cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Le Havre
Arquiteutura y urbanismu
thumb|Planu del [[Centru reconstruyíu de Le Havre.]] thumb|[[Catedral de Le Havre.]] En gran parte destruyíu mientres la Segunda Guerra Mundial, el centru foi reconstruyíu según los proyeutos del arquiteutu francés Auguste Perret. Namái'l conceyu (1952-1958) y la ilesia de San Xosé (1951-1957) (107 m. d'altor) deber a la idea personal d'Augusto Perret. Como reconocencia al trabayu de reconstrucción, en 2005 la UNESCO inscribió'l centru urbanu de Le Havre nel patrimoniu mundial de la humanidá, dando la bienvenida a la "esplotación novedosa del potencial del formigón". Otra obra arquitectónica d'interés nel centru urbanu ye l'Espaciu Oscar Niemeyer, realizáu en 1982 por dichu arquiteutu, llamáu El Volcán pola forma llamativa del edificiu.
Mientres los años 1990, el conceyu amplía y reconstrúi los barrios del sur de Le Havre coles ayudes europees: tresformamientu de los blocaos en sales de conciertos (Docks Océanu), d'esposición (Docks Café), en museos (antiguu Muséu Marítimu y Portuariu), que foi cerráu pa preparar el so acondicionamientu nel senu de la Ciudá del Mar, un casino provisional (qu'ocupa l'antiguu Palaciu de la Bolsa). La nueva Cámara de Comerciu y d'Industria, según el nuevu complexu médicu asitiáu alredor de la nueva clínica de les Llameres, tán nestos barrios.
N'ochobre de 2004, l'Axencia Nacional pa la renovación urbana (ANRU) robló col conceyu de Le Havre el primer conveniu pa financiar la rehabilitación de los barrios de les contornes. Esti conveniu va apurrir más de 300 millones d'euros pa los grandes conxuntos de los barrios del norte, onde viven cerca de 41.000 persones. Nesti presupuestu contempla'l Gran proyeutu de la ciudá (GPV) que va dexar baltar y reconstruyir más de 1700 cases.
El conceyu reorganizó'l barriu de les estaciones. La estación d'autobuses, autocares y taxis foi construyida cerca de la estación ferroviaria. Tocantes a la inversión privada, la sociedá SPB estableció la so sede Novotel edificando, en 2005, un hotel diseñáu pol arquiteutu J.-P. Viguier, y Matmut (nel mesmu añu), un inmueble de despachos. D'esta manera la entrada a Le Havre quedó tresformada.
Otros proyeutos previstos son: el complexu universitariu, yá en marcha, cola construcción d'agospiamientos pa los estudiantes, una nueva biblioteca universitaria y un nuevu restorán universitariu. El casino, instaláu nel antiguu Palaciu de la Bolsa dende'l 1 de xunu de 2006. Los antiguos blocaos que van ser camudaos en locales comerciales y d'entretenimientu (cines, boleres, piscines…). Nel mesmu barriu, la Ciudá del Mar y del Desenvolvimientu Permanente, van asitiar na torre de Jean Nouvel. Los barrios portuarios del sur van ser rehabilitaos (especialmente la Ponte de los Blocaos, que va travesar la dársena de Paul Vatine). Los proyeutos de proteición alredor de los cantiles tán realizándose, según la tresformación del fuerte de Sainte-Adresse, que se va convertir nun xardín nel que les plantes de tolos continentes van tar presentes (cola creación d'un ivernaderu tropical).
Espacios verdes
thumb|left|Plaza Saint-Roch. La ciudá supo caltener los sos espacios verdes qu'algamen unes 700 hectárees: los múltiples parques de la ciudá base, el monte de Montgeon, verdaderu pulmón de la ciudá. Hai unos llagos, un camping, un ivernaderu tropical, una pajarera… Tán constituyíos polos restos del gran monte que cubría tol País de Caux na prehistoria. El conceyu adquirió estes tierres en 1902, que fueron acondicionaes por Michel Bejot ente 1966 y 1977.
Los otros espacios verdes son:
Los xardinos del conceyu de la ciudá, respetando'l tramu urbanísticu diseñáu por Auguste Perret, son unos xardinos franceses con fontes y xuegos d'agua y más de 1.000 m² de arriates con flores.
Llugares y eventos d'interés
El calendariu de festividaes de la ciudá de Le Havre ta apináu d'eventos. Nel mes d'abril creóse un festival del llibru nuevu. En mayu tien llugar la Fiesta de Yves, una fiesta bretona que se celebra nel barriu de San Francisco. En xunu, na sablera y tamién en Sainte-Adresse celébrase un festival de jazz llamáu Dixie Days. En xunetu la novela policiaca tien la so esposición nel salón Polar á la Plage. Esta postrera intégrase, n'ocasiones, nel programa de los Z'Branizos, qu'arrexunta diversos espectáculos artísticos realizaos na cai mientres tol branu. N'agostu tien llugar un desfile de xarrés de flores peles cais de la ciudá. La primer fin de selmana de setiembre, celébrase la Fiesta del Mar. Cada dos años la Transat Jacques Vabre axunta a los más importantes navegantes na villa, alredor de la dársena Paul Vatine, pa la regata que va dende Le Havre hasta Bahia o Brasil. En payares llevar a cabu la Feria de Le Havre nos Dokcs Café. Dende setiembre hasta payares celebrar en toa Normandía los festivales musicales d'Ochobre en Normandie. Dende'l 1 de xunu de 2006, la Bienal del arte contemporáneo ta entamada pol grupu Partouche.
Teatros, sales d'espectáculos y conciertos:
Museos y llugares d'esposición: thumbnail|Interior del [[Muséu de les Belles Artes André Malraux.]]
Música
thumb|Festival bretón nel distritu de Saint-François.
Le Havre cunta con numberosos grupos d'estilos distintos que van dende'l punk hasta'l rock, pasando pol metal (como por casu un grupu llamáu Les Havrais), constituyíos por mozos músicos que suelen ser efímeros, pero que tienen la posibilidá d'actuar en diversos llugares. Sicasí dellos grupos destáquense como'l Tokiu/Overtones que foi afayáu nel Printemps de Bourges 2005. Nos años 80 multiplicáronse los grupos, tres un primer desenvolvimientu mientres los años sesenta y setenta. La tradición portuaria fizo que munches d'estes formaciones ensayaren nos almacenes inutilizaos del puertu. Un festival de blues, Blues à Gogo celebrar mientres ocho años consecutivos, de 1995 a 2002, nos que se dieron a conocer centenares d'artistes (Youssou N'Dour, Amadou & Mariam) Taben entamaos pola asociación Coup d'Bleu, que'l so antiguu presidente ye anguaño'l direutor del café musical L'Agora onde actúen, ente otros, los nuevos músicos havrenses. Mientres esos mesmos años, la Féte de l'Humanité (Monte de Montgeon) atraxo a un numberosu públicu, coles mesmes el conceyu entamaba'l festival Juin dans la rue. Tamién hubo un festival de música electrónica, pero nun llogró l'ésitu esperáu y nun se repitió.
