cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dusambe
Dusambe (kastilla aru: Dusambé), nayra marka Tayik suyu.
Machu Pikchu jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Machu Pikchu markam.
Dusambe
Uraqipa
Jaqinaka:
Ulan Bator
Uraqipa
Jaqinaka:
Gustavo Otero
Gustavo Adolfo Otero Vértiz (* Chuqi Yapu, 1896 mara 8 uru Llamp'u phaxsin yuritayna - Chuqi Yapu, 1958 mara 1 uru Juyphi phaxsin yuriwi) 🇧🇴 jacha marka qillqiri & anakithiri.
Machu Pikchu jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
5 286 jaqi (2 894 chacha, 2 392 warmi)
Gustavo Otero
Awki: ; Tayka:. Warmi:. Yuqanaka: (?).
Sumalya
Uraqita
637 657​ km²
Boston
Boston Marka, City of Boston, nayriri marka Massachusetts suyu, Istadus Unidus 232 14 km²
Kimsa Waylla
Kimsa Wayllax Wuliwya markana mä qulluwa (4 980 m).
Sura K'uchu
Sura K'uchux Chili markana, Wuliwya markana, Uru Uru jach'a suyuna, mä pampawa.
Boston
1630 Llamp'u phaxsi 17
Boston (625 087 jaqinaka (2012)):
Kuraka: Thomas M. Menino
Sumalya
Markanaka
Nayriri Mugadisyu markam.
Jaqinaka
14 318 000
Ashgabat
Ashgabat (kastilla aru: Ashgabat), nayra marka Turkmin suyu.
Jerewan
Jerewan (kastilla aru: Ereván), nayra marka Arminya.
Manama
Manama (kastilla aru: Manama), nayra marka Bahrayn.
Jach'a Kunturiri (Uru Uru)
Jach'a Kunturirix Wuliwya markana, Uru Uru jach'a suyuna, mä qulluwa (5 404 m).
Manama
Uraqipa
Jaqinaka:
Jerewan
Uraqipa
Jaqinaka:
Indunisya
Indunisya, jach'a marka sureste uksankiri Asya.
Ayu jisk'a t'aqa suyu
Ayu jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Ayo) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Castilla jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Ashgabat
Uraqipa
Jaqinaka:
Lik'ichiri Qullu
Lik'ichirix Wuliwya markana mä qulluwa (3 879 m).
Timbu
Timbu (kastilla aru: Timbú), nayra marka Butan.
Uma Jalanta Qullu
Uma Jalantax Wuliwya markana mä qulluwa (4 760 m).
Timbu
Uraqipa
Jaqinaka:
Indunisya
Nayriri marka: Jakarta.
Mallkuchawi: República presidential.
Presidenta: Joko Widodo.
Independencia: 17 de agosto de 1945.
Llapan hallka k'iti k'anchar: 1.904.570 km²
Taqpacha: 237.556.363 (2010).
T'iqisqa kay: 123 hab./km²
Kañina: Rupiah (IDR) (Rp)
Pacha suyu: UTC+7
Tiliphunu chimpu: +62
Emilio Lissón
Awki: Carlos Lissón Hernández, Tayka: Dolores Chávez Fernández.
Pillku Mayu
Pillku Mayux (qhichwa aru pillku wila, mayu jawira, "wila jawira") Wuliwya markana mä jawirawa.
Paterson (New Jersey)
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 1831 mara 11 uru Yapu apthapi phaxin
Uraqita
22,6 km²
Kuntur Nasa (Uru Uru)
Kuntur Nasax Wuliwya markana, Uru Uru jach'a suyuna, Ch'alla Pata jisk'a suyuna, mä qulluwa (4 645 m).
Paterson (New Jersey)
Uraqita
Paterson (146 199 jaqinaka (2010))
Irpirinaka
Kuraka: Jeffery Jones (R).
Khari Khari
Khari Kharix (qhichwa aru) Wuliwya markana mä qulluwa (5 040 m).
-
Chachas jisk'a t'aqa suyu
Chachas jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Chachas) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Castilla jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Pachamama
pachamamax jiwasan taikasawa. jupawa uñjistu sapuro, ukatarakiwa taqpachani amuykipasiñani
Chachas jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 22 1825 mara, Simuna Wuliwar Libertadur.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Chachas markam.
Ayu jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Yapu apthapi phaxsi 3 1928 mara, Augusto Leguía Umalliq.
Philadelphia (Pennsylvania)
Philadelphia Marka, City of Philadelphia, marka Pennsylvania suyu, Istadus Unidus 22,6 km²
Kamasqa 1682 27 uru Taypi sata phaxin
Ayu jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Ayu markam.
Chachas jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
1 947 jaqi (980 chacha, 967 warmi)
Philadelphia (Pennsylvania)
Kuraka: Michael Nutter (D).
Aman
Aman (kastilla aru: Amán), nayra marka Hurdanya.
Uraqipa
Jaqinaka:
Ayu jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
360 jaqi (202 chacha, 158 warmi)
Laq'a Jawira
Laq'a Jawirax Wuliwya markana, Uru Uru jach'a suyuna mä jawirawa.
Santa Fe (New Mïxiku)
Santa Fe  Marka, City of Santa Fe, marka New Mïxiku suyu, Istadus Unidus 119,25 km²
Taskent
Taskent (Tashkent, usbik aru: Toshkent,  rusu: Ташкент, kastilla aru: Taskent), nayra marka Usbik suyu.
Uraqipa
Jaqinaka:
Urqu Jawira (Pedro Domingo Murillo)
Urqu Jawirax Wuliwya markana mä jawirawa.
Kungu Ripublika
Kungu Ripublika (phransiya arupi: République du Congo; lingala aru: Repubilika ya Kongo; kikongo aru: Repubilika ya Kongó, )  Aphrikapi jach'a marka.
Santa Fe (New Mïxiku)
Kamasqa 1607 mara
Kimsa Chata (Sawaya)
Kimsa Chatax (aymar aru, qhichwa aru kimsa, pukina aru chata qullu, "kimsa qullu") Wuliwya markana, Uru Uru jach'a suyuna, mä qulluwa (4 780 m).
Santa Fe (New Mïxiku)
Philadelphia ( 67 947 jaqinaka (2010)):
Kuraka: David Coss.
Kimsa Chata (Sawaya)
-
Bandar Seri Begawan
Bandar Seri Begawan (Jawi aru: بندر سري بڬاوان, kastilla aru: Bandar Seri Begawan), nayra marka Bruniy.
Nuiwa Dilhi
Nuiwa Dilhi» (kastilla aru: Nueva Delhi), nayra marka Indya.
Kungu Ripublika
Nayra sarnaqäwi
1960 mara 15 uru Thaya phaxsin
Bandar Seri Begawan
Uraqipa
Jaqinaka:
Kimsa Kunturiri
Kimsa Kunturirix Wuliwya markana mä qulluwa (5 020 m).
Nuiwa Dilhi
Uraqipa
Jaqinaka:
Kungu Ripublika
Uraqita
15°25′00″S 28°17′00″E
342 000​ km²
Jakarta
Jakarta (kastilla aru: Yakarta), nayra marka Indunisya.
Kungu Ripublika
Markanaka
Nayriri Brazzaville markam.
Jakarta
Uraqipa
Jaqinaka:
Kungu Ripublika
Jaqinaka
4 662 446
Llallawa
Llallawax Wuliwya markana mä markawa.
Mawri Jawira
Mawri Jawirax Wuliwya markana mä jawirawa.
Q'ixuq'ixu
Q'ixuq'ixu, paya qinaya taypita lliphi uñasiri.
Bangkok
Bangkok (tay aru: กรุงเทพมหานคร o กรุงเทพ) RTGS: Krung Thep Mahanakhon, kastilla aru: La ciudad de los ángeles), nayra marka Taylandya.
