cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Inmigración italiana n'Estaos Xuníos
Participación na Segunda Guerra Mundial
Mientres la Segunda Guerra Mundial, munchos italoamericanos xunir a les Fuercies Armaes de los Estaos Xuníos pa lluchar contra'l Exa. Envalórase que 1,2 millones de italoamericanos formaron parte del exércitu mientres la segunda guerra; un 7,5% de los 16 millones totales. El serviciu de los italoamericanos foi crucial mientres la invasión aliada a Italia, onde les tropes d'Estaos Xuníos trabayaron xunto a persones locales, incluyendo mafiosos, pa establecer y fortificar esi primer pasu n'Europa. Numberosos historiadores documentaron les delicaes rellaciones establecíes ente'l gobiernu de EE. UU. y figures del crime entamáu italoamericanu en EE. UU. y la manera na que fueron usaes p'ayudar a asegurar un desembarcu esitosu. Se rumorea qu'hasta Lucky Luciano ayudó a anidiar les rellaciones ente dambes comunidaes mientres la segunda guerra.
Númberos
Nel censu del añu 2000, los italoamericanos constituyíen la quinta etnia más grande de EE. UU. con cerca de 15,6 millones de persones (5,6% del total de la población del país). Nel añu 2009 la población de italoamericanos aumentu a 18.086.617 persones constituyendo'l 5.9% de la población.
Política
Nos años 1930, la gran mayoría de los italoamericanos votaben al Partíu Demócrata; dende la década del '60, distribuyéronse ente Demócrates (37%) y Republicanos (36%). El Congresu de los Estaos Xuníos inclúi italoamericanos consideraos líderes en dambos partíos. Los políticos de mayor rangu anguaño son Nancy Pelosi (D-CA) que se tresformó na primer muyer y italoamericana Presidente de la Cámara de Representantes de los Estaos Xuníos; el republicanu Rudy Giuliani, ex alcalde de la ciudá de Nueva York y candidatu nes eleiciones presidenciales d'Estaos Xuníos de 2008; y el ex congresista de Colorado, Tom Tancredo. Amás Geraldine Ferraro foi candidata a la vicepresidencia en 1984. Dos de los nueve miembros de la Suprema Corte de EE. UU. —Antonin Scalia y Samuel Alito— son tamién italoamericanos, nomaos por presidentes republicanos. Dambos xueces son consideraos miembros clave dientro del llau conservador de la corte, xunto a Clarence Thomas y el xefe de justicia John Roberts. El xuez Alito foi mentáu na despidida de la presidencia de George W. Bush el 15 de xineru de 2009, na cual Bush referir a él como un xuez sabiu. L'apellíu orixinal de la nueva Segunda Dama, Jill Biden, yera Giacoppa.
Louisville (Kentucky)
L'asentamientu que dempués se convirtió na ciudá de Louisville foi fundáu en 1778 por George Rogers Clark y ta nomada n'honor del Rei Lluis XVI de Francia. La mayor fama de Louisville provién de "Los dos minutos más emocionantes nel deporte": el Derby de Kentucky (Kentucky Derby), la carrera de caballos que ye parte de la Triple Corona de Caballos Purasangre, que se lleva a cabu añalmente nesta ciudá, siendo un eventu llargamente televisáu.
Louisville ta asitiada na parte nor-central de Kentucky, na frontera de Kentucky ya Indiana asitiada na única torga natural del ríu Ohio, les Tabayones d'Ohio. Louisville ye la cabeza del condáu de Jefferson y dende el 2003, les llendes de la ciudá son allegantes a los del condáu por cuenta de la fusión ente'l condáu y la ciudá. Yá que inclúi condaos del Sur d'Indiana, l'área metropolitana de Louisville ye usualmente conocida como Kentuckiana. Anque s'atopa asitiada al sur de los Estaos Xuníos, Louisville ta influyida poles cultures del Mediu Oeste y del sur, n'ocasiones referir a ella como la ciudá del sur más nortiza o como la ciudá del norte más sureña de los Estaos Xuníos.
Xeografía
thumb|left|Louisville na cuenca del [[ríu Mississippi.]] Louisville ta asitiada nes coordenaes 38.25417°N, -85.76028°W. Acordies cola Oficina del Censu de los Estaos Xuníos, la ciudá tien una área total de 1032 km². 997,38 km² son de tierra y 35 km² (3,38%) son agua.
Toponimia, población y clasificación
Nel censu de población del añu 2000, Louisville tenía una población de 259.231. Anque yera per primer vegada menor que la de la unión consolidada ciudá-condáu de Lexington de 260.512. El 7 de payares de 2000 Louisville y el Condáu de Jefferson aprobaron un referendu pa fundise nun gobiernu consolidáu de ciudá condáu llamáu Gobiernu del Condáu Metropolitanu Louisville-Jefferson (nome oficial) y Louisville Metro (nome curtiu oficial), fusión que se concretó'l 1 de xineru de 2003. Esta fusión fizo que Louisville fuera ente los dos la ciudá más grande de nuevu.
El Departamentu de Censos d'Estaos Xuníos dio dos cifres distintos de población, pal condáu consolidáu Louisville-Jefferson llista la población envalorada del 2004 en 699.827 (16a na nación, cola mesma cifra que'l condáu Jefferson); pal "total" del condáu Louisville-Jefferson llista la cifra de población en 556.429 (27a en población). El "total" ye una designación que creó'l Departamentu de Censos pa describir la porción del condáu de Louisville-Jefferson que nun inclúi a nenguna de les poblaciones semiindependientes (como Anchorage, Middletown o Jeffersontown).
La metodoloxía del censu usa los valores del total pa comparar ciudaes consolidaes contra otres ciudaes pa propósitos d'estadística y categorización, d'ende que la cifra menor que la asitia en llugar 27 ye la cifra oficial reportada pol Departamentu. Sicasí, el llugar 16 sigue siendo l'afirmación oficial del gobiernu de Louisville Metro y de los dirixentes empresariales, amás llargamente espublizada pelos medios locales, inclusive se publicó nos lletreros de caminos nes llendes de la ciudá.
El conglomeráu de Louisville (nun tien de confundir se con Louisville Metro), que tien 1,2 millones d'habitantes, atopar nel llugar 43 de la llista de conglomeraos per númberu d'habitantes. El conglomeráu tamién inclúi dellos condaos del sur d'Indiana.
Relixón
La relixón en Louisville inclúi instituciones relixoses de delles fes; incluyendo cristianismu, xudaísmu, islam, hinduísmo, budismu y sikhism.
Senáu de los Estaos Xuníos
El Senáu de los Estaos Xuníos ye la cámara alta del Congresu de los Estaos Xuníos, y xunto cola Cámara de Representantes de los Estaos Xuníos, emana la llexislación federal. La composición y les atribuciones del Senáu establecer nel Artículu I de la Constitución de los Estaos Xuníos. Cada estáu ye representáu por dos senadores, independientemente de la so población, que son escoyíos por Escrutiniu mayoritariu uninominal. La cámara del Senáu anovar por tercios cada 2 años. D'esta manera un senador dura 6 años nel cargu, pudiendo ser reelegible.
El so allugamientu xeográficu ta alcontrada na nala norte del Capitoliu de los Estaos Xuníos en Washington D. C., la capital del país. La Cámara de Representantes axuntar na nala sur del mesmu edificiu.
Xeneralidaes
Nel Senáu, cada estáu ta representáu por dos miembros. Como resultáu d'ello hai en total 100 senadores. Los Senadores tán nel cargu por periodos de seis años diseñaos por qu'en les eleición anueve un terciu de los Senadores cada dos años (son Clases de Senadores). El Vicepresidente de los Estaos Xuníos ye'l Presidente del Senáu y dirixe les sesiones d'ésti, con tou, nun ye un Senador y el so votu non cuenta, cola esceición de los casos en qu'hai empates. Poques vegaes el Vicepresidente actúa como Presidente del Senáu y polo xeneral solo actúa como tal nos casos que'l so votu ye válidu pa solucionar un empate, o mientres les ocasionales ceremonies, polo que'l deber de Presidente del Senáu usualmente recái nel Presidente Pro tempore, quien por tradición ye'l senador más antiguu del partíu que tien la mayoría nel Senáu, quien casi siempres delega la xera de presidir a un Senador junior del so mesmu partíu.
Historia
Los padres de la Constitución crearon un Congresu bicameral pol deséu de tener dos cámares por que se fiscalizaran ente elles. La intención d'una cámara yera ser la cámara del pueblu” la cual sería por demás sensible a la opinión pública. La otra cámara tenía como fin el representar a los Estaos. Hasta l'añu 1913 los Senadores yeren escoyíos poles llexislatures de los estaos y non por votación popular, nesi añu promúlgose la Decimoséptima Enmienda, que establecía la eleición senatorial vía eleición popular direuta. Asina sería un forum de mayor deliberación, onde los periodos de seis años dexaríen a los Senadores a nun depender totalmente de la opinión pública como nos casos de periodos curtios. La Constitución establez que se riquir de l'aprobación de dambes cámares p'aprobar una llei.
El Senáu de los Estaos Xuníos foi nomáu a imaxe y semeyanza del Senáu Romanu. La cámara onde s'axunta'l Senáu ta allugada na nala norte del edificiu del Capitoliu de los Estaos Xuníos, en Washington, D. C., la capital nacional. La Cámara de Representantes axuntar na nala sur del mesmu edificiu.
Miembros y eleiciones
L'Artículu Primeru de la Constitución establez que cada estáu va tener dos Senadores. Orixinalmente cada llexislatura del estáu designaba a los sos propios senadores, pero dende 1913 cola ratificación de la Enmienda Diecisiete'l senadores son escoyíos n'eleición popular direuta. La Constitución tamién establez que nenguna enmienda constitucional puede quitar a un estáu de la so igualdá de sufraxu nel Senáu ensin el consentimientu del estáu que se vería afeutáu. El Distritu de Columbia y los sos territorios nun tienen derechu a nengún tipu de representación. Como hai 50 Estaos anguaño, el Senáu tien 100 miembros. Dientro de cada Estáu'l senador de mayor antigüedá nel so cargu ye conocíu como "senador senior," y el so contraparte ye conocida como "senador junior"; sicasí, esta convención nun tienen nengún significáu oficial.
Requisitos
La Constitución de los Estaos Xuníos d'América establez tres requisito pa los senadores: cada senador tien de tener siquier 30 años d'edá, ten de ser ciudadanu de los Estaos Xuníos siquier dende va nueve años y, a lo último, tien de tener la so residencia (nel momentu de la eleición) nel estáu que busca representar. Los requisitos d'edá y de ciudadanía son más estrictos tocantes a los Senadores que nel casu de los Representantes. James Madison nel “Federalist Non. 62”, xustifica ello argumentando que l'enfotu nos senadores” tien de recayer en persones que la so información y estabilidá sía más estensa.
Reinu nazarí de Granada
El Reinu nazarí de Granada, tamién conocíu como Emiratu de Granada o Sultanatu de Granada, foi un Estáu musulmán asitiáu nel sur de la península ibérica, con capital na ciudá de Granada, qu'esistió mientres la Edá Media.
El reinu foi fundáu en 1238 pol noble nazarí Muhammad ibn Nasr, anque orixinalmente tenía'l so centru de poder asitiáu en Xaén. Unos años dempués el monarca nazarí treslladó la so corte a Granada, alredor de la cual entamó'l so nuevu estáu. El reinu sobrevivió nesta precaria situación gracies al so favorable allugamientu xeográficu, tantu pa la defensa del territoriu como pal caltenimientu del comerciu colos reinos cristianos peninsulares, colos musulmanes del Magreb y colos xenoveses al traviés del Mediterraneu, lo que fizo que tuviera una economía diversificada.
Sicasí, foi perdiendo territorios pasu ente pasu frente a la Corona de Castiella, hasta la so definitiva desapaición tres la Guerra de Granada, caltenida ente 1482 y 1492. El reinu nazarí de Granada sería l'últimu Estáu musulmán de la península ibérica, l'antigua al-Ándalus. El so últimu rei foi Muhammad XII (conocíu como Boabdil el Mozu), derrocáu polos Reis Católicos, que se vio obligáu a rindir Granada'l 2 de xineru de 1492. Tres esto foi definitivamente incorporáu a la Corona de Castiella como Reinu de Granada.
Orixe y entamos
Tres la derrota almohade en 1212 na batalla de las Navas de Tolosa, empezó a tomar importancia nel sureste d'al-Ándalus la dinastía nazarí, llinaxe d'orixe árabe, que'l so fundador foi Alhamar «el Roxu», que se proclamó sultán en 1232, siendo reconocíu como tal poles oligarquíes de Guadix, Baza, Xaén, a lo que se xunió l'anexón de la Taifa de Málaga en 1238, o la sumisión d'Almería. En 1234 declaróse vasallu del poder de Córdoba, pero en 1236 Fernandu III conquistó dicha ciudá y Alhamar fíxose vasallu del rei castellanu, lo que-y permitió caltener la so independencia. En 1238 Alhamar amplió los sos dominios conquistando Granada, pero en 1246 Fernandu III -y arrampuñó Xaén, pa consolidar les sos conquistes nel valle del Guadalquivir, lo qu'obligó a Alhamar a roblar el Pactu de Xaén, nel que reconocía al monarca castellanu como señor d'aquel territoriu y quedaba obligáu a paga-y paries pa consiguir paces de venti años.
Al compás en que remataben les conquistes de Fernandu III nel Valle del Guadalquivir, tuvieron llugar delles sulevaciones mudéxares, como fueron la Rebelión o Revuelta mudéxar de 1264, nel Reinu de Sevilla, igual que los mudéxares del reinu de Murcia, dambos de bien recién incorporación a la Corona de Castiella. A pesar del sofitu militar granadín, la mayor parte de la población mudéxar del Valle del Guadalquivir foi espulsada tres la represión y movióse al Reinu nazarí. Hubo una segunda gran revuelta mudéxar na Corona d'Aragón (principalmente, nel reinu de Valencia) en 1276 (enllargada hasta 1304), na que la caballería granadina intervieno en sofitu de los mudéxares sulevaos. Castiella, a la muerte de Fernandu III en 1252, yera l'únicu Estáu qu'entá tenía fronteres colos musulmanes, que se vieron amenorgaos a los macizos penibéticos y la mariña que va dende Barbate hasta Aguilas y con un Estáu d'una superficie d'aproximadamente unos 30.000 km². La frontera ente los dos reinos, la denominada Banda Morisca, superaba los 1000 km de llargor.
Una dómina de prosperidá
A pesar de la so prosperidá económica, los conflictos políticos yeren constantes, y esta debilidá foi aprovechada polos cristianos, que fueron conquistando pequeños territorios al reinu granadín. Sicasí, delles tentatives castellanes acabaron n'atayantes fracasos, como los desastres de Moclín (1280), la Vega de Granada (1319) o Guadix (1362). De la mesma, los exércitos nazaríes llanzaben numberoses razias sobre los territorios cristianos, con resultancies desemeyaes: derrotes como Linuesa (1361) o victories como Alxecires (1369). Ente 1351 y 1369 los nazaríes aprovecharon la Guerra Civil que taba teniendo llugar en Castiella ente los pretendientes Pedru I y Enrique II. Esti conflictu, al par que dexó escosada a la Corona de Castiella, concedió al reinu nazarí unos años de paz nos que pudo caltener la so estratexa esterior ensin interferencia de los castellanos.
Por cuenta de l'apertura de nueves rutes comerciales direutes ente'l Reinu de Portugal y África a partir del sieglu XV, Granada empezó a perder la so posición estratéxica y convirtióse nun llugar menos importante. Cola unión de les Corones de Castiella y Aragón en 1469, la so situación complicóse y nun pudo faer frente a la espansión cristiana.
Decadencia y cayida final
thumb|230px|La cayida de Loja en [[1486 marcó l'empiezu de la meyora cristiana escontra Granada que remataría en 1492 cola toma de la capital.]]
Tres esta dómina de rellumanza, el reinu quedó sol gobiernu de distintos soberanos que fueron incapaces de caltener el control del territoriu. Col fin de la Guerra Civil Castellana escontra 1480 y el definitivu asentamientu de Sabela I nel tronu, dábense por primer vegada en Castiella les condiciones necesaries pa realizar la conquista total de Granada, que se víen favorecíes pola crisis política y económica nel Reinu nazarí. Les guerres civiles granadines yeren causaes poles lluches internes ente dos facciones del poder nazarí: los partidarios del emir Abú l-Hasan Alí y del so hermanu El Zagal, y los partidarios del fíu del emir, Muhammad XII Boabdil. Esti postreru, prindáu polos castellanos, robló con Fernando una tregua que confirmaba'l so vasallaxe, al que darréu se xuniríen otros pactos. A partir de 1484 los Reis Católicos llevaron a cabu una llarga y aportunante serie d'asedios no que se denominó la Guerra de Granada, utilizando la novedosa artillería que condució a tomar progresiva de les places granadines una tres otra.
Sobre'l solitariu reinu de la media lluna balanciáronse les tropes de les Corones de Castiella y Aragón, na culminación del vieyu suañu de la Reconquista. Tres la perda de Málaga en 1487 y la perda del territoriu oriental (la Cora de Bayyāna) en 1489 dexen al Estáu granadín nuna grave situación. En 1491 dispúnxose'l cercu de Granada y la construcción de Santa Fe, el campamentu base dende'l que los Reis Católicos dirixen les operaciones d'asediu. El tiempu y l'actitú pautista de Boabdil influyeron a favor de Castiella, y la capitulación de Granada tuvo llugar el 2 de xineru de 1492. Asina terminaben más de 250 años d'esistencia del Reinu nazarí.
Organización territorial
thumb|230px|Vista de l'[[Alhambra de Granada, el llugar onde moraba'l rei del Reinu Nazarí de Granada.]]
El Reinu de Granada comprendía parte de les provincies actuales de Xaén, Murcia y Cádiz, y la totalidá d'Almería, Málaga y Granada, pero foi amenorgándose hasta que nel sieglu XV tomaba aproximao les provincies actuales de Granada, Almería y Málaga. El reinu taba estremáu en circunscripciones territoriales y alministratives, denominaes tahes. A la frontera ente'l reinu de Granada y los territorios de la Corona de Castiella denominábase-y la Banda Morisca, d'ende que munchos pueblos d'Andalucía Occidental llámense «de la Frontera [con Granada]». Asina mesmu, el Reinu nazarí sufrió d'un importante problema de superpoblación.
La capital nazarí, Granada, convirtióse nos sieglos XIV y XV nuna de les ciudaes más prósperes d'una Europa afarada pola crisis del sieglu XIV. Yera un centru comercial y cultural de primer orde que llegó a cuntar con unos 165.000 habitantes y del que se caltienen perimportantes conxuntos urbanísticos como l'Alhambra y el Generalife. Nel Albaicín vivíen los artesanos y el restu de la población ocupó la parte llana escontra'l sur, con grandes industries, aduanes y la madrasa (المدرسة). Anguaño queden numberoses muertes como l'Alcaicería, la Corrolada del Carbón o'l trazáu de les cais hasta l'antigua puerta de Bibarrambla.
Otres ciudaes d'importancia yeren Almería –anque'l so periodu de rellumanza fuera nos sieglos XI y XII colos reinos de Taifas–, Málaga, Guadix y Baza. La contorna de Las Alpujarras, magar nun cuntaba con nenguna ciudá d'importancia, yera una zona bien poblada y de gran importancia económica pal Reinu, situación que perduraría hasta la sulevación de 1568, tres la cual la mayor parte de la población islámica abandonaría la contorna.
Política esterior
thumb|right|260px|Posición del Reinu Nazarí nel [[Mediterraneu Occidental, escontra 1360.]]
Nos sos entamos el reinu de Granada foi un reinu aliáu de la Corona de Castiella, anque darréu tuviera que faese tributariu d'ella pa caltener la so independencia. La monarquía caltúvose gracies a les concesiones a los castellanos, a la necesidá d'éstos de consolidar les sos conquistes y a los pactos colos benimerines del Magreb. Esta difícil situación caltúvose gracies a la diplomacia y l'habilidá política de ciertos reis nazaríes. Mientres bona parte del sieglu XIV les lluches ente cristianos y benimerines, col sofitu nazarí, pol control del Estrechu de Xibraltar diben ser una constante, con una llarga historia d'aliances y traiciones, de perdes y conquistes. En 1305 los nazaríes conquistaron Ceuta, anque en 1309 los Benimerines reconquistar gracies a l'ayuda aragonesa. En 1325, tres l'asesinatu del so padre Ismaíl I, Mohámed IV aportó al tronu de Granada, quien en 1333 arrampuñó Alxecires y Xibraltar a los castellanos, anque nun pudo esfrutar de los sos ésitos militares porque foi asesináu esi mesmu añu, a los 18 años d'edá, asocediéndo-y el so hermanu menor Yúsuf I. En 1384 los nazaríes volvieron conquistar Ceuta otra vegada, pa trés años dempués volver a perdela a manes del Reinu de Fez.
La Batalla del Salado en 1340 supunxo un seriu castigu tantu pa Nazaríes como Benimerines, pos éstos nunca más volveríen intervenir na Península Ibérica y, poro, los reis nazaríes perdíen asina l'ayuda militar del Norte d'África. Sicasí, la derrota nel Salado nun supunxo nengún escalabru pa Granada, que llueu volvería a la política de pagos y vasallaxe con Castiella. Tres la rellumanza d'estos reis, especialmente Muhámmed V, les lluches dinástiques marcaron la vida del reinu, lo que fizo que la esistencia del reinu dependiera en gran midida de la voluntá de los reis de Castiella y de les rellaciones d'equilibriu colos reis d'Aragón.
Exércitu
Cuando Muhammad ibn Nasr, el primer rei nazarí, aseguró los dominios del Reinu de Granada, estableció l'esquema básicu del que sería'l exércitu del reinu. Nel Reinu Nazarí de Granada l'estamentu noble taba formáu por dos grupos: l'autóctonu y el foranu. L'autóctonu taba formáu los antiguos terratenientes, que teníen grandes posesiones y estensos señoríos; vivíen folgadamente, dacuando hasta con luxu. El foranu integraba les families nobles que se vieron obligaes a emigrar de los territorios ocupaos polos cristianos; los sos miembros víense obligaos a buscar emplegu na corte y malvivíen cuando nun lo algamaben. Ibn al-Ahmar enroló a los foranos nel Exércitu granadín; por eso ésti taba formáu primeramente por dos cuerpos de milicies: unu permanente y asalariáu, formáu polos nobles y encabezáu pol rei, y otru, la Muttavia, de mercenarios temporales reclutaos pa una determinada empresa y nel que s'apuntaben los guerreros de toa condición social.
A partir de 1264, lleguen dende Tremecén al reinu nazarita los primeros voluntarios encabezaos polos hermanos Abu Tabit Amir ibn Idris y Abu al-Muarrif Muhammad, polo que s'entama otra milicia regular formada por voluntarios bereberes y exiliaos marroquinos. Amás d'estos cuerpos, los reis nazaritas, recordando'l vezu de los omeyes cordobeses y de los reis taifas del sieglu XI, encamienten la so guardia personal a un cuerpu especial formáu namái por cristianos, castellanos mayoritariamente, desterraos o fuxíos de la so tierra, dacuando cautivos, islamizaos o elches.
Marina
La flota de guerra nazarita tenía la so base principal nel puertu d'Almería. Sicasí, la flota yera débil, pocu pimpanu y emplegábase más na piratería pola mariña de la Corona d'Aragón qu'en guerra abierta. Los habitantes del reinu nazarí yeren pocu aficionaos a la marina, según cuenta Ibn Jaldún, de los que diz que yeren «estranxeros na mar». L'armada nazarita víase obligada a enrolar mercenarios, almogávares coraxosos y aventureros de la mar, que'l so ideal yera la piratería. Nel periodu más brillosu de la marina de guerra granadina, el sieglu XIV, destacaron dos almerienses: el qaid Abu-l-Hasan y el so sobrín, Abu Abd Allah Ibn Salvator.
Economía nazarí
miniaturadeimagen|Moneda de [[plata acuñada en Granada pol reinu nazarí.]] Pa faer posible la so sobrevivencia, l'Emiratu hubo de faer un importante esfuerciu p'aumentar les fontes de riqueza agraria y mercantil al traviés d'aprovechamientu máximu de les téuniques de riegu por aciu una minuciosa regulación del usu y repartida de l'agua nes vegues y hoyes granadines. Asina, estes apurríen una gran bayura de productos hortícoles y frutícoles destinaos tanto pal mercáu interior como l'esterior, compensando'l déficit en ceberes del emiratu que, n'ocasiones, teníen qu'importar. La economía complementábase cola ganadería nes zones montascoses, la pesca nes costeres, los recursos mineros de sureste, según la cerámica y sobremanera l'artesanía testil de la seda, base de la vida económica urbana y del comerciu esterior.
Comerciu
Unu de los elementos básicos de la economía granadina yera'l comerciu. El control cristianu del Estrechu de Xibraltar dende la Batalla del Saláu (1340) y la conquista d'Alxecires (1344), cortó al Reinu de Granada l'auxiliu militar dende'l Norte d'África, pero tamién aguiyó un comerciu ente la Europa atlántica y el Mediterraneu del que los Nazaríes beneficiáronse descomanadamente.
Los sos puertos convertir n'escales básiques pa los comerciantes, de la que los sos productos abrir a otros mercaos: Catalanes y, especialmente Xenoveses, establecieron consulaos en Málaga, Almería, Adra o Almuñécar, los principales puertos del Reinu. El comerciu col Magreb y el Norte d'África algamó una gran importancia, a la que depués siguiríen les redes comerciales cola Corona d'Aragón: Cataluña, Valencia y Mallorca.
Tamién se producíen intercambios comerciales a lo llargo de la frontera terrestre granadina, de cutiu realizaos de forma illegal.
Sociedá
thumb|250px|right|Columnes nazaríes del [[Patiu de los Lleones, nel Palaciu de la Alhambra de Granada.]]
Conforme avanzaba la conquista castellana, munchos andalusíes decidíen fuxir escontra'l sur de la península. Asina, cuando cayeron en manes castellanes los reinos de Córdoba, Xaén, Sevilla y Murcia, dellos habitantes decidieron colase al Reinu Nazarí de Granada. Les minoríes xudío y mozárabe, que fueren abondoses en periodos anteriores na zona del Reinu Nazarí, casi sumieren mientres la dominación almohade.
Sicasí, asina consolidóse'l Reinu de Granada, volvieron los xudíos, traíos polos mercaderes cristianos qu'establecieron los sos consulaos nes principales poblaciones granadines. La presencia de mozárabes amenorgar a grupos sueltos, refuxaos políticos y mercaderes, que fueron autorizaos a prauticar la so relixón en priváu. Calcular en 500.000 los musulmanes qu'abandonaron el valle del Guadalquivir camín del Reinu Nazarí o escontra'l Norte d'África.
Podíen estremase dos grupos principales: la vieya población autóctona y la nueva población venida de les tierres conquistaes; y dos amenorgaos: los voluntarios africanos y los elches y cautivos. Les circunstancies nes que vivieron los habitantes nazaríes, fai que castellanos y aragoneses influyan sobremanera na indumentaria, la comida y la bébora.
Invasión luso-brasilana
La Invasión lusu-brasilana, tamién conocida como Invasión portuguesa de 1816, Guerra contra Artigas (en Brasil) o Segunda Invasión portuguesa de 1816, ye'l nome que los contemporáneos de los fechos ya historiadores dieron al conflictu armáu que se produció ente 1816 y 1820 na totalidá del territoriu actual de la República Oriental del Uruguái, na Mesopotamia arxentina y el sur del Brasil, y que tuvo como resultáu l'anexón de la Banda Oriental al Reinu de Brasil, col nome de Provincia Cisplatina.
Los batallosos fueron, d'un llau, los orientales artiguistas, lideraos entós pol caudiellu José Gervasio Artigas y dellos caudiellos d'otres provincies que componíen la Lliga Federal y qu'optaron por siguir lo, como'l comandante guaraní Andresito Guazurarí. Del otru llau combatieron les tropes del Reinu Xuníu de Portugal, Brasil y Algarve, dirixíes pol portugués Carlos Federico Lecor (1764-1836).
Nel frente naval, el conflictu entepasó llargamente la rexón del Río de la Plata y la mariña arxentina pa estendese globalmente, una y bones los corsarios artiguistas acosaron a los buques portugueses y españoles n'Europa, África y el Caribe.
La invasión lusu-brasilana foi un conflictu militar que na actualidá tien poques fontes d'información en comparanza con otres temes. Esto debe principalmente a dos causes: el desinterés escontra esti conflictu amosáu polos fundadores de la historiografía uruguaya (Juan Zorrilla de San Martín, Francisco Bauzá, etc.) por cuenta de que pretendíen crear una apoteosis de la figura de Artigas y el desinterés de los historiadores actuales, que prefieren encetar otres temes que-yos paecen más relevantes de la dómina, como los cambeos sociales, políticos y culturales, producíos y fomentaos por Artigas.
Causes de la guerra
thumb|600px|[[Planisferiu Cantino (de 1502), nel que s'atopa marcada la llinia de Tordesillas. La rexón del Río de la Plata foi zona de frontera ente España y Portugal y como tal, zona d'alta conflictividá y teatru de cruentes lluches a lo llargo de dellos sieglos.]]
thumb|400px|La [[Cuenca de la Plata|cuenca del Río de la Plata.]]
Ente les primeres atópase, en llugar principal, l'antigua aspiración portuguesa de llevar les fronteres de Brasil hasta la mariña del Río de la Plata, sosteniendo que'l mesmu coincidía cola Llinia de Tordesillas por aciu la cual España y Portugal estremárense'l mundu en 1494. Por esa razón, la rexón del Río de la Plata foi área de frontera ente España y Portugal y como tal, zona d'alta conflictividá y teatru de cruentes lluches a lo llargo de los sieglos, inclusive depués de que les colonies americanes independizar de les potencies europees. L'historiador arxentín Liborio Xusto (1902-2003), quien calificó de «atávico» a esti conflictu, cita les siguientes pallabres de Ramón J. Cárcano:
Siguiendo esa llinia histórica conflictiva, en 1536 Buenos Aires foi fundada col fin de torgar que los portugueses remontaren el Río de la Plata. Mientres el periodu nel que'l reinu de Portugal tuvo integráu na monarquía católica, ente 1580 y 1640, relaxáronse los precuros españoles pa curiar les mal definíes fronteres ente dambos reinos, circunstancia qu'aprovechó Portugal pa estender el territoriu de Brasil, escontra l'oeste y escontra el sur.
En 1680 el Reinu de Portugal fundó la Colonia del Sacramento, primer asentamientu nel actual territoriu uruguayu, esautamente frente a Buenos Aires, na otra marxe del Río de la Plata. Dende esi momentu asoceden dellos enfrentamientos y alcuerdos precarios ente portugueses y españoles na Banda Oriental y la zona de Les Misiones, conocíes como les guerres del Río de la Plata.
Portugal aprovechó tamién les solmenaes circunstancies polítiques producíes a partir de la invasión napoleónica a España en 1808, presentando a la princesa Carlota Joaquina, esposa de Juan VI y hermana del rei Fernandu VII, cautivu de Napoleón, como la meyor alternativa pa caltener los intereses de la corona española. Sicasí, la llucha común contra Napoleón Bonaparte ―quien invadió España coles mires d'atacar a Portugal, yá que el so gobiernu nun acataba'l bloquéu continental impuestu per este a Gran Bretaña― llevó a Portugal a evitar un desalcuerdu con España y la ocupación foi retardada.
Antecedentes direutos de la empresa conquistadora de 1816 fueron la ocupación de les Misiones Orientales en 1801 por tropes portugueses, comandadas pol bandeirante José Francisco Borges do Canto y los intentos de xenerar un proteutoráu mientres la crisis de 1808. Dicha crisis anicióse cuando'l gobernador de Montevideo, Francisco Javier de Elío, entró en conflictu col virréi del Río de la Plata, Santiago de Liniers, que llegó a la rotura política cola constitución de la Xunta de Montevideo el 21 de setiembre d'esi añu. La monarquía portuguesa aprovechó la situación unviando al militar y diplomáticu Joaquín Javier Curáu ―lo que se conoz como Misión Curáu― a ufiertar, en términos conminatorios, l'aceptación del proteutoráu na Banda Oriental col argumentu de caltenela d'un virréi al que consideraba «francesáu». Elío, nun principiu, refugó dicha ufierta, pero l'aportar de los fechos políticos a partir de la Revolución de Mayu de 1810 en Buenos Aires dexó a los portugueses, en dos causes, intentar tomar armada del territoriu oriental. Eses ocasiones fueron les de 1811 y les de 1816.
Tien De mentase que les riques y estratéxiques Misiones Orientales siguieron siendo un territoriu apostáu pelos nuevu países (Brasil, Arxentina, Uruguái y Paraguay) hasta la Guerra de la Triple Alianza, en que la soberanía brasilana quedaría finalmente asegurada.
La invasión portuguesa de 1811, foi productu d'una solicitú del entós aportáu en virréi del Río de la Plata, Francisco Javier de Elío, en sofitu de les autoridaes españoles contra los revolucionarios artiguistas. Dicha invasión realizar nel contestu, como yá se mentó, de la Revolución de Mayu, onde por influencia de la mesma Elío afitó la capital del Virreinatu del Río de la Plata en Montevideo, convirtiéndose d'esa forma en virréi. La revolución llográrase infiltrar na Banda Oriental tres el Berru de Asencio. José Artigas y José Rondeau comandaban les tropes rebalbes que, tres la batalla de Les Piedres, punxeron sitiu a Montevideo el 21 de mayu de 1811. Elío, a pesar de tar sitiáu y en considerables dificultaes, llogró bloquiar con una flota naval realista el puertu de Buenos Aires y llamó nel so auxiliu a los portugueses. Un mes dempués, en xunetu, espachar dende Ríu de Janeiro escontra'l Sur un exércitu de 4.000 homes al mandu del xeneral Diego de Souza. Derrotáu en Paraguái y Alto Perú ―actual Bolivia― y col comerciu impidíu pol sitiu naval de Elío, el gobiernu bonaerense buscó a partir d'agostu un alcuerdu con Montevideo y el territoriu oriental en cuenta de retirar el bloquéu portuariu y la retirada de los portugueses. Los orientales refugaron l'alcuerdu, que los abandonaba en poder del enemigu, y siguieron a Artigas nel episodiu conocíu como'l Éxodu del Pueblu Oriental. Les tropes portugueses nun abandonaren el territoriu oriental sinón hasta agostu de 1812 cuando, col sofitu del gobiernu británicu, Buenos Aires aseguró'l cumplimientu del Armisticiu de 1811 al traviés del Alcuerdu Rademaker-Herrera de 1812.
La coxuntura de 1816, contra la revolución agraria artiguista en plenu desenvolvimientu ―que supunxo la derrota militar del caudiellu José Gervasio Artigas―, la situación de guerra ente'l movimientu federal y Buenos Aires (que práuticamente aseguraba la neutralidá, a lo menos, del gobiernu central de les Provincies Xuníes ante la ocupación del territoriu oriental) y la realidá europea, signada pola Restauración y el legitimismo que negaba a les colonies el so derechu a independizase de les monarquíes titulares (lo que garantizaba a Portugal contra la eventual reaición contraria d'España), resultó ideal pa la realización del antiguu oxetivu. Eses fueron les principales circunstancies.
Research Consortium on Nearby Stars
Research Consortium on Nearby Stars (embrivíu como RECONS) ye un proyeutu pa la investigación de les estrelles más cercanes al sistema solar, tantu individualmente como a nivel de población. El principal oxetivu ye atopar aquelles estrelles entá non descubiertes que s'atopen a una distancia de 10 pársecs (32,6 años lluz) del sistema solar, según la carauterización de toles estrelles dientro d'esta llende. En parte, el proyeutu espera qu'una meyor conocencia de los sistemes estelares de la nuesa redolada sirva pa tener una imaxe más clara de los sistemes estelares nel conxuntu de nuesa galaxa.
Invasión luso-brasilana
Causes de la guerra
La alicaída familia real portuguesa qu'en 1808 emigrara a Ríu de Janeiro fuxendo de la invasión napoleónica nun tenía nada que ver cola arguyosa Corte qu'en 1816 esmolecía a Inglaterra poles sos aspiraciones espansives. Muncha agua corriera so les pontes y otros vientos soplaben tantu n'Europa como n'América. Les infinites posibilidaes del inmensu y ricu territoriu de Brasil, el desenvolvimientu económicu producíu pola apertura de los puertos brasilanos al comerciu internacional ―decisión de 1808― y l'alloñanza respeuto de los conflictos europeos provocaron na direición política portuguesa una idea coraxosa. Convertir al Brasil nel centru de decisión del reinu y sede permanente de les sos autoridaes. La presencia del gobiernu portugués n'América camudó sustancialmente la visión xeopolítica de los sos dirixentes. Dicha idea foi seriamente considerada pol rei particularmente dempués del fallecimientu de la so madre, la reina María, asocedíu en marzu de 1816, quien taba mentalmente tornada dende enforma tiempu tras. El príncipe rexente don Juan xubió por fin al tronu con nome de Juan VI. El flamante monarca dio a la so política un sesgu definidamente americanu. Brasil paecía asegurar a los Braganza un destín mundial de primer orde, cosa que'l pequeñu Portugal yá nun volvería ufiertar.
thumb|225px|[[Juan VI de Portugal, el rei del Reinu Xuníu de Portugal, Brasil y Algarve, trató de cerciorase al máximu de que la so campaña de conquista a la Banda Oriental, nun sufriera nengún problema.]]
Un decretu casi de momentu tresformó al Reinu de Portugal en Reinu Xuníu de Portugal, Brasil y Algarve; el Brasil dexaba de ser una colonia y pasaba a formar el Reinu de Brasil parte esencial del Estáu. A partir d'esi momentu la política espansiva acentuóse y l'idea d'un Imperiu de Brasil foi afalada y sofitada. Asemeyada política nun coincidía colos planes d'Inglaterra, y alla opúnxose'l ministru británicu Lord Strangford, que tenía enantes una gran inflúi sobre'l gobiernu. El diferendo remató cuando'l mesmu rei pidió a Londres, n'abril de 1815, la sustitución del diplomáticu, lo que llogró casi de momentu. Estes circunstancies nun alteriaron la vieya dependencia de Portugal, y depués de Brasil Imperial, al respeutive de la política económica del Imperiu Británicu. Pero la relativa emancipación de Juan VI al respeutive de la potencia británica qu'hasta esi momentu controlara cercanamente la política portuguesa dexó-y executar el so vieyu proyeutu d'invadir y amestar la Provincia Oriental. Particular interés nel proyeutu, teníen los hacendados de Rio Grande do Sul, que, per una parte, aspiraben al control del puertu ultramarín de Montevideo como forma d'enriar la so actividá comercial (los fuertes enclinos autonómicos ya inclusive separatistes de la rexón teníen el máximu interés en cuntar con una salida propia que los venceyara al comerciu internacional), y pola otra, sentíense esmolecíos pola aplicación del reglamentu rural artiguista, aprobáu en setiembre de 1815, pol que s'establecía la facultá de confiscación de les tierres de los enemigos de la revolución cola so irrespeto a dereches de propiedá y el fenómenu del pueblerío rural partiéndose les tierres, so la conseña de que «Los más infelices van ser los más privilexaos». Amás, sol caos imperante nes Provincies Xuníes, que se declararon independientes tres el Congresu de Tucumán, y el radicalismu» de Artigas, considerar a la Provincia Oriental como un peligrosu centru d'espardimientu de l'anarquía» a impulsos de la «montonera» federalista y republicana. . Nun ye d'estrañar entós que'l Marqués de Alegrete, xefe militar riograndense, realizara máximos esfuercios en pro de la empresa de conquista, y que los que seríen más tarde destacaos caudiellos del separatismu riograndense, Bento Gonçalves da Silva y Bento Manuel Ribeiro, xugaren nesta un papel de primer orde (que, venceyar, en circunstancies posteriores, a los caudiellos Lavalleja y Rivera).
Research Consortium on Nearby Stars
El proyeutu afayó delles nanes blanques y nanes coloraes, ente les que cabo destacar GJ 1061 en 1997, el ventenu sistema más próximu al sistema solar asitiáu a 11,9 años lluz, y apurrió la primer midida exacta de la distancia de DEN 0255-4700, la nana marrón más cercana a la Tierra, asitiada a 16,2 años lluz. En payares de 2006 RECONS declaró que'l consorciu había descubiertu 20 nuevos sistemes estelares dientro de los 10 parsecs más próximos al sistema solar, amás de 8 nuevos sistemes descubiertos ente 2000 y 2005.
Fórmula 3000 Internacional
La Fórmula 3000 Internacional, conocida tamién como Fórmula 3000 Intercontinental y Fórmula 3000 Europea, foi una competición d'automovilismu de velocidá apostada cuasi totalmente n'Europa ente los años 1985 y 2004. Foi la segunda categoría más importante de monoplaces entamada pola Federación Internacional del Automóvil, dempués de Fórmula 1 (de la cual solía ser telonera). Sustituyó a l'antigua Fórmula 2 Europea y foi reemplazada en 2005 por GP2 Series.
Invasión luso-brasilana
Causes de la guerra
Tamién, los emigraos españoles y americanos que procuraren abellugu en Brasil persuadieron al rei portugués y brasilanu Juan VI, por qu'empecipiara una campaña militar sobre la Banda Oriental col fin de conquistala. Gaspar de Vigodet, últimu gobernador español colonialista de Montevideo, y el flaire español Cirilo Alamea promovieron l'aventura cola esperanza de que, una vegada llograda la victoria, Portugal tornaría esos territorios al dominiu español. Los porteños unitarios exiliaos pol Motín de Fontezuelas, encabezaos por Carlos de Alvear, esperaben una derrota de Artigas, líder del federalismu suministrando a la Corte Portuguesa-brasilana toa clase d'informaciones, colo que sofitaron los sos planes de conquista. Y los orientales antiartiguistas (Mateo Magariños, José Batlle y Carreó) fixeron tamién un importante esfuerciu al respeutu. Particular importancia tuvo Nicolás Herrera, qu'axuntaba na so persona'l doble calter d'oriental engarráu a Artigas y d'ex secretariu del gobiernu de Alvear movíu en 1815. Herrera llegó a Ríu de Janeiro exiliáu, en desgracia y en bancarrota, pero'l so innegable encantu personal y el so talentu dexáron-y persuadir a Antonio de Araujo y Acevedo, conde da Barca, unu de los principales conseyeros de Juan VI. Llueu los responsables de la política portuguesa-brasilana apreciaron les conocencies del abogáu oriental, al respeutive de la xeografía y la realidá política de la provincia a amestar.
