cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Escudu de Perú
Escudu del Comandu Conxuntu de les Fuercies Armaes
thumb|Escudo del [[Comandu Conxuntu de les Fuercies Armaes de Perú.]]
Luis Castiglioni
Participación como Observador Internacional n'Eleiciones
Foi convidáu como Observador Internacional nes eleiciones xenerales de Perú (2001) pol National Democratic Institute y el Carter Center. Coles mesmes, convidáu como Observador Internacional de les eleiciones xenerales d'EEXX (2008) pol Departamentu d'Estáu de los EEXX (International Visitor Leadership Program), y como Asesor Especial de la Misión d'Observación Eleutoral de les eleiciones xenerales de Nicaragua xunto a Bill Richardson (2011) pola OEA.
Escudu de Perú
Escudu del Comandu Conxuntu de les Fuercies Armaes
Esti escudu ye utilizáu namái pol Comandu Conxuntu de les Fuercies Armaes de Perú.
Luis Castiglioni
Ver tamién
Partíu Coloráu (Paraguái)
Escudu de Perú
Escudu Militar
thumb|Escudo del [[Exércitu de Perú.]]
Esti escudu ye utilizáu namái pol Exércitu de Perú.
Escudu Naval
thumb|Escudu Naval de la [[Marina de Guerra de Perú.]]
Esti escudu ye utilizáu namái pola Marina de Guerra de Perú.
Escudu Aereu
thumb|Escudu de la [[Fuercia Aérea de Perú.]]
Esti escudu ye utilizáu namái pola Fuercia Aérea de Perú.
Escudu Policial
thumb|Escudu de la [[Policía Nacional de Perú.]]
Esti escudu ye utilizáu namái pola Policía Nacional de Perú.
15 Lyncis
15 Lyncis (15 Lyn) ye una estrella na constelación boreal de Llobu cerval. De magnitú aparente +4,35, ye la quinta estrella más brillosa na constelación dempués d'α Lyncis, 38 Lyncis, 10 Ursae Majoris y Alsciaukat (31 Lyncis). Alcuéntrase a 170 años lluz del Sistema Solar.
15 Lyncis ye una xigante mariella de tipu espectral G5III-IV con una temperatura efectivo ente 4850 y 5164 K. Ye 40 vegaes más lluminosa que'l Sol y tien un diámetru 8 vegaes más grande que'l diámetru solar; esta última cifra ye discreta pa una xigante, siendo'l tamañu de 15 Lyncis daqué inferior al de Vindemiatrix (ε Virginis) o Sadalbari (μ Pegasi), dos conocíes estrelles asemeyaes. Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada —llende inferior de la mesma— de 2,9 km/s. Exhibe un conteníu metálico comparable a la solar, siendo'l so índiz de metalicidá [Fe/H] = +0,05. La so edá envalorada ta nel rangu de 600 - 780 millones d'años. Con una masa de 2,5 mases solares, ye una estrella del discu finu al igual que'l Sol.
15 Lyncis tien una compañera estelar visualmente a 0,55 segundos d'arcu, siendo la diferencia de magnitú de dambes componentes d'aproximao 1,7. El periodu orbital del sistema ye de 190,0 años y la órbita ye notablemente escéntrica (ε = 0,66).
Ríu Elba
L'Elba (en checu: Labe, en sorbiu: Łobjo, en polacu: Łaba, en alemán: Elbe, en húngaru: Elba) ye un ríu de Chequia y Alemaña y percuerre 1.165 km. Ye un ríu de la Europa Central que ñaz en Bohemia, Chequia, pasa peles ciudaes alemanes de Dresde y Magdeburgu y desemboca cerca d'Hamburgu sobro'l Mar del Norte. Forma parte del patrimoniu natural de la Xunión Europea.
Primer Guerra Civil Sudanesa
La Primer Guerra Civil Sudanesa (conocida tamién como Rebelión Anyanya o Anyanya I) foi un conflictu de 1955 a 1972 ente partir norte de Sudán y el sur que demandaba mayor autonomía rexonal. Mediu millón de persones morrieron nos diecisiete años de guerra, que puede ser estremada en tres etapes: la guerra de guerrilles inicial, el Anyanya y el Movimientu de Lliberación de Sudán del Sur. Sicasí, l'alcuerdu que remató los combates en 1972 falló por completu, asina reiniciando un conflictu nel norte y el sur mientres la Segunda Guerra Civil Sudanesa (1983-2005). El periodu ente 1955 y 2005 ye dacuando consideráu como un namái conflictu con un cese al fueu d'once años que dixebró dos fases de violencia.
El 2 de xunetu de 1976 cuando'l presidente al-Numeiry volvía al país d'un viaxe al estranxeru produz un intentu de golpe d'estáu por 1.000 militantes del IFC (actual NIF), un grupu políticu armáu formáu por estudiantes entrenaos presuntamente pol gobiernu libiu. L'intentu fracasó y la represión posterior foi brutal.
Oríxenes
Hasta 1946 l'Imperiu Británicu alministraba'l sur y el norte de Sudán como rexones separaes. Nesi tiempu, los dos árees fueron xuníes nuna sola rexón alministrativa como parte d'una estratexa británica aplicada nel Oriente Mediu. Esti actu foi realizáu ensin consultar a los habitantes del sur, que tarrecíen que fueren sometíos al poder políticu de los del norte. Sudán del Sur foi habitáu de primeres por cristianos y animistes y considérense culturalmente subsaḥarianos, ente que la mayoría de los habitantes del norte son musulmanes que se consideren a sí mesmos culturalmente árabes.
Dende l'alcuerdu de febreru de 1953 pol Reinu Uníu y Exiptu de dexar la independencia de Sudán, les tensiones internes sobre la naturaleza de les rellaciones del norte y sur taba creciendo. Llegó al so puntu máximu'l 1 de xineru de 1956 cuando foi'l día de la independencia.
Desenvolvimientu de la guerra
N'agostu de 1955 miembros del Cuerpu Ecuatorial de la Fuercia de Defensa de Sudán –alministráu pol Reinu Uníu– remontar en Torit, Juba, Yei y Maridi. Les causes inmediates del motín fueron el xuiciu a un miembru sureñu de l'asamblea nacional y un, al paecer, falsu telegrama apurando a les autoridaes nortices nel sur a primir a los suriegos. Los motinos fueron reprimíos, pero los sobrevivientes fuxeron de les poblaciones y empezaron una insurxencia nes árees rurales. Tando ruinamente armaos y mal organizdos, constituyíen poca amenaza pal poder colonial saliente y pal nuevu gobiernu sudanés.
Sicasí, los insurxentes fuéronse convirtiendo gradualmente nun movimientu secesionista formáu polos remontaos de 1955 y estudiantes del sur. Estos grupos formaron la guerrilla Anyanya. Partiendo de Ecuatoria (Equatoria), ente 1963 y 1969 Anyanya estender a les otres dos provincies sureñes d'Altu Nilo y Bahr el-Ghazal. Pero'l movimientu taba viciáu por divisiones étniques internes. O'Ballance escribe qu'una de los cuatro brigaes d'infantería del exércitu sudanés había estáu aparcada en Ecuatoria dende 1955, siendo dacuando reforzada cuando yera necesariu.
Nestes protestes fixo la so primer apaición l'islamista Hasan al-Turabi que yera entós un líder estudiantil. ente 1966 y 1969 delles alministraciones de predominiu islamista demostráronse incapaces de encauzar la variedá de problemes étnicos, económicos y conflictos qu'aflixíen al país. tres un segundu golpe militar, el 25 de mayu de 1969, el coronel Yaafar el-Numeiri convertir en primer ministru y rápido ilegalizó los partíos políticos.
En 1971, l'ex-teniente del exércitu Joseph Lagu unificó toles bandes guerrilleres sol so Movimientu de Lliberación de Sudán del Sur (South Suden Liberation Movement, SSLM). Esta foi la primer vegada na hestoria de la guerra que'l movimientu separatista tuvo una estructura de mandu unificada p'algamar los oxetivos de secesión y de formación d'un gobiernu nel sur de Sudán. Y foi la primer organización que pudo vindicar el falar en representación y axustar en nome de tol Sur. Por aciu de les organizaciones cristianes Conseyu Mundial d'Ilesies y Conferencia d'Ilesies de Toa África, que tuvieron años faciendo esfuercios pa ganase l'enfotu de dambos batallosos, llegóse a la fin al Alcuerdu d'Adís Abeba en marzu de 1972 que remató'l conflictu. En cuenta de terminar la so insurrección armada concedióse-yos a los suriegos una rexón alministrativa unificada con dellos poderes definíos.
Efeutos
Mediu millón de persones, de les cualos namái cien mil yeren consideraos combatientes armaos, fueron asesinaos nos diecisiete años de guerra y cientos de miles fueron movíos de les sos cases. El alcuerdu de Addis Abeba solo dio un respiru temporal. El norte lo infringía de forma bultable y llevó a amontar les sos aiciones sobre'l sur na metá de la década de 1970, desencadenando en 1983 la segunda guerra civil.
Catedral de Lichfield
So construcción gótica tien comu material principal arenisca roxa procedente d'una cantera al sur de la ciudá.
Carl Hauptmann
Carl Ferdinand Max Hauptmann, escritor alemán del Naturalismu, hermanu mayor del tamién escritor y más conocíu Gerhart Hauptmann.
Educar nel Realschule de Breslau y na Universidá de Jena, onde estudió Física y Filosofía con Haeckel. Foi dempués pupilu de Richard Avenarius y August Forel en Zúrich y la so primer obra, La metafísica na moderna fisioloxía (1893), lleva impresa la so influencia. Volvió a Silesia por 1890 y consagróse a la lliteratura, publicando gran númberu de drames, noveles (como Mathilde, 1902) y poemes. El so teatru antemanar a formular del Espresionismu.
Max Planck
Max Karl Ernest Ludwig Planck foi un físicu y matemáticu alemán consideráu como'l fundador de la teoría cuántica y gallardoniáu col Premiu Nobel de Física en 1918.
Biografía
thumb|left|El mozu Planck na so dómina d'estudiante (1878) Planck yera orixinariu d'una familia con gran tradición académica: el so bisagüelu Gottlieb Planck (1751-1833) y el so güelu Heirich Ludwig Planck (1785-1831) fueron profesores de teoloxía na Universidá de Gotinga, el so padre Wilhem Johann Julius von Planck (1817-1900) foi profesor de derechu en Kiel y Múnich, el so tíu Gottlieb Planck (1824-1907) foi tamién xurista en Gotinga y unu de los padres del Códigu Civil d'Alemaña.
Nació'l 26 d'abril de 1858 en Kiel, del matrimoniu de Julius Wilhem cola so segunda esposa Emma Patzig (1821-1914). Tenía cuatro hermanos (Hermann, Hildegard, Adalbert y Otto) y dos mediu hermanos (Hugo y Emma), fíos del so padre cola so primer esposa. Pasó en Kiel los sos seis primeros años y entós la so familia camudar a Múnich. Ellí matriculóse nel Maximiliansgymnasium. Los sos compañeros de clase yeren fíos de families conocíes de Múnich. Ente ellos atopaben el fíu del banqueru Heinrich Merck y Oskar Miller, fundador más palantre del Deutsches Museum. A los 16 años llogró'l so Schulabschluss o graduación. Como amosaba talentu pa la música (tocaba'l órganu, el pianu y el cello), la filoloxía clásica y les ciencies, duldó a la d'escoyer la so orientación académica. Al consultar al profesor de física Philipp von Jolly ésti respondió qu'en física lo esencial taba yá descubiertu, y que quedaben pocos buecos por rellenar, concepción que compartíen munchos otros físicos del so tiempu. Planck, que repunxo al so profesor que nun tenía interés n'afayar nuevos mundos sinón n'entender los fundamentos de la física, finalmente decidióse por esta materia.
Planck matricular pal cursu 1874/75 na Facultá de Física de la Universidá de Múnich. Ellí, baxu tutelar del profesor Jolly, Planck condució los sos propios esperimentos (por casu sobre l'espardimientu del hidróxenu al traviés del platino caliente) enantes d'emponer los sos estudios escontra la física teórica. Amás de los sos estudios, foi miembru del coru de la universidá onde en 1876/77 compunxo una opereta titulada Die Liebe im Walde y en 1877 realizó con otros dos compañeros un viaxe per Italia. Visitó Venecia, Florencia, Xénova, Pavia, los llagos de Como y Lugano, Llagu Maggiore, Brescia y el Llagu de Garda.
