cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycanlılar
Azərbaycanlıların mənşəyi haqqında nəzəriyyələr
Rusiyada, azərbaycanlıların mənşəyi haqqında ilkin elmi təsvir hələ XIX əsrin sonu — XX əsrin birinci yarısında meydana çıxmışdı. Məsələn, Rusiya imperiyasında nəşr olunan Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğəti yazır ki, "Azərbaycan tatarları — türk-səlcuqların və Hülakü xanın (XIII əsr) türk-monqol ordusunun törəmələri, amma ki əhəmiyyətli dərəcədə həm də türkləşmiş iranlılardırlar". 1926-cı il BSE-sinə görə isə "Xilafətin tənəzzülü dövründə Cənub-Şərqi Qafqaza mərhələ-mərhələ türk elementlərinin infiltrasiyası başlayır. Yerli əhali (albanlar) işğalçılar tərəfindən ya məhv edilir, ya da dağlara sıxışdırılır. Qeyd olunan XIII əsr monqol istilaları və sonrakı Teymurləng, türkmən, türk-osmanlı işğalları və digər işğallar nəticəsində Cənub-Şərqi Qafqazın şərq hissəsində son olaraq türk elementi təşəkkül tapdı"
Azərbaycanlılar uzun tarixi inkişaf, yerli qədim tayfaların (albanlar, udinlər, kaspilər, talışlar və s.) regiona gələn türkdilli tayfalarla — hunlarla, oğuzlarla, qıpçaqlarla və bu kimi digər tayfalarla tədricən konsolidasiyası (birləşməsi) nəticəsində xalq olaraq təşəkkül tapmışdır. Öz növbəsində, türk tayfaları öz etnik komponentlərinin zənginliyindən məmnun idilər, birləşmiş çoxlu başqa, qismən daha qədim tayfalar sonda nəinki azərbaycan xalqının, həm də bir sıra türkdilli xalqların etnogenezində iştirak etdilər. Göstərmək lazımdır ki, Azərbaycanın etnik tarixində dərin iz buraxmış və Cənubi Azərbaycanda mövcud olmuş qaraqoyunlu və ağqoyunlu tayfalarının XV əsr dövlətlərinə Qubadan cənuba doğru azərbaycan torpaqları daxil idi.
Bulqarlar
Uzaq keçmişdə Cənubi Qafqazda yaşamış böyük türk toplumlarından biri də bulqarlar olmuşdur. Bulqar türklərinin Cənubi Qafqazda yerləşməsi haqda ilk yazı IV əsr suriyani müəllifi Mar Apas Katinanın qələmindən çıxmışdır. Onun yazdığı Ermənistanın ilkin tarixi kitabı çox tez yol olmuşdur. Ancaq sonralar erməni tarixçisi Horenli Movses bu kitabın bölmələrini mənimsəyib öz əsərinə qatmış, bununla da bölmələr günümüzə gəlib çatmışdır. Bu kitabdan Horenlinin gətirdiyi bir neçə parça birbaşa bulqar türklərinin tarixinə toxunur. Bunlardan birində yazılır ki, Ermənistan çarı Vaharşak (e.ə. 153–131) Böyük Qafqaz dağlarının ətəklərində yaşayan gəlmələri öz ölkəsinə çağırdı. Əsərdə bu belə qeyd edilib: Vaharşak Şaray sərhədləri yaxınlığındakı çəmənli torpaqlara enib gəldi. Bu yerləri köhnə yazarlar Yuxarı-Ormansız Basen adlandırırlar. Sonralar Vxndr Bulqar Vəndin gətirdiyi köçkünlər yerləşən (bu torpaqlar), onun adı ilə bağlı olaraq Vənənd adı almışdır. Bu şəxslərin kəndləri bu günə kimi onun (Bulqar Vəndin), qardaşlarının və sonrakı soy xələflərinin adlarını daşımaqdadır. Mar Apasdan gətirilən ikinci parça Vaharşakın oğlu Arşakın hakimiyyəti ilə (e.ə. 131–118) bağlı olub birincini tutarlı şəkildə tamamlamaqdadır. Burada deyilir: O (Arşak) çar olan günlərdə bulqarların Qafqaz dağı silsiləsindəki torpaqlarında böyük qarışıqlıq düşdü. Onların bir çoxu ayrılıb bizim torpağa gəldilər. Kox güneyindəki varlı, çörəkli torpaqlarda uzun illər böyu yerləşib yaşadılar. Mar Apasın kitabında qalmış olan bu parçaların elmi dəyəri böyükdür. Birincisi burada bir-birinin ardınca iki erməni hakiminin dövründə bulqar türklərinin iki çoxsaylı toplusunun Cənubi Qafqaza axışıb gəlməsi və buradayerləşməsi göstərilir. İkincisi bu türklərin "varlı, çörəkli" yerlərdə (gümanki Ağrı dağı ətrafları və Araz çayı vadisi) yaşaması göstərilmişdir. Bu qaynaqlarda adı çəkilən etnotoponimlər Cənubi Qafqaz xəritəsində, özüdə məhz Araz vadisində — Azərbaycanın Ordubad və Zəngilan bölgələrində günümüzəkimi yaşamaqdadır. Burada Vənənd və Vənəndli kəndləri var. Şərqi Anadoluda Bulqar dağı oronimi tarixçilərə çoxdan bəllidir. Bundan başqa, Azəbaycan xəritəsi üzrə bulqar türklərinin adı ilə bağlı müxtəlif etnoponimlər və onların qalıqları ilə üzləşirik. Mil-Qarabağ düzündə Qarvənd (yuxarıda adı keçən Bulqar Vənd adındakı başlanğıc "bul" kökü bilmədiyimiz səbəbdən itirilmiş, qalan iki hissəcik isə günümüzə kimi yaşamışdır), Yağlavənd, Xocavənd, Papravənd kimi kənd adları canlı mısaldır. Muğan bölgəsində Bolqarkənd, Bulqargöytəpə, Bolqarçay kimi yer adları da qədim bulqarların bu yerlərdə geniş yayılıb yaşadığını göstərir. Nəzərə almaq lazımdır ki, bu adlar ilkin olaraq onları Qafqaza gətirmiş olan bolqar boylarından yaşca ən azı 1500 il qocamandır. Çünki artıq V əsrin II yarısında bulqar türkləri Qafqazda suvar-sabir türkləri tərəfindən tabe etdirilərək sonunculara qarışmış, sonralar isə əriyib itmişlərdi. Başqa sözlə, ötən 1500 il içərisində bulqar etnosu tarixdə öz müstəqil yaşamını itirdiyi üçün onun adı ilə bağlı olan yer adlarından yalnız bir neçəsi günümüzə kimi yaşayıb gəlmişdir.
Son illərdə kimi Mar Apas Katinanın Cənubi Qafqaz bulqarları haqqında yazısı böyük inamsızlıqla qarşılanmada idi. Əslində tutarlı dəlil gətirilmədən. Bu yazıya inanmayan tarixçilər yalnız belə bir dəlil irəli sürürdülər: nə üçün başqa erməni tarixçiləri (Yegişe, Paraplı Qazar, Buzand) hunlardan danışarkən bulqarların, xəzərlərin və basenlərin adlarını çəkməmişlər ? Lakin müasir tarix elmində artıq bu fakt qəbul edilir.
Bulqarların IV əsrdə artıq Qafqazda yaşamalarını təkcə Mar Apas Katina deyil, 354-cü ilin adsız latın tarixçisi (Cgronographus Anmi 354) də qeydə alınmışdır. Nəzərə almaq gərəkdir ki, Bizans və erməni tarixçiləri Qara dəniz və Xəzər dənizi bölgələrində yaşayan xalqlar haqqında qiymətli bilgilər vermişlərsə, birbaşa Cənubi Qafqaz torpaqlarında yerləşib yaşayan bulqar türkləri haqqında onlar qat-qat daha tutarlı yazılar qoyub getmişlər. Çünki Qara və Xəzər dənizləri bölgələrinə nisbətən onlar Ermənistandakı hadisələri qat-qat yaxşı bilir, bəzən isə gördüklərini yazırdılar. İndi tarixçilərin bir çoxu bulqarları hun yürüşlərindən öncə Cənubi Qafqaza gəlmiş türk etnosu saymaqdadırlar. Sonrakı əsrlərdə bulqar boyları soyca onlara qohum olan buntürklər və onoqurlaeın hesabına artıb böyümüşdülər. Bununla yanaşı, Şimali Qafqazda Sulak və Terek çayları arasında yerləşən bulqar türklərinin qolları Şərqi Cənubi Qafqazda, Dərbənd keçidi ilə Kür çayı arasındakı bölgələrdə də yerləşmişdilər. Onoqurlar isə Şimali Qafqaz bulqarları tərkibində güclü bir siyasi birlik yarada bilmişdilər. Onoqur adı, türk dilində olan r-z səs keçidi ilə bağlı olaraq türkoloji ədəbiyyatında Onoquz oxunur.