Tamién Herrera suministro datos militares de suma importancia, apurriendo al representante español en Ríu de Janeiro un informe, sobre les fuercies militares que disponía la Banda Oriental y la Provincia d'Entre Ríos, como tamién l'estáu de diches tropes:
Research Consortium on Nearby Stars
El proyeutu ye conducíu por Todd Henry de la Universidá Estatal de Georgia, Atlanta, Estaos Xuníos. Otros astrónomos implicaos nel proyeutu son Wei-Chun Jao, John Subasavage y Thom Beaulieu d'esa mesma universidá, Phil Ianna de la Universidá de Virginia en Charlottesville, y Edgardo Mariña y René Méndez de la Universidá de Chile.
Fórmula 3000 Internacional
Los automóviles teníen motores V8 de 3 llitros de cilindrada; los más avezaos yeren Mugen-Honda y Cosworth. Los xasis yeren abastecíos polos fabricantes March, Ralt, Reynard, Lola y Dallara.
Invasión luso-brasilana
Causes de la guerra
Por ello designar ayudante del xeneral Lecor, encargáu de dirixir la invasión.
La complicidá del direutoriu unitariu
El principal inconveniente de la campaña de conquista moraba na posibilidá de que les Provincies Xuníes del Río de la Plata reaccionaríen en defensa d'un territoriu que formaba parte d'esi país dende los sos oríxenes. En concencia, a Portugal nun-y convenía n'absolutu que l'anexón de la Provincia Oriental tuviera de resultes una guerra de mal resolvimientu, cola totalidá de les provincies de la Plata. Según los historiadores uruguayos Washington Reyes Abadie, Oscar H. Bruschera y Tabaré Melogno, y del arxentín Raúl Scalabrini Ortiz, esa seguridá dar, de primeres, Manuel José García, unviáu de les Provincies Xuníes ante Inglaterra y la corte real portuguesa establecida en Ríu de Janeiro, col fin d'evitar que sofitaren al Imperiu español, en momentos en qu'esta intentaba recuperar les colonies independizaes. La correspondencia de Manuel José García reflexa claramente'l so conocíu pensamientu contrariu a que la Banda Oriental integrara les Provincies Xuníes del Río de la Plata, lo mesmo que de la so pragmática aceptación de les más diverses alternatives p'algamar esi oxetivu:
N'otru oficiu García explicitaba entá más el papel que lu asignaba de les fuercies portugueses nel Río de la Plata:
Según l'escritor uruguayu Lincoln Maiztegui Cases, «García ―col so ideal unitariu y intervencionista― emplegó tola so influencia pa persuadir al rei portugués de que'l gobiernu de Buenos Aires nun tomaría aiciones militares pa caltener el territoriu oriental». Con respectu al papel de Juan Martín de Pueyrredón, quien asumiera en 1816 como direutor supremu de les Provincies Xuníes en reemplazu de Alvear, Maiztegui Cases asevera que, anque s'estremaba del unitarismu radical de quien habíen comisionado a García, pensaba que'l unitarismu por sigo solo, nun tenía la fuercia abondo pa someter al movimientu federal, que s'estendía rápido sobre les provincies; Pueyrredón, como los anteriores gobernantes porteños, vía con bonos güeyos una derrota del artiguismo, al que siguía considerando una espresión de la barbarie y del federalismu.
L'actitú de Pueyrredón foi ambigua frente a la invasión portuguesa, respondiendo per un sitiu al fechu positivu que la mesma implicaba na llucha de Buenos Aires contra'l federalismu y el artiguismo en particular, pero per otru llau tamién a una opinión pública porteña que s'oponía masivamente a la segregación de la Banda Oriental y a los intereses británicos que pretendíen la conformanza d'un pequeñu estáu independiente.
A última hora, Pueyrredón como direutor supremu, collaboró cola invasión, non solo porque nun declaró la guerra al Reinu Xuníu de Portugal, Brasil y Algarve ante la ocupación d'una parte del país que gobernaba, sinón porque atacó de manera constante a les provincies de la Lliga Federal, que se vieron tornaes de collaborar cola defensa del territoriu oriental entamada por Artigas. Pero ello tamién asocedió dempués de fechos que nun se pueden omitir, ente ellos, la intransixencia del Proteutor, Artigas que se negó sistemática y firmemente a reconocer l'autoridá del Direutor Supremu de les Provincies Xuníes del Río de la Plata, lo que llevó a este al convencimientu de que'l caudiellu oriental yera intratable.
Pueyrredón, espresaba una llinia política que caltenía diferencies col Partíu Unitariu predominante en Buenos Aires dende 1812, y tomóse con bastante esmolición la invasión portuguesa a la Banda Oriental, ensin qu'haya razones oxetives p'asegurar qu'esa actitú foi aparente.
De primeres, unvió a Nicolás de Vedia a entrevistase con Lecor, llevando un oficiu d'asegurar que la invasión nun siguiera escontra Entre Ríos, pero que tenía instrucciones de «guardar respectu de Buenos Aires una estricta neutralidá». El comisionado porteño tornó con una carta de seguridá de que l'aventura portuguesa nun pasaría de la Provincia Oriental, llograda nes sos conversaciones con Nicolás Herrera. Depués Pueyrredón unvió delles armes y suministros de guerra a Artigas (d'escasu volume, pero como testimoniu de bona voluntá; 300 montadures y 100 quintales de pólvora), emitió un emprestu de 200 000 pesos pa gastos militares y constituyó una comisión de guerra encargada d'entamar el posible conflictu.
L'historiador arxentino y unitario Bartolomé Mitre, xustifica estes aiciones llevaes a cabu pol Direutoriu Unitariu, formulando'l siguiente xuiciu: