cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ayni
¿Kunats yanapt’asipxi?
Aymar jaqinakan chuymapanx maynit maynikam munasiña yanapt’asisa ukaw utxi. Maynitix sapak lurasiski ukarux janiw ukhamakix uñch’ukitakaspati jan ukasti makipuniw yanapt’asita.
Sinaloa Istadu
Sinaloa Istadu, marka istadu Mïxiku.
Adolfo Pedernera
Adolfo Alfredo Pedernera suti chacha (* Avellaneda, 1918 mara 15 uru Awti phaxsin yuritayna - Buenos Aires, 1995 mara 12 uru Llamayu phaxsin yuriwi) 🇦🇷 jach'a marka p'iqut takiri anatakaman.
La Máquina: José Manuel Moreno, Juan Carlos Muñoz, Ángel Labruna & Félix Loustau.
Uruwayi
Uruwayixa Awya Yalana mä jach'a markawa.
Nayra sarnaqawi
1829 mara indipindinsya.
San Martín de Porres jisk'a t'aqa suyu
San Martín de Porres jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de San Martín de Porres) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Lima jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa mara 1950 mara 22 uru Llamayu phaxsin, Manuel Odría Umalliq.
Uraqita
12° 25' S 76° 47' W
Jaqinaka
579 561 jaqi (282 909 chacha, 296 652 warmi)
Sonora Istadu
Sonora Istadu, marka istadu Mïxiku.
Harold Wilson
James Harold Wilson suti chacha (* Oxfordshire, 1916 mara 11 uru Achuqa phaxsin yuritayna - London, 1995 mara 24 uru Llamayu phaxsin yuriwi), 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 jacha marka militar, qillqiri & anakithiri.
Bactrocera arecae
Bactrocera arecae ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Nayra sarnaqäwi
Katjaña Hardy & Adachi, 1954.
Prugrisu jisk'a t'aqa suyu
Prugrisu t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Progreso) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Grau jisk'a suyupi, Apurimaq jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Achuqa phaxsi 17 1958 mara, Manuel Prado Umalliq.
Joan Manuel Serrat
Awki: Josep Serrat; Tayka: Ángeles Teresa. Yuqanaka:.
2008
2008 - mara.
Prugrisu jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Prugrisu markam
Jaqinaka
2 723 jaqi (1 421 chacha, 1 302 warmi)
Harold Wilson
Gran Britaña Uma kamayuq (1940-1945; 1951-1955).
Awki: James Herbert Wilson (1882–1971) ; Tayka: Ethel Seddon (1882–1957). Warmi: Mary Baldwin (1882–1971). Yuqanaka: (2).
Churupampa jisk'a t'aqa suyu
Churupampa jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Choropampa). Piruwna mä jisk'a t'aqa suyuwa, Qajamarka jach'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Jallu qallta phaxsi 12 1991 mara, Alberto Fujimori Umalliq.
Uraqipa
171,59 km2
Churupampa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Churupampa.
Jaqinaka
3 480 jaqi (? chacha, ? warmi)
Mariscal Castilla (Chachapuyas) jisk'a t'aqa suyu
Mariscal Castilla jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Mariscal Castilla). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Amarujawira jach'a suyu, Chachapuyas jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 6 uru Llamp'u phaxsin 1908 mara, Eduardo López de Romaña Umalliq.
Uraqipa
83,58 km2
Jaqinaka
1 252 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
Noja
150px|thumb|Playa Trengandin Noja Ispaña, Kantawria marka.
Rudno
Rudno marka Puluña.
Mirgas jisk'a t'aqa suyu
Mirgas jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Mirgas) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Antonio Raymondi jisk'a suyupi, Ankashu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa, Umalliq.
Uraqipa
175,69 km²
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Mirgas marka.
Jaqinakapa
3 175 jaqi
Ronald Gamarra
Ronald Álex Gamarra Herrera (* Lima, 1958 Jallu qallta phaxsi 10 yuriña -) Piruw arxatiri & pulitiku.
Awki: Emiliano Gamarra; Tayka: Julia Herrera.
Links
]
Tabasco Istadu
Tabasco Istadu, marka istadu Mïxiku.
Che Guevara
Che Guevara, Ernesto Guevara (Rusariuw, Arxintina 1928 mara 14 uru Juyphi phaxsin yuritayna - Wuliwya, 1967 mara 9 uru Taypi sata phaxsin yuriwi), 🇦🇷-🇨🇺 jacha marka]] midiku, anakithiri amtawi jaqi Amerika Latinu.
Katalan
Catalão, Wrasil jisk'a marka.
Wachu jisk'a t'aqa suyu
Wachu jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Huacho) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Wawra jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 2 1857, Ramón Castilla Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Wachu markam.
Jaqinakapa
54 887 jaqi
Aqrakiya jisk'a t'aqa suyu
Aqrakiya jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Acraquia). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wankawillka jach'a suyu, Tayaqaqa jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 9 uru Llamp'u phaxsin 1954 mara, Manuel Odría Umalliq.
Uraqipa
110,27 km2
Aqrakiya jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Aqrakiya (3 287 msnm).
José Artigas
José Gervasio Artigas Arnal suti (* Muntividëw, 1764 mara 19 uru Juyphi phaxsin yuritayna - Ibiray, 1850 mara 23 uru Llamp'u phaxsin yuriwi), 🇺🇾 jacha marka llaqtap militar & anakithiri.
Awki: Martín José Artigas Carrasco;  Tayka: Francisca Antonia Arnal Rodríguez. Warminaka: Rosalía Rafaela Villagrán (1805–1810) / Melchora Cuenca (1815) / Isabel Sánchez Velásquez / Clara Gómez Alonso. Yuqanaka: Juan Manuel (1791), María Clemencia (1793), María Agustina (1795), María Vicenta (1804), Pedro Mónico (1792), Santiago (1816) & María (1819).
Santa jisk'a suyu
Santa jisk'a suyuxa (kastilla aru: Provincia del Santa) Piruwna mä jisk'a suyuwa, Ankashu jach'a suyu.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa 12 uru Anata phaxsin 1821 mara, Jusiya San Martin Libertadur.
Uraqipa
4 004,99 km2 09°31´33” S y 78°01´51” O
Markanaka - Uchuy markanaka
Santa jisk'a suyu nayriri marka: Chimputi.
Jisk'a t'aqa suyunaka
Kasma jisk'a suyu: 9 jisk'a t'aqa suyunaka:
Jaqinakapa
406 99 jaqi ( chacha, warmi)
Pischa jisk'a t'aqa suyu
Pischa jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Santiago de Pischa) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Wamanqa jisk'a suyupi, Ayaquchu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 22 1825, Simuna Wuliwar Libertadur.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri San Pidru Pischa marka.
Jaqinakapa
1 643 jaqi
Tamaulipas Istadu
Tamaulipas Istadu, marka istadu Mïxiku.
Bactrocera areolata
Bactrocera areolata ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Nayra sarnaqäwi
Katjaña Walker, 1861.
Marius Trésor
Marius Trésor, suti chacha (* Sainte-Anne, 1950 mara 15 uru Chichu phaxsin yuritayna ), 🇫🇷 jach'a marka p'iqut takiri anatakaman.
Hulkan jisk'a t'aqa suyu
Hulkan jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Julcán) Piruwna mä jisk'a suyu t'aqawa, Hunin jach'a suyu, Xauxa jisk'a suyu.
Marius Trésor
Juk'amp Jach'aq'achxat yatiyäwinaka
Perfil - Federación Phransiya Phutwul
Hulkan jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 21 1925 mara, Augusto Leguía Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Hulkan jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Hulkan.
Jaqinakapa
814 jaqi ( chacha, warmi)
Coronel Castañeda jisk'a t'aqa suyu
Coronel Castañeda jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Coronel Castañeda) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Pariwanaqucha jisk'a suyupi, Ayaquchu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Juan Manuel Fangio
Juan Manuel Fangio (* Balcarce, 1911 mara 24 uru Juyphi phaxsin yuritayna - † Buenos Aires, 1995 mara 17 uru Huillka kuti phaxsin yuriwi), huk 🇦🇷 jacha marka awtu yallinakuy.
Coronel Castañeda jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Aniso marka.
Juan Manuel Fangio
Awki: Loreto Fangio, Tayka: Herminia d'Eramo.
Gustav Mahler
Gustav Mahler suti (* Kaliště, 1860 mara 7 uru Huillka kuti phaxsin yuratayna - † Wien, 1911 mara 18 uru Llamayu phaxsin yuriwi) 🇦🇹 Austriya jacha marka Luratapax klasisismu pachat rumantisismu pacharchiw.
Awkiː Bernhard Mahler; Taykaː Marie Hermann Warmiː Alma Marie Schindler Yuqanakaː Marie & Anna.
Molinopampa jisk'a t'aqa suyu
Molinopampa jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Molinopampa). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Amarujawira jach'a suyu, Chachapuyas jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 5 uru Anata phaxsin 1861 mara, Ramón Castilla Umalliq.
Uraqipa
333,86 km2
Molinopampa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Molinopampa (2 407 msnm).
Jaqinaka
2 583 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
Rudawa
Rudno marka Puluña.
Fernando Belaúnde
Fernando Sergio Marcelo Marcos Belaúnde Terry (* Lima, 1912 mara 7 uru Taypi sata phaxsin yuritayna - † Lima, 2002 mara 4 uru Juyphi phaxsin yuriwi), 🇵🇪 jacha marka arquitektu & anakithiri.
Piruw Prisidinti (1963-1968; 1980-1985).
Awki: Rafael Belaúnde Diez Canseco; Tayka: Lucila Terry y García. Warminaka: Carola Aubry Bravo / Violeta Correa Miller. Yuqanaka: Carolina, Rafael wan Fernando Belaúnde Aubry.
San Rafael (San Martín) jisk'a t'aqa suyu
San Rafael jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de San Rafael). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, San Martín jach'a suyu, Bellavista jisk'a suyu.
Tlaxcala Istadu
Tamaulipas Istadu, marka istadu Mïxiku.
San Rafael (San Martín) jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
98,32 km2
San Rafael jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: San Rafael (211 msnm).
Jaqinaka
5 792 jaqi (? chacha, ? warmi)
Santa Catalina de Mossa jisk'a t'aqa suyu
Santa Catalina de Mossa jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Santa Catalina de Mossa). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Piwra jach'a suyu, Murrupun jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 22 uru Llamayu phaxsin 1958 mara, Manuel Prado Umalliq.
Uraqipa
Santa Catalina de Mossa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Paltashaco (850 msnm).
Jaqinaka
4 512 jaqi (? chacha, ? warmi)
Margaret Thatcher
Margaret Hilda Roberts; Margaret Hilda Thatcher (* Grantham, 1925 mara 13 uru Taypi sata phaxsin yuritayna - London, 2013 mara 8 uru Yapu apthapi phaxsin yuriwi), 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 jacha marka kimika, arxatiri & anakithiri. Gran Britaña Uma kamayuq (1979-1990).
Awki: Alfred Roberts; Tayka: Beatrice Ethel. Qusan: Denis Thatcher (1951-2003) Yuqanaka: Carol & Mark.
Alma mater: Somerville College, Oxford
Chuqus jisk'a t'aqa suyu
Chuqus jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Chocos) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Yawyu jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Yapu apthapi phaxsi 7 1954, Manuel Odría Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Chuqus markam.
Jaqinakapa
1 149 jaqi
Harry Truman
Awki: John Anderson Truman; Tayka: Martha Ellen Young Truman. Warmi: Bess Truman. Yuqanaka: Mary Margaret.
Lluqllapampa jisk'a t'aqa suyu
Lluqllapampa jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Llocllapampa) Piruwna mä jisk'a suyu t'aqawa, Hunin jach'a suyu, Xauxa jisk'a suyu.
Runtuy jisk'a t'aqa suyu
Runtuy jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de San Juan de Rontoy) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Antonio Raymondi jisk'a suyupi, Ankashu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Tayapampa jisk'a t'aqa suyu
Tayapampa jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Tayabamba). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, La Libertad jach'a suyu, Patas jisk'a suyu.
Runtuy jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa 27 uru Llamayu phaxsin 1987 mara, Alan García Umalliq.
Lluqllapampa jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
110,6 km²
Tayapampa jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 12 uru Anata phaxsin 1821 mara, Jusiya San Martin Libertadur.
Runtuy jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
103,13 km²
Tayapampa jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
339,13 km2
Lluqllapampa jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Lluqllapampa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Lluqllapampa.
