti
1960-cı ildə Gəncə şəhərində anadan olub, 1983-cü ildə Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Hüquqi psixologiya fakültəsini bitirdikdən sonra 1 il Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasında elmi işçi vəzifəsində çalışıb.
Dünya Azərbaycanlı Gənclər Birliyi
Birliyin məqsəd və vəzifələri
Ölkədən kənarda təhsil almış vətəndaşlarımızın uyğun fəaliyyətlərini təşkil etmək, gənc kadrlar bazasının təşkili, ölkədən kənarda yaşayan azərbaycanlı gənclərin şəbəkələşmə işinin təşkil edilməsində fəal rol oynamaq.
Strukturu
Sədr: Ramin Məmmədov
Mahnı
Mahnı necə yarandı?
Azərbaycan musiqisinin, eləcə də digər xalqların musiqisinin ən çox işlənən və ən çox sevilən növü mahnıdır. Yəqin ki, mahnıların yaşı insanın, bəşər övladının yaşı ilə eynidir. Mahnının insanın danışmağa başlamasından əvvəl yaranması şübhə doğurmamalıdır: bu, sözsüz mahnılar, melodiyalar dövrü idi. Dilin, danışığın, sözün yaranmasından sonra isə sözlü mahnı, yəni şeiri müsiqi ilə ifa etməkdən yaranan söz-musiqi vəhdəti yarandı. Bu mahnıların müəllifləri həssas və istedadlı insanlar idilər.
Mahnıların yazıya alınması
Qədim Yunanıstanda və İslam Şərqində musiqi riyaziyyat elminin bir qolu hesab edilirdi. Pifaqor iki simin uzunluqları arasındakı nisbətin gözəl səslənməyə səbəb olduğunu aşkar etmişdi (1:2-oktava, 2:3-kvinta,...). Orta əsrlərdə İslam şərqində musiqi nəzəriyyəçiləri bir sıra məsələlərlə yanaşı müəyyən not sistemi üzərində işlədilər. əl-Kindi (ölümü 873), əl-Fərabi(öl 950), İbn Sina (öl 1037), İbn Zəyla (öl 1048), Səfiəddin Urmavi (öl 1294), Əbdül Qadir Marağei (öl 1435) bu sahənin əsas simaları hesab olunurlar. Qeyd edək ki, əl-Fərabi türk idi, sonuncu iki musiqi nəzəriyyəçisi isə Azərbaycanlıdırlar.
Şəki
Tarix
thumb|left|150px|X əsrin ikinci yarısında [[İbn Havqəl tərəfindən tərtib olunmuş bu xəritədə Şəki şəhəri də göstərilir. ]]
Maddi-mədəni irsi
Əsas küçələr yerli şəraitdən aslı olaraq bir az dar daha kiçik küçələrə, döngə və dalanlara bölünür. Qurulmuş plan, çay istiqamətində yönəlmiş əsas, aparıcı küçələrin rahat izlənilməsini təmin edir ki, bu da öz növbəsində əhalinin iqtisadi fəaliyyəti üçün zəruri olan amillərdən birini təşkil edir. Sənətkarlar rayonu da tədricən əsas ticarətin aparıldığı küçələrə yaxınlaşmışdır. Qeyd etmək lazımdır ki, orta əsrlərdə olan Şəki şəhəri öz əhatə etdiyi əraziyə görə yetərincə geniş bir şəhər olmuşdur.
Skolopendraşəkilli sümürgə
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İxtioz
Lamellyar ixtioz
Patogenez- Xəstəliyin patogenezində proliferativ hiperkeratoz üstünlük təşkil edir – epidermisin lokal qatının hiperplaziyası, keartinositlərin bazal qatdan dərinin səthinə doğru sürtlə yerdəyişməsi.
Diaqnoz- Diaqnostika səciyyəvi klinik əlamətlərə əsaslanmışdır: eritrodermiya, laylı hiperkeratoz, ektropion, fotofobiya. İxtiozformalı anadangəlmə quru qeyri-bullyoz eritrodermiyanın diaqnostik meyarları (K.A.Suvorova və həmmüəlliflər, 1990)
Mariya Fyodorovna
Həyatı
Mariya Fyodorovna incəsənətə himayədarlıq edir, uşaq evlərinin, tədris müəssisələrinin yaradılmasına səy göstərirdi.
1894-cü ildə III Aleksandr vəfat edir. Hakimiyyətə isə böyük oğlu Nikolay gəlir.
Volqaboyu
200px|thumb|Volqaboyu Volqaboyu, Volqaboyu rayon(region) – Volqa çayı hövzəsində coğrafi vilayət:
Natiq Qubadoğlu
Əsərləri
'''9. N. Q. Babayev. Kəlbəcər-Laçın regionunda kənd konponentli oykonimlər // VII Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti, İncəsənəti və Mədəni İrsin Mühafizəsi Simpoziumu. Anka Basım Yayın Ltd. Bakı: 2013, s. 175.'''
