Xiongnu
El resurdir de los xiongnu y la so inclusión dientro de los Wǔ Hú (五胡)
La inestabilidá política que caracterizó'l periodu yá señaláu ente 220 y 311, fizo que munchos grupos empobinaos por elites soberanes d'estos cinco cañes pudieren atopar tierres onde instalase, siendo nun principiu les demarcaciones más castigaes y aisllaes del poder menguante de Luoyang: esto ye, en redol a les comandancies y provincies del norte. A diferencia de les otres cañes étniques citaes, los xiongnu partíen yá con ventaya previa, por cuenta del so asentamientu dientro de les rexones y circunscripciones chines, polo qu'aprovecharon la oportunidá que-yos brindaba la guerra de los Bā Wáng Zhī Luàn (八王之乱). Consciente de la necesidá de reafitar la so posición si quería evitar el riesgu de ser depuestu del so cargu, o trate somorguiáu na guerra civil que yá se cobró un bon númberu de víctimes ente la mesma comunidá xiongnu, Liú Yuān (劉淵), un nietu del penúltimu Chányú reinante, Wūfuluó, apiguró a los sos siguidores y empezó a estender la so autoridá, aprovechando'l vacíu de poder y la llexitimidá, utilizando y valiéndose de los cargos que yá caltenía en representación del gobiernu Jìn, coles mesmes que reivindicaba'l so supuestu llinaxe y conexón tantu colos sos propios ancestros ya inclusive cola so ascendencia Hàn, tal que demostró cola titulatura adoptada pa la nueva dinastía impuesta: Hàn (漢), establecida en 304 d.C. Unu de los aspeutos a tener en cuenta a la de valorar la verdadera naturaleza d'esti Estáu, ye la d'entender y analizar esta dómina como una de les dómines de mayor mestizaje vivíes na historia china: falamos de constantes movimientos étnicos, múltiples enllaces matrimoniales ente la población sedentaria y la nómada y grandes intercambios culturales, que conducíen na mayoría de casos a la creación de nueves identidaes étniques y nueves élites que rexiríen mientres sieglos parte del escenariu políticu nortizu (tal que ye'l casu de los paradigmáticos Tàbá (拓拔), tamién conocíos como Tuoba). Cuntando con esti últimu aspeutu, nun ye fayadizu calificar a esti Estáu como un ente totalmente xiongnu, yá que na so mayor parte la población sedentaria hàn llegó a caltener un importante estatus, ensin cuntar con grupos étnicos provenientes de los Wǔ Hú qu'atoparon abellugu nun primer momentu de caos y tracamundiu nel Estáu llevantáu por Liú Yuān. Unu d'estos personaxes sería, a lo postrero, otru de los grandes actores de la política nortiza: el jié Shí Lēi (石勒). Con un Estáu reforzáu por constantes folada de refuxaos, una autoridá imposible de ser contestada pol deterioráu gobiernu Jìn y una zona de control estratéxica que-y dexaba conquistar con relativa facilidá tola rexón onde se topaba xustamente la capital Jìn, xunto con otres importantes ciudaes como Chang'an, Liú Yuān algamó non solo la yá pretendida llibertá y resurrección "xiongnu", sinón qu'inclusive dio'l primer pasu pal fallecimientu políticu de la dinastía Jìn y p'arruinar el suañu de renovación china que se perdiera yá casi un sieglu antes, col fin de la dinastía Hàn. La xìng de los Sīmǎ nun tuvo en nengún momentu un sofitu seriu al so intentu de contraataque a la meyora de los hú, yá que nin siquier podía nesti momentu certificar una soberanía incontestable ente los territorios qu'entá intentaba controlar pa la so causa, ente que dellos de los comandantes más capaces nun efeutuaben meyora dalguna. Nun ye d'estrañar que, yá pal añu 311 cayera la mesma Luoyang y marcara l'entamu d'una nueva dómina y dinastía: la era de los Shíliù Guó (十六國) y obligaba a la xìng de los Sīmǎ, encabezada por Sīmǎ Ruì (司馬睿), a replegase al sur, buscando l'abrigu del Yangtzé, onde caltuvieron los territorios en nome de la dinastía Jìn hasta 420 d.C. Esti últimu allongamientu de la dinastía foi nomada nel so defectu como Dōng Jìn (東晉), estremándola d'esta miente del so anterior periodu hasta'l repliegue al sur.