cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leonhard Euler
Analís
right|thumb|200px|y ye l'únicu [[númberu real pal valor a pal cual cumplir que'l valor de derivada de la función f (x) = ax (curva azul) nel puntu x = 0 ye esautamente 1. En comparanza amuésense les funciones 2x (llinia puntiada) y 4x (llinia discontinua), que nun son tanxentes a la llinia de rimada 1 (en colloráu).]]
El númberu e
Euler definió la constante matemática conocida como númberu e como aquel númberu real tal que'l valor de la derivada (la rimada de la llinia tanxente) de la función f(x)=yx nel puntu x=0 ye esautamente 1. Ye más, ye'l númberu real tal que la función f(x)=yx tiense como derivada a sigo mesma. La función yx ye tamién llamada función esponencial y la so función inversa ye'l llogaritmu neperianu, tamién llamáu llogaritmu natural o llogaritmu en base y.
El númberu y puede ser representáu como un númberu real en delles formes: como una serie infinita, un productu infinitu, una fracción continua o como'l llende d'una socesión. La principal d'estes representaciones, particularmente nos cursos básicos de cálculu, ye como la llende:
y tamién como la serie:
Amás, Euler ye bien conocíu pol so analís y el so frecuente usu de la serie de potencies, esto ye, la espresión de funciones como una suma infinita de términos como la siguiente:
Unu de los famosos llogros d'Euler foi'l descubrimientu de la espansión de series de potencies de la función arcotangente. El so atrevíu, anque, según los estándares modernos, téunicamente incorreutu usu de les series de potencies dexáron-y resolver el famosu problema de Basilea en 1735, pol cual quedaba demostráu que:
thumb|180px|Interpretación xeométrica de la [[fórmula d'Euler.]]
Euler introdució l'usu de la función esponencial y de los llogaritmos nes demostraciones analítiques. Afayó formes pa espresar delles funciones logarítmiques utilizando series de potencies, y definió con éxito logaritmo pa númberos negativos y complexos, espandiendo descomanadamente l'ámbitu de l'aplicación matemática de los llogaritmos. Tamién definió la función esponencial pa númberos complexos, y afayó la so rellación coles funciones trigonométriques. Pa cualesquier númberu real φ, la fórmula d'Euler establez que la función esponencial complexa puede establecese por aciu la siguiente fórmula:
Siendo un casu especial de la fórmula (cuando \varphi = \pi), lo que se conoz como la identidá d'Euler:
Esta fórmula foi calificada por Richard Feynman como «la fórmula más reseñable en matemátiques», porque rellaciona les principales operaciones alxebraiques coles importantes constantes 0, 1, y, i y π, por aciu la rellación binaria más importante. En 1988, el llectores de la revista especializada Mathematical Intelligencer votaron la fórmula como «la más bella fórmula matemática de la hestoria». En total, Euler foi'l responsable del descubrimientu de trés de los cinco primeres fórmules de la resultancia de la encuesta.
Amás d'eso, Euler ellaboró la teoría de les funciones trascendentes (aquelles que nun se basen n'operaciones alxebraiques) por aciu la introducción de la función gamma, ya introdució un nuevu métodu pa resolver ecuaciones de cuartu grau. Tamién afayó una forma pa calcular integrales con llendes complexes, no que sería d'equí p'arriba el modernu analís complexu, ya inventó el cálculu de variaciones incluyendo dientro del so estudiu a les que seríen llamaes les ecuaciones d'Euler-Lagrange.
Euler tamién foi pioneru nel usu de métodos analíticos pa resolver problemes teóricos de calter numbéricu. Con ello, Euler xunió dos rames separaes de les matemátiques pa crear un nuevu campu d'estudiu, la teoría analítica de númberos. Pa ello, Euler creó la teoría de les series hipergeométricas, les series q, les funciones hiperbóliques trigonométriques y la teoría analítica de fracciones continues. Por casu, demostró que la cantidá de númberos primos ye infinita utilizando la diverxencia de series harmóniques, y utilizó métodos analíticos pa consiguir una mayor información sobre cómo los númberos primos distribúyense dientro de la socesión de númberos naturales. El trabayu d'Euler nesta área llevaría al desenvolvimientu del teorema de los númberos primos.
Teoría de númberos
L'interés d'Euler na teoría de númberos vien de la influencia de Christian Goldbach, amigu so mientres la so estancia na Academia de San Petersburgu. Gran parte de los primeros trabayos d'Euler en teoría de númberos basar nos trabayos de Pierre de Fermat. Euler desenvolvió dalgunes de les idees d'esti matemáticu francés pero refugó tamién dalgunes de les sos conxetures.
Euler xunió la naturaleza de la distribución de los númberos primos coles sos idees del analís matemáticu. Demostró la diverxencia de la suma de los inversos de los númberos primos y, al faelo, afayó la conexón ente la función zeta de Riemann y los númberos primos. Esto conozse como'l productu d'Euler pa la función zeta de Riemann.
Euler tamién demostró les identidaes de Newton, el pequeñu teorema de Fermat, el teorema de Fermat sobre la suma de dos cuadraos y fixo importantes contribuciones al teorema de los cuatro cuadraos de Joseph-Louis de Lagrange. Tamién definió la función φ d'Euler que, pa tou númberu enteru positivu, cuantifica el númberu d'enteros positivos menores o iguales a n y coprimos con n. Más tarde, utilizando les propiedaes d'esta función, xeneralizó'l pequeñu teorema de Fermat a lo que se conoz como'l teorema d'Euler.
Contribuyó de manera significativa al entendimientu de los númberos perfectos, tema qu'esteló a los matemáticos dende los tiempos d'Euclides, y avanzó na investigación de lo que más tarde se concretaría nel teorema de los númberos primos. Los dos conceutos considérense teoremas fundamentales de la teoría de númberos, y les sos idees pavimentaron el camín del matemáticu Carl Friedrich Gauss.
Nel añu 1772, Euler demostró que 231 - 1 = 2 147 483 647 ye un númberu primu de Mersenne. Esta cifra permaneció como'l númberu primu más grande conocíu hasta l'añu 1867.
