cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Raşomon (hekayə)
Süjeti
Qulluqçu qülləyə qalxaraq yerə sərilmiş çoxsaylı cəsədlərlə ratlaşır. Onlar arasında bir qoca qarının ölü qadının saçlarını yolduğunu görür. Cəld şəkildə içəri girərək otağın küncündəki qılıncı əlinə götürərək onu qarının sifətinə tutur. Ondan nə üçün belə etdiyini soruşur. Qarı qorxa-qorxa bu saçların parik düzəltmək üçün lazım olduğunu bildirir. Qarı bunu yaşaması üçün etdiyini və bunun pis əməl olmadığını bildirir. Qarının sözlərindən sonra qulluqçu həyatda sağ qalması üçün oğurluqla məşğul olmaq qərarına gəlir. O, qarının əhvalatını dinlədikdən sonra özünün də acından ölməməsini bildirərək qarının əynindəki kimononu oğurlayaraq gecə yarısı yox olur.
Gilançay
Gilançay — Araz çayının sol qolu. Ordubad rayonundan axır.
Fici Həmkarlar İttifaqları Konqresi
Məqsədi
Konqresin əsas məqsədi demokratik təşkilatlar yaratmaq və onları inkişaf etdirməkdir.
Konqres ölkədə işçilərin maarifləndirilməsi istiqamətində bir sıra işlər görür. Onlar üçün iqtisadi-sosial məsələləri əhatə edən treninq və kurslar təşkil edir. Hətta FHİK işçilərin peşəkar mütəxəssis kimi yetişməsi məqsədilə onlar üçün xüsusi dəvət olunmuş müəllimlərin iştirakı ilə seminarlar hazırlayır.
Kürdüstan Vətən İttifaqı
Tarixi
PUK siyasi irsini Süleymaniyyədə doğma İbrahim Əhməddə başlayır. 1947-ci ilin əvvəlində İranda Sovet tərəfindən dəstəklənən kürd kürd Mahabadın süqutundan sonra İbrahim Əhməd, İran KDP-nin (KDP-I) ​​Süleymaniyyə təmsilçisi, yeni yaradılan İraq KDP-yə qoşuldu. Əhməd, 1951-ci ilə qədər İraq Kürd solçu millətçilərinin əksəriyyətini yeni İraq KDP-yə toplamağa müvəffəq olmuş yüksək nüfuzlu solçu bir ziyalı idi, bu da öz növbəsində ikinci Partiya Qurultayını çağırmaq və Əhməd baş katib seçmək imkanı əldə etdi. . (səmərəli fəaliyyət göstərən sədr).
2001-ci ilin sentyabrında İslamçı Qruplaşma Cund əl-İslam (İslam Ordusu) 43 PUK üzvünü qətlə yetirdi. [13]
Ekstremal ütüləmə
Tarix
2003-cü ildə britaniyalılar Con Roberts, Ben Qibbons və Kristofer Cousey Everest baza düşərgəsindən yüksəkdə Britaniya bayrağını ütüləyərək idman növü üçün yüksəklik rekordu müəyyənləşdirmişdilər.
Ryoyçi Kavakatsu
(d. 5 aprel 1958) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Aleksandr Vasilkin
Aleksandr Andreyeviç Vasilkin (17 iyun 1997-ci ildə anadan olub) — Rusiyanı təmsil edən kişi badmintonçu.
Hemofiliya
Hemofiliyanın əlamətləri
Hemofiliyanın şiddəti, qandakı faktorların nə qədər əskik olduğuna bağlıdır. Əlaməti qanamadır. Uşaqlıq çağında ortaya çıxan beyin qanaması ölümə səbəb ola bilər. Ümumiyyətlə, bu yaşdakı qanamalar yaralanmalarla bağlıdır. Uşaq ağzını ya da burnunu bir yerə vurduğunda qan itkisi baş verir. Bu, sıx təkrarlandığı təqdirdə, ciddi probemlərə gətirib çıxarır. Oynağın hərəkətlərini məhdudlaşdırır, hətta tamamilə oynaqları hərəkətsiz qoya bilir. Sümüklərin qaynaşmasına səbəb olur. Bundan əlavə, qanamalar qaraciyər, böyrək kimi daxili orqanlarda da ortaya çıxır. Yaş artdıqca xəstəliyin fərqinə varan şəxs daha diqqətli bir həyat sürür. Beləliklə uzun illər həyatını davam etdirə bilər. Lakin kiçik yaralarda və zədələrdə belə bədəndə qaralmalar müşahidə edilir. Xəstəliyin nəticələrini yaş irəlilədikcə təxmin etmək çətinləşir. Kiçik qanamalardan sonra qarşısı alınmaz qan itkinləri meydana gələ bilər.
Diaqnoz
1985-ci ildən əvvəl bədəninə faktor 8 vurulan bir çox xəstə HİV-ə yoluxmuş və QİÇS inkişaf etmişdir. Lakin son zamanlarda qan saxlama üsulları ilə bu risk azaldılmışdır.
Hemofiliya Azərbaycanda
Maddə 1. Əsas anlayışlar
1.0.6. prenatal diaqnostika - hamiləlik dövründə diaqnostika (döldən götürülmüş müvafiq toxumaların genetik üsullar ilə analizi).
3.0.4. irsi qan xəstəliyi olan şəxslərin dispanserizasiyasını, müayinə və müalicəsini həyata keçirən ixtisaslaşdırılmış tibb müəssisələrinin, hematoloji xidmət strukturlarının yaradılması və onların maddi-texniki bazasının gücləndirilməsi;
Maddə 4. İrsi qan xəstəliyi olan şəxslərin registri
5.1. İrsi qan xəstəliyi olan şəxslərə göstərilən tibbi yardımın (o cümlədən zəruri olan müayinələrin) həcmi və qaydası, qan, qan komponentləri və dərman preparatlarının, qan komponentləri hazırlamaq üçün vasitələrin siyahısı və miqdarı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur.
5.2. İrsi qan xəstəliyi olan şəxslərə tibbi yardım fərdi müraciət və ya müalicə-profilaktika müəssisəsinin göndərişi, 16 yaşına çatmamış şəxslərə isə onların valideynlərinin və ya digər qanuni nümayəndələrinin müraciəti əsasında göstərilir.
7.0.2. sağlamlığının vəziyyəti, xəstəliyin mahiyyəti, tətbiq olunan müalicə üsulları, aparılmış müalicənin nəticələri haqqında ətraflı və müntəzəm məlumat almaq;
№ 905-IIQ
Laurens Prins
Bioqrafiya
Prins daha sonra Modifordun davamçısı Ser Tomas Linç tərəfindən "HMS Assistance" gəmisinin leytenantı təyin edilmişdir. Linç ehtimal ki, ətrafındakı taxt-tac tərəfindən təyin edilən şəxsləri yaxınları ilə dəyişdirərək müstəmləkə idarəçiliyini yenidən strukturlaşdırmaq arzusunda idi. 1672-ci il etibarilə, Prins Panama basqınından əldə etdiyi qazancla bir torpaq mülkiyyətçisi olmuşdur.
İrəvan soyqırımı (1918-1920)
Ermənilərin bölgəyə gəlişi və 1905-1906-cı il hadisələri
Ümumiyyətlə, ermənilər 1905-1906-cı illərdə Cənubi Qafqazın 14 qəzasında İrəvan, Aleksandropol, Naxçıvan, Sürməli, Şərur-Dərələyəz, Eçmiədzin, Şuşa, Cavanşir, Cəbrayıl, Zəngəzur, Gəncə, Qazax, Ərəş, Borçalı və 8 şəhərində  Bakı, İrəvan, Naxçıvan, Gümrü, Şuşa, Gəncə, Qazax, Tiflis kütləvi qırğınlar törətmişlər. Cənubi Qafqazda 1905-1906-cı illər qırğınları zamanı 286 kənd viran edilmiş və 8 şəhər dağıntılara məruz qalmış­dır. Hesablamalara görə, dağıdılan kənd və şəhərlə­rin təqribən 200-ü azərbaycanlı yaşayış məntəqələridir. Həmin illərdə ermənilərin müdaxiləsi nəticəsində Cənubi Qafqazın 14 qəzasında 1,3 milyon nəfər iki cəbhəyə bölünmüşdü. 15 mindən artıq ailə, təqribən 100 min nəfər evindən didərgin düşmüşdür. İnsan ölümü 10 min nəfərdən artıq olmuşdur. Dağıntılara məruz qalan azərbaycanlı yaşayış məntəqələrinin bir qismi hə­min vaxtdan etibarən xarabalığa çevrilmişdir.
