cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Honor
Honor, honra y honradez
Anque puramente son conceutos distintos, ye bien común confundir honor con honra o con honradez, pos el so finxamientu ye difícil. L'honor confundir col conceutu medieval castellán d'atueldu, decoro, decencia o dignidá humana. La honra, tal como s'entiende nel teatru clásicu español (frente al honor, que ye la dignidá de puertes adientro), ye la dignidá de puertes fuera y equivalente a la reputación, el prestíu, la llealtá, la opinión, la gloria o la fama: esto ye, la sanción y conocencia social del orixe familiar esclariáu, que se remonta al méritu d'un antepasáu que, fundamentalmente por servicios militares, conquistó la nobleza (como virtú o honor). Baxar d'él confier l'heriedu de la nobleza, n'España la fidalguía (ser fidalgu o fíu de daqué). Deriváu del conceutu vien la necesidá de fidelidá conxugal y castidá nes muyeres de la familia, garantía de que los varones herieden con el sangre la nobleza orixinal.
El conceutu de honradez sería más propiu d'una concepción burguesa del mundu (la fiabilidá pa los negocios). Nel derechu l'honor, la honra y la reputación tán desaxeradamente amestaes, anque esta postrera acomúñase más al conceutu d'imaxe.
Derechu humanu
La honra y la reputación son derechos humanos establecíos nel Artículu 12 de la Declaración Universal de los Derechos Humanos.
La Convención Americana sobre Derechos Humanos, o Pactu de San José de Costa Rica, menta a la honra como derechu humanu nel so Artículu 11.
L'Artículu 14 d'esta Convención consagra'l "Derechu de rectificación o respuesta".
La Constitución española de 1978 protexer nel so artículu 18:
El derechu humanu del honor o honra tien el so fundamentu, ente otres fontes, en "el respetu a la persona humana", nel "principiu de dignidá de la persona humana", en "el principiu de inviolabilidad de la persona humana" y na sentencia del filósofu Immanuel Kant de que: "Los seres humanos constitúin fines en sí mesmos y nun pueden ser utilizaos solamente como medios d'otres persones". Esta máxima del filósofu Kant ye precisada pol principiu de que "nun s'usa a un ser humanu como mediu en provechu d'otres persones, nin tampoco s'interfier en forma illexítima colos proyeutos que tenga pa la so vida, si ye qu'un gravame, imposición o restricción a que se suxetar tien sustentu nel so consentimientu". Sicasí, los Derechos Humanos tienen la carauterística de ser irrenunciables, esto ye, naide podría arrenunciar al derechu humanu de la so honra.
Per otra parte, la dignidá ye una cualidá que-y pertenez a tou ser humanu pol fechu de ser tal. Constitúi un atributu de la personalidá de toa persona humana. Asina, nel so Artículu 1, la "Declaración Universal de los Derechos Humanos" establez que nun esisten persones que sían indignes o infames diciendo:
La dignidá humana
Reconocida n'innumberables documentos como la Declaración de los Derechos Humanos nel so artículu primeru y la constitución italiana de 1947 na so art. 3, la dignidá ye'l fundamentu o puntu de referencia de los derechos fundamentales y, ente ellos, y especialmente, del derechu al honor, a la intimidá y a la mesma imaxe.
Definir la dignidá nun ye n'absolutu una tema senciella y “hasta tal puntu paez esistir dificultá pa definir qué hai d'entendese por dignidá, que Kriele, citáu por Vidal, señaló que'l conceutu de dignidá trai un interesáu tonu de solemnidá, una fonda dimensión que dacuando permanez oculta.”
Sicasí, si la dignidá ye'l rangu de la persona como tal, entós tolos seres humanos son iguales en dignidá. Esta concepción foi criticada y ye por ello, precisamente, polo que prefier definise la dignidá humana como la suma de calteres o cualidaes que configuren ante nós la esistencia d'un determináu ser y non otru, como un conxuntu de traces que sumaos unos a otros confirmaríen la pertenencia d'un ser dau a la especie humana.
Concepciones y postures doctrinales
La dignidá humana atopar nel fundamentu del derechu al honor, la que xustifica'l deber de respetu a los demás homes. Asina'l derechu al honor sería una derivación o emanación de la dignidá humana, entendíu como derechu a ser respetáu polos demás. Sicasí, el derechu al honor ye autónomu ya independiente del derechu a la intimidá y a la mesma imaxe, anque munches vegaes otorgar el mesmu tratamientu xurídicu.
Tocantes a les concepciones normativistas del honor, señaláronse trés distintos postures: La primera d'elles basada na direición social, según la cual l'honor referir al xuiciu de valor que la sociedá tien d'un individuu. Na so opinión de los sos detractores, trai a introducir de nuevu aspeutos fácticos nel conceutu d'honor y supondría estremar el conceutu d'honor en tantes parceles como espacios nos que se mueve l'individuu. La segunda concepción basada na autonomía del individuu, según la cual l'honor vendría coincidir con una reconocencia que se vería afeutáu polos ataques contra'l suxetu. Esto supón una escesiva individualización, incompatible col principiu de seguridá xurídica, y la perda de los calteres xenerales necesarios por que un bien seya protexíu pol derechu públicu. Otra parte de que l'honor tien una función personal y una función social. Los sos detractores refugar porque en primer llugar esta teoría obliga a integrar la verdá como elementu de la inxuria y, amás, fai posible qu'haya persones ensin honor anque con capacidá de consiguilo, de forma que una persona ensin honor puede ser injuriada, porque puede llegar a tener honor.