Manuel García Naranjo
Pedro Manuel García Naranjo (* Lima, 1838 mara 29 uru Yapu apthapi phaxsin yuritayna - † Lima, 1917 mara 10 uru Llamp'u phaxsin yuriwi), 🇵🇪 jacha marka sutiyiri Yupaychäwi jaqi.
Lima Hachcha yaya (1908-1917).
Awki: Manuel García, Tayka: Manuela Naranjo.
Maras jisk'a t'aqa suyu
Maras jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Maras) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Urupampa jisk'a suyupi, Qusqu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 2 1857 mara, Ramón Castilla Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Maras markam.
Jaqinakapa
6 258 jaqi (3 206 chacha, 3 052 warmi)
Tiwulampi Wank'umpi
Tiwulampi Wank'umpi xa mä Aymara siwsäwiwa. Aka siwsawxa nayra laq'a achachilanakatpachwa wawat wawar parlasiniwayarakitayna. Jichhurunakkamasa taqiwjanakana arsutapunirakiwa.
Tiwulampi Wank'umpi
Mä kutix mä jisk’a wank’uw wasar uraqin kisus acht’asit sarnaqaskäna, ukjamaruw mä wali manq’at  awtjat  tiwulax jisk’a wank’ur kisus acht’asit uñjatayna. Tiwulasti wali manq’at awtjat jikxatasisax wank’uruw kisum churxit sasin arxayatayna, wank’usti janikiw jayskataynati kunati kisux jisk’akïnwa janiw jupatakjamäkanti. Tiwulasti inamayaw achikt’asiskäna wank’ux jani munkänti, ukat wank’uruw manq’antañ amtatayna, wank’usti walrak achikt’asirakitayna, nayaw mä jach’a kis uñjta uk uñacht’ayäm ukampiw sist’asït sasinaw arxayatayna. Tiwulasti, ukjam satax kusisitaynawa, ukat jank’ak sarañäni nayaw apsüx sasaw sarakitayna. Wank’ump tiwulampix thakhinjamaw wali jay jaltas jaltas sarapxatayna, niy jak’achasisax quta manqhan wank’ux wali jach’a kis uñacht’ayatayna, ukat jank’ak purisax mäkirakiw apsunï satayna, paniniw chik chikat jajt’asiñäni, sist’asiñkam manq’asiñani, sasinaw tiwulax arxayatayna. Mayak ipi tiwulax kis apsunxä sasin qutar thuqhuntatayna. Qhana arunxa, janiw kuna kisus utjkänti, phaxsikiw qhanaskäna, ukjamataw tiwulax jiwañar puriwayi. Chiqansa, tiwulax jisk’a wank’ut sallqxataw uñjasiwayi.
Yatichäwi
"Jakäwinxa, janiw jach’a jach’ tukuñax askïkiti, ukjamaraki masisarus janirakiw kunkipans jisk’achañax wakiskiti"
Offenbach am Main
Offenbach am Main (ˈʔɔfn̩bax ʔam ˈmaɪn) marka Alimaña. Hessen suyu marka.
Fernando Cuéllar
Fernando Cuéllar Ávalos suti (* Mukiwa, 1945 mara 27 uru Thaya phaxsin yuritayna - † Lima, 2008 mara 5 uru Awti phaxsin sarawayxarakitayna), 🇵🇪 jach'a marka phutwul anatakaman. Piqusiña.
Awki: Cuéllar», Tayka: Ávalos. Warmi:.
Chuqu jisk'a t'aqa suyu
Chuqu jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Choco) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Castilla jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 2 1857 mara, Ramón Castilla Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Chuqu markam.
Jaqinakapa
1 120 jaqi (588 chacha, 532 warmi)
Puerto Inka jisk'a t'aqa suyu
Puerto Inka jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Puerto Inca). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wanuku jach'a suyu, Puerto Inka jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Anata phaxsi 2 1956, Manuel Odría Umalliq.
Uraqipa
2 071,18 km2
Puerto Inka jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Puerto Inka (175 msnm).
Jaqinaka
8 845 jaqi (? chacha, ? warmi)
Coclé jach'a suyu
Coclé jach'a suyuxa 🇵🇦na mä jach'a suyuwa.
Markanaka
Coclé jach'a suyu nayriri marka: Penonomé.
Bocas del Toro jach'a suyu
Bocas del Toro jach'a suyuxa 🇵🇦na mä jach'a suyuwa.
Uraqipa
4 643,9 km²
Markanaka
Bocas del Toro jach'a suyu nayriri marka: Bocas del Toro.
Codo del Pozuzo jisk'a t'aqa suyu
Codo del Pozuzo jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Codo del Pozuzo). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wanuku jach'a suyu, Puerto Inka jisk'a suyu.
Camilo Sesto
Camilo Blanes Cortés suti, Camilo Sesto (* Alcoy, 1946 mara 16 uru Llamp'u phaxsin yuritayna - Madrid, 2019 mara 8 uru Llamp'u phaxsin yuriwi), huk 🇪🇸 jacha marka q'uchu arsuyaña & Jaylliphust'ari.
Manolo Otero
Manuel Otero Aparicio suti, Manolo Otero (* Madrid, 1942 mara 25 uru Juyphi phaxsin yuritayna - San Pauluw, 2011 mara 1 uru Juyphi phaxsin yuriwi), huk 🇪🇸 jacha marka q'uchu arsuyaña & Jaylliphust'ari.
Camilo Sesto
Awki: Eliseo Blanes; Tayki: Joaquina Cortés. Yuqa: (1) Camilo Blanes Jr. (*1983-).
Codo del Pozuzo jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Awti phaxsi 2 1982, Fernando Belaúnde Umalliq.
Manolo Otero
Awki: Manuel Otero; Tayki: Amelia Aparicio. Warminaka: María José Cantudo (1973-1978) / Silvana Suárez / Eddy Cano (1986-?) / Celeste Ferreira (1995 - 2011) Yuqa: (1) Manuel Otero Cantudo. (*1973-).
Codo del Pozuzo jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
3 318,39 km2
Codo del Pozuzo jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Codo del Pozuzo (450 msnm).
Jaqinaka
6 238 jaqi (? chacha, ? warmi)
Alfonso Ugarte
Alfonso Ugarte Vernal (* Iquique, 1847 mara 13 uru Huillka kuti phaxsin yuritayna - † Arica, 1880 mara 7 uru Juyphi phaxsin yuriwi), 🇵🇪 jacha marka militar.
Ch'illkaymarka jisk'a t'aqa suyu
Ch'illkaymarka jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Chilcaymarca) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Castilla jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Taypi sata phaxsi 29 1923 mara, Augusto Leguía Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Ch'illkaymarka markam.
Jaqinakapa
842 jaqi (409 chacha, 433 warmi)
Francisco Bolognesi
Francisco Bolognesi Cervantes (* Lima, 1816 mara 4 uru Awti phaxsin yuritayna - † Arica, 1880 mara 7 uru Juyphi phaxsin yuriwi), 🇵🇪 jacha marka militar jaqi.
Laura Mendoza
Laura Mendoza Suasti (* Kitu, 1924 mara 14 uru Achuqa phaxsin yuritayna - Kitu, 2018 mara 31 uru Achuqa phaxsin yuriwi), 🇪🇨 jacha marka q'uchu arsuyaña.
Francisco Bolognesi
Awki: Andrés Bolognesi; Tayka: Juana Cervantes Pacheco. Warminaka & Yuqanaka:
Laura Mendoza
Awki: José Mendoza; Tayka: María Suasti. Qusan:. Yuqanaka: (12)
Ullantaytampu jisk'a t'aqa suyu
Ullantaytampu jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Ollantaytambo) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Urupampa jisk'a suyupi, Qusqu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Chichu phaxsi 2 1857 mara, Ramón Castilla Umalliq.