El rap tamién fixo la so apaición nos escenarios havreses. Tres l'ésitu de Ness&Cité, afayaos nel Printemps de Bourges 2000, constituyéronse otres formaciones: Bouchées Doubles, Médine, o La Boussole, coleutivu que reagrupó los miembros d'estes formaciones. La mayoría de los músicos de rap havrense ta reagrupáu nel senu del sellu Din Records.
Antes de colase a Burdeos, Bertrand Cantat pasó la so infancia na rexón havrense (el so hermanu inda vive ellí). Ye por ello que puede tráte-y nos conciertos de manera regular.
La ciudá de Le Havre cunta con dos orquestes: la Orquesta Sinfónica Municipal, con una actividá que crez cada añu, y la Orquesta de los Conciertos André Caplet. El "nuevu" festival d'Ochobre en Normandía, de setiembre a payares, ufierta música clásica y música de tol mundu, con infinidá de conciertos por tola rexón normanda, amás de representaciones teatrales y danza.
Ásatrú
Concepción de l'alma, la vida y la muerte
Según les tradiciones nórdiques, solo considérase con vida a aquel que yá se -y dio un nome, igual qu'atopamos narráu na Edda con Odín, Lodhur y Hoenir colos tueros Askr y Embla pa forxar la humanidá. Les comunidaes asatrús practiquen un tipu de ceremonia pa los sos naciellos, na cual dase un nome y reconozse como miembru de la familia.
Le Havre
Música
La tradición musical perpetuar nes escueles de música como nel Centru d'Espresión Musical (rock) o JUPO (jazz), les asociaciones de sellos como la de Papa's Production (la Folie Ordinarie, Mob's et Travaux, Dominique Comont…) La organización per parte de Papa's Production del festival Ouest Park (dos ediciones, 2004 y 2005 cola actuación de la Phaze, The Toasters o Caméléons) son una demostración del movimientu musical de Le Havre.
Ásatrú
Los nueve nobles virtúes
Ásatrú enseña que l'oxetivu de vivir ye tener una vida útil y pervalible. Los ásatrúar valoren la llibertá individual, llindada responsablemente.
Le Havre
Deportes
Nos deportes de grupu destácase'l club de fútbol de Le Havre, el Le Havre AC, club deportivu creáu en 1872: en principiu col nome de Havre Football Club. Coloriar cielu y marín tresparente tán nel raigañu del club, los fundadores quixeron espresar la so reconocencia a les universidaes d'Oxford (azul marino) y Cambridge (azul cielu) que supieron tresmitir la pasión por esti deporte. Tamién ta l'equipu de baloncestu STB Le Havre (Saint-Thomas Basket) representa la villa en Pro A. En 2003-2004 xugó la copa d'Europa, pero los representantes nun siguieron y el presidente colar por razones financieres. Per otra parte, l'equipu femenín de balonmano del HAC, que xuega en primer división, cuenta con numberoses internacionales nes sos files. Con una bona clasificación en dellos campeonatos, el grupu consiguió, per primer vegada, la Copa d'Europa en 2004-2005
Ásatrú
Los nueve nobles virtúes
Na década de los años 70, John Yeowell (Stubba) y John Gibbs-Bailey (Hoskuld) d'Odinic Rite basaron los nueve virtúes nobles de Ásatrú de fontes históriques de la Edda poéticasobremanera Hávamál, Sigrdrífumál y sagues islandeses.
Villardebeyo
Villardebeyo ye una parroquia del conceyu de Llanera n'Asturies, que llenda colos conceyos de Xixón y Corvera.
Le Havre
Deportes
Un deportista destacáu ye Hugues Duboscq que ganó una medaya de bronce en natación nos Xuegos Olímpicos d'Atenes 2004. En xunetu de 2005 terminó en tercer llugar na prueba de los 100 metros braza, nos campeonatos mundiales de natación. Tamién se destacar Cédric Le Foll ganó dellos campeonatos de petanca del Sena Marítimu y na lliga; ye campeón de Francia y campeón d'Europa en triplete y cuartu finalista nel campeonatu del mundu. Vencedor de dellos torneos nacionales de petanca, forma parte del la elite d'esti deporte.
Ásatrú
Los nueve nobles virtúes
Dellos autores apuesten la validez histórica de les mesmes. La versión más común de los nueve nobles virtúes ye:
Villardebeyo
Xeografía
La parroquia tien una superficie de 12,7 km² y una población de 683 habitantes ((INE, 2009)). Allúgase na parte septentrional del conceyu, estremando al oeste coles parroquies de Ferroñes y Posada, al sur cola de Llugo, al oeste coles de Llugo y Pruvia y al norte colos conceyos vecinos de Corvera (parroquia de Solís) y Xixón (Serín).
Le Havre
Medios de comunicación
Periódicos xenerales: Havre Llibre | Le Havre Prensa | París-Normandía (edición havresa en conlaboración con Le Havre Prensa) | Lliberté-Dimanche (edición ciudadana de trés precedentes pa los domingos)
Ásatrú
Reconocencia oficial
Ásatrú ye una relixón reconocida oficialmente por Islandia (dende 1973), Noruega (dende 1994), Dinamarca (dende 2003), Suecia (dende 2007) y España (tamién dende 2007, la primer confesión Ásatrú reconocida como relixón minoritaria por un Estáu soberanu fora d'Escandinavia y la cuarta nel mundu). El gobiernu de los Estaos Xuníos nun sofita nin reconoz oficialmente a nengún grupu relixosu, pero numberosos grupos ásatrúar consiguieron la categoría d'organizaciones relixoses ensin ánimu d'arriquecimientu dende mediaos de 1970.