Teoría de grafos y xeometría
thumb|right|Mapa de la ciudá de Königsberg, en tiempos d'Euler, qu'amuesa, resaltáu en verde, el llugar onde s'atopaben allugaos los siete pontes. En 1736, Euler resolvió'l problema conocíu como problema de les pontes de Königsberg. La ciudá de Königsberg, en Prusia Oriental (anguaño Kaliningráu, en Rusia), taba alcontrada nel ríu Pregel, ya incluyía dos grandes islles que taben coneutaes ente elles por una ponte, y colos dos riberes del ríu por aciu seis puente (siete puente en total). El problema que se plantegaben los sos habitantes consistía en decidir si yera posible siguir un camín, y cómo faelo, que cruciara toles pontes una sola vegada y que rematara llegando al puntu de partida. Euler llogró demostrar matemáticamente que nun lo hai. Nun hai lo que se denomina güei un ciclu euleriano nel grafo que modela'l terrén), por cuenta de que'l númberu de pontes ye impar en más de dos de los bloques (representaos por vértices nel grafo correspondiente).
A esta solución considerar el primer teorema de teoría de grafos y de grafos planares. Euler tamién introdució'l conceutu conocíu como carauterística d'Euler del espaciu, y una fórmula que rellacionaba'l númberu de llaos, vértices y cares d'un polígonu convexu con esta constante. El teorema de poliedros d'Euler, que básicamente consiste en buscar una rellación ente númberu de cares, arestes y vértices nos poliedros. Utilizó esta idea pa demostrar que nun esistíen más poliedros regulares que los sólidos platónicos conocíos hasta entós. L'estudiu y la xeneralización d'esta fórmula, especialmente por Cauchy y L'Huillier, supunxo l'orixe de la topoloxía.
Dientro del campu de la xeometría analítica afayó amás que trés de los puntos notables d'un triángulu —baricentru, ortocentro y circuncentro— podíen obedecer a una mesma ecuación, esto ye, a una mesma recta. A la recta que contién el baricentru, ortocentro y circuncentro denominar «Recta d'Euler» nel so honor.
Matemática aplicada
Dalgunos de los mayores ésitos d'Euler fueron nel resolución de problemes del mundu real al traviés del analís matemáticu, no que se conoz como matemática aplicada, y na descripción de numberoses aplicaciones de los númberos de Bernoulli, les series de Fourier, los diagrames de Venn, el númberu d'Euler, les constantes e y π, les fracciones continues y les integrales. Integró'l cálculu diferencial de Leibniz col métodu de flusión de Newton, y desenvolvió ferramientes que faíen más fácil l'aplicación del cálculu a los problemes físicos. Euler yá emplegaba les series de Fourier primero que'l mesmu Fourier afayar y les ecuaciones de Lagrange del cálculu variacional, les ecuaciones d'Euler-Lagrange.
Fixo grandes meyores na meyora de los aproximamientos numbéricos pa resolver integrales, inventando lo que se conoz como los aproximamientos d'Euler. Les más notables d'estos aproximamientos son el métodu d'Euler pa resolver ecuaciones diferenciales ordinaries, y la fórmula d'Euler-Maclaurin. Esti métodu consiste en dir amontando pasu a pasu la variable independiente y topando la siguiente imaxe cola derivada. Tamién facilitó l'usu d'ecuaciones diferencialessobremanera por aciu la introducción de la constante d'Euler-Mascheroni:
Per otru llau, unu de los intereses más llamativos d'Euler foi l'aplicación de les idees matemátiques sobre la música. En 1739 escribió la so obra Tentamen novae theoriae musicae, esperando con ello poder incorporar l'usu de les matemátiques a la teoría musical. Esta parte del so trabayu, sicasí, nun atraxo demasiada atención del públicu, y aportó a descrita como demasiáu matemática pa los músicos y demasiáu musical pa los matemáticos.
Ecuaciones d'Euler d'orde n
Son les que siguen:
Física y astronomía
Euler ayudó a desenvolver la ecuación de la curva elástica, que se convirtió na pilastra de la inxeniería. Amás de aplicar con ésitu les sos ferramientes analítiques a los problemes de mecánica clásica, Euler tamién les aplicó sobre los problemes de los movimientos de los astros celestes. El so trabayu en astronomía foi reconocíu por aciu dellos premios de l'Academia de Francia a lo llargo de la so carrera, y les sos apurras nesi campu inclúin cuestiones como la determinación con gran exactitú de les órbites de los cometes y d'otros cuerpos celestes, amontando l'entendimientu de la naturaleza de los primeres, o'l cálculu del paralax solar. Formuló siete ley o principios fundamentales sobre la estructura y dinámica del Sistema Solar y afirmó que los distintos cuerpos celestes y planetarios rotan alredor del Sol siguiendo una órbita de forma elíptica. Los sos cálculos tamién contribuyeron al desenvolvimientu de tables de llargor más exactes pa la navegación. Tamién publicó trabayos sobre'l movimientu de la Lluna.
Amás, Euler llevó a cabu importantes contribuciones nel área de la óptica. Nun taba acordies coles teoríes de Newton sobre la lluz, desenvueltes na so obra Opticks, y que yeren la teoría prevalente naquel momentu. Los sos trabayos sobre óptica desenvueltos na década de 1740 ayudaron a que la nueva corriente que proponía una teoría de la lluz en forma d'onda, propuesta por Christiaan Huygens, convertir na teoría hexemónica. La nueva teoría caltendría esi estatus hasta'l desenvolvimientu de la teoría cuántica de la lluz.
Nel campu de la mecánica Euler, nel so tratáu de 1739, introdució explícitamente los conceutos de partícula y de masa puntual y la notación vectorial pa representar la velocidá y l'aceleración, lo que sentaría les bases de too l'estudiu de la mecánica hasta Lagrange. Nel campu de la mecánica del sólidu ríxidu definió los llamaos «trés ángulos d'Euler pa describir la posición» y publicó el teorema principal del movimientu, según el cual siempres esiste una exa de rotación instantáneu, y la solución del movimientu llibre (consiguió estenar los ángulos en función del tiempu).
En hidrodinámica estudió'l fluxu d'un fluyíu ideal incompresible, detallando les ecuaciones d'Euler de la hidrodinámica.
Adelantrándose más de cien años a Maxwell previo'l fenómenu de la presión de radiación, fundamental na teoría unificada del electromagnetismu. Nos cientos de trabayos d'Euler atópense referencies a problemes y cuestiones tremendamente avanzaes pal so tiempu, que nun taben al algame de la ciencia de la so dómina.