Şamil Şamxalov
Həyatı
Şamil Şamxalovun məşqçilik karyerası dövründə yetişdirdiyi idmançılar arasında əməkdar idman ustası, ikiqat Olimpiya çempionu, dünya və Avropa çempionu İnna Rıskal, əməkdar idman ustası Olimpiya çempionu, dünya və Avropa çempionu Vera Lantratova, Avropa birinciliyinin mükafatçısı, üç qitə (Avropa, Asiya və Amerika) matçının çempionu, idman ustası Oqtay Ağayev (voleybolçu), SSRİ kubokunun sahibi, idman ustası Yaşar Abbasov, idman ustası Həsan Ələkbərov, SSRİ yığma komandasının üzvlari və başqaları vardır.
Herta FK
Bundesliqada start və ondan ayrılmaq (1963-1969)
thumb|Bundesliqanın ilk mövsümünün bütün futbolçularının imzası ilə topu
Uğurlar və enişlər (1969-1996)
Berlin Divarının düşməsi ilə "Herta" Şərqi Berlində tez bir zamanda məşhurlaşmağa başladı. Divarın düşməsinin ikinci günü yalnız 11000-dən çox Şərq almanı Olimpiya stadionunda komandaya dəstək verməyə gəldi. Ölkənin birləşməsinin fonunda "Union"un pərəstişkarı ilə "Hertha" pərəstişkarlarının dostluğu artdı və şəhərin ən güclü komandaları arasında keçiriləcək yoldaşlıq oyunu 50 000-dən çox tamaşaçıya cəlb edilib.
Bundesliqaya qayıdış (1996 - h.h.)
thumb|Macelinho "Herta"da
2014/2015 mövsümü "Hertan" üçün çox uğursuz oldu. Mövsümün çox hissəsi komanda düşmə və ya ölümcül zonası yaxınlığında idi. 5 fevral 2015-ci ildə Bayer Leverkusendən hesabla məğlubiyyətini alaraq (0: 1), komandanın baş məşqçisi postunu Yos Luxukay tərk etdi. "Herta" nın baş məşqçisi postuna Pal Dardai təyin edilib. . Согласно сообщению прессы, 21 мая 2012 года председательствующий судья Ханс Лоренц назвал доводы берлинцев необоснованными и отклонил иск
Nailiyyətlər
thumb|Almaniya Çempionu Kuboku
Kraysterçdə zəlzələ (2016)
Hadisə
Hadisə nəticəsində ölən və xəsarət alan olmayıb.
Proletari (qəzet)
Tarixi
RSDFP-nin Mərkəzi Orqanı idi. Həmin partiyanın III qurultayının qərarı əsasında yaradılmışdır. Partiyanın Mərkəzi Komitəsi Plenumunun qərarı ilə 1905-ci il aprelin 27-də (mayın 10-da) V.İ. Lenin Mərkəzi Orqanın məsul redaktoru təyin edildi. Qəzet 1905-ci il mayın 14-dən (27-dən) noyabrın 12-dək (25-dək) Cenevrədə nəşr olunmuşdur. 26 nömrəsi çıxmışdır.
Mirikənd (Xocavənd)
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Bulək (Şaran)
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (84%) üstünlük təşkil edir.
Conatan Safran Foer
Həyatı
Conatan Safran Foer 1977-ci il, fevralın 21-də Vaşinqtonda dünyaya göz açıb. Şəhərin tanınmış hüquqşünaslarından "American Antitrust İnstitute”-nun prezidenti Albert Foer və polyak əsilli biznes-leydi "Sixth and I Historic Synagogue”-un direktoru Ester Safran Foerin ailəsində doğulmuş Conatan ailənin ikinci oğludur. Conatanın böyük qardaşı Coşua Foer frilans müxbir, kiçik qardaşı Franklin isə "The New Republic” qəzetinin siyasət və mədəniyyət redaktorudur. Özü belə yazır: "Ailəmiz kənardan həmişə "yazıb-oxuyan” kimi görünsə də, valideynlərimin kitablarla arası yaxşı deyildi. Biz də məktəb illərində kitabı əlindən yerə qoymayan uşaqlar olmamışıq. Sadəcə axırda olmaq istədiyimiz yerlərə gəldik. Franklinin tarixə və siyasətə inanılmaz marağı var idi, Coşua isə səyahəti, yeni yerlər kəşf etməyi, təzə insanlar tanımağı sevirdi. Yazıçılıq isə mənim üçün hədəf olmasa da, hər zaman həyatın dörd təkərindən biri idi.”
Senecio yurensis
İstinadlar
Senecio yurensis Senecio yurensis Senecio yurensis
Coker (DC Comics)
Məşhur mədəniyyətin ən çox işarələnən simvollarından biri olan Joker, bu günə qədər yaradılan ən böyük komik kitab xaini və uydurma personajlar sırasında yer almışdır. Xarakterin populyarlığı onun geyim və kolleksiya əşyaları kimi müxtəlif mallarda göründüyünü, həqiqi dünya quruluşlarını (məsələn, park parkı attraksionları kimi) ilhamlandırdığını və bir sıra mediada istinad edildiyini gördü. Joker, Batman'ın Cesar Romero ilə oynadığı 1960-cı illərdə Batman televiziya seriyasında və Cek Nikolson'un (1989), Qaranlıq Knight'dakı Heath Ledger'in də daxil olduğu canlı aktyor, cizgi və videooyun təcəssümlərində Batman'ın düşməni olaraq xidmət etməyə uyğunlaşdırılmışdır. (2008) və Jokerdə Joaquin Phoenix (2019); Ledger və Feniks hər biri öz filmləri üçün bir Akademiya Mükafatı qazandılar. Mark Hamill, Troy Baker və başqaları personajın səsini təmin etdi.
Dondurma
Dondurmanın tarixi
Qonaqlar xüsusi ləzzət aldılar. Karl və onun aşpazı, hansı ki, biz onun adını hələ də DeMarko kimi bilirik, qonaqları təəccübləndirməyi bacardılar. Bu zaman Karı DeMarkonu çağıraraq ona bu sirri heç kimə açmamağı əmr etdi. Bunun müqabilində isə ona hər ay maaş kimi 500 funt ödəniləcəyini söylədi. Çünki istəyirdi ki, bu yemək yalnız kral süfrəsində təqdim olunsun. Məhz buna görə də desertin reseptini heç kimin bilməməsi vacib idi. Lakin DeMarko I Karlın başı kəsildikdən sonra resepti açıqlamağa başladı.
Zakir Mirzəyev
Həyatı
2002-ci il 24 dekabr tarixində Azərbaycan Respublikasının Əməktar Artisti adına layiq görülmüşdir.
2005-ci ildə sənətşünaslıq namizədi, alimlik dərəcəsi almaq üçün "Azərbaycan musiqisində qarmonun rolu və əhəmiyyəti" mövzusunda disertasiya işini müdafiə etmişdir.
2007-ci ildə 30-il üzərində çalışdığı sol tərəfli yeni Azərbaycan qarmonunun ixtirasını tamamlayaraq 2008-ci il 21 may tarixli Azərbaycan Respublikasının Standartlaşdırma, Metrologiyası və Patent üzrə Dövlət Agentliyinin " Patent ixtira" vəsiqəsini almışdır.
Kitabları və dərslikləri:
Zakir Mirzəyev Azərbaycan Radiosunun Qızıl fonduna daxil olmuş 135-a qədər musiqi nümunəsi ifa etmişdir. 100-ə qədər rəqs musiqisi bəstələmiş, onlardan 50-dən çoxu müntəzəm şəkildə radio və televiziya vasitəsilə səsləndirilir. İndiyənə kimi sadalanan hər iki təhsil qurumunda çalışır.
Norveçcə Vikipediya
2007-ci ilin fevralında, Bokmål / Riksmål versiyasının məqalə sayı 100.000 məqaləyə çatdı, və Nyorsk saytı 20.000 ədəd məqalədən çoxa sahib idi.
İnsan Hüquqları Haqqında Ümumi Bəyannamə
İnsan Hüquqları Haqqında Ümumi Bəyannamə hər insanın eyni hüquqlara sahib olması fikrinə əsaslanan ilk beynəlxalq sənədlərdən biridir. Əvvəlki beynəlxalq bəyannamə və sazişlərin əksəriyyəti hüquqları yalnız milli qanunvericiliklə irəli sürüldüyü halda tanıyırdı. İlk olaraq, ÜİHB 58 coğrafi, mədəni və siyasi cəhətdən fərqli bölgəni ümumbəşəri bir sənədin yaradılması nəticəsində bir araya gətirmişdi. ÜİHB-nin məcburi olmamasına baxmayaraq, o, müxtəlif beynəlxalq müqavilələrdə öz əksini tapan beynəlxalq insan hüquqları standartları yaratmışdır.
Zərbəli Qurbanov
Həyatı
2003-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Muğanlı (Kürdəmir)
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
İstanbulda Xocalı qətliamını anma mərasimi (2012)
Həbslər
18 aprel 2012-ci il tarixində İstanbulda polis etirazlarla əlaqədar olaraq doqquz nəfəri həbs etdi. Mitinqlər ərəfəsində "məlum olmayan insanlar tərəfindən qüsurlu afişa təslim edilməsi" ilə günahlandıran doqquz nəfər ifadə verdikdən sonra sərbəst buraxıldı.
Quercus convallata
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yorğan
thumb|200px|right|Bir yama işi və bədii tikmə yorğan ki,gülləri və quşları göstərir Yorğan bir növ yataq örtüyüdür ki, ənənəvi olaraq üç qat fiberdən ibarətdir: bir toxunmuş parça üstdə, bir qat pambıq ya yun və toxunmuş parça arxada ki, yorğan tikmək texniki istifadə edərək birləşdirilir.
Şamsız
Şamsız - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Gorus rayonunda kənd.
Adi yergilası
Kimyəvi tərkibi
Alkaloid, flavonoid, piyli yağlar, C vitamini, steroid, fenolkarbon və üzvü turşular, habelə karotinoidlərlə zəngindir.
İstifadə olunan hissələri
Müalıcə məqsədi ilə bitkinin çiçəkləri, yarpaqları, budaqları, meyvələri və toxumları istifadə edilir.
Kəbi Sanıyev
Həyatı
Kəbi Sanıyev 1902-ci ildə Qazax rayonunun Çaylı kəndində mülkədar ailəsində anadan olmuşdur.
Ailəsi
1920-ci ildə Sovet hökuməti qurulduqdan sonra həmin ilin qışında bəzi şəxsləri güllələməyə başladılar. Həmin siyahıda Hacı Murad Sanıyev, Kəbi Sanıyev, Qasım Sanıyev, Allahverdi Sanıyev, qohumlardan Göşşiyev Allahverən üç nəfər atlı tərəfindən güllələnməyə aparılır. Həmin vaxt Hacı Kərim Sanılı Qazax qəzasının hakimi vəzifəsini icra edirdi. Xəbəri eşidəndə Çaylı kəndinə köməyə gəlir, ancaq onun özünü çar dövründə öz ata torpağında xeyriyyə məqsədilə tikdirdiyi binaların qaravulxanasında dustaq edirlər.
Ailə üzvlərinin sonrakı taleyi
Hənifə Sanıyeva həbs olunan zaman azyaşlı övladları Eldar və Elmir nənəsi və əmisinin himayəsində yaşamalı olur. Buna baxmayaraq, onlar ali təhsil alırlar. Böyük oğlu Eldar Sanıyev Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun Tarix fakültəsində bitirib, tarix müəllimi işləyir, kiçik oğlu Elmir Sanıyev isə Azərbaycan Neft Kimya İnstitutunda təhsil alır və mühəndis işləyir.
Kəbi Sanıyev həbs ediləndə ailəsinin Çaylı kəndində yaşadığı evin iki otağını alıb məktəbə çevirirlər. Qalan iki otaqda isə Kəbi Sanıyevin anası, bacısı, qardaşı, onun dörd övladı və həyat yoldaşı, Kəbi Sanıyevin iki oğlu yaşayır. Daha sonra kolxoz sədri, partkom və kənd soveti yaşadıqları iki otağı da əllərindən alırlar.
1937-ci ildə Sanılı nəslindən bir neçə şəxs həbs edilmişdir. Həmin nəsildən həbs edilənlər: Hacı Kərim Sanılı (şair, müəllim), Kəbi Sanıyev (kapitan), Qasım Sanıyev, Allahverdi Sanıyev, Məhəmməd Sanıyev, Hənifə Sanıyeva (Kəbi Sanıyevin həyat yoldaşı), Çarçıyev Mustafa (Kərim Sanılının bacısı oğlu). Bu məhbuslardan Hənifə Sanıyeva və Qasım Sanıyev verilmiş cəza müddətini bitirib vətənə qayıtmışdır.
Senecio zeylanicus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Luka Yoviç
2013–2014-cü illər mövsümü
Luka Yoviç, 28 may 2014-cü ildə; 16 yaşında olarkən peşəkar karyerasının ilk oyununa "Voyvodina FK" qarşısında çıxmışdır. Həmin oyunda qol vuraraq klub tarixində rəsmi qarşılaşmalarda qol vuran ən gənc futbolçu olmuşdur. Belə ki, oyuna girdikdən 2 dəqiqə sonra qol vuraraq komandasına 1 xal qazandırmışdır. Bu nəticə ilə birlikdə "Srvena Zvezda FK" 2013–2014-cü illər mövsümünün çempionu olmuşdur.
Aralıq Oxçu
Aralıq Oxçu — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Qafan rayonunda kənd.
Qarıtəpə
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Alban ölkəsinin tarixi
Tarixqoyma
Əsərdə tarixqoyma xronoloji təsbitetmə yolu ilə aparılmışdır: 1)İran və Bizans hökmdarlarının hakimiyyət başında olduqları illərə görə. Bu, əsasən xarici siyasi məsələlərlə bağlı hadisələrdə tətbiq edilmişdir. 2)Əsasən ilk iki kitab üçün xarakterik olan sinxronlaşdırmaya görə. Tarixqoymada tətbiq olunan bu üsuldan Albaniyanın daxili həyatı ilə bağlı hadisələrdən söhbət açılanda istifadə edilir. 3)Böyük alban knyazı Cavanşirin hakimiyyətdə olduğu illərə görə tarixqoyma üsulu. Burada həmin illər İran və Bizans hökmdarları xəttləri ilə və ərəb hökmranlığı illəri ilə paralel qeyd edilir və onlarla sinxronlaşdırılır. Bu üsul yalnız ikinci kitabda tətbiq olunur. 4)Yalnız üçüncü kitabın bir neçə fəslində istifadə olunan alban katalikoslarının hakimiyyət illərinə əsaslanan üsul. 5)Yalnız erməni tarixinə əsaslanan üsuldur ki, bu da ancaq üçüncü kitabın bir neçə fəslində istifadə olunur. Tarixqoymada bu üsulların tətbiqi müəyyən ardıcıllığa əsaslanır.
Urqe Taşlı (Şaran)
Urqe Taşlı — Başqırdıstan Respublikası nın Şaran rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Tubənqe Taşlı kənd şurası nın tərkibindədir.
Hüseyn Əli Hüseynov
Həyatı
Azərbaycan SSRnin Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı ilə təltif edilib. AzSSRnin Dövlət Mükafatına və AzSSRnin Əməkdar Rəssam adına təqdim olunub.
Vetaskivin
Vetaskivin — Kanadanın Alberta vilayətində şəhər.
Monqolustan Respublikaçılar Partiyası
Monqolustan Respublikaçılar Partiyası (Монголын Бүгд Найрамдах Нам) - Monqolustanda siyasi partiya. Sədrinin adına görə həmçinin Carqalsayxanın partiyası kimi də tanınır.
Mürtülü
Mürtülü — Azərbaycan Respublikasının Kürdəmir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Elşad Mirbəşiroğlu
Elşad Mirbəşiroğlu — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı, Yeni Azərbaycan Partiyasının İdarə Heyətinin üzvü, Sosial Tədqiqatlar Mərkəzinin İdarə Heyətinin üzvü, sədr müavini, Azərbaycan Respublikasının Korrupsiyaya qarşı Mübarizə üzrə Komissiyasının üzvü, siyasi elmlər doktoru, alim, politoloq, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının "Politologiya və siyasi idarəetmə" kafedrasında professor.
Əli
Təvəllüdü və uşaqlığı
Əlinin atası Əbu Talib Qüreyş qəbiləsinin tayfalarından biri olan Bəni-Haşimin şeyxlərindən və Kəbənin mühafizlərindən biri olmuşdur. O Məhəmmədin əmisi idi. Əlinin anası Fatimə binti Əsəd də həmçinin Bəni-Haşim tayfasındandır. Əli İbrahimin oğlu İsmailin nəslindəndir.
Məhəmmədin canişinliyi
Ömrünün sonuna kimi bir çox ərəb qəbilə və tayfalarını vahid müsəlman dövlətində birləşdirən Məhəmməd 632-ci ildə vəfat etmişdir. Bundan sonra Məhəmmədin xələfi kimi kimin müsəlman icmasına rəhbərlik edəcəyi mübahisələrə səbəb olmuşdur. Bu zaman Əli ailəsi ilə Məhəmmədin meyidini yumaq və onun dəfni ilə məşğul olmuşdur. Bu zaman bir qrup müsəlmanlar Səqifədə toplaşaraq Məhəmmədin canişini kimi onun səhabələrindən Əbu Bəkrin namizədliyini irəli sürmüşdür. Məclisdə Əbu Bəkrin Məhəmmədin birinci xəlifəsi olaraq müsəlman cəmiyyətinin rəhbəri seçildiyi elan edilmişdir. Məhəmmədin səhabələrindn bir qismi Məhəmmədin Əlini özündən sonra xələfi təyin olunduğu iddiası ilə bu seçkinin nəticələrini tanımamışdır.
Osmanın mühasirəsi
Osman ibn Əffan hakimiyyəti zamanı öz tayfası olan Bəni-Üməyyə (Bəni-Əbdüşşəms) tayfasından bəzi şəxsləri müxtəlif vəzifələrə təyin etdi. Əbuzər Ğiffari, Abdullah ibn Məsud, Əmmar Yasir və b. səhabə və tabeinlər Osmanın bu hərəkətlərinə görə onu comərdlikdə ittiham etmiş və xalq arasında ona qarşı bəzi etirazlar baş qaldırmışdır. Xilafətin əksər ərazilərində narazılıq və müqavimət 650–651-ci illərdə olmuşdur. Osmanın müxtəlif ərazilərə təyin etdiyi valilər, xüsusilə müşaviri və yeznəsi Mərvan ibn Həkəmin təyinatı ona qarşı olan narazılıqları daha da artırmışdır. Narazı qruplar Osmandan vəzifəyə təyin etdiyi şəxsləri vəzifədən azad etməsini və qohumbazlıq etməməsini ondan tələb etmişdirlər.
Sonrasında
Ordu ona qarşı üsyan qaldırana qədər Muaviyə Həsənin komandirlərini tədricən çox miqdarda pulla və ya yalan vədlərlə devirirdi. Nəhayət, Həsən Muaviyəyə xilafəti təslim etmək və onunla sülh bağlamağa məcbur olmuşdur. Bu yolla Muaviyə İslam xəlifəliyini ələ keçirmiş və hər mümkün yolla Əlinin ailəsini və onun şiələrini təzyiq altında saxlamağa çalışmış və Muaviyənin əmrilə Əli hər xütbədən əvvəl minbərlərdən lənətlənməyə başlanmışdır. Əlinin lənətlənməsi Ömər ibn Əbdüləziz tərəfindən ləğv olunana qədər 60 il müddətində davam etmişdir. Muaviyə həmçinin mərkəzləşdirilmiş dövlət olan Əməvilər xilafətini yaratmışdır.
Şeyx İbrahim Gülşəni
Həyatı
İbrahim Gülşəninin Amiddə (Diyarbəkir) və Azərbaycanın Bərdə şəhərində doğulması haqqında iki fərqli fikir vardır. Həyatı haqqında bilinənlər daha çox oğlu Əhməd Xəyalinin xəlifəsi Mühyi Gülşəninin Mənaqibi-İbrahim Gülşəni adlı əsərindən götürülmüşdür. Mühyi Gülşəni onun 1534-cü ildə vəfat edəndə 114 yaşında olduğunu söyləyir. Bu vəziyyətdə 1423-cü ildə doğulması güman edilir. Mühyi Gülşəni İbrahim Gülşəninin öz soyunu yeddi nəsil ilə oğuz ataya yetişdiyini söyləyir.
Muhyi Gülşəninin Sultan Uzun Həsənin qardaşı və Dədə Ömər Rövşəninin müridi olan Üveysin dərviş qiyafəsi ilə Təbrizə gəldiyini, sultanın qardaşından başındakı tacın ansı təriqətə aid olduğunu soruşanda: "Ömər Rövşəninindir" – deyib bu şeyxi tərifləməsindən sonra Sultan Uzun Həsənin onu görmək istədiyini və İbrahim Gülşənini onu dəvət üçün Qarabağa göndərdiyini bildirir. Qarabağa gedib Dədə Ömər Rövşəni ilə görüşən İbrahim Gülşəni bu zaman şeyxdən təsirlənərək ona bağlanmışdır. Ömər Rövşəni İbrahim Gülşəniyə Sultan Uzun Həsənin dəvətini qəbul etdiyini,ancaq bu dəvət qış fəslinə düşdüyü üçün Təbrizə yazda gedə biləcəyini söyləyir.İbrahim Gülşəni bir müddət orada qaldıqdan sonra Təbrizə qayıdır .Bundan sonra zöhd və riyazət həyatı yaşamağa başlayan İbrahhim Gülşəni seyri-sülukunu növbəti il Təbrizə gələn Ömər Rövşəninin nəzarətində davam etdirir. Mehmet Rıhtım qeyd edir ki, Ömər Rövşəni Sultan Uzun Həsənin dövründə Təbrizə gəldiyinə görə İbrahim Gülşəninin ona 1478-ci ildə bağlanması qənaəti hasil olur. İbrahim Gülşəni bu dövrdə güclü bi ekstaz halına girərək əlində şərab şüşəsi ilə bazarda dolaşmağa başlayır. Mühyi Gülşəninin sözlərindən onun bu halının uzun müddət davam etdiyi bəlli olur.
Atqız
Atqız — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Qafan rayonunda kənd.
Musa Rüstəmov
Ümumi məlumatlar
M. İ. Rüstəmov 1961-ci ildə institutun Elmi Şurasında "Xırda dispers materialların yarımaxın xətti tətbiq olunmaqla kontakt katalitik heterogen proseslərin aparılması üçün yeni yüksək səmərəli sistemlərin işlənib hazırlanması" adlı mövzusunda namizədlik dissertasiya işini müvəffəqiyyətlə müdafiə etdi. Bu dövrdə M. İ. Rüstəmovun apardığı elmi-tədqiqat işlərinin əsas hissəsi 1966-cı ildə nəşr olunmuş "Katalitik krekinqin müasir vəziyyəti və katalitik krekinq prosesinin intensivləşmə yolları" adlı monoqrafiyada toplanmışdır.
Elmi tədqiqatları
Musa Rüstəmov 28 noyabr 2022-ci ildə 93 yaşında vəfat edib.
Arilsulfamid
Alınması
Arilsulfoxloridlərlə poliaminlər  arasındakı  reaksiyalar  monoaminlərlə   olan  reaksiyalardan  tam  fərqlənir:   Çoxlu   sayda  ədəbiyyat   materialları  göstərir  ki,  hal-hazırda  poliamin  və  heteroarilsulfamidlərin  sintezi  metodlarının   tərtib  edilməsi  sahəsində  çox  az  iş  görülüb  və  tam  nəticə  əldə  edilməmiş  və  uinversal  sintonlar  sintez  olunmamışdır. Bəzi 1,3-dipolyar  sintonların   sintezi  aparıldıqda,  onların  heterotsiklləşməsi  və  ya  elektrotsiklləşməsi  üçün  1,2-  və  ya  1,3-dipolyarofillər   axtarılır  və  ya  sintez  olunur. Bu reaksiyaların  tam  getməsi  üçün  reagentlərin  aktivləşməsi  və  yüksək  elektromənfiliyi  böyük  rol  oynayır. Belə olduqda  1,3-dipolyar  qrupdakı  əlaqələndirici  orbitalarla  eyni  simmetriya  üzrə  dipolyarofilin  orbitaları  birləşir  və  reaksiya  sinxron    gedir. Bu cür  reaksiya  az  enerji  aktivliyi  ilə  gedir  və  artıq  “həll  olunmuş”  reaksiya  adlanır. Buradan belə  bir  nəticə  çıxır  ki,  heteroarilsulfamidləri  sintez  etmək  üçün  dipolyar  tərkibli  sulfamidlər  sintez  olunmalıdır. Poliaminosulfamidlər  bu  cür  sintonlar  ola  bilər  və  onların  yeni  sintez   metodlarının  hazırlanması  çox  perspektivdir. Arilsulfoxloridlərlə poliaminlər  arasındakı  reaksiyalar  sistematik  öyrənilməmişdir  və  mövcud  olan  ədəbiyyat  materiallarında  çox  ziddiyyətlərə  təsadüf  edilir. Müəyyən  edilmişdir  ki,  3,5-dixlorbenzosulfoxlorid  karbonilamidlərlə  sulfamidləşmə  bir  amino  qrupda  gedir  [49]. Monosulfamidin alınması  üçün  reaksiya  200S   temperaturda  16  saat  müddətində  aparıldıqda  sulfamidin  çıxımı  63%  olur.
Liviyada vətəndaş müharibəsi (2011)
Tarixi
Münaqişə 2011-ci ilin fevral ayında вaş vermiş çıxışlar nəticəsində başladı. Bu çıxışlar Tunis və Misirdə yerli hakimiyyətlərin devrilməsilə nəticələnən tədbirlər səbəbilə başladı və qısa müddət ərzində vətəndaş müharibəsinə çevrildi. Qəddafinin əleyhdarları ölkənin şərqindəki bir sıra şəhərləri ələ keçirərək, Liviya qoşunları o cümlədədn də Afrikanın digər ölkələri, Çad Qvineya, Nigeriya, Kot-d'İvuardan olan muzdlularla amansız çarpışmalara girişdilər. }} Martın 5-də üsyançılar Liviya Milli Keçid Şurasının yaradıldığını və onun ölkədə legitim olan yeganə hakimiyyət mənbəyi olduğunu elan etdilər.
"Əl Qəmaa əl Ərəbi" bildirir ki, Benqazi küçələrindəki minlərlə liviyalı dağılmaq fikrində deyillər. Hüquq müdafiəçisi Əbu Səlimin azad edilməsini tələb edən nümayişçilərlə polis arasında toqquşma olub. Polis nümayişçilərə qarşı gözyaşardıcı qaz tətbiq edəndən sonra aksiya iştirakçıları onları daşa basıb.
Hökumət əleyhinə aksiyalarla yanaşı, Tripoli, Benqazi və Liviya lideri Müəmmər Qəddafinin doğulduğu Sirt şəhərində hakimiyyətə dəstək xarakterli aksiyalar da keçirilib.
Ölkədə etiraz aksiyaları davam edir. Tripolinin mərkəzində yerləşən Yaşıl meydanda polislə nümayişçilər arasında toqquşmalar davam edir. Mənbələr şəhərdən aramsız atəş səsləri gəldiyini bildirir. Benqazidə təhlükəsizlik qüvvələrinin aksiya iştirakçılarına atəş açması nəticəsində ölənlərin sayı 233 nəfərə çatıb. Liviyanın Benqazi şəhərində kütləvi etiraz aksiyası keçirən vətəndaşlarla polisin toqquşması nəticəsində 200 nəfər həlak olub, 800 nəfər yaralanıb.
Liviyanın uzun müddətdir hakimiyyətdə olan lideri Müəmmar Qəddafinin hökuməti vaxtilə onu devirmək cəhdində günahlandırılan qrupun 110-dək döyüşçüsünü həbsdən azad etməklə ölkədə baş qaldırmış narazılığı yatırmağa çalışıb. Vaxtilə "Əl-Qaidə" qruplaşması ilə əlaqələrdə şübhəli bilinən Liviya İslam Döyüşçü Qrupunun cəmi 30 nəfəri həbsdə qalıb. Liviya liderinin oğlu Seyf əl-İslam Qəddafinin irəli sürdüyü bu təşəbbüs sülh planının bir hissəsidir.
Hökumət, həmçinin dövlət sektorunda çalışan işçilərin əmək haqqlarının 100 faizədək artırılmasını təklif edib. Anti-hökumət fəalları isə "Facebook" və "Twitter" sosial şəbəkələri ilə xalqı bu gün Müəmmar Qəddafinin istefası, Konstitusiyanın yaradılması, əsaslı siyasi və iqtisadi islahatların keçirilməsi tələbləri ilə nümayişlərə çağırıb. Liviya paytaxtında minlərlə etirazçı ilə hökumət qüvvələri arasında toqquşmalar baş verir, şəhərdə ilk dəfə atəş səsləri eşidilib.
Milli.Az xəbər portalı "Əl Cəzirə"yə istinadən bildirir ki, Liviyada əsl xaosdur. Paytaxt Tripolidə küçə döyüşləri gedir, ən azı 200 nəfər həlak olub. Hökumət və dövlət televiziyasının binasına hücum edilib.
"Əs Şərq əl Əvsət" bildirir ki, hazırda Liviya ərazisinin əksər hissəsinə hakimiyyət faktiki olaraq nəzarət etmir. Ölkənin şərqindəki Benqazi, Misrat, Sirt, Tarxun, Tobruk, qərbində isə Zuvara və Əz Zaviya şəhərləri müxalifətin əlindədir. Şərqdə, Kirenaika bölgəsində hökumətə sadiq yalnız 2 briqada qalıb ki, onlara Müəmmər Qəzzafinin oğulları Həmis və Səadi başçılıq edirlər.
"Əl-Kaidə" beynəlxalq terror şəbəkəsi Liviyanın şərqindəki Derna şəhərinin ərazisində islam əmirliyi elan edib. Bu barədə Liviya XİN başçısının müavini Xalid Kaim məlumat verib. ""Əl-Kaidə" şəbəkəsi Dernada əmirlik elan edərək keçmiş Quantanamo məhbusu Əbdülkərim əl-Həsədini əmir təyin edib", deyə Kaim Tripolidə Avropa Birliyi ölkələrinin səfirləri ilə görüşdə bildirib.
Paytaxt Tripoli yaxınlığındakı 2 şəhər uğrunda döyüş müxalifətçilərin qələbəsi ilə bitib. Beləliklə, Əz-Zaviyə və Misrat şəhərlərinə nəzarət tamamilə nümayişçilərin əlinə keçib. Əz-Zaviyə sakinlərindən biri "Associated Press"ə bildirib ki, ötən gecə hava qaraldıqdan sonra Qəzzafinin qüvvələri şəhərə iki istiqamətdən hücum edib. Lakin nümayişçilər tankları qumbaraatanlardan atəşə tutmaqla hücumları dəf edib. Məğlubiyyətilə barışan ordu tam geri çəkilib. Bununla yanaşı, şəhər ətrafında Qəzzafini dəstəkləyən çoxlu sayda hərbçi və muzdlular toplaşıb. Odur ki, yerli sakinlər hər an qanlı döyüşlərin başlaya biləcəyini söyləyir.
Müəmmər Qəddafinin rəhbərlik etdiyi Liviya hökuməti Afrika Birliyinin ötən gün Efiopiyanın paytaxtı Ədis-Əbəbə şəhərində keçirilən iclasında belə bir təkliflə çıxış edib. İclasa qatılan Liviya heyətinin üzvü, keçmiş baş nazir Abdulati Əl-Übeydi Qəddafi hökumətinin böhranın həlli üçün Afrika Birliyinin təklif etdiyi "yol xəritəsi"ni həyata keçirməyə hazır olduğunu ifadə edib. O, həmçinin Afrika Birliyini demokratik seçkilərin keçirilməsi üçün keçid dövrünün müəyyənləşdirilməsinə yardımçı olmağa çağırıb.
Beynəlxalq münasibət
Avropa Komissiyasının prezidenti Joze Manuel Barrozu Liviya lideri Müəmmar Qəddafini istefaya çağırıb. Onun sözlərinə görə, Qəddafi həll yolunun bir hissəsi deyil, əksinə problemin bir hissəsidir: "Artıq Qəddafinin getmək vaxtı çatıb". Avropa Komissarı Qəddafini dinc əhaliyə qarşı silah tətbiqini isə tamamilə yolverilməz olduğunu deyib.
Beynəlxalq müdaxilə
Pilotsuz təyyarələr vasitəsilə həyata keçiriləcək ilk reydlərin yaxın saatlarda başlaması istisna olunmur. Qəzetin mənbəsi bildirir ki, Müəmmar Qəzzafinin tərəfdarları müxalifətin nəzarətində olan Benqazidə əməliyyatlara başlayarsa, Qərb dövlətləri BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsinin icrasına başlaya bilər. Xatırladaq ki, dünən BMT TŞ Liviyaya qarşı hərbi əməliyyatlara başlanmasına icazə verən qətnamə qəbul edib. "Axşam saatlarında Britaniya Hərbi Hava Qüvvələrinin Liviyanı bombalaması mümkündür. İlkin mərhələdə ona Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri aviasiyasının da dəstək verməsi gözlənilir", – deyə məlumatda bildirilir.
ABŞ aviasiyası Liviyanın Hava Hücumundan Müdafiə sistemini sıradan çıxarıb. ABŞ Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin nümayəndəsi bəyan edib: "Müəmmar Qəzzafinin HHM quvvələri qismən iflic vəziyyətinə salınıb. Amma hələ Liviyanın quru qoşunlarının bunun əvəzində nə edəcəyini söyləmək çətindir". ABŞ-yə məxsus "B-2" qırıcıları Liviyanın əsas aerodromuna 40-dək bomba atıb. Amerika və Britaniyanın gəmiləri və sualtı qayıqları isə Liviyadakı hədəflərə 100-dən artıq zərbə endirib. Liviya lideri Müzmmar Qəzzafi ölkəsini bombardman edən Qərbə "alov püskürüb". o, Qərbə "uzun-uzadı müharibə" vəd edib. "Biz torpaqlarımızı tərk etməyəcəyik. Biz onları azad edəcəyik", – deyə Qəzzafi bildirib. Əhaliyə silah paylamağa başladıqlarını deyən Qəzzafi deyib: "İşğalçıların məğlubiyyəti qaçılmazdır. Qərb Hitler və Mussolini kimi çökəcək".