cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monqolustan Xalq Respublikası
Yaranması
Siyasi sahədə MXİP-in dövlət hakimiyyəti üzərində hegemonluğuna son qoyuldu, çoxpartiyalı sistemin formalaşması üçün hüquqi və təşkilati təməllər yarandı. Hakimiyyətin gələcəkdə bir partiyanın, kiçik bir qrupun və ya bir adamın əlində cəmlənməsinə imkan verən zəmin dağıdıldı, müxalifət partiyalarının fəaliyyətinə normal şərait təmin edildi, senzura ləğv edildi.
Bulbophyllum cuneatum
Arealı
Bulbophyllum cuneatum növü Filippin üçün endemik növdür.
Quşbulaq (Məlikan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 88 nəfər yaşayır (19 ailə).
Suriya
İnzibati bölgü
Suriya inzibati cəhətdən 14 muhafazlığa, muhafazlıqlar 60 məntəqəyə , məntəqələr isə öz növbəsində 206 nahiyyəyə bölünür.
Arvadım mənim, uşaqlarım mənim (film, 1978)
Arvadım mənim, uşaqlarım mənim — kinoalmanaxı 1978-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Kinoalmanax 3 qısametrajlı film-novelladan ibarətdir: "Toy" (rejissor: Nicat Feyzullayev), "Bağçada rahat yer" (rejissor: Ziyafət Abbasov) və "Arvadım mənim, uşaqlarım mənim" (rejissor: Cəmil Fərəcov). Film Mərkəzi Televiziyanın (Moskva) sifarişi ilə "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Əsas rolları Kazım Abdullayev, Hacı İsmayılov, Məlahət Salmanova, Həsən Məmmədov, Ofeliya Məmmədzadə, Şamil Süleymanov, Gülşən Qurbanova və Kamil Məhərrəmov ifa edirlər.
Çistopol rayonu
Yerli özünü idarəetmə
Çistopol rayonu ərazisinə 1 şəhər və 23 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 61 yaşayış məntəqəsi daxildir.
İslam bankçılığı
Xüsusiyyətləri
Islam bankçılığında 3 əsas şərt var ki, bunsuz göstərilən xidmətlər islam bankçılığına uyğun sayıla bilməz. Bunlardan biri indi Azərbaycanda geniş yayılan sələmlə oxşarlığı olan "riba"dır. "Sələm" sadəcə artan pul, "riba" isə həm artan, həm də azalan pul mənasındadır: ""Qurani Kərim"də onun adı "sələm" yaxud da "artan pul" yox, məhz "riba" göstərilib. "Riba" termin olaraq, onu özündə ehtiva edir ki, bu pul həm arta, həm də azala bilər. Yəni nə borc verənə, nə də borc alana zülm olmasın. Ribada borc alanın pulunun üzərinə pul gəlmir. Borc verənin isə verdiyi pulunun üzərindən azalmır. Bu, çox önəmli məsələdir. Çünki biz real həyatda adətən, sələmdən danışırıq. Sələm isə sadəcə artan pul olduğundan borc alanın haqqı tapdanır. Bu isə islam ənənələrinə ziddir". İslam bankçılığının ikinci mühüm şərti ğarar, üçüncüsü isə maisrdir. "Ğarar" qeyri-müəyyənlik deməkdir. Məsələn, kimsə məişət əşyası almaq üçün başqasından 100 manat borc götürüb və razılaşmaya əsasən, borc 3 gün ərzində ödənsə 101, 5 günə ödənsə 105 manat olacaq və sair. Yəni burada qiymət qeyri-müəyyən şəkildə dəyişir. "Maisr" isə bir növ qumar, şansa buraxmaq mənasındadır. Buna misal olaraq, sığortanı xidmətlərini qeyd etmək olar. Əslində isə sığorta xidməti sığorta ediləni ehtimal olunan risklərdən qorumaq üçündür. Ancaq sığorta sistemi daha çox qumar prinsiplərini özündə birləşdirən ehtimallara əsaslanır. İslam bankçılığında riba, ğarar və maisrin olması vacibdir və bu şərtlərdən biri olmadıqda təklif olunan xidmətlər islam bankçılığına uyğun sayılmır.
Çistopol rayonu
Tanınmış şəxsləri
Eqzam Vəliyev - hərbi pilot, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Gəyaz İşhaki - yazıçı.
Şirəli Şirəliyev
Həyatı
Şirəli Şirəliyev ömrünün sonunadək "Neftçi" cəmiyyətinin futbol məktəbində usta idmançılar hazırlanması işində çalışıb.
Rəfiqə Hüseynzadə
Fəaliyyəti
1985–1999-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin "İzotop tədqiqatları" laboratoriyasında elmi işçi, baş elmi işçi və laboratoriya rəhbəri vəzifələrində çalışmışdır. 1999–2011-ci illərdə ARDNŞ-nin təsis etdiyi "Azlab" MMC-nin Baş direktoru olmuşdur.
Qorağan
Toponimikası
Bəzi tədqiqatçılar oykonimi qədim türk dillərində "dayanacaq", "hərbi düşərgə" mənasında işlədilən qori-qan (monqol variantı xoruqan) sözü ilə əlaqələndirib, yaşayış məntəqəsinin monqol işğalından (XIII əsr) sonra yarandığını güman edirlər. Ehtimal ki, kənd monqol işğalı dövründə hərbi məqsədlə salınmış məntəqə əsasında yaranmışdır. Azərbaycanda monqol mənşəli sözlərdən yaranmış toponimlərin çoxu Şəki, Balakən, İsmayıllı, Qax rayonlarının payına düşür.
Puster vadisi
Puster vadisi — İtaliyada Cənubi Tirolda Brixen yaxınlığında Mülbaç və Avstriya və Şərqi Tirolda Lixtenşteyn arasında Alp dağlarında şərq-qərb istiqamətində uzanan bir dərə. Puster vadisinin Cənubi Tirol bələdiyyələri Puster vadisi rayonunu yaradır.
Ballı ayran
Hazırlanma qaydası
Ayrana bal əlavə edilir, qarışdırlır, soyudulur və süfrəyə verilir. Qatıqdan hazırladıqda, üzərinə qaynadılıb soyudulmuş su tökülr, bircinsli maye alınana qədər qarışdırılır (bəzən çalınır və üzərinə bal əlavə edilib soyudulir).
Solanum imbaburense
(Solanum imbaburense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yurtazı rayonu
Yurtazı rayonu (Ютазы районы) — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. İnzibati mərkəzi Urıssu şəhər tipli qəsəbəsidir.
Şotavar
Toponimikası
Oykonim şato (etn.) və var (İran dillərində "yaşayış yeri", "möhkəmləndirilmiş yer", "qala", "çəpər") komponentlərindən ibarət olub, "şatoların kəndi" mənasındadır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qapıçayın sahilində, Alazan-Əyriçay çökəkliyində yerləşir.
Eyforiya (film, 2017)
İstehsal
Həmin ilin iyununda Şarlotta Remplinqin filmdə naməlum bir rolla çıxış edəcəyi bildirilir. Avqustda isə Çarlz Dens, Edrian Lester və MArks Stenlinin filmin aktyor heyətinə qatılması məlum olur.
Bernard Medoff
Bernard Medoff – "əsrin fırıldaqçısı"
San-Marino milli futbol komandası
San-Marino millisinin keçirdiyi bütün oyunlar
Qeyri-rəsmi oyunlar
Baş məşqçilər
1986-cı ildə bu günə qədər:
Ərinti
thumb|Odun metal, mülki və xüsusi əhəmiyyətli spektrin aşağı ərimə vismutu, [[qurğuşun, qalay və kadmiumu vəhdətindən xəbər verir]] thumb|Maye [[bürünc, kastinqlər zamanı qəlibə boşaldılır.]] thumb|[[Mis lampa.]] Ərinti ya Xəlitə - Ərintilərin alınması əridilmiş metalların bir-birində həll olması prosesinə əsaslanır. Əridilmiş metallarda həm də bəzi qeyri-metallar həll ola bilər. Məsələn, əridilmiş dəmirdə karbon və silisium həll olur. Soyudulduqda asan əriyən, odadavamlı, turşuyadavamlı və i.a. lazımi xasssələrə malik olan ərintilər alınır. Ərintilər tərkibinə və quruluşuna görə fərqləndirilir. Ərinmiş halda metalların nəinki mexaniki qarışması, həm də öz aralarında qeyri-metalların atomları ilə müxtəlif birləşmələr əmələ gətirməsi qabiliyyəti ərintilərin fiziki xassələrinə görə, onları təşkil edən metalların fiziki xassələrindən kəskin şəkildə fərqlənməsinə səbəb olur. Ərintinin alınmasının əsas üsullarından biri ərinmiş metalların bir-birində həll olması qabiliyyətinə əsaslanır. Soyudulduqda qabaqcadan gözlənilən xassələrə malik asanəriyən, istiyədavamlı, turşuyadavamlı və s. ərintilər əmələ gəlir. Ərintilərin, öz tərkiblərindəki ayrı-ayrı metallara nisbətən möhkəmliyi daha yüksək, ərimə temperaturu daha aşağı olur. Metallar üçün xarakterik olan xasəələrə malik iki və ya daha çox metaldan, ya da metaldan və qeyri-metaldan ibarət sistemlərə ərintilər deyilir.
