cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Protestes de la Plaza de Tiananmén de 1989
Fonderada
thumb|[[Deng Xiaoping empecipió la reforma económica china en 1978 y ordenó la represión de les protestes estudiantiles na plaza de Tiananmén de 1989.]]
Les protestes intensifíquense
El 4 de mayu, aproximao 100 000 estudiantes y obreros colaron en Beixín pidiendo reformes pa la llibertá d'espresión y un diálogu formal ente les autoridaes y los representantes de los estudiantes. El gobiernu refugó la propuesta de diálogu tal como se-yos presentaba, amosándose sicasí dispuestu a falar coles organizaciones estudiantiles oficiales. El 13 de mayu grandes grupos d'estudiantes ocuparon la plaza de Tiananmén y entamaron una fuelga de fame, pidiendo al Gobiernu la retirada de l'acusación realizada nel editorial del Diariu del Pueblu y qu'empezaren les conversaciones colos representantes escoyíos polos estudiantes. Cientos d'estudiantes siguieron la fuelga de fame y recibieron el sofitu d'otros miles d'estudiantes y residentes de Beixín, que siguieron les protestes mientres tola selmana.
La disolución
thumb|El primer ministru [[Li Peng declaró la llei marcial y sofitó la intervención del exércitu.]]
La entrada de les tropes na ciudá recibió la oposición activa de munchos ciudadanos de Beixín, que la so resistencia causó baxes ente los militares. Los ciudadanos construyeron grandes barricaes nes carreteres que ralentizaron el progresu de los tanques, pero la plaza quedó vacida na nueche del 4 de xunu, por decisión de los manifestantes. El combate siguió nes cais qu'arrodiaben la plaza, colos manifestantes avanzando repetidamente escontra les tropes armaes del Exércitu Popular de Lliberación, que respondió con fueu automático. Munchos ciudadanos mancaos fueron puestos a salvo por conductores de rickshaws que s'aventuraron en tierra de naide ente los soldaos y l'ensame y llevaron a los mancaos a los hospitales.
Arresto y purgues
Nel Gobiernu, Zhao Ziyang, que s'opunxera a la llei marcial foi espulsáu del poder, y Jiang Zemin, daquella l'alcalde de Shanghai, que nun tuvo arreyáu nos acontecimientos, tomó posesión del cargu de Presidente de la República Popular China. L'ascensu de Jiang al poder interpretóse con frecuencia como un pagu per parte de Deng Xiaoping pola capacidá de Jiang pa caltener l'orde en Shanghai, qu'oldeó col caos que s'apoderó de la capital. Los miembros del Gobiernu prepararon un informe del incidente, que se publicar n'Occidente en xineru de 2001 col nome de los Documentos de Tiananmén, que da'l puntu de vista del gobiernu chinu alrodiu de los manifestantes y foi apurríu por una fonte anónima.
Inda un asuntu tabú en China
En marzu de 2004, el Primer Ministru Wen Jiabao dixo nuna conferencia de prensa que mientres la década de 1990 producióse una grave nube política na República Popular China, por causa de la cayida de la Xunión Soviética y los cambeos radicales n'Europa del Este. Declaró que'l Comité Central del Partíu Comunista estableció con ésitu una política de puertes abiertes y protexó el "intre del socialismu con carauterístiques chines".
En xineru de 2006, un tratu con Google confirmó que l'asuntu ye inda bien sensible pal gobiernu chinu, pos la web china de Google (Google.cn), aplica restricciones locales a les busques d'información sobre la masacre de Tiananmén, según con otros asuntos como l'independentismu tibetanu, la prohibición del grupu relixosu Falun Gong, consideráu una secta pol gobiernu chinu, o les rellaciones con Taiwán. El 22 de marzu de 2010 Google comunicó oficialmente qu'esviaría la so páxina web en China (google.cn) a los sos servidores en Hong Kong, fechu que se produció a otru día, forzando la so espulsión per parte de les Autoridaes Chines.
Embargu européu-estauxunidense
L'embargu de venta d'armes llindó les opciones de China p'aprovise de teunoloxía militar. Ente les fontes nes que buscó inclúyense dellos países que pertenecíen al bloque soviéticu, grupu col que tien una rellación tirante como resultáu de la separación ente China y la Xunión Soviética. Otru provisores fueron Israel y Sudáfrica.
Antonio Esposito
Antonio Esposito pue referise a:
Artefautu esplosivu improvisáu
Detección d'Artefautos Esplosivos
250px|thumb|Detección por [[rayos X.]] La teunoloxía clásica por excelencia ye la detección de metales, empobinada a la detección d'elementos detonadores fundamentalmente. Ye una teunoloxía bien maurez que la so misión real ye esviar tou oxetu metálicu escontra la monitorización por rayos X. Son usaos pa inspeición de bultos, oxetos de mano, maletes, contenedores, etc. Dexa detectar la presencia de masa d'esplosivu. Aproven óptimos resultaos a una distancia segura. Les fuercies militares, alredor del mundu, operen con robots pa propósitos d'intelixencia y pa desactivar bombes en zones de combate. La policía usa robots pa refugar IED n'árees urbanes, maneres de tresporte y allugamientos atarraquitaos. Nos últimos años, evolucionó considerablemente la teunoloxía y incorporáronse a los equipos convencionales distintes versiones: tomografía computarizada (imáxenes en 3D) pa equipaxes de bodega; enerxía dual, que dexa estremar con mayor precisión la densidá efectiva de los materiales y, poro, la identificación de determinaos materiales.
61 Piscium
61 Piscium ye una nana mariella de tipu espectral F8V. Tien una temperatura superficial de 6258 K, unos 500 K más caliente que'l Sol. El so radiu ye 2,2 vegaes más grande que'l radiu solar y xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada —llende inferior de la mesma— de 11,0 km/s, más de 5 vegaes más apriesa que'l Sol. La so masa ye un 47% mayor que la masa solar y tien una edá de 2200 millones d'años.
Endesa
Les actuaciones d'Endesa de cutiu fueron revesoses por cunta de los sos impautos ambientales, como nel casu de la presa del ríu Bio-Bío o les crítiques a l'esfaimientu de la Patagonia chilena.
Historia
Su capital tuvo en manes del Estáu hasta qu'en 1988 arrincó'l so procesu de privatización con una Ufierta Pública de Venta (OPV) del 25 por cientu de les sos aiciones. Este mesmu añu la compañía cotiza na Bolsa de Nueva York per primer vegada. Nel 1994 vendióse un segundu paquete y dos años dempués foi tresferida a la Sociedá Estatal de Participaciones Industriales (SEPI, la heredera del antiguu INI), qu'encetó la última fase de la privatización con dos nueves OPV, nel 1997 y 1998, respeutivamente, pasando a ser una de les múltiples empreses privaes con capital públicu n'España. Esti últimu pasu corresponderíase cola directiva europea qu'establecía pal añu 2000 que tolos miembros de la XE teníen de tener a lo menos un 30% del so mercáu liberalizado. Ye entós cuando sume la Empresa Nacional de Lletrecidá como Sociedá Estatal y pasa a ser d'una corporación semiestatal a una empresa privada col simple nome d'Endesa.
Dende 1983, la compañía esperimentó una importante medría pente medies de l'absorción de competidores más pequeños, como Enher, Gesa, Unelco y Encasur (definitivamente absorbíes nel 1988) y Erz, Fecsa y Compañía Sevillana de Lletricidá (1996)2 y diversificó la so actividá escontra sectores como les telecomunicaciones y les nueves teunoloxíes. Sicasí, en xunetu de 2005, abandonó la so actividá nel sector de les telecomunicaciones -consideráu non estratéxicu-, tres la venta de la so filial chilena de telefonía móvil, Smartcom, a la operadora mexicana América Móvil, y la venta de la mayoría de la so participación nel grupu Aúne. Coles mesmes, foi unificando baxu una sola marca les empreses pente medies de les qu'emprestaba los sos servicios nes distintes rexones d'España.
Allyn Joslyn
Allyn Joslyn foi un actor teatral, cinematográficu y televisivu d'Estaos Xuníos.
Biografía
Nacíu en Milford (Pennsylvania), el so padre yera un inxenieru de mines. Empecipiáu como actor teatral a los 17 años d'edá, Joslyn trabayó como primer actor en producciones representaes nel circuitu de Broadway como Boy Meets Girl (1936) y Arsenic and Old Lace (1941), nesta postrera nel papel de Mortimer Brewster.
Escuela
Suel designar específicamente a los centros d'enseñanza primaria o a les escueles universitaries que, xunto coles facultaes, formen les universidaes.
Coeligena bonapartei
Distribución y hábitat
Alcuéntrase en Colombia y un pequeñu sector de Venezuela. El so hábitat natural son los montes montanos húmedos subtropicales o tropicales. Polo xeneral percuerre un camín habitual que pasa por plantes en flor tales como Bomarea, Cavendishia, Fuchsia, Macleonia, Mutisia, y Palicouria, de que'l so néctar alimentar. Tamién atrapa inseutos en vuelu y los caza sobre les fueyes. Polo xeneral el so comportamientu ye similar al del Coeligena bonapartei eos, que puede ser una subespecie d'esta especie.
Vientu solar
thumb|400px|El [[plasma (estáu de la materia)|plasma del vientu solar al llegar a la heliopausa. ]] La corona solar, esto ye, l'atmósfera del Sol, nun ye estática, muévese abandonando la estrella. La corona solar ye un gas dafechu ionizado, esto ye, un plasma. Esti movimientu de la corona ye'l llamáu vientu solar. Esti fenómenu tamién se presenta n'otres estrelles llamándose entós "vientu estelar". Esti vientu consiste principalmente d'electrones y protones, pero tien tamién traces de nucleos d'heliu y otros elementos, con enerxíes polo xeneral ente 10 y 100keV. El fluxu de partícules varia na temperatura y la velocidá col tiempu. Estes partícules pueden escapar de la gravedá del Sol por cuenta de la so alta enerxía cinética y l'alta temperatura de la corona.
Fred Morrison
Foi 7 vegaes Ganador del Troféu Macallan en Lorient (anguaño Troféu Mac Crimmon), y tá consideráu ún de los meyores gaiteros del mundu. El so abicañu bonal, tresfórmase n'impulsivu, y enforma improvisaor enriba l'escenariu. Collaboró a desendolcar un modelu d'un tipu de gaita escocesa, la Border pipes, que ye un entemezu ente la típica gaita escocesa (highland bagpipes) y la irlandesa (Uillean Pipe).
Vientu solar
Sobre la magnetosfera
La Tierra mesma ta protexida del vientu solar pel so campu magnéticu, qu'esvia la mayor parte de les partícules cargaes, y la mayoría d'eses partícules cargaes son atrapaes nel Cinturón de radiación de Van Allen. La única vegada que'l vientu solar ye observable na Tierra ye cuando ye lo suficientemente fuerte como pa producir fenómenos como les aurores y les nubes xeomagnétiques. Cuando esto asocede, apaecen brilloses aurores fuertemente ionizadas na ionosfera, usando'l plasma pa espandise na magnetosfera, y causando l'aumentu del tamañu de la xeosfera de plasma, y l'escape de la materia atmosférico nel vientu solar. Les nubes xeomagnétiques prodúcense cuando la presión del plasma conteníu dientro de la magnetosfera ye lo suficientemente grande pa enchese y polo tanto aburuyen el campu electromagnético, influyendo nes comunicaciones de radio y televisión.
Giraffa camelopardalis
Carauterístiques físiques
Otres munches modificacioens pequeñes de la estructura de la xirafa evolucionaron, por exemplu'l sistema circulatoriu. El coral d'una xirafa ha xenerar cerca'l doble de presión sanguínea qu'un mamíferu grande pa caltener el fluxu de sangre al cerebru escontra la gravedá. No alto'l cuellu, un complexu sistema de regulación de la presión previen l'escesu de sangre nel cerebru cuando la xirafa baxa la so tiesta pa beber. Al contrariu, los vasos sanguíneos na parte baxa de les pates tán baxo una gran presión. N'otros animales, esta presión diba forciar a que'l sangre fore espulsáu al través de les muries capilares. Sicasí, les xirafes tienen la piel mui axustada nes sos estremidaes inferiores, calteniendo asina la persión vascula alta d'igual mou que'l trax d'un pilotu. La llingua ye prieta, y ye tan llarga (unos 50 cm) que-y permite emplegala pa llimpiase les oreyes. Tien tamién dos cuernos y una hinchazón en mediu la frente, una cresta fecha de güesu, dabíu a un desendolcu escesivo de los güesos frontales y ñasales. La boca ye estremada de la d'otros rumiantes: El so llabiu superior nun ta como'l del camellu, ta recubiertu de pelos y tien un aspeutu estremáu. Tien un sistema que-y permite abrir y pesllar a voluntá, les fuexes nasales. Esto-y permite recubrir les cavidaes olfatives escontra'l polvu, sobremanera cuando'l vientu fai remolinos.