Çirmeşən rayonu
Coğrafiyası
Rayon cənub-qərbdən Nurlat ilə, qərbdən Aksubay, şimal-qərbdən Novoşeşminski ilə, şimal-şərqdən Əlmət, şərqdən Leninoqorsk rayonları ilə, cənubdan Samara vilayəti ilə (Çelno-Verşinski və Şentalinski rayonları) həmsərhəddir.
Kartli-Kaxeti çarlığı
Əhalisi
1800-cü ilin dekabr ayına olan məlumta əsasən Kartli-Kaxetiya krallığında təxminən 40.000 ev var idi və onlarda hər iki cinsdən toplam 160.000 nəfər əhali yaşayırdı.
Erazisi yoxdur
Həmişə səninlə olan bayram
''Paris, həyat üçün bayramdır. Əgər gəncliyində Parisdə olmaq xoşbəxtliyinə nail olmusansa, onda onu ömür boyu qəlbində gəzdirirsən, harasa getmək istəsən belə, Paris həyatının hakimidir''
Ageratina cuzcoensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Slovakiya coğrafiyası
Nəqliyyat
Slovakiya yol şəbəkəsi 2000-ci ilə olan məlumata görə 42.696 km-dir. 3.341 km birinci sinif yollar, 3.734 km ikinci sinif yollar, 10.401 km üçüncü sinif yollar və 25.220 km yerli yollardan ibarətdir. Dəmir yollar şəbəkəsi 3,512 km təşkil edir. Əsas su nəqliyyatı 172 km naviqasiyaya malik Tuna çayıdır. Digər naviqasiya çaylar: Vah və Bodroq. Əsas çay limanları Bratislava və Komarnodur.
Əhali
2006-cı ilə olan məlumata görə Slovakiyada 5.391.000 nəfər yaşayır. Əhalinin 85 % slovak, 9,7% macar, 1,7% rumın, 0,8% çex, 0,4% rus, 0,2% ukraynalıdır. Ölkədə orta sıxlıq hər km² 110 nəfər düşür.
Kristina Vurviç
Kristina Andreyevna Vurviç (14 fevral 1997-ci ildə anadan olub) — Rusiyanı təmsil edən qadın badmintonçu.
Iveco
Iveco — İtalyan sənaye avtomobillərinin istehsalçısı. Baş ofis Turində yerləşir.
2017 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi
Xəritə
thumb|400px|center|JESC 2017 Map|İştirakçı ölkələrin xəritəsi|{{legend|#22b14c|İştirak edən ölkələr}}{{legend|#ffc20e|İştirakdan imtina edən ölkələr}}
Yahiro Kazama
(d. 16 oktyabr 1961) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Kamal Məmmədbəyov
Elmi tədqiqatları
Sumqayıt şəhərinin şəhərsalma və memarlıq üzrə ilk tədqiqatlar Azərbaycan alimi Kamal Məmmədbəyov tərəfindən keçirilib. Aparılan araşdırma nəticəsi sayılan çoxsaylı elmi əsərlər və monoqrafiya Sumqayıt şəhərinin memarlıq və şəhərsalma inkişafına həsr olunmuşdur.
Meyci
Siyasi islahatları
1871-ci ildə imperatorun əmri ilə ölkədə muxtariyyətlər ləğv edilir və yerində 72 prefektura qurulur. Paytaxt Tokioya köçürülür.
Sen-Pyer-de-Şartröz
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Bulbophyllum comberipictum
Arealı
Bulbophyllum comberipictum növü Sumatra, Kalimantan ərazilərində yayılmışdır.
Polşa çarlığı
Əhalisi
1843 — təxminən 4,7 milyon adam;
1868–5,7 milyondan çox adam;
Bəxtiyar Əzimov
Bəxtiyar Cahangir oğlu Əzimov (24 yanvar 1973, Araz Yağlıvənd, Füzuli rayonu - 5 iyul 1992, Xocavənd rayonu) — Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Morris Cepson
Təyyarə B-29 Enola Gay adını hələ uçuş xəttində ikən seçən pilot Paul Tibbetin anası Enola Qay Tibbetsdən almışdır. İkinci dünya müharibəsinin son mərhələlərində 6 avqust 1945-ci ildə dünyada atom bombası atan ilk təyyarə olmuşdur. Xiroşima'daki partlayış, ABŞ-də edilən Trinity Test'in sonra gələn, tarixin ikinci nüvə partlayışıydı. Bunan, üç gün sonra Nagasakiyə atılan "Fat Man" adlı atom bombası izləmişdir. "Little Boy" ("Kiçik Oğlan") adlı atom bombasının hədəfi kimi Yaponiyanın Hiroşima şəhəri seçilmiş və şəhərdə görünməmiş dağınıtıya səbəb olmuşdur. "Enola Gay" Kokuranı hədəf almaq istəyən ikinci atom hücumunda kəşfiyyat təyyarəsi kimi iştirak etmişdir. Lakin buludlar və tüstüyə görə hədəf dəyişdirilərək Naqasaki şəhəri seçilmişdir. Bütünlüklə təmir olunmuş "Enola Gay" 2003-cü ildən Stiven F.Udmar-Heyzi muzeyində sərgilənir. Heyətinin həyatda sağ qalan sonuncu üzvü Teodor Van Kirk 28 iyul 2014-cü ildə 93 yaşında vəfat etmişdir.
Gümüşü çingil
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvanda, Kür-Araz ovalığında (yabanılaşmış halda), quru yamaclarda, çayların sahillərində, çınqıllı və daşlı-qumlu vadilərdə bitir.
Girdimançay
Girdimançay — Kürün sol qoludur. İsmayıllı, Ağsu və Kürdəmir rayonları ərazisindən axır.
Ümumi məlumat
Qaraməryəm yaylası qarşısında çay bir neçə qola ayrılıb Şirvan düzünə çıxır və əkin sahələrinin suvarılmasından geniş istifadə edilir. Çayda tez-tez küclü sellər baş verir.
Georgi Sviridov
Həyatı
Georgi Vasilyeviç Sviridov 3 dekabr, 1915-ci ildə Rusiya imperiyasının Kursk vilayətində anadan olmuşdu. Atası poçt işçisi, anası müəllimə idi. Georginin 4 yaşı olanda atası Vətəndaş müharibəsində həlak olur.
Deponent
Deponent — qiymətli kağızların saxlanılması və ya depozitarda saxlanılan qiymətli kağızlara aid hüquqların uçotu üzrə depozitarın xidmətindən müqavilə əsasında istifadə edən şəxsdir.
BP
BP şirkəti aparıcı neft şirkətlərindən biridir. FORBS jurnalının reytinqinə görə dünyanın üçünçü, neft şirkətləri arasında isə ikinci şirkətdir. 100 il tarixə malik şirkət, dünyanın çox yerində neft hasilatı və emalı ilə məşğul olub. 50-ci illərdə İranda baş verən siyasi böhran nəticəsində, Şımal dənizində neft yataqlarının kəşfinə, sonralar isə istismarına başlayıb. 80-ci illərin əvvələrindən, BP Şimal dənizində geniş həcmli neft hasilatına başlayıb. Lakin 21-ci əsr BP üçün düşərli olmadı. Bir necə qəza BP-nin reytinqinə ciddi təsir edib. Onlardan 2005-ci il Texas zavodlarının birində baş verən qəzada 15 nəfər ölüb, çox sayda yaralanan olub. BP ölən və yaralananların ailələrinə ümumiklikdə 700 mln.$ kompensasiya ödəyib. 2010-cu ildə Meksika körfəzindəki platformaların birində, tarixdə ən böyük neft sızması baş verib. Ekspertlərin dəyərləndirmələrinə görə dənizə hər gün 1000 tona yaxın neft axıb. Ümumi zərər 37 mlrd.$ həcmində dəyərləndirilib.
