El_Gran_Xuegu
La conquista del Turquestán pol Imperiu Rusu
Mientres la segunda metá del sieglu XIX, l'Imperiu Rusu algamó una enorme espansión n'Asia Central. Antes de 1850, Rusia yá yera dueñu de la totalidá de Kazakstán pero la espansión per Asia Central detener mientres la Guerra de Crimea poles que l'Imperiu Rusu intentaba ganar una salida al mar Mediterraneu, a mariña del Imperiu Otomanu. La guerra terminó en derrota pa les armes ruses, ente otres coses pola intervención de potencies occidentales como'l Segundu Imperiu Francés, el Reinu de Cerdeña y sobremanera l'Imperiu Británicu que nun podía tolerar la inxerencia rusa nes rutes vitales escontra Oriente. La guerra terminó cola Paz de París en 1856 y l'Imperiu zarista nun tuvo otru remediu, pa espandise que mirar faía los territorios allegantes a les sos posesiones asiátiques. thumb|left| Presentación al emir del [[Janato de Bujara de les cabeces d'unos soldaos rusos. Obra de Vasili Vereshchaguin. ]] A mediaos del sieglu XIX la zona d'Asia Central conocida como Turquestán taba estremada en trés janatos: El Janato de Bujara, el Janato de Jiva y el Janato de Joqand. L'Imperiu Rusu decidió anexonase estos territorios que xunto a Kirguistán y Turkmenistán atestaben cola so frontera suroriental. La primer acometida rusa tuvo como oxetivu'l Janato de Bujara y asina la ciudá de Chimkent cayó en poder rusu'l 2 d'ochobre de 1864. Tres tomar de la ciudá dar# en el so saquéu y a la masacre de tolos sos habitantes. Esti ataque empezó a llevantar les suspicacias del Imperiu Británicu polo que s'ordenar al xeneral Mihail Grigorievich Chernaiev nun siguir con remanar pero esti desoi les órdenes y ataca Tarkent en 1865 provocando l'airada protesta británica. Tres estes protestes el xeneral rusu ye destituyíu con honores. Dmitry Romanovski ye nomáu socesor de Chemaiev y prosigue na primavera de 1866 la meyora rusa. Con un exércitu de 3.600 homes gana a les fuercies del janato de Bujara (cerca de 40.000 soldaos) na batalla de Irdzchar tres los qu'invade'l valle de Ferganá. Esi mesmu branu la ofensiva rusa sigue cola conquista de delles ciudaes que s'atopaben nel camín a Samarcanda. thumb|right|350px| Defensa de [[Samarcanda per parte de los rusos. Obra de Vasili Vereshchaguin.]] Col fin d'entamar l'estensu territoriu conquistáu créase la Gobernación Xeneral de Turquestán en 1867 a que'l so frente poner a Konstantin von Kaufman quien va gociar de plenos poderes tantu civiles como militares. La primer aición de Kaufman ye la ocupación del valle de Kirguistán, al este de Samarcanda. L'añu 1868 va ver la ofensiva final contra'l Janato de Bujara. La ciudá de Samarcanda ye tomada polos rusos quien son bien recibíos polos habitantes de la ciudá que s'atopaben descontentos col gobernador unviáu dende Bujara pa preparar la defensa de la ciudá. Kaufman, viendo la facilidá de la conquista, decide siguir la ofensiva dexando na ciudá solo 500 soldaos. Poco dempués de colar l'exércitu rusu, la población de Samarcanda, va xunir a les tropes d'Abd al-Malik Tura, fíu del emir de Bujara contra les tropes zaristes. Estes, superaes en númberu, atrincherar na ciudadela y aguanten les turniaes de los asediadores mientres una selmana cuando Konstantin von Kaufman vuelve a la ciudá col restu del exércitu, obligando a los asediadores a retirase. En consolidando la conquista de Samarcanda, les tropes ruses consiguen la victoria na batalla de Zerabulak tres los que l'emir de Bujara rindir a los rusos. L'antiguu janato foi dexáu sol control d'emir pero quedaba sometida al control rusu na esfera de les rellaciones esteriores. thumb|left|350px| Les tropes ruses en [[Samarcanda. Obra de Nikolay Karazin. ]] Respectu al Janato de Joqand, en 1868 Konstantin von Kaufman roblara un alcuerdu col emir Judoyar Jan pol cual estableciéronse rellaciones pacífiques. En 1873 empecipióse un llevantamientu contra l'emir pero que n'agostu de 1875 pasó a convertise nun movimientu de lliberación nacional contra Judoyar Jan y contra los rusos. Kaufman ordenó a les tropes ruses encalorar les revueltes por aciu la ocupación del Janato de Joqand y el 19 de febreru de 1876 el Janato foi abolíu y establecióse que fuera incorporáu a la Gobernación Xeneral de Turquestán. Al igual que'l Janato de Bujara, l'emir de Joqand siguió controlando'l gobiernu internu pero les rellaciones esteriores quedaron subordinaes al control zarista. La cayida del Janato de Jiva baxu control rusu esmolecía sobremanera a los británicos qu'intentaron influyir nel so emir cola unviada de mensaxeros. Pa evitar que la tensión ente dambes potencies siguiera aumentando, el zar Alexandru II de Rusia unvió a un diplomáticu a Londres qu'aseguró que'l Janato de Jiva nun s'incluyía ente les sos pretensiones. Sicasí, n'agostu de 1873, l'emir de Jiva robló un alcuerdu pol que pasaba a ser un protectoráu rusu, refugando establecer rellaciones direutes con cualesquier otru país nin roblar alcuerdos ensin el consentimientu de San Petersburgu. Tolos aspeutos rellacionaos cola supervisión y decisión de cuestiones del Janato fueron puesta sol control de la Gobernación Xeneral del Turquestán.