Miro Yaroş
Həyatı
2001-ci ildə albomunu yaratmaq məqsədilə Miro İsrailə pul qazanmağa gedir. O Təl Əvivdə 4 il yaşayır. Pul qazanmaq üçün o həmçinin model kimi çalışaraq What a wonderful place adlı israil serialında qısa rollarda da çəkilmişdi. O həmçinin orada yerli əhaliyə xırda konsertlər verir. Burada o prodüsser Cerri Vlodavski ilə tanış olur. O şərq üslubunda bir neçə sinqlların demo versiyalarını yazdırır, lakin bu proekti sona çatdıra bilmədiyindən, Miro 2004-cü ildə İsraili tərk edərək, Slovakiyada keçirilən Slovensko Superstar konkursunda iştirak etmək qərarına gəlir. Yarışmada o finala altıncı sırada daxil olur. Finalda isə o yeni yadığı "Kým vieš snívať" sinqlı ilə uğur qazanır.
Başqırdıstan memarlığı
XVIII əsrdən Başqırdıstan ərazisində məscidlərin intensiv tikintisinə başlanılmışdır. Məsələn, 1701-ci ildə Starokuskuldino kəndində, 1724-cü ildə İmay-Utarovoda, 1725-ci ildə Qulyukovoda məscidlər tikilmişdir.
XIX əsrin ikinci yarısı – XX əsrin əvvəllərində tarixi üslubda tikililər yaradılırdı. Bunlara 1852–1856-cı illərdə tikilmiş Buzdyak rayonunun Kilimovo kəndində memarlıq ansamblı; 1909–1914,1928–1935 tikilmiş Ufadakı Aksakov xalq evi (indiki Başqırdıstan Opera və Balet teatrı) və s. 1914–1915-ci illərdə Kuyurqazı rayonunun İra kəndində tikilmiş Pokrov kilsəsi modern üslubunda tikilmişdir. Bu dövrün müsəlman dini memarlıq abidələri 1854-cü ildə tikilmiş Meçetli rayonunun Novomuslümovo kəndindəki məscid, XX əsrin əvvəllərində tikilmiş Tuymazı rayonunun Zigityak kəndindəki məscid, təqribən 1907-ci ildə tikilmiç Tatışlı rayonunun Starokaypanovo kəndindəki məsciddir.
İsrail Futbol Assosiasiyası
1994-cü ildə məhz İsrail Futbol Federasiyasının şikayətləri əsasında UEFA Bakıda siyasi durumun sabit olmamasını əsas gətirərək, Azərbaycan yığmasına oyunlarını öz ölkəsində keçirməyi qadağan etmişdi. Komanda rəqiblərini Türkiyənin Trabzon şəhərində qəbul edirdi. Bir neçə il sonra isə Fələstin-İsrail müharibəsinin başlanması ilə bir çox ölkələrin təhlükəsizliyin lazımi qaydada təmin edilməyəcəyindən qorxaraq, "müqəddəs torpağa" ayaq basmaqdan imtina etməsi nəticəsində UEFA anoloji cəzanı İsrailə vermişdi. 3 ilə yaxın bu ölkənin milli və klub komandaları beynəlxalq görüşləri Avropanın müxtəlif şəhərlərində keçirməyə məcbur olmuşdular. 2004-cü ildə UEFA-nın icazəsi ilə İsrail yığması müəyyən fasilədən sonra Təl-Əvivdə beynəlxalq futbol matçının təşkilinə qərar vermiş və dünyanın bir çox komandalarına müraciət etmişdi. Yeganə müsbət cavab verən federasiya isə AFFA olmuşdu. Azərbaycan israillilərin 10 il əvvəl etdikləri hərəkətlərinin cavabını belə xoşxasiyyətli jestlə cavablandırmışdı.
Monqolustan tarixi
Monqollara qədərki tarix
Monqol çölləri bir çox müasir türk, monqol, Asiya və Avropa xalqlarının təşəkkül tapdığı və formalaşdığı ərazidir.
XI-XII əsrlər
Noyonların tayfasına mənsub olan istehsalçılar xaraçular adlanırdı. Onlar noyonlara tabe idilər. Xaraçuların adı əsgərlərdən və ya azad adamlardan fərqi bunda idi ki, onlar noyonların xeyrinə bir sıra mükəlləfiyyətlər icra edirdilər. Noyonlara kumız verir, onların sürülərini otarır, qoyunlarını qırxır, basqınlarda və qarətlərdə iştirak edirdilər.
XII əsrin sonunda monqol tayfaları arasında vəziyyət kəskinləşmişdi. Bunun əsas səbəbi əyanların yaranması və onların daha geniş otlaq, çoxlu mal-qara və qul əldə etmək istəyi idi. Monqol tayfaları olan naymanlar, keraitlər, tayçiutlar, tatarlar və s. qənimət ələ keçirmək uğrunda kəskin mübarizə aparırdılar. Məğlub edilən tayfalar qaliblərdən asılı vəziyyətə düşürdülər. Artıq tarixi baxımından çöllüklərdə mərkəzləşdirilmiş dövlətin yaradılması zəruri idi.
Çingiz xan və Monqolustanın birləşdirilməsi
Tatarlara qarşı yürüşlərin birində əsirlər arasında tanınmış tatar qəbiləsi başçılarından biri Temurçin də vardı. Evə dönərkən Deliun-buldaq adlı yerdə, Onon çayının sağ sahilində Yesuqeyin arvadı Oelunun oğlu anadan oldu. oğlunun doğulmasını yaxşı hal hesab edərək tanınmış əsirinin adının şərəfinə oğlunun adını Temuçin qoydu. Temuçin türksoylu tatar dilində «dəmirçi» demək idi. 
Möhtəşəm qələbə və güjlü müttəfiqlərin olması Temuçinin vəziyyətini kökündən dəyişdi. Onun yanına yeni ailələr gəldi, atasının müttəfiqlərinin oğulları, «jəmiyyətdən qovulmuşlar» və s. Temuçini kiçik ordanın başçısına çevirdi. Anjaq onun ordası tayfalardan deyil, «uzun iradəli adamlardan» ibarət idi. Onun yanına ilk dəfə gələnlər Boorçu və Jelme olmuşdu. Temuçin Jamuxa ilə dostluğu 1180-jı ilə kimi davam etdi.
Xan seçildikdən sonra Temuçin öz ordasına uyğun idarəçilik apparatı yaratdı. Hərbi qüvvələrin və bütün vəzifələrin başına onun ən sadiq nökərləri Boorçu və Jelme təyin olundu. Xanın mühafizə ordusunun başına «üç oxatanlar» seçildi. Dörd nukeri kəşfiyyatçı seçildi, onlar xanın şəxsi tapşırıqlarını yerinə yetirirdilər. Öz ətrafında noyon və nukerləri sıx birləşdirmək məqsədilə Temuçin darxan adlanan imtiyazlı silk yaratdı. Darxanlar bütün vergilərdən azad idi və öz hərbi qənimətlərini heç kimlə bölüşməmək hüququna malik idi. O, ilk doqquz səhvinə görə jəza almırdı və birbaşa xanın yanına azad keçmək hüququna malik idi.