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Ullantaytampu markam.
Carlota Jaramillo
María Isabel Carlota Jaramillo Jaramillo, suti (* Calacalí, 1904 mara 9 uru Huillka kuti phaxsin yuritayna - Kitu, 1987 mara 10 uru Jallu qallta phaxsin yuriwi), 🇪🇨 jacha marka q'uchu arsuyaña.
Ullantaytampu jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
9 851 jaqi (5 197 chacha, 4 654 warmi)
Carlota Jaramillo
Awki: Isaac Jaramillo Jaramillo; Tayka: Natalia Jaramillo. Qusan:. Yuqanaka:
Honoria jisk'a t'aqa suyu
Honoria jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Honoria). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wanuku jach'a suyu, Puerto Inka jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Anata phaxsi 2 1956, Manuel Odría Umalliq.
Uraqipa
798,05 km2
Honoria jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Honoria (265 msnm).
Jaqinaka
5 054 jaqi (? chacha, ? warmi)
Wankarki jisk'a t'aqa suyu
Wankarki jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Huancarqui) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Castilla jisk'a suyupi, Ariqipa jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Colón jach'a suyu
Colón jach'a suyuxa 🇵🇦na mä jach'a suyuwa.
Wankarki jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Juyphi phaxsi 22 1825 mara, Simuna Wuliwar Libertadur.
Colón jach'a suyu
Markanaka
Colón jach'a suyu nayriri marka: Colón.
Wankarki jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Wankarki markam.
Jaqinakapa
1 445 jaqi (752 chacha, 693 warmi)
Gertrudis Gómez de Avellaneda
María Gertrudis de los Dolores Gómez de Avellaneda y Arteaga (Santa María de Puerto Príncipe, 1814 mara 23 uru Achuqa phaxsin yuritayna — † Madrid, 1873 mara 1 uru Awti phaxsin yuriwi) 🇵🇷 🇪🇸 jacha marka qillqiri.
Qusannaka: Ignacio de Cepeda y Alcalde / Gabriel García Tassara.
Sigmund Freud
Sigmund Freud, Sigismund Schlomo Freud, (* Pribor, 1856 mara 6 uru Llamayu phaxsin yuritayna - London, 1939 mara 23 uru Llamp'u apthapi phaxsin yuriwi),  Austriya jacha marka midiku &Jakaña yatxatawiri.
Awki: Jakob Freud (1815–1896); Tayka: Amalia Nathansohn. Warmi: Martha Bernays. Yuqanaka: Anna Freud
Juan Macías
San Juan Macías (kastilla aru: San Juan Macías, Juan de Arcas Sánchez) (* Ribera del Fresno, 1585 mara 2 uru Achuqa phaxsin yuritayna - † Lima, 1645 mara 16 uru Llamp'u phaxsin yuriwi), 🇪🇸-🇵🇪 jach'a marka kathuliku santu jaqi.
Awki: Pedro de Arcas; Tayka: Juana Sánchez
Aruskipäwi
== Juk'amp Jach'aq'achxat yatiyäwinaka yatiyäwik ==
Aruskipäwi
James Garner
James Scott Bumgarner suti chacha, James Garner (* Norman, 1928 mara 7 uru Yapu apthapi phaxsin yuritayna - Los Angeles, 2014 mara 19 uru Huillka kuti phaxsin sarawayxarakitayna), 🇺🇸 jacha marka yäpari.
Awki: Weldon Warren Bumgarner; Tayka:. Mildred Scott Meek, Warmi: Lois Clarke (1956-2014). Yuqa: Greta Garner.
Darién jach'a suyu
Darién jach'a suyuxa 🇵🇦na mä jach'a suyuwa.
Uraqipa
11 896,5 km²
Markanaka
Darién jach'a suyu nayriri marka: La Palma.
Chanchamayu jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa Jallu qallta phaxsi 31 1855, Ramón Castilla Umalliq.
Uraqipa
919,72 km2
Chanchamayu jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: La Merced (751 msnm).
Jaqinaka
25 565 jaqi (? chacha, ? warmi)
Los Santos jach'a suyu
Los Santos jach'a suyuxa 🇵🇦na mä jach'a suyuwa.
Uraqipa
3 809,4 km km²
Awinira Sucre-na
Awinira Sucre-x khaysa Universidad Pública de El Alto jak'an jikxatasi. Ukat mä jayp'ux Internet-at mistsuskayätan ukjaruw akatjamat Enrique masimp jikthaptayätana. Alberto jilatampiw jupax aynachat jutasipkatayna, ukat akjamanakat jupamp aruskipt'awayapxtana:
Nicomedes Santa Cruz
Nicomedes Santa Cruz Gamarra warmi (Lima marka, 1922 mara 4 uru Juyphi phaxsin yuritayna - Madrid marka, 1992 mara 25 uru Anata phaxsin yuriwi), 🇵🇪 jacha marka q'uchu arsuyaña.
Awinira Sucre-na
ENRIQUE: Elias.
ELIAS: Ah, Enrique. Janiw uñjkatasmati. P’amp’acht’itatawa.
ENRIQUE: Jan llakiskamti. Nayax janirakikiw uñjkatasmati.
ELIAS: Janirakis uñxsmatixa. Kawkharus chhaqxta. ENRIQUE: Janiw akankxti. Europa-ruw sarxta.
Penonomé
Penonomé ({{es|Penonomé), nayra marka Coclé jach'a suyu.
Bocas del Toro
Bocas del Toro, nayra marka Bocas del Toro jach'a suyu.
David marka
David, nayra marka Chiquirí jach'a suyu.
Awinira Sucre-na
ELIAS: Wow. UMSA-n tukuyxtati.
Veraguas jach'a suyu
Veraguas jach'a suyuxa 🇵🇦na mä jach'a suyuwa.
Chitré
Chitré, nayra marka Herrera jach'a suyu.
Awinira Sucre-na
ENRIQUE: Jisa. Walja maranakaw jalkiptawäxi.
Veraguas jach'a suyu
Uraqipa
10 629 km²
Yukay jisk'a t'aqa suyu
Yukay jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Yucay) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Urupampa jisk'a suyupi, Qusqu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.
Awinira Sucre-na
ENRIQUE: Nayax irnaqaskarakt yatintaskaraktwa.
Eusebio Grados
Eusebio Grados Robles suti Chato Grados (* Yarusyaqan, 1953 mara 2 uru Jallu qallta phaxsin yuritayna – Lima, 2020 mara 16 uru Llamayu phaxsin sarawayxarakitayna), 🇵🇪 jacha marka q'uchu arsuyaña.
Awinira Sucre-na
ELIAS: Jichhax kunawsas Europa-r kut’xäta.
Eusebio Grados
Awki: Mateo Grados Tiza ; Tayka: Marina Robles Cabello, Warmi:. Churinkuna: (?)
Awinira Sucre-na
ENRIQUE: Alay simana kut’xä.
Kunti Panama jach'a suyu
Kunti Panama jach'a suyuxa 🇵🇦na mä jach'a suyuwa.
Awinira Sucre-na
ELIAS: Ya. Nayax irnaqir sarañatwa. Yaqha pachakama.
Kunti Panama jach'a suyu
Uraqipa
9 166 km²
Awinira Sucre-na
Awinira Sucre-pi
ENRIQUE: Elias.
Chiquirí jach'a suyu
Chiquirí jach'a suyuxa 🇵🇦na mä jach'a suyuwa.
Chhijchhimpi Q'ixuq'ixumpi
Chhijchhimpi Q'ixuq'ixumpixa mä Aymara siwsäwiwa. Aka siwsawxa nayra laq'a achachilanakatpachwa wawat wawar parlaniwayapxiritayna. Jichhurunakkamasa taqiwjana arsutapunirakiwa.
