cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fort Lauderdale (Florida)
Economía
Hasta apocayá la so economía taba basada nel turismu, siendo en particular unu de los destinos preferíos de los estudiantes nel periodu del spring break (vacaciones de primavera), pero foise sofisticando en cuanto al perfil de los turistes que lu visiten y evolucionando escontra la diversificación, pa lo cual atraxo una gran variedá d'industries que tomen la marina, les manufactures, les finances, los seguros, la inmuebiliaria, l'alta teunoloxía, l'aviación y la industria aeroespacial, amás de la producción de cine y televisión.
El so aeropuertu internacional rexistró una rápida crecedera y tien un papel creciente como puertu de conexón con destinos d'América Central y Suramérica.
Curiosos turísticos y educación
Fort Lauderdale tamién ufierta una rica guapura natural y un conxuntu d'ufiertes culturales, educatives y d'entretenimientu. Bendicha con más de 3.000 hores de sol cada añu y con prestosos orales oceánicos tol añu, les mundialmente famoses sableres del distritu ufierten escelentes oportunidaes pal recréu, l'ociu, la relaxación y la diversión.
Artes y ciencies
El pictóricu Riverwalk sirve de see fundamental pa les artes y ciencies, y pa les actividaes culturales y hestóriques que se realicen nel Centru Broward d'Artes Escéniques (Broward Center for the Performing Arts).
Tamién destaquen El Muséu de la Ciencia y del Descubrimientu, el Muséu d'Arte y la Villa y Muséu del Viejo Fort Lauderdale. El Boulevard de les Foles volvióse famosu internacionalmente como pieza central de la moda de la ciudá y como centru de la bona mesa y la diversión.
Ente les sos principales instituciones educatives figuren:
Deportes
La ciudá de Fort Lauderdale tien un equipu de fútbol na NASL, llamáu los Fort Lauderdale Strikers
Educación
Les Escueles Públiques del Condáu de Broward xestiona les escueles públiques.
La Biblioteca del Condáu de Broward xestiona les biblioteques públiques.
Ciudaes hermanes
Fort Lauderdale ta hermanada namái con ciudaes costeres, quitando Agogo, Belo Horizonte, Medellín y Bucaramanga. Les ciudaes son:
Holt
Holt ye un llugar designáu pol censu allugáu nel condáu de Ingham nel estáu estauxunidense de Michigan. Nel Censu de 2010 tenía una población de 23973 habitantes y una densidá poblacional de 583,17 persones per km².
Xeografía
Holt atópase allugáu nes coordenaes 42.64194°N, -84.53083°W. Según la Oficina del Censu de los Estaos Xuníos, Holt tien una superficie total de 41.11 km², de la cual 40.6 km² correspuenden a tierra firme y (1.25%) 0.51 km² ye agua.
Demografía
Según el censu de 2010, había 23973 persones morando en Holt. La densidá de población yera de 583,17 hab./km². De los 23973 habitantes, Holt taba compuestu pol 86.28% blancos, el 5.59% yeren afroamericanos, el 0.48% yeren amerindios, el 3.1% yeren asiáticos, el 0.04% yeren isleños del Pacíficu, el 1.33% yeren d'otres races y el 3.18% pertenecíen a dos o más races. Del total de la población el 5.38% yeren hispanos o llatinos de cualquier raza.
Pillemoine
Pillemoine ye una comuña francesa del departamentu de Jura, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Mythimna
Mythimna ye un xéneru de heterocera de la familia Noctuidae. (Franclemont, 1951).
Enllaces esternos
Mythimna, oruga defoliadora del maiz.
Picarreau
Picarreau ye una comuña francesa del departamentu de Jura, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Synallaxis hypochondriaca
Synallaxis hypochondriaca, tamién denomináu pijuí mayor o cola-escayu grande (Perú) ye una especie d'ave paseriforme perteneciente al xéneru Synallaxis qu'integra la familia Furnariidae. Ye endémicu de los Andes peruanos.
Descripción
Mide ente 17 y 19 cm y pesa ente 23 y 26 g. Ye un pijuí grande, de llarga cola, con un gran picu, patrón facial distintivu y prominentes marques pectorales. Exhibe una llista superciliar ancha y blanca que s'estiende hasta los llaos de la frente. El lorum y los auriculares son moricos, volviéndose estriaos escontra'l pescuezo. La corona ye pardu apagáu (con tenues estríes pardu amarellentaes nel centru de la frente) volviéndose más pálidu a lo llargo del envés y la rabadilla, les cobertoras de la cola cimera son pardu abuxaes. Les cobertoras medianes y menores son ablondes, con cobertoras grandes más pardes, y cobertoras primaries morenes o corites. Les remiges son moriques con marxes leonadas. La llarga cola pardu escuru ye graduada con 12 rectrices, con astiles llixeramente ríxidos. El gargüelu ye blanca, cola área malar tiñida de crema. el pechu ye blancu con bultable estriáu gris pardu, que se vuelve más prominente escontra los lladrales. Nun hai dimorfismu sexual. Los xuveniles son menos estriaos pembaxo col quexal inferior arrosada. L'iris ye castañu a pardu acoloratáu. El maxilar ye negru azuláu cola punta escura y el quexal negru a pardu escuru. Les pates y deos son gris azuláu.
Distribución y hábitat
Distribuyir nuna restricta zona del centro norte de Perú nel altu valle del ríu Marañón (sur de Cajamarca, estremu suroeste d'Amazones, La Libertad, norte d'Ancash).
Estáu de caltenimientu
Foi calificada como “vulnerable” pol IUCN por cuenta de que na so llindada zona de distribución y poques llocalidaes onde asocedi créese que'l so hábitat ta en declinio. La población total, considerada declinante, ta envalorada en 10000 a 20000 individuos.
Amenaces
Ye bien posible que l'hábitat d'esta especie tea sobre presión. La cuenca del Marañón tuvo cultivada por enforma tiempu y l'hábitat nel valle deterioróse progresivamente. Estiéndense los cultivos p'aceite de palma, la ganadería y l'esplotación forestal, toos series amenaces al hábitat remanente, cola estracción de petroleu como problema potencial futuru.
Aiciones de caltenimientu
Nun se conocen.