Otru autores añeden un nivel cimeru d'honor en vistes a ser proyeición de la virtú. Nesti sentíu, por que -y home tien llibertá, ye capaz de méritu, esto ye, ye capaz d'obres con autoría personal, con responsabilidá propia; y eses obres, con tolos sos efeutos, tán llamaes a integrar el patrimoniu moral. L'honor como proyeición de la virtú, tien nun planu valorativo fuertes implicaciones tamién cola tema de la responsabilidá. Y el honor, dende esti puntu de vista, ye unu de los efeutos que se siguen de les aiciones que zarren virtú, la solombra que proyeuta socialmente la virtú, ensin pretendelo. L'honor ye unu –otru más- de les maneres que tien l'home de manifestase pública y socialmente, anque esa manifestación nun seya sinón la proyeición necesaria de daqué anterior: la esistencia d'unes aiciones xustes que, en razón de la so fuercia difusiva, tien trescendencia social, esto ye, comuniquen los sos efeutos a un ámbitu social; depués l'honor tesciende na honra.
Naturaleza xurídica del honor
L'honor, como bien xurídicu reviste dos formes distintos, esto ye, que se da a conocer al traviés de dos maneres distintes y bien definíes, a saber: l'honor suxetivo, y l'honor oxetivo.
El primeru referir a la autovaloración, esto ye, l'apreciu de la mesma dignidá, como ye'l xuiciu que cada cual tien de sigo mesmu en cuanto suxetu de rellaciones éticu-sociales. Toles persones tienen una autoestima determinada, la que sía. Dalgunos van tener más elevada qu'otros, pero ello non obsta a que cada cual tenga la suya propia y que ello seya de suma importancia pa los homes. Ye la valoración como persona que cada unu tien de sigo mesmu bien dientro so, yá na psiquis, yá nel espíritu, pol solu fechu de ser tal. Cuando ye estropiada esta valoración, esto ye, cuando una persona ye deshonrada, como esta afección consiste n'ofender moralmente, esto ye, faer de menos a una persona, tornala, entós nun se riquir la producción de perxuiciu visible o oxetivu dalgunu pos lo que se manca ye l'alma, y como tal, nun puede apreciase nin sensible nin cuantitativamente el posible dañu causáu. La mancadura ye del espíritu. Amás d'ello y como cuestión fundamentalmente suxetiva y personal que ye, aquello que quiciabes manque en forma cruel y escomanada a un home, a otru pueda causa-y hasta gracia, d'ende la imposibilidá real d'afitar parámetros xenerales, y en consecuencia ye responsabilidá del intérprete la de saber apreciar cada casu en particular acorde a les vivencies, condiciones de vida, esperiencies personales, educación, ambiente nel que se desendolca y cuestiones análogues de la víctima, con cuenta d'alministrar la xusticia del casu. Otru autores referir al honor suxetivo cuando consideren amás que nun puede faese depender l'honor de lo que los demás piensen d'una persona, porque nesti casu la seguridá xurídica y el principiu d'igualdá ver en peligru.
D'otru llau, l'honor oxetivo ye la reputación como ser social que tien una persona, ello ye, la fama que supo ganase con rellación a los sos pares y de la cual gocia, seya la que fora, pero connotada positivamente. Ye la valoración que los demás tienen d'una persona, l'estatus que socialmente ye-y asignáu y que supo ganase, consecuencia d'una llinia de conducta llevada alantre pol suxetu, d'una forma dada de vida. Esti aspeutu del honor vese afeutáu al traviés del bilordiu, del quitar creitu, vale dicir, del desprestixu, con ello perxudica la fama del suxetu. Ye por esta razón que se fala de "desacreditación" del suxetu. Asina, la idea o imaxe que la sociedá o la redolada tienen sobre una persona determinada va tar representada pola so reputación o fama, concepción na cual, p'afirmar la presencia del honor tienen d'entendese estos términos en sentíu valorativo. Poro, l'honor va ser la bona reputación o la bona fama de que gocia una persona na redolada social nel que-y correspuende desendolcar se.
Pa establecer un conceutu d'honor, dellos autores parten de dos premises xenerales: la primera que defende que'l conceutu d'honor hai de ser un conceutu aprehensible, con suficiente conteníu por que pueda cumplir les sos funciones. Y la segunda que propón que cuando se fala d'honor, nun se refier al ser humanu polo xeneral, sinón a un ser humanu en concretu que'l so honor ye atacáu y que va ser l'únicu autorizáu pa escorrer procesalmente esa conducta.
Anque'l derechu al honor ye un derechu de la personalidá que según dellos autores, encontar na dignidá de la persona, otros autores sicasí axudicar al pueblu o la nación entera (honor nacional) y, asina al rematar el Preámbulu de la Constitución de Xapón dizse: “Nós, el pueblu xaponés, comprometemos el nuesu honor nacional nel cumplimientu, por toos nuesos medios, d'estos altos ideales y propósitos”
Nesti orde d'idees ye de destacar que l'honor, como valor que ye, foi reconocíu como d'importancia suprema a tal puntu que foi teníu en mira como tal na Convención Americana de Derechos Humanos, nel so art. 11 del Capítulu I de la Parte Primera, sol títulu "Proteición de la honra y de la dignidá", reza: " 1- Toa persona tien derechu al respetu de la so honra y a la reconocencia de la so dignidá". Coles mesmes, dispón el inc. 2-: "Naide puede ser oxetu d'inxerencies arbitraries o abusives na so vida privada, na de la so familia, o na so casa o na so correspondencia, nin d'ataque illegales a la so honra o reputación". El derechu al honor ye amás reconocíu en Constituciones tales como la española nel so artículu 18.1, l'alemana nel párrafu 2 del artículu 5 y la peruana nel so artículu 2.7, y en forma indireuta, na enmienda novena de la Constitución de los Estaos Xuníos.
==== Funciones del honor Entendíu l'honor so esa naturaleza xurídica, ye consideráu por dellos autores aparente pa cumplir determinaes funciones, que completen el sentíu y significáu d'esi derechu fundamental: En primer llugar dexa delimitar lo que realmente ye merecedor d'una proteición xurídicu-penal frente a ofienses ensin un conteníu abondo que les faiga merecedores de tal proteición. Asina, nun s'atentaría contra'l bien xurídicu honor cuando coles ofienses nun haya posibilidá d'alteriar les rellaciones sociales, nin suponga un verdaderu ataque a la dignidá. Tampoco se produz un ataque al honor cuando se falsia la realidá, sacantes que esi falseamiento seya tan grave que pueda afectar a les rellaciones sociales del ofendíu.