Chiquirí jach'a suyu
Uraqipa
km²
Chhijchhimpi Q'ixuq'ixumpi
Chhijchhimpi Q'ixuq'ixumpi
Mä uruxa, mä tataw junt’u uraqtuqir wallp aljasinï sasin thakhinjam saraskäna, ukat akatjamataw mä jan uñt’at janq’u sunkhan tatax jikxatatayna. Tatasti, jupamp chikt’atarakiw thakhinjam sarxapxatayna. Wali jay sarasinsti, mä muspharkaya, lliphipkir marka uñacht’ayatayna, uka markasti qurikamakipunïnwa, ukansti jisk’a chhiqhan wawanakakiw qamasipxarakïnxa; tatax uk uñjasasti aliqapuniw muspharatayna. Janq’u sunkhan tataxa, akaw markaxaxa, akan wallpam jila chanir aljasïta sasin arxayarakitayna. Jach’a markar purisasti, suni uraqit jutir tatarux quri phukh uñchat’ayatayna. Ukjamäkipan chhiqhan wawanakasti janiw akat sarxätati, nänakampiw qhiparxäta sapxarakitaynawa. Tatasti quri phukh uñxatasax mayak nayranakapax juykt’awayxatayna, janiw kuns uñjxänti, ukat wälpin mulljasxarakïna: ¡kunataks akar juttxa! sasin chuym liq’isirakïna. Janipuniw kuns uñjxänti, ukat kaja jawq’ayatayna; juykhu tatax kaj jawq’asaw tux… tux… tux… thakhinjam sararakïna. Sinti, sinti… mulljatapunïnwa:¡kamachakïsa, janirakis uñxtixä! sasin llakt’asïna. Jañq’u sunkhan tatax mayampiw quri phukh uñantayatayna, uñantasasti mayak nayranakapax jist’artxatayna, ukat wäli kusisitayna. Nayranïxasasti kunti Illimani quri markan utjkän taqi ukanak uñjxäna. Ukat janq’u sunkhan tataxa: Jichhürut uksarux qulliriruw tukxät sasaw sarakitayna; jaypachatsti, wawanakatrakiw jikt’asitayna: akjam wawanakx janipuniw uñjirïkti kunats chhiqhankamaki sasina. Janq’u sunkhan jaqisti ukankax limphu wawanakawa, awk taykanakapat armatanaka, jan sutin wawanakaw sasin yatiyatayna. Jumasti khitirakïta jiskt’ataxa: nayax q’ixuq’ixütwa sarakitaynawa; nayax chhijchhimp chikt’aw sarnaqta, ukjamarus nayaw nayr chursma sataynawa, ¡wali lup’iñjamawa! Nayrapacha achachil awichanakasax pachamama uraqin utjirinakar wali yäqapxiritayna: qullunakaru, q’ixuq’ixuru, jach’a jawiranakaru yaqhanakampiru, ukat askinjamaw sarnaqapxarakirïtayna.
Chiquirí jach'a suyu
Markanaka
Chiquirí jach'a suyu nayriri marka: David marka.
Chhijchhimpi Q'ixuq'ixumpi
Yatichäwi
"Pachamaman taqikunatix utjki ukax jiwasan jakäwisawa, yäqañasax wali askipuniwa"
Awinira Sucre-na
Awinira Sucre-pi
ELIAS: Ah, Enrique. Mana riqsisqaykichu. Disculpa-wanki.
Júlia Lopes de Almeida
Julia Valentim Lopes de Almeida  (Rio de Janeiro, 1862 mara 24 uru Llamp'u phaxsin yuritayna — † Rio de Janeiro, 1934 mara 30 uru Llamayu phaxsin yuriwi) 🇦🇷 jacha marka piryudista & qillqiri.
Yukay jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Llamp'u phaxsi 9 1905 mara, José Pardo Umalliq.
Vitória
Vitória, 🇧🇷 markaxa, nayra marka Espírito Santo Istadu.
Awinira Sucre-na
Awinira Sucre-pi
ELIAS: Manaña rikuykichu. Maymanta chinkapunki.
Roque Sáenz Peña
Roque Sáenz Peña Lahitte (* Buenos Aires, 1851 mara 19 uru Achuqa phaxsin - ibidem, 1914 mara 9 uru Thaya phaxsin), 🇦🇷 jacha marka arxatiri & anakithiri.
Júlia Lopes de Almeida
Awki: Valentim Lopes da Solveira, Tayka: Adelina Lopes Pereira Qusan: Filinto de Almeida. Yuqanaka: Afonso, Albano Lopes de Almeida (qillqiri), Margarida Lopes de Almeida (qillqiri).
São Luís
São Luís , 🇧🇷 markaxa, nayra marka Maranhão  Istadu.
Ayawiri
Ayawiri ; (kastilla arupi: Ayaviri) nisqaqa huk nayri marka Ayawiri jisk'a t'aqa suyu, Melgar jisk'a suyupi, Punu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi. 14°52′55″S 70°35′24″O
Awinira Sucre-na
Awinira Sucre-pi
ENRIQUE: Manaña kaypichu kani. Europa-man rirqani.
Clint Eastwood
Clinton "Clint" Eastwood Jr.  suti chacha, (* San Francisco, 1930 mara 31 uru Llamayu phaxsin yuritayna - sarawayxarakitayna), 🇺🇸 jacha marka yäpari.
Aqupampa (Wankayuq) jisk'a t'aqa suyu
Aqupampa jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Santo Domingo de Acobamba) Piruwna mä jisk'a suyu t'aqawa, Hunin jach'a suyu, Wankayu jisk'a suyu.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Llamp'u phaxsi 6 1920 mara, Augusto Leguía Umalliq.
Awinira Sucre-na
Awinira Sucre-pi
ELIAS: Wow. UMSA-pi tukusankiñachu.
Ayawiri
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa ? watapi.
La Chorrera
La Chorrera, nayra marka Kunti Panama jach'a suyu.
Santiago de Veraguas
Santiago de Veraguas, nayra marka Veraguas jach'a suyu.
Clint Eastwood
Awki: Clint Eastwood Sr. (1906-1970); Tayka:Margaret Ruth Runner Eastwood (1909-2006). Warminaka: Maggie Johnson (1953–1984) / Dina Ruiz (1996–2013) /	Sondra Locke (1975–1989) / Frances Fisher (1990–1995). Yuqanaka: (7)
Yukay jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Nayriri Yukay markam.
Ayawiri
Jaqinakapa
21 099 jaqi
Saantia
Saantia ; (kastilla arupi: Sandia) nisqaqa huk nayri marka Saantia jisk'a t'aqa suyu, Saantia jisk'a suyupi, Punu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi. 14°14′00″S 69°26′00″O
Roque Sáenz Peña
Arxintina Prisidinti (1910 Taypi sata phaxsi 12 – 1914 Huillka kuti phaxsi 1).
Saantia
Jaqinakapa
12 670 jaqi
Yukay jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
3 101 jaqi (1 551 chacha, 1 550 warmi)
Yuyapichis jisk'a t'aqa suyu
Yuyapichis jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Yuyapichis). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wanuku jach'a suyu, Puerto Inka jisk'a suyu.
Juana Manso
Juana Paula Manso de Noronha  (Buenos Aires, 1819 mara 26 uru Juyphi phaxsin yuritayna — † Buenos Aires, 1875 mara 24 uru Awti phaxsin yuriwi) 🇦🇷 jacha marka piryudisa & qillqiri.
Awinira Sucre-na
Awinira Sucre-pi
ENRIQUE: Ari a. Unay watakunaña.
