cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tawriya jisk'a t'aqa suyu
Tawriya jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Tauría) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Unyun jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Awti phaxsi 19 1954 mara, Manuel Odría Umalliq.
Xauxa jisk'a suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Xauxa jisk'a suyu nayriri marka: Xauxa.
Tawriya jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Tawriya markam.
Xauxa jisk'a suyu
Jisk'a t'aqa suyunaka
Xauxa jisk'a suyu: 34 jisk'a t'aqa suyunaka:
Tawriya jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
343 jaqi (186 chacha, 157 warmi)
Pasus jisk'a t'aqa suyu
Pasus jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Pazos). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wankawillka jach'a suyu, Tayaqaqa jisk'a suyu.
Xauxa jisk'a suyu
Jaqinakapa
92 053 jaqi ( chacha,   warmi)
Pasus jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 31 uru Chichu phaxsin 1951 mara, Manuel Odría Umalliq.
José María Montealegre
José María Montealegre Fernández (* San Jusiy marka,1815 mara 19 uru Achuqa phaxsin yuritayna - California suyu, 1887 mara 26 uru Llamp'u phaxsin yuriwi). 🇨🇷 jacha marka anakithiri.
Pasus jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
152,93 km2
José María Montealegre
Kustarikapa Prisidinti (1859 - 1863).
Pasus jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
7 985 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
José María Montealegre
Awki:
Yachaywasi:
Alma mater:.
Qayma jisk'a t'aqa suyu
Qayma jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Cayma) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Ariqipa jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Paita jisk'a t'aqa suyu
Paita jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Paita). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Piwra jach'a suyu, Paita jisk'a suyu.
Qayma jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 21 1825 mara, Simuna Wuliwqar Libertadur.
Paita jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 21 uru Huillka kuti phaxsin 1825 mara, Simuna Wuliwar Umalliq.
Qayma jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Qayma markam.
Paita jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
763,68 km2
Paita jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Paita (3 msnm).
Jaqinaka
69 401 jaqi (? chacha, ? warmi)
Soloco jisk'a t'aqa suyu
Soloco jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Soloco). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Amarujawira jach'a suyu, Chachapuyas jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa ? uru ? phaxsin ? mara, ? Umalliq.
Uraqipa
Soloco jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Soloco (2 660 msnm).
Jaqinaka
1 613 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
Rita da Cascia
Rita da Cascia (kastilla aru: Santa Rita de Casia O.S.A., Margherita Lotti, ) (* Roccaporena, 1381 mara yuritayna - † Cascia, 1457 mara 22 uru Llamayu phaxsin yuriwi), 🇮🇹 jach'a marka kathuliku santu.
Santa Anita jisk'a t'aqa suyu
Santa Anita jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Santa Anita) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Lima jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Rita da Cascia
Awki: Antonio Lotti; Tayka: Amata Ferri,
Santa Anita jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa 1989 mara 25 uru Taypi sata phaxsin, Alan García Prisidinti.
Uraqipa
12° 25' S 77° 47' W
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Santa Anita - Los Ficus markam
Jaqinaka
184 614 jaqi (91 240 chacha, 93 374 warmi)
Winchu jisk'a t'aqa suyu
Winchu jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Vinchos) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Wamanqa jisk'a suyupi, Ayaquchu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Turpay jisk'a t'aqa suyu
Turpay t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Turpay) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Grau jisk'a suyupi, Apurimaq jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Winchu jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Winchu marka.
Turpay jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Turpay markam
Jaqinaka
777 jaqi (423 chacha, 354 warmi)
Parawayi
Parawayixa (Paraguái, ) Awya Yalana mä jach'a markawa.
Pullu jisk'a t'aqa suyu
Pullu jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Pullo) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Pariwanaqucha jisk'a suyupi, Ayaquchu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Taypi sata phaxsi 24 1821, Jusiya San Martin Libertadur.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Pullu marka.
Jaqinakapa
4 064 jaqi
Monterrey
Monterrey, Mïxiku
Nuevo León Istadu nayriri marka
Paqcha jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 15 1920 mara, Augusto Leguía Umalliq.
Istiki jisk'a t'aqa suyu
Istiki jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Estique) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Tarata jisk'a suyupi, Taqna jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Paqcha jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
90,86 km²
Markanaka - Uchuy markanaka
Paqcha jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Paqcha.
Jaqinakapa
2 413 jaqi ( chacha, warmi)
Karkin Kalita jisk'a t'aqa suyu
Karkin Kalita jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Caleta de Caruín) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Wawra jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Istiki jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Istiki kamasqa mara Chichu phaxsi 2 1857.
Karkin Kalita jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Llamp'u phaxsi 30 1941, Manuel Prado Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Karkin Kalita markam.
Jaqinakapa
6 064 jaqi
Nino Bravo
Nino Bravo, Luis Manuel Ferri Llopis suti (* Ayelo de Malferit, 1944 mara 3 uru Thaya phaxsin yuritayna - Villarubio, 1973 mara 16 uru Yapu apthapi phaxsin yuriwi), huk 🇪🇸 jacha marka q'uchu arsuyaña & Jaylliphust'ari.
Awki: Ferri; Tayk: Llopis. Warmi:María Amparo Martínez Gil Yuqanaka: (2) Amparo wan Eva.
Panka uñxatt'atanaka
Autor: Guillermo J. Ortigueira / España, 1973 / Pub: Editorial J. Domenech Autor: Darío Ledesma, Francisco J. Fuentes, Isaac Guerrero, Isabel Juan / España, 2003 / Pub: Ayuntamiento de Aielo de Malferit Autor: Pere Delmonte i Hurtado, Ximo Moragues / España, 2004 / Pub: Falla El Charco de Catarroja Autor: Guillermo J. Ortigueira / España, 2007 / Pub: Carena Editors Autor: Boro Aranda / España, 2007 / Pub: Ediciones Generales de la Construcción
Shatoja jisk'a t'aqa suyu
Santa Rosa jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Shatoja). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, San Martín jach'a suyu, El Dorado jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Yapu apthapi phaxsi 6 1962, Manuel Prado Umalliq.
Uraqipa
24,07 km2
Shatoja jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Shatoja (400 msnm).
Jaqinaka
2 573 jaqi (? chacha, ? warmi)
Istiki jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Istiki markam
Jaqinaka
551 jaqi (276 chacha, 275 warmi)
Abelardo Pardo Lezameta jisk'a t'aqa suyu
Abelardo Pardo Lezameta jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Abelardo Pardo Lezameta) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Bolognesi jisk'a suyupi, Ankashu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa, Umalliq.