Villardebeyo
Poblaciones
250 px|thumb|[[Villabona (Llanera)|Villabona, el llugar más pobláu de la parroquia.]] Según el nomenclátor de 2009, la parroquia comprende les poblaciones de:
Le Havre
Medios de comunicación
Periódicos d'información local: Océanes (periódicu municipal) | Terres d'Agglo (periódicu ciudadanu)
Ásatrú
Ásatrú nel mundu
Anguaño, Ásatrú tien siguidores en casi tolos países d'Europa, los Estaos Xuníos y el restu de les Américas, siendo Costa Rica, Méxicu, Arxentina, Colombia y Chile los países llatinoamericanos con más ásatrúar anque tamién hai comunidaes en Brasil, Venezuela y Perú. Llatinoamérica ye la tercer rexón con mayor cantidá de asatruar tres Estaos Xuníos y Europa. El país con mayor cantidá de ásatrúar porcentualmente ye Islandia, con 2.173 rexistraos pol Institutu Nacional d'Estadística d'Islandia. Siendo un país tan pocu pobláu, con aproximao 300.000 habitantes, esti porcentaxe resulta abondo eleváu. Tamién hai creyentes n'Australia, Nueva Zelanda, Israel, Turquía, Azerbaixán ya India.
Villardebeyo
Poblaciones
Bernardo Alonso Ablanedo, cura de San Cucao, na so Descripción del conceyu de Llanera (1804), pal Diccionariu xeográfico-históricu d'Asturies de Francisco Martínez Marina, endicia que los vecinos de la parroquia de Villar de Beyo son 120 y 600 les «almes de confesión», que repártense ente les caseríes y los llugares de Beyo, Villar, La Temprana, Castiello, Piles, El Pontón, Cigoña, Vega de Formanes, Villabona y La Miranda. Posteriormente Martínez Marina, recoyó, pa la parroquia de «Villar de Beyo o Villardobeyo» los mesmos datos, únicamente elevando les almes a 700. Según el Diccionario geográfico-estadístico de España y Portugal, de Sebastián de Miñano y Bedoya y Tomás López de Vargas Machuca, de 1828, la feligresía de «Villar de Beyo o Villardobeyo» comprendía los llugares de Villar, La Temprana, Castiello, Piles, El Pontón, Cigoña, Vega de Formanes, Villabona y La Miranda. Asinamesmo, endicia que cuntaba con 143 vecinos y 700 habitantes.
Ásatrú
Ásatrú nel mundu
En dellos países hubo políticos públicamente ásatrúar/odinistas confesos que resultaron electos pa cargos públicos, como ye'l casu del republicanu Dan Halloran escoyíu pal Conceyu Municipal de la Ciudá de Nueva York n'Estaos Xuníos, y Sigurjón Þórðarson, electu como miembru del Parllamentu d'Islandia y darréu nel Conceyu Municipal de la ciudá de Skagafjörður.
Le Havre
Medios de comunicación
Periódicos gratuitos: Bazart (d'actualidá cultural) | HAC Magacín (actividaes del HAC)
Villardebeyo
Poblaciones
Nel Diccionariu de Madoz (1845-1850), la feligresía de «Villardobeyo» comprende los llugares de Miranda, Piles, El Pontón, Tabladiello, La Vega y Beyo y tien una población de 146 vecinos y 496 almes.
Ásatrú
Diferencies internes
Les principales, magar non necesariamente les úniques, enclinos dientro del Ásatrú son tradicionalistes, identitarios (folkish), universalistes y tribalistas:
Le Havre
Medios de comunicación
Televisión: Una edición televisada llocal de France 3: France 3 Baie de Seine, espublizada cada nueche y emitida dempués por France 3 Haute Normadie
Villardebeyo
Santuarios
La ilesia y el cementeriu parroquiales alcuéntrense na llocalidá de Beyo. La ilesia, baxo l'alvocación de Samiguel, foi fundada nel sieglu IX ó X, calteniendo una ventana d'esa época.
Ásatrú
Diferencies internes
Hai de solliñar que los grupos ásatrúar refuguen tou tipu de discriminación, salvu sectores qu'utilicen a Ásatrú con fines políticos y non relixosos, sol paragües del wotanismu y un perfil supremacista blancu. Dichos grupos nun son consideraos verdaderos ásatrúar polos prauticantes de la relixón, y son usualmente refugaos, yá que dan un mal nome y una mala imaxe a la relixón y a munchos de los símbolos propios de la mesma.
Le Havre
Medios de comunicación
Radio: Emisión d'información local sobre France Bleu Haute Normadie | Emisión llocal de 12 a 16 hores sobre Europe 2 | Radio Apple Pie (asociativa, actualidá cultural) | Radio Vallée de la Lézarde (dependiente d'Épouville) | Résonance
Villardebeyo
Santuarios
Amás de la ilesia parroquial esisten na parroquia 4 edificios dedicaos al cultu:
Ásatrú
Ásatrú, Poesía Viquinga, Nueva Fola, el Folk Paganu
El fundador de Ásatrúarfélagið, Sveinbjörn Beiteinsson, foi unu de los grandes poetes tradicionales. La poesía escandinava tradicional llámase Rímur. Mientres los años 70 y 80, Sveinbjörn Beiteinsson tuvo collaborando con grupos new wave, punk islandeses y rock industrial. Los artistes que collaboraron fueron los Psychic TV Þeyr, Killing Joke, Kukl, The Sugarcubes (grupos nos que foi cantante l'artista Björk), Frostbite y Purkur Pilnikk. Sveinbjörn siempres tuvo un gran interés pola mocedá.
Villardebeyo
Patrimoniu
thumb|250 px|right|Les Casones, antigua residencia d'emplegaos ferroviarios. 250 px|thumb|Llavaderu en La Rotiella Dientro les llendes de la parroquia alcuéntrense diversos bienes qu'integren el padremuñu cultural del conceyu de Llanera, d'interés históricu, arqueolóxicu, artísticu y etnográficu.
Le Havre
Medios de comunicación
Actualités régionale, maritime, portuaire, economique et culturelle Le Havre et sa région
Ásatrú
Ásatrú, Poesía Viquinga, Nueva Fola, el Folk Paganu
L'actual Allsherjargoði Hilmar Örn Hilmarsson foi miembru de la banda punk Þeyr y collaboró col mesmu grupu punk Psychic TV. Anguaño dedícase a faer bandes sonores pa películes.
Villardebeyo
Históricu-industrial
Ye d'interés arquiteutónicu y histórico-social el conxuntu formáu pola estación de Villabona y les viviendes anexes pa ferroviarios, conocíes por Les Casones.