Tarixi
Yaxın Şərqdə mövcud olan kövrək tarazlıq qəfildən pozuldu və İran hökuməti neft sənayesini milliləşdirdi. Yalnız üç il davam edən danışıqlardan sonra münaqişə neft şirkətlərinin konsorsiumunun yaradılması yolu ilə nizama salınmışdı. 1954-cü ildə şirkətin adı dəyişdirilərək British Petroleum adlandırıldı və İrandakı konsorsiumun səhmlərinin 40%-nə sahib oldu. Bu vaxt şirkət Dünkerkdə (Fransa) sürtkü materiallarının istehsalı üzrə özünün birinci zavodunu işə saldı. Bir neçə il sonra zavod Avropada ilk dəfə hər mövsümə uyğun olan BP Visco Static yağını istehsal etməyə başladı. Yaxın Şərqdən asılılığı azaltmaq məqsədi ilə BP şirkəti qərb yarımkürəsinin yataqların axtarış və istismarı ilə məşğul olmağa başladı. Şimal dənizində və Alyaskada böyük karbohidrogen yataqlarının kəşfi şirkətin inkişafı üçün əhəmiyyətli rol oynadı. 1965-ci ildə Vest Soul (West Sole) qaz yatağı aşkar edildi və hasilat işlərinə iki il sonra başlandı. Neft axtarışı daha şimalda yerləşən regionlarda aparılır və 1970-ci ildə BP Böyük Britaniya ərazisində tapılmış birinci böyük yataq olan Fortis (Forties field) yatağını kəşf edir. 1973 və 1980 illərində neft qiymətlərinin düşməsiylə əlaqədar şirkət 70-ci və 80-ci illərdə böyük zərərə uğradı. 1979-cu ildə Nigeriyada şirkətin aktivləri milliləşdirilmişdi, həmçinin Küveytdə neft hasilatı azaldı. 1970-ci illərdə baş verən hadisələr bütün neft sənayesinə öz təsirini göstərdi. Bununla belə, şirkət göstərdi ki, 1951-ci ildə İranda etdiyi kimi Orta Şərq xaricində böyük investisiya proqramının həyata keçirilməsi sayəsində sağ qala bilər. 1980-ci illərin əvvəlindən BP Şimal dənizində bir çox neft və qaz yataqlarının istismarına başladı. 1977-ci ildə Alyaskada 800 mil uzunluğunda Transalyaska neft kəmərinin tikintisi Prudo Bey yatağını istismar etməyə imkan verdi. 1970-ci illərin ortalarında BP qeyri-neft profilli sahələrə fəal sərmayə qoymağa başladı. Bu sahələrə informasiya texnologiyaları, mineralların istehsalı, kömür biznesi, qida məhsulları, yeyinti sənayesi, heyvanlar üçün yem, şəxsi gigiyenanın predmetləri istehsalı aid idi. 1987-ci ildə BP BritOil və Standart Oil satın aldı. 1990-cı illərin sonlarında Amoco, ARCO, Castrol və Aral şirkətləri BP tərkibinə girdi. 1989-cu ildə BP loqotipi dəyişdirildi. Yeni loqotipdə üstünlük olan British Petroleum və yaşıl rəngin arasında birlik iddiasına yönəldilmiş kampaniya başlandı. Sonrakı sonrakı fəaliyyəti ətraf mühitin qorunması, səhiyyə, təhlükəsizlik istiqamətində həyata keçirilməyə başladı.
Sen-Pyer-de-Şeren
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Chariclea delphinii
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Depozitar fəaliyyəti
Depozitar fəaliyyət -   Qiymətli kağızların saxlanması və onlara hüquqların, habelə öhdəliklərlə yüklənməsi faktlarının uçotu və təsdiq edilməsi üzrə xidmətlərin göstərilməsi üzrə peşəkar fəaliyyət.
Lələpaşa
Lələpaşa — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun Tasmalı inzibati ərazi vahidliyində kənd.
Cimmi Karter
Vəzifəsinin ikinci günündə, Karter,Vyetnam müharibəsindən yayınanların hamısını əfv etdi. Karterin prezident olduğu müddətdə iki yeni kabinet şöbəsi: Enerji və Təhsil şöbəsi quruldu. Qoruma,qiymət nəzarəti və yeni texnologiyanı əhatə edən milli enerji siyasətini qurdu. Xarici işlərdə,Karter Kemp-Devid müqaviləsi,Torriyos-Karter müqavilələri,Strateji silahların məhdudlaşdırılması sazişlərinin ikinci hissəsi və Panama kanalı zonasının Panamaya qayıtmasını təqib etdi. İqtisadi cəbhədə yüksək inflyasiya,işsizlik hallarının çoxluğu və ləng inkişafın birləşməsi ilə davamlı staqflyasiya ilə qarşılaşdı. Onun prezidentlik müddətinin sonu 1979–1981-ci illərdə İran girov böhranı,1979-cu il enerji böhranı, Üç mil adası nüvə qəzası və Əfqanıstan müharibəsi ilə yadda qaldı. İşğala cavab olaraq,Karter SSRİ ilə arasındakı münasibətlərin normallaşması dövrləri (dentente) bitirdikdə, Sovetlərə qarşı taxıl embarqosu,Karter Doktrinasını tətbiq etdi və 1980-ci ildə Moskvadakı Yay Olimpiya oyunlarını boykot etdi. 1980-ci ildə,Karter,yeni çağırışda senator Edvard Kennedi ilə qarşı-qarşıya gəldi, ancaq 1980-cı il Demokratik Milli Konvensiyadakı namizədliyi qələbəsi ilə nəticələndi. Karter ümumi seçkidə ABŞ Respublikaçılar partiyasından namizəd Ronald Reyqana uduzdu. Tarixçilərin və politoloqlar adətən Karterin prezident kimi fəaliyyətini orta səviyyədə qiymətləndirirlər; o,prezident postundan sonrakı fəaliyyətinə görə tez-tez daha müsbət qiymətləndirmələr alır.
Erkən həyatı
right|thumb|1937-ci ildə Karter (13 yaşında) iti Bozo ilə birlikdə Cimmi Erl Karter 1 oktyabr 1924-cü ildə Corciyanın Pleynsdəki Wise Sanitarium (indiki Lillian G.Karter Tibb Mərkəzi) anasının qeydli tibb bacısı kimi işlədiyi xəstəxanada anadan olmuşdur. Karter,ABŞ-də bir xəstəxanada doğulan ilk prezident idi. O,Bessi Lillian və Ceyms Erl Karterin ən böyük oğlu idi və 1635-ci ildə Virciniyada məskunlaşan ingilis mühacir Tomas Karterin nəslindəndir. Karterlərin çoxsaylı nəsilləri Corciyada pambıq fermerləri kimi yaşayırdılar. Karter eyni zamanda Kornell Universitetinin qurucusunun əcdadı olan Tomas Kornellin nəslindəndir və Riçard Nikson və Bill Geytslə qohumluğu çatır.
thumb|left|Karterlərin ailə mağazası (Karterlər Boyhud fermasının bir hissəsi), Pleyns,Corciya Pleyns Karterin anadan olduğu dövrdə 600 nəfərlik bir bumtoun idi. Karterin atası ümumi bir mağaza işlədən və kənd təsərrüfatına sərmayə qoyan müvəffəqiyyətli bir yerli iş adamı idi. Əvvəllər Birinci Dünya müharibəsi əsnasında ABŞ Ordusunun Hərbi dəniz korpusunda ehtiyatda ikinci leytenant olaraq xidmət etmişdir.
Corciya ştatının senatoru (1963–1967)
Karter 1964-cü ildə ikinci dəfə iki illik müddətə yenidən seçildi. Bir müddət Dövlət Senatında Təhsil Komitəsinə rəhbərlik etdi; ikinci müddətinin sonuna qədər də ABŞ Maliyyə Komitəsində oturdu.Müddəti bitmədən,o,ümumtəhsilin maliyyələşdirilməsini genişləndirmək və Corciyanın cənub-qərbində dörd illik proqram əldə etmək üçün bir qanun layihəsi hazırladı. Regional planlaşdırma işlərindən səmərəli istifadə etdi, özünü potensial seçicilərinə daha aydın göstərmək üçün dairə ətrafında çıxışlar edir. Müddətin son günü, Konqresə namizədliyini açıqladı.
Demokratik partiyası daxili namizədin müəyyən edilməsi
thumb|upright|left|[[Demokrat Partiyası (ABŞ)|Demokrat partiyasından prezdenliyə namizəd kampaniyasından Cimmi Karter.]] 12 dekabr 1974-cü ildə Karter,Vaşinqtondakı Milli Mətbuat Klubunda, Amerika Birləşmiş Ştatları prezidentliyinə namizədliyini elan etdi. Onun nitqində qeyri bərabər,optimist və dəyişiklik mövzular öz əksini tapırdı.
Səhiyyə
Prezidentlik kampaniyası dövründə,Karter,Edvard Kennedinin dəstəklədiyi iki tərəfli universal milli tibbi sığortaya uyğun olaraq səhiyyə islahatlarını həyata keçirdi.
Karterin vəzifədə olduğu müddətdə səhiyyə ilə bağlı təkliflərinə 1977-ci ilin aprel ayında məcburi tibbi xidmət xərcləri təklifi və özəl tibbi sığorta təminatını verən 1979-cu ilin,iyunundakı təklifi daxil idi. Karter,1979-cu ilin iyun ayında edilən təklifi,prezident Harri Trumen tərəfindən təklif edilən amerikalıların keyfiyyətli səhiyyə xidməti çixışına,prezident Lindon Conson rəhbərliyi altında tətbiq olunan Medikeyə və Medikeyd  Amerika səhiyyə xidmətinin davamı olaraq görürdü. 1977-ci ilin aprel ayında məcburi tibbi xidmət xərci təklifi Senatda qəbul edildi, sonralar Ağ Evdə bu qanun düşdü.
Təhsil
Karter, 43.000 uşaq və ailənin əlavə edilməsi ilə Head Start proqramını genişləndirdi, təhsilə xərclənən pulların faizi isə iki qat artırıldı. Karter, Lindon Consonun başlatdığı Head Starta göstərdiyi təşəbbüsə görə,89-cu Birləşmiş Ştatlar Konqresinin və Lindon Consonun komplimentarisi idi. 1 noyabr 1980-ci il tarixli bir nitqində Karter rəhbərliyinin miqrant uşaqlara Head Startın yardım etdiyini və "hazırda senator Bentsen və Kika de la Qarza ilə birlikdə sərhəd bölgələrində yaşayan meksikalı məktəbli uşaqlarının sayına görə federal puldan 45 milyon dollara qədər məktəb tikintisinin artmasına kömək etmək üçün, qanuni olaraq ayrıldığını" bildirdi.
Cənubi Koreya
9 mart 1977-ci il tarixli bir mətbuat konfransı zamanı Karter Amerika qoşunlarının Cənubi Koreyadan tədricən çıxarılmasında maraqlı olduğunu bir daha təsdiqlədi və Cənubi Koreyanın sonda "Şimali Koreyanın hər hansı bir müdaxiləsindən qorunmaq üçün Cənubi Koreya hökumətinin sahibi və nəzarətində olan adekvat qoşunun" olmasını istədiyini bildirdi. Mayın 19-da The Washington Post qəzeti ABŞ-nin Cənubi Koreyadakı Baş Qərargah rəisi Con Krik Sinqlaubun Karterin Koreya yarımadasından qoşun çıxarılmasını tənqid etdiyini söylədi. Karter, iki gün sonra,21 mayda, ikisinin arasındakı görüşdən sonra Sinqlaubu vəzifəsindən azad etdi. Mayın 26-dakı mətbuat konfransı zamanı Karter,qarşıdurma vəziyyətində Amerika qoşunlarının azaldılmasına baxmayaraq Cənubi Koreyanın özünü müdafiə edə biləcəyinə inandığını söylədi. 30 iyun - 1 iyul 1979-cu il tarixində Karter Mavi Evdə Cənubi Koreyanın prezidenti Pak Çon Hi ilə görüşlər keçirərək ABŞ və Koreya arasındakı münasibətləri,həmçinin Karterin dünya miqyasında gərginliyin azaldılması siyasətini qorumaqda maraqlı olduğunu bildirdi.
Diplomatiya
thumb|Karter (soldan üçüncü),Uilyam Heyq Hague,[[Marti Axtisaari və Ağsaqqallar təşkilatından Laxdar Brahimi ilə,24 iyul 2013-cü il Londondakı görüşdən.]] 2007-ci ilin iyul ayında Karter,sülh və insan hüquqları mövzusunda birlikdə işləyən müstəqil qlobal liderlər qrupu Ağsaqqallar təşkilatında iştirakını elan etmək üçün Cənubi Afrikanın Yohannesburq şəhərində Nelson Mandelaya qatıldı. Elanın ardından,Karter başqaları ilə yanaşı Darfur regionu, Sudan, Kipr,Koreya yarımadası və Yaxın Şərqə səfərlərdə iştirak etdi. Karter 2008-ci ilin noyabr ayında Zimbabveyə səyahət etməyə cəhd etdi,lakin prezident Robert Muqabe hökuməti tərəfindən dayandırıldı.
Fəxri fərmanlar və mükafatları
Karter,kitablarının səs yazılarına görə ən Qremmi mükafatına 9 dəfə namizəd oldu və üç dəfə - Təhlükəli Dəyərlərimiz üçün: Amerikanın Mənəvi Böhranı (2007),Tam Həyat: 90-larda Yansıtmalar (2016) və İnam: Hamı üçün Səfərə (2019) görə qazandı.
Yuliya Lipnitskaya
2015–2016-cı illər mövsümü: Eteri Tutberidzedən gedişi
Daha sonra o, ISU Qran-Pri yarışının ABŞ mərhələsində mübarizə apardı. Birləşmiş Ştatların ev sahibliyində baş tutan yarışda Yuliya Lipnitskaya uğursuz mübarizə apardı. O, qısa proqramda 62.24 balla beşinci pillənin, sərbəst proqramda isə 108.40 balla yeddinci pillənin sahibi oldu. Ümumi nəticədə isə Yuliya Lipnitskaya 170.64 balla 12 idmançı sırasında altıncı pillənin sahibi oldu. Qızıl medalı isə Rusiya nümayəndəsi Yevgeniya Medvedeva qazandı.
Daha sonra isə Yuliya Lipnitskaya Yekaterinburq şəhərində baş tutan Rusiya Çempionatında mübarizə apardı. O, qısa proqramda uğurlu mübarizə apardı və 74.77 balla üçüncü pillənini sahibi oldu. Amma Yuliya Lipnitskayanın, sərbəst proqramda uğursuz mübarizə aparması, ümumi nəticəyə ciddi təsir göstərdi. O, sərbəst proqramda 121.47 balla onuncu pillənin sahibi oldu və ümumi nəticədə 196.24 balla Rusiya Çempionatını yeddinci pillədə başa vurdu. Rusiya Çempionatında nəticə göstərə bilmədiyi üçün o, mövsüm ərzində baş tutan Avropa və Dünya Çempionatlarında mübarizə apara bilmədi.
Yuliya Lipnitskaya 8-14 martda Avstriyanın İnsbruk şəhərində baş tutan “Cup of Tyrol” yarışında mübarizə apardı. O, qısa proqramda 66.74 balla, sərbəst proqramda isə 105.92 balla birinci pillənin sahibi oldu. Ümumi nəticədə 172.66 balla “Cup of Tyrol” yarışının qızıl medalına sahib olan Yuliya Lipnitskaya Soçi Olimpiadasından sonra birinci dəfə yarışda qalib oldu.
Yuxarı Hımud
Yaxınlığında həmçinin Aşağı Hunud qışlağı yerləşirdi.
Göytəpəçay
Ümumi məlumat
Uzunluğu 50 km, Hövzəsinin sahəsi 213 km²-dir. Mənbəyi Burovar silsiləsindən (800) başlayır. Başlıca olaraq yağış (75-80%), qismən də yeraltı (10-15%) sulardan əmələ gəlir. Payız və yaz fəsillərində yağış suları çayda küclü daşqın yaradır. Daşqın dövründə çayın illik axımının 85-90%-i keçir. Ən az sulu dövrü iyul və avqust aylarıdır. Suyu xloridli-natriumlu olmaqla orta minerallaşması 500-1000 mq/l-dir. Çaydan suvarmada istifadə olunur.
Endokard
Ürəyin təbəqələrinin strukturu|thumb Endokard (lat. endocardium — daxili qişa) — ürək divarının daxili təbəqəsi.