Uraqipa
11,31 km²
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Llaqlla marka.
Jaqinakapa
262 jaqi
Teresa de Ávila
Teresa de Ávila (kastilla aru: Santa Teresa de Jesús, Teresa Sánchez de Cepeda Dávila y Ahumada) (* Gotarrendura (Ávila), 1515 mara 28 uru Achuqa phaxsin yuritayna - † Alba de Tormes, 1582 mara 4 uru Taypi sata phaxsin yuriwi), 🇪🇸 jach'a marka kathuliku santu.
Awki: Alonso Sánchez de Cepeda; Tayka: Beatriz Dávila y Ahumada.
Kayu wintu
Kayu wintu, kayu qutaña qhipäxapa.
K'allampa jisk'a t'aqa suyu
K'allampa jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Hongos) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Yawyu jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 22 1965, Fernando Belaúnde Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri K'allampa markam.
Jaqinakapa
455 jaqi
Bactrocera atrabifasciata
Bactrocera atrabifasciata ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Nayra sarnaqäwi
Katjaña Drew & Romig, 2001.
Jaqha tuqi qillqa Nayra
Aymara arusa qillqañasawa jilata, ukaxa walikiskiwa. Jiwasa Aymara jaqitaki aski.
"Taqpach jaqix khusqat uñjatatäpjhiwa munañapansa, lurañapansa, amuyasiñapansa, uqatwa jilani sullqanípjhaspas uqham uñjasipjhañapawa"
Aymar Arusan Qillqañani Jilat, kullakanaka;
IV AYMAR ARU JAKAWI ULAQA WAKICHIRINAKARU. Quli wawqi masinaka Jumanakaru uñjañamatakiwa aymara list uka tuqita apayanipsma, uñjapjañamataki kunjamasa jaqukipat qillqax. Walikiti janicha. Munatajaruxa yant'aña kunjamasa qillq aymara aruta lurañaspa. Munaraktwa jumnakana, ullirinakana qilqt'anipxita. Yaqha urkama Taqi chuyma Tata Roman Crespo thumbnail|250px|Willkaña punqu aki[[Tiwanaku]] Esta página es la portada de un proyecto para escribir una enciclopedia en aymara. Si sabes escribir aymara escribe lo que sepas, lo que puedas. Podemos ir avanzando poco a poco. Si no sabes por qué tema puedes empezar a escribir, a continuación tienes un enlace a una lista de los artículos que algunos usuarios piensan que cualquier enciclopedia debería tener. Adelante!! no te preocupes por tus faltas de ortografía en aymara o bajo conocimiento sobre algo. Seguro que alguien viene luego y va completando lo que escribiste. Ahí va el enlace:
Artículos que toda Wikipedia debería tener
Si nunca has participado en una Wikipedia, puedes visitar la ayuda en la Wikipedia en español o en inglés, allí puedes aprender todo lo que necesitas saber para construir una Wikipedia en tu propia lengua. Si no encuentras la información que buscas, puedes preguntar en el Café, donde seguro que algún usuario intentará ayudarte.
Actualmente, esta wikipedia tiene Special:Statistics artículos.
India
IV AYMARA ARU-JAKAWI ULAQA
Ver: IV Aymar aru - Jakawi Ulaqa
Enlaces Externos
Other wikis
Meta-Wikipedia - Wikcionario - Wikilibros - Wikiquote - Wikisource
Pías jisk'a t'aqa suyu
Pías jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Pías). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, La Libertad jach'a suyu, Patas jisk'a suyu.
Uraqipa
Pías jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Pías (2 630 msnm).
Luis Sánchez Cerro
Luis Miguel Sánchez Cerro  (* Piwra, 1889 mara 12 uru Thaya phaxsin yuritayna - † Lima, 1933 mara 30 uru Yapu apthapi phaxsin yuriwi), 🇵🇪 jacha marka militar & anakithiri.
Kilu
Kilu, yänaka, manq'añanaka alasiña tupuwa.
Luis Sánchez Cerro
🇵🇪 Prisidinti (1930-1931; 1931-1933).
Awki: Antonio Sánchez; Tayka: Rosa Cerro. Warmi:.
Victor Jara
Víctor Lidio Jara Martínez suti (* San Ignacio, 1932 mara 28 uru Llamp'u phaxsin yuritayna - Santiago de Chile, 1973 mara 16 uru Llamp'u phaxsin yuriwi), Chili jacha marka q'uchu arsuyaña & Jaylliphust'ari.
Awki: Manuel Jara; Tayka: Amanda Martínez. Warmi: Joan Turner. Amanda Jara.
Rubén Blades
Rubén Blades Bellido de Luna suti, Rubén Blades (* Panama marka, 1948 mara 16 uru Huillka kuti phaxsin yuritayna - ), 🇵🇦 jacha marka arxatiri, jaylliphust'ari, q'uchu arsuyaña, yäpari & anakithiri.
Awki: Rubén Blades Bosques; Tayka: Anoland Bellido de Luna. Warmiː Luba Mason (2006)
Ñuñoa
Ñuñoa Santiago de Chile marka. Ekka: 17 km². Jaqinaka: 163.511 (2002).
Apilla
Apilla, jisk'a alini, uraqi manqhana jisk'a wiskhalla nayra nayrani achuqiri achu. Kunaymana samini, sutini apillanakawa utji. Thayatuqi suyunakanwa achu. K'asu apillaxa wali muxsawa.
Ch'iyar Juqhu
Ch'iyar Juqhux Wuliwya markana mä jach'a khunu qulluwa (6.127 m).
Rio de Janeiro Istadu
Rio de Janeiro Istadu (iso BR-RJ) (, marka istadu Wrasil.
Eduardo López de Romaña
Eduardo López de Romaña y Alvizuri (* Ariqipa, 1847 mara 19 uru Achuqa phaxsin yuritayna - † Yura, 1912 mara 24 uru Llamayu phaxsin yuriwi), 🇵🇪 jacha marka inhiniyru & anakithiri, Piruw Prisidinti (1899-1903).
Sonche jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 7 uru Taypi sata phaxsin 1954 mara, Manuel Odría Umalliq.
Uraqipa
113,26 km2
Sonche jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: San Huwan Sonche (2 100 msnm).
Jaqinaka
237 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
Bactrocera atrichus
Bactrocera atrichus ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Nayra sarnaqäwi
Katjaña Bezzi, 1919.