Comportamientu
Usualmente ye atopáu solitariu, en pareya o en pequeños grupos familiares. Estos grupos usen hasta 3 o 4 niales antiguos como cuartu y probablemente marcación de territoriu, pero nun ta claro cuantos niales el territoriu puede soportar y cualos los efeutos d'estos niales na predación.
Alimentación
Son insectívoros. Busquen artrópodos na xamasca trupa o cañes menores, usualmente a 1 a 2 m del suelu, onde raramente baxen pa forrajear.
Reproducción
Los niales son grandes y bultables estructures espinoses feches de palitos que recuerden les de los Phacellodomus. Son de forma globular o esférica col furacu d'entrada na llateral del nial, o delles vegaes cerca de la base. Una segunda seición ensin forma particular ye parcialmente entretejida cerca del topu de cada nial, pero desconoz la función d'esta segunda seición. Observaciones de grupos familiares suxuren que los xuveniles puedan ayudar nel cuidu de la próxima niarada.
Vocalización
El cantar, usualmente realizáu como parte d'un dúu o grupu familiar, ye un sonoru y rápido cucuxo qu'acelera y desacelera, de notes “tzk” que xuben y baxen, entrepolaes con notes nasales “diu”. Los llamaos inclúin un metálicu “chi-chi” o un más llargu “el to-ter-chi-chi-chi”.
Descripción orixinal
La especie S. hypochondriaca describióse per primer vegada pol ornitólogu británicu Osbert Salvin en 1895 sol nome científicu Siptornis hypochondriacus; llocalidá tipo «Malca y Cajabamba, Cajamarca, Perú».
Taxonomía
La especie S. hypochondriaca foi movida del xéneru monotípicu Siptornopsis a Synallaxis acordies col South American Classification Committee (SACC) per aciu l'aprobación de la Propuesta N° 529, siguiendo a Derryberry et al. (2011), y confirmáu por Claramunt (2014), y el nome científicu camudáu de Siptornopsis hypochondriaca al presente, como adoptáu por Clements Checklist 6.9. El Congresu Ornitolóxicu Internacional (IOC) considera a esta especie como Siptornopsis hypochondriaca nun xéneru monofiléticu.
Suxúrese un parentescu próximu con Synallaxis stictothorax debíu al patrón de plumaxe y la bioxeografía. Ye monotípica.
Villeurbanne
Villeurbanne  ye una ciudá y comuña francesa de la Metrópolis de Lyon na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes.
Xeografía
Ta allugada direutamente al nordeste de Lyon, col cual forma'l corazón de la segunda conurbación más grande de Francia dempués de París. Llenda con.
Demografía
La so población nel censu de 2013 yera de 147.192 habitantes.
Historia
Sábese que l'allugamientu actual del centru de Villeurbanne foi habitada dende'l sieglu VI e.C. El so nome actual provién d'una zona agrícola galu-romana, establecida nel mesmu tiempu que Lyon (depués Lugdunum) y conocida como Villa Urbana («casa»). Más tarde convertiríase en Urbanum, depués en Villa Urbane y, finalmente, en Villeurbanne.
Villeurbanne pertenez al reinu de Francia dende 1349. Taba dixebrada de Lyon pel ríu La Rize, una caña antigua del ríu Ródano.
Hasta'l sieglu XIX, la ciudá nun yera más qu'un mosaicu de distintos pueblos separaos per campos y tierres ensin cultivar. Estos pueblos sobrevivieron na so mayoría, y anguaño formen los distritos de Charpennes, Cusset, Croix-Luizet, Maisons-Neuves, etc.
Sicasí, cola era industrial, la economía de Villeurbanne disparóse: la industria testil foi la primera en floriar, siguida pola mecánica y la química. Los factores atraxeron a diversos grupos d'inmigrantes, na so mayoría italianos.
thumb|180px|right|Gratte-Ciel (1934) en Villeurbanne. Al tresformase de comunidá rural a ciudá industrial, Villeurbanne esperimentó una terrible puxanza demográfica. De 3.000 habitantes en 1928, la so población disparar a 82.000 en 1931. Por ello l'alcalde Lazare Goujon (escoyíu en 1924) prometió a la ciudá una iniciativa de grandes obres públiques. Podría dicise que la resultancia más visible d'esti proyeutu ye'l Gratte-Ciel, un complexu de viviendes constituyíu por dos torres Art Deco y edificios más pequeños anexos, alliniaos a lo llargo de l'avenida Henri Barbusse los que gociaben de tolos servicios tales como gas, eletricidá y calefacción central. Estes estructures son obra del arquiteutu Môrice Leroux, y una de les más notables estructures Art Deco de Francia. En sometiéndose a una renovación refecha, les altes torres ximielgues de 19 pisos convertir nel emblema de la ciudá.
Educación
Munchos colexos y universidaes de normal llistaos como parte del área de Lyon» tán realmente allugaos en Villeurbanne. Este ye notablemente'l casu del campus La Doua, llar de la Universidá de Lyon I - Claude Bernard, CPE Lyon y del Institut National des Sciences Appliquées de Lyon. Otros centros educativos destacaos dientro del área de Villeurbanne son el Institut Universitaire de Technologie B, la École Nationale de Musique, el Conservatoire National Supérieur Musique et Danse C.N.S.M.D y l'Escuela Nacional d'Artes, ENSATT.
Tresporte
Villeurbanne ta bien sirvida pol sistema de tresporte públicu del Grand Lyon, el TCL (Transports en Commun Lyonnais). La caña Esti de la llinia A del metro de Lyon cuerre al traviés del corazón de la ciudá, y la llinia T1 del tranvía coneuta'l campus La Doua col distritu comercial y empresarial de Part-Dieu y el Presqu'île del centru. La Estación de Villeurbanne ye una antigua estación de tren asitiada nesta ciudá. La mesma pertenez a la llinia de Chemin de fer de l'Est de Lyon. Dende l'añu 2006, La Gare de Villeurbanne foi reinaugurada ufiertando'l serviciu de trenes sobre la  Ligne 3 du tramway de Lyon.