Ásatrú
Ásatrú, Poesía Viquinga, Nueva Fola, el Folk Paganu
La segunda fola de rock y Folk Ásatrú podemos atopar nel fenómenu de música tradicional escandinava y Viking Metal:
Villardebeyo
Arqueolóxicu
D'interés arqueolóxicu son los materiales llíticos de Granda, n'Alvares, y de Barandiallu, en La Vega, asina como la estructura defensiva romana de Santufirme.
Etnográficu
Les construcciones d'interés etnográficu son: La casa mariñana denomada Casa Amaro, en La Miranda, el llavaderu y bebederu de La Rotella, en Villabona, el llavaderu de la rectoral de Samguel, en Beyo y les paneres de Casa Bonifacio, en La Miranda.
Etelvino Vega
Etelvino Vega Martínez foi un políticu comunista y militar español. Provenía de la escala de Milicies y tuvo un papel relevante mientres la Guerra Civil Española.
Fair Lawn
Fair Lawn ye un borough del condáu de Bergen, nel estáu de Nueva Jersey. Llenda con.
Etelvino Vega
Primeros años
Nació en Mieres (Asturies) en 1906, nel senu d'una familia obrera de tradición reivindicativa. Chapista d'oficiu, ingresó nel acabante crear Partíu Comunista d'España en 1923. Ente 1924 y 1925 foi'l secretariu xeneral de les Mocedaes Comunistes n'Asturies, y treslladóse a Madrid en 1926. El so hermanu Carlos tamién foi un activu militante comunista (sería fusiláu n'Uviéu polos sulevaos al poco d'empezar la Guerra Civil). Incorporar al Buró Políticu del PCE en marzu de 1930, na denominada conferencia de Pamplona (celebrada en realidá nes cercaníes de Bilbao), col partíu entá na illegalidá. Formó parte del nucleu dirixente formáu pol secretariu xeneral José Bullejos y otros miembros de la direición como Gabriel León Trilla y Manuel Adame. Tamién foi nomáu secretariu políticu del Comité Central de les mocedaes del partíu.
Fair Lawn
Demografía
Tien una población de y una superficie de  km².
Etelvino Vega
Primeros años
Tres la so espulsión, ingresó nes Mocedaes Socialistes. Participó na revolución d'ochobre de 1934 y foi encarceláu, xunto con otros dirixentes socialistes, na Cárcel Modelu de Madrid. Permaneció ellí hasta febreru de 1936, cuando, tres les eleiciones, promulgóse l'amnistía pa los condergaos polos sucesu d'ochobre de 1934. Alliniar col sector caballerista y foi unu de los firmantes de la carta que, unviada dende la prisión, amosó-y el so sofitu tres la so dimisión n'avientu de 1935. Según l'historiador Michael Alpert, Etelvino Vega tuvo una llarga estancia na Xunión Soviética, na Academia Militar Frunze, antes de la Guerra Civil, anque nun cita feches concretes de tal estancia.
Villardebeyo
Natural
D'alcuerdu al Decretu 145/01, ye d'interés singular el texu allugáu xunto a la ilesia parroquial de Samiguel, en Beyo.
Víes de comunicación
250 px|thumb|right|Palaciu de Villabona y cruceru de les llinies a Xixón (inferior) y a Avilés (soperior) Pel territoriu de la parroquia discuerren dos llinies ferrovaries, d'anchor ibérico y pertenecientes a ADIF: Llión-Xixón y Villabona-San Xuan de Nieva. Nel so tarabazáu pela parroquia son de vía doblu lletrificada. Estes llinies cunten con dos estaciones de viaxeros, Villabona y Villabona-Tabladiello, nes que realicen paraes los servicios correspondientes a les llinies C1 y C3 del noyu d'Asturies de Renfe Cercaníes.
Etelvino Vega
Guerra Civil Española
Al españar la Guerra Civil atopar n'Aranjuez. Nos díes siguientes púnxose al mandu de un batallón de milicianos entamáu poles Mocedaes Socialistes Unificaes, el "Ochobre nº 1", que combatió mientres los primeros meses de la guerra na sierra de Guadarrama. El 7 de payares, el batallón Ochobre foi treslladáu a Madrid pa contribuyir a la defensa de la capital. Mientres la so estancia en Madrid, el 19 d'avientu, casóse con Isabel Vicente, una miliciana de diecinueve años del batallón Ochobre, natural de Madrid. Yera fía d'Eduardo Vicente, unu de los firmantes del primer manifiestu del Partíu Comunista Obreru Español, en 1921. Nos primeros meses de matrimoniu, Isabel acompañó a Etelvino Vega nos frentes. L'embaranzu del so fíu Carlos, que nació en 1937, y el so cuidu, alloñar de la guerra.
Villardebeyo
Víes de comunicación
Les principales víes de comunicación, per carretera, son l'AS-17 Avilés-Riañu (Llangréu), de la rede rexonal y l'AS-325 del Alto la Miranda a Serín, local de primer orde, qu'enllaza nel Alto la Miranda cola primer. Pel postreru oriental de la parroquia discuerre l'A-66, pero ensin accesos.
Centru penitenciariu
Nel monte de La Llaniza, na raya de Tabladiello y Alvares, alcuéntrase'l Centru Penitenciariu de Villabona, únicu centru penitenciariu d'Asturies.
Etelvino Vega
Guerra Civil Española
En xineru de 1937 foi nomáu comandante de la 68ª Brigada Mista, nel Frente de Madrid, participando de forma destacada na Batalla de Brunete. Darréu participó na Batalla de Teruel, al mandu de la 34ª División (integrada dientro del XVIII Cuerpu d'Exércitu), y en la del Ebro, al mandu del XII Cuerpu d'Exércitu. Xubiría a la llende de la so carrera militar col grau de teniente coronel. Al producise la cayida de Cataluña en febreru de 1939, Vega pasó a Francia, pero tornó darréu a la zona centro-sur, al igual que fixo'l gobiernu y la totalidá de la direición comunista.
El 3 de marzu de 1939, el presidente del Conseyu de Ministros, Juan Negrín decretó una fonda reestructuración de los altos mandos militares y del Ministeriu de Defensa Nacional. El coronel Casado y los sos partidarios presentaron esta reorganización como prueba del dominiu del Partíu Comunista y tomar como escusa pal so golpe d'Estáu. Vega foi nomáu gobernador militar d'Alicante en sustitución de Manuel Hernández Arteaga (según recueye l'historiador Ángel Viñes, Vega nun fuera'l propuestu pol PCE pa esti puestu, sinón José María Galán; Vega tendría de ser nomáu gobernador militar d'Albacete; nel so memorial autojustificativo escritu años dempués, Casado afirmó que Negrín designara a Vega la gobernación militar de Murcia). Cuasi darréu producióse la sulevación de Casado y Vega, que tomara posesión el día 4, foi encarceláu polos casadistas na nueche del 5 al 6 de marzu.
Posguerra y fusilamiento
Anque foi lliberáu polos casadistas antes del fin de la guerra y de que les tropes franquistes entraren na ciudá, nun pudo fuxir y quedó atrapáu con miles de persones nel puertu d'Alicante. Tres la ocupación del puertu, foi internáu nel campu de concentración de Albatera, xunto con otros dirixentes comunistes que nun pudieren escapar d'España. Ante la falta de directrices per parte de la direición del partíu, los internaos aldericaron qué aición llevar a cabu (Vega propunxo la organización de partíes guerrilleres), ensin llegar a tomar nenguna decisión. Al igual que dellos dirixentes comunistes vascos, Vega foi reconocíu'l 11 d'abril pol comandante franquista Ortega, qu'allegara dende Irún pa identificar a los presos republicanos vascos que se toparen nel campu de Albatera. La so identificación recibió amplia cobertoria na prensa franquista, al tratase d'unu de los militares procedentes de milicies de mayor graduación ente los prindaos a la fin de la guerra. Vega foi condergáu a muerte y executáu el 15 de payares de 1939 nes muries del campusantu municipal d'Alicante xunto a otros ventiséis republicanos d'esta provincia. Etelvino Vega dexó-y a unu de los sos compañeros de celda, Justo López Megías, un pañuelu por que lo apurriera a la so esposa: "Ye lo único que tengo, dar a la mio muyer".
Familia
La esposa y el fíu de Vega, Isabel Vicente Esteban y Carlos Vega Vicente, acompañaron a Etelvino Vega a Francia tres la cayida de Cataluña. Tres el final de la guerra y l'execución del so maríu y padre exiliáronse na Xunión Soviética. Ellí Isabel casóse con otru exiliáu español, del que enviudó en 1956, y depués con un ciudadanu soviéticu. Isabel Vicente y el so fíu Carlos volvieron a España tres la muerte de Franco, n'ochobre de 1978. En 1984 solicitó una pensión como viuda d'un militar de la República, pero foi-y refugáu al nun haber constancia del rexistru del so matrimoniu. Esti fuera declaráu nulu tres el fin de la guerra por orde del Ministeriu de Xusticia franquista, qu'anulara ciertos asientos rexistrales relativos a "personales y familiares de los vencíos". Solo fueron restituyíes en 1958, pero'l relativu al matrimoniu ente Vega y Vicente nun lo foi hasta 1996. El Tribunal Supremu reconoció a Isabel Vicente'l so derechu a una pensión. Arriendes de la publicación de la noticia, la familia de Justo López Megías, yá fináu, pudo alcontrar a Isabel Vicente y apurri-y, sesenta años dempués, el pañuelu del so home.
Ásatrú
Ásatrú, Poesía Viquinga, Nueva Fola, el Folk Paganu
L'otru fenómenu dientro del rock atopar nel Viking Metal, estilu qu'evoluciona del Black Metal y el Folk. El grupu precursor foi Bathory, que dio les llinies a los grupos que lu han siguíu. Dientro de los grupos que siguieron hai munchos que respuenden al nome d'esti xéneru: Månegarm, Einherjer, Myrkgrav, Equilibrium, Odroerir, Mithotyn, Svartsot, Heidevolk, Turisas, Thyrfing, Tyr o Amon Amarth, que ye una banda de death metal melódico pero basa les sos creaciones na mitoloxía nórdica y viquinga. Les llíriques d'estos grupos traten en mayor o menor midida temes referíes al folclor escandinavu; anque munchos d'ellos traten otros munches temes de índole filosófica como la muerte o'l destín de la vida. Dientro de toos ellos hai que destacar dos grupos pola so dedicación nada comercial a la divulgación d'estes filosofíes: Falkenbach con Vratyas Vakyas, y Windir con Valfar (3 de setiembre de 1978 - 15 de xineru de 2004), o Moonsorrow. Estos grupos, xunto con una pequeña minoría, representen na mayoría de los cantares rellatos sobre la mitoloxía nórdica, ensin dar pie a cantares coles que quiciabes llograren mayor ésitu. como cantares de guerra o de fiesta, como faen, ente otros, los conocíos Ensiferum o Korpiklaani. Ello ye que estos grupos afirmaron que'l términu Viking Metal nun ye apoderáu pa describilos. Según ellos, Pagan Metal o inclusive Skaldic son términos que s'afaen muncho meyor al so estilu de música. Tou esto vien de la creciente puxanza d'esta cultura nórdica, que, por aciu la imaxe estereotipada del viquingu, cuernos de bébora o les batalles sangrientes, intenten asitiase nel mesmu xéneru nel cual tán dende un principiu los grupos antes nomaos tratando temes puramente paganes.
Tamién hai grupos de Viking Rock, que tán encabezaos pol grupu Peracaba Thule que tamién tienen un sellu nel qu'editen a grupos como Glittertind o Völund smed. Podríamos destacar na escena Viking Rock a bandes como Hel (con dos vocalistas femenines), Midgards Söner, Elgrind o Carolinerna.
Fora d'estos grupos modernos, atopamos dientro del Heavy Metal a Manowar, que dende 1979 hasta l'actualidá sigue con firmeza los ideales de la cultura viquinga de la mano de Joey DeMaio y Eric Adams.
Fontes lliteraries ya históriques
Les fontes más utilizaes son:
Primer campusantu ásatrú
En collaboración cola Municipalidá d'Odense, Forn Siðr establez el primer campusantu paganu del sieglu XXI. Por tanto, representa una enorme meyora pa los miembros de Ásatrú en Dinamarca.
Gracies a una iniciativa local empezada por Solvej Vikkelsø de UÍAS Blótlaug, ye posible que Forn Siðr inaugurara esti campusantu'l 7 de febreru de 2008, que va tar acutáu puramente pa los miembros de Forn Siðr y Kindsfolk.
La instalación tien 18 metros de llargor y atópase parcialmente so la solombra d'un gran árbol. Tamién tien un muriu (que mide aproximao 1 metru d'altor), onde'l fináu pue ser conmemoráu por una placa en forma d'un pequeñu escudu.
El campusantu ye financiáu principalmente polos sos usuarios.
Karl Renner
Comienzo
Nació nuna pequeña llocalidá morava, decimoctavu fíu d'un viticultor y ximielgu del so hermanu Anton, que morrió a les poques selmanes del partu. A pesar de les penuries de la so mocedá, llogró cursar estudios secundarios nun selectu gymnasium (onde recibió clases del filósofu Wilhelm Xerusalem) y más tarde realizó la carrera de Derechu na Universidá de Viena.
Al cargu de gran parte de la so familia tres la ruina del so padre pola crisis agraria de los años 1880, Renner llogró un puestu d'ayudante de bibliotecariu na biblioteca del parllamentu austriacu en 1895, cargu que caltuvo hasta 1907, cuando foi escoyíu diputáu al primer parllamentu escoyíu por sufraxu universal masculín.
Mientres la so dómina de bibliotecariu del parllamentu escribió trés destacaos estudios sobre la reorganización del Estáu austrohúngaru, nos que se criticaba duramente les instituciones polítiques estatales. Aquel día Renner yá caltenía contactos col movimientu socialista encabezáu por Victor Adler. Nos sos escritos Renner defendía la necesidá d'esaniciar el nacionalismu como torga pal desenvolvimientu económico y cultural, acutándolo a la cultura y la comunicación, defendiendo la creación d'unidaes alministratives y económiques que englobasen diverses nacionalidaes, entamaes estes n'en unidaes cultures autónomes, coordinaes por un gobiernu central. Propunxo amás la idea de la nacionalidá personal, de manera que cada individuu formara parte d'una nacionalidá por eleición personal y non pol so llugar de residencia, esaniciando'l conceutu de minoríes nacionales nos territorios y la necesidá de definir fronteres nacionales. Les sos teoríes, sicasí, nun recibieron el sofitu de nengún partíu, sinón namái de personalidaes aisllaes.
La Primer Guerra Mundial
Renner abandona'l Palaciu de Saint Germain xunto con otros miembros de la delegación austriaca, onde se robló'l [[Tratáu de Saint-Germain-en-Laye|tratáu de paz con Austria (1919).|thumb|right]]
Mientres la Primer Guerra Mundial Renner, miembru yá de la direición del partíu socialdemócrata confió hasta'l final na capacidá de sobrevivencia del Imperiu y se escoró cada vez más escontra'l nala más conservadora del partíu, calteniendo postures (oposición a la entrega a Francia d'Alsacia y Lorena, tregua política colos partíos de derecha, defensa condicional del conceutu de Mitteleuropa...) de cutiu criticaes inclusive nel so propiu partíu.
Canciller de la república austriaca
Tres la derrota na guerra mundial y l'esmembramientu del imperiu, surdió de los restos de les provincies occidentales la república d'Austria, qu'arrexuntó la mayoría de los territorios con mayoría de cultura alemana. Nomar a Renner primer canciller de la república, al mandu de un Gobiernu de coalición colos partíos conservadores. Renner llogró caltener la unidá del partíu, a pesar de tener qu'adoptar una política pragmática alloñada de les teoríes marxistes pa caltener la coalición colos sos socios conservadores, que se sofitaben nel campesinado y nes clases medies y altes de les ciudaes.
Escelente alministrador, defendió la necesidá de cooperar ente toles clases sociales y divisiones del nuevu país, postura que nun llogró'l sofitu necesariu, inclusive nel so propiu partíu.
La década de 1920
Ente 1920 y 1931 foi presidente de la Cámara Baxa austriaca, dirixente principal de la fracción moderada del partíu, minoritaria y defensora de la cooperación colos partíos de la derecha, y representante principal del movimientu cooperativu.
La década de 1930
Tres l'achaplamientu del partíu en febreru de 1934, Renner foi deteníu y pasó dellos meses en prisión. Tres la so lliberación prohibióse-y exercer cargu políticu dalgunu.
Ente 1934 y 1938 escribió'l primer tomu de la so autobiografía. Tres l'anexón alemana de marzu de 1938, Renner foi chantajeado por que publicara'l so sofitu a l'anexón en cuenta de la lliberación d'un colega socialdemócrata de los campos de concentración. Renner fuera unu de los más encesos defensores de la unión con Alemaña mientres el periodu de la República de Weimar.
Pasó los años de la guerra na población alpina de Gloggnitz, ensin llamar l'atención de les autoridaes nacionalsocialistes. Alloñáu de cualquier actividá de resistencia a los nazis, preparar pa poder participar na reconstrucción de la democracia tres la derrota alemana.
Posguerra
Tres la ocupación soviética de Gloggnitz na primavera de 1945 Renner forma un gobiernu de coalición con antiguos políticos democráticos gracies a la cooperación soviética. Poco dempués el so gobiernu ye reconocíu polos aliaos occidentales.
Escoyíu presidente n'avientu de 1945, desempeñó con talentu'l so cargu hasta la so muerte la.
Onay
Onay ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Saona, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Copa del Rei de fútbol 2001-02
La Copa del Rei de Fútbol 2001/02 ye la edición númberu 98 de dicha competición española. Xugóse cola participación de 80 equipos pertenecientes a les divisiones Primera, Segunda, Segunda B y Tercera, sacante los equipos filiales que xugaren en diches categoríes.
La final xugóse nel Santiago Bernabéu el 6 de marzu del 2002, fecha que coincidía cola celebración del centenariu del club madridista, ye por ello que la victoria (1-2) del Deportivo de La Coruña ye recordada como «El Centenariazo», y qu'a lo postrero significó'l segundu títulu de copa pa los gallegos tres el consiguíu na temporada 94-95 frente al Valencia y que se xugó tamién nel coliséu blancu.
Equipos clasificaos
Clasificaron pa esta edición de la Copa del Rei los 20 equipos de Primera y los 22 de Segunda División. A ellos sumáronse los 3 equipos que perdieron la categoría de segunda división, más los 18 meyores clubes de Segunda División B, según la so puntuación de la temporada 2000/01, que nun llograron l'ascensu. L'Universidad de Las Palmas CF, club que militaba en segunda B en baxando esa mesma temporada, nun pudo participar por tar inscritu como equipu filial del Unión Deportiva Las Palmas.
D'últimes clasificáronse los 17 campeones de grupu de la Tercer División de la temporada anterior. El CD As Pontes (subcampeón nel so grupu) y el Lucena CF (terceru nel so grupu) participaron nel tornéu al ser el meyor equipu non filial clasificáu nes sos divisiones. En total fueron 80 equipos los que compitieron pol tornéu.
Ronda previa
Nesta ronda preliminar participaron namái los equipos de Segunda B y Tercera división clasificaos, (22 y 12 equipos respeutivamente), salvo los exentos por sortéu: Cultural Leonesa, Getafe CF, SD Compostela y UE Lleida, toos ellos de Segunda B). La eliminatoria tuvo compuesta por 17 alcuentros y xugóse a doble partíu los díes 5/6 de setiembre de 2001 (ida) y 19/20 de setiembre de 2001 (vuelta).
Treintaidosavos de final
Nesta primer ronda participaron tolos clubes de primera y Segunda división (42 equipos), más los clubes de Segunda B y Tercera (19 y 1 equipos respeutivamente) clasificaos de la ronda preliminar salvo'l CD Toledo (exentu por sortéu). La eliminatoria compuesta por 31 alcuentros decidóse a partíu únicu, xugáu nel campu del equipu más débil (según categoría) los díes 9, 10 y 11 d'ochobre y 7 de payares de 2001. Los partíos xugaos en payares aplazáronse nel so día por coincidir con partíos de la UEFA Champions League que de la mesma fueren aplazaos polos atentaos del 11 de Setiembre.
Club exentu: CD Toledo.
14px Ente paréntesis resultáu na riola de penaltis.
Dieciseisavos de final
Esta ronda xugó los díes 27, 28 y 29 de payares del 2001. Nella a los 32 equipos que superaron la fase anterior enfrentar ente sigo. El sortéu fíxose de tala forma que los equipos de Segunda División, Segunda B y Tercera enfrentar a los equipos de Primera. Al igual que na ronda anterior, la eliminatoria apostar a partíu únicu en campu del rival de menor categoría.
14px Ente paréntesis resultáu na riola de penaltis.
Fase final (cuadru)
La fase final consistió en 3 rondes eliminatories a doble partíu con sortéu puru ente los sobrevivientes de la ronda anterior. Los dos últimos contendentes xugaron la final nel estadiu Santiago Bernabéu (Madrid) el 6 de marzu de 2002.
Parque Natural de les Fontes del Narcea, Degaña ya Ibias
El Parque Natural de les Fontes del Narcea y del Ibias ye un parque natural allugáu n'Asturies, España. Foi declaráu Parque Natural en 2002. Enánchase pel territoriu de los conceyos de Cangas del Narcea, Degaña ya Ibias (allugamientu nel mapa). Llenda al sur col cordal cantábricu en Cangas del Narcea, y al este col Parque Natural de Somiedo. El parque toma'l so nome del ríu Narcea y del ríu Ibias, ocupando una superficie total de 47.589 ha. El parque natural abargana dafechu los cálceres altos d'estos dos ríos, per un llau el Narcea y los sos afluentes dende'l so truéhanu en Colláu Altu hasta la estaya de Rengos. Los afluentes encluyíos del Narcea son los ríos Carabales, Xunqueira, Cibea, Naviegu y Gillón pela riba drecha y pela riba esquierda los ríos Cotu y Munieḷḷos. El ríu Ibias, afluente'l ríu Navia, la estaya la sierra de Degaña y la de La Candanosa. En total pertenez un 75% a la conca'l Narcea y el 25% a la del Ibias. Dientro'l parque tán les sierres de Degaña, Rañadoiru, Obayu, Cazamosa, Caniellas, Soldepuestu y Xenestosu.
Nel so interior alcuéntrase la reserva de la biosfera del monte munieḷḷos qu'ocupa una estensión de 60 km cuadraos, y ye una de les zones meyor calteníes d'Asturies y cola reserva natural de Cuetu d'Arbas. Esta zona declaróse Parque Natural por llei el 13 d'avientu del 2002 pero nun foi fasta'l 18 d'agostu de 2005 cuando salió a información público'l Plan rector d'usu y xestión (PRUG).
Flora
Dientro'l parque son a figurar delles estayes desemeyaes:
Fauna
Nel Parque Natural de les Fontes del Narcea y del Ibias alfayamos la fauna más representativa d'Asturies, figurando:
Mamíferos
El bardión qu'anguaño presenta una población d'al rodiu de 100 exemplares con nidios señes de recobramientu. Amás tamién tán presentes el llobu, el corciu, el robezu, el gochu xabaz. Nos de menor tamañu son a destacar la raposa, xineta, la fuina, l'algaire, el melandru o la llebre y una gran doyura de furamartes.
Aves
De gran doyura, una amplia estaya declarárase zona d'especial proteición pa las aves (ZEPA de Degaña-Hermu y ZEPA de la Viesca de Munieḷḷos). Figura'l faisán o'l picu medianu, el ferre o'l gaviluchu.
Gulipu de gran recorríu
Esiste un proyeutu de gulipu de gran recorríu qu'abarganará unos 350 km². los cuales podranse facer a pie, bicicleta y caballu. Esti gran gulipu incorporará la mayoría de les sendes esistentes xuniéndoles ente sí y regulando l'usu senderista'l parque natural. Tamién aprovechará caminos rurales y carreteres comarcales. El gulipu será circular y tará dixebráu en once etapes con aniciu y final nel centru 'interpretación del parque, de les cuales cinco tarán fuera les llendes del Parque. El gulipu costará con dos trazaos alternativos, el primer trazáu tedrá cinco etapes y el segundo tres. En 2005 foron publicaes les informaciones públiques nel BOPA ,,.
Centru d'Intepretación
El centru d'intepretación allúgase nes antigües cuadres del monesteriu de San Xuan Bautista de Courias a la entrada de la llocalidá de Cangas del Narcea. La esposición tendrá 1.191,87 m². El centru contará con dos plantes nes qu'habrá receición, información, zona de rocades y proyeiciones, sala del molín (al aniciase'l proyeutu afayárase un molín antiguu de cacáu), zones d'esposición, despachos, alministración, almacenes y les oficines alministratives del parque. . Tamién esisten l'aula de la natura de Santantolín, el Centru d'Enformación y Entepretación de Zarréu (Degaña).
Crypturellus obsoletus
Crypturellus obsoletus o Tinamus marrónm ye una especie d'ave tinamiforme que la so distribución xeográfica ye Colombia centru-oriental a Ecuador oriental, Perú, Bolivia septentrional, Venezuela septentrional, Brasil, Paraguái oriental y Arxentina nordés. Tien una llongura de 25 a 30 cm. Pesu: 358-482 g (machu), 395-548 g (fema).
Sistemática
Descripta por Temminck como Tinamus obsoletus en 1815.
Subdividida en 9 subpecies:
La subespecie  traylori ye considerada por dellos autores como una especie distinta.
