Guerra_Civil_Española
Avientu de 1937-payares de 1938: de la batalla de Teruel a la batalla del Ebro
Una vegada algamáu'l Mediterraneu'l "Xeneralísimu" Franco decidió dirixir les sos tropes contra Valencia en llugar de contra Barcelona, sede del gobiernu republicanu, non porque tarreciera, según l'historiador Michael Alpert, que "Cataluña fuera un taragañu difícil" sinón porque "la presencia de fuercies alemanes ya italianes n'España faía qu'un posible acercamientu de Franco a la frontera francesa pudiera amenar tensiones internacionales". Empecípiase asina la ofensiva del Llevante que'l so plan consistía en converxer sobre Sagunto (a unos 20 quilómetros al norte de Valencia) avanzáu pola mariña dende Vinaroz y per l'interior dende Teruel, para dende ellí tomar Valencia. La resistencia republicana foi dura especialmente cuando les fuercies "nacionales" en conquistando Castellón de la Plana el 13 de xunu algamaron la llinia de fortificaciones llamada llinia XYZ que s'estendía dende Almenara, unos quilómetros al norte de Sagunto, na mariña hasta'l ríu Turia nel interior. Ellí les tropes "nacionales" tuvieron que detener la so meyora. thumb|upright=1.3|Mapa de la zona onde se desenvolvió la Batalla del Ebro. El 25 de xunetu de 1938 el republicanu Exércitu del Ebro, unu de los dos grandes cuerpos del exércitu de que se componía l'acabante crear GERO, crucia en barcaces per sorpresa'l ríu Ebro ente Mequinenza y Amposta coles mires d'atacar dende'l norte al exércitu "nacional" que s'averaba a Valencia. Foi l'entamu de la batalla del Ebro que se convirtió pa dambos bandos nuna dura llucha de gastadura. Anque'l pasu del Ebro por Amposta na mariña foi llueu liquidáu poles fuercies "nacionales" el gruesu del Exércitu republicanu llegó a les puertes de Gandesa nel interior pero nun llogró tomar esta llocalidá por cuenta de la fuerte resistencia qu'opunxeron les unidaes de regulares y de lexonarios que la defendíen y sobremanera porque inexplicablemente l'aviación republicana nun protexó la meyora y la Legión Cóndor unviada rápido pol xeneral Franco apoderó los aires y bombardeó y ametralló constantemente les posiciones republicanes. Asina que escontra'l 2 o'l 3 d'agostu la maniobra republicana fracasara yá que nun se diba producir nenguna irrupción d'unidaes republicanes nel territoriu apoderáu polos sulevaos. A partir d'esi momentu les operaciones centrar na bolsa de territoriu ganáu polos republicanos al sur del Ebro, qu'estos defendieron de toes toes ente que los "nacionales" intentaben desallugalos d'ellí (a pesar de que dalgunos de los collaboradores del xeneral Franco aconseyáronlu qu'abandonara'l frente del Ebro una vegada deteníu la meyora republicana y reemprendiera la campaña contra Valencia, pero Franco pensó, sicasí, "que cola ayuda constante que recibía dende Alemaña ya Italia n'aviación y artillería pesao, cola so mayor flexibilidá loxística (frente a un enemigu que nun podía llevar refuerzos a les sos tropes por tar cerrada la frontera francesa) y col virtual bloquéu marítimu de les mariñes, podría destruyir amodo lo meyor de les fuercies de la República"). Dempués de tres meses de duros combates, que causaron más de 60 000 baxes per cada bandu, los republicanos tuvieron que retirase y volver cruciar el Ebro en sentíu contrariu. El 16 de payares facer les últimes unidaes poniendo fin asina a la batalla del Ebro, la más llarga de la guerra y que supunxo una nueva victoria pal bandu subleváu.