Dende 1905 hasta 1909, Planck foi la cabeza de la Deutsche Physikalische Gesellschaft (Sociedá Alemana de Física). En 1913, púnxose a la cabeza de la universidá de Berlín. En 1918 recibió'l Premiu Nobel de Física pola creación de la mecánica cuántica. Dende 1930 hasta 1937, Planck tuvo a la cabeza de la Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften (KWG, Sociedá del emperador Guillermo pa la Meyora de la Ciencia).
Mientres la Segunda Guerra Mundial, Planck intentó convencer a Adolf Hitler de que perdonara a los científicos xudíos. Tres la muerte de Max Planck el 4 d'ochobre de 1947 en Gotinga, la KWG se renombró a Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften (MPG, Sociedá Max Planck).
Los descubrimientos de Planck, que fueron verificaos darréu por otros científicos, fueron la nacencia d'un campu totalmente nuevu de la física, conocíu como mecánica cuántica y apurrieron los cimientos pa la investigación en campos como'l de la enerxía atómica. Reconoció en 1905 la importancia de les idees sobre la cuantificación de la radiación electromagnético espuestes por Albert Einstein, con quien collaboró a lo llargo de la so carrera.
Contribuciones científiques
Anque nun principiu foi ignoráu pola comunidá científica, afondó nel estudiu de la teoría del calor y afayó, unu tres otru, los mesmos principios que yá enunciara Josiah Willard Gibbs (ensin conocelos primeramente, pos nun fueren sopelexaos). Les idees de Clausius sobre la entropía ocuparon un espaciu central nos sos pensamientos.
En 1900, afayó una constante fundamental, la denomada constante de Planck, usada pa calcular la enerxía d'un fotón. Esto significa que la radiación nun puede ser emitida nin absorbida de forma continua, sinón solo en determinaos momentos y pequeñes cantidaes denominaes cuantos o fotones. La enerxía d'un cuanto o fotón depende de la frecuencia de la radiación:
onde h ye la constante de Planck y el so valor ye 6,626 por 10 eleváu a -34 xulios per segundu o tamién 4,13 por 10 eleváu a -15 electronvoltios per segundu.
Un añu dempués afayó la llei de la radiación electromagnético emitida por un cuerpu a una temperatura dao, denomada Llei de Planck, qu'esplica l'espectru d'emisión d'un cuerpu negru. Esta llei convertir nuna de les bases de la mecánica cuántica, que remaneció unos años más tarde cola collaboración d'Albert Einstein y Niels Bohr, ente otros.
Rellación con Albert Einstein
thumb|200px|Primer [[Congresu Solvay|Conferencia Solvay en 1911. Max Planck alcuéntrase asitiáu, na fila posterior, el segundu pela esquierda.]]
En 1905 publicáronse los primeros estudios del desconocíu Albert Einstein alrodiu de la teoría de la relatividá, siendo Planck unos de los pocos científicos que reconocieron darréu lo significativo d'esta nueva teoría científica.
Planck tamién contribuyó considerablemente a ampliar esta teoría. La hipótesis d'Einstein sobre la llixereza del quantum (el fotón), basada nel descubrimientu de Philipp Lenard de 1902 sobre'l efeutu fotoeléctricu, foi refugada primeramente por Planck, según la teoría de James Clerk Maxwell sobre electrodinámica.
En 1910 Einstein precisó'l comportamientu anómalu del calor específico en baxes temperatures como otru exemplu d'un fenómenu que desafía la esplicación de la física clásica. Planck y Walther Nernst para clarificar les contradicciones qu'apaecíen na física entamó la primera Conferencia Solvay, realizada en Bruxeles en 1911. Nesta xunta, Einstein finalmente convenció a Planck sobre les sos investigaciones y les sos duldes. A partir d'aquel momentu xunió-yos una gran amistá, siendo nomáu Albert Einstein profesor de física na universidá de Berlín ente que Planck foi decanu.
En 1918 foi gallardoniáu col Premiu Nobel de Física «pol so papel xugáu na meyora de la física col descubrimientu de la teoría cuántica».
Reconocencies
Nel so honor bautizó'l cráter Planck na Lluna. En 2009, l'Axencia Espacial Europea llanzó'l Planck, un satélite de dos tonelaes, como parte del so programa científicu Horizon 2000.
Liédena
Liédena (Ledea n'euskera, Ledia en salacenco) ye un conceyu de Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Sangüesa, na Contorna de Sangüesa y a 41 km de la capital de la comunidá, Pamplona.
Xeografía y Festividaes
Asítiase nes estribaciones de la sierra de Leyre, a pocos quilómetros del banzáu de Yesa y de la monumental ciudá de Sangüesa. Les fiestes del pueblu celebrar mientres cinco díes siendo'l 25 de xunetu, día de Santiago, el día principal de les mesmes.
15 Pegasi
15 Pegasi (15 Peg) ye una estrella na constelación de Pegasu. Tien magnitú aparente +5,53 y alcuéntrase a 90 años lluz de distancia del Sistema Solar.
Liédena
Demografía
Tien una población de
15 Pegasi
15 Pegasi ye una estrella blancu-mariella, posiblemente subxigante, de tipu espectral F6IV-V. Non bien distinta a Syrma (ι Virginis), tien una temperatura efectivo de 6316 ± 64 K. Relluma con una lluminosidá 4,2 vegaes superior a la lluminosidá solar. El so diámetru angular, de 0,565 segundos d'arcu, dexa envalorar el so radiu, siendo ésti un 70% más grande que'l del Sol. Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 7 km/s. Amuesa un conteníu metálico notablemente inferior a la solar ([Fe/H] = -0,63). Amás del fierro —que la so bayura relativa ye una cuarta parte de la esistente nel Sol—, níquel y titaniu son igualmente escasos. Otros elementos procedentes de captura neutrónica como itriu y bariu amuesen igual enclín.
15 Pegasi tien una masa un 10% mayor que la masa solar y la so edá envalórase ente 3300 y 4840 millones d'años. Magar el so baxu conteníu metálico, la so cinemática indica que, como'l Sol, ye una estrella del discu finu.