Lóxica
Nel campu de la lóxica, atribuyir a Euler l'usu de curves zarraes pa ilustrar el razonamientu siloxísticu (1768). Les representaciones d'esti tipu reciben el nome de diagrames d'Euler.
Arquiteutura ya inxeniería
Nesti campu, Euler desenvolvió la llei que lleva'l so nome sobre'l pandeo de soportes verticales y xeneró una nueva caña d'inxeniería colos sos trabayos sobre la carga crítica de les columnes.
Creencies relixoses y filosófiques
Euler y el so amigu Daniel Bernoulli oponer al monismu de Leibniz y a la corriente filosófica representada por Christian Wolff. Euler aportunaba en que la conocencia basar en parte na esistencia de lleis cuantitatives precises, daqué que'l monismu y les teoríes filosófiques de Wolff nun yeren capaces d'aprovir. Los sos enclinos relixosos tamién pueden contribuyir a que-y ofendiera esi tipu de doctrines, hasta'l puntu de que llegó a catalogar les idees de Wolff como «paganes y atees».
Gran parte de la conocencia que tenemos de les creencies relixoses d'Euler deducir de la so obra Cartes a una Princesa alemana, lo mesmo que de un trabayu anterior llamáu Rettung der Göttlichen Offenbahrung Gegen die Einwürfe der Freygeister (n'español, Defensa de la revelación divina frente a les oxeciones de los llibrepensadores). Estos trabayos amuesen a Euler como un cristianu convencíu que defendía la interpretación lliteral de la Biblia (por casu, la so obra Rettung yera principalmente un discutiniu en defensa de la inspiración divina de les escritures).
Obra
thumb|200px|Portada de la obra d'Euler titulada Methodus inveniendi llinies curves. Euler cuenta con una extensísima bibliografía, nesta seición puede atopase dalguna referencia sobre dalgunes de les sos obres más conocíes o importantes.
Erin Brockovich
Erin Brockovich-Ellis ye una emplegada d'una oficina xurídica d'Estaos Xuníos que, a pesar de la so falta d'instrucción académica y formación xurídica, foi fundamental na preparación d'una demanda contra la empresa Pacific Gas and Electric Company (PG & E), de California en 1993. Al tar emplegada nun pequeñu despachu d'abogaos y intrigada pola coincidencia d'informes d'indemnización inmobiliaria con solicitúes d'atención médica de les mesmes persones, investigó y atopó una probable contaminación de l'agua potable por cromu hexavalente.
Ye la presidenta de Brockovich Investigation & Consulting, una empresa de consultoría.
Biografía
Erin Brockovich nació en Kansas. Tando un añu nun colexu, camudar al sur de California y casóse col direutor d'un restorán.
En 1990, a los trenta años d'edá, tuvo un accidente de coche. La compañía ayudólu y dempués de recuperase empezó a trabayar pa esa mesma compañía. El so trabayu consistía n'entamar los papeles. Un día decatar de que munchos d'esos papeles trataben de persones enfermes en Hinkley. Entós Erin empezó a buscar más información sobre'l pueblu.
Hemimeris
Hemimeris ye un xéneru con 28 especies de plantes de flores perteneciente a la familia Scrophulariaceae.
Erin Brockovich
Biografía
Erin y el so home denunciaron a la fábrica, pero'l trabayadores de la mesma nun taben conformes de que los habitantes de Hinkley taben enfermos pola ingesta de cromu. En 1996, la xusticia ordenó a la fábrica qu'indemnizara con 500.000 dólares al pueblu de Hinkley per cada habitante enfermu. Hubo un total de 600 persones enfermes, polo que la fábrica tuvo que pagar 333 millones de dólares.
Anguaño trabaya na so propia empresa, de la que ye presidenta, de la Brockovich Investigation & Consulting, y da conferencies a lo llargo de tol mundu.
Cultura actual
Nel añu 2000 estrenóse la película Erin Brockovich, que narra'l procesu pol que se fixo famosa. La película ta protagonizada por Julia Roberts y empobinada por Steven Soderbergh.
La película foi un ésitu, y gracies a ella Erin consiguió ganar cierta reputación.
Konstantin Päts
Konstantin Päts foi un políticu estoniu, primer presidente d'Estonia dende 1938 hasta 1940. Ta consideráu unu de los estadistes más influyentes na creación y afitamientu de la República d'Estonia.
Llicenciáu en Derechu pola Universidá de Tartu y con formación periodística, entró en política de la mano de Jaan Poska y nos sos primeros años lluchó por una mayor autonomía d'Estonia dientro del Imperiu Rusu. Dempués del fracasu de la revolución de 1905 foi condergáu, pero pudo escapar del país y tuvo cuatro años exiliáu. En 1918 foi unu de los trés miembros del Comité de Salvación que proclamó la independencia d'Estonia, y de momentu asumió la presidencia del gobierno provisional. Mientres la guerra d'independencia de 1919 compaxinó'l lideralgu de la república col ministeriu de Defensa, polo que tamién ta consideráu unu de los fundadores del exércitu d'Estonia.
Yá nuna Estonia independiente, Päts foi líder de l'Asamblea de Llabradores, un partíu políticu agrarista-conservador. Na so primer etapa multipartidista foi líder de gobiernu en cinco causes non consecutives dende 1921 hasta 1934, siempres so gobiernos de coalición inestables. Dempués d'aprobar una reforma constitucional en 1934 pa crear un sistema presidencialista, diose un autogolpe d'Estáu con sofitu del exércitu pa neutralizar al populista movimientu Vaps. D'esta miente empezó una segunda etapa autoritaria, conocida como «yera del silenciu», na qu'ostentó la xefatura del estáu práuticamente ensin oposición mientres seis años: d'entamu como primer ministru y dende 1938 como presidente d'Estonia.
Anque na Segunda Guerra Mundial trató de caltener a Estonia nel bloque neutral, viose obligáu a aceptar el tratáu d'asistencia mutua que facilitó la ocupación d'Estonia per parte de la Xunión Soviética en 1940. Päts foi arrestáu y deportáu a Rusia, onde finaría nun hospital psiquiátricu.
Biografía
left|miniaturadeimagen|Familia de Konstantin Päts. Konstantin nació'l 23 de febreru de 1874 en Tahkuranna, al oeste de la gobernación de Livonia (actual Estonia), siendo'l segundu de de cinco hermanos nuna familia de llabradores de relixón ortodoxa. En completando la educación básica y secundaria en Pärnu, llicencióse en Derechu pola Universidá de Tartu.
Konstantin tuvo casáu mientres nueve años con Wilhelma Ida Emilie, finada en 1910 por una enfermedá pulmonar mientres él taba na cárcel. El matrimoniu tuvo dos fíos: Leo (1902-1988) y Viktor (1906-1952).
Pola so contribución na guerra d'independencia, l'estáu concedió-y una granxa en Kloostrimetsa, pela rodiada de la capital; l'edificiu principal ta anguaño dientro del Xardín Botánicu de Tallin y pertenez a los descendientes del mandatariu.
Dempués de que Konstantin Päts perdiera la presidencia d'Estonia en 1940, el so fíu Leo pudo exiliase en Suecia ente que Viktor finó na prisión de Butyrka. Los dos fíos de Viktor fueron unviaos a un orfanatu y namái sobrevivió'l menor, Matti Päts, que tamién se dedicó a la política: foi direutor de la Oficina de Patentes, conceyal en Tallin y parllamentariu pola conservadora Unión Pro Patria.
Trayeutoria política
left|miniaturadeimagen|282x282px|Konstantin Päts na [[Primer Guerra Mundial.]] Mientres estudiaba na Universidá de Tartu, empezó a arreyase en política como editor del periódicu Teataja (n'estoniu, «La Gaceta»), dirixíu a los llabradores d'orixe estoniu. Los sos entamos tuvieron amestaos al abogáu Jaan Poska, con quien trabayó y darréu collaboró en 1904 pa formar una coalición municipal en Tallin. Esi mesmu añu foi escoyíu conceyal y en 1905 xubió a teniente d'alcalde.
Mientres la revolución rusa de 1905 participó ensin ésitu nun movimientu pola autonomía de les gobernaciones báltiques. Les autoridaes del Imperiu Rusu cerraron el diariu Teataja y vetáron-y, razón pola que fuxó a Suiza y darréu establecióse en Ḥélsinki. Munchos de los sos siguientes trabayos publicar n'Estonia baxu seudónimu y anonimatu pa refugar la censura. En 1909 tornaría a Rusia por razones familiares, y dempués d'un xuiciu tuvo encarceláu nueve meses por delitos menores na prisión Kresty de San Petersburgu, de la que saldría en 1911.
En febreru de 1916 volvió trabayar con Jaan Poska cuando ésti yera alcalde de Tallin, pero tuvo que dexalo al entamu de la Primer Guerra Mundial pa enrolarse nel Comité Supremu de Soldaos Estonios nel exércitu imperial.
Dempués de la Revolución de Febreru amosóse partidariu d'una única gobernación autónoma pa Estonia. L'Asamblea Provincial (Maapäev) duró unos pocos meses hasta la Revolución d'Ochobre, magar lo cual Päts llogró un escañu como miembru de la Lliga Rural, una formación agrariu-conservadora. Una vegada l'Asamblea quedó abolida, los nacionalistes estonios fundaron en 1918 un Comité de Salvación que taba compuestu por trés representantes multipartidistas: Konstantin Päts (agrarianismo), Jüri Vilms (llaborista) y Konstantin Konik (socialista).
El Comité proclamó'l 24 de febreru de 1918 la independencia d'Estonia en Tallin, nun contestu de cayida del zarismu y debilidá bolxevique. Päts foi nomáu presidente del Conseyu de Ministros y ministru del Interior del gobierno provisional de la República. Sicasí, un día dempués l'exércitu alemán avanzó hasta Tallin y él foi unviáu a un campu de concentración polacu mientres seis meses.
Una vegada lliberáu a la fin de la guerra, volvería al frente del gobierno provisional en payares de 1918. Convencíu del pocu tiempu que tenía p'asegurar la estabilidá del nuevu estáu, diseñó una complexa estructura d'autogobiernu con distintos grupos profesionales y minoríes étniques, ente elles la cooperación política colos alemanes del Bálticu. Amás atribúyese-y la creación de la Lliga de Defensa Estonia, embrión del actual exércitu. Mientres la guerra d'Independencia compaxinó la presidencia col ministeriu de la Guerra, y pal 24 de febreru de 1919 tol territoriu estoniu quedara so control del gobiernu.
Etapa democrática
miniaturadeimagen|[[Asamblea constituyente del Riigikogu (1920).|esquierda]] Konstantin Päts foi Xefe d'Estáu xefe del Estáu en cinco etapes non consecutives ente 1920 y 1934, nun contestu d'inestabilidá política: l'acabante independizar Estonia llegó a tener 18 conseyos de ministros distintos en namái 14 años.
Acordies cola so cercanía al movimientu agrariu, en setiembre de 1919 fundó la conservadora Asamblea de Llabradores (Põllumeeste Kogud), que llogró 21 escaños de 100 nes eleiciones parllamentaries de 1920. Dende'l 25 de xineru de 1921 hasta'l 21 de payares de 1922 exerció'l so primer mandatu como Xefe d'Estáu xefe del Estáu nun gobiernu de coalición de centroderecha. El nuevu gobiernu tuvo que consolidar les estructures d'estáu, encarar una reforma agraria, intentar amenorgar los privilexos de la nobleza báltica, y ameyorar les rellaciones comerciales con Finlandia y la Xunión Soviética. Sicasí, el so mandatu viose chiscáu por acusaciones de corrupción nel Bancu d'Estonia y acabaría siendo reemplazáu por una coalición del Partíu Llaborista.
Retomaría'l poder tres les eleiciones llexislatives de 1923, nes que l'Asamblea de Llabradores ameyoró la so representación. Esta vegada la so dirigencia duró dende'l 2 d'agostu de 1923 hasta'l 26 de marzu de 1924, cuando perdió l'enfotu del parllamentu poles sos polítiques económiques y pola hiperinflación. Mientres siete años permaneció al frente del partíu agrariu.
En plena Gran Depresión, ostentaría un tercer mandatu dende'l 12 de febreru de 1931 hasta'l 19 de febreru de 1932, esta vegada con un gobiernu d'unidá nacional.