Historia de la Estación
La llinia de ferrocarril del este de Lyon ye inaugurada nel añu 1881 depués de que se planiara la unión de les comuñes de Chambéry y Lyon. El primer ministru Jules Ferry (1832-1893), suxure suspender la llinia que diba escontra Aoste una comuña tamién asitiada nel Ródano. Una compañía belga invierte en materiales pa la construcción de nueves estaciones de tren. La Estación de Villeurbanne cesa d'emprestar los sos servicios ente 1935 y 1939, en gran parte por cuenta de la proliferación del sistema d'autopistes y rutes. La so reapertura tien llugar ente 1939 y 1947. Pero, debíu al abandonu de los mercaderes en 1942 y la llimitación del tráficu en Montalieu en 1960 provoquen el cese de contratu de la prestación del serviciu que expira finalmente en 1977. Una nueva empresa retoma'l control de la llinia pero por poco tiempu por causa de les dificultaes alministratives y l'arribación del tresporte terrestre. El departamentu de Isère decide anular esta llinia. Mientres dellos años, la estación sirve como puntu de venta de la Société nationale des chemins de fer français (SNCF).
Persones nacíes en Villeurbanne
La llista de nativos notables Villeurbannais inclúi:
Ḷḷagu
Ḷḷagu ye una aldea de la parroquia de Trevías nel conceyu asturianu de Valdés.
Walter Koenig
Walter Marvin Koenig ye un actor estauxunidense, escritor, profesor y direutor. El so trabayu más conocíu son les interpretaciones de Chekov en Star Trek y de Bester na serie Babylon 5.
Vida
Koenig (pronunciáu /keɪnɪg/) ye descendiente de xudíos rusos; la so familia vivía en Lituania cuando emigraron y camudaron l'apellíu de Koenigsberg a Koenig.
Casóse en 1965 con Judy Levitt y tuvieron un fíu, Josh Andrew Koenig, y una fía, Danielle Koenig, una de les escritores de la serie animada Invader Zim.
En 1993 tuvo que dexar temporalmente'l so papel en Babylon 5 en siendo operáu de corazón.
Toxina
Una toxina (del griegu clásicu τοξικόν [toxikón], que significa ‘flecha’) ye una sustancia venenoso producida por célules vives d'animales, plantes, bacteries o otros organismos biolóxicos; pa destacar el so orixe orgánicu, fálase dacuando tamién de biotoxina. Tán escluyíes d'esta definición les sustances creaes por procesos artificiales. El términu «toxina» foi introducíu pol químicu orgánicu Ludwig Brieger (1849-1919).
Les toxines pueden ser pequeñes molécules, péptidos, o proteínes capaces de causar enfermedá cuando entren en contautu con, o son absorbíos por, texíos del cuerpu, interactuando con macromolécules biolóxiques como enzimes o receptores celulares. Les toxines varien descomanadamente na so severidá, que va d'un efeutu curtio y leve (como nel casu d'un aguiyón d'abeya) hasta mortal casi de momentu (como na toxina botulínica).
Aición
Les toxines xeneraes por microorganismos son un importante factor de roxura; responsables del calter patogénico y del grau de fuximientu del sistema inmunitariu del güéspede.
Les toxines na naturaleza tienen principalmente dos funciones:
Clasificación
Clasificación pola so naturaleza química
Anguaño, les toxines pueden clasificase, d'alcuerdu a la so naturaleza química, en toxines proteiques y toxines glúcido-lípidu-polipeptídicas. Roux demostró que'l bacilu diftéricu segrega un venenu que por sigo solo puede reproducir la enfermedá nun cobayo. Esta toxina diftérica ye verdaderamente segregada nel mediu esternu. Otres toxines proteiques tópense coles mesmes nel cuerpu microbianu y nel mediu ambiente. Y ciertes toxines proteiques permanecen fuertemente amestaes a los cuerpos microbianos. Pillemer y Eaton estudiaron de manera especial la estructura de les toxines tetánico y diftérico. Estes toxines son solubles n'agua y xeneralmente termolábiles; el calor, la lluz y l'avieyamientu afectar. Los ácidos y les bases destruyir y el formol tresformar nun nuevu productu, llamáu anatoxina pol veterinariu y biólogu francés Gaston Ramon, en 1923. Esti productu ye absolutamente inofensivu, pero caltién íntegramente el poder floculante y l'actividá inmunizante de la toxina. (Burdin & de Lavergne, 1980)
Les toxines glúcido-lípidu-polipeptídicas tienen efeutu sobre'l sistema nerviosu (agafen el sistema parasimpáticu) y representa un papel importante nel favorecimiento de la infeición.
Dalgunos de los tipos de toxina meyor conocíos son:
Cuenca de Campos
Cuenca de Campos ye un conceyu d'España, na contorna de Tierra de Campos, dientro de la provincia de Valladolid, comunidá autónoma de Castiella y Lleón. Tien una superficie de 47,93 km² con una población de 229 habitantes y una densidá de 4,78 hab/km².
Llocalidá asitiada nel Camín de Santiago de Madrid.
Economía
Basar na agricultura y la ganadería. Les producciones llograes son ceberes (trigu, cebada, avena), lleguminoses (alfalfa, garbanzos y llenteya pardina). Ganáu ovín, principalmente de lleche. El lechazo churru y el pichón de Tierra de Campos son una muestra de los meyores productos de la so gastronomía.
Monumentos
thumb|left|[[Ilesia de San Xusto (Cuenca de Campos)|Ilesia de San Xusto]] thumb|left|[[Ilesia de Santa María del Castillo (Cuenca de Campos)|Ilesia de Santa María del Castillo]]
Pimorin
Pimorin ye una comuña francesa del departamentu de Jura, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ḷḷindecastieḷḷu
Ḷḷindecastieḷḷu ye una casería de la parroquia de Trevías nel conceyu asturianu de Valdés.
Tsutomu Sonobe
Tsutomu Sonobe (園部 勉; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Celia Weston
Celia Weston ye una actriz d'Estaos Xuníos de teatru, cine y televisión. Ye reconocida pol so papel de Jolene Hunnicutt na serie de televisión Alice.
Carrera
Celia Weston trabayó nel drama televisivu selmanal Memphis Beat (con Jason Lee y Alfre Woodard). En 2010, Weston apaeció en Modern Family (de la cadena ABC), como la madre de Cam.