La xirafa na Historia
Plinio, na so "Historia Ñatural" cunta que los sos conciudadanos vieron per primer vegada una xirafa nel añu 46 e.C. durante los xuegos del Circu.
Na Edá Media creyíase que la xirafa yera un animal míticu. La so estampa apaecía nos escudos de los caballeros y na iconografía de les catedrales. Tamién pensaben que la so piel, emplegada pa procrear, gadría que los neños recién ñacíos foren más altos y fuertes. Ún de los primeros exemplares qu'apaecieron n'Europa, nel sieglu XV, tráxolu Llorenzo de Médicis
Radiogalaxa
Procesos d'emisión
Los procesos que producen la población de partícules non térmiques relativistes qu'apaecen na radiación sincrotrón y Compton inversa son conocíes de forma coleutiva como aceleración de partícules. L'aceleración Fermi ye un procesu d'aceleración de partícules plausible na radiogalaxes radio-intenses.
Pilier Rugby Club
L'equipu organiza'l tornéu de seven Villa de Grado, ún de los más importantes nel circuitu amateur masculín y femenín, tanto pola cantidá de participantes, más de 70 equipos na edición de 2019, como pola calidá de los mesmos, contando con participantes como los españoles Wiss the Mama o los suizos Nyon Rugby Club y xugadores internacionales como Thierry Feuteu.
Luis Buñuel
Los sos primeros años
Luis Buñuel nació en Calanda el 22 de febreru de 1900. So padre, Leonardo Buñuel González, orixinariu del mesmu pueblu, onde tenía un negociu de ferretería, consiguiera una pequeña fortuna en Cuba y tres la Guerra de Cuba liquidó los sos negocios y volvió al so pueblu natal, onde se casó con María Portolés Cerezuela, muncho más moza qu'él, cola que tuvo siete fíos: Luis (1900), María (1901), Alicia (1902), Concepción (1904), Leonardo (1907), Margarita (1912) y Alfonso (1915). A los cuatro meses de la nacencia del so primoxénitu, la familia trasladóse a vivir a Zaragoza.
Colos sos compañeros de la Residencia fixo los sos primeros ensayos de puesta n'escena, con versiones delirantes del Don Juan Tenorio nes qu'actuaben Lorca, Dalí y otros compañeros.
El so pensamientu
Yera, en ciertu mou, un anarquista, pero na so casa alendaba disciplina, nun permitía a les muyeres asistir a les xuntes d'homes. El llibru de memories de Jeanne Rucar llámase Memories d'una muyer ensin pianu porque Buñuel, ensin preguntar a naide, regaló'l pianu de la so muyer a un amigu que-y traxo trés botelles de vinu.
Nun foi nacionalista, pero añoraba España y la tierra de la so infancia; se nacionalizó mexicanu por pragmatismu, yá tuviera a puntu de nacionalizase norteamericanu unos años enantes. Nun-y gustaba viaxar, pero esfrutaba al visitar los sitios que-y traíen bones alcordances. Nun deseaba dir per Hispanoamérica y se quedó a vivir en Méxicu. Una reza mexicana que foi vecina suya na Colonia del Valle de la ciudá de Méxicu comentó que Buñuel nunca olvidó les sos raíces: en Selmana Santa víalu solu pel xardín de la so casa faciendo dobles con un tambor y dando vueltes y vueltes.
Luis Buñuel vieno d'una familia burguesa y bien relixosa, estudió y vivió la disciplina de la relixón, pero se podría argumentar que parte del so trabayu tien como meta, ente otros envises, camudar la sociedá na que vivimos, que se basa na relixón, la familia y l'orde establecíu, y qu'impóon una moral y un comportamientu social de la que nin siquier la burguesía que sofita'l poder ye llibre. Quixo que toles sos obres foren quemaes y así tener descansu y dignidá dende la nada.
A Tomentosa
Alcuéntrase a 5,50 km de Castropol, la capital del conceyu, a un altor mediu de 360 msnm y tien una población de.
The Daily Telegraph
The Daily Telegraph ye un periódicu matutín de gran formatu en idioma inglés británicu, publicáu en Londres por Telegraph Media Group, distribuyíu en tol Reinu Xuníu y internacionalmente. El periódicu foi fundáu por Arthur B. Sleigh en xunu de 1855 como The Daily Telegraph and Courier, y dende 2004 foi propiedá de David y Frederick Barclay. Tuvo una circulación diaria de 523 048 en marzu de 2014, per debaxo de 552 065 a principios de 2013. En comparanza, The Times tuvo un espardimientu mediu diaria de 400 060, per debaxo de 394 448.
Sitio web
En payares de 2012 los veceros internacionales qu'apuerten al sitiu Telegraph.co.uk tendríen que rexistrase pa llograr un paquete de suscripción. Los visitantes tuvieron accesu a 20 artículos llibres al mes antes de tener que suscribise pa tener accesu ilimitáu. En marzu de 2013, el sistema de pagu tamién se punxo en marcha nel Reinu Xuníu.
Historia
El sitiu web foi llanzáu, sol nome de Electronic Telegraph al mediudía del 15 de payares de 1994 na sede de The Daily Telegraph en Canary Wharf nos Docklands de Londres. Foi'l primer periódicu diariu basáu na web n'Europa. Primeramente'l sitiu publicó namái les principales noticies de la edición impresa del diariu, pero aumentó progresivamente la so cobertoria hasta que práuticamente tol periódicu realizar en llinia y el sitiu web tamién publicaba material orixinal. El sitiu web, agospiáu nun servidor Sparc 20 de Sun Microsystems y conectáu al traviés d'una llinia dedicada de 64 kbit/s arrendada de Demon Internet, foi editáu por Ben Rooney. El personal clave detrás del llanzamientu del sitiu fueron Matthew Doull y Saul Klein y depués el xerente de marketing de The Daily Telegraph, Hugo Drayton, y la desarrolladora web Fiona Carter. Drayton más tarde convirtióse en xerente direutor del periódicu.
Cartón
Hai dellos tipos de cartón que s'usen pa fabricar embalaxes y envases, básicamente caxes de diversos tipos. La capa cimera puede recibir un acabáu distintu llamáu «estuco» que-y confier mayor vistosidá.