Kimsaqallqu
Kimsaqallqu与え, paqallqu jakhxankiri llätunka jakhu nayrankiri.
Kira
Kira, uta manqhana isinaka imaña wiskha.
Mankas jisk'a t'aqa suyu
Mankas jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Mangas) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Bolognesi jisk'a suyupi, Ankashu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa, Umalliq.
Uraqipa
115,84 km²
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Mankas marka.
Jaqinakapa
559 jaqi
Janq'u Uma
Janq'u Umax Wuliwya markana mä jach'a khunu qulluwa (6.427 m).
Lamas jisk'a t'aqa suyu
Lamas jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Lamas). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, San Martín jach'a suyu, Lamas jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa ? phaxsi ? ?, ? Umalliq.
Uraqipa
79,82 km2
Lamas jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Lamas (809 msnm).
Jaqinaka
14 092 jaqi (? chacha, ? warmi)
Quchapampa (Chuta) jisk'a t'aqa suyu
Quchapampa jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Cochabamba). Piruwna mä jisk'a t'aqa suyuwa, Qajamarka jach'a suyu.
Uraqipa
130,01 km2
Quchapampa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Quchapampa.
Jaqinaka
7 098 jaqi (? chacha, ? warmi)
Basilio
Basilio Antonio Fergus Alexander chacha suti, Basilio (* Panama marka, 1947 mara 13 uru Taypi sata phaxsin yuritayna - Miami, 2009 mara 11 uru Taypi sata phaxsin yuriwi), 🇵🇦 jacha marka jaylliphust'ari, q'uchu arsuyaña & yäpari.
Chachakumani
Chachakumanix Wuliwya markana mä jach'a khunu qulluwa (6.074 m).
Amotape jisk'a t'aqa suyu
Amotape jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Amotape). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Piwra jach'a suyu, Paita jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 8 uru Taypi sata phaxsin 1840 mara, Agustín Gamarra Umalliq.
Uraqipa
90,82 km2
Amotape jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Amotape (12 msnm).
Jaqinaka
2 250 jaqi (? chacha, ? warmi)
Acre Istadu
Acre Istadu (iso BR-AC), marka istadu Wrasil.
Kallao Jach'a Kamachi jisk'a suyu
Kallao Jach'a Kamachi jisk'a suyuxa (kastilla aru: Provincia Constitucional del Callao) Piruwna mä jisk'a suyuwa.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Thaya phaxsi 20 1836 mara, Andrés de Santa Cruz Umalliq.
Uraqipa
146,98 km2 11º47’50" - 12º07’30" S & 77º04’40" -77º11’40" O
Markanaka - Uchuy markanaka
Kallao jisk'a suyu nayriri marka: Kallao.
Jisk'a t'aqa suyunaka
Kallao jisk'a suyu: 7 jisk'a t'aqa suyunaka:
Jaqinakapa
810 568 jaqi ( chacha,  warmi)
Qullqapampa (Tayaqaqa) jisk'a t'aqa suyu
Qullqapampa jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Colcabamba). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wankawillka jach'a suyu, Tayaqaqa jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa ? uru ? phaxsin ? mara, ? Umalliq.
Kazimierz Deyna
Kazimierz Deyna suti (* Starogard Gdański, 1947 mara 23 uru Taypi sata kuti phaxsin yuritayna - San Diego, 1989 mara 1 uru Llamp'u phaxsin yuriwi) 🇵🇱 hacha marka jach'a marka phutwul anatakaman.
Awki:  ; Tayka:.
Qullqapampa (Tayaqaqa) jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
598,12 km2
Qullqapampa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Qullqapampa (2 979 msnm).
Jaqinaka
21 593 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Pedro Mir
Pedro Julio Mir Valentín suti (* San Pedro de Macorís, 1913 mara 3 uru Juyphi phaxsin yuritayna -  Santo Domingo marka, 2000 mara 11 uru Huillka kuti phaxsin yuriwi), huk 🇩🇴 Republika Duminikana jacha marka arxatiri & qillqiri Awki: Pedro Mir; Tayka: Vicenta Valentín Mendoza. Warmi: 	 Yuqanaka: ?
Alma mater: Santo Domingo Awtunuma Yatiña Uta.
Omar Torrijos
Omar Efraín Torrijos Herrera (* Santiago de Veraguas marka, 1929 mara 13 uru Anata phaxsin yuritayna - Coclé jisk'a suyu, 1981 mara 31 uru Huillka kuti phaxsin yuriwi). 🇵🇦 jacha marka militar & anakithiri.
Panamapa Prisidinti (1968-1981). Awki: José María Torrijos Rada; Tayka: Joaquina Herrera. Warmi: Raquel Pauzner de Torrijos. Yuqanaka: Dumas, Raquel de María, Omar José, Carmen Alicia, Martín & Tuira Torrijos.
Alma mater:.
Walmay jisk'a t'aqa suyu
Walmay jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Hualmay) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Wawra jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Jallu qallta phaxsi 6 1918, José Pardo Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Walmay markam.
Jaqinakapa
26 603 jaqi
Arumita
Arumitax samawa.
Bactrocera atrifacies
Bactrocera atrifacies ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Nayra sarnaqäwi
Katjaña Perkins, 1938.
Willkapampa jisk'a t'aqa suyu
Willkapampa t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Vilcabamba) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Grau jisk'a suyupi, Apurimaq jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Willkapampa markam
Jaqinaka
1 213 jaqi (636 chacha, 577 warmi)
Parqu jisk'a t'aqa suyu
Parqu jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Parco) Piruwna mä jisk'a suyu t'aqawa, Hunin jach'a suyu, Xauxa jisk'a suyu.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Jallu qallta phaxsi 9 1920 mara, Augusto Leguía Umalliq.
Uraqipa
32,82 km²
Janq'u Uyu
Janq'u Uyux Wuliwya markana mä jach'a khunu qulluwa (5.512 m).
Parqu jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
1 623 jaqi ( chacha, warmi)
Santiago Challas jisk'a t'aqa suyu
Santiago Challas jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Santiago de Challas). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, La Libertad jach'a suyu, Patas jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 18 uru Juyphi sata phaxsin 1987 mara, Ala García Umalliq.
Uraqipa
129,44 km2
Santiago Challas jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Challas (3 300 msnm).
Jaqinaka
2 925 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Alagoas Istadu
Alagoas Istadu (iso BR-AL), marka istadu Wrasil.