Qırmızısarıqlılar üsyanı
1356-cı ildə Xan Linberin davamçısı, Budda monaxı Çju Yuançanın başçılıq etdiyi kəndli ordusu Nankini tutur. On il ərzində Çju Yuançan Çinin mərkəzi vilayətlərini özünə tabe edir və Yantszı çayına gəlib çatır. 1368-ci ildə o, özünü yeni Min sülaləsinin ("Aydınlıq") imperatoru elan edərək tay-tszu titulunu götürür və Yantszı çayının aşağı axarı Nankini özünün paytaxtı təyin edir. Az sonra elə həmin il o, Yuanın paytaxtı Pekini tutur. Çinin qalan ərazilərini monqollardan təmizləmək üçün ona daha 20 il lazım olur.
Monqolustan mədəniyyəti
Üçüncü taxçanın rəsmlərinə ikinci oyuqdan adlamaqla şahid olmaq mümkündür. Buradakı ən maraqlı rəsm ikidonqarlı vəhşi dəvə təsviridir. Onun ətrafında aydın olmayan şaxələnmiş buynuzlar, qırıq-qırıq xətlər maraq doğuran təsvirlərdəndir. Bu işarələr arasında küknar budaqları təsvirləri də üstünlük təşkil edir ki, dünyanın digər mağaralarındakı bu eyni rəsmlər kişi timsalını verir. Bu təsvirlərdəki maraqlı detallardan biri dəvənin altında dağları bildirən xətlərin çəkilməsidir ki, bu da Qərbi Avropa təsvirlərindən məlum olan landşaft mənasını təcəssüm etdirir.
II qəbirdə uşağın yanında iki nəfər yaşlı kişinin basdırıldığı bilinir. cənazələrin düzülüş istiqaməti də maraq doğurur: belə ki, bunlar ya sağ, ya da sol tərəfə doğru basdırılmışlar. Bütün bunlar sözsüz ki, qədim monqolların dəfnetmə mərasiminin də xüsusi qaydalara malik olduğunu göstərir.
Qədim Monqol şəhər tikintisi və memarlığının ən gözəl nümunəsi Monqol dövlətinin paytaxtı Orxon sahillərində yerləşən Qara-Qorum (Hara-Hori, Qara Qayalar şəhəri) idi. Monqol xanları bu şəhəri bütün kainatın mərkəzi kimi görmək niyyətində olduğundan burada zəngin binalar tikdirmişlər: 9 budda, 1 xristian məbədi və 2 məscid şəhəri bəzəyirdi. Onun tikintisinə 1220-ci ildə hələ Çingizxanın dövründə başlanılmışdır. Şəhər özünün çiçəklənmə çağını Uqedey xanları hakimiyyətində yaşamışdı. Qara-Qorumda rəngarəng memarlıq üslubları təzahür olunurdu ki, bu da xarici ustaların, xüsusilə, qəsb edilmiş ölkələrdən sənətkarların cəlb olunmasını sübut edir. Lakin milli ənənəvi üslublar da inşaat-tikinti işlərində özünü təcəssüm etdirirdi. Bu şəhərdə ilk dəfə Avropa səfirləri sifətilə səyyahlar olmuş və təəssuratlarını yazılı şəkildə ifadə etmişlər. Fransız səfiri monax Qil (Vilhelm) Rubruk 1251-ci ildə Qara-Qorumu səyahət edərkən öz qeydlərində yazmışdır: «Şəhər gil divarlarla əhatələnmiş və dörd qapıya malikdir. Şərq qapısında buğda və taxıl satılır; qərb qapısında qoyun və keçi; cənub qapısında öküz, peyin, şimalda isə at satılır».
Gənc müəllim (qəzet)
Məqsədi
Qəzetin yaradılmasında əsas məqsəd Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin fəaliyyətini işıqlandırmaqdır.
Məmməd Bağırov (pulmonoloq)
Həyatı
Professor M.Bağırov rekonstruktiv torakal cərrahiyyə üzrə dünyada aparıcı mütəxəssislərdən sayılır. Onun nailiyyətləri 300-dən çox elmi işdə əksini tapmışdır. Professorun 6 monoqrafiyası, nəfəs orqanları və həzm sistemi xəstəliklərinin müayinəsi və müalicəsinin yeni üsulları 22 müəlliflik şəhadətnaməsi və patenti vardır. Onun elmi tədqiqatlarının nəticələri Avropa Kardiotorakal Cərrahlar Assosiasiyası tərəfindən tanınır.
Sergey Xudyakov
Rusiya vətəndaş müharibəsi
Armenak Artem Xanferyans 1902-ci ilin 7 yanvar tarixində, Rusiya imperiyasının Yelizavetpol quberniyasına bağlı olan Şuşa qəzasının Böyük Tağlar kəndində anadan olmuşdur. 1908-ci ildə atasının vəfat etməsindən sonra anası üç uşağı tək böyütmək məcburiyyətində qalmışdır. İlk təhsilini Şuşa şəhərində yerləşən məktəblərdə aldıqdan sonra, işləmək üçün Bakı şəhərinə yollanmışdır. XX əsrin əvvəllərində Bakı, neft sənayesi sahəsindəki güclü inkişafı ilə tanınırdı və Armenak burada, əslən erməni olan neftxuda Aleksandr Mantaşovun bazasında əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. 1918-ci ildə Bakıdakı bolşeviklərin əsas mətbuat orqanlarından biri olan İskra qəzetnin mətbəəsində çalışmış və qəzetin hazırlanması prosesində yaxından iştirak etmişdir.
1920-ci ilə qədər süvari zabit kimi Qızıl ordu sıralarında xidmətini davam etdirmişdir. 1929-cu ildə Xudyakov Tiflis şəhərində yerləşən süvari məktəbinə qəbul edilmiş, 1931-ci ildə aviasiya sahəsində təhsil almaq üçün Moskva şəhərində yerləşən Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasına yollanmışdır. Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasını fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra, 1937-ci ildə Hava Qərargahının Əməliyyat Şöbəsinin müdürü, növbəti il isə Logistika İdarəetmə sahəsindəki Hava Qüvvələri Birliyinin rəisi təyin olunmuşdur.
Gürcüstan vətəndaş müharibəsi
Nəticəsi
2004-cü ilin Yanvar ayının 26-da edilən seçki ilə iqtidara gələn yeni prezidenti Mixeil Saakaşvilinin bu vəziyyəti düzəltmək və ictimai uzlaşmağı təmin etmək üçün etdiyi ilk işlərdən biri Zviad Qamsaxurdiya dövrü ilə üzləşmək və bu dövr sonrasında həbs olunanların həbsdən çıxarması oldu. Gürcüstan ilə ona bağlı Abxaziya və Cənubi Osetiya arasındakı gərginlik 2008-ci ildəki Rusiya-Gürcüstan müharibəsinə səbəb oldu.
Torağay (Məlikan)
Torağay — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Kuştirək (Bakalı)
Kuştirək — Başqırdıstan Respublikasının Bakalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Kuştirək kənd şurasının tərkibindədir.
Ziyai Ərdəbili
Yaradıcılığı
Qoyubdu başə o sərvi-səhi  gülah  əyri, Qaş əyri,  zülfi-siyah  əyriyü nikah  əyri. Mən eylədim  qaşa  aşiqlər  içrə  səcdı,  vəli, Gürülməmişdi cahan  içrə  qibləgah  əyri. Şigənci-səy ilə  olmadı  bəxt,   tale-rast, Çıxıbdı çünku   bi  xilqətdən  ol  giyah  əyri, Dadızdırır mənə  zəhri-əcəl   gərahətsiz, Gələndə qəmzən   oxu  xah  rast,  xah  əyri. Günüm qaradırü  gönlüm  şikəstə,  qəddim-xəm, Nə qədr  vardır  ol  türeyyi-siyah  əyri. O sərv  qamətə  yox,  heyf,  istiqaməti-xub, Ki  vardır  aşiqilən  gah  rast,  gah  əyri. Qərəz, Ziyan  tək  axırda   görmədi  mənzil, Fəzayi-eşqdə  hər  kəs  ki,  getdi  gah  əyri.