La creciente inestabilidá llevólu a crear un nuevu partíu escoba pa les eleiciones de 1932, la Unión de Llabradores (AVK), que llogró 42 escaños y el 40% de los votos. Sicasí esa propuesta tampoco funcionó: el cuartu gobiernu de Päts duró namái dende'l 25 de payares de 1932 hasta'l 18 de mayu de 1933 por desavenencies ente les corrientes que la conformaben. El mandatariu negar a devaluar un 35% la corona estonia como midida de reactivación económica, daqué que si fixo'l so socesor Jaan Tõnisson magar la oposición popular. Tan solu cinco meses dempués, Päts recuperó la xefatura a partir del 21 d'ochobre de 1933.
Etapa autoritaria
miniaturadeimagen|260x260px|Discursu de Konstantin Päts mientres el ventenu aniversariu de la [[Declaración d'Independencia d'Estonia|declaración d'independencia d'Estonia (1938).]] El 12 de marzu de 1934, Konstantin Päts dio un autogolpe d'Estáu que supunxo la declaración del estáu d'emerxencia y l'illegalización del multipartidismu. La midida cuntó col sofitu del exércitu estoniu, encabezáu pol xeneral Johan Laidoner, y parte del parllamentu. La midida taba xustificada na necesidá d'evitar que'l movimientu Vaps trunfara nes futures eleiciones presidenciales; más de 400 miembros de la organización nacionalista fueron arrestaos, ente ellos el candidatu militar Andres Larka.
L'afitamientu nel poder de Päts dio orixe a una etapa autoritaria conocida como «yera del silenciu» (Vaikiv ajastu), que duró dende 1934 hasta 1940. Les principales carauterístiques son la fundación d'un partíu únicu, la Lliga Patriótica (Isamaaliit); la creación d'un departamento de propaganda, la suspensión de determinaos derechos civiles y políticos, y l'establecimientu d'un sistema corporativista basáu nel fascismu italianu. Nesos años desenvolvió tamién elementos de cultu a la personalidá; en 1937, cuando pasó a ser presidente-rexente, llamó al cargu «Padre de la Patria proteutor de la Patria» (Riigihoidja).
Päts tuvo gobernando mientres cuatro años a base de decreto lleis pa refugar el parllamentu. Dalgunes de les midíes aprobaes nesa etapa son el treslláu del Tribunal Supremu de Tartu a Tallin con poderes llindaos; el tresformamientu del Institutu Téunicu de Tallin n'universidá; l'impulsu del idioma estoniu con programes educativos, ya inclusive l'adaptación de nomes estranxeros. A nivel internacional impulsó les rellaciones diplomátiques con Polonia y Finlandia, y declaró a Estonia «país neutral» a finales de 1938.
Magar la oposición foi bien crítica con toes estes midíes, Päts pudo aprobales con un índiz de popularidá alto gracies a la crecedera de la economía estonia.
Presidencia d'Estonia
Konstantin Päts foi presidente d'Estonia dende el 24 d'abril de 1938 hasta'l 23 de xunetu de 1940. Nel so mandatu cuntó con dos primeros ministros: Kaarel Eenpalu (1938-1939) y Jüri Uluots (1939-1940).
Ante les crítiques de la oposición parllamentaria, Päts impulsó una nueva constitución en 1936 al traviés de referéndum y asamblea constituyente. Ente otres midíes creábase una nueva xefatura con poder executivu, el presidente d'Estonia, que sería escoyida por un sistema bicameral de Cámara de Diputaos y Asamblea de Representantes Municipales. Cola única participación nos comicios de la Lliga Patriótica y de candidatos independientes, Päts foi nomáu presidente d'Estonia en 1938.
Un mes dempués d'asumir el cargu, el gobiernu estoniu amnistió a tolos presos políticos del país, ente ellos a los dirixentes comunistes y a los del movimientu Vaps.
Tolos planes de Päts por consolidar el nuevu sistema viniéronse embaxo col españíu de la Segunda Guerra Mundial. Tres l'incidente del submarín polacu Orzel, n'ochobre de 1939 el presidente viose obligáu a roblar el tratáu estoniu-soviéticu d'asistencia mutua que dexaba al Exércitu Coloráu establecer bases militares en suelu estoniu. La idea del presidente yera aguantar ensin inxerencies hasta l'españíu d'una guerra ente la URSS y Alemaña, polo que siempres xustificó que «Estonia nun sería sovietizada». Sicasí, y dempués d'un ultimátum, Estonia tuvo qu'aceptar la invasión soviética'l 17 de xunu de 1940. Jüri Uluots foi reemplazáu por un dirixente comunista, Johannes Vares.
Deportación
miniaturadeimagen|Ficha policial de Konstantin Päts.|220x220px El mesmu día en que foi proclamada la República Socialista Soviética d'Estonia, Päts unvió a unu de los sos fíos a la delegación d'Estaos Xuníos en Tallin pa solicitar asilu políticu. El mandatariu llegaría a presentar el so arrenunciu al frente del gobiernu, daqué qu'asocedió según distintes versiones ente'l 21 de xunetu y el 23 de xunetu, y mientres una selmana permaneció baxu arrestu domiciliariu na granxa en Kloostrimetsa.
Los visaos nunca llegaron a tiempu; el 30 de xunetu de 1940, el NKVD deportó a tola familia a Ufá, Baskiria, sacante'l so fíu mayor que pudo exiliase en Finlandia. Un añu más tarde Konstantin foi acusáu de collaboracionista, recluyóse-y na prisión de Butyrka y terminó nun campu de concentración.
Dempués de la Segunda Guerra Mundial, el exdirigente foi condergáu por «actividaes contrarrevolucionarias». Nos sos últimos años de vida permanecería ingresáu nel psiquiátricu de Kalinin (anguaño Tver, Rusia) onde finó'l 18 de xineru de 1956 a los 81 años por fallu multiorgánico.
Legáu
miniaturadeimagen|Monolitu dedicáu a Konstantin Päts en [[Tahkuranna.]] Päts ye unu de los personaxes más importantes de la historia d'Estonia del sieglu XX pol so papel na declaración d'independencia de 1918, pol lideralgu del exércitu na guerra d'independencia de 1919, y pol so protagonismu políticu mientres les siguientes dos décades. El desenvolvimientu d'Estonia como estáu independiente, ya inclusive l'orixe de la ocupación soviética en 1940, nun s'entenderíen ensin la so participación.