Kunturiri Khunu Qullu (Pukarani)
Kunturirix Wuliwya markana mä jach'a khunu qulluwa (5.648 m).
Larama
Larama, wila kasta sama.
Francisco de Miranda
Sebastián Francisco de Miranda Rodríguez suti (* Caracas,, 1750 mara 28 uru Achuqa phaxsin yuritayna - Cádiz, 1816 mara 14 uru Huillka kuti phaxsin yuriwi) 🇻🇪 j'acha marka militar, qillqiri & anakithiri.
Awki:, Sebastián de Miranda Ravelo; Tayka: Francisca Antonia Rodríguez de Espinosa,. Warmi: Yuqanaka:.
Tumipampa jisk'a t'aqa suyu
Tumipampa jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Tomepampa) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Unyun jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Llamayu phaxsi 4 1835 mara, Luis José de Orbegoso Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Tumipampa markam.
Jaqinakapa
892 jaqi (426 chacha, 466 warmi)
Phransiya
Phransiya (Phransiya aru: France (République française), ), jach'a marka Iwrupa.
Arenal jisk'a t'aqa suyu
Arenal jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Arenal). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Piwra jach'a suyu, Paita jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 3 uru Awtiphaxsin 1874 mara, Manuel Pardo Umalliq.
Uraqipa
8,19 km2
Arenal jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Arenal (50 msnm).
Parasil
Parasilaxa Awya Yalana mä jach'a markawa.
Arenal jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
1 133 jaqi (? chacha, ? warmi)
Parasil
27 marka istadunaka.
K'ulli
K'ullix samawa.
Jisk'a Pata
Jisk'a Patax Wuliwya markana mä jach'a khunu qulluwa (5.508 m).
Alonso de Alvarado jisk'a t'aqa suyu
Alonso de Alvarado jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Alonso de Alvarado). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, San Martín jach'a suyu, Lamas jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Jallu qallta phaxsi 29 1964, Fernando Belaúnde Umalliq.
Uraqipa
294,2 km2
Mururata
Mururatax Wuliwya markana mä jach'a qulluwa (5.869 m).
Alonso de Alvarado jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Alonso de Alvarado jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Roque (1 100 msnm).
Jaqinaka
11 903 jaqi (? chacha, ? warmi)
Manuel Amador Guerrero
Manuel Amador Guerrero (* Turbaco marka, 1833 mara 30 uru Juyphi phaxsin yuritayna - Coclé jisk'a suyu, 1909 mara 2 uru Llamayu phaxsin yuriwi). 🇨🇴 🇵🇦 jacha marka midiku & anakithiri.
Panamapa Prisidinti (1904-1908). Awki: José María Amador y Leguina; Tayka: María Mercedes Guerrero Córdoba. Warmi: María de Jesús Terreros / María Ossa de Amador. Yuqanaka: Manuel E. Amador.
Alma mater:
Kiswara
Kiswara, tunqu q'illu panqarani k'ita ayru. Kiswara qulla umawa k'aja usutaki walixa,pallmu colli.
Sajuna
Sajunax samawa.
Ruqchaq jisk'a t'aqa suyu
Ruqchaq jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de San Marcos de Rocchac). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wankawillka jach'a suyu, Tayaqaqa jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 7 uru Juyphi phaxsin 1961 mara, Manuel Prado Umalliq.
Uraqipa
281,71 km2
Ruqchaq jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: San Markus Ruqchaq (3 182 msnm).
Jaqinaka
3 101 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Istiki-Pampa jisk'a t'aqa suyu
Istiki-Pampa jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Estique-Pampa) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Tarata jisk'a suyupi, Taqna jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqawi
Istiki-Pampa kamasqa mara Chichu phaxsi 12 1956.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Istiki-Pampa markam
Jaqinaka
412 jaqi (221 chacha, 191 warmi)
Pumakancha jisk'a t'aqa suyu
Pumakancha jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Pomacancha) Piruwna mä jisk'a suyu t'aqawa, Hunin jach'a suyu, Xauxa jisk'a suyu.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Awti phaxsi 20 1961 mara, Manuel Prado Umalliq.
Uraqipa
281,61 km²
Markanaka - Uchuy markanaka
Pumakancha jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Pumakancha.
Kitjata arunaka
Kitjata arunaka, k'anata arunaka. Alaxa tuqiri, aynacha tuqiri, kupi tuqiri ch'iqa tuqiri kitjata arunaka.
Aynacha tuqiru, alaxa tuqiru, kupi tuqiru, ch'iqa tiqiru ullaña kittata arunaka. Kitjata arunaka satarakiwa.
Bactrocera atrifemur
Bactrocera atrifemur ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Nayra sarnaqäwi
Katjaña Drew & Hancock, 1994.
Thérèse de Lisieux
Thérèse de Lisieux (kastilla aru: Santa Teresita del Niño Jesús y de la Santa Faz, Marie-Françoise-Thérèse Martin) (* Alenzón (Normandía), 1873 mara 2 uru Chichu phaxsin yuritayna - † Lisieux, 1897 mara 30 uru Llamp'u phaxsin yuriwi), 🇫🇷 jach'a marka kathuliku santu.
Awki: Louis Martin; Tayka: Marie-Azélie "Zélie" Guérin.
Laqampu
Laqampux samawa.
Tawriha jisk'a t'aqa suyu
Tawriha jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Santiago de Taurija). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, La Libertad jach'a suyu, Patas jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 18 uru Taypi sata phaxsin 1941 mara, Manuel Prado Umalliq.
Kitula
Kitula, suni thaya tuqina jakasiri sallqa jisk'a khullkhutiya jamach'ï. Kitulaxa k'ita jiwranakakwa suni tuqina manq'asixa.
Cerro Colorado jisk'a t'aqa suyu
Cerro Colorado jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Cerro Colorado) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Ariqipa jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Tawriha jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Tawriha jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Tawriha (3 300 msnm).
Amapa Istadu
Amapa Istadu (iso BR-AL), marka istadu Wrasil.
Cerro Colorado jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Anata phaxsi 26 1954 mara, Manuel Odría Umalliq.
Tawriha jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
3 111 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Qalsata
Qalsatax Wuliwya markana mä jach'a khunu qulluwa (5 874 m).
P'aqu
P'aqux samawa.
Ch'umpi
Ch'umpix samawa.
Pantila
Pantilax samawa.
Cerro Colorado jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Qayma markam.
Yunkay jisk'a suyu
Yunkay jisk'a suyuxa (kastilla aru: Provincia de Yungay) Piruwna mä jisk'a suyuwa, Ankashu jach'a suyu.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa 28 uru Jallu qallta phaxsin 1904 mara, Augusto Leguía Umalliq.
Uraqipa
1 361,48 km2 09°08´21” S y 77°44´43” O
Markanaka - Uchuy markanaka
Yunkay jisk'a suyu nayriri marka: Yunkay.
Jisk'a t'aqa suyunaka
Yunkay jisk'a suyu: 8 jisk'a t'aqa suyunaka:
Jaqinakapa
43 902 jaqi ( chacha, warmi)
Enrique Perales
Enrique Perales del Río, (* Ika, 1914 mara 18 uru Chichu phaxsin yuritayna - † Lima, 2002 mara 27 uru Taypi sata phaxsin sarawayxarakitayna), 🇵🇪 jacha marka phutwul anatakaman. Agapito Perales & Constantino Perales
Jach'a Khunu Qullu
Jach'a Khunu Qullux Wuliwya markana mä jach'a khunu qulluwa (5 800 m).
Kumpayri
Kumpayri, wawa sutiyasiri, ñik'uta muruyasiri, wawa sutiyiri, ñik'uta mururi jaqi.
Maria Callas
María Anna Sophía Kaikilía Kalogeropoulou (grisya arupi: Μαρία Άννα Σοφία Καικιλία Καλογεροπούλου) warmi María Callas (* New York marka, 1923 mara 2 uru Jallu qallta phaxsin yuritayna - † Paris marka, 1977 mara 16 uru Llamp'u phaxsin yuriwi), Grisya - 🇺🇸 jacha marka yäpari & q'uchu arsuyaña.
Q'uchunaka
Wallpasqa shinri
Qollana ruwataki:
Rikcha ruwataki:
Alimanyiki ruwataki
Basshunter
Basshunter, Jonas Erik Altberg (*Halmstad, 1984 mara 22 uru Jallu qallta phaxsi yuritayna), Swisiya jacha marka q'uchu arsuyaña & DJ.
Qaqaqay jisk'a t'aqa suyu
Qaqaqay jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de San Agustín de Cajacay) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Bolognesi jisk'a suyupi, Ankashu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa, Umalliq.
Uraqipa
193,06 km²
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Qaqaqay marka.
Jaqinakapa
1 748 jaqi
Sallqapampa jisk'a t'aqa suyu
Sallqapampa jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Salcabamba). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wankawillka jach'a suyu, Tayaqaqa jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa ? uru ? phaxsin ? mara, ? Umalliq.
Uraqipa
Sallqapampa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Sallqapampa (3 037 msnm).
Jaqinaka
5 415 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Yupaychäwi
Yupaychäwi
Sirk'i Qullu
Sirk'i Qullux Wuliwya markana mä jach'a khunu qulluwa (5 546 m).
Amazonas Istadu
Amazonas Istadu (iso BR-AL), marka istadu Wrasil.
Puyusqa jisk'a t'aqa suyu
Puyusqa jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Puyusca) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Pariwanaqucha jisk'a suyupi, Ayaquchu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Achuqa phaxsi 5 1954, Manuel Odría Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Inquyu marka.
Jaqinakapa
3 055 jaqi
Turkiya
Turkiya (turk: Türkiye) Iwrupana, Asyana mä jach'a markawa.
Rikran jisk'a t'aqa suyu
Rikran jisk'a t'aqa suyu (kastilla aru: Distrito de Ricrán) Piruwna mä jisk'a suyu t'aqawa, Hunin jach'a suyu, Xauxa jisk'a suyu.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 20 1944 mara, Manuel Prado Umalliq.
Uraqipa
319,95 km²
Markanaka - Uchuy markanaka
Pumakancha jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Pumakancha.
Jaqinakapa
2 297 jaqi ( chacha, warmi)
Colán jisk'a t'aqa suyu
Colán jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Colán). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Piwra jach'a suyu, Paita jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 8 uru Taypi sata phaxsin 1840 mara, Agustín Gamarra Umalliq.
Uraqipa
124,93 km2
Colán jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: San Lucas (45 msnm).
Jaqinaka
12 298 jaqi (? chacha, ? warmi)
Wayna Khunu Qullu
Wayna Khunu Qullux Wuliwya markana mä jach'a khunu qulluwa (5 640 m).
Qullqiyuq jisk'a t'aqa suyu
Qullqiyuq jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Colquioc) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Bolognesi jisk'a suyupi, Ankashu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Elizabeth Taylor
Elizabeth "Liz" Taylor, Elizabeth Rosemond Taylor warmi (Hampstead, London, 1932 mara 27 uru Anata phaxsin yuritayna - Los Angeles marka, 2011 mara 23 uru Achuqa phaxsin yuriwi), 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 jacha marka yäpari.
Awki: Francis Lenn Taylor; Tayka: Sara Sothern Qusannaka:	Conrad Hilton Jr. (1950-1951) / Michael Wilding (1952-1957) / Michael Todd (1957-1958) / Eddie Fisher (1959-1964) / Richard Burton (1964-1974) (1975-1976) / John Warner (1976-1982) / Larry Fortensky (1991-1996) Yuqanaka: Michael Howard Wilding (1953), Christopher Edward Wilding (1955), Elizabeth Frances Todd Burton (1957),Maria Burton (1961).
Sophia Loren
Sofia Villani Scicolone, warmi, Sophia Loren (Roma, 1934 mara 20 uru Llamp'u phaxsin yuritayna - ), 🇮🇹 jacha marka yäpari.
Qullqiyuq jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
274,61 km²
José Bonifácio
José Bonifácio de Andrada e Silva suti (* Santos, 1783 mara 13 uru Juyphi phaxsin yuritayna - 6 ñiqin ayriway killapi wañusqa Niterói 1838 mara 6 uru Yapu apthapi phaxsin) 🇧🇷 jacha marka yatxatawiri, qillqiri & anakithiri.
Kurmi
Kurmi, jallu apjta, sulla jalluna, pachana paqallqu kasta samani jawirxaru, jani ukaxa qutxaru muyuntata uñasiri.
Janiwa kurmiruxa amparaxa luqch'ukiñati; silluwa ñusaqasiri sapxiwa.
Sophia Loren
Awki: Riccardo Scicolone; Tayka: Romilda Villani. Qusannaka:	Carlo Ponti (1966-2007) Yuqanaka: Carlo Ponti Jr. (1968) / Edoardo Ponti (1973).