Yuyapichis jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 19 uru Awti phaxsin 1984, Fernando Belaúnde Umalliq.
Awinira Sucre-na
Awinira Sucre-pi
ELIAS: Chay sinch’i waliq. Imataq Europa-pi ruwanki. Llank’asankichu. Yachaqasankichu.
Colón (Panama)
Colón, nayra marka Colón jach'a suyu.
Herrera jach'a suyu
Herrera jach'a suyuxa 🇵🇦na mä jach'a suyuwa.
Awinira Sucre-na
Awinira Sucre-pi
ELIAS: Kunanri mayk’aqtaq Europa-man rinki.
Yuyapichis jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
1 673,0 km2
Aqupampa (Wankayuq) jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
778,02 km2
Mara Phaxsinaka
Mara Phaxsinakax aymar saräwinjakäwisarjama, luräwisarjamaw sutiñcht’atatayna, ukampis nayrapach achachilanakasax phaxsin saräwinakaparjam uñch’ukisa, sum amuykipt’asa, lup’ikipt’asaw sutiñcht’apxatäna.
Tournavista jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 19 uru Awti phaxsin 1984, Fernando Belaúnde Umalliq.
Awinira Sucre-na
Awinira Sucre-pi
ENRIQUE: Qhipaq junk’ata ripusaq.
Ayane Sakura
Ayane Sakura (Tokio. 29 uru Sustantivu phaxsinta, 1994 marana yuritayna) - Nihun jaylliri.
Chikchi jisk'a t'aqa suyu
Chikchi jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Chicche) Piruwna mä jisk'a suyu t'aqawa, Hunin jach'a suyu, Wankayu jisk'a suyu.
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Jallu qallta phaxsi 2 1961 mara, Manuel Prado Umalliq.
Awinira Sucre-na
Awinira Sucre-pi
ELIAS: Ya. Ñuqa llank’aniyman ripunay tiyan. Waq kutikama.
Tournavista jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
2 043,32 km2
Pirini jisk'a t'aqa suyu
Pirini jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Perené). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Chanchamayu jisk'a suyu.
Chikchi jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
43,043 km2
Yuyapichis jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Yuyapichis jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Yuyapichis (250 msnm).
Pirini jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 14 uru Chichu phaxsin 1986 mara, Alan García Umalliq.
Herrera jach'a suyu
Uraqipa
2 340,7 km²
Yuyapichis jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
5 587 jaqi (? chacha, ? warmi)
Pirini jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
1 224,16 km2
Pirini jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Pirini (650 msnm).
Jaqinaka
49 781 jaqi (? chacha, ? warmi)
Mara Phaxsinaka
Phaxsinaka
Chinuqa, Ch’uqi saphinakan nayrïr jisk’a achuqanakaw utjxi. Pachamama uraqis ina ch’uxñakipuniwa, panqaranakas kunayman saminakaw panqart’araki. Yamakis chinu chinu laq’uw uñsti, ukasti ch’uqix achuqañ qallantxiw sasin yatiyi. Jallus walipuniw jalluntaraki.
San Ramón (Chanchamayu) jisk'a t'aqa suyu
San Ramón jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de San Ramón). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Chanchamayu jisk'a suyu.
Aqupampa (Wankayuq) jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Aqupampa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Aqupampa.
Mara Phaxsinaka
Phaxsinaka
Anata, Yapunakata, uywanakata, kuntur mamanita (illa, ispalla) ukanakat amtt’asiñ pachawa; jallupacha phust’äwinakampi: Pinkillu, tarqa, musiñu juk’ampinakampiw ch’iqar kupir thuqt’asis taqi chuym ch’allt’asiña, panqaranakamp chayawt’asiñawa. Saräwix markat markaruw mayjt’araki.
Chikchi jisk'a t'aqa suyu
Markanaka - Uchuy markanaka
Aqupampa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Aqupampa.
Aqupampa (Wankayuq) jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
8 157 jaqi ( chacha, warmi)
Mara Phaxsinaka
Phaxsinaka
Achuqa, Ch’uqix achuqatäxiwa, wawa ch’uqis utjxiwa, yaqha juyranakas kikiparaki. Uraqis qhullxañarakiwa (roturar la tierra). Yaqhip chiqawjanakan siwaranaks yawthapxapxi, ch’uqs llamuysxapxiwa.
Valéry Giscard d'Estaing
Alma mater: École nationale d'administration,.
Chikchi jisk'a t'aqa suyu
Jaqinakapa
2 178 jaqi ( chacha, warmi)
Mara Phaxsinaka
Phaxsinaka
Qasäwi, Yapunakax puquqatäxiwa, alinakapas urut urutjamaw q’illurawayxi. Juyphis juyphintañ mä juk’ qallantxiwa; ch’uqi alinakas, pastunaksa q’alaw qaqawrantxi. Alwatanakax ina janq’ukiw amuyasiraki, khunus khunxatkasp ukjama.
Florianópolis
Florianópolis , 🇧🇷 markaxa, nayra marka Santa Catarina   Istadu.
Herrera jach'a suyu
Markanaka
Herrera jach'a suyu nayriri marka: Chitré.
Chupuru jisk'a t'aqa suyu
Chikchi jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Chicche) Piruwna mä jisk'a suyu t'aqawa, Hunin jach'a suyu, Wankayu jisk'a suyu.
Urdu aru
Urdu tabi Lashkari, Pakistani aru
Jacques Chirac
Jacques René Chirac  (* Paris, 1932 mara 29 uru Awti phaxsin yuritayna - Paris, 2019 mara 26 uru Llamp'u phaxsin yuriña), 🇫🇷 jacha marka anakithiri. Phransiya Prisidinti (1995 - 2007).
Chupuru jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqäwi
Kamasqa Taypi sata phaxsi 14 1960 mara, Manuel Prado Umalliq.
Uraqipa
43,043 km2
Markanaka - Uchuy markanaka
Aqupampa jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Chikchi.
Jaqinakapa
2 178 jaqi ( chacha, warmi)
Mallkumpi Tiwulampi
Mallkumpi Tiwulampixa mä Aymara siwsäwiwa. Aka siwsawxa nayra laq'a achachilanakatpachwa wawat wawar parlaniwayapxiritayna. Jichhurunakkamasa taqiwjanakana arsutapunirakiwa.
Mara Phaxsinaka
Phaxsinaka
Llamayu, Yapunak apthapiñ pachawa: ch’uqis llamuythapiña, taqi juyranakaw apthapxaña. Pastunakas janiw ch’uxñaxiti tuntikixiwa.
Panama jach'a suyu
Panama jach'a suyuxa 🇵🇦na mä jach'a suyuwa.
Mallkumpi Tiwulampi
Mallkumpi Tiwulampi
Mä khunu uruw, khaya qullu patanakanaw, sï. Mä mallkuw qunusiskatayna. Ukat mä akatxamat mä tiwulax ukakanakan jalanaqasin jikxatatayn, siya. Ukat mallkur unjasinx, mayamp mayamp uñkatän, sï. Nät arxayitan sirxama. Mallk jan kamsipanx, akham sasaw jiskhintataynax, siy. -Tata mallku, janit thayjktam? Mallkux, uk ist’asinx, aliqakiw qunusiskan, sï. Khunus khunuskakinaw, siya. Jan mallk kun sipanxa, tiwulax mayamp jiskt’ataynax, siya.-Jila, janit thayktam?
Carlos Ramírez Centeno
Carlos Fernando Ramírez Centeno suti (* Lima, 1957 mara 17 uru Anata phaxsin yuritayna -  Lima, 2019 mara 25 uru Thaya kuti phaxsin yuriwi), 🇵🇪 jacha marka q'uchu arsuyaña.