Runtuy jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Runtuy marka.
Jaqinakapa
3 525 jaqi
Tayapampa jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Tayapampa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Tayapampa (3 203 msnm).
Jaqinaka
12 645 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Aqustampu jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 8 uru Chichu phaxsin 1912 mara, Augusto Leguía Umalliq.
Uraqipa
168,06 km2
Aqustampu jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Aqustampu (3 600 msnm).
Jaqinaka
5 072 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Jiwra
Jiwra, suni tuqina marata mara yapuchata ali, achupaxa puyana jisk'a qulunakawa. Jiwra achutxa, p'isqi, k'ispiña, thaxti yaqha manq'anaka phayapxi. Llaqaparaki ch'iwa sutini, ukatxa ch'iwa phuti, ch'iwa kaltu phayapxi. Achupatxa k'usa wallaqiyapxi. Jiwra allpixa janchisatakixa wali khusawa.
Juan Velasco
Juan Francisco Velasco Alvarado (* Piwra, 1910 mara 16 uru Juyphi phaxsin yuritayna - † Lima, 1977 mara 24 uru Jallu qallta phaxsin yuriwi), 🇵🇪 jacha marka militar & anakithiri. Piruw Prisidinti (1968-1975).
Awki: Manuel Velasco Gallo; Tayka: Clara Luz Alvarado Zevallos. Warmi: Consuelo Gonzales Posada. Yuqanaka: María Elena & Juan Velasco Gonzales.
Bactrocera arisanica
Nayra sarnaqäwi
Katjaña Shiraki, 1933.
Edward Heath
Edward Richard George Heath suti chacha (* Broadstairs, 1916 mara 9 uru Huillka kuti phaxsin yuritayna - Salisbury, 2005 mara 17 uru Huillka kuti phaxsin yuriwi), 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 jacha marka piriudysta, militar & anakithiri.
Gran Britaña Uma kamayuq (1970-1974).
Awki: William George Heath (1888–1976); Tayka: Edith Anne Pantony (1888–1951).
Juch'usa jikhani
Juch'usa jikhani, janchina chiqapa, jikhanina jaraphimpi thijnimpi t'aqi.
San Antonio jisk'a t'aqa suyu
San Antonio t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de San Antonio) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Grau jisk'a suyupi, Apurimaq jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Achuqa phaxsi 17 1958 mara, Manuel Prado Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri San Antonio markam
Santo Domingo (Piwra) jisk'a t'aqa suyu
Santo Domingo jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Santo Domingo). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Piwra jach'a suyu, Murrupun jisk'a suyu.
San Antonio jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
361 jaqi (181 chacha, 180 warmi)
Santo Domingo (Piwra) jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 4 uru Awti phaxsin 1887 mara, Andrés Cáceres Umalliq.
Montevideo jisk'a t'aqa suyu
Montevideo jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Montevideo). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Amarujawira jach'a suyu, Chachapuyas jisk'a suyu.
Santo Domingo (Piwra) jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
187,32 km2
Veracruz Istadu
Veracruz Istadu, marka istadu Mïxiku.
Santo Domingo (Piwra) jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Santo Domingo jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Santo Domingo (1 475 msnm).
Jaqinaka
8 010 jaqi (? chacha, ? warmi)
Montevideo jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 3 uru Awti phaxsin 1933 mara, Oscar Benavides Umalliq.
Uraqipa
Montevideo jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Montevideo (2 450 msnm).
Bactrocera armillata
Bactrocera armillata ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Nayra sarnaqäwi
Katjaña Hering, 1938.
Montevideo jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
951 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
Jucha
Jucha, tatituna arupa p'akintaña.
Jhenny-n Yatiñ Utat Tukt’ayäw Urupa (Jhenny’s Graduation Day )
Wakichäwi (Graduation ceremony)
Jallu qallt phaxsin kimsaqalq ur saraqataruw Colegio Nal. Mixto Callamarca-n niya chika urur wakichäwix qalltasiwayäna. Qalltatatx kunjamatï taqikunas amtatäkan ukjamarjamarakiw lurt’apxäna. Ukat akax niya pä pacharakiw apasiwayi. Ukañkamax aksät uksat jilanak kullakanakax aywthapinisipkakïnwa. Yaqhipanakax awtuta, maynirinakasti, kayukirakiw awayur q’ipt’at jan ukax wulsar wayt’at ukjam purintanipxarakïna. Chiqans akax wali chuymar ch’allxtaykirïnwa.
Jucha
Interpretación de un posible castigo renegado comtemplado en una anarquía Marxista, cuyos objetivos claros no se encuentran descritos completamente en el capitalismo utópico de Carl Marx.
Jani chiqapa, jani aylluna amtawinakaparjama, jani Pirüwa markana kamachinakaparjama sarnaqaña.
Wallaqa jisk'a t'aqa suyu
Wallaqa jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Huallaga). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, San Martín jach'a suyu, Bellavista jisk'a suyu.
Jhenny-n Yatiñ Utat Tukt’ayäw Urupa (Jhenny’s Graduation Day )
Wakichäwi (Graduation ceremony)
In “Callamarca” High School, the graduation ceremony started at about 12:00 o’clock on December 8th, 2012. After starting, they did it according to the customs. And it lasted about 2 hours. In the meantime, many locals were still arriving from everywhere. Others by car and another people came on foot carrying their ‘aguayo’ loads or bags. It was really exciting!
Silvio Rodríguez
Silvio Rodríguez Domínguez suti (* San Antonio de los Baños, 1946 mara 29 uru Awti phaxsin  yuritayna -  )  huk 🇨🇺 jacha marka Trova q'uchu arsuyaña & Jaylliphust'ari.
Jhenny-n Yatiñ Utat Tukt’ayäw Urupa (Jhenny’s Graduation Day )
Katuqt’äwi (Warm welcome)
Akjan janiw khithis ukjamak qhiphaqtañ munkänti, ukat sapa mayniw yatiqañ tukt’ayirirus irpkatiriparus ukat awk taykarus ukjam qhumant’apxäna, misturamp jach’xatt’apxäna ukat mä rijalus kunrak churapxäna. Ukjamïpan taqiniw k’uchik jikxatasipxarakïna. Uk tukutatx mä manq’äwirakiw taqi jutirinakatak utjäna. Akatakix Tatitun may may q’uchunakap ucht’apxäna, mäwjarkam muythaptapxäna, ukat mä wawakiw manq’art’asipxarakïna. Ukapachparakiw mayninakas akjän ukjan qut qut samart’apxäna. Jayp’utuqirux jaqinakax juk’at juk’at mistsuniwayxapxarakïna, ukat juk’anikiw qhiphaqtxapxäna.
Silvio Rodríguez
Awki: Víctor Dagoberto Rodríguez Ortega ; Tayka: Argelia Domínguez León
Wallaqa jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Achuqa phaxsi 19 1965, Fernando Belaúnde Umalliq.
Jhenny-n Yatiñ Utat Tukt’ayäw Urupa (Jhenny’s Graduation Day )
Katuqt’äwi (Warm welcome)
Here, nobody wanted to stay back, and each one congratulated Jhenny, her godfather and parents, put them on with mixture, and gave her a present. For that, everyone was very happy.
James Callaghan
Leonard James Callaghan suti chacha (* Portsmouth, 1912 mara 27 uru Achuqa phaxsin yuritayna - Ringmer, 2005 mara 26 uru Achuqa phaxsin yuriwi), 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 jacha marka anakithiri.
Jhenny-n Yatiñ Utat Tukt’ayäw Urupa (Jhenny’s Graduation Day )
Katuqt’äwi (Warm welcome)
After that, there was a meal for everybody, for this, they played all kinds of Christian music, got close, and shared among us. Likewise, other people ate lunch and drink Sodas. In the afternoon, the people went back home little by little, only stayed some of them.
Wallaqa jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Wallaqa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Ledoy (310 msnm).
Jhenny-n Yatiñ Utat Tukt’ayäw Urupa (Jhenny’s Graduation Day )
Ipu Francisco-mpin ipa Sofia-mpin katuqañ utapa (Uncle Francisco & aunt Sofia’s living room)
Ukat thayäxipan utjäwiparurakiw sarxapxayätana. Akan wila masikamakixapxänwa; qalltañtakix irpsuripaw mä qhawqha arunak arst’äna, ukjarux sapa maynirurakiw ar churäna. Jupanakax jan kuna pächasisaw kunayman suma arunakamp yatiqañ tukt’ayirirux ch’amancht’apxäna. Qhipharux Jhenny kullakaw akjam arst’äna: “Walikpin jichhürux kumpañt’awapxistaxa, ukjamaraki tatajarus mamajarus yuspajararaktwa… isturyujar apuyt’awapxitu… Naya uka kunsijunak churawäpkistä uk janiw armaskäti…”
James Callaghan
Gran Britaña Uma kamayuq (1976-1979).
Juku
Juku, aruma jalnaqiri jamach'i, p'iqipanxa jinchjama jilsuta chhiqani, wali ari jinchuni; arumanaka jachi ukaxa watiqa jachi sapxiwa. Jukuna jinchupaxa wali ariwa.
Chuta jisk'a t'aqa suyu
Chuta jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Chota). Piruwna mä jisk'a t'aqa suyuwa, Qajamarka jach'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 1821 mara, Jusiya San Martin Umalliq.
Uraqipa
Chuta jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Chuta.
Jaqinaka
48 332 jaqi (? chacha, ? warmi)
Chakas jisk'a t'aqa suyu
Chakas jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Chacas) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Asunsyun jisk'a suyupi, Ankashu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
James Callaghan
Awki: James Callaghan (1877–1921); Tayka: Charlotte Cundy (1879–1961). Warmi: Audrey Elizabeth Moulton.
Chakas jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa, Umalliq.
Uraqipa
447,69 km²
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Chakas marka.
Jaqinakapa
5 563 jaqi
Ampar jisk'a t'aqa suyu
Ampar jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Ámbar) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Wawra jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Challwanka jisk'a t'aqa suyu
Challwanka jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Chalhuanca) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Ay maru jisk'a suyupi, Apurimaq jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Ampar jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 2 1857, Ramón Castilla Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Ampar markam.
Jaqinakapa
3 055 jaqi
Jhenny-n Yatiñ Utat Tukt’ayäw Urupa (Jhenny’s Graduation Day )
Ipu Francisco-mpin ipa Sofia-mpin katuqañ utapa (Uncle Francisco & aunt Sofia’s living room)
Yatiqäwipan Jhenny-x maynïr suma yatiqirïtapat urucht’añ munayätana, ukat ukx kunjamatï ninkharax sisxtan ukjam lurt’awayapxtana. Jichhax Jach’a Yatiqañ Utankxan ukjaxa, taqiniw nayrar sartaskakiñap muntana.
Wallaqa jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
2 912 jaqi (? chacha, ? warmi)
Chiwaqu
Chiwakux mä jamach'iwa, pata pampanakanx kunayman saräwinak qhanañchiriwa. Chiwakunakax jilpachax sapa sapakiw jalnaqaphi
Jump'i
Jump'i, janq'u jayu k'ara umjama, janchi lip'ichita p'iyarama aywsuniri uma.
Jhenny-n Yatiñ Utat Tukt’ayäw Urupa (Jhenny’s Graduation Day )
Ipu Francisco-mpin ipa Sofia-mpin katuqañ utapa (Uncle Francisco & aunt Sofia’s living room)
It was cold and we all went back uncle Francisco’s house. Here, everyone was member of the family; to start with, Jhenny’s godfather gave a speech, then he wanted each one expresses his / her feelings. Without any doubt, all guests encouraged her to continue with her studies. And finally, Jhenny was very grateful and told us: “Thank you very much for coming today. I also thank my parents because they supported me to study… I will not forget your suggestions…”
We all wanted to celebrate Jhenny’s Graduation because she has been one of the best students in her class, and we did it in this way. Now we all hope she goes ahead with the same enthusiasm when she is at the university.
Challwanka jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Juyphi phaxsi 26 1825 mara.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Challwanka markam
Jaqinaka
4 558 jaqi (2 291 chacha, 2 267 warmi)
Suqus jisk'a t'aqa suyu
Suqus jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Socos) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Wamanqa jisk'a suyupi, Ayaquchu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 14 1868, Fernando Belaúnde Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Suqus marka.
Jaqinakapa
7 454 jaqi
Michel Platini
Michel François Platini, suti (* Jœuf, 1955 mara 21 uru Juyphi phaxsin yuritayna - ) 🇫🇷 jach'a marka p'iqut takiri anatakaman.
Manuel Prado
Manuel Ignacio Prado y Ugarteche (* Lima, 1889 mara 21 uru Yapu apthapi phaxsin yuritayna - † Paris, 1967 mara 15 uru Thaya phaxsin yuriwi), 🇵🇪 jacha marka arquitektu & anakithiri.
Fritz Walter
Friedrich Walter suti Fritz Walter, (* Kaiserslautern, 1920 mara 31 uru Tayphi sata phaxsin yuritayna - Enkenbach-Alsenborn, 2002 mara 17 uru Juyphi phaxsin yuriwi) huk 🇩🇪 jacha marka p'iqut takiri anatañaxari.
Manuel Prado
Piruw Prisidinti (1939-1945; 1956-1962).
Kunsipsyun jisk'a suyu
Kunsipsyun jisk'a suyuxa (kastilla aru: Provincia de Concepción) Piruwna mä jisk'a suyuwa, Hunin jach'a suyu.
Manuel Prado
Awki: Mariano Prado; Tayka: María Magdalena Ugarteche Gutiérrez de Cossío. Warminaka: Clorinda Málaga Bravo / Enriqueta Garland Higginson. Yuqanaka: Rosa & Manuel Prado Garland.
Kunsipsyun jisk'a suyu
Uraqipa
3 067,52 km2 11°03´21” S y 75°19´43” O
Michel Platini
Awki: Platini ; Tayka:.
Kunsipsyun jisk'a suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Kunsipsyun jisk'a suyu nayriri marka: Kunsipsyun.
Jisk'a t'aqa suyunaka
Chupaka jisk'a suyu: 15 jisk'a t'aqa suyunaka:
Jaqinakapa
71 215 jaqi ( chacha, warmi)
Sayla jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 22 1825 mara, Simuna Wuliwar Libertadur.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Sayla markam.
Jaqinakapa
518 jaqi (280 chacha, 238 warmi)
Buldibuyo jisk'a t'aqa suyu
Buldibuyo jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Buldibuyo). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, La Libertad jach'a suyu, Patas jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 12 uru Anata phaxsin 1821 mara, Jusiya San Martin Libertadur.
Uraqipa
227,39 km2
Buldibuyo jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Buldibuyo (3 162 msnm).
Jaqinaka
4 094 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Rikina jisk'a suyu
Rikina jisk'a suyuxa (kastilla aru: Provincia de Requena) Piruwna mä jisk'a suyuwa, Luritu jach'a suyu.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Huillka kuti 2 1943 mara, Manuel Prado Umalliq.
Uraqipa
49 477,8 km2 6°25´47” S - 79°50´12” O
Markanaka - Uchuy markanaka
Rikina jisk'a suyu nayriri marka: Rikina.
Jisk'a t'aqa suyunaka
Rikina jisk'a suyu: 11 jisk'a t'aqa suyunaka:
Bactrocera ascita
Bactrocera ascita ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Zacatecas Istadu
Zacatecas Istadu, marka istadu Mïxiku.
San Jusiya Sisa jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Awti phaxsi 25 1876, Mariano Prado Umalliq.
Bactrocera ascita
Nayra sarnaqäwi
Katjaña Hardy, 1983.
Juñi
Juñi, muytasa muytasa ukch'akama llaysuta ch'ankha.
Strang (Textil)
Jurma
Jurma, khusu lip'isiri umjama, nasa manqhanta jutiri, jani wakisiri uma.
San Jusiya Sisa jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
299,9 km2
Qanqayllu jisk'a t'aqa suyu
Qanqayllu jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Janjaillo) Piruwna mä jisk'a suyu t'aqawa, Hunin jach'a suyu, Xauxa jisk'a suyu.
San Jusiya Sisa jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
San Jusiya Sisa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: San Jusiya Sisa (340 msnm).
Jaqinaka
12 113 jaqi (? chacha, ? warmi)
Qanqayllu jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Yapu apthapi phaxsi 15 1959 mara, Manuel Prado Umalliq.
Uraqipa
31,57 km²
Markanaka - Uchuy markanaka
Qanqayllu jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Qanqayllu.
San Luis Potosí
San Luis Potosí, Mïxiku marka. San Luis Potosí Istadu nayriri marka
Qanqayllu jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
1 228 jaqi ( chacha, warmi)
Yamango jisk'a t'aqa suyu
Yamango jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Yamango). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Piwra jach'a suyu, Murrupun jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 30 uru Jallu qallta phaxsin 1983 mara, Fernando Belaúnde Umalliq.
Uraqipa
216,91 km2
Yamango jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Yamango (1 175 msnm).
Jaqinaka
9 840 jaqi (? chacha, ? warmi)
Chukatamani jiska t'aqa suyu
Chukatamani jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Chucatamani / Distrito de Héroes Albarracín) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Tarata jisk'a suyupi, Taqna jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Chukatamani markam
Chillya jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 12 uru Anata phaxsin 1821 mara, Jusiya San Martin Libertadur.
Uraqipa
300,04 km2
Jaqinaka
10 341 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Jean-Pierre Papin
Jean-Pierre Papin, suti chacha, (* Boulogne-sur-Mer, 1963 mara 5 uru Awti phaxsin yuritayna - ) 🇫🇷 jach'a marka p'iqut takiri anatakaman.
Awki:  ; Tayka:.
Juqhu
Juqhu, uraqiru uma sayt'ata niya jisk'a qutjama, siniya, phuch'u.
Bactrocera assamensis
Bactrocera assamensis ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Nayra sarnaqäwi
Katjaña White, 1999.
Jusi
Jusi, k'ullu katuñani, uka katuñatxa p'allalla k'umu jiruwa saraqi, p'allalla - k'umu jiruna manqhapaxa ari lakanakaniwa.
John Major
Gran Britaña Uma kamayuq (1990-1997).
Awki: Tom Major-Ball; Tayka: Gwen Coates. Warmi: Norma Johnson. Yuqanaka: (2).
Corazón Aquino
María Corazón Sumulong Cojuañgco Aquino; Cory Aquino (* Paniqui, 1933 mara 25 uru Chichu phaxsin yuritayna - Makati, 2009 mara 1 uru Thaya phaxsin yuriwi),  jacha marka arxatiri & anakithiri. Filipinanaka Umalliq (1986-1992).
Awki: Jose Cojuangco; Tayka: B. Qusan: Benigno Aquino Yuqanaka: (5) Benigno Aquino III, Maria Elena, Aurora Corazón, Victoria Eliza & Kristina Bernadette.
Alma mater:
Manuel Odría
Manuel Arturo Odría Amoretti (* Tarma, 1896 mara 26 uru Awti phaxsin yuritayna - † Lima, 1974 mara 18 uru Anata phaxsin yuriwi), 🇵🇪 jacha marka militar & anakithiri. Piruw Prisidinti (1948-1950; 1950-1956).
Jesse Owens
James Cleveland Owens  suti Jesse Owens (* Oakville, 1913 mara 12 uru Llamp'u phaxsin yuritayna - Tucson, 1980 mara 31 uru Achuqa phaxsin sarawayxarakitayna), 🇺🇸 jacha marka taqikuna anatañari.
Manuel Odría
Awki: Arturo Odría Álvarez; Tayka: Zoila Amoretti Pechú. Warmi: María Delgado Romero. Yuqanaka: César Augusto & Manuel Julio Odría Delgado.
Juwri
Juwri, uma wallaqinna jujuripa. Uma juwrixa wali pariwa (100°C).
San Miguel jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 1920 mara 10 uru Llamayu phaxsin, Augusto Leguía Prisidinti.
Pakapawsa jisk'a t'aqa suyu
Pakapawsa jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Pacapausa) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Pariwanaqucha jisk'a suyupi, Ayaquchu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
San Miguel jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
12° 25' S 77° 47' W
Pakapawsa jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Taypi sata phaxsi 24 1821, Jusiya San Martin Libertadur.
San Miguel jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
129 107 jaqi (60 025 chacha, 69 082 warmi)
Pakapawsa jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Pakapawsa marka.
Jaqinakapa
1 174 jaqi
Neville Chamberlain
Arthur Neville Chamberlain suti chacha (* Birmingham, 1869 mara 18 uru Achuqa phaxsin yuritayna - Heckfield, 1940 mara 9 uru Awti phaxsin yuriwi), 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 jacha marka anakithiri.
Juyphi
Juyphi, thaya pacha. Uka pachaxa, uraqixa sinti thayapti, umaxa luxunti, thayaxa uma chhullunkt'ayi.
Neville Chamberlain
Awki: Joseph Chamberlain ; Tayka:. Warmi: Anne de Vere Cole. Yuqanaka: (?).
Jurma usu
Jurma usu, pisti, nasa manqhata jurmaxa wali aywiri, jani ukaxa wañkatiri, walja jurma nasaru lluphantiri. Thayana thayjata samaqiña usu.
Kulunya jisk'a t'aqa suyu
Kulunya jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Colonia) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Yawyu jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Huillka kuti phaxsi 15 1936, Oscar Benavides Umalliq.
Jaqinakapa
1 564 jaqi
Bactrocera assita
Bactrocera assita ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Nayra sarnaqäwi
Katjaña Drew, 1989.
Jim Hines
James R. Hines  suti Jim Hines (* Dumas, 1946 mara 10 uru Llamp'u phaxsin yuritayna - ), 🇺🇸 jacha marka taqikuna anatañari.
Awki:, Tayka:. Warmi:
Santa Rosa (Grau) jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Taypi sata phaxsi 14 1990 mara, Alan García Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Santa Rosa markam
Jaqinaka
712 jaqi (339 chacha, 373 warmi)
Ulliru (Chachapuyas) jisk'a t'aqa suyu
Ulliru jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Olleros). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Amarujawira jach'a suyu, Chachapuyas jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa ? uru ? phaxsin ? mara, ? Umalliq.
Uraqipa
125,16 km2
Ulliru jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Ulliru (3 050 msnm).
Jaqinaka
460 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
Miguel Mora
Miguel Mora Porras (* San Jusiy marka,1816 mara 29 uru Llamp'u phaxsin yuritayna - San Jusiy marka, 1887 mara 15 uru Juyphi phaxsin yuriwi). 🇨🇷 jacha marka anakithiri.
Chiqllan jisk'a t'aqa suyu
Chiqllan jisk'a t'aqa suyux (kastilla arupi: Distrito de Chiquián) Pirwa markana mä jisk'a t'aqa suyuwa, Ankashu jach'a suyuna, Bolognesi jisk'a suyuna.
Miguel Mora
Kustarikapa Prisidinti (1849).
Chiqllan jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa, Umalliq.
Chiqra jisk'a t'aqa suyu
Chiqra jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Checras) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Wawra jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Chiqllan jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
184,16 km²
Miguel Mora
Yachaywasi:
Chiqra jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 2 1857, Ramón Castilla Umalliq.
Chiqllan jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
4 508 jaqi
Chiqra jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Chiqra markam.
Jaqinakapa
1 338 jaqi
Awaycha jisk'a t'aqa suyu
Awaycha jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Ahuaycha). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wankawillka jach'a suyu, Tayaqaqa jisk'a suyu.
Jane Wyman
Sarah Jane Mayfield, warmi, Jane Wyman ( Saint Joseph, 1917 mara 5 uru Chichu phaxsin yuritayna - California, 2007 mara 10 uru Llamp'u phaxsin yuriwi)  🇺🇸 jacha marka Yäpari warmi.
Siwas jisk'a suyu
Siwas jisk'a suyuxa (kastilla aru: Provincia de Sihuas) Piruwna mä jisk'a suyuwa, Ankashu jach'a suyu.
Awaycha jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
90,96 km2
Siwas jisk'a suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Anata phaxsi 21 1861 mara, Ramón Castilla Umalliq.
Bactrocera aterrima
Bactrocera aterrima ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Awaycha jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Awaycha jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Awaycha (3 280 msnm).
Siwas jisk'a suyu
Uraqipa
1 455,97 km2 08°34´01” S y 77°37´01” O
Bactrocera aterrima
Nayra sarnaqäwi
Katjaña Drew, 1972.
Daniel Hernández jisk'a t'aqa suyu
Daniel Hernández jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Daniel Hernández). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wankawillka jach'a suyu, Tayaqaqa jisk'a suyu.
Awaycha jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
5 939 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Alto Selva Alegre jisk'a t'aqa suyu
Ariqipajisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Arequipa) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Ariqipa jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Daniel Hernández jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
106,92 km2
Agua Blanca jisk'a t'aqa suyu
Agua Blanca jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Agua Blanca). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, San Martín jach'a suyu, El Dorado jisk'a suyu.
Siwas jisk'a suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Siwas jisk'a suyu nayriri marka: Siwas.
Kamachi
Kamachi, maya markana amtatanakapa. Jaqinakana munkiri jani munkiri phuqaña.
Alto Selva Alegre jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Awti phaxsi 16 1992 mara, Alberto Fujimori Umalliq.
Aquchaka jisk'a t'aqa suyu
Aquchaka jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Acochaca) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Asunsyun jisk'a suyupi, Ankashu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa, Umalliq.
Alto Selva Alegre jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Selva Alegre markam.
Siwas jisk'a suyu
Jisk'a t'aqa suyunaka
Siwas jisk'a suyu: 10 jisk'a t'aqa suyunaka:
Agua Blanca jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
168,19 km2
Oscar Benavides
Oscar Raimundo Benavides Larrea (* Lima, 1876 mara 15 uru Achuqa phaxsin yuritayna - † Lima, 1945 mara 2 uru Huillka kuti phaxsin yuriwi), 🇵🇪 jacha marka militar & anakithiri.
Daniel Hernández jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
9 745 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Paka jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Llamp'u phaxsi 30 1943 mara, Manuel Prado Umalliq.
Siwas jisk'a suyu
Jaqinakapa
30 849 jaqi ( chacha, warmi)
Oscar Benavides
Awki: José Miguel Benavides y Gallegos; Tayka: Erfilia Larrea y Loredo. Warmi: Francisca Benavides Diez Canseco. Yuqanaka: Francisco, María, Oscar wan José Benavides y Benavides.
Agua Blanca jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Agua Blanca jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Agua Blanca (300 msnm).
Conchán jisk'a t'aqa suyu
Conchán jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Conchán). Piruwna mä jisk'a t'aqa suyuwa, Qajamarka jach'a suyu.
Agua Blanca jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
2 520 jaqi (? chacha, ? warmi)
Alto Selva Alegre jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
72 696 jaqi (34 712 chacha, 37 984 warmi)
Kiswar jisk'a t'aqa suyu
Kiswar jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Quishuar). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wankawillka jach'a suyu, Tayaqaqa jisk'a suyu.
Akya jisk'a t'aqa suyu
Akya jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Aquia) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Bolognesi jisk'a suyupi, Ankashu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Aquchaka jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
80,97 km²
Akya jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
434,6 km²
Jaqinakapa
2 836 jaqi
Conchán jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Awti phaxsi 4 1889 mara, Andrés Cáceres Umalliq.
Aquchaka jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Chakas marka.
Conchán jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
180,23 km2
Ankara
Ankara, markaq Turkiya jach suyu Nayra markanmi. Jaqinaka 5 270 575 kawsachkanku.
Aquchaka jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
988 jaqi
Conchán jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Conchán jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Conchán.
San Francisco Daguas jisk'a t'aqa suyu
San Francisco Daguas jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de San Francisco de Daguas). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Amarujawira jach'a suyu, Chachapuyas jisk'a suyu.
Ongón jisk'a t'aqa suyu
Ongón jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Ongón). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, La Libertad jach'a suyu, Patas jisk'a suyu.
Ankara
Hawa t'inkikuna
(kastilla aru)
Conchán jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
6 939 jaqi (? chacha, ? warmi)
Quinjalca jisk'a t'aqa suyu
Quinjalca jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Quinjalca). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Amarujawira jach'a suyu, Chachapuyas jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 5 uru Anata phaxsin 1861 mara, Ramón Castilla Umalliq.
Uraqipa
91,59 km2
Quinjalca jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Quinjalca (3 065 msnm).
San Francisco Daguas jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 14 uru Llamayu phaxsin 1952 mara, Manuel Odría Umalliq.
Quinjalca jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
1 109 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
San Martín jisk'a t'aqa suyu
San Martín jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de San Martín). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, San Martín jach'a suyu, El Dorado jisk'a suyu.
San Francisco Daguas jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
47,41 km2
Kallachi
Kallachi, qhiwi ch'akampi lankhu ampara ch'akampi katuta jikhaninkiri pallalla ch'akawa. Kallachi ch'akaxa jikhani tarkuwjankiwa.
San Francisco Daguas jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
San Francisco Daguas jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Daguas (2 360 msnm).
San Martín jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Yapu apthapi phaxsi 6 1962, Manuel Prado Umalliq.
Parquy jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa ? uru ? phaxsin ? mara, ? Umalliq.
Kiswar jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 6 uru Achuqa phaxsin 1957 mara, Manuel Prado Umalliq.
Ongón jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 25 uru Awti phaxsin 1876 mara, Mariano Prado Umalliq.
San Francisco Daguas jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
309 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
San Martín jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
San Martín jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: San Martín (420 msnm).
Kiswar jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
31,54 km2
San Martín jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
8 304 jaqi (? chacha, ? warmi)
Kiswar jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Kiswar jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Kiswar (3 130 msnm).
Ongón jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
1 394,89 km2
Ongón jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Ongón (1 100 msnm).
Paka jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
34,22 km²
Pankan jisk'a t'aqa suyu
Pankan jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Pancán) Piruwna mä jisk'a suyu t'aqawa, Hunin jach'a suyu, Xauxa jisk'a suyu.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 26 1956 mara, Manuel Odría Umalliq.
Uraqipa
10,89 km²
Tambillo jisk'a t'aqa suyu
Tambillo jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Tambillo) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Wamanqa jisk'a suyupi, Ayaquchu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 2 1857, Ramón Castilla Umalliq.
Pankan jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Pankan jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Pankan.
Jaqinakapa
1 647 jaqi ( chacha, warmi)
Tambillo jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Tambillo marka.
Jaqinakapa
4 939 jaqi
Paka jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Paka jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Paka.
Parquy jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
304,99 km2
Chalaco jisk'a t'aqa suyu
Chalaco jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Chalaco). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Piwra jach'a suyu, Murrupun jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 21 uru Huillka kuti phaxsin 1825 mara, Simuna Wuliwar Umalliq.
Uraqipa
151,96 km2
Chalaco jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Chalaco (2 200 msnm).
Jaqinaka
9 989 jaqi (? chacha, ? warmi)
Qapaya jisk'a t'aqa suyu
Capaya jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Capaya ) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Ay maru jisk'a suyupi, Apurimaq jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Juyphi phaxsi 12 1956 mara.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Qapaya markam
Jaqinaka
729 jaqi (391 chacha, 338 warmi)
Antonio Raymondi jisk'a t'aqa suyu
Antonio Raymondi jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Antonio Raymondi) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Bolognesi jisk'a suyupi, Ankashu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa, Umalliq.
Uraqipa
118,7 km²
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Rakya marka.
Jaqinakapa
1 246 jaqi
Paka jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
1 717 jaqi ( chacha, warmi)
Katjawi
Katjawi, jani yatita yatiwinaka chikt'aña, irt'aña.
Parquy jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Parquy jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Parquy (3 126 msnm).
Jaqinaka
11 920 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Ukayali jisk'a suyu
Ukayali jisk'a suyuxa (kastilla aru: Provincia de Ucayali) Piruwna mä jisk'a suyuwa, Luritu jach'a suyu.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Taypi sata 13 1900 mara, Eduardo López de Romaña Umalliq.
Uraqipa
30 248,10 km2 6°25´47” S - 79°50´12” O
Markanaka - Uchuy markanaka
Ukayali jisk'a suyu nayriri marka: Kuntamana.
Jisk'a t'aqa suyunaka
Ukayali jisk'a suyu: 6 jisk'a t'aqa suyunaka:
Jaqinakapa
57 669 jaqi ( chacha,  warmi)
Kanis jisk'a t'aqa suyu
Kanis jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Canis) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Bolognesi jisk'a suyupi, Ankashu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Uraqipa
19,45 km²
Bactrocera atra
Bactrocera atra ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Kanis jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Kanis marka.
Jaqinakapa
256 jaqi
San Isidro Maino jisk'a t'aqa suyu
San Isidro Maino jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de San Isidro de Maino). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Amarujawira jach'a suyu, Chachapuyas jisk'a suyu.
Bactrocera atra
Nayra sarnaqäwi
Katjaña Malloch, 1938.
San Isidro Maino jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
101,67 km2
San Isidro Maino jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Maino (2 325 msnm).
Jaqinaka
837 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
George W. Bush
George W. Bush (*New Haven, Connecticut, 1946 mara 6 uru Huillka kuti phaxsin yuritayna - ), 🇺🇸 jacha marka anakithiri.
Ñawinpukyu jisk'a t'aqa suyu
Ñawinpukyu jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Ñahuimpukyu). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wankawillka jach'a suyu, Tayaqaqa jisk'a suyu.
George W. Bush
Istadus Unidus Prisidinti (2001 - 2009).
Ñawinpukyu jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 6 uru Awti phaxsin 1903 mara, Manuel Candamo Umalliq.
José María Castro Madriz
José María Castro Madriz (* San Jusiy marka,1818 mara 1 uru Llamp'u phaxsin yuritayna - San Jusiy marka, 1892 mara 4 uru Yapu Apthapi phaxsin yuriwi). 🇨🇷 jacha marka arxatiri & anakithiri.
Ñawinpukyu jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
67,39 km2
George W. Bush
Awki: George H. W. Bush ; Tayka: Barbara Bush. Warmi: Laura Bush. Yuqanaka: Barbara (y. 1981) & Jenna Bush Hager (y. 1981)
Ñawinpukyu jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Ñawinpukyu jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Ñawinpukyu (3 630 msnm).
Jaqinaka
2 599 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
José María Castro Madriz
Kustarikapa Prisidinti (1847-1849, 1866-1868). Yachaywasi:
José Pardo
Awki: Manuel Pardo y Barreda; Tayka: Mariana Barreda y Osma. Warmi: Carmen Heeren Barreda. Yuqanaka: (7) Manuel Pardo Heeren (1900-?), José Pardo Heeren, Felipe Pardo Heeren (1904-1909), Enrique Pardo Heeren (1905-1988), Carmen Pardo Heeren (1908-?), Juan Pardo Heeren (1910-1967) wan Óscar Pardo Heeren (1914-1980).
Andrew Jackson
Andrew Jackson suti (* Waxhaw 1767 mara 15 uru Achuqa phaxsin yuritayna - † Nashville, 1845 mara 8 uru Juyphi phaxsin yuriwi) huk 🇺🇸 jacha marka militar & anakithirii.
José Pardo
Alma mater: San Markus Jach'a Yatiñ Uta.
Andrew Jackson
Istadus Unidus Prisidinti (1829 - 1837), Demokratiku Partidu.
Awki: Andrew Jackson; Tayka: Elizabeth Hutchinson. Warmi:
Breinigerberg
Breinigerberg marka Alimaña. Nordrhein-Westfalen suyu marka.
Andrew Jackson
Alma mater:
Breinigerberg
Ekka: 4 km²
Jaqinaka: 971 (31.12.2005)
Santa Rosa (El Dorado) jisk'a t'aqa suyu
Santa Rosa jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Santa Rosa). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, San Martín jach'a suyu, El Dorado jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Yapu apthapi phaxsi 6 1962, Manuel Prado Umalliq.
Uraqipa
243,42 km2
Santa Rosa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Santa Rosa (280 msnm).
Jaqinaka
5 606 jaqi (? chacha, ? warmi)
Jim Thorpe
Awki: Hiram Thorpe, Tayka: Charlotte Vieux. Warmi:
Patas jisk'a t'aqa suyu
Patas jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Pataz). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, La Libertad jach'a suyu, Patas jisk'a suyu.
Uraqipa
467,44 km2
Xauxa jisk'a suyu
Xauxa jisk'a suyuxa (kastilla aru: Provincia de Jauja) Piruwna mä jisk'a suyuwa, Hunin jach'a suyu.
Patas jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Patas jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Patas (2 780 msnm).
Xauxa jisk'a suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 21 1825 mara, Simuna Wuliwar Libertadur.
Uraqipa
3 749,1 km2 11°03´21” S y 75°19´43” O
Patas jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
4 364 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Caterina da Siena
Awki: Jacobo Benincasa; Tayka: Lapa di Puccio di Piagente.