Dəymədağlı (Qax)
Toponimikası
Oykonim dəymədağlı tirəsinin adı ilə bağlıdır. Etnotoponimdir. Mənbələrdə bu etnonimin dəmyədağlı variantına da təsadüf olunur. Dəmyə (əkilməmiş, xam, yüksək məhsuldarlıqlı) və dağlı (dağlıq ərazidə yaşayan) komponentlərdən ibarət olan bu etnonim "xam torpaqlı dağlıq ərazidə yaşayanlar" mənasındadır. Tədqiqatçılar bu sözü dəymə (dağ ətəyində mal-qaranın saxlandığı yer) və dağ komponentlərinin birləşməsi kimi qəbul edirlər.
İraq
Tarix
Birinci dünya müharibəsi zamanı Osmanlı imperiyasının Yaxın Şərqdən çəkilməsinə səbəb olan bəzi yerli üsyanlar olmuşdur. Bu üsyanlarda ingilislərin təşviqi ilə Məkkə əmiri Şərif Hüseyndən də istifadə edilmişdir. Şərif Hüseyn və oğullarına Osmanlının yıxılmasından sonra qurulacaq olan Böyük Ərəb Dövlətinin krallığı vəd edilmişdi, lakin bunun əvəzində 1916-cı ildə Böyük Britaniya və Fransa arasında əldə edilən Sayks-Pikot müqaviləsinə əsasən bölgə hegemon Avropa dövlətləri tərəfindən zəbt edildi. Bu razılaşmağa görə yeni- "süni" dövlətlər quruldu. Sayks-Pikot xətti deyilən bu sərhədlər, o dövrün şərtlərində dünyanın iki böyük imperialist gücü olan Böyük Britaniya və Fransanın Yaxın Şərqə baxışlarını əks etdirir. Fransız və ingilis zabitlər bölgənin etnik və dini şəraitini nəzərə almadan, yalnız öz mənafeləri istiqamətində, təkcə xəritə üzərində mövcud olan yeni ölkələr meydana gətirməklə bəzi etnik qrupları da parçaladılar. Bu razılaşma nəticəsində qurulan dövlətlərdən İraq, İordaniya və Fələstin Böyük Britaniya bölgəsini, Suriya və Livan isə Fransa bölgəsini təşkil etmişdir.
Bəəs Hərəkatı
17 iyul 1968-ci ildə reallaşan çevrilişin ardından İnqilabçı Əmr/əmrə Şuras(n)ı yaradıldı. Hökumət proqramı mövzusunda başlayan anlaşılmazlıqlar üzərinə Bəəs yanlısı Səddam Hüseynin başında ol/tapıldığı bir qrup zabit iyul sonlarında o biri zərbəçi hizipleri saf xarici buraxdı. Dövlət başçılığı və baş nazirliyə gətirilən əl-Bəkir, eyni zamanda DKK və Bəəs Partiyası Regional komandirliyi başçısı olaraq qəti bir yoxlama təmin etdi. Hökumətə ağırlığını qoyan Bəəs Partiyası, təşkilatlı quruluşuyla dərhal dərhal bütün təşkilatları ələ keçərməyi bacardı. Döşəməs(n)ini genişlətmək istəyən Partiya, 1970-da Kürdlərlə qarşıdurmaya son verərək İraq Kommunist Partiyası (IKP), Kürdüstan Demokratik Partiyası (KDP) və o biri bəzi milliyyətçi və sol meylli siyasi güclərlə əməkdaşlığına yönəldi. Ancaq, 1974da Kürdlərlə, ardından kommunistlərlə əlaqələrin pozulması səbəbiylə yenidən tək partiyalı möhkəm bir rejimə dönüldü.
Körfəz müharibəsi
İkinci dünya müharibəsindən sonra başlayan Soyuq müharibə bütün dünyanı iki düşərgəyə ayırmışdı. 1980-ci illər Sovetlərin həll edilmə müddətinə girməsinə və Soyuq Döyüşün nəticələnməsinə səhnə oldu. İki qütblü bir dünyadan tək qütblü bir dünyaya doğru fəaliyyət xəritəsi təkrar çəkilməyə başlanması, Orta Şərqə da əks olundu.
Mareo
Coğrafiyası
Mareo aşağıdakı şəhərlərlə sərhədlənir: Badia, Pragz, Brunek, Kortina d'Ampezzo, La Val, Lüsen, St. Lorenzen, San Martin de Tor və Olang.
Sloveniya milli futbol komandası
Sloveniya milli futbol komandası - Sloveniyanı beynəlxalq futbol turnirlərində təmsil edən milli futbol komandası.
İşim çayı
Coğrafi xüsusiyyətləri
thumb|left|200px|İrtış çayının hövzəsi thumb|right|250px Çay öz başlanğıcını Qazax alçaq dağlığından götürür. Çay 775 km məsafədə şərqdən qərbə doğru axır. Yuxarı axarlarda çay əsasən şimal-qərb, qərb istiqamətinə yönəlir. Çay Astananın yaxınlığında cənub-qərbə yönəlir. 1578 km-də Derjavinsk şəhəri yaxınlığında çay istiqamətini tamamən dəyişərək meredian üzrə cənubdan şimala yönəlir. Çay Qərbi Sibir düzənliyinə çıxır və burada İşim düzənliyi ilə axaraq İrtış çayına tökülür (Ust-İşim kəndi yaxınlığında).
Hidrologiya və iqlim
thumb|250px Çayın qidalanmasında başlıca rolu qar oynayır. Çay noyabr ayında donur və apreldə buzdan azad olur. Orta illik sərfiyyat 1,11 m³/saniyədir.
Çayın axdığı ərazidə qış şaxtalı və soyuq, yayı isə istidir. Ən soyuq ay yanvar, isti ay isə iyuldur. Qışda minimal temperatur -49°, yayda isə +40 °C təşkil edir. İlin cəmi 180-200 günü 0 °C-dən yüksək olur. Aprel ayından etibarən hər gün temoeratur 0.5 °C artır.
Bakalı rayonu
Coğrafi yerləşməsi
Yeraltı sərvətləri: neft yataqları (Mustafinskoye, Katayevskoye), kərpic xammalı (Bakalı, Kataevskoye, Starokuruçevskoye, Melkenskoye) və qum-çınqıl qarışıqları (Karpovskoye, Kileevskoye) ilə təmsil olunur.
Sarıməddin İbrahim bəy Ramazanoğlu
Hakimiyyətindən sonrakı dövr
İzzəddin Həmzə bəyin hakimiyyəti formal xüsusiyyət daşıyırdı. Bəyliyin idarəsi demək olar ki, tamamilə İbrahim bəyin əlində idi. Məhəmməd bəy Qaramanoğlu Tarsusu geri almaq üçün növbəti dəfə hücum etdi. Qaramanoğulları ilə Məmlüklər arasında baş verən döyüşlərdə çoxlu sayda əsgər öldürüldü. Məhəmməd bəy Qaramanoğlunun oğlu Mustafa bəy Tarsusu Məmlüklərdən azad etdi.
Şam hakimi ilə İzzəddin Həmzə bəy Tarsus, Adana, Misis bölgələrini ələ keçirdi. İbrahim bəy Məmlüklərə məğlub olduğundan Məhəmməd bəy Qaramanoğlunun yanına qaçdı. Məhəmməd bəyin Kayseri yürüşündə İbrahim bəy onunla getdi. Nasirəddin Məhəmməd bəy Zülqədər müttəfiq ordularını məğlub etdi. Döyüşdə Məhəmməd bəy Qaramanoğlu əsir düşdü, oğlu Müstafa bəy isə öldürüldü. İbrahim bəy isə aradan çıxmağı bacardı.
Yenö Reytyö
Yenö Reytyö (, əsl adı – Yenö Reyx, ; psevdonimləri – P. Hovard,, Gibson Leveri, ; ) — Macarıstan elmi fantastika yazıçısı, dramaturqu və jurnalisti.
Elşən Orucov (aktyor)
Həyatı
2018-ci ildə öz yaratdığı obrazını, milyonlara sevdirən aktyor Elşən Orucovun təqdimatında "Fəlakət" Bədii Filmi tamaşaçılara təqdim olundu.
Missuri
Coğrafiyası
Missuri qonşu ştat Tennessi kimi 8 ştatla həmsərhəddir. ABŞ-də heç bir ştat 8-dən artıq ştatla həmsərhəd deyil. Missuri şimalda Ayova, şərqdə Missisipi çayı boyunca İllinoys, Kentukki və Tennessi ilə, cənubda Arkanzasla və qərbə Oklahoma, Nebraska və Kanzas ştatları ilə həmsərhəddir.