De segundes, el derechu al honor ye un derechu fundamental que tien suficiente conteníu como pa constituyise nun bien xurídicu penal. Amás, la so influencia transciende del ámbitu individual porque forma les rellaciones sociales ente los individuos y la so falta de proteición podría llevar a un mal usu d'otros derechos, lo que de la mesma provocaría un aumentu de l'agresividá social.
Los llamaos “conflictos de derechos fundamentales”
Castillo Córdova dedica tou un capítulu a los llamaos conflictos de derechos fundamentales una y bones l'estudiar constitucionalmente los derechos lleva inevitablemente escontra una adicional cuestión: la de los llamaos conflictos de derechos.
Según una posición conflictivista, cita Castillo, de los derechos fundamentales éstos pueden entrar n'oposición ente sigo. Los principales mecanismos de solución qu'utilicen quien parten d'una visión conflictivista de los derechos fundamentales son la xerarquía y la ponderación de los derechos.
L'otru avezáu mecanismu de solución dientro de la concepción conflictivista ye la llamada ponderación de derechos. Esti mecanismu ye especialmente desenvueltu nel ámbitu anglosaxón y consiste en sopesar los derechos o bienes xurídicos en conflictu, con cuenta de determinar cuál derechu “pesa” más nesi casu concretu, y cuál tien de quedar movíu. Un derechu mueve a otru dependiendo de les concretes circunstancies del casu.
1. Crítica a les posiciones conflictivistas.
Concebir los derechos fundamentales como realidaes contrapuestes ente sigo, sostién Castillo, y que por tantu tienden a entrar en choque, trai de resultes qu'esista una suerte de derechos de primera y otros de segunda categoría.
Vistos estos considerandos, apostamos xunto con Castillo, a la interpretación de que los derechos humanos apuerten precisamente d'una realidá unitario y coherente, nun puede haber manera de que los derechos puedan ser contradictorios entres sí, al puntu que puedan entrar en conflictu y la única manera que tienen d'esistir y de ser exercitaos ye la de compatibilidá harmoniosa ente unos y otros. Y, poro, los llamaos conflictos ente derechos nun esisten. Nengún derechu fundamental puede esixir y legitimar una conducta que seya contradictoria col conteníu d'otru derechu fundamental.
Nesti mesmu sentíu, los conflictos nun se dan ente los derechos fundamentales o constitucionales, sinón ente les pretensiones de les partes que son enfrentaes nun pleitu, yá que caúna invoca un derechu fundamental distintu. D'esta manera, como infier Castillo, concluyendo xunto con Serna y Toller, que'l conflictu dase namái aparentemente ente los derechos, y realmente ente les pretensiones y ente los intereses individuales de caúna de les partes.
De cuenta que podemos afirmar que si son namái aparentes los conflictos de derechos, yá que nun pueden tener un conteníu contradictorio unos y otros derechos o yá que les disposiciones constitucionales que los reconocen nun pueden interpretase de manera contradictoria ente sigo, entós débese definir en cada casu quién exercitó'l so derechu según el so algame jurídicamente protexíu y quién non.l'honor ye l'honor
2. Conflictu ente honor, intimidá y mesma imaxe
Paralelamente al bien xurídicu "honor de les persones", atópase un derechu constitucional que nos últimos tiempos ya inclusive nel planu internacional adquirió una gran relevancia, ésti ye "el derechu a la intimidá o privacidá de les persones", estrechamente amestáu con aquél. Con éses como sostién Vidal, consideróse que nel derechu a la intimidá'l bien xurídicu protexíu ye una llibertá potenciada o superlativa que la persona reclama nel ámbitu de lo íntimo, ente que nel derechu al honor el bien xurídicu protexíu nun ye la llibertá sinón el patrimoniu moral qu'a una persona correspuende pol fechu de selo.
Novoa Montreal, citáu por Vidal, considera que'l derechu a la intimidá ta integráu por dos aspeutos: el primeru correspondería a dereches que tien tou ser humanu a disponer de momentos de soledá, recogimiento y apaciguadura que-y dexen replegar se sobre sí mesmu, meditar, orar, abrir a la contemplación tantu esterior como interior; el segundu aspeutu traducir nel derechu de caltener fora de la conocencia ayena fechos o actos que pertenecen a lo privao d'una persona. Y pa Carmona Salgado, citada tamién por Vidal, el derechu a la intimidá nun ye namái un status negativu frente a los demás, sinón tamién un status positivu, de tala forma que na actualidá la intimidá, más qu'un derechu a nun ser fadiáu (que persiste), ye un derechu de participación y control de les informaciones qu'afecten a la persona y sobre les que'l comenenciudu ta legitimado pa incidir na forma y conteníu de la so divulgación.
Ye según los conceutos d'honor y d'intimidá non se superponen nin coinciden. Ente que el derechu al honor tien por oxetu protexer a personar frente a los ataques d'otros que pretendan humildala o facer# de menos, el derechu a la intimidá tien por oxetu protexer al suxetu frente a les inxerencies de terceros dientro de la so esfera íntima, bien seya escluyendo ésta de la conocencia ayena, bien seya por aciu el control de les informaciones que la afecten.
Agora bien, puede dicise que mancando tantu la privacidá o la intimidá de les persones de manera direuta, fráyase de la mesma l'honor de les mesmes d'una forma indireuta o mediata; cuantimenos nel so aspeutu suxetivu. Sicasí ello nun importa necesariamente mancar l'honor na so fase oxetiva. Vale dicir qu'al traviés d'una conducta determinada puede trate afeutada la intimidá d'una persona. Como por casu publicar la fotografía d'un ser queríu d'una persona nun estáu pésimu de salú, cercanu a la muerte nuna revista, importa ello de la mesma una ofiensa de calter moral (mancadura del honor suxetivo de la víctima), pero non necesariamente resta-y creitu frente a los sos pares (afección del honor oxetivo, pos con dicha conducta non se desacredita, nun se quitar fama).