Masaha hunları
Bütün bu qeyd etdiklərimizdən əlavə erkən orta əsrlər Azərbaycanın da xeyli sayda hun toplumları da yaşamaqda idi. Bunlara misal olaraq Masaha hunlarını göstərmək olar. Bu toplumun adından Bizans müəllifi Dionisi Periegetin (II əsr) əsərində də bəhs edilir. Sonralar köhnə erməni mənbələrina görə bu hunlar şimali Albaniyada, Çola şəhərində maskutlar ilə qarışıb onlarla birgə yaşayırdılar. Moisey Kağankatlı isə bu hunların xaçpərəstliyə keçdiyini yazır. Onun yazdığına görə, Çola şəhərinin patriarxı İoan bütün bu hunların yepiskopu idi. Sonralar Dərbənd keçidi ilə Beşbarmaq dağı arasında ayrıca bir hökmdarlıq yarandı. Bu kiçik dövlət tarixdə Masaha hun dövləti adlanır. Onun hökmdarları da Alban və erməni hökmdarları kimi İran arşakları soyundan idi. 330-cu ildə Masaha hun hökmdarı Sanatruk öz hökmdarlığını Kür çayı hövzəsinə kimi yaymaa çalışırdı. Moisey Kağankatlı yazır: ...Paytakaran şəhərində Sanatruk adlı birisi aqvanlar üzərində hökmdar oldu. Bu tarixçinin kitabının XII–XIII fəsillərində Sanatrukun albanlardan hətta 30 minlik qoşun toplaması, Şimal xalqlarının Albaniyada yaşayıb 4 il buranı sıxıntıya salması haqda yazısı bu hadisənin ötəri br yürüş olmadığını göstərir. K.V.Treverin fikrincə, qədim müəlliflər Aqafangel və Kayserili Prokopinin yazılarında adları keçən Masaha (Maskut) və Hun sözləri eyni anlamda işlənmişdir. Bu dövlətdə yaşayan əhali irandilli alanların, türkdilli hunların və qafqazdilli tayfaların qarışığından ibarət olmuşdur. Bubaxımdan adı çəkilən hökmdarın daşıdığı adın hər iki yazılışı (Sanatruk, Sanasen) çox maraqlıdır.
Etnoqrafik qruplar və tayfa qrupları
thumb|250px|Varlı şahsevən ailəsinin qızları. Fotoqraf: Azərbaycan etnosunun elə etnoqrafik qrupları var ki, onlar təsərrüfat, mədəniyyət və məişətdə bir çox xüsusiyyətlərinə görə xeyli fərqlənirlər. Azərbaycanlıların bəzi etnoqrafik qrupları isə XIX əsrin sonuncu rübünə qədər mövcud olmuşdu Gəncəbasar türkləri(ayrımlar) — Azərbaycanın qərbində (Gəncə və ətrafında, Daşkəsən və Gədəbəy rayonlarında), Kiçik Qafqaz d dağlarında məskunlaşıblar.Türkiyə türkləridirlər və XV əsrdə Azərbaycana köçürülüblər.
Ekzonimin etimologiyası
XIX əsr Azərbaycan tarixçisi Abbasqulu ağa Bakıxanov Azərbaycan sözünün yaranmasını Xürrəmilər hərəkatının məşhur sərkərdəsi Babək ilə əlaqələndirir. Babək Abbasilər xilafətinə qarşı xürrəmilərin üsyanına rəhbərlik etmişdir. Bakıxanov Gülüstani-İrəm əsərində yazırdı: "''Ehtimala görə, Azərbaycan sözü Azər-Babəqan sözündəndir, hansı ki, ərəblər Azər-Babəcan kimi tələffüz edir və "Babəkin atəşi" deməkdir. Hər halda, bizə məlum olduğu qədərilə, atəşpərəstlik hal-hazırda Azərbaycan adlandırılan ərazidə zühur edib."
Orta əsrlər
XIII əsrin əvvəllərində Yaqut əl-Həməvi tərəfindən verilən yanlış və ziddiyyətli məlumat Azərbaycanı Ərzincanın qərbinə qədər genişləndirir. Digər tərəfdən Yaqut əl-həməvi bəzi hissələrdə Muğan daxil olmaqla Arran əyalətini Azərbaycana daxil edir və Azərbaycanın sərhədlərini Kürə qədər gətirir. Bu, o deməkdir ki, bu dövrdən bir qayda olaraq Azərbaycan anlayışı şimala qədər yayılır və onun mənası sürətlə dəyişir. Yaquta görə Azərbaycan toponiminin aid olduğu ərazi Bərdəyə qədər genişləyib. Həmdullah Qəzvini "Nüzhətül-qülub" əsərində (XIV əsr) Araz çayının sol sahilindəki Naxçıvan və Ordubadı Azərbaycan ərazisi kimi göstərir.
Mədəniyyət
XV əsrdə Azərbaycan mədəniyyətinin iki mərkəzi formalaşır: Cənubi Azərbaycan və Aşağı Qarabağ. XVI–XVIII əsrlərdə bu mədəniyyət mərkəzlərinin formalaşması başa çatır. 1752-ci ildə Pənahli xan tərəfindən salınmış Şuşa şəhəri Azərbaycan mədəniyyətinin mərkəzlərindən biridir. Bu şəhər müəyyən bir dövr ərzində bir çox Azərbaycan ziyalıları — şairlər, yazıçılar və xüsusən musiqiçilərin (Azərbaycan aşıqları, Azərbaycan muğam ifaçıları, qopuz ifaçıları) evi olmuşdur. XIX əsrdə Azərbaycanın Rusiyanın tərkibinə daxil olmasıyla burada yaşayan insanlar Rusiya mədəniyyəti ilə və onun vasitəsilə də dünya mədəniyyəti ilə tanış olmuşlar. Bu dövrdə Tiflis şəhəri Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafı üçün önəmli mərkəzlərdən birinə çevrilir. Tiflisdə yaşamış Azərbaycan mədəniyyətinin görkəmli nüməyəndələrinə Molla Vəli Vidadi, Mirzə Fətəli Axundzadə, Mirzə Şəfi Vazeh, Bülbülcan, Rəşid Behbudov, Şövkət Məmmədova, Qeysər Kaşıyeva, Xədicə Qayıbova misal göstərilə bilər.
Avropa İttifaqı–Azərbaycan münasibətləri
17 yanvar 2001-ci ildə Avropa Şurası Nazirlər Komitəsinin keçirilmiş iclasında Azərbaycan Respublikasının Avropa Şurasına tam hüquqlu üzv qəbul edilməsinə dair qərar qəbul edilmişdir.
Maysen
Şəhər 1710-cu ildən bəri Avropada ilk çini olan Maysen çinisi ilə beynəlxalq səviyyədə tanınır.
Tarixi
1423 -cü ildə IV Frederikə seçici titulunun verilməsi ilə Meissen Saksoniya elektoratının mərkəzinə çevrilir. Bu vaxtlar Almaniyada üslub baxımından ən ardıcıl olan Qotik kafedralı və Almaniyada ilk sarayı - son qotika üslubunda olan Albrechtsburq qəsrini xatırladır.
1834-cü ildə şəhər yenidən sənayenin yüksəlişi baş verdi. Yeni müəssisələr yarandı, 1835 -ci ildən çay boyu ilk paroxodlar getməyə başladı və 1860 -cı ildə şəhərdə dəmir yolu yarandı. Maysen Saksoniyanın keramika sənayesinin mərkəzinə çevrildi.
Nəqliyyat
Şəhərdə üç körpü var. Onlardan biri birləşmiş piyada zonası və dəmir yolu körpüsü, İçəri Şəhərdə körpü və Elba sel düzənliyi üzərindən avtomobil körpüsüdür.
Türkmənistan Kommunist Partiyası
1992-ci ildən bəri Kommunist Partiyasının bərpası üzrə Təşkilat Komitəsi fəaliyyət göstərir. Birləşmiş Partiya Serdar Rəhimovun (Türkmənistanın Pakistandakı keçmiş səfiri) rəhbərliyi altında kommunist qruplar əsasında yaradıldı.
Mingəçevir arxeoloji kompleksi
250px|thumb|Mingəçevir tapıntıları. [[Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi]]
Şaolinin ilan və durna döyüş sənətləri (film, 1978)
Səkkiz klan hamısı kitab axtarmağa insanları göndərdi, buna görə Hu Yinqen adlı bir oğlan hədəflə görünəndə bir çox insan onu təqib etməyə başladı. Bir çox məşhur döyüşçünün toplandığı bir şəhərə gedir və dilənçi paltarında Huan Tzu adlı bir qızın köməyinə gəlir. Onu döyüşdə ona məğlub olaraq kitab üçün İnfan pulu təklif edən dilənçi klanının liderinə aparır. Uşaq kitabdan çiynində yara izi olan bir adam tapmaq üçün yem kimi istifadə etdiyini izah edir. İnfenə Tan klanının başçısı Tan Piner tərəfindən hücum edilir və o, kitabın atasının itməsi ilə məşğul olmasını istədiyini iddia edir. Bununla birlikdə, Infeni ilan və vinç texnikasından istifadə etdiyini görəndə mübarizəni bitirir.
Alfonso de Zamora
Alfonso de Zamora – yəhudiəsilli İspaniya alimi. Bibliya tərcüməçisi olmuşdur.
Rafael Əsədov (rəssam)
Həyatı
1961–1966-cı illərdə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq məktəbində təhsil alıb.
1968-ci ildən AzTV-də əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 40 ildən artıq müddətdə baş rəssam vəzifəsini daşımaqla Televiziyanın qızıl fondunda saxlanılan onlarla televiziya tamaşaları və filmlərinin quruluşçu rəssamı olmuşdur.
1989-cu ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür.
Qəhrəman Əliyev (şair)
Həyatı
1979-cu ildə RPK-nin Təbliğat və Təşviqat şöbəsi müdiri, 1982-87-ci illərdə RPK-nin II Katibi, 1987-91-ci illərdə Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1991-ci ildən 1994-cü ilədək Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı müavini, 1994-1996-cı illərdə Rayon Mədəniyyət şöbəsinin müdiri, 1996-2003-cü illərdə Rayon Təhsil şöbəsinin müdiri işləmiş və təqaüdə çıxmışdır.
Drymophila moorei
Təsvir
Kiçik parlaq yarpaqlara malik bitkinin hündürlüyü 30 sm-ə çatır. Əsas şaquli gövdə budaqsızdır. Yarpaqların uzunluğu 3–6 sm, eni isə 1–2 sm arasında dəyişir.
Cənubi Azərbaycan mətbəxi
thumb|300px|Təbriz küftəsi
Güney Azərbaycan mətbəxi - tarixi Azərbaycan torpaqlarının böyük hissəsi olan, müasir İranın şimal qərbində yerləşən və Türklərin Oğuz qolundan olan Güney Azərbaycan xalqı hələ öz adətlərini və ənənələrini yaşadır. İran Türklərinin sıx yaşadığı Şərqi Azərbaycan, Qərbi Azərbaycan, Ərdəbil, Zəncan, Qəzvin, Arak və Həmədan bölgələrindən başqa Tehran, Qum, Gülüstan, Kürdüstan, Xorasan, Kirman və Fars bölgələrində də yaşayan Türklərin mədəniyyəti və adətləri hələ yaşanır və başqa xalqların mədəniyyətinə təsir etmiş, həm də onlardan təsir götürmüşdür. Cənubi Azərbaycan və İran türklərinin mədəni dəyərləri qədim zamanlardan günümüzə qədər inkişaf etmiş və cəmiyyət üzvləri arasında maddi və mənəvi əlaqələr yaratmışdır. Bu xalqın tarixini, ənənələrini, sənətlərini və ədəbiyyatını öyrənmək çox vacibdir. İran Türklərinin mətbəxi dünyanın ən zənginlərindən biridir. Türk və İslam dəyərlərinə uyğun olan yeməklərin ana maddəsi heyvani və bitki mənşəli məhsullarından əldə olunan ət, süd, taxıl, tərəvəz, yumurta və meyvədən ibarətdir. İran və Güney Azərbaycan mətbəxinin təməli sayılan bu nemətlərdən müxtəlif qidalar, o sıradan xəmirli, sulu, ətli və göyərtilərdən hazırlanan yeməklər Güney Azərbaycan mətbəxinin əsasını təşkil edir. Ümumiyyətlə Güney Azərbaycan mətbəxinin adi günlərə, mövsümlərə və xüsusi günlərə görə fərqli növləri vardır və onların digər Türk xalqlarının mətbəxləri ilə bənzəri çoxdur. Aşağıda İran və Güney Azərbaycanda bişirilən və istifadə edilən xəmir işlərini, şorbaları, plovları, dolmaları, kababları, salatları və turşuları izah etməyə çalışırıq.
Suxan Babayev
Həyatı
Buna baxmayaraq, Babayevin vəzifəsindən kənarlaşdırılmasına səbəb və ya bəhanə olan məhz "millətçi təzahürlərə" qarşı mübarizə idi. 14 dekabr 1958-ci ildə Türkmənistan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi vəzifəsindən azad edildi, 19 dekabr 1958-ci il tarixdə, Sov.İKP MK-nın plenumunun qərarı ilə vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı. Sov.İKP Mərkəzi Komitəsinin üzvü.
Dörd Lenin ordeni, Qırmızı Ulduz, Qızıl Əmək Bayrağı, "Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif edilmişdir.
Maloqaraçayevsk rayonu
Tarixi
1 fevral 1963-cü ildə mövcud olan 6 kənd rayonlarının yerində təşkil edilir: Adıge-Xabl (mərkəzi Adıge-Xabl auılu), Zelençuk (mərkəzi Zelençuk aulu), Qaraçaevsk (mərkəzi Qaraçevsk şəhəri), Maloqaraçaevsk (mərkəzi Üçkeken aulu); Prikubanski (mərkəzi Ust-Çequtinski aulu), Xabez (mərkəzi Xabez aulu).
Elmin Əlizadə
Hərbi xidməti
Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri Azərbaycan-Ermənistan sərhədinin Kəlbəcər və Laçın rayonları sahəsində genişmiqyaslı təxribat törədib 2021-ci il noyabrın 16-sı qəfil hərbi əməliyyatlara başlamışdır. Ermənistan hərbçiləri bu istiqamətlərdə Azərbaycan Ordusunun mövqelərinə hücum etmişdir. Başlanan hərbi əməliyyatlarda iştirak edən əsgər Elmin Əlizadə 16 noyabr 2021-ci ildə cəbhənin Laçın rayonu istiqamətində antiterror əməliyyatını yerinə yetirərkən şəhid olmuşdur. 18 noyabr 2021-ci ildə onun nəşi ailəsinə təhvil verilmiş və Mingəçevir Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Sahib Əkbərov
Sahib İsmayıl oğlu Əkbərov — Kəlbəcər rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı (1991–1992).
Elbrus Minkailov
Ədəbi fəaliyyət
İlk şeirləri məktəb illərində yazmışdır. 1980-ci illərdə nəsr öyrənməyə başlayır. Ancaq ilk hekayə "Bir taleh" yalnız 2003-cü ildə "Orqa" jurnalında nəşr olunur. Əsərlərini rus və çeçen dillərində yazır. 2000-ci illərin əvvəllərində iki povest ("Dumanda" və "Bu yol nə qədər uzun idi") və iyirmidən çox nağıl yazır. Onlar regional və respublika qəzetlərində, "Orqa", "Vaynax", "Nana" jurnallarında dərc olunmuşdur. Minkailovun hekayələri Çeçenistan və Şimali Qafqazdan olan yazıçıların "Çeçen Hekayəsi" (Qroznı, 2006) və "Bir Ömür Boyu Müharibə" (Moskva, 2007) kollektiv kolleksiyalarında da nəşr edilmişdir. 2011-ci ildə "Terekdə daşqın oldu" nəsr kitabını nəşr etdirir.