Azərbaycan irsinin qorunması
Mədəni irsin qorunması
300px|right|thumb|Dünya əhəmiyyətli memarlıq abidəsi [[Möminə Xatun türbəsi]] 300px|right|thumb|Dünya əhəmiyyətli memarlıq abidəsi [[Xudavəng monastırı freskosu]] 300px|right|thumb|Dünya əhəmiyyətli arxeoloji abidə olan [[Kabalaka]] 300px|right|thumb|Ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidəsi [[Cümə məscidi (Şamaxı)|Şamaxı Cümə məscidi]] 300px|right|thumb|Ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidəsi [[Qeysəriyyə abidəsi]] 300px|right|thumb|Ölkə əhəmiyyətli monumental abidə olan [[Nizami Gəncəvinin heykəli (Bakı, 1949)|Nizami Gəncəvinin heykəli barelyefi]] 300px|right|thumb|Yerli əhəmiyyətli dekorativ abidə olan [[Açıq Səma Altında Muzey (Naxçıvan)|Naxçıvan qoyun daş heykəlləri]]
Daşınmaz
e) qoruqlar — tarix və mədəniyyət üçün böyük əhəmiyyəti olan, dövlət tərəfindən mühafizə edilən ərazilər və ya məskənlər;
Daşınar
• muzeylərdə mühafizə olunan mədəniyyət sərvətlərinin və əşyaların nümayişinin hamı üçün açıq olması; • milli sərvətlərin saxlandığı muzeylərin və muzey fondlarının mühafizəsinə dövlət qayğısı, onların ilk növbədə maliyyələşdirilməsi.
Qeyri-maddi
"Folklor" dedikdə nə başa düşülür? Sovet ədəbiyatşünaslığında "folklor" dedikdə əksər hallarda yalnız şifahi xalq ədəbiyyatı nümunələri başa düşülüb. Ancaq aşağıda təfsilatı ilə verilmiş YUNESKO-nun tövsiyyələrində folklor (qeyri-maddi mədəni irs) dedikdə şifahi xalq ədəbiyyatını da özündə ehtiva edən daha geniş və əhatəli incəsənət nümunələri nəzərdə tutulur. YUNESKO-nun 2003-cü ildə qəbul edilmiş "Qeyri-maddi irsin qorunmasi" haqqında Beynəlxalq Konvensiyanın 2-ci bəndi məhz təsviri sənətlərə həsr edilib. Göründüyü kimi, folklor nümunələrinə verilmiş anlayışlardakı uyğunsuzluqlar Azərbaycan folklorşünaslığının yeni elmi-nəzəri konsepsiyasının hazırlanması problemini aktuallaşdırır. Hazırda ali məktəblərdə tədris olunan şifahi xalq ədəbiyyatı və ədəbiyyat nəzəriyyəsi dərsliklərində folklor nümunələri dedikdə şifahi xalq ədəbiyyatı başa düşülür.
Yaradıcı şəhərlər
əki sənətkarlarının sayı haqqında ilk informasiyaya XIX əsrin başlanğıcında çar məmurlarının tərtib etdikləri statistik məlumatlarda rast gəlinir. 1848-ci ilə aid sənədlərdən məlumdur ki, o zaman əhalinin təkcə geyim və bəzək ehtiyaclarını ödəmək üçün şəhərdə 235 papaqçı, 173 dabbaq, 147 başmaqçı, 154 dərzi, 82 şəridçi, 41 gümüşbənd çalışıb. Onlar təkcə Şəki əhalisinin deyil, habelə qonşu əyalətlərdən gəlmiş müştərilərin də tələbatını ödəyirdilər. Şəkinin xalq sənətkarları öz ata-babalarından miras qalmış qədim sənət növlərini bu gün də yaşadırlar. Hazırda Şəkidə xalq tətbiqi sənətinin 18 növü üzrə 200 nəfərdən çox sənətkar məşğul olur. Onların bir çoxu artıq beynəlxalq səviyyədə tanınan və qiymətləndirilən sənətkarlardır. Müxtəlif sənət növləri üzrə keçirilmiş respublika və beynəlxalq səviyyəli sərgi, yarmarka və festivallarda Şəkinin xalq sənətkarlarının əsərləri yüksək dərəcəli diplomlara, qızıl medala layiq görülmüşdür. Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçiləri — təkəlduz ustası Möhtərəm Ağahüseynzadə, şəbəkə ustası Əşrəf Rəsulov, məşhur dulusçu Şöyüb Məmmədov və başqaları təkcə respublikamızda deyil, xarici ölkələrdə də tanınırlar.
Şəkinin gümüşbəndlik sahəsində şöhrət qazanmış sənətkarlarından Müftəli bəy və Şəkər bəy Vəlicanbəyovların, usta Əbdülrəhim Hacı Mahmud oğlunun düzəltdiyi zinət əşyaları çox-çox uzaqlara yayılarmış. Qadınlar üçün saysız-hesabsız zinət əşyaları, o cümlədən qızıl bilərzik, belbağı, üzük, tana, yaxa düymələri, həmayil, silsilə və qeyri-imarət növləri şəhərin zərgər dükanlarının başlıca məhsulları imiş. Maraqlıdır ki, 1886-cı ildə Şəkidə 31 zərgərxana fəaliyyət göstərib. Təsadüfi deyil ki, şəkili zərgər Eyyub Mehdi oğlunun düzəltdiyi zərif zərgərlik məmulatı 1896-cı ildə Nijni-Novqorodda keçirilən Ümumrusiya sərgisinin yüksək mükafatına layiq görülüb.
Yunanıstan
Əhali
Yunanıstan bir millətli dövlətdir. Əhalinin 95 % yunanlardır. Sərhəd bölgələrində yunanlarla yanaşı türklər və albanlar da yaşayır. Yunanların əksəriyyəti provaslavlardır. Uzaq keçmişdə Venesiya respublikasının tərkibində olmuş Egey dənizi adalarının sakinləri isə katoliklərdir. Dövlət dili yunan dilidir. Əhalinin ölkə üzrə orta sıxlığı bir kv.km-də 81, sahil böıgələrində isə 120–130 nəfərdir. 1919–1922-ci illərdə yunan-türk müharibəsindən sonra yunan qaçqınlarının ölkənin şimalına axışması bu rayonda əhalinin sıxlığını xeyli artırmışdır. Qərbi Avropanın digər ölkələrinə nisbətən Yunanıstanda əhalinin təbii artımı yüksəkdir (0,3–0,5 faiz).
Andrey Myaqkov
Həyatı
1965-ci ildə MXAT məktəb-studiyasını bitirmişdir. 1986-cı ildən A.P. Çexov adına Moskva teatrına gəlir. 1976-cı ildə RSFSR-in əməkdar, 1986-cı ildə isə xalq artisti adlarına layiq görülmüşdür.
Materik yer qabığı
Materik yer qabığı  — Yerin materik hissələrini əhatə edən qabıq. Bu qabıq çökmə, qranit və bazalt qatlardan ibarətdir. Orta qalınlığı 35 - 45 km -dir. Maksimal qalınlıq isə 75 km-dir (dağlarda) Materik qabığından fərqli olaraq okean yer qabığı nazik və tərkibcə fərqlidir. Materik yer qabığı planetin 40 % -ni əhatə edir. Həcim baxımdan isə 70 %-ni təşkil edir.
Qaz işığı (film, 1944)
İzlə
YouTube
Azərbaycan dilində
Staurophora celsia
Təsviri
Qanadları açılmış halda 40–45 mm-dir. Ön qanadları açıq-yaşıl rəngdədir. Ortasında olan eninə zolaq və kənarları tünd qəhvəyidir. Ön qanadın kənarları dişlidir. Arxa qanadları açıq-qəhvəyi, kənarlarındakı dişciklər ön qanadlara nisbətən zəifdir. Döşü üzərində iki yaşıl ləkə vardır. Qarıncığı arxa qanadların rəngindədir.
Naxçıvan Muxtar Respublikası
Yerləşməsi
Relyefinin sərt parçalanması, ərazinin qeoloji quruluşundan (paleozoydan başlayaraq, müxtəlif litoloji tərkibli intensiv dislokasiya süxurların geniş yayılması) və müasir iqlim şəraitindən müəyyən olunur. İqlimin təsiri özünü daha çox relyefin parçalanma səviyyəsində, onun müasir morfoskulpturlarında və denudasyon proseslərin intensivliyində büruzə verir.
Naxçıvan MR çayları az suludurlar və bəziləri yayda quruyurlar. Əsas çaylar Arazın sol qollarıdır – Arpaçay, Naxçıvançay, Əlincəçay, Gilançay, Ordubadçay, Qazançay, Kilitçay və s.
Naxçıvanın ərazisi 5,5 min km2 təşkil edir. Bundan 1,3 min km2 – düzənliklər, 4,2 min km2 – dağlar tutur. Muxtar Respublikanın paytaxtı – Naxçıvan şəhəridir.
İnzibati bölgü
Naxçıvan MR–də qanunvericilik hakimiyyətini Naxçıvann MR–in parlamenti – Naxçıvan MR Ali Məclisi, icra hakimiyyətini Naxçıvan MR Nazirlər Kabineti, məhkəmə hakimiyyətini muxtar respublikanın məhkəmələri həyata keçirir.
Orta əsrlər dövrü
IX əsrdə Naxçıvan Sacilər dövlətinin tərkibinə daxil edilir və X əsrin 30-cu illərinədək bu sülalənin hakimiyyəti altında qalır. Sacilər xanədanı süquta uğradıqdan sonra (942) Naxçıvan bir müddət bu sülaləyə sadiq olan Deysəm ibn İbrahimin hakimiyyəti altında qalmışdır. 942–981-ci illərdə Naxçıvan Salarilər dövlətinin tərkibinə daxil olmuşdur. X əsrin sonundan XI əsrin 60-cı illərinə kimi Naxçıvan şəhəri əsasən müasir Naxçıvan MR və qisəmən də Ermənistan (Qərbi Azərbaycan) ərazisini əhatə edən və ərəb mənşəli Əbudüləfilər sülaləsi tərəfindən idarə olunan Naxçıvanşahlıq dövlətinin mərkəzi olmuşdur.
Yeni dövr
1917-ci ilin fevralında Rusiyada çar mütləqiyyəti devrildikdən sonra imperiyanın bir çox əyalətlərində olduğu kimi, Naxçıvanda da ikihakimiyyətlilik meydana gəldi. Naxçıvanda yerli hakimiyyət orqanlarının – qəza və kənd ictimai təşkilatları icraiyyə komitələrinin təşkilinə başlanıldı. Naxçıvan diyarında vəziyyət daha da mürəkkəbləşdi. 1918-ci ildə erməni-daşnak hökumətinin maddi və mənəvi yardımına arxalanan "erməni milli komitəsi" Naxçıvan bölgəsində qarşıdurmanı, qırğınları daha da artırdı.
Naxçıvanın muxtar ərazi ststusunun möhkəmləndirilməsində 18 aprel 1926-cı ildə V Ümumnaxçıvan Sovetlər Qurultayında qəbul olunmuş Naxçıvan MSSR-in birinci Konstitusiyasının, 17 sentyabr, 1937-ci ildə Naxçıvan MSSR-in X fövqəladə Sovetlər Qurultayında qəbul olunmuş Naxçıvan MSSR-in ikinci Konstitusiyasının, 30 may, 1978-ci ildə Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin IX çağırış növbədənkənar VIII sessiyasının qəbul etdiyi üçüncü Konstitusiyasının mühüm əhəmiyyəti olmuşdur.
Mineral sular
Babək rayonunun 1200 km² ərazisi daxilində 50 mineral su – müalicə mənbəyi öyrənilmiş, onların 27-si buruq quyuları vasitəsiylə aşkar olunmuşdur. Rayon ərazisindəki məşhur Sirab mineral sularının debiti 2247265 l/gündür. Temperaturu 16–24 °C-dir. Müalicə əhəmiyyətinə görə Sirab, Qahab, Vayxır, Cəhri və Qızılvəng bulaqları üstündür.
Çaylar
Muxtar respublika ərazisində ümumi uzunluğu 1,8 min km olan təqribən 400 böyük və kiçik çay var. Bunlardan 334 – nün uzunluğu 5 km – dək, 31 – ki 6 – 10 km, 24 – kü 11 – 25 km, 7 – ki 25 – 50 km, 3 – kü (Naxçıvançay, Əlincəçay, Gilançay) 51 – 100 km, 1 – ki (Şərqi Arpaçay) isə 100 km – dən artıqdır.
Fauna
thumb|left|200px|[[Suriya ağacdələni]] Muxtar Respublikanın ərazisi təbii şəritinə görə Azərbaycanın digər bölgələrindən kəskin surətdə fərqlənir və bu bölgənin heyanlar aləminin zənginliyində öz əksini tapır. Burada olan heyvanların növ tərkibi və miqdarı Azərbaycan faunasının 60–80 %-ni təşkil edir. Muxtar respublikada endemik və yeni növlər məkən salmışlar; yalnız bu əraziyə xas olan çoxsaylı endemik və relikt, hətta, elm üçün yeni olan heyvan növləri mövcuddur. Belə çoxsaylılıq, ərazidə rast gəlinən bütün hüyvan qruplarında nəzərə çarpır. Buna görə də Naxçıvan MR ərazisi hələ qədimdən bir sıra yerli və xarici alimlərin marağına səbəb olmuşdur. Muxtar respublikanın faunası XIX əsrin II yarısından başlayaraq tədqiq olunur. right|200px|thumb|[[Nalburunlar|Nalburunkimilər fəsiləsindən Rhinolophus yarasa ]] Bir sıra xarici və rus alimlərinin Cənubi Qafqazda cücüləri öyrənilməsi ilə əlaqədar apardıqları tədqiqatlar nəticəsində toplanmış materiallarda Naxçıvan bölgəsinə, xüsusilə Ordubad rayonuna daha çox diqqət yetirilir. Sonralar, 1911-ci ildə alman alimi Y. Miller Ordubad rayonunda xeyli kəpənək növü toplamışdır. Bu alimlər bölgədə 117, Azərbaycan alimləri isə əlavə olaraq2 813 kəpənək növü aşkar etmişlər. Bunların da 150 növü yalnız Naxçıvan MR ərazisi üçün səciyyəvidir.
Ərazidə kənd təsərrüfatı heyvanları və insanlar arasında bir sıra qorxulu yoluxucu xəstəliklər yayan 42 növ nəm milçəyi qeydə alınmışdır ki, bunlardan da 5 növü elm üçün yeni, 10 növü isə endemikdir.
Muxtar Respublikanın çay və göllərində sümüklü balıqlar sinfinə daxil olan 29 növ balıq aşkara çıxarılmışdır ki, onlar da 4 dəstə, 8 fəsilə və 24 cinsdə cəmləşirlər. Həmin növlərə Kür altağızı, Kür qumlaqçası, Araz xramulyası, Kür şirbiti, Cənubi Qafqaz gümüşçəsi, qaraqaş, şərq qıjovçusu, Cənubi Qafqaz yastıqarını, anqor çılpaqcası, zərtəpər, qızılxallı, həşəm, mursa, çəki, naxa və s. aiddir.
Demoqrafiya
Muxtar respublikada 1970–1990-cı illərdə əhalinin sayı 48,6 % artaraq 205,7 min nəfərdən 305,7 min nəfərə, o cümlədən şəhər əhalisi 99,2 % artaraq 51,0 min nəfərdən 101,6 min nəfərə, kənd əhalisi isə 31,9 % artaraq 154,7 min nəfərdən 204,1 min nəfərə çatmışdı. 1990-cı illərin sosial-iqtisadi çətinliklərinə baxmayaraq, bu dövrdə burada əhalinin sayı 15,8 % artaraq 305,7 min nəfərdən 361,2 min nəfərə çatmışdır. Orta sıxlıq 1 km²-də 66 nəfərdir (2001, yanvar).
Kənd təsərrfüatı
Muxtar respublikanın düzənlik yerlərində, əsasən, ətlik-südlük və yunluq, dağlıq yerlərdən ətlik-yunluq heyvandarlıqla məşğul olunur. Balbas cinsli qoyunlar yetişdirilir. Muxtar respublikada quşçuluq, baramaçılıq və arıçılıqla da məşğul olunur.
Elm və təhsil
Naxçıvan orta əsrlərdə Azərbaycan elminə, bütün Yaxın və Orta Şərqdə şöhrət qazanmış onlarla alim, mütəfəkkir, filosof, hüquqşünas, tarixçi, filoloq, təbib və ilahiyyatçı bəxş etmişdir. Əbu Əbdüllah əl-Müfərric Nəşəvi, Əhməd ibn Hacəf Nəşəvi, Əkmələddin Naxçıvani, Hinduşah Naxçıvani, Məhəmməd Naxçıvani, Fəxrəddin Naxçıvani, Baba Nemətullah Naxçıvani, Kəmaləddin Naxçıvani, Nəcməddin Naxçıvani, İzzəddin Naxçıvani, Həsən ibn Ömər Naxçıvani, Fəzlullah Nəimi və başqa naxçıvanlı alimlər dünya elm xəzinəsinə dəyərli töhfələr vermişlər.
Mətbuat və televiziya
Naxçıvan MR – də radio verilişlərinə 1926-cı ildən, yerli radio verilişlərinə isə 1930-cu ildən başlanmışdır. 1963-cü ildə isə Naxçıvanda televiziya mərkəzi fəaliyyətə başlamışdır. Həmin il muxtar respublikanın Nazirlər Sovetinin qərarı ilə yerli radionun bazasında Naxçıvan MR Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsi yaradılmışdır. Hal-hazırda Naxçıvan ərazisində 2 televiziya(Naxçıvan Televiziyası və Kanal 35) və 2 radiostansiya (Naxçıvanın səsi) fəaliyyət göstərir.
Memarlıq
Azərbaycanda orta əsr xatirə memarlığının ən geniş yayılmış tipi olan qülləvari türbələrin yaradılmasında naxçıvanlı memarlar Əcəmi Əbubəkr oğlu və Əhəmd Əyyub oğlunun böyük xidmətləri olmuşdur. Memar Əcəminin XII əsrin II yarısında Naxçıvanda ucaltığı və dövrümüzədək salamat qalmış Yusif Küseyir oğlu türbəsi və Mömünə Xatun türbəsi dünya memarlığında insan xatirəsini monumental biçimlərlə əbədiləşdirən ən uğurlu örnəklərdəndir. Təkcə Azərbaycan memarlığında deyil, ümumilikdə İslam memarlığında ən uca və incə kompozisiyalı türbələrdən olan Mömünə Xatun türbəsinin belə uzunömürlülüyü, onun mühəndis həllinin bitkinliyi ilə izah olunur. Memar Əcəminin fəaliyyəti ilə Azərbaycan memarlığı tarixində Naxçıvan – Marağa memarlıq məktəbi kimi tanın üslub yaranmış və formalaşmışdır. Bu məktəbin təsiri ilə Yaxın Şərq ölklərində bir sıra memarlıq kompozisiyaları yaradılmışdır.
Müqəddəs İlyas monastırı
Müasir dövrdə istifadəsi və dağıdılması
20 yanvar 2016-cı ildə abidə İraq Şam İslam Dövləti tərəfindən dağıdılmış və İŞİD tərəfindən dağıdılmış mədəniyyət abidələri siyahısına düşmüşdür.
Hirkan qızçiçəyi
Yayılması
Lənkəran ovalığıdır.
Spoofing hücumu
E-mail ünvanı spoofing hücumu
E-maildə mesaj göndərən məlumatları asanlıqla saxtalaşdırıla bilir. Bu üsul spam məlumatlar göndərənlər tərəfindən məlumatın göndərilmə mənbəyinin gizlədilməsi üçün istifadə edilir.
Pürülü
Əhalisi
Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olmuş Mehrəliyev Gülçin Nüsrət oğlu və Məhəmmədov Abış Əsgər oğlu Pürülüdəndirlər.
Trişinoz
“Trichinella” Paraziti və quruluşu
Yetkin parazitlərin yaşama müddəti qısadır. Ancaq bu qısa müddət içində çoxlu qurdcuq doğulur. Yeni doğan qurdcuqlar nəcis yolu ilə vücuddan atılır. Ancaq bəzi qurdcuqlar nəcis yolu ilə atılmadığı halda damarlar vasitəsilə vücuda yayılır. Vücudumuzda olan əzələlər üzərində yaşamağa başlayırlar.
Trişinoz xəstəliyindən qorunmağın yolları və müalicə üsulları
Ən əhəmiyyətli qorunma üsulu donuz əti yeməməkdir. Əslində, donuz ətinin istehlak olunduğu ölkələr donuzları çox yüksək istilikdə bişirir və dondururlar. Bu şəkildə qurdların ölümünü təmin edirlər. Ancaq bu əməliyyatlar nəticəsində yenə də istənilən vəziyyət gerçəkləşmir və bir çox insan bu xəstəliyə tutulur. Trişinoz xəstəliyi bu günə qədər təxmini olaraq 10.000 adamda təsbit edilmişdir. Bu xəstəliyə tutulan bəzi insanlar həyatını itirmişlər. Edilən araşdırmalarda trişinoz xəstəliyinin ən çox yayıldığı ölkələrin sırasıyla; Rumıniya, Yuqoslaviya, Rusiya və Argentina olduğu görülmüşdür. Bu xəstəlik yalnız donuz əti ilə yayılmır. Bəzi ölkələrdə istehlak edilən at, ayı və suiti əti istehlakı bu xəstəliyə səbəb olur.
Burundi
Adın etimologiyası
Ölkə adı Bantu dilində Rundilerin yaşadığı ölkə mənasını verir. Sözönü olan bu- (bu — Rundi = Rundilerin yaşadığı ölkə = Burundi) şəkilçi fellərin önünə əlavə edilib, bu ön əlavə ölkə adlarında ku, ru hecalarının yanında u təyin halı olaraq əlavə edilir. Rundilerin istifadə dil olan Kirundi də eyni quruluşdan əmələ gəlib ki qarşıya şəkilçi istifadə dil mənasında istifadə olunub, Rundilerin istifadə dil mənasını verir.
İxracat
Ölkə iqtisadiyyatının ən əhəmiyyətli ixracat məhsullarını qəhvə, çay , şəkər , pambıq və dəri təşkil edir. Ölkənin 2013-cü ilin məlumatlarına görə ixracat etdiyi ilk altı ölkə bu şəkildədir :
Azərbaycanda islam
İslamın yayılması
Ərəb istilasından sonra zərdüşt ruhaniləri ölkədə öz hakim mövqelərini itirmiş olsalar da, yerli əhali üzərində öz təsirlərini itirməmişdilər Karaka. . Bu cəhət, xüsusilə, Azərbaycanın və İranın digər əyalətləri, dağ rayonlarının (Deyləm, Gilan, Təbəristan) əhalisinə aiddir, zira bu yerlərdə hakim vəziyyətdə olan din ərəblərə qarşı üsyanlar zamanı əhalini birləşdirirdi. Azərbaycanın dağ rayonlarının əhalisi, digər rayonlardan ayrılmış vəziyyətdə olduğuna görə, uzun zaman müstəqil siyasi həyat keçirməkdə davam edirdi. Ərəblər Azərbaycanda özlərine tabe etdikləri əhalinin mədəni səviyyəsindən aşağıda olaraq, Azərbaycana islam dini və öz dillərindən başqa heç bir şey gətirmədilər. Bundan əlavə, ərəblər özlərindən əvvəl bu ölkələrdə mövcud olan qayda və ənənələri öz ehtiyaclarına uyğunlaşdırmağa başladılar, xüsusilə ona görə ki, ərəblərdən əvvəlki dövlət mexanizmi "yaxşı qurulmuşdur". Sasanilər imperiyasının və Bizansın siyasi mexanizmləri Ərəb xilafətinin təzyiqinə tab gətirmədilər, çünki bu mexanizmlər çoxdan "içəridən pozulmuşdu"V. Rozen. Рецензия на "Alberuni's İndia", səh. 153., lakin həm İranın, həm də Bizansın mənəvi qüvvələri kütlələr içərisində yaşamaqda davam edirdi və Xilafət əleyhinə çoxlu üsyanlar şəklində özünü büruzə verirdi.
C vitamini
Xüsusiyyətləri
Fiziki xüsusiyyətlərinə görə, askorbin turşusu turş dadı olan ağ kristal tozdur. Alkoqolda və suda asanlıqla həll olur. Askorbin turşusunun ərimə nöqtəsi 190-192 °C-dir (parçalanma ilə).
Əbyəlil rayonu
Tarixi
Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi Rəyasət Heyətinin fərmanına əsasən Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının kantonlara bölünməsi ləğv edilərək 48 rayon qurulur. 1954-cü ildə heç vaxt yaranmayan Maqnitogorsk vilayətinin bir hissəsi olmalı idi. Əbyəlil rayonu minerallarla zəngindir. 1950-ci illərə qədər burada qızıl mədəni vardı. Böyük Vətən müharibəsi illərində Kusimovski, Yelembetovski və Niyazqulovski mədənlərində Maqnitoqorsk dəmir və polad zavodları üçün manqan çıxarılırdı. 1999-cu ildən etibarən Bəkr-Uzyak yatağında mis istehsalı bərpa edilmişdir. Sahə həm də mərmər, yəşəm, əhəng daşı, xromitlər, mis piritlərlə zəngindir.
Hirkan güləvəri
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik qısa və yumşaq tüklənmiş ot bitkisidir. Gövdə dikduran, tilli-şırımlı, bir neçə sərilmiş budaqlı, 30-60 sm hündürlüyündədir. Kökətrafı və aşağı gövdə yarpaqlarının saplaqlarda daralmış, orta və yuxarı yarpaqlar isə oturaq və gövdəni yarımqucaqlamışdır, yumurtaşəkilli, uzunsov lansetvari və ya uzunsov ellpsvaridir. Sarğı uzunsov yumurtaşəkilli, 6-8 mm enindədir, sarğının yarpaqcıqları ensiz xətvari, uzun və lələkvari kirpikcikli, açıq-qəhvəyi və ya purpur-qəhvəyi rəngli əlavələrlə sarğını tor kimi bürümüşdür. Sarğının daxili yarpaqları xətvari və dairəvi, dişcikli əlavəlidir. Çiçəkləri çəhrayı rənglidir. Toxumcuqlar 3 mm uzunluğunda, bozumtul, hamar, çox qısa (0.5 mm uzunluğunda) kəkillidir.
Rahib Zeynalov
Təhsili
2009-2012 - Texniki Tənzimləmə və Metrologiyanın Federal Agentliyi (Moskva şəhəri) - ekspert
Elmi fəaliyyəti
1970 - Azərbaycan Politexnik İnstitutunun aspirantı (istehsalatdan ayrılmadan)
2006 - Dosnet elmi dərəcə
Elmi titulları
1976 - Texnika elmləri namizədi
2016 - Beynəlxalq Akademiya Akkreditasiya, Attestasiya Komitəsinin səlahiyyətli nümayəndəsi
Elmi əsərlər
2. Р.Р.Зейналов, А.Д.Джафаров - Таблицы по внедрению ЕСДП СЭВ в машиностроении – Kitab - Азерб. Государств. Изд-во Баку, 1984 il, 137 səh..
4. Р.Р.Зейналов, А.Д.Джафаров и др. - Технический прогресс и производство – Kitab - Aзерб. Государств. Изд-во Баку, 1993 il, 163 səh.
6. Р.Р.Зейналов, Бабаев С.Г. - Первоочередные задачи сертификации оборудования для нефти и газа – Məqalə - НТЖ АНХ №7, 2002 il, səh. 42-48
7. Р.Р.Зейналов, Гусейн Э.С. - Исследование износа калибров, применяемых для контроля резьб, замков бурильных труб – Məqalə - НТЖ АНХ №7, 2003 il, səh. 48-51
24. Под общей редакцией академика А.М.Пашаева, Р.Р.Зейналов и др. - Система менеджмента качества продукции. – Kitab - Bakı, 2008 il, ТИ-МЕДИА Nəşriyyatı, 665 səh.
Solanum linnaeanum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Report İnformasiya Agentliyi
"Report" İnformasiya Agentliyi — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən müstəqil informasiya agentliklərindən biridir. Azərbaycan, rus və ingilis dillərində fəaliyyət göstərən Agentlik siyasət, iqtisadiyyat, cəmiyyət, idman, mədəniyyət və digər sahələr üzrə ölkədə və dünyada baş verən ən vacib hadisələri operativ şəkildə işıqlandıraraq, özünə geniş oxucu auditoriyası toplayıb.
Haqqında
“Report” İnformasiya Agentliyinin bölgələrdə 9 bürosu fəaliyyət göstərir: Qərb, Şimal-qərb, Cənub, Yuxarı Şirvan, Şimal, Muğan, Aran, Qarabağ və Naxçıvan.
La Val
Tarixi
Emblem bir əyri budaqdan ibarətdir, iki yarpağı ilə əyilmiş formada təsvir edilmiş, Rü ailəsinin emblemidir. Emblem 1969-cu ildə qəbul edilmişdir.
Turizm
Pederoa'daki Qran Eqa çayı vadisinin aşağı hissəsi əl sənəti və sənaye bölgəsidir (ayaqqabı, tekstil).
Bulbophyllum cuspidipetalum
(Bulbophyllum cuspidipetalum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şirvannəşr
"Şirvannəşr" Kitab Nəşriyyatı — Azərbaycanda özəl nəşriyyat "Şirvannəşr" 1996-cı ildə yaradılmış (təsisçi və direktor Qəşəm İsabəyli) özəl nəşriyyatdır. Əsasən bədii, tarixi, elmi, uşaq və müxtəlif sifariş ədəbiyyatları üzrə ixtisaslaşıb. Rusca, ingiliscə, almanca və türkiyə türkcəsiylə yanaşı talış, tat, kürd, xınalıq, ləzgi və s. etnik dillərdə kitablar nəşr edir. Fəaliyyəti 2004-cü ildə Madriddə Beynəlxalq Qızıl Prizə layiq görülüb.
Lüsen
Coğrafiyası
Lüsen aşağıdakı bələdiyyələrlə sərhədlənir: Brixen, Mareo, Natz-Sçabs, Rodenek, St. Lorenzen və San Martin de Tor.
BMT Uşaq Fondu
Haqqında
UNİCEF tamamilə könüllü yardımlar hesabına fəaliyyət göstərir. Bütün yardımların 30%-dən çoxu uşaq sağlamlığının qorunmasına (vaksinlər, uşaq qidası, və s. alınmasına) sərf olunur.
Cazibə qüvvəsi (film, 1964)
Film üzərində işləyənlər
Dağ meşəsindən keçərkən...
Allan Sent-Maksimin
Allan İrene Sent-Maksimin — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Nitsa klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusudur.
Mum
Təbiətdə mum
Heyvan mumları:
Tao Te Çinq
Tao Te Çinqin tarixi
Tao Te Çinq ənənəyə görə eramızdan əvvəl 600-cü illərdə yazılmışdır. Kitabın müəllifi taoist mütəfəkkir Lao Tszı]] (və ya Lao Zı, mənası "Qoca Usta") hesab olunur. Rəvayətə görə Lao Tszı sarayda arxiv baxıcısı imiş. Lakin kitabin müəllifliyi və yazılış tarixi tam təyin edilməmiş hesab olunur. Tao Te Çinqin mətninin daha əvvəlki dövrlərə aid olduğu, eramızdan əvvəl 6-cı əsrdə onun sadəcə olaraq qələmə alındığı hesab edilir.
Kitabın adının tərcüməsi
Tao Te Çinq adı müxtəlif formalarda tərcümə oluna bilər.
Beləliklə, kitabın adını ümumiyyətlə "Yol və Fəzilət Kitabı" kimi tərcümə etmək olar.
Tao Te Çinq kitabından bəzi nümunələr
Hamı xeyrin xeyirli olduğunu dərk edib – bunun üçün də şər peyda oldu
Uzun və Qısa biri-birlə tutuşdurulur
Səslər bir-birlə həmahəng olur
Buna görə Arif Aqil iş görəndə biəməldir,
Zəhmətini yönəltmir məqsədə
Ehtiras doğuran şeylər görsənməzsə - qəlblər çaxnaşmaz.
Buna görə Arif Aqilin qaydası budur ki,
Şövq olmalı zəif, özək isə möhkəm.
Dao De Cin əsərinin Azərbaycan dilinə tam tərcüməsinə link səhifənin aşağısında verilib.