Tres la restauración de la independencia, les nueves autoridaes recuperaron la memoria del dirixente como «primer presidente d'Estonia». El monolitu de Tahkuranna, alzáu nel so honor en 1939 y destruyíu polos soviéticos al añu siguiente, foi restauráu en 1989. Un añu más tarde autorizóse'l treslláu de los sos restos mortales al campusantu Metsakalmistu de Tallin, y en 1991 inauguróse'l muséu de Konstantin Päts na so antigua granxa, güei asitiada dientro del Xardín Botánicu de Tallin.
Íñigo Noriega Lasso
Íñigo Noriega Lasso foi un empresariu y terrateniente español qu'amasó una fortuna en Méxicu pola so cercanu rellación con Porfirio Díaz.
Biografía
Íñigo Noriega nació en Colombres (Asturies) el 21 de mayu de 1853. Emigró en compañía del so tíu a Méxicu en busca de fortuna, nuna dómina en que'l gobiernu mexicanu proponíase atraer capitales y pobladores estranxeros al traviés d'una política d'amplios beneficios fiscales. Na Ciudá de Méxicu, Noriega desempeñar en diversos oficios, como cantinero, comerciante, vendedor de tabacu, ente otros. Al traviés d'estes actividaes llegó a conocer a Porfirio Díaz, qu'exerció'l gobiernu en Méxicu de manera dictatorial ente 1876 y 1910.
Noriega llogró la concesión pa desecar el llagu de Chalco, vasu llacustre de 10 mil hectárees de superficie que s'alcontraba nel sureste del valle de Méxicu. En 1880 formó parte d'una sociedá col so hermanu Remigio Noriega, qu'adquirió delles propiedaes que fueren arrampuñaes a les comunidaes de los conceyos de Tláhuac, Chalco y Xochimilco. Noriega primió amás por que sumiera el conceyu de Tláhuac —que s'opunxera a la privatización de los bienes comunales dispuesta pola Llei Lerdo y representáu una gran torga a la crecedera de les propiedaes del español— lo qu'asocedió efeutivamente en 1902, cuando la reorganización del Distritu Federal suprimió les municipalidaes de Tláhuac y Míxquic.
El gobiernu de Díaz favoreció de forma relevante a Noriega. La fortuna d'esti español entendía numberoses finques nos estaos de Méxicu, Morelos, Tlaxcala, Chihuahua, Tamaulipas y la Ciudá de Méxicu. Nesta última entidá federativa destaquen les faciendes de Santa Fe Tetelco y San Nicolás Tolentino, que tomaba les tierres entendíes ente Culhuacán y San Miguel Xico. La superficie averada d'esta propiedá entiende la totalidá de los territorios de Tláhuac y Valle de Chalco, la metá sur d'Iztapalapa y otres porciones de Chalco, Xochimilco y Milpa Alta. Dientro de la gran facienda atopábense pueblos completos. Amás de les sos numberoses propiedaes rurales y urbanes, Noriega llogró la concesión de les víes de ferrocarril a San Rafael Atlixco y Río Frío, que conectaben el valle de Méxicu col de Puebla-Tlaxcala.
Al empecipiar la Revolución mexicana, Noriega yera unu de los personaxes más notables del réxime porfirista. Financió la campaña eleutoral de Bernardo Reyes en 1910, lo que provocó'l disgustu de los maderistes. Les propiedaes de Noriega fueron embargaes pol gobiernu de Venustiano Carranza, y asignáronse nuevamente a los pueblos que fueren afeutaos pol esllinde de tierres ente 1856 y 1910. Noriega abellugar en Texas, pero volvió a Méxicu, onde morrió en 1920. En La Universidá d'Austin, Texas caltién un archivu de cartes y documentos sos.
En Colombres, la biblioteca municipal lleva'l so nome. Nesi llugar, Noriega tamién ordenó la construcción d'un palaciu, pos pretendía volver a la so tierra natal. Esti palaciu, denomináu La quinta de Guadalupe n'honor a la so muyer, anguaño ye la sede de la Fundación Archivo d'Indianos.
Alexz Johnson
Alexzandra Spencer Johnson, ye una actriz y cantante canadiense. Alexz ye la compositora ya intérprete del so álbum debú, Voodoo. Protagonizó les series So Weird, Instant Star y Final Destination 3 ya interpretó a Imra Ardeen en Smallville. En 2008 ganó un Premiu Gemini.
Biografía
thumb|Alexz Johnson as Jude Harrison in Instant Star Alexz Johnson nació en Vancouver, Columbia Británica, Canadá. Ye la sesta hermana de diez, el so hermanu Brendan trabaya con ella como productor y compositor, una de les sos hermanes tamién ye actriz.
Dende los trés años, Alexz cantaba frecuentemente a la so gran familia, y dende la edá de 7 años recibió clases de cantar, participando en festivales con un coru local y faciendo solos nel colexu y funciones de la so comunidá. Pasó por munchos festivales y concursos de talentos, y ganó el Premiu National Anthem a los 11 años, cola so interpretación del Himnu Nacional de Canadá siendo escuchada na televisión nacional. Esta apaición supunxo numberoses entrevistes en radio y televisión, y l'interés de munchos representantes de nuevos talentos. Esi mesmu añu foi votada como la meyor cantante del Anthem del añu pol periódicu Vancouver Sun.
Llocalmente foi conocida como la Céline Dion de la mariña oeste. Tamién cantó nos partíos de los Vancouver Canucks (equipu de ḥoquei sobre xelu de la lliga NHL) y los Vancouver Grizzlies (equipu de baloncestu de la NBA, con base agora en Memphis, EE. XX.), amás de eso, cantó p'actos caritativos y feries provinciales y abrió el Variety Club, cantando un dúu con Bob McGrath, y actuó nuna Nuechevieya nel Planet Hollywood a los 12 años.
Carrera
Alexz principalmente empezó a tomar clases de cantar, ente les disciplines incluyíase la ópera, y siguió estudiando cantar hasta ocho años más por un profesor de cantar bien conocíu na ciudá de Vancouver, díxose qu'algama cuatro octaves.