I Just Can't Stop Loving You
Hit-parad göstəriciləri
"I Just Can't Stop Loving You" Ceksonun “Bad” albomuna daxil olan mahnılar arasında ən çox uğur gözlənilən mahnılardan biri idi. Sinql U.S. Billboard Hot 100 hit paradında 8 avqust 1987-ci ildə 37-ci ildə debüt etmişdir. Sinql 1987-ci ilin ən yüksək debüt nəticəsini göstərməklə, ikinci həftəsində 16-cı, yeddinci həftəsində, 19 sentyabr 1987-ci ildə isə birinciliyə yüksəlmişdir.
Lakin albomun eyni adlı mahnısının tezliklə sinql kimi satışa çıxarılması (“Bad” sinqlı "I Just Can't Stop Loving You" ilə eyni həftədə 40-cı yerdə debüt etmişdi.) mahnının hit parad liderliyinə tez son qoymuş və cəmi beş həftə sonra mahnı 40-cı pilləyə qədər enimiş, ümumilikdə on bir həftə top 40-da qalmışdır. Billboard, 1987-ci ilin yekun “Hot 100 chart”ında mahnını 43-cü yerdə qərarlaşdırmışdır.
Zəyəm (Qax)
Zəyəm — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
V Karl
Taxt varisliyi
İspaniya taxtı üzərindəki taxt iddiası isə daha böyük idi. Belə ki, o dönəm üçün İspaniya krallığı Araqon və Kastiliya taxt-tacı, eləcə də Siciliya krallığı və Kastiliyanın Yeni dünyadakı mülklərini əhatə edirdi. Anası Yuanna həbs tutulduğu müddət ərzində babası Ferdinand kraliçanın naibi olaraq bu mülkləri idarə edirdi. Ancaq Araqonlu Ferdinandın ölümündən sonra anası Yuannaya yeni bir naib axtarışına başlanıldı. Karlın ortaq monarx seçilməsinin ardından o, bütün bu mülklərin və taxtın varisi olaraq görülməyə başlandı. Buna baxmayaraq Karl İspaniyada ilk başlarda əcnəbi olaraq görüldü və çox da dəstəklənmədi. Belə ki, Araqon krallığında baş tutan sənətkar gildiyası üsyanı və Kastiliyada çıxan kəndli üsyanı Karlın İspaniyadakı hakimiyyətinə qarşı hədəf almışdı. Kəndli üsyanının əsas məqsədi Habsburqları ölkədən qovmaq və illərdir həbs olunan kraliça Yuannanı yenidən hakimiyyətə gətirmək idi. Bu məqsədlə formal da olsa hakimiyyətdə olan Yuannanın həbs olunduğu Tordesillasa irəliləyən üsyançılar onunla danışıqlara keçmək istədilər. Kraliçadan alınan dəstək bu üsyanı leqallaşdıracaqdı. Ancaq oğlu Karlın göndərdiyi bir heyət kraliçanı bu dəstəyi verməməyə razı saldı. Heyətin bölgəyə gəlişindən dərhal sonra baş tutan və kralın qalib gəldiyi Villalar döyüşü üsyanın aqibətini həll etdi.
Dünyaların müharibəsi (radiotamaşa)
Süjet xətti
Diktor gərginliyi daha da artırmağa davam etmişdir. "Marslılar Nyu-Cersi ştatının orta hissəsini nəzarət altında saxlayırlar. Kommunikasiya xətləri Pensilvaniyadan Atlantik okeana qədər məhv edilmişdir. Dəmiryolu xətləri dağıdılmış, Nyu-York və Pensilvaniya arasındakı məlumat mübadiləsi dayanmışdır. Şosse qaçan insanlarla doludur"….
İrsi
Bu səbəbdən yaponların Pörl-Harbora hücumu xəbəri radioda verilərkən dinləyicilərin bir qismi bunun radiostansiya tərəfindən qurma olduğunu zənn etmişdir.
"Dünyaların müharibəsi" radiotamaşasını bir çox radiostansiyalar öz regionlarına uyğun adaptasiyasını etməyə çalışmışdılar. Tamaşanın Ekvadorda yayımlanan versiyası hətta insan ölümünə səbəb olmuşdur. 1949-cu ilin fevralında Kitoda yerləşən "El Comercio" qəzeti şəhər üzərində UNOların görünməsi barədə məlumat vermişdir. Bir neçə gün sonra isə Leonardı Paes və Eduardo Alkares yerli radiostansiyalardan birində tamaşanı nümayiş etdirmək qərarına gəlmişdilər. Polis və yanğınsöndürənlər tamaşada marslıların endiyi yerə yollanmışdılar. Bunun qurma olması aydınlaşdıqdan sonra qəzəblənmiş ekvadorlular radiostansiyaya və "El Comercio" qəzetinin yerləşdiyi binaya hücum etmişdilər. Nəticədə 6 nəfər dünyasını dəyişmişdir. Ölənlər arasında Paesin qardaşı oğlu və sevgilisi də vardı. O bu hadisədən sonra в Venesuelaya köçmüşdür.
Azərbaycanda parlament seçkiləri (2000)
Namizədlər
Göstərilən seçki dairələri üzrə namizədliyini irəli sürmək üçün müraciət etmiş 1.044 vətəndaş dairə seçki komissiyalarından imza vərəqələri almış, 823 nəfər bildiriş sənədlərini müvafiq komissiyalara təqdim etmişdi. Namizədlərin göstərilməsinə dair bildiriş sənədləri, о cümlədən seçicilərin imza vərəqələri dairə seçki komissiyalarında yoxlanıldıqdan sonra deputatlığa 408 namizəd qeydə alınmış və onların siyahısı elan edilmişdi. Sonradan bu rəqəm namizədliyini geri götürən və Mərkəzi Seçki Komissiyasının qərarı ilə namizədlər siyahısından çıxarılan şəxslər hesabına azalaraq 390 nəfər olmuşdur.
Nəticələr
Seçilmiş deputatların 61-nin namizədliyi siyasi partiyalar, 52-si özləri və 11-i seçicilərin təşəbbüs qrupları tərəfindən irəli sürülmüşdü.
Epiktet
Həyatı
Həmin kitabdan :
Dünya
Epiktet hesab edirdi ki, dünya vahid substansiyadan yaranıb və onda dövr etmə qanunu hökm sürür. Hər bir şey vaxtı çatdıqda məhv olur, onun yerini başqa şey tutur. Ölüm isə şeylərin ilkin elementlərə parçalanması prosesidir.
Talış tarixi
Tunc dövrü
Talışların indiki yaşadığı ərazilərdə Tunc dövrə aid Astara rayonunun Siyakü kəndindəki I və II — Siyakü yaşayış yerləri, "Baba Cabbar kurqanı", "Təngərüd kurqanı", "Seyidcamal kurqanı", "Vaqo" kurqanları, "Baba Hümmət kurqanı", "Bi yaylağı kurqanı" 4 ədəd Siyakü kurqanları, Artupa kəndindəki Axicəbəl kurqanı, Alaşa kəndindəki 3 ədəd kurqan, Lovayn kurqanı, Binəbəy kəndindəki "Binəbəy kurqanları", Koraoba kəndindəki 3 ədəd kurqanlar var.
Midiyanın süqutu. Əhəmənilərin hakimiyyətə gəlməsi
thumb|256x256px|Əhməni imperiyası
Astiaqın hakimiyyət illərində (e.ə 585-550-ci illərdə) Midiyada iqtisadi böhran yaşanaraq, maddi ehtiyatlar tükənir, müharibə vəziyyəti və hakimiyyətin mərkəzləşmə siyasəti isə əhalidə narazılığı gücləndirirdi. Bundan istifadə edən II Kuruş Kadusilərlə ittifaqa girərək, xalqı üsyana qaldırır. E.ə 553-cü ildə hakimiyyət qüvvələri hərbi müxalifətə qarşı mübarizədə məğlubiyyətə uğradı. Astiaq əsir götürülürək, Ekbatana sarayının sərvətləri parsaya daşınır. Beləliklə, Midiya süquta uğrayaraq, hakimiyyət farsların əlinə keçir. Bu qələbədən sonra Kuruş irimiqyaslı hərbi əməliyyatlara əl atdı. On ildən qısa bir müddətə imperiyanın sərhədləri qərbdən aralıq və egey dənizlərinə, şərqdən isə orta asiyaya qədər uzanırdı.