Crypturellus erythropus
Crypturellus erythropus, ye una especie d'ave terrestre que s'atopa nes zones tropical y subtropical del norte de Suramérica.
Descripción
El so llargor total algama ente 27 y 32 cm. El so plumaxe ye de color castañu con llistes nel llombu y les nales, gris nel pechu y amarellentáu nel banduyu. Les llistes son menos bultables nos machos y amás, la cantidá de llistes varia ente les distintes subespecies. Ye a única perdiz de pates coloraes o rosadas.
Hábitat
El so hábitat preferencial ye'l monte secu, anque pueden atopase nos montes húmedos, en carbes de baxa elevación y en pacionales. Prefier altitúes inferiores a 1.300 m. Vive en Guyana, Surinam, Colombia, Venezuela y nordeste de Brasil y na Isla Margarita.
Comportamientu
reparóse-y alimentándose de granes, bayes, cascoxos y inseutos. Poco se sabe alrodiu del so comportamientu de reproducción, pero los sos güevos son de color lavanda buxu bañáu de rosado.
Taxonomía
Considérense como subespecies de perdiz de pates coloraes, les siguientes:
Etimoloxía
La pallabra Crypturellus ta formada por trés pallabres llatines o griegues: kryptos significa "cubierta" o "oculta"; oura significa "cola", y ellus indica diminutivu. Esto ye, significa "rabín ocultu".
Esta taxonomía entá nun ye definitiva y delles autoridaes consideren los taxones saltuarius, idoneus y columbianus como especies distintes y non como subespecies de la perdiz de pates coloraes, anque la Unión Estauxunidense d'Ornitólogos refugó la solicitú d'alzales a especies, argumentando que los datos anguaño disponibles nun sofiten la división.
Caltenimientu
Anque ye frecuentemente común nel so área de distribución, la subespecie del Madalena ye bien rara y ta a puntu d'escastase, en tantu'l "tinamú colombianu" considerar en peligru. En dambos casos el problema principal ye la destrucci´´on del hábitat, anque tamién la caza escesiva ye un problema. La IUCN considera al conxuntu de la especie como d'esmolición menor
Biatas nigropectus
'Biatas nigropectus) ye una ave de la familia Thamnophilidae, la única especie del xéneru Biatas''. Habita na viesca atlántica entendida ente Arxentina y Brasil.
Vive ente montes de bambú y alcuéntrase amenazada pola destrucción del so hábitat.
Hábitat y alimentación
N'Arxentina, el batará pechu negru foi vistu solo ente bambú Guadua, cuantimás yatevo (Guadua trinii). Aliméntase d'inseutos que llogra a partir de les mesmes plantes de bambú. Ye una especie difícil d'alcontrar, que canta bien escasamente, polo que se conoz bien pocu alrodiu del so comportamientu.
Caltenimientu
El batará pechu negru considérase vulnerable a nivel global. La principal amenaza que sufre esta especie ye la destrucción del so hábitat, cuantimás baltar de bambú per parte del ser humanu.
Aralia racemosa
Aralia racemosa ye una especie de planta fanerógama perteneciente a la familia Araliaceae. thumb|Vista de la planta
Descripción
Ye una planta yerbácea perenne con tarmu arumosu y sabor balsámicu, Ta bien ramificada, algamando los 100-130 cm d'altor, el so color ye verde escuru o acoloratáu y surde d'una raigañu carnosu y arumosu con rizoma de color marrón claru nel esterior y blancuciu nel so interior. Les fueyes son bien grandes peciolaes que s'estremen de la mesma en trés, teniendo caúna d'estes partes de 3 a 5 foliolos grandes, ovales, doblemente serraos y laxos. Floria ente xunetu y agostu, arrexuntándose les sos flores n'umbeles asitiaes nes axiles de les fueyes o cañes. Les flores son de color verdosu y los sos frutos unes bagues de color verde escuru.
Distribución y hábitat
Ye una planta nativa d'América del Norte bien usada como planta ornamental y que crez nos montes de Canadá en Quebec y Nueva Brunswick y nos Estaos Xuníos en Minnesota y Missouri.
Propiedaes
Contienen saponines, aceite esencial, resines y taninos. Úsase pal tratamientu del reumatismu y de ciertes afecciones de la piel. Tamién, anque en menor midida, encamentóse pa tratar problemes bronquiales n'afecciones alérxiques y catarrales.
Taxonomía
Aralia racemosa describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 1: 273–274. 1753. Aralia: nome xenéricu que deriva de la llatinización de l'antigua pallabra francu-canadiense o india americana aralie.
racemosa: epítetu llatín que significa "con recímanu".
Idioma cham
El cham ye una llingua austronesia del grupu malayu-sumbawano (subgrupu aché-chámico) falada principalmente polos cham. Calcular en casi 400 mil el númberu de falantes que se concentren principalmente en Vietnam y Camboya, anque tamién esisten falantes en Tailandia y China.
El cham antiguu foi la llingua del históricu reinu de Champa.
Distribución
En Vietnam falar nel sureste de la mariña dende Phan Rang hasta mediu camín de Ciudá Ho Chi Minh; en Kampuchea falar nel nordeste, pela redolada de Kampong Cham, habiendo pequeños grupos de falantes en Tailandia y Malasia.
Descripción llingüística
El cham como la mayor parte de llingües malayu-polinesies non nin xéneru nin númberu. El "xéneru natural" indicar por léxicu, como amoeu 'padre', inoeû 'madre' o por adición de clasificador pa persones: dam (masculín), daraa (femenín) y tanov (masculín), binai (femenín p'animales) pero nun tien marques específicamente gramaticales. Tampoco esiste flexón de casu.
El tiempu verbal indicar por partícules qu'acompañen al raigañu, como shi/thi pal futuru, joeû pal pasáu. El marcador imperativu ye bêk. L'orde de la frase ye suxetu, verbu, oxetu.
El sistema d'escritura cham ye silábicu y deriva del devanágari. Procede del sieglu II. El sentíu de la escritura ye horizontal d'esquierda a derecha.
Lanaja
Lanaja ye un conceyu de la provincia d'Huesca (Aragón, España). Amás del nucleu urbanu, entiende les entidaes de población de Cantalobos y Orillena. La so población ye de 1 324 habitantes (INE 2014).
Situación y clima
Lanaja ta asitiada al norte de la depresión del Ebro, xunto al ribayu de los Paúles, afluente del Flumen, a 369 msnm. Forma parte de la contorna de Los Monegros, tando a 17 km de Sariñena, la capital comarcal, y a 61 km de Zaragoza.