CS50
Davamedici kursları
CS50 aşağıdakılar da daxil olmaqla bir neçə əlavə kurs təqdim edir:
Govurqala (Qəbələ)
Mədəni təbəqənin orta qatı üst və alt qatlara nisbətən daha zəngin material vermişdir. Dərbənd məliyi Müzəffər ibn Məhəmmədə (XII sər), Atabəy Əbu Bəkrə (1191–1210), həmçinin XIII–XIV əsrlərə aid digər pullara əsasən Qalanın orta yaşayış qatı təxminən XI–XIV əsrlərə aiddir. Alt təbəqənin maddi-mədəniyyət qalıqları isə əsasən VIII–X əsrlərə aid ərəb pulları ilə müşayiət edilmişdir. Sonrakı arxeoloji qazıntılar da mühüm nəticələr vermişdir və aydınlaşdırılmışdır ki, alt təbəqə özü üç təbəqəyə bölünür və ümumiyyətlə Qalada üç yox, dörd mədəni təbəqə vardır. Məlum olmuşdur ki, mədəni təbəqənin 4 m dərinliyindən sonra şirli saxsı qablar getdikcə azalmış və yoxa çıxmışdır. Əslində, şirli saxsı qablar verməyən orta əsr abidələri yeni bir tarixi dövrlə səciyyələnir.
Makedoniya Futbol Federasiyası
Fəaliyyəti
Federasiya aşağıdakı yarışları keçirir:
Katun Dövlət Təbiət Qoruğu
Fiziki-coğrafi xüsusiyyətləri
thumb|left|Katun qoruğunun ərazisi Katun qoruğu Mərkəzi Altay fiziki-coğrafi vilayətə aiddir. Qoruq özündə Katun silsiləsinin cənub, qismən şimal və Listvyaqa silsiləsini birləşdirir. Qoruq əsasən Katun silsiləsinin daha yüksək ərazisindədir (Beluxa massivi istisna olmaqla). Ərazidə nival-dağ, dağ-tundra və alp çəmənliyi landşaftı üstünlük təşkil edir. Moren təpələri, tirələr, sürüşmə, sel və uçqun relyef formaları qoruq ərazisində üstünlük təşkil edir.
Demokrat Leonov
Yaddaş
Vladivostokda Demokrat Leonovun adına küçə var.
1980-ci ildə SSRİ Rabitə Nazirliyi tərəfindən D. V. Leonova portretinə bədii damğalanmış zərf buraxılmışdır.
Askaridkimilər
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Xrom (II) oksid
Fiziki xassələri
İki polimorf formada mövcuddur. Qırmızı (pirofor deyil) və qara pirofor toz (havada öz-özünə alovlanan) buna görə də qara modifikasiya su qatının altında saxlanılır (su ilə qarşılıqlı təsir göstərmir). Altıbucaqlı kristalları əmələ gətirir. Bütün xrom oksidləri kimi odadavamlıdır. Suda həll olunmur.
Kimyəvi xassələri
3.	Həmçinin koksla reduksiya etmək olar: 4.	Əsası xassələr görsədərək xlorid turşusunda həll olunur, nəticədə su və xrom II xlor alınır:
Durulaşdırılmış azot və sulfat turşusunda həll olunmur. Havada qızdırıldıqda güclü reduksiyaedici xüsusiyyətlərini nümayiş etdirərək xrom (III) oksidinə gədər sürətlə oksidləşir.
NAIRU
Ümumiyyətlə, bu konsepsiya dövlət siyasətinin formalaşmasında Keynsçilik yanaşmanın genişlənməsinə cavab addımdır.
Terminin xüsusiyyətləri
NAIRU abreviaturası qeyri-dəqiqdir: NA «non-accelerating» "sürətlənməz" sözündən, yəni "sürətlənməyən" gəlir, əslində isə yalnız işsizlik səviyyəsində "dəyişiklik" deməkdir.
Xüsusiyyətləri
Əgər U* NAIRU və U həqiqi işsizlik dərəcəsidirsə, nəzəriyyə deyir:
Elektroörtmə
Elektroörtmə, qalvanoörtmə – elektrolizin köməyilə bir materialı digəri ilə örtmə texnologiyası; adətən, elektron komponentlərin üzərinə nazik qat çəkmək üçün istifadə edilir. Məsələn, iki mis mili xlorlu gümüş məhluluna saldıqda və onların arasından sabit cərəyan buraxdıqda, mənfi yüklənmiş milin üzərinə gümüş qatı çökəcək.
Qazaxıstan SSR Ali Soveti
Səlahiyyəti
1) Qazaxıstan SSR Ali Sovetinə və yerli Xalq Deputatları Sovetlərinə seçkilər təyin edir;
7) yerli Xalq Deputatları Sovetlərinin fəaliyyətinə rəhbərlik edir;
Naxçıvan Əlillərin Bərpa Mərkəzi
thumb|296x296px|Naxçıvan Əlillərin Bərpa Mərkəzi Naxçıvan Əlillərin Bərpa Mərkəzi — 2004-cü ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiə Nazirliyinin nəzdində yaradılmışdır.
Qazaxıstan SSR Ali Soveti
Səlahiyyəti
17) Qazaxıstan SSR Konstitusiyası və qanunları ilə müəyyən edilmiş digər səlahiyyətləri həyata keçirir.
Nazim İbrahimov (naşir)
Fəaliyyəti
2006-cı ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin məsul katibi olub.
Cavanşir Hadıyev
Mükafatları
1 avqust 2018-ci ildə isə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
Populyasiya genetikası
Populyasiya genetikası — genetikanın bir sahəsi olub, populyasiyanın genetik strukturunu, ona təsir edən faktorları, populyasiyada irsiyyət qanunauyğunluqlarını öyrənir.
Spartak (film, 1960)
Süjet
E.ə. I əsrdə, Roma Respublikası qoşun orduları tərəfindən həyata keçirilən törəmə işlərə yol açmışdır. Qoşundan biri, Spartak (Kirk Duqlas) adlı qürurlu və istedadlı bir adam, onun qulluğunda qladiator kimi mübarizə aparan, spartakın təlimçisi Marsellus (Çarlz Mc. Qrou) "keyfiyyəti var" deyə düşünmür. O, iş adamı Lentalus Batiyatus (Peter Ustinov) tərəfindən hazırlanan bir məktəbdə təhsil alır. İstismar arasında Spartak, Variniya (Cin Simmons) adlı bir qadınla cəsarətli bir əlaqə yaradır. Batiyatus, Roma diktatoru və roma senatoru Markus Likiniyus Krassusdan (Lourens Olivye) görüşünə ziyarət aldı. Onun adamları Spartakla mübarizə təşkil edir. Döyüş zamanı Spartakın həyatını Draba (Vudi Strod) adlı bir Afrikalı partlayışda qurtarır. Arena keşikçisi Krassus tərəfindən öldürülür. Ertəsi gün, hadisələr gərginləşərək, Batiyatus Variniyanı Romadakı Krassusun evinə aparır. Döyüşlər üsyana çevrilir. Qladiatorlar mühafizəçiləri döyüb, İtalyan kəndlərinə qaçırdılar.
Populyasiya genetikası
Ekoloji – fizioloji üsul
Bu üsul mühitin faktorlarının populyasiyanın vəziyyətinə təsirini və genetik potensialın əlamətlərlə, fenotipik səviyyədə özünü büruzə verməsi dərəcəsini və fenotiplərin yaşadığı şəraitdə uyğunlaşmasını müəyyən etməyə imkan verir.
Spartak (film, 1960)
Süjet
Spartak ona qarşı göndərilən çoxlu orduları məğlubiyyət edir. Beləliklə, Roma Senatası getdikcə həyəcanlandı. Krassusun populist rəqibi Qrakçus (Çarlz Lafton) onun rəqibinin Roma ordusunun nəzarətini ələ keçirmək üçün əsas kimi böhrandan istifadə etməyə çalışacağını bilir. Bunun qarşısını almaq üçün Qrakçus, mümkün qədər çox hərbi gücə sahib olan Yulius Sezar Hentşedən (Con Qovin) kömək istəyir. Beləliklə, Qrakçus, Spartakı İtaliyadan çıxarmaq və qul ordusunu Romadan xilas etmək üçün rüşvət aldığını elan edəndə, olduğu kimi taktikaları qəbul edir.
Populyasiya genetikası
Hardi–Vaynberq qanunu
p2AA + pqAa + pqAa + q2aa = p2AA + 2pqAa + q2aa
Güllüqoruq yaşayış yeri
Qəbələ şəhər xarabalığından 3–4 km şərqdə yerləşir. Onun şimal tərəfini indiki Tövlə kəndi ilə qoruq arasındakı meşəlik, cənub tərəfini isə süni torpaq sədd və böyük bir əkin sahəsi, qərb tərəfini Covurluçay, şərq tərəfini Qocalançay sərhədləndirir. Covurluçay Güllüqoruq ilə Qəbələ şəhər xarabalığı arasında təxminən 2 km enində eyni adlı dərədən axır.
Spartak (film, 1960)
Siyasi şərh, xristianlıq və qəbir
Filmin başında Romalıların xristianlığın yüksəlməsi ilə nəticələnə bilmədiyini göstərir:
Zeb-un Nisə Bəyim
Övrəngzibin hakimiyyətə gəlməsindən sonra
Görünüşü belə təsvir edilir: ... o, hündür və incə, üzü yuvarlaq və açıq rəngdə, sol yanağında iki mol və ya gözəllik ləkələri ilə təsvir edilmişdir. Gözləri və bol saçları çox qara idi, nazik dodaqları və kiçik dişləri var idi. Lahor Muzeyində bu təsvirə uyğun gələn müasir portret var... O, sadə və zabitəli geyimdə idi; həyatının sonrakı hissəsində o, həmişə ağ geyinərdi və onun yeganə bəzəyi boynunda mirvari sapı idi.
Zeb-un-Nissa Angya Kurti kimi tanınan qadın geyimi icad etdi. Bu, Türküstan qadınlarının geyiminin dəyişdirilmiş forması idi. Bu dəyişiklik Türküstan qadın geyiminin Hindistan təbii mühitinə uyğunlaşdırılmasından ortaya çıxmışdı.
Spartak (film, 1960)
Yenidən relizlər və bərpa
Film 1967-ci ildə 23 dəqiqə olmadan yenidən buraxıldı. 1991-ci ildə 23 dəqiqənin azadlığı üçün Robert Harris tərəfindən bərpa edildi. Filmin orijinal versiyasından əvvəl kəsildiyi vaxt 14 dəqiqə idi.
2015-ci ildə, 55 illik yubileyinə görə, film, 1991-ci ildə filmin yenidən qurulmasının 6|6,000 axtarışdan geniş bərpaya keçdi. 2015-ci ildə bərpa 12 dəqiqə uzadıldı. Film 2015-ci il oktyabrın 6-da yenidən yayımlanaraq, 2015-ci ildə bərpa işlərinin 1080p transferini təqdim etdi.
Digər mükafatlar
2008-ci ilin iyun ayında Amerika Kino İnstitutu, 10 "klassik" Amerika film janrında ən yaxşı on filmi yaradıcılıq dairəsindən 1500-dən çox adamın səsverməsindən sonra, Spartak filmi epik və tarixi janrda beşinci ən yaxşı film olaraq qəbul edilib.
Rollarda
Kirk Duqlas — Spartak Lourens Olivye — Krassus Cin Simmons — Variniya Çarlz Lafton — Qrakçus Piter Ustinov — Batiyatus Toni Körtis — Antoninyus Con Qavin — Yulius Sezar Con Dallas — Markus Qlabrus Nina Foç — Helena Qlabrus Con Ayrlənd — Sriksus Herbert Lom — Tcqranes Levant Çarlz Mc. Qrou — Marsellus Coanna Barnes — Klaudia Maria Harold Ston — Davud Vudi Strod — Draba Piter Brokko — Ramon Paul Lambert — Qannikus Robert Uayk — gözətçi Nik Dennis — Dionisiyus Con Hoyt — Kaysus
Həmçinin bax
1960-cı ilin filmləri Amerika Film İnstitutu
Zeb-un Nisə Bəyim
Şeiriyyatı
Zeb-un Nisə şeir yazmağa erkən dövrdə başlamışdır, lakin ilkin mərhələdə ərəbcə şeirlər yazmışdır. Onun şeirlərini görən bir ərəb alim şeirlərin gözəl olduğunu, lakin şeirlər oxunan zaman bunun bir ərəb tərəfindən yazılmadığının bəlli olduğunu demiş, bundan sonra Zeb-un Nisə Bəyim ərəbcə şeir yazmağı dayandırıb başqa dillərə yönəlmişdir. Onun bu işlərdəki müllimi Şah Rüstəm Qazi olmuş, onu birbaşa şeiriyyata yönəldən də o, olmuşdur. Bir müddət sonra atası ilə münasibətləri əla olan Zeb-un Nisə onu bütün imperiya boyunca çaparlar göndərməyi və bütün məşhur şairləri Dehlidəki saraya toplamağa sövq edə bilmişdi. Bu o dönəm üün böyük bir şey idi, çünki Övrəngzib özü şeiriyyatı sevmirdi və şairlərə müsbət yanaşmırdı. O, Hafiz in əsərlərinin məktəblərdə oğlanlara oxudulmasını, saraydakı bəyimlərə onun şeirlərini səsləndirməyi qadağan etmişdi, lakin burada bircə istisnanı Zeb-un Nisə təşkil edirdi. Zeb-un Nisənin çevrəsinə daxil olan şairlərin sırasına Nəsir Əli, Sayab, Şəmş Vəli Ullah, Brahmin və Behraaz daxil idi.
Türkiyə–İran sərhədi
Türkiyə-İran sərhədi — İran İslam Respublikası ilə Türk Respublikası arasında müasir dövlət sərhədi. Sərhəd 534 km (332 mil) uzunluqdadır Şimalda Azərbaycanla sərhəd üçbucağından başlayır və cənubda İraqla sərhəd üçbucağına qədər uzanır.
Osmanlı dövrü (1500 - 1920)
Səfəvi-Osmanlı müharibəsi dövründə Osmanlılar Həmədan sülh müqaviləsi ilə İranın şimal-qərb hissələrinin böyük hissəsini əldə edərək Rusiya ilə sərhəddi ələ keçirdilər. 1740-cı illərdə İranın qərb vilayətlərini bərpa edən və 1639-cu il Qəsri-Şirin sərhədini yenidən təsdiqləyən, 1746-cı ildə Kürdan sülh müqaviləsi ilə sona çatan başqa bir müharibə baş tutur.
Komissiyanın işinə baxmayaraq, dəqiq sərhəd düzəlişinə dair mübahisələr davam edir. Osmanlılar və İran, hər ikisi bölgədə müstəmləkəçi istəkləri olan Rusiya və İngiltərənin təkidi ilə 1911-ci ildə daha dəqiq bir sərhəd üzərində işləmək barədə razılığa gəlir. 1913-cü ilin noyabrından 1914-cü ilin oktyabrına qədər bir sərhəd komissiyası İstanbul Protokolunu qurur və bütün sərhədin detallı bir şəkildə ayrılmasını təmin etdi. Dörd dövlətin sərhəd komissiyası daha sonra sərhədləri yerdə araşdırır.
Səlbir yaşayış yeri
Səlbirlə Qala arasındakı xəndək barədə hələ XV əsrə aid türk mənbəsi olan "Şücaətnamə"də də məlumat verilir. Həmin xəndək Səlbirin cənub qala divarını Qalanın şimal qala divarı ilə sərhədləndirir. Onun uzunluğu 273 m olub, Səlbir ilə Qalanın qərb və şərq qurtaracaqlarında tamamlanır. Şərq tərəfdə xəndəyin indiki dərinliyi 16–20 m, eni 30 m-dək, qərbdə dərinlik 20–24 m, eni isə təxminən 30 m-dir. Xəndəyin qurtaracaqları Qaraçay və Covurluçayın dağıntılarına məruz qalmışdır. S.M.Qazıyev qeyd edir ki, şəhərin Səlbir hissəsi Qala hissəsinə nisbətən daha qədimdir. O, Səlbirin alt yaşayış qatından əldə edilən arxeoloji materialların — sərnic, dolça (tay qulp), sütdan, vaz və s. kimi cəhrayı və qara rəngli qabların Yaloylutəpə mədəniyyətinin səciyyəvi materialları ilə müqayisəsinə, həmçinin Səlbirdən I əsrdə Qotarsın adına kəsilmiş gümüş pulun tapılmasına əsasən, burada nəinki eramızın əvvəllərində hətta e.ə. I əsrdə də yaşayış olduğunu söyləmişdir.
Valeh Şamilov
Həyatı
Valeh Şamilov 1 yanvar 1959-cu il tarixində Qərbi Azərbaycanda anadan olmuşdur. 1977-ci ildə orta məktəbi bitirərək o zamankı M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun neft-mədən fakültəsinə qəbul olmuş, 1982-ci ildə neftçi-mühəndis-texnoloq ixtisasına yiyələnmişdir.
Van-der-Vaals qüvvələri
Van-der-Vaals qüvvələri - molekullardaxili rabitə qüvvələri ilə yanaşı molekulların və təsirsiz" qaz atomlarının arasında başqa növ qüvvələr də müəyyən edilmişdir ki, bu da onları ilk dəfə müşahidə edən Hollandiya alimi Vas qüvvələri adlanır.
Müzəffər Tuğsavul
Həyatı və hərbi xidməti
"Müharibə", "Ləyaqət", "İmtiyaz" və "İstiqlaliyyət" medalları ilə təltif edilmişdir. Həmçinin, 5. Rütbədən Qılınclı "Məcidiyyə" və "4.Osmani" nişanları ilə təltif edilmişdir. Evli idi və fransız, alman dillərini bilirdi.
Nairi
Bəzi alimlər Urartu və Nairinin ayrı-ayrı nöqtələr olduğunu irəli sürdülər.
Bakı məsələsi
200px|thumb|right|Azərbaycanda neft hasılatı. 1920-ci illər
NGC 5124
NGC 5124, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sentavr bürcü istiqamətində yerləşir. E6 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Namis Şirməmmədov
Yaradıcılığı
Sumqayt Dövlət Dram Teatrında oynadığı rollar
Endr və Luara
Endr və Luara  — Fransada yerləşən, Mərkəz - Luara vadisi regionun departametlərindən biri. Sıra nömrəsi — 37. İnzibati mərkəzi — Tur. Əhalisi — 605 819 nəfər (2010).
Əkbər Qoşalı
İş təcrübəsi
Müstəqil Azərbaycan Gənclərinin I Forumunda Ümummilli Lider qarşısında çıxış edib; digər Forumların nümayəndəsi olub. Bir neçə gənclər təşkilatının qurulmasında yaxından iştirak edib, təşkilat sədri, təşkilatların seçkili orqanlarının üzvü, o cümlədən, Gənclər Təşkilatları Milli Şurasının sədr müavini, Komissiya sədri olub. 2010-cu ildə 104 saylı Gədəbəy-Tovuz seçki dairəsindən Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin üzvlüyünə namizədliyini irəli sürüb. Hazırda, 1998-ci ildə Dünya Türk Gəncləri Birliyinin Qazaxıstanda keçirilən VIII qurultayında Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi Məsləhət Şurasının başqanı. olan Ə. Qoşalı, eyni zamanda Milli QHT Forumu İdarə Heyətinin (2006-cı ildən bəri) üzvü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi (AYB) Nəzarət-təftiş Komissiyasının sədr müavini (2014-cü ildən bəri), AYB-nin orqanları – "Ədəbiyyat Qəzeti"nin (2004-cü ildən bəri) və "Ulu Çinar" jurnalının (2010-cu ildən bəri) redaksiya heyəti üzvü, CASCFEN Məclisinin üzvü, www.dgtyb.az; www.bizimyazi.az ədəbi saytlarının baş redaktorudur. "Yeni Azərbaycan" qəzetinin Ədəbiyyat şöbəsinin redaktoru olub (2011–2017). Özbəkistanın "Kitab Dünyası" qəzetinin (2017), Türkiyədə çıxan "Yüce Erek" dərginin (2001), habelə "Kərkük" qəzetinin (2006) Azərbaycan təmsilçisidir. Sumqayıtdakı Əli Kərim adına Poeziya Klubunun fəxri üzvüdür.
Fərid Xəlilov
Əmək fəaliyyəti
2004- 2006 – cı illərdə "Amorgo Management & Consulting" şirkətində maliyyə məsləhətçisi olaraq işə başlamışdır.
Şəxsi həyatı
Ailəlidir, 2 övladı var.
Soliterlər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Siklofillidlər
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Əhməd Najayev
Bioqrafiya
1936-cı ildən Ordjonikidzedəki müəllimlər üçün ixtisasartırma kurslarında dərs demişdir. Dram, poeziya və jurnalistikaya çox səy və əmək sərf edir. Çeçen-İnquş Dövlət Dram Teatrında və Radio Komitəsində çalışır
Yaradıcılığı
Eyni zamanda dilçi İ. İbriyevlə birlikdə "Çeçen mahnıları" toplusunu nəşr etdirir. Sonradan əsər rus dilinə tərcümə edilir və 1940-cı ildə Moskvada nəşr olunan "Çeçen-İnquş folkloru" ilk toplusuna daxil edilir. Daha sonra Najayevin yazdığı folklor əsərləri və onların tərcümələri dəfələrlə yenidən çap olunmuşdur: "Çeçen folkloru" (1959), "Çeçen-İnquş şeiri" (Moskva, 1959), "İlli" (1979), "Çeçen-İnquş şeir antologiyası" (1981) və digərləri.
Karmen Kas
Bioqrafiyası
Yeganə valideyni olan anası ofisiant işləyirdi və qızının üç ay Milana getməsi üçün icazə imzalamaqdan imtina etmişdi. Buna görə Kas sənədlərdə anasının yerinə saxta imza atmalı olmuşdur.
Şəxsi həyatı
2004-cü ildən 2014-cü ilə qədər Kas Alman şahmat qrossmeysteri Erik Lobron ilə münasibətdə idi.
Mezoproterozoy
Xüsusiyyətləri
Bu dövr kontinental plitələr və tektonik plitələrin daha da inkişafı ilə əlamətdardır. İlk genişmiqyaslı dağəmələgəlmə prosesi bu dövrdə baş vermişdir.
Kamaltəpə yaşayış yeri
Haqqında
1977-ci ildə təsərrüfat işləri zamanı Kamaltəpənin üst qatı dağıdılmışdır. Bu zaman burada kvadrat formalı bişmiş kərpic dən qurulmuş müsəlman qəbir ləri, iri ölçülü yonma puc (şirim) daşdan kirəc məhlulu ilə hörülmüş böyük bir tikintinin divar qalığı və çoxlu inşaat materialı töküntüləri üzə çıxarılmışdır. İ. Əliyev qeyd edir ki, Kamaltəpədən tapılan arxeolji materialları Əl-Müqəddəsinin verdiyi məlumatla müqəyisə etsək onda deyə bilərik ki, orta əsrlərdə Qəbələnin Cümə məscidi məhz Kamaltəpənin üstündə yerləşmişdir.
Rəhmətabad (Xudabəndə)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 244 nəfər yaşayır (48 ailə).
II Süleyman
Səltənət illəri
8 noyabrda Ədirnəyə gələrək fəaliyyətə başlayan Mustafa Paşa ilk iş olaraq illərdir davam edən səfərlərin səbəb olduğu qıtlıqdan və vergi yükündən əziyyət çəkən əhalinin vəziyyətini yaxşılaşdırdı. Haqsız yerə alınan vergiləri ləğv etdi. Padşahın üzərində mənfi təsir göstərən Darüssəadə ağasını saraydan uzaqlaşdırdı. Ancaq Avstriya cəbhəsində vəziyyət Osmanlıların əleyhində idi. Niş qalasının itirilməsinin ardından müsəlman əhali Anadoluya köç etməyə başlamışdı. Qərargahını Niş şəhərində quran Avstriyalı general Veterani, Balkan yarımadasındakı xristian əhalini Osmanlılara qarşı ayaqlandırmağa başlamışdı. Bu propaqandaya isə ən çox serbiyalılar alət edildi. Bölgədəki əhalinin yalnız üçdə biri İstanbula və Anadoluya çata bildi. Geri qalanları isə köç əsnasında millətçi serblər tərəfindən qətlə yetirildi. Şiddətli keçən qış səbəbilə ordu ağır vəziyyyətdə idi. Böyük rus ordusunu məğlub etdikdən sonra Valaxiyaya irəliləyən Səlim Gərayın da qatıldığı Sofiya şəhərindəki məşvərətdə Qoca Mahmud Paşanın Skopyeyə göndərilməsinə qərar verildi. Bu əsnada müsəlmanlara qarşı qətliam törədən serb millətçisi Karpos ələ keçirilərək Skopye körpüsü üzərində edam edildi. Belqrad və Niş istisna olmaqla, bölgədəki bütün qalalar ələ keçirildi. Ancaq havanın pisləşməsi ilə səfər dayandırıldı. Böyük qələbələr qazanan Səlim Gəray Ədirnəyə gələrək qışı burada keçirdi.
İzmarə-i Ülya (Germi)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 800 nəfər yaşayır (171 ailə).
Padişah Xatun
Mirası
Memarlıq və xeyriyyə fəaliyyətləri ilə də məşğul olan Padişah Xatundan geriyə günümüzdə Türkiyənin Tokat şəhərində yerləşən Səlçuqlu Xanəgah xarabalıqları qalmışdır. Binanın kitabəsində 1288-ci ildə Sultan II Qiyasəddin Məsud un hakimiyyəti zamanında Səfvətüd-dünya və din, Məlikə Padişah Xatun tərəfindən tikdirildiyi yazılmışdır.
Kəmərtük
Tarixi
2 oktyabr 1992-ci il tarixində Ermənistan Respublikasının Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir.
Lyperosomum
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Materializm və Empirio-tənqid
Fəsillərin qısa məzmunu
Lenin Kanta qarşı sağçı və solçular tərəfindən edilmiş tənqidlərdən, immanent fəlsəfədən, Boqdanovun empiriomonizmdən, Hermann fon Helmholtzun "simvollar nəzəriyyəsi"nin tənqidindən bəhs edir. Bu fəsildə Avenariusun Saf təcrübənin tənqidi əsəri Kantın Saf səbəbin tənqidi əsəri ilə əlaqəli şəkildə təhlil olunur. Leninin fikrincə, Kantın fəlsəfəsi müəyyən mənada Yumun aqnostizminə və Berklinizmə qayıdışdır, amma onun doktrinası materialist ünsürlərdən də yoxsun deyil. Buna baxmayaraq, Feyerbax, Marks və Engels idealizmin və aqnostizmi tamamilə rədd edir.
6-cı fəsil: Empirio-tənqidin və tarixi materializm
Lenin Boqdanov, Aleksandr Suvorov, Ernst Hekkel və Ernst Max kimi yazıçıların görüşlərini müzakirə edir. 6-cı fəsilə əlavə olaraq, o, "Nikolay Çernışevski kantçılığı hansı mövqedən tənqid edir?" sualını da ortaya qoyur.
Səlim Səlimov
Mükafatları
1977-ci ildə "Slava oktyabr" döş nişanı, 3 oktyabr 1980-ci ildə "Əlaçı əməyə görə" döş nişanı, 1978-ci ildə ÜİLKGİ-nin "60 illik yubiley"i, 1988-ci ildə ÜİLKGİ-nin "70 illik yubiley"i ilə əlaqədar yubiley medalları, Səlim Səlimov Daxili İşlər Nazirliyinin "Əla xidmətə görə" medalı ilə təltif olunmuş, 5 may 1983-cü ildə Baş Leytenant rütbəsi almış və 1988-ci ilin fevral ayından 1 oktyabr 1991-ci ilədək könüllü özünü müdafiə dəstələrinin tərkibində erməni təcavüzkarlarına qarşı gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Ona 17 fevral 2004-cü ildə "Müharibə veteranı" vəsiqəsi təqdim olunmuşdur.
Daktilogirus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Elxanilərin sikkələri
Səciyyəvi xüsusiyyətləri
Əhməd Tekudarın sikkəsi
Huseyn Sastraneqara Beynəlxalq Hava Limanı
Huseyn Sastraneqara Beynəlxalq Hava Limanı — Bandunq, Qərbi Yava, İndoneziyada hava limanı. Şəhərin mərkəzində Bandunq Mərkəzi qatar stansiyasından 2,4 km məsafədə yerləşir. Hava limanı 145 hektar ərazini əhatə edir və Yavanın cənub-qərbində mülki aviasiya sahəsinə xidmət göstərir.
Hava limanı Bandunq şəhərində yerləşir və dağlar ilə əhatə olunur, beləliklə unikal xüsusiyyətlərə malikdir. Bu hava limanı indi və keçmişdə Airbus A320 seriyalları, Boeing 737, müəyyən tipli Boeing 757 və Boeing 767 (200) seriyasını idarə edə bilir. Yerli və beynəlxalq terminallarının ümumi iki sahəsi 3,5 milyon sərnişin və 16,000 m² sahənin ümumi gücü təmin edir.
İki beynəlxalq hava limanlarından biri olan Böyük Bandunq metropol sahəsinə xidmət edən Qaruda İndoneziyanı, həmçinin Lion Air, Citilink və İndoneziya AirAsia aviaşirkətləri üçün nəzərdə tutulmuş Kertacati Beynəlxalq Hava Limanıdır.
Terminal və obyektlər
Hava limanının terminalında daxili və beynəlxalq uçuşlar üçün istifadə olunan iki sahə vardır. Terminalın sahəsi 17 min kvadratmetr metr və üç mərtəbəlidir.
Kertacati Beynəlxalq Hava limanı
Macalenqka Hava limanı ya da Bandar Udara Internasional Java Barat (BIJB) kimi tanınan Kertacati Beynəlxalq Hava Limanı Qərbi Yava, İndoneziyanın şimal-şərq hissəsində yerləşən hava limanıdır. 24 may 2018-ci ildə açılan hava limanı Sukarno-Hatta Beynəlxalq Hava Limanı ndan sonra İndoneziyanın ikinci ən böyük hava limanıdır. 2,500 metr uçuş zolağı olan hava limanı Bandunqun 68 km şərqindəki "Mayalenqka rayonu"nda şəhərində yerləşir. Böyük Bandunq metropolu sahəsinin ikinci beynəlxalq hava limanıdır və Cirebon, həm də Qərbi Yava və Mərkəzi Yava vilayətinə xidmət etmək üçün inşa edilmişdir.
İqtisadi siyasət
iqtisadi siyasəti — hökümətin vergi səviyyələrini, dövlət büdcələrini, pul kütləsini və faiz dərəcələrini, habelə əmək bazarını, milli mülkiyyəti və dövlətin iqtisadiyyata müdaxiləsinin bir çox digər sahələrini təyin etmək sistemlərini əhatə edir.
Qarşıdurma
Planetin (asteroidin və ya kometin də ola bilər) qarşıdurması Günəşin əks tərəfində olanda baş verir.
Çopuqlu (Kərəsf)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 177 nəfər yaşayır (40 ailə).
1913 idman gimnastikası üzrə Dünya Çempionatı
İdman gimnastikası üzrə 6-cı Dünya Çempionatı 15-16 noyabr 1909-cu ildə Fransa nın paytaxtı Paris də keçirilmişdir.
I Çılğın Xuana
Kastilya kraliçası
Kral Filip isə Kastilyada möhkəmlənmək istəyirdi və bu məqsədlə yerli əsilzadələri II Ferdinanda qarşı ayaqlandırmaq fikri vardı. Nəhayət cütlük 26 apreldə La Korunya limanına çatdılar. Ancaq bu əsnada Kastilya əsilzadələri cütlükdən üz döndərmişdi. II Ferdinand isə bütün bu hadisələri müzakirə etmək məqsədilə kürəkəni Filiplə 27 iyunda Villafafillada gizlicə görüşdü. Gözlənilən əksinə, II Ferdinand Kastilya taxtındakı bütün hüquqlarını “sevimli övladlarına” təhvil verdi və cütlüyü Araqon taxtının vəliəhdi elan etdi. Daha sonra Filip və II Ferdinand ikinci bir saziş imzaladılar və bu sazişlə də, Yuannanın “xəstə və bacarıqsız” olduğu, bu səbəblə bütün səltənət hüquqlarından məhrum edilməsi barədə razılığa gəldilər.
Filipin ölümü
20 dekabr 1506-cı ilədək Yuanna ölkəni tək başına idarə etməyə çalışsa da, krallıq əsl xaos halına bürünmüşdü. Varisi hesab edilən 6 yaşlı oğlu Karl isə Flandriyadakı bibisinin himayəsində idi. Bu əsnada atası II Ferdinand bütün olanları səssizliklə izləyir və siyasi böhranın böyüməsini gözləyirdi.
Atasının səltənəti
Bütün bunlara baxmayaraq heç kəs kraliçanın bu sözlərinə fikir vermədi. Sadəcə rəsmi yazışmalarda adə yazılırdı və bu yazışmaları belə atası II Ferdinand imzalayırdı. 1510-cu ildə Kastilyanın korteslər birliyi II Ferdinandı krallığın hamisi elan etdi və hakimiyyət II Ferdinandın vəkili baş yepiskop Kisnerosa həvalə olundu. Yuanna isə bütün sadiq xidmətçilərindən ayrıldı və 1509-cu ilin fevralında Tordesillasdakı kral sarayına həbs olundu. Ölkədə kraliçanın dəli olduğu, hətta ərinin cəsədini də özüylə birlikdə həbs olduğu saraya aparması barədə şayələr gəzməyə başladı.
Operativ
Operativ
Polşa himni
thumb|Himn mətni musiqisi Dombrovskinin mazurkası fortepiano üçün
Xarici keçidlər
- Milli himnə həsr olunmuş muzey (Polşaca)
Diktator
thumb| Tez-tez şəkildəki soldan sağa və yuxarıdan aşağıya hakim totalitar rejimlərdə ittiham olunan diktatorlar arasında SSRİ Kommunist Partiyasının keçmiş baş katibi olan [[İosif Stalin ; Faşist Almaniyanın keçmiş Führeri Adolf Hitler ; Çin Kommunist Partiyasının keçmiş sədri Mao Tszedun ; İtaliyanın keçmiş duçesi Benito Mussolini və Şimali Koreyanın Əbədi Prezidenti Kim İr Sen]] Diktator — mütləq gücə sahib olan siyasi lider. Diktatura, bir diktator tərəfindən və ya kiçik bir klik tərəfindən idarə olunan bir dövlətdir. Bu söz, fövqəladə hallarda respublikanı idarə etmək üçün Senat tərəfindən təyin olunmuş Roma Respublikasında bir hakim vəzifəsi olaraq meydana gəldi (bax Roma diktatoru və justitium ).
Etimologiya
Juliusun öldürülməsindən sonra varisi Augustusa diktator rütbəsi təklif edildi, lakin o, imtina etdi. Sonrakı varislər də diktator rütbəsindən imtina etdilər və bu hökmün istifadəsi qısa müddət ərzində Roma hökmdarları arasında azaldı.
Matti Virtue
Mattyu Cosef Virtue-Tik (2 may 1997-ci ildə anadan olub) — Liverpul klubundan icarə əsasında Liqa 2 təmsilçilərindən olan Notts Kaunti klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusudur.
Qamış fleyta mağarası
Haqqında
Bu cür təbiət möcüzələrinə baxmayaraq, Reed Flute Mağarası minillikdən çox unudulmuş görünür. İnsanların mağaraya bizim eranın 700-cü illərinin sonu (mürəkkəb yazılarının edildiyi zaman) və 20-ci əsr arasında girdiyini və ya bu mağara haqqında məlumatı olduğunu göstərən heç bir sübut yoxdur.
Qalaktik Mərkəz
Kəşfi
İmanuel Kant "Ümumi Təbii Tarix və Göylərin Nəzəriyyəsi" (1755) əsərində, böyük bir ulduzun Süd Yolu Qalaktikası mərkəzində olduğunu və bu ulduzun Sirius ola biləcəyini ifadə etmişdir. Harlow Şapley 1918-ci ildə Süd Yolunu əhatəyə alan kürəvi ulduz topalarının halterinin Oxatan bürcünündəki ulduz topalarının üzərində mərkəzləşmiş olduğunu, lakin bu bölgədəki qaranlıq molekulyar buludlar optik astronomların görüş sahəsinin qarşısını aldığını ifadə etdi 1940-cı illərin əvvəllərində Mount Wilson Rəsədxanasında Walter Baade 100 düym (250 sm) Hooker Teleskopu ilə mərkəzin axtarışını aparmaq üçün Los-Ancelesdəki müharibə şəraitindən faydalandı. O, Alnasl (Qamma Oxatan) yaxınlığında, ulduzlararası toz zolağında Süd Yolu Qalaktikasının nüvəsinin ətrafındakı ulduz topalarının nisbətən aydın görünüş əldə etməyə imkan verən bir dərəcə ölçüsündə boşluğun olduğunu aşkar etdi. Bu boşluq o gündən etibarən Baade pəncərəsi kimi tanınır.
Fəxri Müslüm
Quliyev Fəxri Müslüm oğlu — Azərbaycanlı şair, publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2003), Prezident mukafatçısı (2010–2011), Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (2003), iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru (2012), Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının dosenti (2015)
VII Dövran xan
Həyatı və ölümü
Moğol düşərgəsinə xəbərlər gəldikdən sonra, Məhəmməd Şah Səadət Xanın qoşunlarına kömək etməyi şiddətlə üstün tuturdu, lakin Dövran xan, Səadət xana verilən hər hansı bir yardımın Səadət Xanın məğlubiyyətində daha çox Moğol qoşunlarını əhatə edəcəyini bildirərək ehtiyatlı olmağı tövsiyə etdi. Məhəmməd Şah cəsarətini sorğuladıqdan sonra Dövran xan zirehini geyinib Səadət Xanla əlaqə qurmağa başladı. Ancaq Nadir Şah geri çəkilmə üçün bir çox qoşun göndərdi və Dövran xan ilə Səadət xanı bir-birindən ayırdı. Beləliklə, hər birisini ətraflı şəkildə məğlub etdi. Dövran Xanın əsgərləri məhv edildi və özü də ağır yaralanaraq mühafizəçilər tərəfindən yenidən Moğol düşərgəsinə aparıldıqdan sonra öldü.
Yuri Osmanov
Yuri Bəkir oğlu Osmanov (1 aprel 1941, Böyuk-Lalə kəndi, Baxçasaray rayonu, Krım ASSR, RSFSR, SSRİ - 7 Noyabr 1993, Simferopol, Krım Respublikası, Ukrayna) — Sovet dissidenti, Krım Tatar milli hərəkatının fəal, 1980-ci illərin sonlarında - 1990-cı illərin əvvəllərində - Krım tatarlarının tarixi vətənlərinə - Krıma qayıtmağı qarşısına məqsəd qoyan Krım Tatarları Milli Hərəkatının (KTMH) qurucularından və liderlərindən biri.
Yenidənqurma dövrü və Krım Tatarları Milli Hərəkatını yaratması
1987-ci ilin sentyabrında, Mixail Qorbaçovun "yenidənqurma" siyasəti nəticəsində, Yuri Osmanov sərbəst buraxıldı və yenidən milli hərəkata qatıldı.
Bütün Krım tatar xalqının tam mənəvi və hüquqi reabilitasiya əldə etmək və sürgün yerlərindən tarixi vətənlərinə - Krıma qayıtmaq arzusunu ifadə edən Krım Tatar xalq hərəkatı o dövrdə artıq əvvəlki kimi vahid deyildi. Hərəkat yeni yaradılan müxtəlif “təşəbbüs qrupları” ilə təmsil olunurdu. 1987-ci ilin yazında yaradılmasında əsas rol oynayan Mustafa Cəmilov tərəfindən idarə edilən Mərkəzi Təşəbbüs Qrupu (MTQ) bunlardan ən nüfuzlusu idi. Buna baxmayaraq, bir çox Krım tatarları qrupları Cəmilevin təşkilatına qatılmadı. Onlardan biri də Yuri Osmanovun Fərqanə Vadisi Qrupu idi. Qrup Özbəkistanın Fərqanə vadisi və Tacikistan SSR-in Leninabad vilayətinin Krım tatarları arasında nüfuza malik idi. Onlar Milli Hərəkatın qurulması üçün əsas olan MTQ-ə girmədi və özəyini təşkil etdikləri Krım Tatarları Milli Hərəkatını yaratdılar (KTMH).