Barranquita jisk'a t'aqa suyu
Barranquita jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Barranquita). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, San Martín jach'a suyu, Lamas jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Anata phaxsi 9 1962, Manuel Prado Umalliq.
Qullqiyuq jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Chasquitampu marka.
José Bonifácio
Awki: Bonifácio José Ribeiro de Andrada, Tayka: María Bárbara da Silva. Warmi: Yuqanaka (3): Carlota Emília, Gabriela Frederica wan Narcisa Cândida.
Barranquita jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
1 022,86 km2
Qullqiyuq jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
1 972 jaqi
Barranquita jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Barranquita jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Barranquita (200 msnm).
Jaqinaka
11 903 jaqi (? chacha, ? warmi)
Wampus jisk'a t'aqa suyu
Wampus jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Huambos). Piruwna mä jisk'a t'aqa suyuwa, Qajamarka jach'a suyu.
Jach'a Waracha
Jach'a Warachax Wuliwya markana mä jach'a khunu qulluwa (5 540 m).
Wampus jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
240,72 km2
Wampara jisk'a t'aqa suyu
Wampara jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Huampara) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Yawyu jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Bactrocera atriliniellata
Bactrocera atriliniellata ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Wampus jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Wampus jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Wampus.
Bactrocera atriliniellata
Nayra sarnaqäwi
Katjaña Drew, 1989.
Wampara jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Llamayu phaxsi 13 1936, Oscar Benavides Umalliq.
Bianca Salgueiro
Bianca Salgueiro de Melo (*Rio de Janeiro, 1994 mara yuritayna - ), 🇧🇷 jacha marka Yäpari.
Wampus jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
9 708 jaqi (? chacha, ? warmi)
José de Obaldía
Panamapa Prisidinti (1908-1910). Awki: José de Obaldía; Tayka: Ana María Gallegos. Warmi: Manuela Jované / Josefa Jované.. Yuqanaka:.
Khirkhi khiwiña
Khirkhi khiwiña:
José de Obaldía
Alma mater:
Wampara jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Wampara markam.
Jaqinakapa
286 jaqi
Radio Studio 54 Network
Radio Studio 54 Network, Calabria, Italiya.
Bahia Istadu
Bahia Istadu (iso BR-BA), marka istadu Wrasil.
Príncipe Sandino
Felipe Coarite Quispe, Príncipe Sandino (* Kuyu Kuyu, 1986 mara 27 uru Achuqa phaxsin yuritayna – ), 🇵🇪 jacha marka q'uchu arsuyaña.
Awki: Felipe Coarite; Tayka: Elvira Quispe Huaquisto. Warmi: Mirian López Torres (2018). Churinkuna:.
Machu Such'i Qhuchi
Machu Such'i Qhuchix Wuliwya markana mä jach'a qulluwa (5 679 m).
Itapalluni Qullu
Itapallunix Wuliwya markana mä qulluwa (4 866 m).
Ceara Istadu
Ceara Istadu (iso BR-CE), marka istadu Wrasil.
Bactrocera atrisetosa
Bactrocera atrisetosa ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Nayra sarnaqäwi
Katjaña Perkins, 1939.
Khariña
Khariña, kunanaksa jaljayaña yä.
Eliseo-n sarnaqäwipa (唉利塞噢的情况)
Eliseo-x Internet-an Facebook apnaqäna ukat awyunat sarxäna. Awyun manqhankxän ukjax wali p’ari p’ariw uñanaqasïna, kunattï janiw walja pachanikänti, niya ukjar ukjaruw pacha tupurip uñasïna. Jupax Shanghai ukaruw nayraqat puriñ munäna.
唉利塞噢在网吧用了(Facebook), 坐上了飞机. 他在飞机的候，很紧张因为他没有很多时间，　他常常他的手表. 他想到上海尽快.
Bagua jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 26 uru Yapu apthapi phaxsin 2008 mara, Alan García Umalliq.
Eliseo-n sarnaqäwipa (唉利塞噢的情况)
Shanghai ukar purisax Elsa Roxana-mp Eliseo-mpix jaqichasxapxänwa, janïr jaqichaskasax jupax Eliseo-n muniripänwa. Jupanakax kimsa mar jilaw uñt’asipäna.
Zhang Heng
Zhang Heng (張衡) chacha suti, (* Nanyang, 78 mara yuritayna - Luoyang, 139 mara yuriwi) 🇨🇳 Yatxatawi jaqiq.
Eliseo-n sarnaqäwipa (唉利塞噢的情况)
到上海以后他跟艾尔莎罗克莎娜(Elsa Roxana)结婚了，结婚以前她是他的搙女朋友. 他们番港相恋三年多了.
Anna Magnani
Anna Magnani, warmi, (Roma, 1908 mara 7 uru Achuqa phaxsin yuritayna - Roma, 1973 mara 26 uru Llamp'u phaxsin yuriwi), 🇮🇹 jacha marka yäpari.
Tayka: Marina Magnani. Qusan:	Goffredo Alessandrini (1935-1950) Yuqa: 1 (Cellino "Luca" Serato).
Eliseo-n sarnaqäwipa (唉利塞噢的情况)
Pasïr urunakax Eliseox katuqañawjan irnaqaskäna ukat irnaqäwipan jan pachanipinïnwa. Urut sarxañatakix jupax wali arumirjat irnaqañ qalltäna. Uka urux kimsa chikataniruw warmipamp anatir sarxäna. Jupanankax kaphiy umañ utan jikisipxäna ukat anatañ parkiruw k’uchirtasir sarxapxarakïna.
一些天前唉利塞噢在办公室工作，工作很忙. 他很早开始工作，为了提早下班. 那天他三点半带他爱人去玩儿了. 他们在咖啡馆见面，　一起去游乐园玩儿.
Wawra jisk'a t'aqa suyu
Wawra jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Huaura) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Wawra jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Alfredo Biffi
Alfredo Biffi Urbieta suti chacha (* Kallao, 1916 mara 27 uru Anata phaxsin yuritayna - † Lima, 1994 mara 7 uru Thaya phaxsin sarawayxarakitayna), 🇵🇪 jacha marka p'iqut takiri anatakaman.
Wawra jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Achuqa phaxsi 6 1936, Oscar Benavides Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Wawra markam.
Jaqinakapa
31 343 jaqi
Bagua jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
815,07 km2
Bagua jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Bagua (230 msnm).
Jaqinaka
20 043 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
Phaq'u Kiwuta
Phaq'u Kiwutax Wuliwya markana mä jach'a qulluwa (5 589 m).
Sallqawasi jisk'a t'aqa suyu
Sallqawasi jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Salcahuasi). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wankawillka jach'a suyu, Tayaqaqa jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 18 uru Juyphi phaxsin 1987 mara, Alan García Umalliq.
Uraqipa
117,98 km2
Sallqawasi jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Sallqawasi (3 150 msnm).
Jaqinaka
3 811 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Urpay jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 10 uru Anata sata phaxsin 1959 mara, Manuel Prado Umalliq.
Uraqipa
99,61 km2
Urpay jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Urpay (2 688 msnm).
Jaqinaka
3 125 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Pedro Murillo
Pedro Domingo Murillo (* paqarisqa Suri, 1756 mara yuritayna -    Chuqi Yapu, 1810 mara 29 uru Chichu phaxsin yuriwi). 🇧🇴 jacha marka anakithiri.
Caynarachi jisk'a t'aqa suyu
Caynarachi jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Caynarachi). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, San Martín jach'a suyu, Lamas jisk'a suyu.
Uraqipa
Caynarachi jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Shanusi (210 msnm).
Jaqinaka
6 800 jaqi (? chacha, ? warmi)
Characato jisk'a t'aqa suyu
Characato jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Characato) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Ariqipa jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 21 1825 mara, Simuna Wuliwar Libertadur.
Purtuwal
Purtuwal (Purtugal aru: Portugal (República Portuguesa), ), jach'a marka Iwrupa.
Characato jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Characato markam.
Jaqinakapa
6 726 jaqi (3 372 chacha, 3 354 warmi)
Wayrunq'u
Wayrunq'u, ch'iwi.
Khirkhi khiwiña (uywa)
Khirkhi khiwiña, thuru jikhanini, kuru ñik'utani, junt'u suyu tuqina utjasiri uri uywa. Khirkhixa añuthaya nasapjama nasani uywawa.
Laram Q'awa Qullu (Charaña)
Laram Q'awax Wuliwya markana mä jach'a qulluwa.
Paqllun jisk'a t'aqa suyu
Paqllun jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Pacllón) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Bolognesi jisk'a suyupi, Ankashu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa, Umalliq.
Uraqipa
211,98 km²
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Paqllun marka.
Jaqinakapa
1 349 jaqi
Auguste Rodin
François-Auguste-René Rodin sutiAuguste Rodin (* Paris, 1840 mara 12 uru Awti phaxsin yuritayna - Meudon, 1917 mara 17 uru Awti phaxsin yuriwi), 🇫🇷 jacha marka yäpa iskultur.
Awki: Jean-Baptiste Rodin; Tayka: Marie Cheffer. Warminaka: Rose Beuret Mignon (1917) / Camille Claudel (1885–1893).
Espírito Santo Istadu
Espírito Santo Istadu (iso BR-ES), marka istadu Wrasil.
Wankaspata jisk'a t'aqa suyu
Wankaspata jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Huancaspata). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, La Libertad jach'a suyu, Patas jisk'a suyu.
Wanakuni
Wanakunix Wuliwya markana mä jach'a khunu qulluwa (5 796 m).
Wankaspata jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
247,48 km2
Wankaspata jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Wankaspata (2 900 msnm).
Jaqinaka
6 527 jaqi (? chacha, ? warmi) (2005 mara)
Santa María del Mar jisk'a t'aqa suyu
Santa María del Mar jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Santa María del Mar) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Lima jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Matukana jisk'a t'aqa suyu
Matukana jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Matucana) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Waruchiri jisk'a suyupi, Lima jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Santa María del Mar jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa mara 1962 mara 16 uru Chichu phaxsin, Manuel Prado Prisidinti.
Matukana jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 22 1825, Simuna Wuliwar Libertadur.
Santa María del Mar jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
12° 25' S 76° 47' W
Matukana jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Matukana markam.
Santa María del Mar jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Santa María del Mar markam
Matukana jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
4 508 jaqi
Santa María del Mar jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
161 jaqi ( 102 chacha, 59 warmi)
Wanta jisk'a t'aqa suyu
Wanta jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Huanta) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Wanta jisk'a suyupi, Ayaquchu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nazaria Ignacia March
Santa Nazaria de Santa Teresa  warmi, Nazaria Ignacia March Mesa) (* Madrid, 1889 mara 10 uru Chichu phaxsin yuritayna - † Buenos Aires , 1943 mara 6 uru Huillka kuti phaxsin yuriwi), 🇪🇸 🇧🇴 jach'a marka kathuliku santu.
Wanta jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa 22 uru Juyphi phaxsin 1825 mara, Simuna Wuliwar Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Wanta marka.
Jaqinakapa
40 730 jaqi
Aramango jisk'a t'aqa suyu
Aramango jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Aramango). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Amarujawira jach'a suyu, Bagua jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 28 uru Jallu qallta phaxsin 1961 mara, Manuel Prado Umalliq.
Uraqipa
Aramango jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Aramango (550 msnm).
Jaqinaka
12 043 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
Leonor Ordóñez jisk'a t'aqa suyu
Leonor Ordóñez jisk'a t'aqa suyu (kastilla aru: Distrito de Leonor Ordóñez) Piruwna mä jisk'a suyu t'aqawa, Hunin jach'a suyu, Xauxa jisk'a suyu.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Llamp'u phaxsi 29 1920 mara, Augusto Leguía Umalliq.
Kuluwya
Kuluwyaxa (, qhichwa aru: Kulunsuyu) Awya Yalana mä jach'a markawa.
Leonor Ordóñez jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
20,34 km²
Markanaka - Uchuy markanaka
Leonor Ordóñez jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Wankani.
Kuluwya
Jaqinaka
45 500 000
Leonor Ordóñez jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
1 833 jaqi ( chacha, warmi)
Ingrid Bergman
Ingrid Bergman warmi (Stockholm, 1915 mara 29 uru Thaya phaxsin yuritayna - London, 1982 mara 29 uru Thaya phaxsin yuriwi), Swisiya jacha marka yäpari. Oskar Pallaytas chaskirqan.
Awki: Justus Bergman; Maman: Friedel Adler Qusannaka: Petter Lindström (1937-1950) / Roberto Rossellini (1950-1957) / Lars Schmidt (1958-1975) / John Van Eyssen. Yuqanaka: Pia Lindstrom (1938), Roberto Rossellini (1950), Isabella Rossellini (1952), Isotta Rossellini (1952).