Alí Jamenei
Tres el trunfu de la Revolución
En xunu de 1981, en declarándose la organización Muyahidines del Pueblu de pies de guerra contra'l nuevu réxime, Jameneí foi víctima d'un atentáu nuna conferencia de prensa, con un esplosivu camuflao nuna grabadora de casete. Jameneí salvó la vida por pocu, y perdió pa siempres l'usu del so brazu derechu . Tres l'asesinatu n'agostu del presidente Rayaí, Jameneí foi escoyíu p'asocedelo por una mayoría apolmonante n'eleiciones celebraes n'ochobre, convirtiéndose nel primer clérigu n'ocupar el cargu.
Eleiciones
Como Líder Supremu, Alí Jamenei inflúi los procesos eleutorales iraninos al traviés de la designación de la metá de los miembros del Conseyu de Guardianes, encargaos de ratificar o vetar toles candidatures. Nes eleiciones llexislatives de febreru de 2004, el Conseyu de Guardianes anuló miles de candidatures, incluyíes les d'ochenta diputaos salientes —unu d'ellos el vicepresidente de la cámara—, gran parte de los parllamentarios reformistes y tolos candidatos del Frente de Participación del Irán Islámicu, partíu del entós presidente Jatamí. Por cuenta de estos vetos, el conservadores llograron el 70% de los escaños, marcando un puntu d'inflexón decisivu na evolución política d'Irán, una y bones los comicios punxeron puntu final al movimientu de reformes empecipiáu por Mohammad Jatamí desque fuera escoyíu por mayoría apolmonante en mayu de 1997.
Oposición a los Estaos Xuníos
Foi recurrente'l desdeñu manifestáu por Jameneí escontra los Estaos Xuníos y, de manera xeneral, Occidente, nos sos discursos, yá fuera l'asuntu d'estos la política esterior, l'agricultura o la educación. Según Jameneí, ye «evidente que'l conflictu y la confrontación» ente la República Islámica d'Irán y EE.XX. son «daqué natural ya inevitable», yá que Washington «trata d'establecer una dictadura global y promover los sos intereses particulares apoderando a otres naciones y apatayando los sos derechos». Pero más apocayá declaró posible un eventual acercamientu magar que «la rotura de los venceyos con Estaos Xuníos forma parte de la nuesa orientación básica» y que «cualquier rellación apurriría a los americanos la posibilidá de infiltrarse n'Irán, allanando el camín a los sos servicios d'intelixencia y los sos espíes»: «Nunca diximos que les rellaciones siguiríen cortaes eternamente. El día en que caltener rellaciones con Estaos Xuníos seya beneficiosu pa la nación iranina, yo voi ser ensin dulda el primeru n'aprobales».
Númberu negativu
Cómo resultáu d'una resta
5-8=-3 mientres que 8-5=3
61 Ursae Majoris
61 Ursae Majoris ye una nana mariella de tipu espectral G8V, una análoga solar de carauterístiques físiques similares a les del Sol. Más fría y de menor tamañu que'l Sol, la so masa averada ye'l 87% de la masa solar y el so diámetru ta entendíu ente'l 84 y el 89% de la solar. Con pocu más de la metá de la lluminosidá solar, tien una metalicidá —valor que se rellaciona cola esistencia de sistemes planetarios— correspondiente al 83% de la del Sol.
Galaxa Seyfert
Espectru
Preséntense dos tipos de llinies nel espectru visible:
Kingu Kongu tai Gojira
Kingu Kongu tai Gojira, tamién conocida como King Kong vs. Godzilla, ye la tercer película protagonizada por Godzilla y onde s'enfrenta a otru monstruu bien nomáu, King Kong. La primer idea del animador Willis H. O'Brien yera enfrentar al gorila col Monstruu de Frankenstein, pero'l productor John Beck cambió la creatura ensin consultá-ylo.
En 2021 estrenaron una versión nueva del enfrentamientu ente los dos monstruos, la producción norteamericana Godzilla vs. Kong.
Argumentu
Gojira ye a valtar a Kong masque, cuando va amortilu col aliendu atómicu, una tormenta llétrica revílva'l gorila y los dos entamen de lluchar de nueves. Engarriándose lleguen a la costa, y ellí caen n'Océanu Pacíficu. Darréu, Kong sal a la superficie como'l vencedor y cola nadando pa la Islla Faro. Nun queda claro si Gojira sobrevive, pero especulan que ye dable.
Unión Fenosa
Unión Fenosa foi un grupu empresarial español, presente en numberosos sectores económicos y mercaos.
Unión Fenosa foi adquirida por Gas Natural, nun procesu empecipiáu en xunetu de 2008 (cuando Gas Natural llegó a un alcuerdu con ACS pa la compra de la so participación del 45,3% n'Unión Fenosa) y rematáu en setiembre de 2009 (momentu nel que les aiciones de la nueva compañía son almitíes a cotización).
King Kong
King Kong ye un kaiju, un monstruu xigante que protagoniza abondes películes, noveles, cómics y videoxuegos. Ye una especie de gorila xigante, de tamañu cambiadizu según la versión y qu'apaeció la primer vegada na novelización de la película de 1933, asoleyándose un par de meses primero d'esta estrenase. Lláma-yse tamién "la Octava Maraviya del Mundu", nomatu que davezu gasten nes películes. A la película pronto-y siguió una continuación, Son of Kong y nos años sesenta Toho fai delles películes del gorila, enfrentándose na primera al mesmísimu Godzilla. En 1976, Dino De Laurentiis produxo una versión nueva dirixida por John Guillermin, y esta tamién tevo continuación King Kong Lives. Peter Jackson dirixó otra versión estrenada en 2005, y en 2017 salió Kong: Skull Island, película cola que la creatura fai parte del Monsterverse y onde s'enfrenta de nueves a Godzilla en Godzilla vs. Kong (2021).
Anguirus
Habilidaes
En combate, Anguirus ye ún de los kaiju que menos superpoderes gasta, enfotándose nos pinchos, los dientes y el rau prensil p'atacar y nel cascu pa protexese. Sicasí, a lo llargo de les apaiciones demuestra otros poderes. Por casu, ye a facese bola y llanzase escontra l'enemigu, y na primer apaición tamién ye a causar estrozos nel castiellu d'Osaka con namás que'l ruxíu. N'otros medios pue echar rayos pela boca, talamente como Godzilla (na novelización de la película y el manga Ōabare Gojira), aventar pinchos d'enexía colorao (nel videoxuegu Godzilla: Destroy All Monsters Melee), una versión cargada d'enerxía del ataque nel que se fai bola (nel videoxuegu Godzilla: Save the Earth), xirar tan rápido que se convierte nun discu afiláu que vuela (nel manga Kaijū Ō Gojira) o envelenar colos pinchos. Nel anime Godzilla: Singular Point, el monstruu tien un orixe estradimensional, un aspeutu bultablemente diferente y la capacidá de percibir el futuru cercano.