Vida personal
Weston ye graduada del Salem College ―en Winston-Salem (Carolina del Norte)― y de la Escuela d'Arte de la Universidá de Carolina del Norte.
Anticomunismu
200px|thumb|Cartelu del [[Partíu Conservador (Reinu Xuníu)|Partíu Conservador en 1909, na que'l socialismu ta representáu pola bestia y qu'afuega a Britania.]]
L'anticomunismu ye la oposición al comunismu. Históricamente, la pallabra comunismu foi usada pa referise a dellos tipos d'organización social y los sos partidarios, pero, dende mediaos el sieglu XIX, la corriente dominante del comunismu nel mundu foi'l marxismu. El comunismu marxista consiguió munchos más siguidores y oponentes que toles demás formes de comunismu xuntes. Así mesmo, el términu anticomunismu emplégase principalmente pa referise a la oposición activa al comunismu marxista.
El marxismu, y la forma de comunismu acomuñáu a él, algamó la so notoriedá nel sieglu XX. L'anticomunismu entamó a desenvolvese como reacción a la creciente popularidá del movimientu comunista, y adoptó munches formes a lo llargo del sieglu. Los monárquicos conservadores europeos llucharon contra la primer rabasera de revoluciones comunistes dende 1917 a 1922. El fascismu y el nazismu basáronse nuna forma violenta d'anticomunismu; afalaben el mieu a la revolución comunista pa llograr poder políticu, ya intentaron destruyir el comunismu na Segunda Guerra Mundial. Los nacionalistes llucharon contra los comunistes en numberoses guerres civiles per tol mundu. Tanto'l conservadorismu como'l lliberalismu clásicu conformaren gran parte de les polítiques esteriores anticomunistes de les potencies occidentales, y apoderaron el pensamientu intelectual anticomunista na segunda metá del sieglu XX.
Tres la Revolución d'Ochobre en Rusia, el comunismu marxista quedó principalmente acomuñáu a la Xunión Soviética na imaxinación pública (anque había munchos marxistes y comunistes que nun sofitaben a la Xunión Soviética y les sos polítiques). Como resultáu, l'anticomunismu y la oposición a la Xunión Soviética fixéronse práuticamente indistinguibles, especialmente en política esterior. L'anticomunismu foi un elementu importante na política esterior de les Potencies de la Exa mientres los años 30 (Pactu Antikomintern) y de los Estaos Xuníos, el Reinu Xuníu, Xapón, Corea del Sur, Australia, Canadá, Israel, y otros países capitalistes mientres la Guerra Fría.
Plainoiseau
Tien una población de y una superficie de  km².
Le Pin (Jura)
Le Pin ye una comuña francesa del departamentu de Jura, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Pueblu protoindoeuropéu
400px|thumb|Resume de la propuesta d'espansión de pueblos indoeuropeos, ente'l 4000 e. C. y el 1000 e.C., acordies cola [[Hipótesis de los kurganes|hipótesis kurgánica.]] El términu protoindoeuropeos referir a los individuos pertenecientes a una etnia o grupu d'etnies de la Edá del Cobre y la primera Edá del Bronce, que falaben variantes del idioma protoindoeuropéu y compartíen una cultura material y patrones culturales similares.
La cultura indoeuropea algamó ciertes ventayes sobre otros pueblos, como la ganadería equina, el carru o l'agricultura del trigu, y espandióse hasta tomar l'espaciu ente'l círculu polar árticu, el sur de Portugal y la India. Estos pueblos espresar nuna llingua con carauterístiques similares a les que se falen güei na mayor parte d'Europa, Irán ya India, incluyendo llingües muertes como'l llatín o l'hitita.
La falta d'escritura mientres el periodu protoindoeuropéu quitó a los historiadores de datos fehacientes, pero dalgunos arqueólogos, como Marija Gimbutas, aventuren la hipótesis de los kurganes, según la cual el tueru común a les cultures indoeuropees sería un conxuntu de xentes seminómades qu'atopó los sos fundamentos materiales nel caballu, la rueda, el desenvolvimientu del metal, l'agricultura y la ganadería. Ente les carauterístiques culturales comunes a los protoindoeuropeos tópase una relixón común politeísta con dellos dioses celestiales. Posiblemente tuvieren delles ventayes teunolóxiques que-yos dexaron espandir se a cuenta de otros pueblos, anque dellos autores argumenten sobre una base arqueolóxica que la espansión foi pacífica.
La cultura comparada dexa conxeturar que teníen tradición poética, qu'usaron pa cantar les fazañes de los sos dioses y héroes que paez ser perantigua. La cultura indoeuropea paez constituyir el raigañu de la civilización europea antigua, lo mesmo que de la civilización indoirania antigua.
Historia del conceutu
El términu llingües indoeuropees engloba a un grupu de llingües emparentaes filoxenéticamente que deriven de la protollingua común, llamada protoindoeuropéu falada escontra'l IV mileniu e.C.. El parentescu y l'idea de que diches llingües veníen de una fonte común foi reconocíu yá por William Jones nel sieglu XVIII. Mientres el sieglu XIX diversos filólogos empecipiaron l'estudiu comparáu de les llingües indoeuropees, desenvolviendo'l métodu comparativu que dexó reconstruyir ciertos aspeutos de la llingua orixinal.
En conexón col trabayu puramente llingüísticu, mientres el mesmu sieglu XIX empezar a especular sobre'l pueblu o pueblos orixinarios que falaron el protoindoeuropéu. Nesa dómina concebíase que dichu pueblu podía ser un supuestu grupu étnicu racialmente homoxéneu y con tradiciones uniformes, al que se llamó "raza aria". Anque esa propuesta nun se basaba nun trabayu puramente científicu nin paez correutamente asitiada, rápido dio llugar a interpretaciones racistes de la "mentalidá aria", que supuestamente oldearía cola mentalidá de los semites, que de la mesma falaríen otru grupu de llingües.
A principios del sieglu XX, el filólogu germanista Gustaf Kossinna, tratando de xunir les teoríes llingüístiques coles raciales que caracterizaben a los indoeuropeos como dolicocéfalos rubios, afirmó que'l so orixe yera'l Norte d'Alemaña. Poco dempués, el prehistoriador australianu Vere Gordon Childe publicó un llibru tituláu Los Arios, nome col que denominó al supuestu pueblu indoeuropéu primixeniu. El términu ariu provién del sánscritu arya 'noble', y los reis perses como Darío'l Grande -que yeren indoeuropeos-llamar a sí mesmos arios. En 1926, cuando apaeció'l tomu de Childe, que yera marxista, taba xestándose el movimientu nacional-socialista. P'ablayamientu del so autor, l'abusu y usu políticu d'esa hipótesis intelectual condució al racismu qu'encontó parte de la ideoloxía del nazismu alemán.
Anguaño la hipótesis de que los pueblos protoindoeuropeos desenvolver en territoriu alemán foi dafechu abandonada, y considérase simplayu que la so sociedá fuera similar a les descripciones de Childe de la "sociedá aria". La xenética igualmente contribuyó a desacreditar estes idees iniciales. Les semeyances ente distintos pueblos indoeuropeos a nivel cultural, relixosu y llingüísticu nun impliquen la esistencia d'una raza homoxénea, poro, el conceutu indoeuropéu pertenecería a la llingüística y non a la xenética de poblaciones. Felicidad corriente antropolóxica aportuna en que, anque puede considerase la posibilidá de qu'esistieren migraciones de pueblos indoeuropeos qu'espublizaren traces culturales, ente otros la llingua, nun periodu de la Edá Antigua, y nun espaciu que diría de la mariña atlántica d'Europa al norte de la India ya Irán, sería impropiu falar d'una única etnia indoeuropea orixinaria na actualidá.
Ello nun resulta inconveniente por qu'otros arqueólogos, como la reputada Marija Gimbutas, asitien los oríxenes indoeuropeos nos asentamientos de fai casi siete milenios nes estepes de les riberes ente'l cursu mediu ya inferior del ríu Volga.
Evidencies llingüístiques
La principal evidencia de la esistencia d'una llingua protoindoeuropea falada por un grupu étnicu concretu procede del vocabulariu compartíu poles llingües indoeuropees referente a la cultura material (teunoloxía, plantes y animales domésticos, instituciones culturales). La paleontoloxía llingüística ye la disciplina que trata de reconstruyir aspeutos parciales de la cultura de ciertos pueblos prehistóricos sobre la base de la comparanza del vocabulariu heredáu de la protollingua común.
Con tou, la rellación idiomática considérase acotada. Dende principios del sieglu XIX, numberosos llingüistes aportaron a la tesis d'un tueru común partíu en diverses families. Trabayando cada unu pola so cuenta, dos investigadores, el danés Rasmus Christian Rask y l'alemán Franz Bopp, llegaron a la mesma conclusión, que hubo una sola llingua matriz nel área d'espansión de los indoeuropeos.
Rask demostró la rellación del islandés y les llingües xermániques col griegu y el llatín. Bopp demostró'l parentescu ente delles llingües Asia del Sur orientales, como'l sánscritu de la India, coles occidentales griegu y llatín.
Bopp comparaba la gramática, ente que los esfuercios de Rask centrar na fonética. Ente dambos fundaron la Llingüística comparada y, tres ellos, a mediaos del sieglu XIX pudo asegurase científicamente que toles llingües europees modernes, salvu cinco —vascu, finés, estoniu, húngaru y lapón, distintes pol so léxicu y pola so estructura como llingües— vienen de un idioma primixeniu común, fonte coles mesmes de numberoses llingües orientales. Esti idioma foi llamáu «indogermano» pol so primeres analistes, que yeren alemanes, y dempués, respondiendo al so ámbitu d'espardimientu, indoeuropéu.
Basándose na paleontoloxía llingüística, intentóse pescudar cuál podría ser la cultura orixinaria de los indoeuropeos. De primeres asitióse na India, pero depués demostróse que'l sánscritu yera una llingua más recién, y l'orixe foise moviendo pasu ente pasu escontra'l mar Bálticu y el ríu Danubiu. Más tarde trabayóse a partir del llinguaxe y les pallabres con raigaños indoeuropeos, deduciendo que'l paisaxe pol que se movía aquel pueblu primixeniu taba integráu por una flora y fauna apoderada por fayes y abedurios, según venaos, caballos, llobos, osos, xabalinos y gansos, con frecuentes agües y nubes, lo que refugaba la posibilidá de zones climátiques descomanadamente caloroses y seques p'aquella cultura.
Evidencies arqueolóxiques
L'arqueoloxía y l'estudiu de les relixones arcaiques revelen coincidencies ente sociedaes bien alloñaes que podríen ser consecuencia d'una conquista del territoriu polos pueblos indoeuropeos, cola consiguiente imposición de la so cultura. Sicasí, la gran diversidá cultural que s'aprecia ente los pueblos indoeuropeos apunta la posibilidá de que la so llingua y patrimoniu establecer por andada, ensin desbancar les cultures orixinales, anque les diferencies tamién pudieron surdir de l'adaptación a los socesivos territorios mientres la espansión, resultando en variantes d'una mesma cultura indoeuropea.
thumb|Distribución del haplogrupo [[Haplogrupo R1a del cromosoma Y|R1a1, comúnmente presentáu como preste xenéricu de la hipótesis kurgánica.]] Esisten delles propuestes d'identificación d'antigües cultures atestiguaes arqueológicamente colos posibles falantes indoeuropeos. Sobre la zona, la dómina y el pueblu onde surdió l'idioma matriz, esistieron diverses teoríes, basándose na arqueoloxía.
Una hipótesis que goció de muncha popularidá ye la hipótesis de los kurganes de Marija Gimbutas qu'identifica l'orixe na cultura de los kurganes, asitiada na estepa rusa y sur d'Ucraína. La base de dicha identificación basar en que la cultura material atribuyible a los pueblos indoeuropeos a partir de les especulaciones de la paleontoloxía llingüística ye similar a la cultura material de los kurganes. Otres propuestes d'identificación son les de Colin Renfrew y diversos autores como T. V. Gamkrelidze y V. V. Ivanov, que proponen identificaciones distintes, dende la península anatolia. Sía que non, dalgunos de les traces culturales que se-yos atribúin son la doma del caballu y l'usu de carros, xunto cola ganadería y l'agricultura.
Evidencies xenétiques
El xenetista italianu L. L. Cavalli-Sforza llevó a cabu un analís de componentes principales de la frecuencia de ciertos marcadores xenéticos del ADN de los europeos, determinando que práuticamente tola variación atopada podía ser esplicada a partir de cinco componentes principales.
El factor o componente principal más importante paez rellacionáu arqueológicamente coles feches de la espansión de l'agricultura neolítica n'Europa hai ente 10 mil y 6 mil años. Esti componente nun amuesa correlación colo que probablemente pudo ser la espansión de les llingües indoeuropees nel continente. Apuntóse que'l tercer componente principal podría tar correlacionado cola espansión de les llingües indoeuropees nel continente. El segundu componente amuesa un gradiente norte sur y rellacionóse con espansión de pueblos urálicos, anque ye difícil aseguralo.
Doma d'animales
El protoindoeuropéu cunta con términos pa denotar al ganáu bovino: *gwow- 'vaca, güe' y *tauros 'toru' y al ganáu ovín: *h2owi-. Tamién conocíen los caballos (*ekwvos 'caballu') y los gochos (pa los qu'esisten la denominaciones *porkos y *suw-). Amás conocíen animales selvaxes como l'osu (*h2rtkos > *h2rtkos 'osu') y el llobu (*wlkwvos 'llobu').
Los animales domésticos europeos baxen de:
Pescaréu
Pescaréu ye una aldea de la parroquia de Trevías nel conceyu asturianu de Valdés.
Pueblu protoindoeuropéu
Léxicu domésticu
El léxicu domésticu inclúi'l raigañu *dem- / *dom- 'conxuntu de familiares, casa', del que deriva l'hitita "pam" 'casa', llatín domus y el griegu deamos 'pueblu' ya inclusive déspota de *dems-potis 'señor de la casa'. Señalóse que la organización política podría basase en cles, que compartiríen un conxuntu de cases woikos (llatín vīcus, griegu oikos).
Relixón
El léxicu reconstruyíu suxure qu'unu de los dioses o fuercies naturales divinizadas más importantes na cultura de los antiguos indoeuropeos yera un "Dios padre" del cielu *dyeus patēr(< *dyews ph2ter) Esta espresión sobrevive tantu al traviés del griegu Zdeus (<*dyeus), como al traviés del llatín Iu-piter (*dyeus patēr). De fechu la pallabra pa la rellumada del día y dios deriven del mesmu raigañu (*dyw-). Amás, la comparanza ente los dioses de les diverses mitoloxíes de pueblos indoeuropeos, suxure que se trataría d'una relixón politeista encabezada por una trinidá de dioses supremos.
Organización social
Ente los términos reconstruyíos ta'l raigañu *rēg- (< *h3rēg-) interpretáu como 'rei', anque'l raigañu orixinalmente podría significar a cencielles 'gobernante' o bien 'poder, fuercia', yá qu'en sánscritu védicu apaez esa acepción.
Ente los conceutos astractos ta'l de *h2yw- 'prosperidá, orde, llei' qu'apaez en llatín como iūs 'llei [humana]', en avéstico como yaoš 'salú, prosperidá' y en sánscritu āyu (nom.)/yós (xen.).
Llingües indoeuropees
[[Ficheru:Indo-European branches map.png|thumb|280px|Distribución actual averada de les distintes cañes de les llingües indoeuropees en Eurasia:
Les árees rayaes indiquen árees multillingües.]] La idea d'un tueru común a les families de llingües indoeuropees foi antemanada nel sieglu XVIII y probada n'a mayor parte de los sos detalles nel sieglu XIX, bien especialmente polos trabayos de Rasmus Christan Rask y Franz Bopp, que rellacionaron nun tueru común les llingües xermániques coles mediterránees clásiques al traviés de la gramática, según coles llingües indo-iranies por estudios sobre la fonética, especialmente nel nome de los sos respeutivos dioses. Dicha tesis vien amás respondida por polos estudios del espertu en relixones comparaes Georges Dumézil, especialmente tres el descubrimientu del Xuramentu de Mattiwaza, tratáu de paz ente'l reinu Mitanio y l'imperiu Hitita, nel que se ponen por testigos tantu a los dioses hitites, sirios y babilonios, como a los dioses indoiranios (Mitra, Indra, etc.).
Per otra parte, según los eruditos más escépticos a la hipótesis indoeuropea, les principales divisiones dientro de la familia de llingües indoeuropees remontar a variedaes dialeutales mutuamente intelixibles o cuasi-intelixibles qu'esistíen nel últimu periodu indoeuropéu. Esto refléxase nel fechu de que, delles de les cañes o subfamilies indoeuropees comparten isogloses comunes incompatibles con un modelu d'árbol xenealóxicu. Asina'l protobalto, el protocéltico, el protoeslavu y el protoxermánicu comparten ciertes traces, que los estremen d'otres cañes de la familia, entá cuando probablemente nunca esistiera un tueru común y anterior a los idiomes bálticos, eslavos y xermánicos.
Si tomar en considerancia la esistencia d'innovaciones qu'afectaron a dos rama: proto-A y proto-B, ensin qu'ello presuponga qu'esistió un proto-AB dexa esplicar les semeyances ente llingües itáliques ensin presuponer la esistencia d'un protoitálicu, o les semeyances ente llingües eslaves y báltiques ensin presuponer la esistencia d'un protobaltoeslavu.
Tesis de los Kurganes
300px|thumb|Perspeutiva de la hipótesis de los kurganes. Anque nun pudo ser verificada pola historiografía, tratar d'una de les teoríes más completes y documentaes sobre l'orixe y espansión de los indoeuropeos, lo mesmo que de les sos traces culturales y el mundu que vivíen. Dempués de trabayar como arqueóloga nes estepes ucraínes, Marija Gimbutas desenvolvió una teoría completa sobre l'orixe, desenvolvimientu y evolución de los pueblos indoeuropeos, que'l so orixe creyó atópase na zona qu'escavó, datada escontra'l 5º o 6º mileniu antes de la nuesa era.
Llamar "Cultura de los Kurganes", pol nome que se-y da a los túmulos o sepultures antigües na rexón. Los pueblos de los kurganes desenvolveríen la movilidá necesaria pa ocupar vastes zones a partir de la so maestría na equitación y la so conocencia y usu de los carros, vehículos que de cutiu suelen apaecer enteros o desmontaos so los túmulos.
El procesu d'espansión d'esi pueblu nómada o seminómada desenvolveríase a lo llargo de milenios, unes vegaes a partir de migraciones en masa y otres vegaes al traviés d'estaciones o ocupaciones entemedies.
D'alcuerdu a Gimbutas, dende'l so llar orixinal -les estepes al sur del ríu Volga- los indoeuropeos trespasaríen los montes d'El Cáucasu escontra'l Sureste, pasando socesivamente a Irán, Mesopotamia y la India, onde llegaron nel sieglu XX e.C.; nesi viaxe escontra l'este forxáronse l'idioma sánscritu, el curdu, y la llingua de los perses. Otra caña algamó la península d'Anatolia, onde florió la cultura hitita, que la so llingua descifrar por analoxía coles europees.
La ocupación d'Europa polos indoeuropeos debió de faese en delles folaes a partir del sieglu XXXIV e.C., según Gimbutas. Una d'elles ocuparía la rexón de los montes Balcanes y Grecia escontra 2700 e.C., ente qu'otra caña xubía al Norte, escontra Escandinavia y el mar Bálticu.
Dalgunos d'estos pueblos, xuníos por llazos llingüísticos y seique culturales, espolletaron y siguen vivos en nós, en nuesa llingua, ley y filosofía, como los llatinos o los helenos. Otros, como los hitites, floriaron mientres dellos sieglos y depués sumieron.
Europa antes de los indoeuropeos, según la tesis de los Kurganes
L'aspeutu más interesante de la tesis de Gimbutas ye la so idea de los pueblos qu'había n'Europa antes de les invasiones indoeuropees, ente'l sestu y el cuartu mileniu antes de Cristu.
Según ella, ocupaba'l subcontinente un conxuntu de sociedáes agrícoles -los indoeuropeos yeren mayoritariamente ganaderos-, relativamente pacífiques y igualitaries, nes que les muyeres teníen un papel predominante -frente al patriarcáu y la sociedá aristocrática propia de los indoeuropeos-.
Nun seríen bien hábiles na guerra, y escoyíen llanura fértiles p'asitiase, y non llugares elevaos de mal accesu, como sicasí sí faíen los indoeuropeos.
Tendríen un fondu sentíu relixosu, rindíen cultu a la Diosa Madre -frente al Dios Padre indoeuropéu y semíticu- y, al paecer, inventaron dalguna forma d'escritura en dómines tan remotes como'l quintu mileniu e.C.
Pero nun conocíen el bronce col que los indoeuropeos forxaben los sos armes, y vencieron a la so emburrie, non ensin antes entemecese con ellos nuna proporción indeterminada.
Tangara fastuosa
Tangara fastuosa, tamiém Tangara sietecolores ye una especie d'ave paseriforme de la familia Thraupidae que vive en Brasil. Estudios de xenética molecular, suxuren qu'esta especie y Tangara seledon sían especies hermanes y formen un clado monofiléticu con Tangara cyanoventris, Tangara cyanocephala y Tangara desmaresti.
Distribución y hábitat
Esta especie d'ave ye endémica de Brasil, distribúise por (Paraíba, Pernambuco y Alagoas).
Los sos hábitats naturales son los montes húmedos subtropicales o tropicales de tierres baxes y les viesques de monte.
Synallaxis whitneyi
juan bahiano', en portugués Brasil), ye una especie d'ave paseriforme perteneciente al xéneru Synallaxis'' qu'integra la familia Furnariidae. Ye endémica de Brasil.
Descripción
Mide 16 cm. Paezse enforma con Synallaxis ruficapilla con quien nun se sobrepon, pero difier pelos sos partes baxes de color gris escuru. De color ablondu y marrón. Corona, ales y cola ablondes. Partes cimeros marrón intenso con tintes oliváceos. Llista superciliar pos-ocular marrón amarellentao brillante, y face gris escuru. Gargüelu gris motuda de claru, escureciendo hasta l'abdome gris escuru, con tintes marrones.
Distribución y hábitat
Distribuyir pol este de Brasil, nel interior y sur de Bahia y nordeste de Minas Gerais.
Habita a altitúes ente 750 a 1200 msnm na Viesca atlántica montana y aparentemente tolera montes secundarios y cantos de floresta.
Estáu de caltenimientu
Foi calificada como “Vulnerable” pol IUCN, por cuenta de que la so zona de distribución ye bien pequeña y a que la so populación, envalorada ente 1000 y 2499 individuos paez tar tornando rápido por cuenta de la perda de hábitat.
=== Amenaces En Serrar de Ouricana, los montes han virtualmente desapaecíu por cuenta de la espansión de los pastajes y cultivos. Permanecen unos pocos fragmentos de floresta, de propiedá privada, que tán so presión de deforestación y quemes abasnar d'árees cultivaes. En 1999, el mayor fragmentu remanesciente, de cerca de 3 Km² fuera llargamente destruyíu y la sobrevivéncia d'esta especie nesa área yera altamente cuestionable. Quema illegal de carbón vexetal y llimpieza de florestas foron reparaes inclusive nel parque nacional de la Chapada Diamantina, otru de los pocos locales onde s'atopa la especie.
Aiciones de caltenimientu
Asocede nel parque nacional de la Chapada Diamantina nel estáu de Bahia que, a pesar d'área protexida, nun ufierta proteición de facto.
Alimentación
En pares o en families, busquen alimentu acompañando bandaes mistes, principalmente nel sotobosque. Revuelve la xamasca, ramasca y pulgu d'árboles de forma acrobática a procurar d'inseutos.
Vocalización
El cantar ye un de cutiu rápido y repitíu par de notes nasales, delles vegaes sonando atropellaes, principalmene cuando dambos miembros de la pareya tán vocalizando; nun tien el mesmu patrón distintivu de S. ruficapilla.
Taxonomía
Ye monotípica. Forma una superespecie con Synallaxis ruficapilla y Synallaxis infuscata; dellos autores suxurieron qu'esta superespecie ta más llueu rellacionada con Synallaxis frontalis, Synallaxis azarae y Synallaxis courseni con base en similaridades de plumaxe y vocalización.
Tachycineta euchrysea
'Tachycineta euchrysea, ye una especie d'ave del xéneru Tachycineta'', de la familia Hirundinidae. Distribúyese en d'América del Sur. thumb|250px|left|Tachycineta euchrysea sclateri.
Distribución y hábitat
Esta especie distribúyese en delles islles del mar Caribe: Xamaica, y La Española, tantu n'Haití como en República Dominicana. Esta golondrina habita xeneralmente n'escamplaes de montes, o sabanes, cerca de l'agua.
Costumes
Esta golondrina aliméntase principalmente d'inseutos voladores. De normal atópense en pareyes o en pequeños grupos. El so nial asitiar nel buecu d'un árbol, o ente roques o estructures artificiales. Constrúi'l so nial, con plumes y delles fibres vexetales; ellí la fema guara los sos blancos güevos.
Taxonomía
Esta especie describióse orixinalmente por Philip Henry Gosse nel añu 1847, sol nome científicu de: Hirundo euchrysea. La so llocalidá tipu ye: «A gran altor en montes del centru de Xamaica».
Les especies: Tachycineta leucorrhoa, Tachycineta bicolor, Tachycineta albilinea, Tachycineta stolzmanni, Tachycineta albiventer, y Tachycineta meyeni, dacuando son asitiaes nun xéneru separáu: Iridoprocne, pero estudio de los sos ADN indiquen una estrecha rellación d'estos taxones col clado formáu por: Tachycineta thalassina, Tachycineta euchrysea, y Tachycineta cyaneoviridis, y poro, l'agrupamientu de toos nun solu xéneru.
Subespecies
Esta especie subdividir en 2 subespecies:
Haruhisa Hasegawa
Haruhisa Hasegawa (長谷川 治久; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Rimini
Rimini (romañol: Rémin, llatín: Ariminum) ye una ciudá de la rexón d'Emilia-Romaña allugada nel norte d'Italia. Atópase frente al mar Adriáticu y ye el principal y el más populosu centru de la Ribera romañola, la segunda ciudá por númberu d'habitantes (dempués de Rávena) de tola Romaña y la vigesimoctava ciudá más grande d'Italia. Ye una llocalidá d'estancia veraniega de fama internacional, espandir a lo llargo de 15 km pola mariña del mar Adriáticu con hoteles, restoranes, chigres, clubes nocherniegos, sableres oldeaes ya instalaciones deportives, por eso la so sablera resulta la primera n'Italia por númberu de presencies. El desenvolvimientu del turismu, empecipiáu nel 1843 cola fundación de la primer instalación na sablera, afirmóse definitivamente nel sieglu siguiente, perdiendo la orixinaria connotación aristocrática y mundana y convirtiéndose en fenómenu de mases.
Rimini non solamente ye un llugar de veranéu de la rivera romañola, sinón tamién una ciudá de nivel históricu-cultural interesante (anque si esti aspeutu de normal clísase con respectu al más famosu de capital de la vida nocherniego y mundano). Colonia fundada de fechu polos romanos nel 268 e. C., mientres tol periodu de la so dominación foi un centru de comunicación bien importante ente'l norte y el sur de la península itálica. Sobre'l so suelu los emperadores romanos alzaron monumentos como'l Arcu d'Augusto, la Ponte de Tiberio y l'Anfiteatru; ente que mientres el Renacimientu, so la familia Malatesta, la so corte foi una de les más animaes de la dómina, acoyendo artistes del calibre de Leon Battista Alberti, Piero della Francesca, Roberto Valturio, Matteo de’ Pasti y produciendo obres como'l Templu Malatestiano.
Nel sieglu XIX foi una de les ciudaes más actives nel frente revolucionariu, acoyendo munchos de los movimientos de revolución, ente que mientres la Segunda Guerra Mundial la ciudá foi zona de duros enfrentamientos y bombardeos, pero tamién llugar d'una arguyosa resistencia partisana, que fizo que llograra una medaya d'oru al valor civil.
Favorecida pola posición géografica y polos equipamientos receptivos, afirmóse como unu de los mayores centros con Cortil Ferial d'Europa, llugar de manifestaciones y conferencies de muncha importancia.
Antigüedá
L'área taba poblada antes de la conquista romana.
El centru de Rimini caltién testimonios del periodu romanu y del Renacimientu. La colonia romana de Ariminus, surdió nel llugar en que la vía Flaminia xunir cola vía Emilia.
Nel añu 268 e. C. los romanos fundaron equí la ciudá de Ariminum, que foi la primer colonia de derechu llatín al norte de los Apeninos. Yera un importante puertu sobre'l Adriáticu nuna encruciada de caminos, conectáu con Roma dende 220 e. C. pola vía Flaminia, con Piacenza dende 187 e. C. pola vía Emilia y con Rávena pola vía Popilia. Envalórase qu'a fines del sieglu II e. C. cuntaba con unos 10.000 habitantes. Llogró la ciudadanía romana nel añu 90 d. C. Les investigaciones arqueolóxiques dan testimoniu d'una ciudá próspera hasta'l sieglu III d. C.
Mientres l'imperiu Ariminum foi dotada coles edificaciones carauterístiques d'una ciudá romana:
'Invasiones de ca''. 254 - ca. 285'''
Les muralles que se construyeron en Rimini incorporen bloques de mármol tomaos d'edificios monumentales. Nun protexen tola área urbana, y aprovechen l'anfiteatru, que los sos arcos cegáronse convirtiéndolo nuna suerte de fortaleza.
En tiempos del emperador arrianu Constancio II (337-361), el sínodu de Rimini del añu 359 declaró al arrianismu como relixón d'estáu.
Halloween
Halloween (contraición del inglés All Hallows' Eve, n'asturianu: «Viespora de Tolos Santos»), tamién conocíu como Nueche de Bruxes, Nueche de Muertos o Nueche de Víspora de Difuntos, ye una celebración moderna resultáu del sincretismu aniciáu pola cristianización de la fiesta del fin de branu d'orixe celta llamada Samaín.