cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pompeya
Un testimoniu únicu
La ciudá ufierta un cuadru de la vida romana mientres el sieglu I. El momentu inmortalizado pola erupción evidencia lliteralmente hasta'l mínimu detalle de la vida cotidiana. Por casu, nel suelu d'una de les cases (la de Sirico), una famosa inscripción Salve, lucrum ("Bienveníu, dineru"), quiciabes con intención humorística, amuésanos una sociedá comercial perteneciente a dos socios, Sirico y Numiano, anque esti postreru bien podría ser un llamatu, yá que nummus significa «moneda». N'otres cases abonden los detalles sobre diversos oficios, como'l trabayadores de la llavandería (fullones). Asina mesmu, les pintaes grabaes nes parés son amueses del llatín coloquial emplegáu na cai. Sicasí, nun hai que pensar que la ciudá que s'escava na actualidá quedó conxelada nel momentu de la erupción. La población de Pompeya nel añu 79 d.C. calcúlase asitiar ente les 10.500 a les 15.000 persones, ente qu'hasta agora solamente atopáronse unos 2.000 cadabres. Amás, munchos de los edificios d'esta ciudá romana tán destruyíos pero extrañamente vacíos, lo que fai pensar que gran parte de la población fuxiría yá mientres los terremotos y esplosiones que precedieron a la gran erupción (recordando, quiciabes, el gran terremotu del añu 62), y por tanto, ye de presumir que se llevaríen con ellos una parte de los sos oxetos de valor. Esplíquense asina, amás, l'allugamientu de dalgunos de los ayalgues que se toparon na ciudá, una y bones dalgunos los ciudadanos que fuxeron, esconder pa recuperalos cuando los problemes pasaren. A lo último, esisten delles pruebes de que la ciudá foi escalada (yá fora polos sos antiguos habitantes o por otres persones) mientres los meses ya inclusive los años siguientes, con cuenta de recuperar les sos pertenencies o llevase los materiales pervalibles, pa lo cual escavaron túneles ente les cenices endurecíes.
Lilián de Celis
Biografía
Pronto Lilián ye lanzada pola emisora "Radio Madrid" como cupletista xunto cola orquesta del maestru Indalecio Cisneros, que la descubrió nel conservatoriu. Bien ceo entamó a actuar n'anuncios publicitarios radiofónicos gracies a lo asemeyao de la so voz cola de Raquel Meller, nesi intre saltó a la fama, siendo seguida por Sara Montiel. Entre les dos hubo una gran rivalidá.
Pompeya
Un testimoniu únicu
Nel añu de la erupción calcúlase que la población de Pompeya yera d'unes 15.000 persones a lo más. La ciudá taba asitiada nuna zona onde abondaben les villes vacacionales, y cuntaba con numberosos servicios: el macellum (gran mercáu d'alimentos), el pistrinum (molín), los thermopolia (una especie de tabierna que sirvía bébores fríes y calientes), les cauponae (pequeños restoranes), y un anfiteatru. La Campania yera una fértil rexón agrícola dende antiguu. Nel pequeñu pero activu puertu de la ciudá, los escedentes agrícoles yeren cargaos y unviaos a Roma y otres grandes ciudaes, y los sos vinos yeren especialmente apreciaos.
Nel añu 2002, un importante descubrimientu na desaguada del ríu Sarno reveló que nel puertu tamién había viviendes, munches d'elles palafitos con un sistema de canales, que suxuren una cierta semeyanza con Venecia.
Lilián de Celis
Biografía
Más sero debutó nel Circo Price y nel teatru Albéniz, onde algamó una gran sonadía recuperando les canciones "La chica del 17", "Polichinela" o "las tardes del Ritz".
Pompeya
Urbanismu
[[Image:Map of setteling phases of Pompeii.jpg|thumb|240px|Les fases de desenvolvimientu de la ciudá
Lilián de Celis
Biografía
Al continente americanu marchó de xira en 1962, qu'entamó n'Arxentina, afincándose en Méxicu a lo llargo de nueve años, depués del so éxitu nesti país.
Pompeya
Urbanismu
]] Pompeya ye la única ciudá antigua que la so estructura topográfica conocer de forma precisa, ensin cambeos posteriores. Nun taba distribuyida nun planu regular como solía asoceder coles ciudaes romanes, por cuenta de les irregularidaes del terrén. Pero les sos cais yeren rectes y formaben una rejilla al más puru estilu romanu, col so cardu y dos decumanos. El sector suroeste, sicasí, presenta un trazáu bien irregular, y ye el nucleu orixinal del asentamientu oscu, al que se-y fueron añediendo les diverses ampliaciones con un trazáu muncho más regular. El trazáu de la muralla yá taba definíu nel sieglu VI e.C. y probablemente tamién el de les principales cais, anque inclusive nel añu 79 permanecíen na ciudá, especialmente nel sector oriental, numberosos escampleros y cultivos, qu'amuesen que l'espaciu intramuros nunca tuvo bien densamente pobláu.
Lilián de Celis
Biografía
Rodó 16 películes. Tamién fizo teatru, revista, televisión...
Pompeya
Urbanismu
Los nomes actuales de les cais, puertes y edificios de la ciudá daten na so mayoría del sieglu XVIII o XIX, una y bones munchos nun teníen nome concretu mientres la dómina romana, y n'otros casos nun se caltuvo. Sábese tan solo que l'actual Vía de la Bayura tuvo de llamase Via Pompeiana y cruciaba la Via Jovia (de Xúpiter) y la Via Dequviaris, que nun s'identificaron. Tocantes a les puertes, l'actual Puerta de Herculano llevaba'l nome de Porta Salis o Saliniensis y la Puerta Marina llamábase probablemente Porta Forensis.
Lilián de Celis
Filmografía
D'ente les 16 películes que rodó, les más representatives pueden ser:
Abies alba
L' ye una especie arbórea de la familia de les pinacees, orixinaria de les rexones montascoses d'Europa. De porte piramidal, tamañu mediu o eleváu, ente 20 y 50 metros, puede algamar los 60 metros d'altor, el so tueru ye derechu y columnar, desprovistu de cañes na so parte inferior, d'hasta 6 metros de circunferencia, con corteza cenicienta a ablancazada, llisa y con visícules resinoses; escurezse y seda nos exemplares vieyos.
Pompeya
Urbanismu
Anguaño p'alcontrar los edificios nel planu usa'l sistema escurríu por Giuseppe Fiorelli, qu'estremó la ciudá en 9 rexones, caúna d'elles con un númberu identificativo pa cada mazana y, dientro de cada mazana, pa cada puerta.
Abies alba
Carauterístiques
thumb|Ilustración de partes de la planta. Ye un árbol perennifoliu, de fueyes lliniales de 1,5 a 3 cm, planes, solitaries, non punchantes, dispuestes en dos fileres grueses con dos llinies ablancazaes na parte inferior; yemes non resinoses. Les sos cañes dende'l suelu son cuasi horizontales. Estróbilos erectos ente 10 y 20 cm con escames tectrices. thumb|Los estróbilos d'Abies alba son erectos thumb|Abies alba
Floriamientu
Floria na primavera, mientres el mes d'abril. Los conos maurecen na seronda siguiente. Les flores estrémense en conos femeninos (les piñes o estróbilos) y en conos masculinos (onde ta'l polen)
Hábitat
Nes fasteres y aveseos de los montes, principalmente sobre los suelos frescos y fondos, tanto nos ricos como nos probes de cal, con óptimu ente los 700 y 1800 metros, pero algamando con frecuencia los 2000 m. Rique un clima húmedu, con seca braniza non bien acusada, perxudicándolu enforma les xelaes tardíes. Xúntase a la faya y tamién al pinu roxu, cuando esti ye favorecíu; o col pinu montés na so llende cimera.
Pompeya
Foru
El foru, como en toa ciudá romana, yera'l centru cívicu y el corazón de la vida comercial de Pompeya. Yera un ampliu espaciu abiertu con forma rectangular arrodiáu en trés de los sos llaos por una columnata y nel otru pol Templu de Xúpiter, con dellos edificios públicos importantes en redol a él.
Abies alba
Hábitat
En principiu nun son mui comunes na Península Ibérica, anque pudieron vese exemplares d'esti pinaceu na cornisa cantábrica.
Distribución
Nel norte y centru y delles árees del sur d'Europa; desarróllense na zona norte peninsular y especialmente nos Pirineos, alcontrándose les sos mases más importantes na Comunidá Foral de Navarra y provincies d'Uesca, Lleida, Barcelona y Girona. Algama la so llende más meridional nel Montseny y Sierra de Guara.
Pompeya
Foru
Constaba d'una área llibre de 145 m de llargor por 38 m d'anchor, taba pavimentada en piedra. Nella irguíen estatues conmemorativas del emperador, de miembros de la so familia o de ciudadanos locales de dalguna importancia.
Abies alba
Observaciones
El nome científicu d'esti abetu, alba, alude ensin dulda al color ablancazáu de la so corteza, rica en taninos.
Pompeya
Foru
Yera típicu ver nel foru meses o banquetes onde'l vendedores esponíen los sos productos al públicu; asítiase nos cantos de la zona llibre, xunto a les columnates y cuando llovía treslladar a los corredores, unos pasiellos que taben techados onde la xente pasiaba y solía axustar.
Abies alba
Observaciones
La madera ye blanca, llixera, pocu resinosa, bono de trabayar, ye bien usada na construcción, n'ebanistería fina, pa la confección de preseos musicales como órganos y na fabricación de papel.
La trementina, que se llogra de vexigues corticales, ye un líquidu de golor resinoso y sabor daqué amargosu, que los llatinos llamaron lacryma abietis y que goció de gran fama como balsámicu y vulnerariu. Cuando ta ensin tratar conozse col nome de resina y úsase pa calafatear los barcos.
Pompeya
Foru
Al foru aportar por aciu una gran puerta de bronce, dientro del foru nun se dexaba la circulación de carruaxes.
Abies alba
Reconocencia
Base de la fueya non decurrente (buelga llimpia al arrancar la fueya, exes del ramillu nidios al tactu), inxertamientu del peciolu circular (y que nun sobresal de la superficie del ramillu, llisu). Fueyes de normal escotaes nel ápiz, de seición esplanada, llargues, verde escuru. Piñes erectes d'escames caduques y bráctees tectrices de les mesmes salientes. thumb|Vista del árbol
Propiedaes
Tien propiedaes asemeyaes a les del pinu. Les yemes son riques en resina, y les sos esencies principales son el limonenu y el alfa pinenu. Les fueyes presenten una notable cantidá d'esencies, amás de glucósidos y piceína. La corteza ye rica en taninos y flobacenu. La resina amás de ser rica en trementina, tien cierta cantidá d'acedu abietínico.
thumb|L'abetu común ye una especie bien importante pa la [[silvicultura.]] thumb|Xamasca thumb|Detalle de les fueyes
Pompeya
Foru
thumb|240px|Templu de Xúpiter.
Abies alba
Taxonomía
Abies alba describióse por Philip Miller y espublizóse en The Gardeners Dictionary:...edition seven 110, 2. 1759. Abies: nome xenéricu que vien del nome llatín de Abies alba.
alba: epítetu llatín que significa "blancu"
Pompeya
Foru
El templu de Xúpiter cierra la plaza del Foru nel llau norte. Magar nel so orixe foi solo dedicáu a Xúpiter, dempués del añu 80 e. C. fueron tamién veneraes nél les dioses Juno y Minerva, formando asina la llamada tríada capitolina que yera la proteutora de Roma y l'imperiu. El templu foi construyíu nel sieglu II e. C., foi gravemente estropiáu pol terremotu del añu 62 d. C. y taba siendo restauráu al momentu de la erupción del Vesubiu.
Abies alba
Taxonomía
Sinónimos ambiguos:
Pompeya
Foru
thumb|240px|Macellum. El Macellum yera'l gran mercáu d'alimentos, dotáu con una fonte d'agua nel centru onde se llavaben los pexes. Foi construyíu yá na dómina del Imperiu.
thumb|derecha|240px|Edificiu de Eumaquía. Esti edificiu allugaba al gremiu de tintoreros y llavanderos, toma'l so nome de la sacerdotesa Eumaquía que patrocinó la so construcción y foi dedicáu a la Concordia y a la Piedá Augusta, según a Livia, esposa del emperador Augustu, tal como reza una inscripción nel arquitrabe del pórticu.
Nel patiu foi topada la estatua de Eumaquía que güei s'atopa nel Muséu Arqueolóxicu Nacional de Nápoles.
- Basilica (court).jpg|thumb|240px|La Basílica.]]
La basílica de Pompeya yera la sede de l'alministración de xusticia y, xunto col Foru, constituyía l'edificiu más importante de la ciudá. Tenía cinco puertes qu'abríen escontra'l Foru, que daben pasu a tres naves internes. La dómina de la fundación calcular escontra'l 120 e. C.
thumb|left|240px|Templu de Apolo.
Frente a la basílica atópase'l templu d'Apolo, dientro d'una amplia zona delimitada por un cuadripórtico con 48 columnes. La cella ta asitiada nun podium típicamente itálicu arrodiáu por una columnata corintia con seis columnes na so parte frontal. A los pies de la escalinata atopa una ara fabricada en travertino, que la so inscripción remontar a la dómina de Sila, cuando Pompeya pasó direutamente al dominiu de Roma. A la izquierda, según mírase la cella, tópase una columna xónica en mármol gris y percima d'esta aprecia un reló de sol.
El cultu al dios Apolo, importáu de Grecia, taba bien espublizáu na rexón de Campania. En Pompeya, como lo demostraron les investigaciones realizaes nel área d'esti templu, remontar al sieglu VI e. C., magar el so aspeutu actual deber a una remodelación del sieglu II e. C. y una restauración posterior al terremotu del 62 d. C., que al momentu de la erupción entá nun se terminara.
Jim Steranko
Según la so biografía autorizada, los sos güelos yeren ucraínos y buscaron trabayu nes mines d'antracita de Pennsylvania.
Pompeya
Foru
Supónse qu'amás de Apolo (de quien s'atopó una estatua nel actu de refundiar una flecha), otres divinidaes yeren veneraes nesta cortil: Diana cazadora y Mercuriu.
Jim Steranko
George Lucas acudió a él pa diseñar los bocetos sobre l'apariencia del personaxe "Indiana Jones", dando como resultáu el característicu personaxe que conocemos. Tamién collaboró con Francis Ford Coppola y Steven Spielberg en delles de les sos películes.
Steranko n'Asturies
Jim Steranko tuvo n'Asturies convidáu pola organización de la Selmana Negra, nel añu 2002. Con tal motivu tuvo llugar en Xixón una esposición de los sos trabayos y asoleyóse un llibru tituláu Steranko: Arte Noir, coordináu por J. David Spurlock y Ángel de la Calle y nel que tamién participaron Michael Chabon, Francisco Naranjo, Jaume Vaquer, Rubén Paniceres y Lorenzo F. Díaz.
Pompeya
Foru
Al llau del macellum atopábase una amplia construcción de la mesma dómina, identificada como'l templu de los Llares Públicos, esto ye, de les divinidaes tutelares de la ciudá, a les cualos fuera dedicáu dempués del terremotu qu'apavorara a los pompeyanos.
thumb|240px|Templu de Vespasiano. Darréu dempués del templu de los Llares atopaba'l templu de Vespasiano, con un altar de mármol esculpíu que representa la escena d'un sacrificiu.
Otros templos y llugares de cultu
[[Image:Édifices religieux de Pompéi.jpg|thumb|240px|Los edificios relixosos
]]
Trátase d'una antigua área sagrada de forma triangular, asitiada nuna pequeña llomba dende la que s'aprecia una vista panorámica de la mariña. Aportar a la plaza pol vértiz norte del triángulu por aciu un elegante pórticu precedíu por seis columnes xóniques.
Na parte anterior del pórticu atopa la base sobre la que s'asitiaba una estatua honoraria de M. Claudio Marcelo, nietu d'Augustu. L'edificiu que determinó la creación d'esta área sagrada ye un templu bien antiguu, del sieglu VI e. C. Orixinalmente dedicáu a Hércules, consideráu polos habitantes de Pompeya como'l fundador de la so ciudá, tamién se dedicó más tarde al cultu de Minerva.
thumb|left|240px|Templu de Isis. Llevantáu a finales del sieglu II a.c. y destruyíu casi por completu pol terremotu del añu 62 d.c., foi rápido reconstruyíu. Integráu na parte central d'un cuadripórtico con columnes estucadas y decoraes con pintures, el templu álzase sobre un altu podium según l'esquema del templu itálicu con una escalinata llateral. Al llau de la cella esisten dos hornacina destinaes a dos estatues d'Anubis y Harpócrates, el fíu d'Isis, respeutivamente.
Na parte trasera del templu llevántense pequeños edificios ente los que figura la sala destinada a les xuntes isíacas o Ecclesasterion; xunto al ara atópase'l Purgatorium con un buecu soterrañu que caltenía agua del Nilu utilizada nes ceremonies de purificación.
El templu de Venus atopar al suroeste del foru y esfrutaba de vistes al mar. Nel momentu de la erupción l'edificiu taba n'obres, anque paez que la nueva construcción diba superar considerablemente en tamañu a la previa.
Termes
thumb|240px|Apodypterium - Termes estabianas. Les termes Estabianas atopar nel encruz de la Vía Estabiana (Via Stabiana) y la de la Bayura (Via dell'Abbondanza) y son les más antigües de la ciudá, del sieglu IV e. C. Les termes amuesen signos de socesives restauraciones, la postrera d'elles tuvo llugar depués del terremotu del añu 62. Taba compuesta por una seición masculina y otra femenina. Tenía un sofisticáu sistema de calefacción: l'aire caliente circulaba sol pisu y ente les parés.
Tanto la seición masculina como la femenina taba compuesta por una sala de vistir (apodyterium), una sala con piscina d'agua frío (frigidarium), d'una sala templada (tepidarium) y de una sala bien calefaccionada (calidarium), dotada d'una bañera p'agua caliente y de una fonte p'abluciones con agua tibio. Amás había otros ambientes, dellos anexos al ximnasiu y una gran piscina pa nadar al campu.
termes del foru, magar nun son les más grandes de la ciudá, son d'enforma interés por cuenta de la elegante decoración y l'escelente estáu de caltenimientu del calidarium y del tepidarium de la seición masculina.
Dos corredores dexen, nel casu de les termes pa homes, el pasu al apodypterium d'onde se pasa al frigidarium, en que'l so centru atopar una bañera circular pa los baños fríos; y al tepidarium, decorada con finu estuco de la metá del sieglu I e. C. Ellí caltiénse un gran braseru que sirvía pa calecer l'ambiente, donáu por Marcu Nigidio Vacula (Marcus Nigidius Vaccula). Del tepidarium apuértase direutamente al ambiente pa baños templaos, el calidarium calefaccionado con aire caliente que pasaba pel interior de les parés dobles.
Les termes centrales fueron ampliaes depués del terremotu del añu 62 y pal 79 entá nun taben dafechu terminaes. Yeren esclusives pa homes, escarecíen de frigidarium, pero teníen un serviciu del qu'escarecíen les otres termes: el laconicum, un ambiente pa baños de vapor con aire caliente y secu. Esti complexu, pola lluminosidá y amplitú de los ambientes, el so gran ximnasiu y l'escelente calidá del material de construcción, nun tenía nada qu'envidiar a les termes de les grandes ciudaes, incluyida Roma.
thumb|240px|Pompeya - Termes suburbanas. Atópense asitiaes xustu extramuros de la ciudá, cerca de la Puerta Marina. Construyíes a empiezos del sieglu I d. C., taben en procesu de restauración nel momentu de la erupción. Fueron escavaes nos años ochenta, y yeren una empresa comercial privada, asitiada nos baxos d'un edificiu que tenía nel pisu cimeru viviendes y locales d'otru tipu.
Les sos dimensiones yeren bien inferiores a les de los establecimientos balnearios públicos del centru de la ciudá y nun hai menor niciu de que tuvieren una seición destinada a les muyeres; el so principal curiosu sía que non, debía de morar nes maraviyoses vistes que tenía al mar, de les cualos podíen esfrutar los veceros dende un espaciosu solárium.
thumb|240px|Termes Suburbanas - Apodyterium.Lo que les fixo famoses son los ocho escenes d'actividaes sexuales de la parte cimera de la paré del vestuariu (apodyterium), de les cualos caltuviéronse namái les pintures d'una de les parés, pero orixinalmente debíen de decorar otros dos, presentando seique venticuatro variedaes distintes de postures pa prauticar el sexu. Debaxo de les escenes atopamos otres pintures que representen unes caxes o cestes de madera, toes elles debidamente numberaes (inda pueden lleese los númberos I-XVI).
Estos vestuarios nun disponíen de nichos empotraos pa guardar la ropa, sinón qu'entá son visibles les buelgues d'un estante que percorría tola habitación per debaxo de les pintures, y nel cual habría unes caxes o cestes individuales.
Instalaciones deportives y d'ociu
La palestra Samnita atópase detrás del Teatru Grande. Ta arrodiada d'un pórticu dóricu, nel que s'atopó una copia del Doríforo de Policleto en bon estáu de caltenimientu.
Grande ye un estensu edificiu rectangular, de 141 x 107 m, asitiáu al llau del anfiteatru. Taba dedicáu a les actividaes ximnástiques y construyóse en dómina imperial.
Nel centru hai una piscina (natatio) de 34,55 x 22,25 m, col fondu en pendiente (dende un metro a 2,60) con cuenta d'ufiertar a los nadadores la posibilidá d'esfrutar de diverses fondures d'agua.
Edificios pa espectáculos
thumb|240px|Teatru grande. Axacente al Foru triangular atópase'l teatru grande, de la primer metá del sieglu II e. C., construyíu a la manera del mundu griegu helenísticu, aprovechando la rimada natural d'una llomba y restauráu y ampliáu notablemente na dómina romana. L'espaciu reserváu a los espectadores taba estremáu en trés órdenes de graes de mármol. L'escenariu tenía los trés puertes clásiques.
El teatru tenía un gran pórticu cuadrangular abondo bien calteníu, onde'l espectadores podíen entretenese antes del espectáculu y mientres los intervalos. Depués del terremotu del añu 62, esti pórticu foi tresformáu en cuartel de gladiadores.
El teatru Pequeñu o odeón foi construyíu a principios del periodu romanu (80 e. C.) xunto al Teatru grande. Tenía un teyáu estable, fundamental pa l'acústica de la construcción; la presencia d'esti elementu, xunto colos demás calteres constructivos, llevó a la identificación del edificiu como un odeón, destináu a representaciones musicales y mímiques y recitáu de poesía.
Edificios económicos
scene on pompeian mural 1.jpg|thumb|240px|Frescu eróticu.]] De lente qu'en llatín significa lloba que ye como se conocía a les prostitutes, el Forfuéganu yera'l más importante de los numberosos chamizos que s'atoparon en Pompeya, y l'únicu construyíu con esta precisa finalidá.
Les prostitutes yeren esclaves grieges o orientales, el so preciu diba de dos a ocho rustas (el vasu de vinu costaba unu), pero la recaldación yera del patrón o del dueñu del chamizu.
El forfuéganu yera un pequeñu edificiu asitiáu nel encruz de dos calles secundaries, taba constituyíu por una planta a nivel del suelu y un primer pisu. La planta baxa taba destinada al accesu d'esclavos o de les clases más probes; tenía un corredor y cinco habitaciones con cama, les parés taben cubiertes de pintures qu'espresaben distintes posiciones erótiques.
Al pisu cimeru aportar por una entrada independiente que daba a una escalera y depués a un balcón. A esi balcón daben les distintes habitaciones, más grandes y decoraes que les de la planta baxa. Esti pisu cimeru yera acutáu a una vecería más acomodada.
La construcción ye del últimu periodu de la ciudá. Les parés atópense cubiertes de motivos eróticos dende la so entrada principal, qu'amuesa a Príapo con dos penes sosteníos poles manes.
Casa del Faunu
Na parte anterior de la entrada atopa'l saludu HAVE (forma del llatín vulgar pa «ave», bienveníu). L'ingresu ta provistu de puerta doble y nel antepar atopen dos atrios, unu d'ellos, el principal, contién una pequeña fonte con una pequeña estatua d'un faunu danzante que dio'l nome a la casa. (L'orixinal atopar nel Muséu Arqueolóxicu Nacional de Nápoles).
Supónse qu'a principios del sieglu I a.c. foi la morada de P. Sila, sobrín del dictador Sila, quien tuvo la misión d'entamar la colonia romana y de conciliar los intereses de los colonos colos de los antiguos habitantes. Nel pavimentu d'una de les principales sales de receición atopó'l mosaicu antiguu más complexu que s'afayó, el llamáu Mosaicu d'Alejandro, que representa la batalla de Issos, ente Alexandru Magnu y Darío III Codomano. Ta compuestu por ente 1 500 000 y 5 000 000 de teseles.
Casa del Poeta Tráxicu
thumb|240px|Mosaicu que representa un perru cola inscripción Cave Canem (curiáu col perru).
La Casa del Poeta Tráxicu debe'l so nome a un mosaicu que representaba a un instructor d'actores de teatru (güei nel Muséu Antropolóxicu Nacional de Nápoles), y la so fama a una serie de frescos de temes heroiques y míticos. Ente les ilustración atopa una avera del sacrificiu d'Ifigenia. Trátase d'una casa de modestes dimensiones pero decorada con muncha elegancia, probablemente una muestra d'una clase media arriquecida mientres los últimos años de la ciudá.
A los llaos de la puerta atopaben dos amosadores (qu'indiquen que'l dueñu de la casa tamién se dedicaba al comerciu), y sobre el pisu atopaba la inscripción Cave Canem (Curiáu col perru) al llau de la imaxe d'un perru suxetu por una cadena.
Nel restu de la casa pueden atopase más frescos y mosaicos, ente ellos, imáxenes d'Admeto y Alcestis, Venus, Ariadna, Teseo y Narcisu.
Casa de Amaranto
La casa de Amaranto consiste en dos viviendes xuníes, una tradicional casa con atriu (I.9.12) y una tabierna con un ampliu peristilo na parte trasera (I.9.11). En dambes atoparon montones d'ánfores especialmente nel atriu de la casa 12 y nel xardín amiesto a la tabierna de la casa 11. Más de 30 de les ánfores atopaes yeren d'orixe cretense. Taben toa pámpana arriba y propúnxose que toes yeren orixe d'un solu cargamentu anterior a la erupción. Les del xardín fueron na so mayor parte almacenaes pámpana abaxo, ya incluyan tantu tipos campanos, como exeos y cretenses. La mesma tabierna taba en procesu d'arreglu nel 79 d. C. polo que nun podía atopase sirviendo comíes y bebíes de forma habitual. Amás en Amaranto nun se cultivaben vides. Paez que los propietarios solo rexentaben un negociu d'importación y esportación.
Nos últimos años de vida de la ciudá dambes cases fueren xuníes y atopábense nun estáu deplorable. El mostrador de la tabierna taba en ruines, el xardín abandonáu... al paecer el conxuntu de les dos cases yera entós utilizáu solo como almacén de tinajas de vinu (amphorae). La cadarma de la mula que fuera utilizada pa tresportales foi atopáu ente les ruines, xunto al perru (guardián) a los sos pies. Dos de les ánfores llevaben el nome Sestu Pompeyo Amaranto” o a cencielles “Sestu Pompeyo”. El nome de Amaranto apaez tamién nun par de grafitos más topaos n'otros llugares de la vecindá, según nun anunciu na mesma paré de la vivienda asitiada na Vía de la Bayura (via dell'Abbondanza), onde un tal “Amaranto Pompeyanu” convida a los sos conciudadanos a votar al so candidatu preferíu.
Villa de los Misterios
thumb|221px|Detalle de los frescos de la villa de los misterios.
thumb|left|221px|Interior de la Villa de los Misterios, en Pompeya. La villa de los Misterios ye unu de los edificios suburbanos de Pompeya, asitiáu a unos doscientos metros de la Puerta de Herculano, fora de les llendes de la ciudá. Trátase d'una construcción que presenta una disposición harmoniosa y singular de los sos ambientes y una superlativa coleición pictórica. Foi construyida na primer metá del sieglu II e. C. y foi munches vegaes remocicao y ampliao. Preséntase como una construcción de cuatro lados arredolada por una terraza panorámica. Dempués del terremotu del añu 62 la Villa camudó de propietarios y d'usos: de vivienda señorial pasó a establecimientu agrícola.
Los usos finales d'esta Casa constitúin l'exemplu d'una vivienda de gran luxu xunida a una esplotación agrícola ganadera. Integrada al paisaxe por aciu grandes pórticos y galeríes que dan a xardinos colgantes, la Villa de los Misterios amuésase bien distinta de les cases atopaes na ciudá.
Magar casi toles sos parés atópense decoraes con pintures, destaquen una serie de grandes frescos que se supón que representaben la iniciación de les esposes a los Misterios Dionisíacos. Na llamada Sala de la Gran Pintura, desenvuélvense una serie de frescos que daten del sieglu I e. C., que representaríen los momentos socesivos d'un ritual que Roma intentó llindar ensin enforma ésitu.
Les imáxenes son bien elocuentes: un neñu lleendo'l ritual so la supervisión d'una matrona, una moza que lleva una bandexa con ufriendes, un grupu de señores nuna celebración sacramental, un silenu que toca una llira mientres una mocina ufierta'l so senu a una cabra, otru vieyu silenu ufierta una bébora a un pequeñu sátiru mientres otru más nuevu algáma-y una mázcara teatral, ente munches otres. Tamién se representen les bodes de Dioniso y Ariadna.
Casa de la Columna Etrusca
La casa de la Columna Etrusca ye un edificiu pequeño y modesto asitiáu na Rexón VI. Debe'l so nome a una columna de facción típicamente etrusca que se topa empotrada ente dos sales de la casa, y que data del sieglu VI e.C. La columna formó parte d'un santuariu al campu, yá que debaxo alredor d'ella haise atopáu cerámica griega (correspondiente a ufriendes) y restos d'un bosquecillo de fayes, como correspuende a los santuarios d'esa dómina. Nel sieglu III e.C., debíu a la crecedera de la ciudá, la casa edificóse alredor de la columna, que sicasí se caltuvo y dexóse visible, probablemente por respetu al so antiguu significáu relixosu.
Otres cases
Otres cases significatives de Pompeya son la Casa del Ciruxanu y la Casa de los Vettii.
Construcciones defensives
Marina Pompeya.JPG|thumb|240px|Puerta Marina cola so doble abertura.]] Trátase de la puerta principal a les escavaciones, asina denomada porque daba al mar. Na antigüedá conocíase como Puerta de Neptunu o del Foru. Ta formada por dos abertures cubiertes por una bóveda de piedra. Una d'elles yera pa los peatones, la otra, daqué más ancha, dexaba'l pasu de carros y cabalgaduras. Nun yera, orixinalmente, una entrada importante debíu al fuerte cayente de la cai que de primeres la faía inaccesible pal tránsitu de carruaxes.
Antiquarium
El Anticuariu ye l'espaciu museísticu de les ruines de Pompeya. Foi construyíu en 1861 y destruyíu en 1943 por cuenta de un intensu bombardéu mientres la Segunda Guerra Mundial. Foi reconstruyíu en 1948 d'alcuerdu a modernos criterios museolóxicos, con cuenta d'ufiertar un cuadru completu de la historia de la ciudá.
Tien cuatro sales: la primera contién testimonios de la Pompeya presamnita, especialmente material de la necrópolis de la Edá del Fierro (sieglos XI a VII e. C.) del Valle del Sarno. La segunda conserva material de los sieglos III ya II e. C., especialmente terracota, cerámiques etrusques y escultures de tufu. La tercera y cuarta sales contienen elementos del periodu romanu de Pompeya, incluyíos los moldes de yelsu de persones y animales sosprendíos pola erupción, según elementos domésticos y representativos de la vida cosila y comercial de la ciudá.
Bibliografía
Rellatos y noveles
Mencía López d'Haro
Mencía López de Haro dama vizcaina, fía de Lope Díaz II de Haro, señor de Vizcaya, y de la so esposa Urraca Alfonso de Llión, fía d'Alfonso IX de Llión. Foi reina consorte de Portugal pol so matrimoniu con Sancho II de Portugal y desempeñó un papel crucial na crisis política de 1245 en Portugal. Foi nieta per parte materna d'Alfonso IX de Llión.
Nacencia
izquierda|miniaturadeimagen|148x148px|Escudu d'armes de la Casa de Haro, familia a la que perteneció Mencía López de Haro. Mencía López de Haro nació nel senu d'una familia noble. El so padre, Lope Díaz II de Haro, señor de Vizcaya, yera fíu de Diego López II de Haro, señor de Vizcaya, y de la so esposa María Manrique de Lara.
La so madre, #Urraca Alfonso de Llión, yera fía illexítima d'Alfonso IX de Llión y hermanasca de Fernandu III el Santu, rei de Castiella y Llión, según, ente otros, del infante Alfonso de Molina, padre de la reina María de Molina.
Primer matrimoniu
Casó per primer vegada, nel añu 1234, con Álvaro Pérez de Castru'l Castellán señor de la Casa de Castro, fíu de Pedro Fernández de Castru'l Castellán, y bisnietu d'Alfonso VII de Llión. El so maríu, que'l so matrimoniu cola condesa Aurembiaix de Urgel fuera anuláu en 1228, casóse con ella arriendes de una disputa ente'l so padre Lope Díaz II de Haro y Fernandu III el Santu, asocedida nel añu 1234 y que se resolvió por aciu el resolución arbitral concedida poles reines Berenguela de Castiella y Beatriz de Suabia, madre y esposa respeutivamente del rei Fernando.[1]
En 1237 Álvaro Pérez de Castro vendió a la so segunda esposa, Mencía López de Haro, la so villa de Paredes de Nava y tola so heredá nel reinu de Llión por 15.000 maravedinos.[2]
Dos años dempués, el 15 de mayu de 1239 Álvaro Pérez de Castro vendió a la Orde de Calatrava y a la so maestre Gonzalo Ibáñez la mesma villa de Paredes de Nava por 7000 maravedinos, cola condición de caltener la tenencia vitalicia de la villa y la posibilidá de que los sos fíos, qu'entá nun tuviera, #recuperar si devolvíen esa cantidá al cumplir los 14 años d'edá.[2]
Segundu matrimoniu
izquierda|miniaturadeimagen|250x250px|D. Mencía #casar ente 1242 y [[1242|1245 con Sancho II de Portugal.]] Mencía López de Haro #casar de nuevu col rei portugués Sancho II de Portugal, fíu d'Alfonso II de Portugal y de la so esposa, #reinar Urraca de Castiella. #Los escritores ya historiadores antiguos son unánimes en considerar a Mencía López de Haro la esposa lexítima del rei Sancho de Portugal.
Vida na corte portuguesa
derecha|miniaturadeimagen|259x259px|La Reina Matilde de Dammartín, socesora de D. Mencía López de Haro. Mencía López de Haro foi rápida y francamente refugada tantu pola nobleza como pol pueblu portugués nesi momentu. Per otru llau, por cuenta de la inferioridá xerárquica de la vilba d'Álvaro Pérez de Castro, yá nun tenía un interés direutu cola Corona, nin pa Portugal nin pa Castiella, que'l so rei abandonara a Dª Mencía dempués de la muerte del so home. Per otru llau, la nueva reina aportunaba en tar arrodiada de criaos castellanos, con esceición de dellos valíos, un trestornu pa los cortesanos, quien nun taben autorizaos pa un aproximamientu col rei al traviés de Dª Mencía. Pruebes del descontentu popular foi una frase corriente ente la xente, que dicía que'l rei diba «encantáu coles artes de Dª Mencia de Haro».
Sicasí la situación decrépita na que Portugal s'atopaba derivaba del periodu anterior a la venida de Mencía a la Corte noble. Dempués de delles guerres entamaes contra los sarracenos y de delles conquistes cristianes, la monarquía tomó delles ventayes, y el territoriu goció de paz mientres dalgún tiempu y el monarca esfrutó d'una aureola de gloria y de un rellumu militar. Sicasí, Sancho decidió camudar a los conseyeros del reinu polos sos #compañeru mientres la dictadura militar.
El cambéu foi fatal y el conseyu #enfrentar a momentos de grandes conflictos qu'enllordiaron la imaxe del rei y tamién foi lo que llevó a #dellos historiadores a describir a esti periodu como una anarquía. Nesti estáu Dª Mencía atopó a la corte cuando se casó con Sancho.
Anulación del matrimoniu con Sancho II de Portugal
derecha|miniaturadeimagen|335x335px|El [[papa Inocencio IV nel Primer Concilio de Lyon.]] El papa Inocencio IV #dirixir a Alfonso, demandante del tronu portugués y hermanu del rei, pidiendo tropes del condáu de Boulogne p'amparar a la Ilesia en Tierra Santa, yá que nesi momentu taben en guerra. Sicasí, esti llamáu yera namái una sida por qu'Alfonso pudiera apaecer coles sos fuercies armaes en Lisboa, y asina sirvir los planes del cleru portugués y del Papa.
Alfonso yera l'herederu de Sancho, pero esto podía camudar en #cualquier momentu, si Dª Mencía tenía fíos, lo que crearía graves problemes na reclamación del tronu per parte d'Alfonso, la solución yera la separación de los dos cónyuges.
La sida formulada yera que Dª Mencía y Sancho yeren parientes, teniendo cuartu grau d'endogamia, lo que ponía en peligru'l matrimoniu de los reis y daba llugar a un únicu camín; el divorciu. En presencia de papáu, Alfonso presentó'l so argumentu de que D. Mencía y Sancho yeren parientes, provocando un problema más grande. Sicasí, esti grau de la endogamia yera común y aceptable. Nun folletu empobináu a la capiya, el papa describía al país como unu tarrecible, fincáu poles denuncies de los obispos portugueses, rematando con amenaces, y argumentando qu'a lo menos nel cumplimientu de los sos deberes, tomaren les decisiones correutes». Esti folletu dio como resultáu orixe al Concilio de Lyon, nel cual Aires Vasques, segundu crónica de la dómina, foi l'únicu defensor y monarca.
Sicasí, Sancho nun refugó la so esposa, como lo esperaben Alfonso y el Papa. Esti postreru cumplió les sos amenaces y anuló el matrimoniu, invalidando polo tanto la xerarquía social de los cónyuges, según polos venceyos de sangre que los xuníen familiarmente.
Muerte en Palencia
Naquel llugar vivía l'infante Fernando, el cuál heredó tolos bienes de Mencía y amás entró en disputa polos heriedos de Sancho II.Mencía finó en Palencia, según la tradición, llugar onde tenía les sos tierres, y foi soterrada na Capiya de la Cruz nel Monesteriu de Santa María, Nájera. Sobre la tumba taba un soporte con cuatro #león y coles armes de Portugal nel centru. Fernando aportunó qu'en seis capiyes fixera una misa diaria pola so muerte.
Enllaces esternos
Categoríes:Persones del País Vascu
Platymantis cheesmanae
Distribución xeográfica
Alcuéntrase n'Indonesia.
Década del 2500 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Sieglu XXVII e.C. - Sieglu XXVI e.C. - Sieglu XXV e.C.)
Alcedo meninting
Alcedo meninting ye una especie d'ave coraciforme de la familia Alcedinidae que vive nel sur d'Asia. Alcuéntrase principalmente nos montes trupos onde caza nos pequeños regueros. Ye de tonos más escuros que'l Samartín (Alcedo atthis''' y escarez de la so llista postocular ablonda, qu'amás s'atopa en hábitats más abiertos.
Taxonomía
Reconócense delles subespecies distribuciones a lo llargo del so estensu área de distribución, con delles variaciones nos tonos del plumaxe y les sos midíes:
Según otros autores amás esistiríen les subespecies callima, subviridis y proxima pero nun son reconocíes xeneralizadamente.
Distribución y hábitat
Estiéndense pel sur d'Asia, dende'l subcontinente indiu hasta'l sureste asiáticu, llegando a les islles de la Sonda más orientales. El so hábitat más común son les poces y regueros nes selves trupes, hasta altitúes de 1000 msnm, dacuando alcuéntrase nos manglares.
Comportamientu
El samartín meninting ye una ave sedentaria na totalidá del so área de dististribución. Pósense sobre cañes que cuelguen percima de regueros, xeneralmente los montes trupu y avesíu, dende ehí lláncense p'atrapar pexes, crustáceos y canesbes de libélula. Tamién puen atrapar otros inseutos como saltapraos y mantis.
La dómina de cría produzse principalmente ente mayu y xunu. Añera nel interior d'un túnel d'hasta un metru de llargor, escaváu nuna turria arenosa d'un regueru forestal, onde ponen ente cinco y siete güevos blancos cuasi esféricos.
Vileña
Xeografía
Tien un área de 6,35 km² con una población de 28 habitantes (INE 2007) y una densidá de 4,41 hab/km².
Historia
Villa, na cuadriella de La Vid, una de los siete en que s'estremaba la Merindad de Bureba perteneciente al partíu de Bureba. Xurisdicción de realengu con rexidor pedáneo. El nome de Vileña figura na documentación medieval como Villadenia, Villenna y Villam Denia que, según l'autor Cadiñanos Bardeci, suxure un orixe romanu, equivalente a «Villa de Ennio o Ennia».
El 28 de payares de 1662, por un privilexu del rei Felipe IV, toles villes en La Bureba independizar de Pancorbo, Briviesca, Cerezo de Río Tirón, y del adelantamientu de Burgos. Hasta esa fecha, Vileña dependía jurisdiccionalmente de los pueblos enriba citaos, anque siempres foi dominiu solariego perteneciente al monesteriu. L'archivu de la Merindad de La Bureba curiar en Vileña na so propia casa de xuntes.
A la cayida del Antiguu Réxime queda constituyida como conceyu constitucional del mesmu nome nel partíu de Briviesca, rexón de Castiella la Vieya, cuntaba entós con 150 habitantes.
Arte
El retablu de l'Asunción, procedente del antiguu Monesteriu de Santa María la Real de Vileña, obra de Pedro López de Gámiz, escultor del focu romanista de Miranda de Ebro atópase anguaño nel Muséu de Burgos. Un frescu del Xuiciu Final que data de principios del sieglu XIII, tamién del mesmu monesteriu, exhibir nel Muséu del Retablu.
Parroquia
Ilesia católica de San Salvador, dependiente de la parroquia de Los Barrios nel Arciprestalgu d'Oca Tirón, diócesis de Burgos.
Beatriz de Castiella (1242–1303)
Beatriz de Castiella foi una dama castellana y reina consorte de Portugal, fía natural d'Alfonsu X el Sabiu y de #Mayor Guillén de Guzmán.[1][2] Heredó de la so madre los señoríos d'Alcocer, Salmerón, Viana de Mondéjar, Palazuelos, y Valdeolivas.
Biografía
Debió de nacer poco antes del 31 d'avientu de 1244 cuando'l rei Alfonsu X, «col beneplácito del so padre», donó la villa d'Elx a la so fía Beatriz y a tolos fíos que tuviera con #Mayor Guillén de Guzmán.[2][3]
Como parte de la so estratexa pa llegar a un alcuerdu col reinu de Portugal sobre la soberanía del Algarve, el rei Alfonsu X ufiertó en matrimoniu a la so fía Beatriz a Alfonso III, enllaz que se celebró en 1253.[4] Nel alcuerdu, el rei de Castiella prometía que devolvería tolos sos derechos sobre'l Algarve al primer fíu varón que tuvieren Alfonso III y Beatriz cuando algamara la edá de siete años.[4] La nobleza portuguesa consideró qu'esta boda yera humillante pal rei de Portugal»,[5] y peor entá, celebrárase tando Alfonso III entá casáu con Matilde de Bolonia quien en 1255 acusó al so home de bigamia ante'l papa Alejandro IV.[5] En 1258, el pontífiz condergó-y por adulteriu y esixó que-y devolviera la dote a la condesa Matilde, pero al finar la esposa refugada nesi mesmu añu, les amenaces del papa quedaron en suspensu.[5]
Hasta la muerte del so maríu'l rei Alfonso III en 1279, Beatriz exerció una gran influyencia na corte y sofitó l'acercamientu de los reinos de Portugal y Castiella.
En 1282, Beatriz tornó a Sevilla por cuenta de les sos discrepancies col so fíu, el rei Dionisio. Antes de payares de 1282, Beatriz, yá viuda, socorrió al so padre contra'l so mediu hermanu, l'infante Sancho, cola so persona y dineru. El 4 de marzu de 1283, figura nel Archivu Real, güei Archivu Nacional de la Torre do Tombo una donación del rei Alfonsu X a la so fía Beatriz de les villes de Mourão, Serpa, Moura colos sos castiellos y, nel mesmu día, donó-y el reinu de Borrina y les rentes reales de la ciudá de Badayoz.[3] A la muerte de la so madre, non más tarde de 1267, heredó un señoríu en tierres alcarreñes qu'incluyía Cifuentes, Viana de Mondéjar, Palazuelos, Salmerón y Alcocer. Nesta última ciudá, tomó so la so custodia'l monesteriu de Santa Clara que fundara la so madre.[6] #Caltener al pie del so padre'l rei Alfonsu X y tuvo con él cuando'l monarca morrió en 1284.[3]
Beatriz finó'l 27 d'ochobre de 1303 y recibió sepultura nel Monesteriu de Alcobaça.
Descendencia
Frutu del so matrimoniu con Alfonso III de Portugal nacieron los siguientes fíos:
Muerte y sepultura
Beatriz de Castiella finó'l 27 d'ochobre de 1303 y recibió sepultura nel monesteriu de Alcobaça.
Diosdado Macapagal
Diosdado Macapagal y Pangan foi un políticu filipín.
Biografía
Vicepresidente de Filipines de 1957 a 1961 y Presidente del 30 d'avientu de 1961 al 30 d'avientu de 1965. Foi padre de Gloria Macapagal Arroyo, qu'ocupó la presidencia filipina de 2001 a 2010.
Una coalición de lliberales y de progresistes escoyer presidente de les Filipines en 1961. Centrar na llucha contra la corrupción qu'había nel gobiernu. Intentando aguiyar el desenvolvimientu económicu, foi aconseyáu por partidarios ricos y consiguió que'l pesu filipín remanar nel llibre comerciu. Esta política esbardió millones de pesos de la Tesorería del Estáu añu tres d'añu mientres la so alministración. Los sos esfuercios pola reforma viéronse bloquiaos polos nacionalistes qu'apoderaron la Cámara de Representantes y el Senáu naquel momentu. En 1965, Ferdinand Marcos ganar nes eleiciones presidenciales.
Primero que la so carrera política empezara, yera abogáu en Manila. Ayudó a la resistencia contra los xaponeses mientres la Segunda Guerra Mundial. En 1948 sirvió como segundu secretariu a la embaxada filipina en Washington D. C. En 1949 escoyer a la cámara de representantes, onde sirvió hasta 1956. Mientres esi tiempu, foi tres veces representante de les Filipines na Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes. En 1957, como miembru del Partíu Lliberal, convertir en vicepresidente so la legislalatura del presidente Carlos García, del Partíu Nacionalista.
En 1962 visito Madrid, España, onde lo recibió'l xeneral Francisco Franco, quien lo condecoro cola Orde de Sabela la Católica.
Al igual en 1963, asistió xunto al presidente de Francia, Charles De Gaulle al funeral del Asesináu presidente de los Estaos Xuníos, John F. Kennedy.
Diosdado Macapagal foi tamién un reputáu poeta en llingua castellana, magar la so obra poética viose clisada pola so biografía política.
En 1979 formó la Unión Nacional n'oposición al réxime de Marcos. La so fía, Gloria Macapagal Arroyo, foi presidenta del país.
Airon-Saint-Vaast
Airon-Saint-Vaast ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Alcedo pusilla
El martín pescador menudu (Alcedo pusilla) ye una especie d'ave coraciforme de la familia Alcedinidae que vive en Melanesia, el norte d'Australia y les islles Moluques septentrionales. Alcuéntrase en montes abiertos, arboles, banzaos y manglares.
Descripción
El martín pescador menudu mide ente 11 y 13 cm. Se plumaxe de les sos partes cimeros ye azul escuru y les inferiores blancu.
Reproducción
El martín pescador menudu escava un pequeñu túnel nes turries fluviales na dómina de cría, ochobre marzu n'Australia, en que'l so fondu la fema va poner ente 5 y 7 güevos blancos brillantes.
Década del 2510 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Sieglu XXVII e.C. - Sieglu XXVI e.C. - Sieglu XXV e.C.)
Aix-en-Ergny
Tien una población de y una superficie de  km².
Llista d'asteroides/9301–9400
... | Previu | Llista d'asteroides | Siguiente | ...
Alcedo quadribrachys
El martín pescador brillante (Alcedo quadribrachys) ye una especie d'ave coraciforme de la familia Alcedinidae que vive nel África subsaḥariana.
Llista de Gardiner
La llista de Gardiner ye una clasificación de los xeroglíficos exipcios en 26 subgrupos que l'exiptólogu británicu Alan Gardiner realizó nel so Gramática de la llingua exipcia. Estos subgrupos suman 743 xeroglíficos más venti variantes, y considérense d'obligada referencia nel estudiu de los xeroglíficos del Antiguu Exiptu. Gardiner solo listó les formes más comunes, una y bones el númberu total superaba los 6.000 nel periodu grecorromanu, anque en dómines anteriores usábense menos de mil (unos 750 mientres l'Imperiu Mediu).
Los xeroglíficos son imáxenes de seres o elementos reconocibles (salvo unos pocos recoyíos nel grupu Aa). Tán estandarizados, y la so simplificación anició la escritura hierático y darréu la demótica.