N'igual sentíu, atacar direutamente l'honor oxetivo de les persones nun va afectar dicha aición la intimidá o privacidá d'estes. Dicir d'una persona que ye deshonesta (restar creitu) nun significa n'absolutu, mancar la so privacidá. Ello ye asina con calter de necesidá, ensin perxuiciu de que dichu actuar afecte concomitantemente l'honor suxetivo del suxetu pasivu (una y bones el fechu que se-y imputara l'axetivu calificativu de deshonesto, puede mancalo moralmente), en tantu y en cuanto trátese d'una persona física (pos nun ye asina nel casu de les persones d'esistencia ideal). De lo espuesto derívase que magar esiste una rellación intensa ente los conceutos, los mesmos nun se confunden n'unu solu.
3. Conflictu ente les llibertaes informatives y l'honor
Nel Perú esiste responsabilidá penal pol espardimientu d'opiniones qu'afecten el derechu al honor. Cuando les opiniones tengan por oxetu asuntos y persones que nun guarden rellación con asuntos públicos o d'interés xeneral, la proteición de la llibertá d'espresión frente a dereches al honor debilítase, lo cual ye por cuenta de que s'atopa ausente'l fundamentu de la so posición preferente, esto ye la so contribución a la llibre y plural espardimientu d'información, idees o opiniones, presupuestu indispensable pa la formación d'una opinión pública llibre ya informada sobre asuntos d'interés xeneral.
Distintu ye'l casu cuando se trate d'espardimientu d'opiniones referíes a temes d'interés xeneral o públicu y el suxetu afeutáu nel so honor ye un funcionariu públicu o una persona de relevancia pública, yá que nestos supuestos la evaluación de la naturaleza lesiva de la opinión tendrá de faese en términos bien tolerantes. Entiéndese claramente que los funcionarios públicos, políticos o persones de relevancia pública espónense “inevitable y deliberadamente, a una fiscalización sollerte de los sos actos y xestos, tantu polos periodistes como pol ensame de ciudadanos, y pollo tien qu'amosase más tolerante”
Lo que sí tienen de quedar escluyíes del ámbitu de proteición de la llibertá d'espresión son les frases “manifiestamente inxurioses ensin rellación coles idees o opiniones que s'espongan y que resulten innecesaries pa la tresmisión de les mesmes”, según “les manifestaciones xenófobes o racistes que manquen la dignidá humana, base de tolos derechos fundamentales (...), yá que éstes, n'última instancia atenten contra'l principiu de non discriminación.
Sicasí, como sostién López-Hermida, estos dos derechos humanos como son el derechu al honor y a la información – o comunicación – tán más amestaos de lo que paez. Gracies al honor, como proyeición de lo más íntimu del ser humanu como individuu, facilítase la comunicación pacífica ente les persones d'una sociedá, xenerándose asina'l triángulu lóxicu ente honor-sociedad-comunicación.
Mirar en menos l'honor d'una persona xuega en contra de la sociedá mesma, pos se ruempe toa posible comunicación. Resulta lóxicu pensar que, si empezar a considerar nun “segundu nivel honoríficu” a los pelirroxos, la comunicación ente éstos y los morenos tarde o aína va faese imposible, produciéndose un quebre social causáu, nesti absurdu exemplu, pol color del pelo, pero que na realidá producir pol sexu, la clase socioeconómica, el color de la piel, la raza, la relixón, etc. A última hora, romper l'honor de les persones ye romper la sociedá y, polo tanto conduz a romper la comunicación.
4. Derechu a la rectificación
Podría afirmase, como lo indica Castillo Córdova, qu'en casu del derechu al honor, esiste'l derechu de rectificación de cuenta que si dixo daqué inesactu de daquién, cola rectificación de los informáu quedaría a salvo l'honor. Pero nun ye asina, siquier non siempres Y nun ye siquier por dos razones. Primer, porque ye preferible evitar la vulneración del derechu que dexala y depués reparala. Y segunda, espérase demasiáu del mecanismu reparador (la rectificación), y nun se tien en cuenta que ye imposible que col mecanismu reparador tornar a la mesma situación anterior d'asocedida la vulneración.
Sicasí la rectificación ye un derechu reconocíu nel segundu párrafu del art. 2.7 de la Constitución, al señalar que: “Toa persona afeutada por afirmaciones inesactes o agraviada en cualquier mediu de comunicación social tien derechu a qu'ésti se rectifique en forma gratuita, inmediata y proporcional, con perxuiciu de les responsabilidaes de llei.”
Coles mesmes, la Convención Americana sobre Derechos Humanos precisa nel so artículu 14.1 que: “Toa persona afeutada por informaciones inesactes o agraviantes emitíes nel so perxuiciu al traviés de medios d'espardimientu llegalmente reglamentados y que se dirixan al públicu polo xeneral, tien derechu a efeutuar pol mesmu órganu d'espardimientu'l so rectificación o respuesta nes condiciones qu'estableza la llei”.
1. Delitos contra l'honor
La inxuria ye la ofiensa al honor d'una persona que ta presente y que puede faese en priváu.
El bilordiu ye la ofiensa al honor d'una persona que puede tar ausente, fecha ante otru o la publicación de fechos de faigo de menos y rebaxamientu ante la opinión pública que son falsos. Lo relevante nel bilordiu ye la divulgación y publicidá que se fai d'un fechu a un terceru.
Va Depender del ámbitu sobre'l cual incúrranse, y puede ser tantu nel campu civil (va ser responsable la persona física o xurídica propietaria del mediu informativu al traviés del cual arrobinárase el llevantu o inxuria yá que tou direutor sabe'l conteníu de la información y opinión que'l periódicu espubliza) como penal (al traviés de llevantos que pueden tratar sobre l'atribución d'un delitu, o imputación d'una falsedá yá por ser inesistente'l delitu o por intervenir nél la persona imputada). Nel casu de la inxuria ye l'ataque a la honra o honor suxetivo, fama y estimación de les persones.