Bu dövrlərdə Kadusilər bütün ön asiya tarixində döyüşlərdəki cəngavərlikləri ilə böyük şöhrət qazanmışdı. Buna baxmayaraq onların dili qafqaz dillərindən ayrılaraq iran dillərinə meyil edirdi.
Quamatanın çevrilişi
Sonra isə yalanlar ölkələrdə – həm Parsada, həm Madada, həm də digər ölkələrdə gücləndi.
Qaumatanın rəhbərlik etdiyi hərəkat geniş xalq kütlələrinin çıxışı idi. Bu hərəkat əsasən nəsli əyanlara qarşı yönəldilmişdi. İmperiyanın müxtəlif vilayətlərində, xüsusilə, Madada Əhəmənilərə qarşı reaksiya xarakteri daşıyan siyasi mübarizə özünün inkişafı prosesində etnik sərhədləri keçmiş, hakim fars sülaləsinin və onunla bağlı olan yerli nəsli əsilzadələrin zülmünə qarşı çevrilmiş ümumi xalq hərəkatı, etirazı ilə birləşmişdi. Qaumatanın dövründə, geniş xalq təbəqələri güclənmiş sinfi mübarizə nəticəsində yerli əyanların hesabına bir sıra imtiyazlar əldə etdilər. Dara bu imtiyazları geri almaq istədikdə isə silahlanmış xalq çıxış edərək, bu nailiyyətlərin müdafiəsi uğrunda mübarizəyə başlamışdı.
Makedoniyalı İskəndərin şərqə yürüşü
Şah ailəsi tamamilə tələf edildikdən sonra e.ə. 336-cı ildə hakimiyyətə sülalənin yan şaxələrindən olan Kodoman gətirilir. III Dara adını qəbul edən bu şahın hökmranlıq tarixi (e.ə. 330 - 300-cü illər) İskəndərin İranı işğal etməsi ilə bitir.
Ellinistlik dövr
Güman etmək olar ki, Qalışların əcdadları Kaspilərdir. Necə ki, taquş → kadus əvəzlənməsi mövcud idisə, ? → kasp əvəzlənməsidə mövcud ola bilər. Lakin, bu barə də heç bir tədqiqat işi mövcud deyil. Qalışlar barəsində yalnız bir tədqiqat işi mövcuddur: qo — mal + lış — (mənimsəmək nəzərdə tutulur — red.), yəni qolış adının mənası "maldar" kimi yozulur.
Atropatena dövlətinin yaranması
Güman edilirdi ki, bunlar "amazon qadınları"dır.
Makedoniyalı İsgəndər e.ə. 324 - 323-cü illərdə Mada ərazisində yaşayan kassilərə (kosseylərə) qarşı etnik təmizləmə siyasəti apardı. Onları bir-bir qılıncdan keçirərək, şəhər və kəndlərini viran etdi. Şübhəsiz ki, Allah onun əməllərini bağışlamadı və e.ə. 323-cü ildə İsgəndər naməlum bir xəstəlikdən vəfat etdi.
E.ə. 321-ci ildə Perdika döyüşlərdən birində həlak olduqdan sonra satraplıqlar ikinci dəfə bölüşdürüldü. Lakin bu bölüşdürülmə Atropata məxsus olan satraplıqa şamil edilmədi. Atropat e.ə. IV əsrin 20-ci illərinin sonlarında yeni dövlətin hökmdarı olur.
Ayaz Abdullayev
Həyatı və elmi fəaliyyəti
1976-cı ildən Maşın detalları və yükqaldıran nəqledici maşınlar kafedrasının müdiridir.
Frans Şalk
Frans Şalk — Avstriya opera və simfonik dirijoru və pedaqoqu. 1918-ci ildən 1929-cu ilədək - Vyana Dövlət Operasının direktoru olmuşdur. Alman repertuarının, xüsusilə də Rixard Ştraus ilə birlikdə ən böyük interpretatoru olaraq tanınır, Salzburq Festivalının qurucularından biridir.
Sen-Pol-de-Vars
INSEE kodu — 38436. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 2216 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 405 ilə 700 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 490 km cənub-şərqdə, Lion dan 100 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 15 km cənub-qərbdə yerləşir.
Qındırğa
Qındırğa — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Sabunçu Dəmir Yolu Vağzalı
Tarixi
1925-ci ilin mart ayında Bakı-Sabunçu dəmir yolu xəttinin yenidənqurulması və ellektriklləşdirilməsi işlərinə başlanmışdır. Cəmisi 14,5 ay ərzində həmin işlər başa çatdırılmışdır. 1926-cı il iyulun 26-da Abşeronun məşhur neft rayonları olan Sabunçu və Suraxanıya ilk elektrik qatarları hərəkət etməyə başlamışdır.
Nigeriya milli futbol komandası
Tarixi
Tarixində 4-cü dəfə mundialın final mərhələsinə yüksələn super qartallar artıq iki dəfə qrup səddini adlamağı bacarıb. 1994-cü ildəki debüt yarışında indiki kimi Argentina (1:2) və Yunanıstanla (2:0) eyni qrupda mübarizə aparan afrikalılar Bolqarıstanı (3:0) da məğlub etməklə, mərhələni uğurla keçdi. Onların 1/4 finala yolunu İtaliya bağladı.
Səlimbəyovlar
Səlimbəyovlar — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.
Soyun yaranması
Ağa Məmməd bəy Mirzəsəlimbəyov - oğlanları Abdulla bəy, Hüseyn bəy, Məmməd bəy, Abasqulu bəy, Mirzəməmməd bəy.
Steypls-sentr
Tarixçəsi
Hər il "Staples Arenada" 250-dən artıq tədbir keçirilir və hər il təxminən 4 000 000 nəfərə yaxın ziyarətçi qəbul edir.
Aydın Xan
Həyatı
Hazırda "Ruhu — Milli Varlığımız, Məzarı — And Yerimiz" adlı kitabı nəşrə hazırlanır. Daha üç kitabı nəşrini gözləyir. "Ədəbi-bədii publisistika: poetikası və tipologiyası" mövzusunda dissertasiya yazıb. Əsərləri rus, türk, fars, ingilis, fransız, alman, gürcü və başqa dillərə tərcümə edilərək xaricdə nəşr olunub.
Anqad
Anqad — Siqhlərin ikinci qurusudur. (31 mart 1504-28 mart 1552) Quru Nanakın tələbəsi olmuşdur. Qurmuhi əlifba sının yaradıcısıdır.
Yeni Ulduz (veriliş, 2004)
"Yeni Ulduz" — 2004-cü ildən 2010-cu ilə qədər Azərbaycanın ATV kanalında yayımlanan musiqi yarışma verilişi.
Manna
Adı
S. Qaşqay qeyd edir ki, Manna adı mənşəcə yerli ad idi. Ehtimal edilir ki, bu ad əvvəlcə Urmiyanı tayfalardan birinə məxsus olmuş, sonralar mannalılar ərazi və tayfaları birləşdirdikdən sonra bu ad butun dovlətə şamil edilmişdir.
İrandilli əhalinin Azərbaycana köçü
S. Qaşqay qeyd edir ki, Manna ərazisinin etnik xarakteristikasını vermək üçün İrandilli tayfaların İran yaylasına soxulması dövrünü və onların gəlmə yolları məsələsini aydınlaşdırmaq lazımdır. Bu məsələ barədə dünya tarixşünaslığında müxtəlif mülahizələr mövcuddur. Tədqiqatçıların bir qismi bu tayfaların Orta Asiyadan çıxmalarını, digərləri isə Qafqazdan keçərək gəldiklərini söyləyirlər, lakin bütün tarixçilər İrandillilərin sözü gedən ərazidə aborigen olmadıqlarını birmənalı şəkildə qəbul edirlər.