EDP Energía
EDP Energía SAU ye una empresa asturiana perteneciente al grupo EDP España dedicada a la producción d'enerxía llétrico.
Coeligena coeligena
Distribución y hábitat
Habita nos montes montanos de Bolivia, Colombia, Ecuador, Perú y Venezuela.
Harry Potter (personaxe)
Conceutu y creación
Rowling tamién caltuvo que Harry ye un modelu afayadizu a siguir na vida real pa neños. "La ventaya d'un héroe o heroína ficticiu ye que puen conocelu meyor de lo que puen conocer a un héroe real, dalgún d'ellos nunca conoceríen [...] si a la xente-y presta Harry y s'identifica con él, toi complacida, porque piensa qu'él ye bien prestosu."
A Cabana (Presno)
Alcuéntrase a 20,00 km de Castropol, la capital del conceyu, a un altor mediu de 305 msnm y tien una población de.
Mega Drive
Desendolcu
Inda la Sega Master System foi un ésitu de ventes n'América del Sur y Europa, nun llogró espertar l'interés de los mercaos de Xapón y Estaos Xuníos, que metanes de los 80 taben apoderaos por Nintendo col 92% y 95% del mercáu, respeutivamente. P'algamar una drástica medría de ventes, Sega desendolca una máquina nueva que superaria téunicamente al meyor hardware del mercáu d'entós: los ordenadores de 16 bits Commodore Amiga y Atari ST.
Thylacinus cynocephalus
Evolución
thumb|200px|Ilustración de Thylacinus potens, que s'escastó nel [[Miocenu. Ye'l pariente más conocíu del llobu marsupial.]]
Descubrimientu y taxonomía
La primer descripción científica detallada foi realizada pol supervisor xeneral suplente de Tasmania, George Harris, en 1808, cinco años dempués de la primer colonización de la isla. Harris clasificó orixinalmente al llobu marsupial dientro'l xéneru Didelphis, que Linneo creara polos representantes del orde Didelphimorphia de marsupiales americanos, describiéndolo como Didelphis cynocephala. El descubrimientu de que los marsupiales australianos yeren fundamentalmente distintos de los xéneros de mamíferos conocíos condució a la implementación del métodu de clasificación actual, y el 1796 Geoffroy Saint-Hilaire creó'l xéneru Dasyurus, onde asitió al llobu marsupial en 1810. Por concordanza ente l'amiestu de nomenclatures griega y llatina, el nome de la especie foi camudáu a  D. cynocephalus. En 1824 Temminck estableció un nuevu xéneru p'allugalo, Thylacinus. El so nome común provién direutamente del nome del xéneru, orixinalmente del griegu θύλακος (thylakos, "bolsu").
Morfoloxía
Tocantes a aspeutos llocomotores, describiéronse unos andares carauterísticos y un pocu cabileños, que lo faíen incapaz de correr velozmente. Tamién podía realizar un saltu bípedu, paecíu al de los canguros, como demostraron en delles ocasiones exemplares en cautiverio. Guiler especula qu'esta yera una forma de locomoción acelerada que l'animal usaba cuando taba sollertáu. Tamién yera capaz de caltener l'equilibriu y quedase en posición bípeda mientres periodos curtios.
Ecoloxía y comportamientu
Nun se sabe demasiáu sobre'l comportamientu y el hábitat del llobu marsupial. Sobre la so etoloxía fixéronse observaciones en cautiverio, pero solo esisten datos llindaos y anecdóticos del comportamientu del animal en llibertá. La mayoría d'observaciones fueron realizaes mientres el día, cuando'l llobu marsupial yera un animal nocherniegu. Estes observaciones, realizaes mientres el sieglu XX, podríen ser pocu representatives por cuenta de que la especie yá taba sufriendo los problemes que llueu la llevaríen a la estinción. Ello ye que una parte del so comportamientu foi extrapolado a partir del del so pariente más próximu, el diañu de Tasmania.
Keith Thompson
Keith Thompson ye un ex-futbolista inglés que xugaba como estremu. Ye l'hermanu pequeñu del tamién futbolista Garry Thompson. A lo llargo la so carrera xugó n'Inglaterra, España, Suecia y Ḥong Kong.
Thylacinus cynocephalus
Observaciones ensin confirmar
Entá cuando ta oficialmente estinguíu, muncha xente cree que'l llobu marsupial inda esiste. De xemes en cuando dizse que foi vistu en Tasmania, otres partes d'Australia ya inclusive Papúa Occidental, n'Indonesia, cerca de la frontera con Papúa Nueva Guinea. La Australian Rare Fauna Research Association arrexuntó unes 3800 supuestes observaciones del animal nel continente australianu dende la so fecha d'estinción en 1936, ente que'l Mystery Animal Research Centre of Australia rexistrara 138 hasta 1998 y el Ministeriu de Caltenimientu y Xestión de la Tierra llogró 65 en Australia Occidental mientres el mesmu periodu. Los investigadores independientes Buck y Joan Emburg de Tasmania informaron de 360 avistamientos na isla y 269 nel continente dende 1936; cifra calculada a partir de distintes fontes. Nel continente, les observaciones asoceden de cutiu al sur de Victoria. thumb|220px|Una representación artística de dos llobos marsupiales del 1883
Proyeutos ya investigación actuales
thumb|Detalle del craniu d'una cadarma completa nel Tasmanian Museum and Art Gallery, [[Hobart (Tasmania).]]
Sandra Barneda
Sandra Barneda Valls ye una periodista, presentadora de televisión y escritora catalana que tien trabayáu en radio y en televisión.
Galaxa con biltu estelar
Les galaxes con biltu estelar son aquelles galaxes nes que tien llugar una tasa de nacencia d'estrelles bien cimera a la d'una galaxa normal, en súper cúmulos estelares. Estos biltos estelares pueden detectase con telescopios d'infrarroxos o rayos X ente otros.