Mallkumpi Tiwulampi
Mallkumpi Tiwulampi
Mallkux chhiqanakapat khun thalarasisax, sataynaw, siya. - Chachax janiw thayaw jiskit, tata tiwula, sataynaw siya. Uk ist’asax tiwulax, - Nayax chacharakitpiw, sasaw, sataynax, sï. Ukhamatix chachapurastanx, apustañani, sasay sataynax, sï. Ukhamat yatiñanix, khitis chachatan ukx, sasaw sataynax, sï. Khitiy jan thayaw jiskchinit ukaw atipanix,sasaw tiwulax satayn, siya.
Mara Phaxsinaka
Phaxsinaka
Mara T'aqa, Machaq mara aymara amtt’asiñawa, aymaranakatakix jichhaw marax tukusiski. Uka urux uru jak’aw sasin sapxi, kunati willka tatax mäkiw jalantawayxi. Ch’uqi, apilla, isaña ch’uñuchañ pachawa; juyphis walipuniw juyphintaraki. Tata yatirinakax taqi kunas askïñapatakix uywirinakataw mayt’asipxi, jutïr maran yäparjam sarantañataki.
Mallkumpi Tiwulampi
Mallkumpi Tiwulampi
Ukham sasax tiwulax pachp qulluruw, mallkun maysaxuparuw, qunt’asitaynax, sï. Ukat machk’amxatx, kunturix – Tiwul walikisktat, janit thayktam sasaw, jiskt’atayn, siya. Tiwulax wali chachachasisapuniw sataynax, sï. – Mallku, kawkhanrak chachast thayaw, sataynasti, sasa. Wali jayapuniw qunxapxataynax, siya. Ukhamarus khunux khunuskakitaynaw, sï. Ukatx, mayamp mallkux jiskt’ataynax, siya. – Tiwul walikisktat, janit thayktam? Tiwulax, jiwa jiwaw, -walikisktw, sasaw, sataynax, siya. Ukat machk’amxarux, mallkux mayamp jiskt’ataynax, siy. Ukirinx janiw kunas arsxanat, siya. Tiwularux q’al khunux khunxatxataynax, siya. Mallkust chhiqhanakapxaruw qunt’asitaynax, siya. Ukhamarus, khunx aliqakiw thalarasinax, siya. Ukhamat, tiwulax janiw mämpis unxtxanat, siy. Ukhamat, mallkux atipatanax, siya. Ukat machk’amxarux, mä siwiq’araw jiwat tiwulx kusisisaw manq’antxataynax,siya. Ukat siwik’arast, akham sasaw tiwularux sataynax, siya. - Ay, tiwula, kamisarak mallkurust saykatatasti? Malkust mallkuchixaya, sasina.
Mara Phaxsinaka
Phaxsinaka
Willka Kuti, Willka tatax juk’at juk’ataw jaypach qhant’anxi. Urux wali jayäxiwa. Yapu apthapiñas niya kutuyatäxiwa.
Mallkumpi Tiwulampi
Yatichäwi
"Janipuniw jach'a jach'ax tukuñäkiti" taqikunans jisqar tukt'asaw sarnaqasiñasa, ukhamatak kunanakas askiparjam sarantayataspa.
Mara Phaxsinaka
Phaxsinaka
Llumpaqa, Pachamamaru, uywirinakaru, achachilanakaru, wak’anakaru jach’a yäqat qullunakar waxt’añ pachawa; jupanakax manq’iripxarakiwa; uka phaxsinapuniw manq’at awtjayasipxi sapxiwa. Yaqhippachax khunus khunxatiwa, ukax pachamamaruw lik’iñchi sasin nayrapach achachilanakasax yatiyapxi. Nayrïr uru llumpaqa phaxsinapuniw pachamamarux waxt’apxi.Yaqhip chiqawjanakan juphs satantxapxiwa.
Valéry Giscard d'Estaing
Awki: Edmond Giscard d'Estaing; Tayka: May Bardoux Warmi: Anne-Aymone Sauvage de Brantes. Yuqanaka:Valérie-Anne, Henri, Louis & Jacinte.
San Luis Shuwaru jisk'a t'aqa suyu
San Luis Shuwaru jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de San Luis de Shuaro). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Chanchamayu jisk'a suyu.
Panama jach'a suyu
Markanaka
Panama jach'a suyu nayriri marka: Panama marka.
Mara Phaxsinaka
Phaxsinaka
Sata Qallta, Nayra sata, ch’uqi satañ phaxsiwa. Waraqu, t’ula panqaranakaw yatiyistu; pastunakas panqarañ qalltxapxiwa. Pachamamas ch’uxñtañ qalltaraki.
Narendra Modi
Narendra Damodardas Modi 🇮🇳 jacha marka anakithiri, 14 Primer ministro Indya.
Panama jach'a suyu
Aruskipäwi
== Not shows Editing Edicion block all Juk'block amp block Jach'block aq'block achxat block yatiyäwinaka =block=allblock+Categoría+block+Jach'a+ suyu+block+ (Panama)block block=URL=URL"s"=block=Title=block=JUMP-to-URL"s"block=block=https://
San Luis Shuwaru jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 24 uru Llamp'u phaxsin 1977 mara, Francisco Morales Bermúdez Umalliq.
Mara Phaxsinaka
Phaxsinaka
Taypi Sata, Yapu satañax niya chikjatäxiwa, panqaranakax panqart’askakiwa, pastunakas juk’at juk’ataw niya ch’uxñantxi.
San Luis Shuwaru jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
177,41 km2
Mara Phaxsinaka
Phaxsinaka
Lapaka, Willka tatax walipuniw lupt’ani, junt’u pachaxiwa janiw juyphix juyphintxti. Qhip qhipa phaxsixiw ch’uq satañataki.
Ullqumayu jisk'a t'aqa suyu
Ullqumayu jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Ulcumayo). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Hunin jisk'a suyu.
San Luis Shuwaru jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
San Luis Shuwaru jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: San Luis Shuwaru (721 msnm).
Mara Phaxsinaka
Phaxsinaka
Jallu Qallta, Jallupachaw qallantxi, yapunakax q’ala satantatäxiwa, siwar jiskhañ pachawa. Pachamama uraqis ch’uxñaxiwa.
San Ramón (Chanchamayu) jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 14 uru Awti phaxsin 1908 mara, José Pardo Umalliq.
Jacques Chirac
Alma mater: École nationale d'administration.
San Luis Shuwaru jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
7 193 jaqi (? chacha, ? warmi)
Qarwamayu jisk'a t'aqa suyu
Qarwamayu jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Carhuamayo). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Hunin jisk'a suyu.
Carlos Ramírez Centeno
Awki: ; Tayka:. Warmi: T
San Ramón (Chanchamayu) jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
591,67 km2
San Ramón jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: San Ramón (820 msnm).
Jaqinaka
24 663 jaqi (? chacha, ? warmi)
Ullqumayu jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 26 uru Taypi sata phaxsin 1926 mara, Augusto Leguía Umalliq.
Jacques Chirac
Awki: Abel François Marie Chirac Tayka: Marie-Louise Valette Warmi: Bernadette Chodron de Courcel. Yuqanaka: (2) Laurence & Claude.
Ullqumayu jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
1 002,13 km2
Qarwamayu jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa ? uru ? phaxsin ? mara, ? Umalliq.
Ullqumayu jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
8 927 jaqi (? chacha, ? warmi)
Qarwamayu jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Qarwamayu jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Qarwamayu (4 146 msnm).
Alfred Deakin
Alfred Deakin  (* Melbourne, 1856 mara 3 uru Thaya phaxsin yuriwi - Melbourne, 1919 mara 7 uru Taypi sata phaxsin yuritaina), Australla jacha marka arxatiri & anakithiri.
Alma mater: Melbourne Law School.
Awki: William Deakin; Tayka: Sarah Bill. Warmi: Pattie Deakin. Yuqanaka: (3) Ivy (1883-1997), Stella (1886–1976) & Vera (1891-1978).
Kunsipsyun jisk'a t'aqa suyu
Kunsipsyun jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Concepción). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Kunsipsyun jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 2 uru Chichu phaxsin 1857 mara, Ramón Castilla Umalliq.
João Chagas
João Pinheiro Chagas' (* Rio de Janeiro, 1863 mara 4 uru Llamp'u phaxsin yuriwi - Estoril, 1925 mara 28 uru Llamayu phaxsin yuritaina), jacha marka anakithiri.
Awki: João Pinheiro Chaga; Tayka: Maria Amélia Rosa Pereira. Warmi: Maria Teresa Chagas. Yuqanaka:.
Alma mater:.
Kunsipsyun jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Kunsipsyun jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Kunsipsyun (3 282 msnm).
Jaqinaka
13 180 jaqi (? chacha, ? warmi)
Mário Soares
Mário Alberto Nobre Lopes Soares (* Lisboa, 1924 mara 7 uru Jallu qallta phaxsin yuriwi - Lisboa, 2017 mara 7 uru Chichu phaxsin yuritaina), jacha marka arxatiri & anakithiri.
Awki: João Lopes Soares; Tayka:. Warmi: Maria Barroso. Yuqanaka:.
Alma mater: Universidade de Lisboa.
Hunin jisk'a t'aqa suyu
Hunin jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Junín). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Hunin jisk'a suyu.
Pornichet
Pornichet, nayriri marka Phransiya (Loire-Atlantique jach'a suyu, Pays de la Loire suyu).
Jaqinaka: 10 676 (2016).
Hunin jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
883,8 km2
Hunin jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Hunin (4 107 msnm).
Jaqinaka
14 073 jaqi (? chacha, ? warmi)
José José
José Rómulo Sosa Ortiz suti (* Mïxiku marka, 1948 mara 17 uru Anata phaxsin yuritayna - † Homestead, 2019 mara 28 uru Llamp'u phaxsin yuriwi),  🇲🇽 jacha marka Jaylliphust'ari, yäpari & q'uchu arsuyaña.
Unturis jisk'a t'aqa suyu
Unturis jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Ondores). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Hunin jisk'a suyu.
José José
Awki: José Sosa Esquivel Lara; Tayka: Margarita Ortiz Pensado. Warminaka: Natalia Herrera Calles (1971-1975) / Ana Elena Noreña (1975-1991) / Sara Salazar (1995-2019). Yuqanaka: (3).
Unturis jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
254,46 km2
Tatitu Qullana Khuyapayiri
Tatitu Qullana Khuyapayiri (kastilla aru: Señor de los Milagros) ukasti kikpa Jisucristu awkusawa, jaya nayra pachanxa pirqaru pintata walija saminnakampi, ukasti jikjatasiwa santuario nazarenas altara quipasapa, akiki Lima marakana, walja jaqinakawa, ukkamaraki anqta markankirinaka akiri Tatitu Qullana Khuyapayiri.
Unturis jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 27 uru Awti phaxsin 1944 mara, Manuel Prado Umalliq.
Tatitu Qullana Khuyapayiri
Pintasitaynawa walxa saminakampi, akiri tunka paqallqu pachana marana (siglo XVII). Irnaqapxataynawa anqa markata jutasna angula sata markata piru markaru purinipxi. Wali jach'a phunchawi katulikunakawa uruqayapxi, akiri Jisucristu awkisaru piru markana, anqa markana yupaychawi apasiraki.m.jallalla Tatitu qullana qhuyapayiri.
Unturis jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Unturis jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Unturis (4 100 msnm).
Andy Warhol
Andrew Warhola, Andy Warhol  (* Pittsburgh, 1928 mara 6 uru Thaya phaxsin yuritayna - † New York, 1987 mara 22 uru Anata phaxsin yuriwi), 🇺🇸 jach'a marka llimphiri yäpari. Samanchaña, samichaña.
Akiri Santwariu Santa Katalina
Akiri Santwariu Santa Katalina
Andy Warhol
Awki: Andrej Warhola; Tayka: Julia.
Akiri Santwariu Santa Katalina
Akiri Santwariu Santa Katalina sata ukasti kikpa Jisucristu awkisawa lawa kurusaru ch'aktata,  ukasti wali yupaychatawa taqi jaqina. Akiri Santa Katalina Siena sata akiri Lima markana apasiwa jach'a phunchawi aka sapa Llamp'u phaxsin.
Herbert Huber
Herbert Franz Josef Huber chacha suti (1931 mara 1 uru Chichu phaxin yuritayna- † 2005 mara 1 uru Taypi sata phaxsin yuriwi), 🇩🇪 jacha marka Yatxatawi jaqi.
Wituq jisk'a t'aqa suyu
Wituq jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Vitoc). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Chanchamayu jisk'a suyu.
Herbert Huber
Alma mater: Dillingen Jach'a Yatiñ Uta.
Wituq jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 27 uru Chichu phaxsin 1871 mara, José Balta Umalliq.
Uraqipa
313,85 km2
Wituq jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Pukara (1 050 msnm).
Unturis jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
1 984 jaqi (? chacha, ? warmi)
Wituq jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
2 301 jaqi (? chacha, ? warmi)
James Donald
James Robert MacGeorge Donald chacha suti, «James Donald» sutichaña (* Aberdeen, 1917 mara 18 uru Llamayu phaxsin yuritayna - † West Tytherley, 1993 mara 3 uru Thaya phaxsin sarawayxarakitayna) Iskusiya jacha marka yäpari.
Pichanaki jisk'a t'aqa suyu
Pichanaki jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Pichanaqui). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Chanchamayu jisk'a suyu.
James Donald
Warmi: Ann Donald. Yuqa: (1).
Pichanaki jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 24 uru Llamp'u phaxsin 1977 mara, Francisco Morales Bermúdez Umalliq.
Antamarka (Kunsipsyun) jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
694,9 km2
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 5 uru Achuqa phaxsin 1930 mara, Augusto Leguía Umalliq.
Pichanaki jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
1 496,59 km2
Antamarka (Kunsipsyun) jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
6 151 jaqi (? chacha, ? warmi)
Pichanaki jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
40 625 jaqi (? chacha, ? warmi)
Antamarka (Kunsipsyun) jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Antamarka jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Antamarka (2 500 msnm).
Antamarka jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Andamarca). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Kunsipsyun jisk'a suyu.
Marcelo Caetano
Marcello José das Neves Alves Caetano  (* Lisboa, 1906 mara 17 uru Thaya phaxsin yuriwi - Rio de Janeiro, 1980 mara 26 uru Taypi sata phaxsin yuritaina), jacha marka arxatiri & anakithiri.
Alma mater: Universidade de Liboa.
Awki: José Maria de Almeida Alves Caetano (Pessegueiro, 1863 - Lisboa, 1946); Tayka: Josefa Maria das Neves (Colmeal, 1859 - Lisboa, 1917). Warmi: s. Yuqanaka:.
William McKinley
William McKinley (* Niles, 1843 mara 29 uru Chichu phaxsin yuritayna - Washington, DC, 1901 mara 14 uru Llamp'u phaxsin sarawayxarakitayna ), 🇺🇸 jacha marka arxatiri & anakithiri. Istadus Unidus Prisidintipa (1897 - 1901).
Awki: William McKinley, Sr. Tayka: Nancy Campbell Allison. Warmi: Ida Saxton McKinley. Yuqanaka: Katie & Ida.
Alma mater: Yale Jach'a Yatiñ Uta.
Emil Forsberg
Emil Peter Forsberg suti (* Sundsvall, 1991 mara 23 uru Taypi sata phaxsi yuritayna - Rakonik, 1990 mara 11 uru Juyphi phaxsin yuriwi) Swisya hacha marka jach'a marka phutwul anatakaman.
Vicente Rocafuerte
Vicente Rocafuerte y Rodríguez de Bejarano (* Wayakil, 1783 mara 1 uru Llamayu phaxsin yuritayna - Wayakil, 1847 mara 16 uru Llamayu phaxsin), 🇪🇨 jacha marka qillqiri & anakithiri.
Awkiː Rocafuerte, Taykaː. Warmi: Mercedes Jijón de Vivanco. Yuqanaka: (?).
Nicolás de Arteta
Nicolás Joaquín de Arteta y Calisto (* Kitu, 1771 mara 24 uru Chichu phaxsin yuritayna - † Kitu, 1849 mara 6 uru Llamp'u phaxsin yuriwi), 🇪🇨 jacha marka sutiyiri Yupaychäwi jaqi.
Kitu Hachcha yaya (1833-1849).
Awki: Tayka:.
Champara jisk'a t'aqa suyu
Champara jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Chambara ). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Kunsipsyun jisk'a suyu.
Uraqipa
103,27 km2
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 28 uru Awti phaxsin 1941 mara, Manuel Prado Umalliq.
Uraqipa
Champara jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Champara (3 593 msnm).
Jaqinaka
3 257 jaqi (? chacha, ? warmi)
Urqutuna jisk'a t'aqa suyu
Urqutuna jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Orcotuna). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Kunsipsyun jisk'a suyu.
Uraqipa
44,75 km2
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 2 uru Chichu phaxsin 1857 mara, Ramón Castilla Umalliq.
Uraqipa
Urqutuna phaxsin jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Urqutuna (3 250 msnm).
Jaqinaka
4 169 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
Aqu jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 3 uru Jallu qallta phaxsin 1917 mara, José Pardo Umalliq.
Uraqipa
Aqu jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Aqu (3 480 msnm).
Jaqinaka
2 149 jaqi (? chacha, ? warmi)
António de Oliveira Salazar
António de Oliveira Salazar  (* Vimieiro, 1889 mara 28 uru Yapu apthapi phaxsin yuriwi - Lisboa, 1970 mara 27 uru Huillka kuti phaxsin yuritaina), jacha marka arxatiri & anakithiri. Purtuwal Prisidinti (1951).
Alma mater: Universidade de Coimbra.
Awki: ; Tayka:  Warmi:   s. Yuqanaka:.
Llaylla jisk'a t'aqa suyu
Llaylla jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Llaylla ). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Satipu jisk'a suyu.
Jaqinaka
4 444 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
Uraqipa
Llaylla jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Llaylla (1 100 msnm).
180,39 km2
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 26 uru Achuqa phaxsin 1965 mara, Fernando Belaúnde Umalliq.
William Taft
William Howard Taft (* Cincinnati, 1857 mara 15 uru Llamp'u phaxsin yuritayna - Washington, DC, 1930 mara 8 uru Achuqa phaxsin sarawayxarakitayna ), 🇺🇸 jacha marka arxatiri & anakithiri. Istadus Unidus Prisidintipa (1909 - 1913).
Benjamin Harrison
Benjamin Harrison (* North Bend, 1833 mara 20 uru Thaya phaxsin yuritayna - Indianapolis, 1901 mara 13 uru Achuqa phaxsin sarawayxarakitayna), 🇺🇸 jacha marka arxatiri & anakithiri. Istadus Unidus Prisidintipa (1889 - 1993).
Awki: John Scott Harrison, Sr. Tayka: Elizabeth Ramsey Irwin. Warmi: Caroline Scott (1853-1892) / Mary Scott Lord (1896). Yuqanaka: Russell, Mary wan Elizabeth.
William Taft
Awki: Alphonso Taft; Tayka: Louise. Warmi: Helen Herron Taft. Yuqa: Robert Alphonso Taft.
Benjamin Harrison
Alma mater: Yale Jach'a Yatiñ Uta.
William Taft
Alma mater: Yale Jach'a Yatiñ Uta.
Qumas (Kunsipsyun) jisk'a t'aqa suyu
Qumas jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Comas). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Kunsipsyun jisk'a suyu.
Nayra sarnaqawi
Kamasqa ? uru ? phaxsin ? mara, ? Umalliq.
Uraqipa
825,29 km2
Qumas phaxsin jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Qumas (3 335 msnm).
Jaqinaka
7 952 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
Francisco de Garaycoa
Kitu Hachcha yaya (1851-1859).
Mitu jisk'a t'aqa suyu
Mitu jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Mito). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Kunsipsyun jisk'a suyu.
Roberto Choque
Roberto Choque Canqui (* Qaqayawiri, 1942 mara 3 uru Chichu phaxsin yuritayna - 2020 mara 18 uru Huillka kuti phaxsin yuriwi), 🇧🇴 Nayra sarnaqawiq & anakithiri jaqi.
Awki: Simón Choque; Tayka: Canqui. Warmi:. Yuqanaka:.
Llatunka uru Huillka kuti phaxsin jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
25,83 km2
Mitu jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
25,21 km2
Llatunka uru Huillka kuti phaxsin jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 9 uru Chichu phaxsin 1962 mara, Manuel Prado Umalliq.
Francisco de Garaycoa
Awki: Tayka:.
Mitu jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Mitu phaxsin jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Mitu (3 286 msnm).
Llatunka uru Huillka kuti phaxsin jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Llatunka uru Huillka kuti phaxsin jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Santu Dumingu Pradu (3 326 msnm).
Juan José Flores
Juan José Flores Olmedo y Maruri (* Puerto Cabello, 1800 mara 19 uru Huillka kuti phaxsin yuritayna - Wayakil, 1864 mara 1 uru Taypi sata phaxsin), 🇻🇪 🇪🇨 jacha marka militar & anakithiri.
Grover Cleveland
Stephen Grover Cleveland (* Caldwell, 1837 mara 18 uru Achuqa phaxsin yuritayna - Princeton, 1908 mara 24 uru Juyphi phaxsin sarawayxarakitayna ), 🇺🇸 jacha marka arxatiri & anakithiri. Istadus Unidus Prisidintipa (1885 - 1889 / 1893 - 1897).
Heroínas Toledo jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Heroínas Toledo jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: San Antuniu Ukupa (3 830 msnm).
Jaqinaka
1 506 jaqi (? chacha, ? warmi)
Juan José Flores
Awkiː Juan José Aramburu, Taykaː Rita Flores. Warmi: Mercedes Jijón de Vivanco. Yuqanaka: (13).
Quchas jisk'a t'aqa suyu
Quchas jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Cochas). 🇵🇪na mä jisk'a t'aqa suyuwa, Hunin jach'a suyu, Kunsipsyun jisk'a suyu.
Grover Cleveland
Alma mater: Yale Jach'a Yatiñ Uta.
Santa Rusa Ukupa jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 29 uru Thaya phaxsin 1921 mara, Augusto Leguía Umalliq.
Quchas jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
165,05 km2
Matawasi jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
24,74 km2
Santa Rusa Ukupa jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
13,91 km2
Panquwa jisk'a t'aqa suyu
Jaqinaka
29 595 jaqi (? chacha, ? warmi) - 2005 mara
Santa Rusa Ukupa jisk'a t'aqa suyu
Uraqipa
Santa Rusa Ukupa phaxsin jisk'a t'aqa suyu nayriri marka: Santa Rusa Ukupa (3 376 msnm).
Quwiriyalli jisk'a t'aqa suyu
Nayra sarnaqawi
Kamasqa 26 uru Achuqa phaxsin 1965 mara, Fernando Belaúnde Umalliq.