Dresde
Dresde ye una ciudá d'Alemaña y capital del estáu (Bundesland) de Saxonia. Tien una población de.
Suits
Suits ye un drama llegal d'Estaos Xuníos creáu por Aaron Korsh para USA Network. Esta serie foi estrenada'l 23 de xunu de 2011 con un especial de noventa minuto y la primer temporada conformada por dolce episodios.
La serie ye protagonizada por Gabriel Macht y Patrick J. Adams, quien interpreten los personaxes de Harvey Specter y Mike Ross respeutivamente. Mike ye un intelixente estudiante que dexó la universidá pero que ye contratáu pol brillante Harvey Specter pa trabayar nuna firma d'abogaos a pesar de nun ser graduáu en derechu. La serie trata de cómo estos dos abogaos resuelven casos coles mesmes que caltienen a salvo el secretu de Mike.
Patrick J. Adams y Gina Torres recibieron nominaciones poles sos interpretaciones en Suits.
Senlis (Pas-de-Calais)
Senlis ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Suits
Argumentu
Mike Ross ye un mozu con una mente brillosa que siempres suañó con ser abogáu, pero un incidente desafortunáu tórgalu cumplilo. Naturalmente intelixente y con una memoria eidética, gánase la vida suplantando a otros nos exámenes d'almisión pa la escuela de derechu. Envueltu nun encargu de tráficu de drogues, Mike abarrunta que-y tendieron una trampa y consigue desfacer de la policía al colase nuna entrevista de trabayu pa unu de los bufetes más importantes de Nueva York (Pearson Hardman).
Senlis (Pas-de-Calais)
Tien una población de y una superficie de  km².
Suits
Argumentu
Harvey Specter ye unu de los meyores abogaos de Manhattan. Brillante, calculador, elegante y curiosu, Harvey tien fama de ganar tolos sos casos, anque dacuando recurra a la so propia interpretación de les regles y apocayá foi promovíu a sociu mayoritariu del so bufete, y tien derechu, pola política de la empresa, a contratar a un asociáu. A pesar de nun ser llicenciáu y de presentase na entrevista con un maletu llenu de mariguana, Mike consigue impresionar a Harvey, demostrándo-y que tien una conocencia enciclopédica del derechu.
A pesar de que por política d'empresa solo puede contratase a socios llicenciaos de Harvard, Harvey decide arriesgase y ufierta-y el puestu a Mike. Dambos van tener que despintar esti secretu al restu de los miembros del bufete, tamién a Jessica, la socia xerente de la firma, y al rival de Harvey, Louis Litt, el sociu que va intentar face-y la vida imposible a Mike, quien va tener qu'afaese al ritmu de trabayu agresivu y a la presión constante del bufete y llueu entabla amistá con Rachel Zane, una curiosa ya intelixente asistente llegal, que la so ansiedá polos exámenes tórga-y dar el pasu pa convertise n'abogada, sintiendo ente dambos una atraición mutua.
Les personalidaes de Mike y Harvey de cutiu entren en conflictu, una y bones la inxenuidá y l'estrictu códigu éticu del aprendiz oldeen cola frialdá ya insensibilidá del so superior. Sicasí, dambos compleméntense a la perfeición, y Harvey va redescubrir la so pasión pola xusticia.
Episodios
El 11 d'agostu de 2011, USA Network anovó la serie pa una segunda temporada de dieciséis episodios, que foi estrenada'l 14 de xunu de 2012. El 12 d'ochobre de 2012, la serie foi anovada pa una tercer temporada de dieciséis episodios, estrenada'l 16 de xunetu de 2013. El 24 d'ochobre de 2013, la serie foi anovada pa una cuarta temporada de dieciséis episodios, siendo estrenada'l 11 de xunu de 2014. El 11 d'agostu de 2014, USA Network anovó la serie pa una quinta temporada de dieciséis episodios, que foi estrenada'l 24 de xunu de 2015. El 1 de xunetu de 2015 la serie foi anovada pa una sesta temporada compuesta por dieciséis episodios, que s'estrenó'l 13 de xunetu de 2016. El 3 d'agostu de 2016, USA Network anovó la serie pa una séptima temporada de dieciséis episodios.
Tuenda
Tuenda ye un grupu de música tradicional asturiana, qu'entamó nel añu 2003.
Ta formáu por Elías García, buzuqui y cofundador de Llan de Cubel, Pepín de Muñalén flautista de La Bandina'l Tombo y Xosé Antón Fernández «Ambás» cantante de N'Arba.
Ye un grupu enfotáu en rescatar la tradición oral y etnográfica d'Asturies. Nesti sen, nel so primer trabayu entituláu «Tuenda», espublizáu por Tierra, dieciochu de los diecinueve cantares pertenecen al Archivu de tradición Oral d'Ambás.
Entre otres participaciones destaquen les sos actuaciones nel Festival Intercélticu de Lorient (2006), nel Festival Intercelticu d'Avilés (2007) o nel festival bretón, Roue Waroch (2012).
El grupu Tuenda recibió'l Premiu de la Crítica RPA, nel añu 2008 por Tuenda 2 y nel 2011 por Tuenda 3.
Enclín
El términu enclín pue referise a:
Reinhard Genzel
Reinhard Genzel ye un astrofísicu alemán. Recibió'l Premiu Nobel de Física en 2020.
Caridonax fulgidus
Caridonax fulgidus ye una especie d'ave coraciforme de la familia Halcyonidae endémica d'Indonesia. Ye la única especie del xéneru Caridonax.
Distribución y hábitat
Distribúise pela mayoría de les islles menores de la Sonda septentrionales. El so hábitat natural son les selves húmedes.
Campu d'ilesia de Samartín del Mar
El Campu d'Ilesia de Samartín del Mar, asitiáu na aldea de Samartín, na parroquia de Samartín del Mar, nel conceyu asturianu de Villaviciosa, ye una unidá constituyía pola ilesia parroquial ya un texu, elementos ente los qu'esiste una amestanza cultural ya histórica, que xustifiquen la so calificación como Bien d'Interés Cultural.
Campu d'Ilesia
Los Campos d'Ilesia n'Asturies, son conxuntos formaos por un texu ya un elementu del patrimoniu cultural material. El texu ye un árbol con gran relevancia cultural na rexón, exerciendo un papel simbólicu a lo llargo de la historia. Protagonista n'antigües creyencies precristianes, col tiempu convertirase nun iconu representativu de la comunidá parroquial, y a ser consideráu anguaño como l'alcordanza d'un pasáu míticu, d'una identidá asturiana afitada na tradición y nun conxuntu de valores ecoloxistes y ambientales.
La fonda amestanza ente estos dos elementos, faise evidente na esistencia n'Asturies de doscientos quince grupos constituyíos per un edificiu relixosu ya un texu. D'ente toos estos, y poles sos especiales carauterístiques, el Principáu d'Asturies, declaró a dolce d'ellos, ente los que s'atopa'l Campu d'Ilesia de Samartín del Mar, como Bien d'Interés Cultural, cola categoría de Sitiu Históricu, por Decretu 61/2017, de 20 de setiembre.
Ilesia
La ilesia de Samartín del Mar construyose a finales del sieglu XVII, tal que reza la inscripción que preside'l presbiteriu “añu 1685 se H[i]Ço”, por mor de la dixebra de l'antigua parroquia de San Miguel del Mar, que tamién incluyía l'actual de Tazones. Nel interrogatoriu de Tomás López, redactáu nel postrer terciu del sieglu XVIII, indicábase simplemente que la ilesia de Samartín “ye nueva”.
La ilesia ufierta una planta rectangular de nave única con testeru reutu. Al esterior presenta dos contrafuertes al altor del ábside, posiblemente para da-y más estabilidá a esta seición constructiva. A esti nucleu arquiteutónicu améstase un ampliu cabildru que percuerre los llaterales suroeste y sureste, y dos sacristíes al sureste. Ye posible que la primera añadiérase nel sieglu XIX, mentanto que la segunda, la que fai pañu col testeru, data de 1975.
El cabildru presenta una planta en L y cúbrese con teyáu a una sola agua. Pal llau llargu escoyose una solución porticada, con tres columnes sobro pedestal de piedra, dos de fuste circular y otra, la que ta nel centru, de fuste cuadrangular con esquines biselaes. Y pal curtiu, amestáu al imafronte de la ilesia, prefirióse afitar la cubrición nuna parede.
miniaturadeimagen|Ilesia. Fachada sureste. La puerta principal de la ilesia atópase nel imafronte y consta d'un cenciellu arcu de mediu puntu, d'una única rosca y con impostes biselaes. Al llau de la puerta hai una pila con agua bendito axeitada nel muriu. Sorprende la posición enforma llateral d'esta puerta que, en cuenta d'asitiase nel centru la fachada, entorna escontra la esquierda, inorándose la causa pa escoyer esta solución constructiva.
La fachada principal completase con una espadaña bífora, de perfil convexu, remate de frontón triangular y pináculos de bola, qu'amuesa una inscripción conmemorativa colos datos sobro la so construcción. Les actuales campanes daten de la década de 1940.
L'aspeutu esterior de la ilesia encaxa na estética de los edificios relixosos rurales de fin del sieglu XVII, destacando pela so sobriedá, regularidá y proporción, ensin evidencies de les fondes intervenciones feches en sufriendo una quema, lo mesmu que l'interior onde fízose una reconstrucción bien respetuosa col envís de da-y el so aspeutu orixinal.
A la entrada la ilesia allúgase la tribuna, dende la que namái podíen oyir misa los homes, mientres que les muyeres teníen de facelo nos bancos de la nave. Ésta vien de siguío, abriéndose nos sos murios llaterales forniques, a manera de falses capielles, qu'alluguen les imáxenes de la Virxe del Rosariu y de Xesús del Sagráu Corazón. Al pie de elles, sobro trabielles de madera, tan les talles de San Xosé y San Antón de Padua.
Un gran arcu trunfal de mediu puntu, con impostes nacelaes y fechu con piedra caliar rosa, da pasu al presbiteriu, asitiáu a mayor altor que'l pisu la nave. El retablu mayor que n'orixe presidía esti espaciu foi sustituyíu per una cenciella fornica axeitada nel muriu, bordiada per un arcu apaineláu sobro columnes agordonaes de madera, qu'alluga la imaxe de Samartín. A entrambos llaos, sobro dos trabielles diferentes, asítiense'l sagrariu y una talla de la Virxe del Carme. Lo más señaláu del ábside ye la bóveda tabicada que lu cubre, con unos falsos nervios y pechines trazaes con pintura mariella. Les segundes tán decoraes con motivos cenciellos d'óvalos y cruces, entanto que la piedra clave amuesa una cruz griega pintada en negru.
Mientres la Guerra Civil la ilesia de Samartín sufrió una gran quema, redactándose'n 1940 la memoria pa la reconstrucción de la ilesia, consistente nel afitamientu de los murios internos ya esternos, pintar, refaer la cubrición de la nave central ya el cabildru, asina como'l pisu d'esti, reponer la tribuna ya instalar porteríes y vidreres. El presupuestu total de les obres xubió a ventidós mil ochocientes ocho con trenta pesetes y foi apurríu pola Direición Xeneral de Rexones Afaraes (dolce mil pesetes) y el restu polos vecinos, qu'amás de recaldar trés mil cientu noventa y siete pesetes, apurrieron materiales, agabitaron na mano d'obra ya emprestaron los medios de tresporte necesarios, finando les obres el 12 d'agostu de 1944. Sacante mugores na fachada principal, la ilesia atópase nun bon estáu de caltenimientu.
Pela so antigüedá, esta ilesia forma parte del Inventariu del Patrimoniu Cultural d'Asturies, por mor de lo establecío na disposición transitoria tercera de la llei de Patrimoniu Cultural d'Asturies, qu'asina lo establez para “les edificaciones y polo xeneral los inmuebles construyíos con anterioridá al añu 1800”. Amás ta incluyía nel Inventariu del Patrimoniu Arquiteutónicu d'Asturies.
A la vera la ilesia, escontra l'este, nuna pequeña elevación del terrén, alcuéntrase'l campusantu parroquial, que xunto a la ilesia y el texu, forma una unidá, manifestada na espresión “campu d'ilesia”, que da conteníu tanto al conxuntu como a les sos partes.