Ingredientes y mecanismos d'un biltu estelar
Esencialmente por que se produza'l biltu estelar, ye necesaria una gran concentración d'hidróxenu nun área pequeña, que puede causase de distintes maneres cómo por casu la presencia d'una barra que conduza'l gas al centru galácticu ónde s'estrúi y empecipia el biltu (el casu de por casu NGC 253) ya interacciones ente galaxes tantu si topeten ente sigo (por casu lo qu'asocede na Galaxes de les Antenes), cómo si non, provocándose nesti postreru caso inestabilidaes nel discu de la(s) galaxa(s) implicaes qu'acaben per concentrar y estruyir el gas dando asina llugar al biltu (por casu la galaxa M82)-
Free European Song Contest
Oríxenes
No año 2020, como propuesta alternativa cancelación del Festival d'Eurovisión 2020 pola pandemia causada pol COVID-19. Esto foi propuestu por Stefan Raab y foi realizáu pela canal de televisión ProSieben y pola productora Brainpool.
Inversu multiplicativu
La propiedá que tou elementu non nulu tien un inversu multiplicativu ye parte de la definición de cuerpu.
Anadenanthera peregrina
Propiedaes
Indicaciones: Allucinóxenu. Preséntense síntomes de incoordinación motriz y, de cutiu, percíbense los oxetos engrosaos (macropsia). Úsense les granes: se torrefactan, machúquense y esnéldense con ayuda d'un tubu.
Tratáu de París (1900)
Términos del tratáu
El conveniu establecía fronteres reconocíes per dambes partes ente los territorios alministraos por dambes naciones nel área del Golfu de Guinea y na zona de Río de Oro.
Criollu haitianu
Notes ortográfiques
Por casu, na pallabra  An t an an arivo el primer par an (en verde) pronúnciase nasalizado, ente que'l segundu y terceru (n'azul y coloráu respeutivamente) nun se pronuncien nasalizados más bien al ser una pallabra estranxera guardar la so ortografía.
Posesión
La posesión indícase añediendo'l posesor dempués del teníu.
Artículos indefiníos
Los artículos indefiníos asítiense antes del sustantivu. Hai dos artículos indefiníos singulares en creole: youn y yon.
Cópula
La cópula cero nun esiste en francés, pero per coincidencia sí en llatín.
Primero: Úsase "_" (nenguna pallabra) n'oraciones declarativas onde'l complementu ye una frase axetiva, preposicional o alverbial (siguen usándose los marcadores de tiempu:
La construcción ye: se + predicáu + suxetu + ye.
El Couso (Presno)
El Couso ye una aldea de la parroquia de Presno nel conceyu asturianu de Castropol.
Anadenanthera peregrina var. falcata
Anadenanthera peregrina var. falcata ye una especie botánica d'árbol maderable, nativu de Paraguái y del Cerrado en Brasil, especialmente en Mato Grosso, Mato Grosso do Sul, Minas Gerais, São Paulo. Ye una sp. tamién usada como ornamental y melecinal.
Trévenans
Trévenans ye una comuña francesa del departamentu de Territoriu de Belfort, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
A Game of Thrones
A Game of Thrones ye una novela de fantasía escrita pol autor d'Estaos Xuníos George R. R. Martin en 1996 y ganadora del Premiu Locus a la meyor novela de fantasía en 1997. Trátase de la primer entrega de la serie de gran popularidá Cantar de xelu y fueu. La novela carauterizar pola so estética medieval, la descripción de numberosos personaxes bien detallaos, la contraposición de puntos de vista de los múltiples protagonistes, la so trama con xiros inesperaos y un usu sutil y moderao de los aspeutos máxicos tan comunes n'otres obres de fantasía heroica.
Nel Este
Al otru llau del mar na ciudá llibre de Pentos, Viserys Targaryen vive nel exiliu, cola so hermana de trece años d'edá, Daenerys. Él ye'l fíu y únicu herederu varón sobreviviente d'Aerys II Targaryen, "el Rei Llocu", que foi derrocáu por Robert Baratheon mientres la Guerra del Usurpador. Los Targaryen gobernaron Poniente como los señores dragones mientres 300 años aproximao, pero los sos dragones y el poder perdiéronse. Viserys axusta un contratu de matrimoniu y casa a la so hermana con Khal Drogo, un señor de la guerra de los guerreros nómades a caballu llamaos Dothraki, a cambéu del usu del exércitu de Drogo pa reclamar el Tronu de Fierro de Poniente pa la Casa Targaryen. El ricu comerciante, Magister Illyrio, que foi anfitrión de Viserys y Daenerys, da un regalu de bodes a Daenerys de tres huevos de dragón petrificaos Un caballeru exiliáu de Poniente, Ser Jorah Mormont (fíu de Jeor Mormont, Lord Comandante de la Guardia de la Nueche), xunir a Viserys como asesor.
Premios y nominaciones
Game of Thrones algamó'l primer puestu de la llista de superventes de The New York Times mientres la selmana del 10 de xunetu de 2011.
Davinson Sánchez
Atlético Nacional
Empecipió na cantera del América de Cali en Caloto, a poca edá camudar a Medellín onde empezó con Atlético Nacional. Participó en dellos xuegos d'Atlético Nacional y tamién tuvo na Seleición de fútbol sub-15 de Colombia y güei participa na Seleición Colombia de Mayores. El so primer gol como profesional col club verdolaga facer el 1 de marzu de 2016 na goliada 3 a 0 sobre Sporting Cristal pola fase de grupos de la Copa Libertadores 2016.
El 27 de xunetu de 2016, consagróse campeón de la Copa Libertadores d'América nun global de 2 a 1 frente a Independiente del Valle d'Ecuador, llogrando asina'l so primer títulu internacional.
Observatoriu
Historia
L'observatoriu más antiguu de que tenemos noticia ye'l de la torre o zigurat de Belo, en Babilonia, nel cual los astrónomos caldeos fixeron les sos principales observaciones. Ye dudosu que los griegos tuvieren un observatoriu en Alexandría, pero ye ciertu que los construyeron los árabes, los chinos y los mongoles. Foi célebre'l de Bagdag, emplazado nos mesmos xardinos del Califa.
Valdoie
Valdoie ye una comuña francesa del departamentu de Territoriu de Belfort, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Tríada d'Elefantina
Como dioses proteutores, yeren veneraos en templos de los qu'entá queden restos, el templu de Jnum y el de Satet na mesma islla d'Elefantina y el Templu de Anuket na cercana islla de Sehel.
Provincies marítimes de Canadá
Provincies
thumb|250px|left Les provincies que componen esta rexón son:
Baldomero Fernández Ladreda
Biografía
Empecipia la so actividá política afiliándose a la UXT mientres trabayaba na cementera de Tudela Veguín. En 1934 participa na revolución obrera encabezando'l grupu obreru qu'asaltó la fábrica d'esplosivos asitiada en La Manxoya. Tres la finalización de la revuelta ingresa en prisión afiliándose al Partíu Comunista d'España.
En setiembre de 1947 ye deteníu, siendo xulgáu y condergáu a muerte, siendo executáu nel garrote llaín el 15 de payares de 1947 na cárcel d'Uviéu. Sería soterráu nel campusantu civil d'Uviéu, d'onde darréu seríen sacaos los sos restos y llevaos al Campusantu de Soto Ribera.
Hiperión (mitoloxía)
Hiperión ye un titán griegu de la primer xeneración, esto ye, fíu d'Uranu y Gaia. Representa la vixilancia y la observación.
Anadenanthera colubrina
Descripción
Crez de 5-30 m d'altor (raramente 60 m) y el so tueru, de 6-9 dm, ye bien espinosu. Corteza gris escura, con protuberancies cróniques. Fueyes asemeyaes a Mimosa, de 3 dm de llargu y de nueche dóblense. Nel sur de Sudamérica, A. colubrina produz flores de setiembre a avientu y llegumes de setiembre a xunetu. En Brasil A. colubrina foi asitiada en "alta prioridá" en estatus de caltenimientu.
Condiciones de crecedera natural
Les sos granes son fáciles de granar, mas riquen curiaos pa llegar a plantes adultes. Son bien sensibles al ataque fúngico, aconséyase usar fungicida. El mugor por demás pon a les granes en podrizu fácilmente, depués nun regales por demás. Crez bien en llugar soleyeru, en zones tropicales y subtropicales; ye sensible a la xelada.
June Mathis
Inicio
Los sos padres dixebráronse cuando June tenía siete años, y ella siempres afirmó que'l so padre había muerte cuando yera pequeña. Este, el Dr. Philip Hughes, yera físicu y la so familia d'orixe galés. La so madre, Virginia Hughes, casóse col so segundu home, William D. Mathis, del cual June tomó'l so apellíu. En 1900 June dexó Salt Lake City y foise a San Francisco p'actuar nel vodevil, anque n'ocasiones tamién volvió cola so compañía de Salt Lake City. Nos siguientes años formó parte de les obres Whose Baby are you?, The Vinegar Buyer, The Girl Patsy y Going Some. Nacida nuna familia de comediantes, esto esplica por qué la so madre y los sos güelos maternos viaxaben con ella mientres el circuitu de vodevil, dexando al so padrastru y a los sos trés fíos n'Utah.
Empiezos nel cine
En 1918 escribió Red, White and Blue Blood  pal direutor Charles Brabin, col cual tendría problemes nel futuru. En plena Primer Guerra Mundial escribió dellos guiones pa películes propagandístiques como To Hell with the Kaiser! y ''The Great Victory, Wilson or the Kaiser? The Fall of the Hohenzollerns''. Y más palantre creó'l guión d'una de les primeres películes antibélicas, Los cuatro caballeros del Apocalipsis.
Diezmu
Ascendentes prerromanos del diezmu eclesiásticu según la Biblia Antiguu Testamentu
El diezmu yera la manera de sofitar la tribu israelita de Leví, que nun podía tener heriedos de tierres, sinón que'l so heriedu yera'l 10% de lo que rindiera lo producío polos cultivos y los ganaos de toles otres tribus d'Israel, esto ye, les sos ganancies yeren el 10%, pos el so llabor yera dedicase a alministrar el tabernáculo de Yahveh. El diezmu non solo yera una obligación pal que lo daba (el pueblu xudíu), sinón tamién pa quien teníen el deber de recibilos y alministralos (los ministros); ente dalgunos de los sos usos obligatorios yera'l d'ayudar a les vilbes, güérfanos y estranxeros (Deuteronomiu 26:12-13). Recibíu del productu de cada añu, llevaríase'l diez per cientu al alfolí, y dellí comeríen tolos sacerdotes y les sos families. El diezmu consistía solamente n'alimentos o animales; la mención del alfolí nun ye casual; alfolí ye un silu o tenada, el so fin yera puramente social y alimenticiu; esti preceptu antiguu causó distintes interpretaciones dientro del mundu cristianu. Dalgunos creen que se vive pola gracia y non pola llei, lo que fai que'l vieyu preceptu quede caducu; otros creen que se debe siguir con esta observancia; delles cañes de les ilesies protestantes siguen con esta tradición. La congregación xudía nun abrasa na actualidá.
El diezmu francu
Correspondía a una determinada parte de la recaldación (la parte variaba d'un obispu a otru y de una parroquia a otra, dependiendo del númberu de persones de les mesmes).
Reinos hispanos d'América
Na parte de l'América constituyida como Imperiu Español, por cuenta de los alcuerdos del Patronatu Regio, el diezmu yera cobráu direutamente polos funcionarios civiles de la Corona, a condición qu'esta s'encargara d'alzar, dotar y caltener les ilesies y parroquies y otres obres de la Ilesia Católica. Esti impuestu, correspondiente al 10 per cientu averáu de los ingresos añales, yera cobráu a hacendados y propietarios d'inmuebles rurales. Al advenir la dómina de la Independencia, nel sieglu XIX, los gobiernos de les nueves repúbliques constitucionales suprimieron pasu ente pasu esti impuestu.
Zuñiga
Tresporte
Desque quedara inauguráu'l ramal de Estella del Ferrocarril Vascu-Navarro, Zúñiga cuntó con estación propia pela rodiada del pueblu hasta la suspensión de la llinia en 1967. Darréu, el tren foi sustituyíu per una llinia d'autobús que conectaba la capital alavesa con Estella.
Vescemont
Tien una población de y una superficie de  km².
Zuñiga
Historia
Arriendes de la guerra civil qu'españó en Navarra en 1274 y duró hasta'l 1277, por cuenta de la querella pol tutelaje de la reina neña Juana I y al so inesperáu compromisu matrimonial col Delfín Felipe IV "el Formosu", lo que significaba una incorporación de Navarra a la Corona de Francia, abandona Navarra Íñigo Ortiz de Stúnica, Ricu-home, Alférez Mayor de Navarra, señor de Stúnica, y otros llugares, 5º nietu del rei de Navarra García V Ramírez "el Restaurador" y aníciase en La Rioxa, Castiella. Zúñiga ye fechu pueblu realengu ya incorporáu en 1278 a la Corona de Navarra.
Evolución de la delda viva
La delda viva municipal per habitante en 2014 xubía a 1.480,77 €.
Daniel Ripa
Biografía
Daniel Ripa ye llicenciáu en Sicoloxía y Ciencies del Trabayu pola Universidá d'Uviéu, espertu en Polítiques d'Inclusión Social pola UNED y doctor en psicoloxía pola Universidá d'Uviéu. Tuvo diversos emplegos como orientador llaboral, camareru, téunicu en prevención de drogodependencies, bibliotecariu, mozu d'almacén o xestor de cooperación social hasta qu'empezó'l so investigación predoctoral sobre l'impautu de les empreses na salú.
Comité Paralímpicu Européu
Los órganos de gobiernu y representación son l'Asamblea Xeneral y el Comité Executivu.
Murias (Presno)
Murias ye un llugar de la parroquia de Presno nel conceyu asturianu de Castropol.
Alcuéntrase a 14,00 km de Castropol, la capital del conceyu, a un altor mediu de 270 msnm y tien una población de.
Coeligena inca
Recibe'l so nome del ornitólogu británicu John Gould.
Nordahl Grieg
Vida temprana
izquierda|miniaturadeimagen|Nordahl Grieg col so hermanu, Harald, en 1922. Johan Nordahl Brun Grieg ñació en Bergen, Noruega, fíu del llector Peter Grieg y Helga née Vollan. Grieg tuvo casáu cola actriz Gerd Egede-Nissen. Taba emparentáu de lloñe col compositor Edvard Grieg, y yera hermanu del editor noruegu Harald Grieg.
Poeta y periodista
Grieg debutó en 1922 col so primer llibru de poesía Omkring Kap det gode Haab (Alredor del Cabu de Bona Esperanza), basáu nes sos esperiencies de navegación marítima - como foi Skibet gaar videre (El barcu parte) en 1924. Llibru qu'espertó discutiniu pola so esposición de les dures condiciones de vida y trabayu de los marineros.
Corresponsal de guerra
Ya en Gran Bretaña, Grieg sirve al gobiernu noruegu nel exiliu, y participa na realización de programes de radio patrióticos. Foi comisionado nes Fuercies Armaes de noruega y desempeñóse como corresponsal de guerra. El so trabayu implicó la visita y presentación d'informes sobre unidaes noruegues alredor de Gran Bretaña. Axuntóse colos militares noruegos de serviciu n'Islandia y otros puestos remotos. Nel branu de 1942 Grieg pasó delles selmanes na isla noruega de Jan Mayen nel Océanu Atlánticu, escribiendo'l poema Øyá me Ishavet (La Isla nel Mar de Xelu). Como otros corresponsales de guerra xunióse a les misiones operatives sobre la Europa ocupada. Nel cursu d'una d'elles perdió la vida, llevando'l rangu de capitán.
Xusticia
La xusticia (del llatín iustitĭa, que, de la mesma, vien de ius — derechu — ), tien delles acepciones nel Diccionariu de la Academia de la Llingua Asturiana. Ye un valor determináu como bien común pola sociedá. Nació de la necesidá de caltener l'harmonía ente los sos integrantes. Ye'l conxuntu de pautes y criterios qu'establecen un marcu fayadizu pa les rellaciones ente persones ya instituciones, autorizando, prohibiendo y dexando aiciones específiques na interacción de los mesmos.
Conceutu na versión griega de los Setenta
El términu «xusticia» na versión de los Setenta tien la mesma significación primaria que nel testu hebréu magar ta influyida pola mentalidá griega una y bones los términos helénicos que s'usen: dikē y dikaiosýnē, referir a la virtú de la xusticia puramente humanu yá que ordena la convivencia nos ámbitos xurídicu y moral ente les persones. Sicasí producióse l'efectu inversu: esisten voces griegues — dikē, dikaiosýnē, krísis, kríma y dellos más — pa representar nellos unos conceutos relixosos del Antiguu Testamentu que, en principiu veníen espresaos n'hebréu como sedek, el miošpāt, seiāqāh, etc. El motivu d'esti cambéu d'acepciones ye, a cencielles, el que la paecencia ente los términos sía mayor o menor. Pa la meyor comprensión de los vocablos griegos qu'espresen conceutos relixosos, tienen d'interpretase según los sos significaos hebreos que traducen.
Teorización sobre la xusticia
La xusticia nun ye'l dar o partir coses a la humanidá, sinón el saber decidir a quien-y pertenez esa cosa por derechu. La xusticia ye ética, equidad y honestidá. Ye la voluntá constante de dar a caúnu lo que-y correspuende. Ye aquel referente de derechura que gobierna la conducta y nos constriñe a respetar los derechos de los demás.
Xusticia distributiva
Un aspeutu interesante de la organización de les sociedaes ye cómo se detentan los recursos disponibles, los bienes producíos y la riqueza disponible. En principiu, na mayoría de sociedaes remanáronse dos conceutos parcialmente incompatibles sobre qué ye una distribución xusta de los bienes y la riqueza:
Xusticia y derechu
La xusticia ye unu de los principios xenerales del derechu: a ella recurre'l llexislador cuando quier establecer un estatutu xurídicu programáticu, y tamién recurre a ella'l xuez, al tener que dar solución a les controversies xurídiques qu'escarecen d'un estatutu xurídicu que-yos dean solución. Otru nivel d'analís ye entender la xusticia como valor y fin del derechu (más que como virtú suxetiva) al que podemos conceptuar juntamente con Norberto Bobbio como «aquel conxuntu de valores, bienes o intereses pa que la so proteición o medría los homes recurren a esa téunica de convivencia a la que llamamos derechu». Agora bien en cuanto l'ideal de xusticia» esto ye, esi conxuntu de condiciones protexíes pol derechu puede considerase dende una perspeutiva absoluta iusnaturalista dientro de lo cual tou derechu ye xustu y si nun ye xusto ye derechu. Pero dende una perspeutiva iuspositivista el derechu ye condición de la xusticia y al empar esta ye una midida de valoración del derechu, polo que podemos dicir qu'un derechu positivu determináu ye xustu o ye inxustu d'alcuerdu a un ideal de xusticia suxetivu. El Digesto, unu de los componentes de la obra d'escoyeta del derechu romanu realizada por Justiniano (el Corpus Iuris Civilis), empieza asina (D.1.1.1):
Réticu (preindoeuropéu)
El réticu ye l'exonome que los romanos dieron a la llingua falada nel territoriu que correspuende a l'antigua Retia, el cantón de los Grisones y territorios averaos (más o menos ye la rexón que ta ente los Alpes, l'Altu Danubiu y l'Inn).