Lo importante ye determinar si esistió intención real de producir el dañu causáu porque puede asoceder que, a pesar de ser un fechu real, si la persona nun tuvo esa intención nun hai delitu. Nos supuestos de intromisión illexítima, por que se produza una mancadura del derechu al honor, hai d'haber una imputación de fechos o manifestación de xuicios de valor na qu'una persona puede trate afeutada pola imputación d'un fechu concretu. Amás hai de contener aiciones y espresiones que, comoquier, manquen la dignidá d'otra persona al traviés de la publicidá de ciertos fechos o noticies que faigan desmerecer la considerancia ayena.
La divulgación va algamar la llende de los sos normales destinatarios y siendo indiferente'l mediu emplegáu pa la mesma. Los medios d'espardimientu pueden ser la radio, televisión, prensa. En cuanto al acabamientu de la fama o atentáu contra la mesma estimación rique de dos elementos como ye'l bilordiu o desmerecimiento na considerancia ayena.
El bilordiu ye toa información pública tendenciosa na que se sopelexar fechos de la conducta privada o situaciones morales con propósitu de desprestixu o descreitu que puede perxudicar la fama y l'imaxe. En cuanto al desmerecimiento señalar que ye la divulgación cierta de datos que nun se quixeron sopelexar, entrando na esfera personal.
2. Suxetos pasivos
Plantégase'l problema de si les persones xurídiques y les distintes coleutividaes pueden ser suxetos pasivos de los delitos d'inxuries (de los ataques illexítimos contra'l so honor). Na doctrina, como indica Álvarez García, pueden atopase dos postures opuestes y claramente estremaes. Nun llau asítiense los autores que, como Concha Carmona Salgado, cunten que les persones xurídiques y les coleutividaes nun tienen honor y por tantu nun tienen de tener lo protexíu penalmente. Esta postura parte d'un conceutu del bien xurídico honor basáu o equivalente a la dignidá humana. Esto ye, namái cabría la proteición del honor de les persones individuales. Reconocen, sicasí esti autores, que podría faese una esceición pero siempres y cuando esi atentáu contra l'honor d'una coleutividá, grupu o persona xurídica, trescendiera al honor de les persones individuales que conformen esi grupu.
3. Garantíes constitucionales
o Garantíes procesales xenériques. o Aición d'inconstitucionalidá. o Aición popular. o Aición de cumplimientu (Llei 26301) o Aición de Habeas Hábeas (Llei 23506 y 25398), recoyida nel incisu 1 del art. 200 del Códigu Penal. o Aición d'amparu. o Aición de Corpus Data, recoyida nel incisu 3 del art. 200 del Códigu Penal (Llei 26301)
4. Procesu de Habeas Data.
La Constitución de 1993 incorpora per primer vegada la garantía constitucional del Habeas Data. Ye un procesu xudicial de calter constitucional que tien como finalidá protexer el derechu de les persones d'aportar a determinada información per parte de cualquier entidá pública y el derechu a que los bancos d'información (públicos o privaos) nun suministren informaciones qu'afecten a la intimidá personal y familiar. Puede presentar el mesmu afeutáu o cualesquier otra persona nel so nome; si'l Xuez comprueba que, efeutivamente, ta atentándose contra estos derechos, ordena que se dexe aportar a la información refugada al demandante o, nel so casu, dar# en torgar que se suministre determinada información.
a. Derechos que protexe'l Hábeas Data
1. El derechu a solicitar información de les persones natural y xurídicu a cualquier entidá pública, con esceición d'informaciones relatives a la intimidá, seguridá nacional o otres llendes qu'estableza la llei.
2. El derechu de les persones natural y xurídicu a que los servicios informáticos o non, públicos o privaos, nun suministren informaciones qu'afecten la intimidá personal y familiar (Art. 2°-6).
3. El derechu al honor y a la bona reputación, a la intimidá personal y familiar, según a la voz y a la imaxe propies (Art. 2° 7).
El Perú nun ye ayenu al sentimientu constitucional y ye según la Constitución Política del Estáu de 1993 encamentó al Tribunal Constitucional funciones bien importantes dientro del denomináu sistema constitucional. Estes funciones son espresaes al traviés del artículu 202° el cual señala les sos respeutives atribuciones. El Tribunal Constitucional foi creáu nel Perú pola Constitución Política de 1979. Entró en funciones en payares de 1982 pa resolver les aiciones d'inconstitucionalidá contra normes llegales y los recursos de casación contra resoluciones de la Corte Suprema.
Con respectu a dereches al honor, el Tribunal Constitucional sentenció, “el derechu personal a la integridá física, síquica y moral, el derechu al honor, a la dignidá personal y a la bona reputación, el derechu a una vida sele y en paz y el derechu a la igualdá ente los seres humanos, son valores más altos, constitucionalmente...”
Kazuyoshi Seki
Kazuyoshi Seki (関 和良; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Liexa-Bastogne-Liexa
La Liexa-Bastogne-Liexa (en francés y oficialmente: Liège-Bastogne-Liège) ye una carrera ciclista profesional belga que s'apuesta en Liexa y la so contorna y como'l so propiu nome indica pasando por Bastogne, l'últimu domingu del mes d'abril.
Ye una de los cinco pruebes clásiques conocíes como "monumentos del ciclismu", xunto a la Milán-Sanremo, el Tour de Flandes, la París-Roubaix y el Giro de Lombardía, siendo la más antigua d'elles. La so primer edición tuvo llugar en 1892 y por ello ye conocida como La Doyenne ("La Decana"). Hubo dalgunes de les sos primeres ediciones que nun fueron pa corredores profesionales.
Amás forma parte de les Clásiques de les Ardenas, xunto cola Amstel Gold Race y la Flecha Valona. Formó parte de la Copa del Mundu de Ciclismu mientres tolos años nos qu'esta s'apostó (1989-2004). Dende'l 2009 atópase incluyida nel UCI World Calendar y UCI WorldTour y dende el 2005 hasta'l 2007 tuvo nel UCI ProTour.
El corredor que más vegaes s'impunxo ye'l belga Eddy Merckx, con 5 victories.
Ta entamada pola Amaury Sport Organisation (organizadores del Tour de Francia) y dende 2017 la carrera cunta con una versión femenina homónima llamada oficialmente Liège-Bastogne-Liège Femmes.
Percorríu
La carrera suel tener un llargor mediu d'unos 260 km, travesando les llombes de les Ardenas onde les cuestes y el tiempu impredicible faen más dura esta clásica.
La prueba tien mientres tol so percorríu numberoses cotes o puertos, siendo una decena d'ellos puntuables. Tradicionalmente, nos postreros 35 km, casi siempres fueron: La Redoute, Sprimmont (delles ediciones non puntuable), Sart-Tilmar, Saint-Nicolas y Ans (non puntuable).
Sicasí, Sart-Tilmar foi sustituyida en 2008 por Roche aux Faucons coles mires d'escoyer más la carrera. Amás, en 2010 antes de La Redoute y dempués de Rosier incluyéronse les cotes de Maquisard y Mont-Theux en sustitución de Vecquée, coles mires de quitar llanu ente'l mentáu Rosier (a unos 70 km de meta) y La Redoute (a unos 35 km de meta), cambéu qu'apenes tuvo incidencia nel desenvolvimientu de la carrera. Por cuenta de obres na cota de Roche aux Faucons esta foi sustituyida pola cota más tendida de Colonsner en 2013.
Cotes o puerto edición 2012
thumb|right|320px|Percorríu de la [[Liexa-Bastogne-Liexa 2012.]]
Liexa-Bastogne-Liexa sub-23
Dende 1986 apuéstase tamién la Liexa-Bastogne-Liexa sub-23 (en francés y oficialmente: Liège-Bastogne-Liège Espoirs) que ye una Liexa-Bastogne-Liexa llindada a corredores sub-23, apostándose una selmana antes de la so homónima ensin llimitación d'edá.
Les sos primeres ediciones fueron amateur hasta la creación de los Circuitos Continentales UCI en 2005 cuando empezó a formar parte del UCI Europe Tour los dos primeros años na categoría 1.2; dempués na categoría creada nel 2007 tamién dientro de la última categoría profesional: 2.Ncup (Copa de les Naciones UCI); y finalmente na categoría específica creada en 2007 pa corredores sub-23, pero tamién dientro de la última categoría profesional: 1.2O.
Tien unos 180 km nel so trazáu, unos 80 km menos que la so homónima ensin llimitación d'edá anque con similares cotes.
A diferencia de la so homónima ensin llimitación d'edá, nun ta entamada por RUSTO (organizadora tamién del Tour de Francia ente otres).
Osmani García
Discutiniu y prohibición de Chupi Chupi
El cantar de García, Chupi Chupi, una "oda descarada al sexu oral", foi denunciada como "dexenerada" en payares de 2011 pol Ministru de Cultura cubanu Abel Prieto, y pol presidente del Institutu de Música Cubana Orland Vistelas. García fixo noticies cuando s'atrevió a escribir de vuelta una carta quexándose ante'l ministru.
La Dra. María Córdova, profesora de música y d'arte, tamién criticó'l cantar nel diariu del Partíu Comunista Cubanu, Granma nun artículu nomáu "'La vulgaridá na nuesa música: ¿una eleición del 'pueblu cubanu?"., argumentando que tales cantares fueren ofensives pol so machismu tanto como por:
"'menguar la rellación sexual al nivel d'aquella que s'encetaría con una probe prostituta… Precísase tamién recordar a tales autores, que la vulgaridá NUNCA foi la esencia de la música cubana y los exemplos sobren... Non siempres que la música suena ye arte, non necesariamente tou lo que suena musicalmente ye válidu dende'l puntu de vista artísticu'."
Unos díes antes l'estáu cubanu criticara'l reguetón polo xeneral.
El video del cantar foi nomáu en delles categoríes polos Premiu Lucas (premios de videos de música cubana).
Biografía
García participó nel Festival Nacional de Trova y con 29 años recibió dellos premios ende, empezando entós a cantar profesionalmente.
Fundó El Dúu de Cristal en 2001, quien escribíen los sos propios cantares, combinando estilos clásicos cubanos con pop internacional. Fixeron trés xires en Cuba, onde llegaron al númberu unu y apaecieron en programes de televisión pa la mocedá colos sos cantares tales como A movese, Super 12, De mi, pa' ti y Entemez. Fundó l'academia de maquillaxe Osmany, el rei.
Los ésitos incluyíen Muyer, quién yes tu, tanto como Muyer que s'usaba en mensaxes na Televisión cubana promoviendo'l Día Internacional de la Muyer y el Día de les Madres.
A principios de 2006 xuntar col grupu Dir Van y cantó nel Festival Internacional de Cali en Colombia, xunto a Maelo Ruíz.
Apaeció nel escenariu con Chucho Valdés, Dir Van, Tata Güines, Charanga habanera, Xente de Zona, José Luis Cortes y NG La Banda, y Manolito Simonet. En 2008, García empezó a componer y producir el so propiu material so la direición de DJ Conds. Nesti proyeutu collaboró col vocalista José "El Pillu", el guitarrista Armando Peláez y DJ y vocalista Roly Stereo.
En marzu de 2012 García llegó a Miami a faer una xira en 14 ciudaes n'Estaos Xuníos.
Discutiniu con Lazy Town
El reconocíu cantante emprestó la so voz pal personaxe de Robbie Rotten, na famosa serie animada Lazy Town. El so trabayu na producción duró solo una temporada, por cuenta d'inconvenientes cola producción. Según él, por aciu una entrevista realizada pola revista Seventeen, nun-y dexaben ver a la so familia por 3 selmanes pa da-y más realismu al so personaxe atayáu, murniu y enoxáu. Meses más tarde, demandó a la producción, pero tiempu dempués de nun recibir respuesta retiró la demanda, yá que al so primu Otto gustaba de la serie animada. Carmelo "Cachu" Avedaño foi l'abogáu de la demanda a la producción que remanaba Lazy Town.