Alexz tamién amosó interés en componer cantares, y compunxo un cantar pal programa. Dempués que'l programa terminara siguió componiendo cantares, co-escribiéndoles col so hermanu Brendan. Asina aprendió a tocar la guitarra.
Instant Star
thumb|Alexz Johnson and Tim Rozon El papel que más dio a conocer a Alexz Johnson foi'l so papel en Instant Star, nel qu'interpreta a Jude Harrison. Los productores taben buscando a una actriz y cantante canadiense pal papel principal, Alexz presentar a les audiciones faciendo pensar dende un primer momentu qu'ella yera perfeuta pal papel pero siguieron les audiciones hasta qu'a la fin la volvieron a llamar.
Na serie van camudándose argumentos ya introduciendo a nuevos actores y actrices na repartida. Destacando a Cory Lee quien interpreta a Karma, la nueva ganadora de la segunda edición del concursu Instant Star qu'Alexz ganó. Tamién fai apaición na tercer temporada y conviértese na enemiga de Jude.
Con esta serie Alexz Johnson pudo demostrar que sabe cantar y la xente que ve la serie merca la so música. Instant Star foi'l mayor ésitu de toles series y sitcoms que fizo.
Otros papeles
Amás de Instant Star, So Weird y otres series de televisión, Alexz debutó nel cine cola película Final Destination 3, nel cual de primeres presentar al papel de Julie Christensen, la hermana de la protagonista, pero foi refugada pa esi personaxe y anque díes más tarde volvióse a presentar vistida con ropa punk rock negra y los productores encaxar nel papel de Erin Ulmer, una moza gótica, cuasi punk, con un calter complicáu. Anque la so actuación na película nun duró enforma atraxo toles miraes de los críticos, allabando la so actuación. El so papel foi Co-Protagónico, anque Erin muerre na película. Amás de Final Destination 3, Alexz participó n'otra audición pal papel principal na película titulada orixinalmente 'Black Christmas', que foi realizada polos productores de les películes de Destín final.
Tamién protagonizó un par de películes pa la canal de televisión Lifetime: Devil's Diary (2007) xunto a Magda Apanowicz y la más recién Stranger With My Face (2009) onde se destacar la so interpretación d'hermanes ximielgues.
24 Leonis Minoris
24 Leonis Minoris (24 LMi) ye una estrella na constelación de Leo Minor de magnitú aparente +6,47.
Distante 104 años lluz del Sistema Solar, les carauterístiques físiques de 24 Leonis Minoris faen d'esta estrella una análoga solar, esto ye, una estrella bien asemeyada al Sol en munchos aspeutos. De tipu espectral G0V, tien una temperatura efectivo de 5787 ± 32 K. Relluma con una lluminosidá 2,34 vegaes mayor que la lluminosidá solar y el so diámetru ye un 46% más grande que'l de la nuesa estrella. La so velocidá de rotación proyeutada ye de 1 km/s. Con una masa aproximao un 7% mayor que la masa solar, ye una estrella más antigua y evolucionada que'l Sol; tien una edá envalorada nel rangu de 6500 - 8000 millones d'años, la cifra exauta varia según la fonte consultada. Al igual que'l Sol, ye una estrella del discu finu.
24 Leonis Minoris tien un conteníu relativo de fierro comparable al del Sol ([Fe/H] = +0,05). Diversos elementos evaluaos presenten valores asemeyaos a les solares. Cabo señalar l'escandiu, daqué más abondosu y, nel otru estremu, l'azufre, que'l so conteníu ye un 33% menor que na nuesa estrella.
Chaumard (Nièvre)
Chaumard ye una comuña francesa del departamentu de Nièvre, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Teatru Filarmónica
El Teatru Filarmónica ye un teatru que s'atopa na llocalidá española d'Uviéu, Asturies. Ta asitiáu na cai Mendizábal, nuna cortil de 871,23 m³; y foi inauguráu'l 17 de mayu de 1944. Foi remocicáu nel añu 2004, siendo reinaugurado al añu siguiente. Ye la sede de la Sociedá Filarmónica d'Uviéu, fundada'l 2 de marzu de 1907, col fin d'espublizar la música de manera altruista y que cuntaba con 30 socios nel so entamu.
Arquiteutura
L'edificiu cunta con: thumb|right|250px|Hall del teatru. L'escenariu ye pequeñu polo que dende un principiu'l teatru enfrentar al problema de nun poder representar obres con grandes orquestes o decoraos. L'aforu del teatru ye de 800 llocalidaes. Nel llateral atopa la sede de la Sociedá Filarmónica.
Freisnéu (Corniana)
Freisnéu ye un llugar de la parroquia de Corniana nel conceyu asturianu de Salas.
Alcuéntrase a 10,8 km de Salas, la capital del conceyu, a un altor mediu de 319 msnm y tien una población de.
Peljidiyn Genden
Peljidiyn Genden  foi presidente de Mongolia dende'l 29 de payares de 1924 al 15 de payares de 1927. Foi'l segundu presidente de Mongolia. Reemplazó al primer presidente que fuera asesináu. Foi miembru del Partíu Revolucionariu del pueblu mongol, el partíu únicu de 1924 a 1990.
Foi depuestu, confináu y darréu executáu.
Orthocarpus
Orthocarpus ye un xéneru con 63 especies de plantes de flores perteneciente a la familia Scrophulariaceae.
Academia Yuelu
L'Academia Yuelu, conocida tamién como academia Yuelu d'estudios clásicos, ta asitiada al llau de los montes Yuelu, na ciudá de Changsha, na provincia china de Hunan.
Foi fundada nel añu 976, novenu añu del reináu de la dinastía Song, y foi una de les cuatro academies imperiales d'estudios cimeros. Ta postulada como la universidá más antigua del mundu ente les esistentes. Los discípulos de Confucio, Zhu Xi y Zhang Shi estudiaron nesta institución.
En 1903 l'academia convertir en universidá y en 1925 establecer nel llugar la Universidá de Hunan. Dende la so fundación, l'academia Yuelu goció d'un eleváu prestíu como institución cultural y centru d'actividaes académiques.
Foi testigu de más de mil años consecutivos d'historia y ye la única de les antigües academies chines d'estudios clásicos que se convirtió nuna institución moderna d'estudios cimeros. Como parte integrante de la Universidá de Hunan, l'academia consolidóse como un centru d'investigación del idioma Han y ye unu de los principales centros académicos y culturales del país.
Llista d'asteroides/12501–12600
... | Previu | Llista d'asteroides | Siguiente | ...
Hydrus
Hydrus (Llatín pa Hidra, tamién se refiera al "Hidra machu" o "pequeñu Hidra") ye una constelación austral. Ye una de les 20 constelaciones creaes por Pieter Dirkszoon Keyser y Frederick de Houtman ente los años de 1595 y 1597, y la so primer apaición ye nel llibru Uranumetria de Johann Bayer en 1603.
Nun tien de confundir se con Hidra, la constelación más estensa del cielu nocherniegu.
Caraterísticas destacables
Les principales estrelles de Hydrus —α Hydri, β Hydri y γ Hydri— son estrelles de tercera magnitú que formen un triángulu al sur de la brillosa Achernar (α Eridani). β Hydri, asitiada a 24 años lluz del Sistema Solar, ye una estrella mariella más evolucionada y antigua que'l nuesu Sol que s'atopa en fase de subxigante. Alredor de η2 Hydri —estrella xigante nesta constelación— detectóse un planeta estrasolar masivu.
Mitoloxía
Puesto que foi creada nel sieglu XVII y por cuenta de la so posición austral nun foi visible pa les cultures antigües, polo que nun tien mitoloxía rellacionada.
Hunos
350px|thumb|Estensión máxima del Imperiu Hunu d'Atila. thumb|350px|La fiesta de Atila, cuadru del pintor húngaru [[Mór Than. Basada nel fragmentu de Prisco, al que representa de blancu na parte derecha, sosteniendo'l so llibru d'historia.]] Los hunos foron una confederación de tribus euroasiátiques, pueblos de los más diversos oríxenes xuníos por una aristocracia que falaba una llingua túrquica. Los hunos apaecieron n'Europa nel sieglu IV, y algamaron el so apoxéu sol mandu d'Atila.
Historia
Escelentes xinetes, arqueros, rápidos y decidíos, de táctica impredicible, estendieron la llercia nel Imperiu. Apautaron con Roma n'escontra de los xermanos de la Europa Central y, hacia l'añu 432 teníen un caudiellu principal, Rua o Rugila, que a la so muerte (434) asocediéron-y los sos sobrinos Bleda y Atila. Yeren nómades y vivíen en cabañes temporales, magar que conocíen la propiedá de la tierra y avezaben a andar de colobexu per zones concretes que tuvieren en so poder. Pola so condición nómada, la vaca y la cacería teníen un papel más importante na so economía que l'agricultura. Les faltes na so dieta iguábenles gracies al comerciu, y les más de les veces dábense a correríes y saquéu en territoriu estranxeru. Les armes qu'emplegaben na guerra yeren la espada reuta, la llanza, el reyu (especie de cuerda cola qu'arreyaben a los sos enemigos y rompíen-yos el pescuezu) y l'arcu, qu'avezaben usar dende'l caballu. A esto contribuyía l'usu del estribu, que tomaron de los chinos y qu'introduxeron más tarde en Persia y Europa.
Chaetura meridionalis
El andarón de nube (Arxentina, Paraguái, Venezuela) o andarón sureñu (Colombia) (Chaetura meridionalis) ye una especie d'ave apodiforme de la familia Apodidae. Enantes yera consideráu conespecífico con Chaetura andrei que ye más pequeñu, pero Marín (1997) afayó que'l andarón de nube en realidá alcuéntrase emparentáu col andarón de chimenea (Chaetura pelagica)
Distribución
Reproduzse nel sureste de Brasil y partes axacentes d'Arxentina, Paraguái y Bolivia, pero se cree que pasa'l Austral iviernu más al norte. na cuenca de l'Amazones, el norte de Suramérica y Panamá. El so rangu d'ivernada exactu ye, sicasí, poco conocíu debíu al asuntu altamente complexu de la identificación de campu d'un númberu de vencejos  Chaetura  bien similares que s'atopen nel centru y norte d'América del Sur. Amás de los países mentaos enantes, esisten rexistros de Colombia, Venezuela, Surinam y Guayana Francesa.
El so habitat preferiu son les viesques, pero puede ser vistu durante la so migración, volando virtualmente sobro cualquier hábitat.
Brandon Teena
La so vida sirvió de base pa la oscarizada película de 1999 Boys Don't Cry (que'l so personaxe interpretó l'actriz d'Estaos Xuníos Hilary Swank, pol que ganó un Óscar), que de la mesma taba basada nel documental The Brandon Teena Story.
Lincoln, Nebraska
Nacíu como Teena Renae Brandon nel Lincoln General Hospital de Lincoln, Teena yera la segunda fía de Patrick y Joann Brandon. Los padres conocer en 1969, cuando dambos estudiaben na Lincoln Northeast High School, y tuvieron a la so primer fía, Tammy, a finales d'esi mesmu añu. Patrick Brandon morrió nun accidente de coche ocho meses primero que naciera la so segunda fía, Teena. Joann llamar como al so Pastor alemán, Tina Marie, alteriando'l so nome como Teena, al so xuiciu más orixinal. Teena vivió cola so madre y la so hermana mayor en Pine Acre Mobile Home Park, al nordeste de Lincoln, dende los trés años, dempués que la so madre consiguiera un emplegu como dependienta nuna tienda de ropa femenino.
Dende pequeños, Teena y Tammy sufrieron abusos sexuales per parte d'un home (al paecer un familiar) mientres un periodu indetermináu de tiempu; tanto Teena como la so madre buscaron ayuda psicolóxica a partir de 1991. Joann volvió contraer matrimoniu en 1975, pero divorciar en 1980 a raigañu del alcoholismu del so home. La familia de Teena describir como un machorra dende la so infancia, y yá na so adolescencia identificábase como varón, intentáu tener cites coles sos compañeres d'estudiu. La so madre refugó la so identidá masculina y siguió refiriéndose a ella como "la so fía". Teena declaró en numberoses ocasiones la so intersexualidá, daqué que darréu se demostró falsu.
Bart Johnson
Barton Robert Johnson, más conocíu como Bart Johnson, ye un actor d'Estaos Xuníos, meyor conocíu pol so papel como l'entrenador Jack Bolton na serie cinematográfica High School Musical.