Kiçik çarlıqlar dövrü
İstehkamlarla möhkəmləndirilmiş Ammali şəhərinin başında duran Araştua assurlara qarşı Ameka ilə birgə çıxış edir. Kitabədə verilən məlumata görə, adları çəkilən şəhər-qalalardan başqa, daha bir neçə şəhər-qala da işğal olunmuşdu. Bunlar sabininin idarə etdiyi Kisirtu şəhəri və onu əhatə edən on məskən, habelə Kirtiaranın idarə etdiyi bareanlıların şəhərləri idi. Ehtimal ki, onlar da Araştuaya tabe idilər, çünki kitabədə bu şəhərlərin qarət edildiyi bildirildikdən sonra deyilir ki, Aşşurnasirapal Araştuanın şəhərlərindən çıxıb getmişdir. Lakin, görünür, Araştua özü ondan xeyli güclü olan Amekadan asılı idi; assurlar yalnız Amekanı "çar" adlandırırdılar. Amekanın çar şəhərlərində ələ keçirilmiş qənimət başqa şəhərlərdə ələ keçirilən qənimətə nisbətən daha zəngin və daha rəngarəng idi. Assurlar dəfələrlə məlumat verirlər ki, Zamridə "onun (Amekanın) əmlakıvə mülkiyyəti", çoxlu "mis əşya, vaza, qab-qacaq, mis cam, məcmeyi, qızıl suyuna çəkilmiş sini, onun sarayının sərvətləri, onun topladığı xəzinə" ələ keçirilmişdir. thumb|230px|left|Marlıqtəpədən aşkarlanmış, Manna dövrünə aid üstü mifoloji obrazlarla bəzədilmiş qızıl cam Ameka çarlığında şəhər-qalalardan əlavə, "çar" şəhəri Zamri olması, ələ keçirilmiş qənimətin təsvirindən və siyahısından görünən yüksək dərəcədə inkişaf etmiş peşəkar sənətlər göstərir ki, Zamua vilayətlərində sinfi cəmiyyət və ilkin dövlət quruluşu əmələ gəlmişdir. II Aşşurnasirapal Zamua zonasında uzun müddət qaldığına görə burada düşərgə salır və Zamua ərazisinin ayrı-ayrı şəhərlərinə vaxtaşırı basqınlar edir. Assurlar Zamuanın zəbt olunmuş hissəsində əyalət yaradır və daimi nəzarət üçün Dur-Aşşur qalasını tikirlər. Onlar ölkənin bu hissəsini sonralar Zamua və ya Mazamua adlandırırlar. Vilayətin qalan hissəsinə isə Daxili Zamua deyilirdi (Zamua sa bitani).
Mərkəzləşmiş dövlətin yaranması
Manna dövləti qədim ənənələri olan bir ərazidə, qədim tarixin çox böyük bir kəsiyində iqtisadi və mədəni cəhətdən öndə gedən bir ərazidə meydana gəlmişdi. Manna e.ə. III – II minilliklərdə bu regionda mövcud olmuş Kuti, Lulubi və kassilərin bilavasitə varisi idi.
Uallinin hakimiyyəti
Aşşurbanipalın "B silindri"ndəki kitabəsində Uallinin hakimiyyətə gəlməsi haqqında deyilir:
Dövlət strukturu
Dövlətin başında irsi hakimiyyətə malik hökmdar dururdu. Dövlətin ərazisi hökmdarın təyin etdiyi canişinlər tərəfindən idarə olunan əyalətlərə bölünürdü. Q. A. Melikişvilinin göstərdiyi kimi bu canişinlərın bəziləri hətta irsi hakimiyyətə malik olmuşlar. Mannada hökmdar hakimiyyəti, görünür, qeyri məhdudluğa doğru gedirdi; hər halda onlar sərbəst hakimiyyətə can atmışlar. Məhz bu, hökmdarın və onun yürütdüyü siyasətin tərəfdarları və əleyhdarları arasında daimi mübarizəyə gətirib çıxarmışdır. Manna siyasət kursunu dəyişmək üçün sui-qəsdlər edilir, mövcud hökmdarlar hakimiyyətdən salınır və özlərinə yarayanlar hakimiyyətə gətirilirdi. Sui-qəsdlərin başında çox zaman hökmdarın oğlu və ya qardaşı dururdu. Məsələn, Aşşur tərəfdarı olan Azanı Urartu ilə müttəfiqlikdə olan qardaşı Ullusunu hakimiyyətdən salmışdı. Eyni zamanda II Sarqonun məlumatından görünür ki, Ullusunu "özünün böyükləri, ağsaqqalları, məsləhətçiləri, nəslinin nümayəndələri, canişinləri, ölkəsini idarə edən zadəganları", yəni hökmdar hakimiyyətini məhdudlaşdıran ağsaqqallar şurası sayılanlarla birlikdə II Sarqonu qarşılamağa çıxmışdı.
Din
Manna əhalisinin dini baxışları haqqında yazılı mənbələrin məlumatı son dərəcə məhduddur, bu qaynaqlarda Urmiya gölü hövzəsinin qədim sakinlərinin sitayiş etdikləri tanrıların adı çəkilmir, məbədlərin adı göstərilmir. Əldə olan bir neçə məlumat belə güman etməyə əsas verir ki, mannalıların şəhərlərində ayrı-ayrı məbədlər varmış və bu məbədlərdə tanrıların heykəlləri qoyulubmuş. II Aşşurnasirapal Zamuada alınan qəniməti sadalayanda zamualı Amekanın paytaxtı Zamridə ələ keçirilən bütlərdən də xəbər verir. II Sarqon deyir ki, mannalılar çar Ullusunu ilə birlikdə Aşşura və öz tanrılarına təşəkkür duası oxumuşlar: "Onlar mənim səltənətimə Aşşurun və yaşadıqları ölkənin tanrılarının hüzurunda xeyir-dua vermişlər".
Nəzərdən keçirilən ərazinin qədim əhalisinin etiqadlarında dirilik ağacına sitayiş böyük yer tuturdu. Bu, Həsənlitəpənin, Marlıqtəpənin, Ziviyənin qədim əhalisinin incəsənətində də öz əksini tapmışdır. Sənətkarların hazırladıqları bir çox metal və sümük əşyalarda, möhürlərdə dirilik ağacı və yanlarında ayaq üstə durmuş və yaxud diz çökmüş heyvanlar təsvir olunur. Həsənlitəpədən tapılmış qab parçalarından birində, Marlıqtəpədən tapılmış möhürlərdə ağacın qabağında dayanan dağ keçisinin təsviri vardır.
Şəhərlər və şəhər həyatı
Manna dövlətinin yaşayış məntəqələrinin adını çəkən Aşşur mənbələri onları uzun mübarizədən sonra ələ keçirdikləri (bəzən də onlar buna müvəffəq olmurdular) möhkəmləndirilmiş qala şəhərlərə ("alani dannuti") və bu qalaların ətrafında yerləşən yaşayış məskənlərnnə ("alani sehruti sa limetisunu") ayırırlar. Urartu məskənləri də ələ keçirilmiş əyalətlərdə qalaların mövcudluğunu qeyd edir və onları alu — adi yaşayış məntəqələri və möhkəmləndirilmiş qalalar E. GAL agununi manu adlandırırlar.
Lakin şəhər-qalaların heç də hamısı yaşayış məntəqələri deyildi. Görünür, onların bəzisi yalnız mühüm strateji məntəqələrdə qərar tutan və daha vacib yaşayış mərkəzlərinin yollarını qoruyan müdafiə qurğuları imiş. Düşməndən müdafiə üçün bu qala-şəhərlərdə müəyyən qədər qoşun saxlanırdı. Habelə mühasirə təhlükəsi yarandıqda mal-qara buraya sürülür, yaxın kəndlərin sakinləri urada daldalanırdılar. Həmin qalalar təpənin başında divarla dövrələnmiş kiçik bir sahədə yerləşirdi. Görünür, Zibia (Uzbia, İzzibiya) da qədimdə bu cür qalalardan idi. Onun xarabaları hündürlüyü 90 metr olan təpədədir. Təpənin çox məhdud bir sahəni tutan, ətrafına çiy kərpicdən hasar çəkilmiş yuxarı hissəsində tikililərin qalıqları vardır.
Metalişləmə
Qədim sənətkarlar əsasən, təbii ehtiyatların onlara verdiyi imkanlardan faydalanmışlar. Puluadi əyaləti ilə yaxın qonşuluqda yerləşən Marlıqtəpə tapıntıları onların metal məmulatı istehsalında necə bir sənətkarlıq və məharətə nail olduqlarını göstərir. Aşşur hökmdarları göstərilən ərazilərdən metallarla yanaşı, onlardan hazırlanmış əşyaları da ələ keçirir va ya xərac kimi alırdılar. II Aşşurnasirapal Zamualı Amekanın "çoxlu əşyalar, mis səhənglər, mis kasalar, mis məcməyilər, onun sarayının xəzinəsini, toplanmış varidatını ələ keçirdiyi barədə məlumat verir. III Salmanasar Gilzandan bac kimi gümüş, qızıl, qurğuşun, həmçinin mis qablar alır. V Şamşi-Adad Gizilbundada gümüş qablar, əla qızıl və mis ələ keçirir.
lakin sənətkarlıq məmulatının əsas qismi mükəmməlliyi və forma rəngarəngliyi ən qədim vaxtlardan burada inkişaf edən yerli sənətin özgünlüyünü göstərir. Oxşarlıq əlamətlər və təqlid ünsürləri müxtəlif vilayətlər və dövlətlər arasında qədimdən mövcud olan qarşılıqlı əlaqənin qanunauyğun nəticəsi idi. Mövcud quru yollarından başqa, Diyala və Xabur çayları kimi su yolları da Assuriya ilə əmtəə mübadiləsinə, şübhəsiz çox kömək edirdi. Yaxın Şərqi Egey sahilləri ilə birləşdirən yollar arasında Azərbaycandan Trabzona, oradan da Qara dənizlə qərbə gedən yollar böyük əhəmiyyətə malik idi. Azərbaycandan Kiçik Asiyanın qərb sahillərinə gedən yol münasib, asan yoldur və bu yolda mədəni mübadilə üçün, hətta təkərli nəqliyyat üçün də elə bir maneə yoxdur. Həsənludakı qədim qalanın ərazisində qazıntı zamanı sənətkar emalatxanası, emalatxanada isə tökmə üsulu ilə tunc dirəkciklər, baltalar hazırlamaq üçün qəliblərin qırıqları, habelə bəzək şeyləri hazırlamaq üçün qəliblər tapılmışdır.
Həsənluda qadınlar həlak olmuş bir binadan mis üzüklər, uzanmış şirlər formalı dəmir ilgəcli xeyli iri tunc sancaqlar aşkar edilmişdir. Onlardan bəzilərinə mis zəncirlər bərkidilmişdir. Buradan boyunbağının qızıl asmaları da tapılmışdır. R. Dayson onları Aşşurnasirapal dövrü relyeflərinin təsvirləri ilə müqayisə edir. E. O. Negahban Marlıqtəpədən tapılmış yeddi guşəli ulduz təsviri olan relyefli qızıl asmanı da bu təsvirlərlə müqayisə edir.
Dulusçuluq
Yaxşı bişirilmiş, parıldayan və ya parıldamayan bozumtul-qara və qəhvəyi rəngli monoxrom keramika əvvəlki kimi yenə də dəbdə idi. Bu dövrdə qapalı sobalarda, azaldılmış atmosfer təzyiqi altında keramika bişirmək ənənəsi davam etdirilirdi.
Arxeoloji tədqiqatlar
Cənubi Azərbaycan ərazisində arxeoloji qazıntılar son vaxtlaradək çox məhdud miqyasda aparılırdı. Tapıntıları əsasən tunc dövrünə və dəmir dövrünün başlanğıcına aid olan Astara çayı boyunca İran Talışına ekspedisiyadan sonra, 1940-cı ildə E. F. Şmidt qədim yaşayış məskənləri qalıqlarının təyyarədən foto-şəkillərini çəkmişdir.
1936-cı ildə A. Steyn Cənubi Azərbaycanın Cənub əyalətlərində arxeoloji kəşfiyyat işi, sonralar 1940-cı ildə isə İran arxeoloji idarəsi burada bir sıra qazıntılar aparmışdır; lakin bu qazıntılar elə bir əhəmiyyətli nəticələr vermədi. Əgər, bilavasitə mannalılara və onların qonşularına aid əsaslı arxeoloji qazıntılar olmasa idi, təbiidir ki, onların cəmiyyətinin iqtisadi və mədəni xüsusiyyətlərini də işıqlandırmaq mümkün olmazdı. Bu boşluğu məhz Manna ərazisində — Urmiya gölünün ətrafındakı müxtəlif məntəqələrdə aparılmış arxeoloji qazıntıların nəticələri xeyli dərəcədə tamamlayır. Buradan əldə edilmiş materiallar cəmiyyətin inkişafını, onun iqtisadi və mənəvi həyatındakı dəyişiklikləri izləmək üçün çoxlu yeni faktlar vermişdir. Gölün qərb sahilində yerləşən Göytəpədə T. Berton Braunun rəhbərliyilə Britaniya arxeoloji cəmiyyəti tərəfindən təşkil edilmiş ekspedisiya qazıntı işləri aparmışdır. Təpənin heç də bütün təbəqələri tam açılmamışdır. Burada bir neçə şurf qızılmış və e. ə. III minillikdən başlayaraq İslam dövrünədək uzun bir dövrü əhatə edən səkkiz ardıcıl təbəqə aşkar olunmuşdur. E. ə. II minilliyin sonlarına aid edilən "V" dövrünə aid "K" qəbrindən həmin dövr üçün səciyyəvi olan material əldə edilmişdir. Boz-qara və qırmızı keramika məmulatı ilə təmsil olunan "A" təbəqəsi e. ə. I minilliyin əvvəlinə aiddir. Qabların qulpları qabarıq heyvan fiqurcuqları formasındadır. Göytəpə keramikası Həsənlitəpə V və IV dövrləri ilə xeyli ümumi cizgilərə malikdir. Burada bir çox keramika formaları Həsənlitəpədə olduğu kimi özündən əvvəlki dövrlərlə müqayisədə dəyişir. Bu dövrə məxsus olan qabların əyri dimdik formalı lüləyi uzunvari üfüqi formaya çevrilir. Buradan metal əşyalardan ancaq dəmir qılınc dəstəyinin bir hissəsi tapılmışdır.
Kubanyanı və Şimali Qara dənizyanı skif kurqanlarının sənət abidələri ilə müqayisə edilən Ziviya dəfinəsinin skif üslubu qızıl əşyalarını B. B. Piotrovski e. ə. VII əsrin sonuna və VI əsrin əvvəllərinə aid edir. R. B. Barnet Ziviyə dəfinəsini müxtəlif dövrlərdə və ayrı-ayrı üslublarda hazırlanmış əşyalarla birgə dəfn sayır. Bütün bu əşyaların tapıldığı sarkofaqı təsvirlərinə və formasına görə o, e. ə. VII əsrin sonlarına aid edir.
A. Qodar əşyaların əksəriyyətini, R. Girşman isə onların ancaq bir qismini (digərlərini o, aşşurlara və ya skiflərə aid edir) mənşəcə yerli hesab edirlər. A. Qodar ilk, eləcə də sonrakı nəşrlərində güman edir ki, skiflər mannalıların incəsənətini qəbul etmiş və bu dintez sayəsində sonralar Ön Asiya və Orta Rusiyada yayılmış "skif heyvani üslubu"nu yaratmışlar. S. İ. Rudenko özünün "Искусство Алтая и Передней Азии" (Moskva, 1961) əsərində Ön Asiya incəsənəti (qismən də Ziviyə əşyaları) ilə Altay və Şimali Qara dəniz kurqanlarından tapılmış əşyalarda bəzi ümumi cizgilər aşkara çıxarır. thumb|280px|right|Həsənlitəpə yaşayış yerinin havadan çəkilmiş şəkli Lakin o, Ön Asiya incəsənətinin skif tayfaları incəsənətinə təsirinin izahını düzgün saymır. O, eyni zamanda qeyd edir ki, Şimali Qara dənizyanı abidələrində qabarıq əks olunan e. ə. I minilliyin birinci yarısına aid edilən Ön Asiya incəsənəti ünsürləri, xüsusilə də "skif heyvani üslubu" vaxt ötdükcə, Qara dənizyanı skiflərin Ön Asiya ilə əlaqələri zəiflədikcə tənəzzülə uğrayır və sadələşir. E. ə. V əsrdə Qara dənizyanı skiflərinin incəsənətinə yunan incəsənəti öz təsirini göstərir. Skif incəsənətinin Ön Asiya incəsənətinin təsiri altında yaranması nöqteyi-nəzərini M. İ. Artamonov da müdafiə edir. O, belə hesab edir ki, bu incəsənət nə skif, nə də Midiya mədəniyyəti olmuşdur; bu, gəlmələrin qədim Mesopotamiya bədii irsini mənimsəməyə əsaslanan incəsənətidir.