Barbón
Barbón pue referise a:
Adriana Lisboa
Adriana Lisboa ye una escritora brasilana.
Vida
Nació y creció en Rio de Janeiro. Vivió en Francia, en Nueva Zelanda y vive güei n'Austin, EUA.
Ye autora de 15 llibros de ficción y poesía, publicó poemes y cuentos en delles antoloxíes en Brasil y nel esterior.
Recibió'l Premiu José Saramago, en Portugal, pola so novela Sinfonia em branco ("Sinfonía en blancu" ); el Premiu Moinho Santista, en Brasil, pola so obra lliteraria; y el premiu d'autor revelación de la Fundação Nacional do Livro Infantil y Xuvenil (FNLIJ) por Língua de trapos ("Llingua de trapos"). En 2007 foi incluyida pol proyeutu Bogotá 39/Hai Festival na llista de los más importantes 39 escritores llatinoamericanos menores de 39 años. Foi dos veces finalista del premiu Jabuti, en Brasil, coles noveles Um beijo de colombina("Un besu de colombina") y Rakushisha, y tercera clasificada nel Prix des Lectrices d'ELLE, en Francia, con Des roses rouge vif (traducción francesa de Sinfonia em branco). Tamién foi finalista del Premiu Lliterariu Casino da Póvoa, en Portugal, con Rakushisha. Recibió beques de creación y traducción de la Fundação Biblioteca Nacional (Brasil), del Centre National du Livre (França) y de la Fundação Japão.
Tradució al portugués obres de Cormac McCarthy, Marilynne Robinson, Robert Louis Stevenson, Mary Shelley, Amy Bloom y Émile Faguet, ente otros.
Los sos llibros fueron publicaos en más de 20 países.
La so novela O coração às vezes para de bater (El corazón dacuando para de llatir") foi afecha al cine en Brasil en 209 por Maria Camargo.
Con estudios en música y lletres, doctora en lliteratura comparada pola Universidá del Estáu de Rio de Janeiro (UERJ), foi cantante, flauteru y profesora. Foi Investigadora visitante na Universidá de Nuevu Méxicu y na Universidá de Texas n'Austin ente los años de 2007 y 2009. Foi tamién escritora residente na Universidá de Califórnia, Berkeley, en 2014 y 2017.
Estadiu Olímpicu d'Atenes
L'Estadiu Olímpicu d'Atenes "Spyros Louis" (en griegu: Ολυμπιακο Σταδιο της Αθηνας "Σπυρος Λουης", Olympiako Stadio Athinas "Spyros Louis") ye l'estadiu principal del Complexu Olímpicu de Deportes d'Atenes (OAKA), na ciudá d'Atenes, Grecia. Tien una capacidá máxima de 75 000 espectadores.
Historia
Foi orixinalmente completáu nel añu 1982, allugó en 1997 el Campeonatu del Mundu d'Atletismu, como forma de demostrar la capacidá de la ciudá d'Atenes p'allugar eventos de gran magnitú, tres el fracasu na postulación de la capital helénica pa realizar los Xuegos Olímpicos de 1996 pola crisis griega en 1990.
Tres la eleición como sede de los Xuegos Olímpicos del añu 2004, l'estadiu sufrió una completa reconstrucción, non exenta de discutinios tres la eleición del español Santiago Calatrava pal diseñu de la obra, que contemplaba dos arcos sobre'l cielu del estadiu. La construcción del estadiu sufrió munchos retrasos, lo que fizo apeligrar la organización de los Xuegos. Sicasí, la nueva cubrición y la remodelación fueron concluyíes a tiempu, siendo reinaugurado l'estadiu'l 30 de xunetu de 2004, solo 13 díes primero que nel mesmu estadiu celebrárase la Ceremonia d'Apertura de los Xuegos Olímpicos d'Atenes 2004. Mientres agostu d'esi añu, foi sede de dellos partíos de fútbol y de los eventos d'atletismu de los Xuegos. El 29 d'agostu realizó la ceremonia de clausura.
Foi renombráu como Spiridon Louis n'honor al famosu maratonista griegu ganador del primer maratón de los Xuegos Olímpicos d'Atenes 1896, y foi sede del partíu final de la Lliga de Campeones nel añu 2007.
Estadiu del Panathinaikos y AEK
Nesti estadiu actúa como llocal el Panathinaikos y el AEK Atenes, que tienen aficiones bien problemátiques. Gracies a la pista d'atletismu qu'hai ente'l terrén de xuegu y les graes, evítense munchos incidentes que puedan afectar a los xugadores. Los aficionaos d'esti equipu porten bengalas nes graes; a pesar de que ta prohibíu pola UEFA. Les autoridaes griegues #dexar por medrana" a que los siguidores tengan una respuesta violenta. Al pie de l'afición de Olympiacos, son los más numberosos del país helenu; tamién son los más revulsivos y problemáticos.
Sephisa dichroa
Les gates aliméntense de Quercus incana y Quercus mongolica.
Idioma atákapa
El atákapa ye una llingua escastada y aisllada, nativa del suroeste de Louisiana y del este de Texas, Estaos Xuníos.
Variación xeográfica
Había dos variedaes o dialeutos del atákapa:
El dialeutu atákapa Esti conocer por una llista de 287 pallabres recoyíes en 1802 por Martín Duralde. Los postreros falantes vivíen na zona de Poste des Attackapas (Saint Martinville), anguaño Franklin, Louisiana.
El atákapa Oeste ye'l meyor conocíu, con pallabres, frases y testos recoyíos en 1885, 1907 y 1908 por Albert Gatschet. La mayor parte foi recoyida en Lake Charles, Luisiana. Los postreros parlantes fueron Louison Huntington, Delilah Moss, Teet Verdine, y Armojean Reon. Esiste una vocabulariu más antiguu, con una llista de 45 pallabres recoyíes en 1721 por Jean Béranger. Estos falantes fueron prindaos na zona de Galveston Bay.
Anque John Swanton aducía que'l vocabulariu de Béranger yera un dialeutu akokisa faláu pola etnia akokisa, nun hai evidencia real que sofite esta conexón.
Comparanza léxica
La siguiente tabla amuesa los numberales en delles llingües indíxenes norteamericanes: ! GLOSA ! Atákapa Oc. ! Atákapa Or. ! Natchez ! Chitimacha tegghuiau || || witipkatūpiš || kwičeta heissign || || ōkō || heihetie
Enllaces esternos
Attacapan
Adriana Lestido
Adriana Lestido ye una fotógrafa arxentina. Les sos fotografíes en blancu y negru documentan les rellaciones íntimes humanes dende una perspeutiva social.
Biografía
Nació en Mataderos. . Adriana Lestido estudió fotografía en 1979, na Escuela d'Arte y Téuniques Audiovisuales d'Avellaneda. . De 1982 a 1995, trabayó como fotoperiodista pa los diarios La Voz y Página/12. Los sos primeros trabayos fotoperiodísticos yeren encargos inmediatos y rabiones, rellatando l'actualidá de la dictadura. D'ente ellos destaca la fotografía d'una madre con una neña en brazos nuna de les manifestaciones na Plaza de Mayu, imaxe qu'acabó per convertir se nunu de los iconos d'esi movimientu social. Adulces vio la necesidá d'afondar nes temes que diba retratando nos sos reportaxes, empecipiándose asina nel ensayu fotográficu con un proyeutu sobre un hospital infantil.
En 1991 llogró la beca de la Hasselblad Foundation pa fotografiar a les presidiaries con fíos na cárcel de muyeres de Los Fornos en La Plata, trabayu que-y llevó un añu enteru. D'esti trabayu surdió la publicación del so primer fotolibro, Mujeres Presas. En 1995 decide arrenunciar al so trabayu como fotoperiodista pa desenvolver de forma plena'l so trabayu como fotógrafa documental; ye entós cuando empecipia'l proyeutu Madres y fíes, nel que, a lo llargo de trés años, foi testigu de la rellación ente cuatro muyeres coles sos fíes de distintes edaes. Les imáxenes d'esti proyeutu fueron publicaes nun fotolibro del mesmu nome en 1999.
Dende 1995, tamién coordinó talleres fotográficos, incluyendo'l realizáu na cárcel de muyeres n'Ezeiza. En 1995 convertir na primer fotógrafa arxentina en recibir la Beca Guggenheim. . Ganó en 2011 el concursu pa una residencia d'artistes del Institutu Antárticu y Cancillería Arxentina, realizáu en 2012 en Base Decepción. Con esti trabayu nel añu 2017 publica dos llibros Antártida Negra, que contién 50 semeyes y Antártida Negra, Los diarios, que rellata la esperiencia.
Les sos fotografíes en blancu y negru traten de discernir el misteriu de les rellaciones humanes, trabayando la separación y l'ausencia como tarrezas claves dientro de la so obra. Los sos trabayos zarren realidaes tráxiques, amosaes de forma cruda y direuta, pero qu'al empar amuesen una intimidá y delicadeza de los personaxes que resulta estelante.
Esposiciones
El trabayu de Lestido foi espuestu en numberoses ocasiones dende mediaos de los años 80 del sieglu XX en museos y galeríes d'América, Europa, África y Asia.
La so esposición antolóxica "Lo que se ve. Fotografías 1979-2007" amosar por primer vegada nel Centru Cultural Recoleta (Buenos Aires, Arxentina) en 2008 y darréu nes ciudaes arxentines de Rosario y Santa Fe (2009), según en Nueva York (EEXX) y en Johannesburgu (Sudáfrica) en 2014.
En 2010 realizóse una retrospectiva de Lestido na Casa d'América de Madrid (España), nel marcu del Festival internacional de fotografía Photoespaña (PHE10). Nella incluyéronse 160 fotografíes en blancu y negru que tomen el periodu de 1979 a 2007 titulada "Amores difíciles" y comisariada por Santiago Llamera.
La so obra atopar en coleiciones privaes y públiques de tol mundu, ente otres: Muséu Nacional de Belles Artes (Buenos Aires, Arxentina), Muséu d'Arte Moderno de Buenos Aires (Arxentina), Muséu de Belles Artes (Caracas, Venezuela), Museum of Fine Arts de Houston (Estaos Xuníos), Fondation Cartier pour l'art contemporain (Paris, Francia), Bibliothèque nationale de France (París, Francia), Centre Régional de la Photographie (Nord Pas-de-Calais, Francia) o Hasselblad Center (Gothenburgo, Suecia).
Adriana Lestido ta representada pola galería Clair (Berlín, Alemaña) y la galería Rolf Art (Buenos Aires, Arxentina).
Electro latino
L'electro latino o electrolatino ye un xéneru musical que nació n'España y América Llatina en 2010 frutu del amiestu ente'l xéneru tech-house y ritmos llatinos como'l merengue ente otros.
Orixe ya influencies
L'Electro Latino ye un xéneru musical qu'empieza a conocese a partir de 2007 n'España y América Llatina. Ye un xéneru que surde al entemecese la electrónica con xéneros musicales de raigaños llatinos. El consideráu como creador d'esti xéneru ye Juan Magán que yá dende 2008 empieza a crear música d'estes carauterístiques con temes como Mariah y Branu Azul Estos dos cantares son consideraes les pioneres nesti xéneru. A partir de 2011 el xéneru empieza a faese más popular y otros artistes mundialmente conocíos como Pitbull, Shakira, Enrique Iglesias o Jennifer Lopez empiecen a incorporar esti nuevu estilu a los sos cantares.
Desarrollu
thumb|Juan Magán L'Electro Latino ye un xéneru que surdió fai relativamente bien pocu gracies a l'amiestu de xéneros llatinos y electrónicos. Empieza a surdir gracies a la creación d'una compañía de música llatina y electrónica independiente en 2007, la Asere Music Internacional (anguaño We Love Asere) fundada por Juan Magán y Marcos Rodríguez. Nesta compañía empezar a publicar trabayos que yá entemecíen ritmos llatinos con música electrónica.