Texu
miniaturadeimagen|Texu. Al llau de la ilesia de Samartín, cuasi apegáu al costáu suroeste del cabildru, álzase un texu femenín con un tueru de trescientos venti centímetros de perímetru. L'aspeutu xeneral del texu ye abondo esmolecedor, asina'l tueru tien un furacu grande causáu pola podrén de la madera, y la copa, na so parte oeste tien les cañes pelaes y seques, magar que'l llau opuestu presenta una gran bayura y verdor.
Too indica que'l motivu del so deficiente estáu ye l'alquitranáu del terrén que lu arredola, que llega hasta'l mesmu tueru y daña los raigaños, entartallándolos col pesu y torgando que puedan airase, anque dalgunos llograron esgarrapar esta capa galipote y aprucen al esterior. Xustamente, la parte más amalecía de la copa correspuéndese col terrén asfaltáu, mentanto que los raigaños que s'estienden so'l prau axacente, al tar bien ventilaos y poder absorber ensin dificultá les sustancies del terrén, faen que la copa nesa zona tea verde.
Al llau del texu, atópase un altar de piedra onde s'esponía a los fieles el Santísimu Sacramentu mientres la celebración del Corpus Christi. L'allugamientu d'estos altares al pie de los texos ye común en munchos campos d'ilesia y reflexen la total integración d'estos árboles nos rituales relixosos y nes celebraciones de la comunidá.
Referencies
Esti artículu ye una obra derivada de la disposición relativa al procesu de declaración d'un bien cultural o natural, asoleyada nel BOPA númberu 239, de 16 d'ochobre de 2017, testu que ta llibre de restricciones conocíes, en virtú del derechu d'autor de conformidá col artículu 13 del Testu Refundíu de la Llei de Propiedá Intelectual (BOE númberu 97, de 22 d'abril de 1996).
Séricourt
Tien una población de y una superficie de  km².
Caprimulgus ruficollis
El ye una especie d'ave Caprimulxiforme de la familia Caprimulgidae que cría na península ibérica y el Magreb septentrional, y pasa l'iviernu n'África occidental.
Descripción
thumb|left|Exemplar xuvenil. Ye una ave de plumaxe crípticu, con ales y cola llargues y les pates curties. La so cabeza ye ancha y esplanada, tien un picu curtiu de color coritu, anque la so boca abierta ye enorme, y ta flanqueada de plumes fuertes y desenvueltes, que lu ayudar a atrapar los inseutos voladores. Amás tien unos güeyos proporcionalmente grandes y de color negru. El chotacabras cuellirrojo mide ente 30 y 32 cm de llargu, de los cualos 16 cm lleguen a corresponder a lo cabero, y tien un valumbu alar d'ente 65 y 68 cm.
Nel plumaxe de les sos partes cimeros entemécense los tonos pardos, castañales y buxos, con veteado negru nes plumes escapulares, el mantu y el pileu. Presenta un anchu semicollar de color canela acoloratáu na parte frontera y una banda acoloratada más estrecha na nuca, y bigoteras blanques. Los adultos amás tienen un llurdiu blancu nel gargüelu, de normal estremada en dos. Los sos partes inferiores son de color castañu claru con llistáu pardu. El plumaxe de dambos sexos ye similar, anque pueden estremase pol tamañu de los llurdios blancos que tienen na parte media de les primaries y la punta de les rémixes esteriores, que nos machos son de mayor tamañu. Los xuveniles son de tonos más abuxaos, escarecen de los llurdios blancos del gargüelu y los llurdios blancos de ales y cola son más pequeñes que les de les femes.
El chotacabras cuellirrojo estremar del chotacabras européu (Caprimulgus europaeus) pol so mayor tamañu y por tener la cola más llarga, y pol collar acoloratáu que-y arrodia la parte fronteru del so pescuezu. El plumaxe del chotacabras cuellirrojo polo xeneral ye de tonos más templaos.
En vuelu presenta una figura carauterística, que recuerda a un gran andarón, con vuelu silenciosu y a baxu altor. Al volar paez más pálidu y acoloratáu que'l chotacabras européu y apréciase el so mayor tamañu.
Taxonomía y etimoloxía
Los chotacabras pertenecen a la familia Caprimulgidae un grupu d'aves principalmente nocherniegues y insectívores distribuyíes pela mayor parte del mundu. Caprimulgus ye'l so xéneru más numberosu y estendíu. Los sos miembros carauterizar por tener goches alredor del picu, ales llargues y estreches, plumaxe con patrones miméticos y les uñes de les garres medies con bultos en forma de peñe na parte cimera qu'usen p'afechase. Los machos suelen tener llurdios blancos nes ales y la cola, y como nesti casu tamién delles femes. Dientro del so xéneru'l chotacabras cuellirrojo ta más cercanamente emparentáu colos chotacabras africanos que col chotacabras européu.
El chotacabras cuellirrojo foi descritu científicamente pol zoólogu neerlandés Coenraad Jacob Temminck en 1820, col so nome científicu actual. Caprimulgus deriva de la combinación de les pallabres llatines capra «cabra» y mulgere «catar», en referencia a una antigua creencia sobre que los chotacabras mamaben de les cabres; una etimoloxía similar a la del so nome común n'español, chotacabras: «chotar» ye un términu arcaicu que procede del llatín suctare y significa «mamar». Pela so parte, el nome de la so especie, ruficollis ye la combinación de les pallabres llatines rufus «ablondu» y collis «pescuezu».
Descríbense dos subespecies:
Distribución y hábitat
El so área de cría amenorgar al estremu suroccidental del Holárticu. N'Europa cría namái la península ibérica (concentráu especialmente nos sos dos tercios meridionales onde coincide menos col chotacabras européu) y el noroeste d'África, distribuyíu solamente pel norte de Marruecos, Arxelia y Tunicia. Tres la dómina de cría migra travesando'l desiertu d'El Sáḥara pa llegar al sur de Mauritania y Malí, amás de Senegal y rexones circundantes.
Los sos hábitats naturales son les zones de carba mediterránea, los montes abiertos secos, les rexones semidesérticas ya inclusive los araxales arenosos.
Comportamientu
thumb|Güevos de Caprimulgus ruficollis. Ye una ave de vezos crepusculares y nocherniegos que pasa'l día dormiendo escondíu nel suelu o posáu horizontalmente en dalguna caña baxa.
Aliméntase d'inseutos voladores que caza al vuelu nes sos pasaes rasantes cola boca abierta, anque tamién puede llanzase a atrapalos partiendo d'un posaderu.
Migración
El chotacabras pardu ye una ave netamente migradora. Llega a la península ibérica nel mes d'abril, principalmente a finales d'esti mes. La so migración nocherniega foi pocu reparada y la presencia d'estes aves na mariña occidental de Marruecos, en L'Aaiún y nel cantu septentrional d'El Sáḥara tamién en mayu, demuestra que munchos exemplares nun lleguen a la península enantes de la metá d'esi mes.
Reproducción
thumb|Adultu cola so cría camuflaos nel suelu. Igual que'l chotacabras européu, esta especie esplega tamién un espectacular cortexu; el machu palmotia coles ales dolce o más vegaes mientres sobrevuela a la fema. El chotacabras pardu nun constrúi nial dalgunu, llindándose a faer la puesta, de normal de dos güevos, direutamente nel suelu desnudu, de cutiu aprovechando una llixera depresión. Siente preferencia por zones arenoses y ye frecuente qu'al pie de los güevos haya dalgún cachu de madera seco, costume similar a la otra especie.
El color de los güevos ye variable y siempres bien crípticu, confundiéndose fácilmente con quixarros. Polo xeneral son elípticos y brillantes de color blancu buxu, con puntos y manchitas pardes o amarellentaes ya inclusive verdoses o plomices. Esta especie realiza dos puestes, una a principiu de mayu y otra a finales de xunu.
Amenaces
Les amenaces más importantes son la destrucción del hábitat de nidificación, la falta d'alimentu por causa de los plaguicidas, l'atropellu por automóviles, choque contra barganales cinexéticos y llabores mecánicos agrícoles en cultivos con arboláu. Posiblemente tien tamién problemes nes sos árees d'ivernada.
Caprimulgus europaeus
El ye una especie d'ave caprimulxiforme de la familia Caprimulgidae qu'habita en Eurasia y África. Distribuyir poles zones templaes de carba, pacionales o les escamplaes de los montes del Vieyu Mundu. Son aves nocherniegues y crepusculares, de plumaxes crípticos que tienen llargues ales y pates y picos curtios, y aliméntense d'inseutos en vuelu. Tanto'l so nome científicu como'l so nome común en delles llingües europees vien de un antiguu mitu que-yos atribúi injustificadamente l'acción de mamar de les cabres. Nun ta amenazáu a nivel global, y la so población envalórase ente 2 y 6 millones d'exemplares.
Descripción
thumb|left|Rallu gris en Turquía. La cavina, rallu o ralla mide ente mide de 24,5 a 28 cm de llargor y tien un valumbu alar de 52 a 59 cm. Los machos pesen ente 51 y 101 g y les femes ente 67 y 95 g. El so plumaxe ye bastante crípticu. Los adultos de la subespecie nominal tienen les partes cimeres de tonos pardos buxos con veteado escuru, una llista ocre na parte posterior del pescuezu y bigoteras blanques. Les sos ales plegaes son abuxaes con llixos anteadas, les sos partes inferiores tamién son principalmente pardu abuxaes, con llistáu pardu y motes color crema. El so curtiu picu ye coritu, l'iris de los sos güeyos ye pardu escuru y les sos pates son curties y tamién pardes.
Como'l restu de Caprimulgus, anque'l so picu ye curtiu, tien una boca bien grande, con goches nos sos llaos, p'aumentar la so capacidá d'alimentase d'inseutos al vuelu. Les sos ales y cola son llargues y estreches, y el so picu ye bien curtiu. El so vuelu ye potente y silenciosu, gracies a les sos llargues y apuntaes nales, con plumes nidies. En vuelu pueden estremase los sexos yá que los machos tienen llurdios blancos en trés plumes primaries y motudu blancu nes plumes llaterales de la cola, les femes escarecen d'estes marques blanques. Los sos pollos tienen plumón pardu y crema, y cuando emplumen tienen apariencia similar a les femes. Los adultos camuden el so plumaxe a partir de xunu tres la dómina de cría, procesu que s'ataya mientres la migración, y finalmente camuden les plumes de vuelu de la cola nos sos cuarteles d'ivernada. La muda completar ente xineru y marzu. El neñones siguen un patrón de muda similar sacantes que sían d'una niarada tardida, y nesi casu van realizar la totalidá de la muda n'África.
Coinciden con otres especies de chotacabras en parte de les sos árees de cría ya ivernada. El chotacabras cuellirrojo tamién cría na península ibérica y el norte d'África, ye más grande, más abuxáu y coles ales más llargues que'l chotacabras européu, y amás tien una banda canela acoloratada nel pescuezu y marches blanques carauterístiques nel gargüelu, les ales y la cola. Los chotacabras europeos invernantes n'África pueden coincidir colos cotacabras cuellirrojos y los chotacabras escuros. Tanto'l chotacabras européu como l'escuru tienen motudu nes coberteras de les ales y una llista ocre na parte posterior del pescuezu, pero los chotacabras escuros como indica'l so nome son muncho más escuros que los sos parientes europeos. thumb|Los sos plumaxes crípticos déxen-yos folgar y añerar nel suelu inalvertíos.
Taxonomía
Los chotacabras pertenecen a la familia Caprimulgidae un gran grupu d'aves principalmente nocherniegues y insectívores. Caprimulgus ye'l so xéneru más numberosu y estendíu. Los sos miembros carauterizar por tener goches alredor del picu, ales llargues y estreches, plumaxe con patrones miméticos y les uñes de les garres medies con canesbes en forma de peñe na parte cimera. Los machos, y dacuando tamién les femes, suelen tener llurdios blancos nes ales y la cola. Dientro del so xéneru los pariente más cercanu del chotacabras européu son dos especies africanes que tienen cantares similares, el chotacabras carirrojo y el chotacabras escuru. El chotacabras européu ye sustituyíu n'Asia oriental pol chotacabras de la xungla qu'ocupa hábitats similares.
El chotacabras européu foi descritu científicamente por Linneo en 1758 na décima edición de la so obra Systema naturae, col so nome científicu actual. Caprimulgus deriva de la combinación de les pallabres llatines capra «cabra» y mulgere «catar», en referencia a una antigua creencia sobre que los chotacabras mamaben de les cabres; una etimoloxía similar a la del so nome común n'español: «chotar» ye un términu arcaicu que procede del llatín suctare y significa «mamar». Pela so parte, el nome de la so especie, europaeus en llatín significa «européu».
Descríbense seis subespecies:
Distribución y hábitat
thumb|El [[gorbizal con dellos árboles ye'l so hábitat preferíu.]] L'área de reproducción del chotacabras européu estender por Europa hasta los 64° de latitud norte y n'Asia hata proximadamente los 60°N, llegando pel este hasta'l llagu Baikal y Mongolia oriental. Les sos llendes meridionales son África noroccidental, Iraq, Irán y el Himalaya noroccidental. Esti chotacabras enantes tamién criaba en Siria y El Líbanu.
Toles sos poblaciones son Migración de les aves migratories, y la mayoría pasen l'iviernu nel África subsaḥariana, anque con dellos rexistros en Paquistán, Marruecos ya Israel. Les migraciones prodúcense principalmente pela nueche, de forma individual o en pequeños grupos pocu compautos d'hasta venti aves. Los chotacabras que críen n'Europa traviesen el Mediterraneu y el norte d'África, ente que les poblaciones orientales muévense al traviés d'Oriente Mediu y l'este d'África. Dellos individuos que lleguen a África vienen de más allá del meridianu 100 este. La mayoría de los chotacabras pasen l'iviernu n'África oriental y austral, anque s'afayó que dellos individuos de la subespecie nominal pasen l'iviernu na República Democrática del Congo. Amás hai constancia de invernantes n'África occidental tantu de la subespecie nominal como de C. y. meridionalis. La migración serondiega suel producise de d'agostu a setiembre, y tornen a los sos cuarteles de cría alredor de mayu. Rexistráronse individuos divagantes n'Islandia, les islles Feroe, les Seixeles, les Azores, Madeira y les Islles Canaries.
El chotacabras européu habita n'espacios abiertos y secos con dellos árboles y arbustos, como los gorbizales, los praos, los pandoriales, les escamplaes de los montes y les zones forestales valtaes o recién plantaes. Cuando tán criando suelen evitar tantu les zones ensin árboles como les densamente arbolaes, amás de les ciudaes y los montes altos, anque sí suelen alimentase nos güelgues y les zones de cultivu. Pel iviernu usen un espectru más ampliu de hábitats incluyíes les sabanes d'acacies, los terrenes grebos arenosos y los montes. Rexistráronse a altitúes de 2.800 m nes sos zones de cría y hasta los 5.000 m nos sos cuarteles d'ivernada.
Comportamientu
thumb|Tán activos pela nueche y les hores crepusculares. Na imaxe los sos güeyos rellumen porque tán dotaos de [[tapetum lucidum.]] Los chotacabras europeos son aves nocherniegues y crepusculares. Mientres el día fuelguen inmóviles nel suelu en zones parcialmente avesees, posaos en paralelu de cañes anches o otros posaderos baxos similares. El so plumaxe crípticos fai difícil velos mientres el día; los chotacabras que tán nel suelu si nun tán na solombra, xírense de xemes en cuando pa empobinase escontra'l sol y asina azorronar la so solombra. Si sentir en peligru'l chotacabras apandar col suelu, y solo va entamar el vuelu si l'intrusu avera distancies de menos de 2 o 5 metros. Entós puede escuchase una llamada o'l bater de les sos ales, y volverá posase a unos 40 metros d'onde fuxó. Nes sos árees d'ivernada suel tamién folgar nel suelu pero amás usa cañes d'hasta 20 metros d'altor. Si nun son fadiaos suelen usar los mesmos posaderos pa folgar tantu nes zones de cría como d'ivernaes, dacuando mientres selmanes siguíes.
Como otros chotacabras, pela nueche pósase nos caminos y carreteres y suel acurrise pa investigar a los intrusos grandes como los venaos y los humanos. Puede ser acosáu mientres el día por otres aves, y polos esperteyos y otres especies de chotacabras o les choza perdiz pela nueche. Mentanto los machos como les femes de chotacabras européu que van acosar a los uxos y otru depredadores como los foinos. Como otres aves de vuelu axilosu, andaróns y golondrines, los chotacabras pueden faer rápides somorguiaes na agua pa llavase. Tienen una estructura serruchada única en forma de peñe nes uñes de les garres medies qu'usen pal afecháu y quiciabes pa desparasitarse.
Cuando'l tiempu ye fríu o inclemente munches especies de chotacabras pueden ralentizar la so metabolismu y entren en letargo, especialmente'l chotacabras pachacua que caltién esti estáu mientres selmanes. Reparóse que'l chotacabras européu puede caltener un estáu de letargo siquier mientres ocho díes ensin sufrir remortines, pero desconoz el so algame na naturaleza.
Alimentación
Los chotacabras europeos alimentar d'una gran variedá d'inseutos voladores, como les polilles, escarabayus, mantis, libélulas, cucaraches y dípteros. Tamién atrapen luciérnagas ente la vexetación. Inxeren gravilla p'ayudar na dixestión de les sos preses, pero solo van inxerir dalgún tipu de materia vexetal o otros invertebraos non voladores de forma inalvertida mientres cacen. Sábese que los pitucos inxeren dacuando les sos propies fieces. thumb|Les goches alredor de la so boca ayúdenlos a alimentase. Los chotacabras cacen percima de hábitats abiertos y los cantos y escamplaes de los montes, y pueden ser atraíos poles concentraciones de insecos que se concentren alredor de les lluces artificiales de les granxes o les llamargues d'agües enllancaes. Xeneralmente aliméntense de nueche, pero dacuando aventúrense a la lluz de los díes borrinosos. Los chotacabras escuerren inseutos con un vuelu llixeramente zigzagueante o los cacen al vuelu saliendo dende talayes, pero raramente atrapar partiendo del suelu. Beben raspiando la superficie l'agua mientres vuelen. Los chotacabras europeos en dómina de cría allóñense una media de 3,1 km de los sos niales p'alimentase. Los individuos en migración viven de les sos reserves de grasa.