Sitajara jisk'a t'aqa suyu
Sitajara jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Sitajara) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Tarata jisk'a suyupi, Taqna jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqawi
Sitajara kamasqa mara Awti phaxsi 7 1956.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Sitajara markam
Jaqinaka
560 jaqi (298 chacha, 363 warmi)
Kunturiri Khunu Qullu (Chili-Wuliwya)
Kunturirix Chili, Wuliwya markanakana mä jach'a khunu qulluwa (5 762 m).
Bactrocera atypica
Bactrocera atypica ch'iwi (Insecta), orden chhichhillanka (Diptera).
Nayra sarnaqäwi
Katjaña White & Evenhuis, 1999.
Copallin jisk'a t'aqa suyu
Copallin jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Copallin). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Amarujawira jach'a suyu, Bagua jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa ? uru ? phaxsin ? mara, ? Umalliq.
Uraqipa
90,19 km2
Copallin jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Copallin (700 msnm).
Jaqinaka
5 752 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
Goias Istadu
Goias Istadu (iso BR-ES), marka istadu Wrasil.
Wila Lluxi
Wila Lluxix Wuliwya markana mä jach'a khunu qulluwa (5 596 m).
Surkupampa jisk'a t'aqa suyu
Surkupampa jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Surcubamba). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wankawillka jach'a suyu, Tayaqaqa jisk'a suyu.
Jakäwisatakiw Jararankhux Wali Aski
Kunapachati pat sartan ukjax kunas uñstasipiniwa, ukatpï mä urux qullu amstanak sartan ukat mä charka jararankhuw uñstistu. Jichhax ukatuqit uñicht’ayañäni; jararankhux mä jisk’a tantiy wali t’ijtir jan uywat uywawa. Ukjamarakiw jupanakax wali qamasanïpxiwa ukampins janiw kamachasirïkarakisa. Ukat akjamanakaw utjarakistu:
Surkupampa jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa ? uru ? phaxsin ? mara, ? Umalliq.
La Huaca jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa ? uru ? phaxsin ? mara, ? Umalliq.
Surkupampa jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
230,88 km2
La Huaca jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
599,51 km2
Martha Hildebrandt
Martha Luz Hildebrandt Pérez-Treviño (* Chikama, 1925 mara 13 uru Chichu phaxsin yuritayna - ), 🇵🇪 jacha marka aru yatxatawi & anakithiri.
La Huaca jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
La Huaca jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: La Huaca (22 msnm).
Muyupampa jisk'a suyu
Muyupampa jisk'a suyuxa (kastilla aru: Provincia de Moyobamba) Piruwna mä jisk'a suyuwa, San Martín jach'a suyu.
Jakäwisatakiw Jararankhux Wali Aski
Sutiwallu
Sutiwallux taqi jararankhunakat sipan jisk’pachakiwa. P’iqipax turtujan p’iqipar uñtatarakiwa. Kayunakapax pusiwa ukat sapa mayan jaqjam pusi jisk’a luk’ananakanirakiwa. Wichhinkhapax niya kimsa luk’anarakiwa. Samipax qaqa ch’umphirakiwa. Ukat ukjam saminïpan uraqimp kikiparakiwa. Jaqimpix janiw jasak uñjayasirïkiti, t’ijtkï ukjakiw qhanäpxiri. Akanakax jichhu taypina, qala chhaxwana jan ukax qala manqhanakan putuniwa. Ukat jaq uñjasax jupanakax ukarukipiniw jalantxañ yatipxi.
La Huaca jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
10 594 jaqi (? chacha, ? warmi)
Surkupampa jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Surkupampa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Surkupampa (2 585 msnm).
Wayana
Wayanaxa Awya Yalana mä jach'a markawa.
Wila Lluxita
Wila Lluxitax Wuliwya markana mä jach'a khunu qulluwa (5 244 m).
Jakäwisatakiw Jararankhux Wali Aski
Charka
Kunjamati jamuqan uñjasixa akkirï ukax nayririt mäk’ jach’pachawa. Akjam jararankhux mayjam niya pachpakirakiwa; ukampins samipax janiw mayjamäxiti, p’iqi tuqix qaqa ch’iyaramp janq’umpi, chika taypix q’illump qaqa ch’iyarampi ukat wich’inkh tuqix píqituqjam saminirakiwa. Jupanakax kawkjans utjapxakiwa.
Ukat maysat saraksnawa, akax usuchjasitanakatakirakiw wali aski. Ukatakix nayraqatax katjañawa ukat kuchillump jakkirpach kharjañawa ukjarux asukaramp willxatasin jikhanit aphxatasiñawa.
Jichhu Utanakaw Chhaqtaski
Kunas Utaxa
Utax jaqin jakasiñapatakiwa, ukjamarakiw utax mayj mayjaw utjaraki, sañäni: nayra jichhu uta, kalamin uta, ukat altusan uta. Nayrirï ukax jilpachapinix nayraw akjam utachasipxiritayna. Akatakix munasiritaynawa: qala, ñiq’i, aruwi/ñiq’i tika, tijiranaka, lawanaka, lasu, q’iru ukat jichhump kunaraki. Payirï ukatakix niya pachpakamkïskarakiwa. Yaqhiphanakkiw jan munasxiti kunatti lurkapayax alxapxakiwa; lasu lantix kalawüxiwa ukat jichhu lantix kalaminäxarakiwa. Qhiphrï ukxa, aka qhipha maranakax waljaw utjaraki. Ukax wijamp kun luratäxarakiwa. Ukax sañ munarakiwa, sapa maraw utax mayj mayj lurasiski.
Jakäwisatakiw Jararankhux Wali Aski
Chuxri qulla
Jichhax akax charkat sipan askpach qullawa ukat taqin wali thaqhatapiniwa. Ukat katuñakiw mäk’ ch’ama kunatti wal t’ijtapxiri, jach’ätapat jaqin t’ijnaqayatax mäkiw qarxapxiri ukat illapt’añax jasakïxarakiriwa. Ukjarux qullasiñtakix charka jararankhjamarakiw wakt’ayaña.
Manq’apa
Manq’apax jisk’a jan wali laq’unakarakiwa sañäni: ch’uqi laq’u, grillo, chhichhillankha ukat yaqhanakamp kunaraki.
Jichhu Utanakaw Chhaqtaski
Kunas Utaxa
Jichhax ukanakan akjamanakaw utjarakispa: