cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
GNU Aspell
GNU Aspell, xeneralmente denomáu a cencielles Aspell ye un correutor ortográficu de software llibre diseñáu pa reemplazar a Ispell. Ye'l correutor ortográficu estándar pal sistema de software GNU. Tamién compila pa otros sistemes operativos tipu Unix y Windows. El programa principal ta llicenciáu so la GNU Lesser General Public License (GNU LGPL), y la documentación so la GNU Free Documentation License (GNU FDL). Hai diccionarios disponibles pa GNU Aspell en más de 70 llingües, ente elles la llingua asturiana. El caltenedor principal ye Kevin Atkinson.
Peḷḷuno
El llugar de Peḷḷuno ta ente 570 y 640 metros d'altitú y nél habiten. Alcuéntrase a unos 4 quilómetros de Cabanaquinta, la capital del conceyu. Divídese en El Barrocima, nel que ta la ilesia parroquial de fines del sieglu XVII y El Barrobaxo, nel qu'hai una capiella dedicada a San Pedru.
Maria Antonia d'España
Maria Antonia Fernanda, conocida como Maria Antonia d'España, foi reina consorte de Cerdeña dende'l 20 de febreru de 1773 hasta la so muerte. Casóse con Víctor Amadeo III de Cerdeña, con quien tuvo doce fíos. Yera fía de Felipe V y de la so segunda esposa Isabel Farnesio.
Cynthia Harris
Cynthia Harris ye una actriz d'Estaos Xuníos de cine y televisión, conocida pol papel de la suegra de calter dominante de Jamie Buchman, el personaxe de Helen Hunt na serie de televisión Mad About You. Tamién apaeció en series y películes de televisión, como L. A. Law, All My Children y nel drama clásicu, Edward & Mrs. Simpson como la duquesa de Windsor. Mientres cuasi 20 años interpretó'l personaxe de «Mrs. B.» nos anuncios de televisión de la cadena de tiendes departamentales Bradlees, agora sumida. Amás ye tamién unu de los codireutores artísticos de la compañía Off Broadway, The Actors Company Theatre, con esti grupu apaeció en numberoses obres de teatru, incluyendo Home de David Storey y Bedroom Farce d'Alan Ayckbourn.
Filmografía
Ente les sos actuaciones destaquen:
Bray-sur-Somme
Bray-sur-Somme ye una comuña francesa del departamentu de Somme, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Astrolabiu d'al-Sahlî
L'Astrolabiu d'al-Sahlî ye una pieza que forma parte del llamáu arte islámicu, y data de la dómina de la Taifa de Toledo, una de les taifes d'Al-Ándalus que surde de la descomposición del Califatu de Córdoba'l 22 de xunetu de 1035 y remata cola conquista cristiana en 1085, na península ibérica, y que nesa dómina taba gobernada por Yahya ibn Ismail al-Mamun, Yahya ben Ismael ben-Dylinun, tamién llamáu Al-Mamún de Toledo, (* ¿? – Córdoba, 1075). De la dinastía Banu Di-l-Nun, foi rei de la Taifa de Toledo ente 1043 y 1075.
Historia
L'astrolabiu d'al-Sahlî, preséu que dexa determinar les posiciones de les estrelles sobre la bóveda celeste, foi creáu na ciudá de Tulaytulah, actual Toledo, (España), pol sabiu Ibrâhîm Sa‘îd al-Sahlî nel añu 1066, y destaca pola peculiaridá del so funcionamientu, que nun s'asemeya al restu d'astrolabios fabricaos na so dómina. La pallabra astrolabiu significa etimolóxicamente "el que gueta estrelles" y debe la so procedencia al griegu ("ἄστρον", estrella) y "λάβιον", (del verbu "λαμβάνω": tomar, garrar). thumb|289x289px|La taifa de Toledo hacia l'añu [[1037.]] Contién inscripciones qu'indiquen la data y el llugar de la so construcción.
Caltenimientu
La pieza esíbese nel Muséu Arqueolóxicu Nacional (España) en Madrid.
Breilly
Breilly ye una comuña francesa del departamentu de Somme, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ríu Nora
El ríu Nora, tamién Ñora, ye un afluente del Nalón pela derecha. Naz na fonte Ñora, asitiada nel llugar de Valvidares, na parroquia saregana de San Román. Traviesa esti conceyu en sentíu NE-SO y llega al conceyu de Siero. Nelli fai de llende ente les parroquies de Llieres y Collao, y avanza d'Este a Oeste per tou'l conceyu hasta pasar al de Llanera. Equí, cerquina La Venta'l Gallo, amiéstense coles sos agües les del ríu Noreña, que ye'l so principal afluente y lu aborda pela manderecha. Más pa baxo, en Cualloto, entama a facer de llende septentrional del conceyu d'Uviéu, al que dixebra primero del de Siero y dempués de los de Llanera y Les Regueres. Nesi tramu fai una serie de meandros mui reviraos que desllinden delles "penínsules": El Requexón, El Ruxidoriu, El Molinón, Mazurén, San Pedru Nora (na que se llevanta la ilesia prerrománica del mesmu nome) y los cuetos de Rañeces y Taoces. Nesti caberu pueblu, del conceyu Les Regueres, entrega les sos agües, pela so marxe derecha, al Nalón.
Lucanus fryi
Lucanus fryi ye una especie de coleópteru de la familia Lucanidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Yunnan, sur de China. Tailandia y Myanmar.
Sociedad de Profesorado de Matemáticas de Euskadi
La Sociedad de Profesorado de Matemáticas de Euskadi ye una sociedá miembru de la Federación Española de Sociedaes de Profesores de Matemátiques que representa a los profesores de matemátiques n'Euskadi.
Historia
“EMIE 20+11” nació nel añu 2011, como resultáu d'un procesu d'espansión impulsáu pola asociación AMIE de profesores de matemátiques d'Álava, creada nel añu 2010.
Orixe del nome
El nome surdió del añu de la fundación de la Sociedá, 2011, y los  significaos de los númberos 20 y 11 en euskera: 20 tien que ver col sistema utilizáu en euskera para designar los númberos y 11 tien el significáu de “munchos”, que yera y sigue siendo unu de los nuesos oxetivos al intentar que la Sociedá algame un númberu importante de socios y socies.
Lucanus gennestieri
Lucanus gennestieri ye una especie de coleópteru de la familia Lucanidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Yunnan (China).
Capa d'ozonu
miniaturadeimagen|330x330px|Esquema de la distribución del ozonu na atmósfera. El picu de concentración superior ye lo que nomamos capa d'ozonu. La capa d'ozonu o escudu d'ozonu ye una rexón de la estratosfera terrestre qu'absorbe la mayoría de la radiación ultraviola del Sol. Contién una concentración d'ozonu (O3) muncho mayor que la qu'hai notres fasteres de la estratosfera, pero sicasí pequeña en rellación con otros gases de la estratosfera. La capa d'ozonu contién menos de 10 partes por millón d'ozonu, mientres que la concentración media d'ozonu de l'atmósfera terrestre en conxuntu ye de 0,3 partes por millón. La capa d'ozonu alcuéntrase principalmente na rexón inferior de la estratosfera, ente los 15 y 35 km d'altor sobre la superficie terrestre, y el so grosor varía xeográficamente y col pasar de les estaciones.
La capa d'ozonu foi descubierta en 1913 polos físicos franceses Charles Fabry y Henri Buisson. Les sos midiciones del sol amosaron que la radiación qu'emana de la so superficie y llega a la superficie terrestre ye xeneralmente consistente col espectru d'un cuerpu prietu con una temperatura d'ente 5.000-6.000 K (5.230-5.730º C), pero nun había radiaciones d'una llonxitú d'onda inferior a 310 nm nel estremu ultraviola del espectru. Deducieron d'ello qu'esa radiación que faltaba taba siendo absorbida por daqué na atmósfera. El espectru de la radiación que falta, amás, correspondía con una única sustancia química conocida, l'ozonu. Les sos propiedaes foron estudiaes en detalle pol meteorólogu británicu G.M.B. Dobson, que desarrolló un espectrómetru simple (nomáu el Dobsonmeter) que podía usase pa medir l'ozonu estratosféricu dende la superficie terrestre. Ente 1928 y 1958 Dobson estableció una rede mundial d'estaciones de monitorización del ozonu, qu'entá sigue funcionando. La unidá Dobson (DU), una unidad de midida de la cantidá d'un gas na columna vertical d'atmósfera nún puntu concretu, recibe esti nome nel so honor.
Venus tien tamién una delgada capa d'ozonu, a una altitú de 100 km sobre la superficie del planeta.
Fontes del ozonu
Estos combínense con molécules nun rotes d'oxíxenu pa formar ozonu (O3).
>
Finalmente, na fase oscura (cuando ye de nueche nuna fastera determinada del planeta) l'oxíxenu monoatómicu, que ye perreactivu, combínase con molécules d'ozonu pa formar nueves moléculas d'oxíxenu biatómicu.
El resultáu de toos estos procesos continuos conozse como ciclu ozonu-oxíxenu, que puede vese gráficamente na imaxe qu'acompaña a esti testu. Pa caltener constante la capa d'ozonu na estratosfera esta reacción fotoquímica tien que dase n'equilibriu perfechu, pero'l procesu ye fácilmente alterable pola acción de determinaes molécules, como los compuestos cloraos (como los clorofluorocarbonos ) y los bromuraos. miniaturadeimagen|330x330px|Niveles d'ozonu a altitues estremaes, y acción de so sobre les diferentes bandes de radiación ultraviola.Alredor del 90% del ozonu atmosféricu ta na estratosfera. La zona de mayor concentración, d'unes 2 a 8 partes por millón, alcuéntrase na faza d'atmósfera asitiada ente 20 y 40 km sobro la superficie terrestre. Si tol ozonu d'esa fastera comprimiérase a la presión atmosférica a nivel del mar, había tener un grosor de namái 3 mm. El restu del ozonu alcuéntrase na troposfera, y ye peligrosu pa los seres vivos pol so fuerte carácter oxigante. L'orixe d'esti ozonu troposféricu ye doble: un 10% d'elli ye ozonu tresportáu dende la estratosfera; y el restu créase por dellos mecanismos, como les tormentes llétriques qu'ionicen l'aire.
La radiación ultraviola (UV)
Magar que la concentración d'ozonu na capa d'ozonu ye perpequeña, la so esistencia ye d'estrema importancia pa la vida, una y bones absorbe la radiación ultraviola, perxudicial pa los seres vivos, qu'aporta a la Tierra dende'l Sol. La de llonxitú d'onda más pequeña, tamién nomada radiación ultraviola de vacíu (10–100 nm), ye eliminada pol nitróxenu atmosféricu. La que ye capaz de travesar el nitróxenu divídese en trés categoríes en función de la so llonxitú d'onda: aveza a nomáseles UV-A (400–315 nm), UV-B (315–280 nm) y UV-C (280–100 nm). La radiación UV-C, perdañina pa tolos seres vivos, ye eliminada completamente por una combinación de oxíxenu (la de más de 200 nm) ya ozonu (la de menos de 200 nm) a una altitú d'alredor de 35 km. La radiación UV-B puede dañar la piel de los humanos, y ye la principal causa de les quemadures solares. La esposición escesiva a elles puede provocar, tamién, catarates, inmunosupresión ya inclusive daños xenéticos celulares, que pueden desencadenar un cáncanu de piel. La capa d'ozonu, qu'absorbe radiación d'ente 200 nm y 310 nm, con una absorción másima pa les ondes de 250 nm de llonxitú, ye perefectiva na eliminación de la radiación UV-B: asina, por exemplu, la intensidá de radiación de 290 nm na atmósfera esterior ye 350 veces mayor que la qu'hai na superficie terrestre. Sicasí, della radiación UV-B, especialmente la de mayor llonxitú d'onda, llega a la superficie terrestre, y xuega un papel importante na producción de vitamina D pola piel.
L'ozonu ye tresparente pa la mayoría de la radiación UV-A, la de mayor llonxitú d'onda, y la mayoría d'ella llega a la superficie terrestre. Esta radiación ye munchu menos dañina pal ADN, magar que la esposición escesiva puede quiciás provocar daños físicos, avieyamientu precoz de la piel, dañu xenéticu celular indirectu ya cáncanu de piel.
Distribución del ozonu na estratosfera
El gordor de la capa d'ozonu varía nes distintes partes del planeta, y ye xeneralmente más fina cerca l'ecuador y más gorda cerca los polos. El gordor, nesti contestu, fai referencia a cuántu ozonu alcontramos na columna d'aire atmosféricu asitiada enriba d'una zona concreta de la superficie terrestre. Esti gordor varía según les estaciones del añu, en rellación cola intensidá de la radiación solar y los patrones de circulación atmosférica. miniaturadeimagen|272x272px|Circulación de Brewer-Dobson na capa d'ozonu. La mayoría l'ozonu produzse na zona tropical del planeta, y ye tresportáu hacia los polos por corrientes d'aire estratosfériques. Nel hemisferiu norte estos patrones de movimientu del aire, conocíos como circulación de Brewer-Dobson, faen que la capa d'ozonu seya más gruesa en primavera y más fina na seronda. La producción del ozonu nes zones tropicales ye resultáu, d'otra banda, de corrientes d'aire que saquen aire probe n'ozonu de la troposfera y llévenlu a la estratosfera, aú el Sol fotoliza les molécules d'oxíxenu permitiendo asina la formación d'ozonu. Esi aire, agora ricu n'ozonu, ye tresportáu a zones más averaes a los polos, aú cae a niveles inferiores de l'atmósfera.
Les investigaciones tienen alcontrao que los niveles d'ozonu nos Estaos Xuníos, na zona templada del hemisferiu norte, tienen el so másimu añal n'abril y mayu y el so mínimu n'ochobre. Mentantu que la cantidá total d'ozonu aumenta según avanzamos dende les dos zones tropicales hacia los polos, sábese que la so concentración ye mayor cerca'l Polu Norte que cerca'l Polu Sur: les columnes d'ozonu na primavera boreal lleguen a un espesor másimu de 600 DU, con un gordor mediu de 450 DU, mentantu que na primavera austral el gordor másimu na Antártida ye d'alredor de 400 DU. Esta diferencia esplícase porque nel hemisferiu norte'l vórtiz polar ye más débil y la circulación de Brewer-Dobson ye, pol mayor altor de les cordeleres montañoses y pol mayor contraste qu'esiste ente les temperatures terrestre ya oceánica, más fuerte. La diferencia ente'l gordor de la capa nes llatitúes boreal y austral tienen crecío de magar la década de 1970 por culpa'l fenómenu del furacu d'ozonu. Actualmente les mayores cantidaes d'ozonu sobre l'Árticu rexístrense nos meses de marzu y abril, na primavera, y nel Antárticu los niveles más baxos d'ozonu rexístrense nos meses, braniegos nel hemisferiu austral, de setiembre ya ochobre.
Regulación de la lliberación de gases dañinos pa la capa d'ozonu
En 1978 Estaos Xuníos, Canadá y Noruega llexislaron pa prohibir los aeroles en spray que conteníen CFC, pero la Comisión Europea refugó una proposición nel mesmu sen. Nos Estaos Xuníos, amás, los clorofluorocarbonos siguieron permitíos pa otros usos, como na refrixeración y la limpieza industrial, hasta'l descubrimientu del furacu de la capa sobre L'Antártida en 1985. Esto precipitó la negociación d'un tratáu internacional, el Protocolu de Montreal, pol que la producción de gases CFC reducíase a los niveles de 1986, estableciéndose tamién compromisos pa menguar la so producción y usu a llargu plazu. Esto permitió a los países en víes de desarrollu una implantación progresiva del protocolu nún plazu de diez años. De magar, el tratáu foi enmendáu pa prohibir la producción de CFC nos países desarrollaos, y dempués en los non desarrollaos; anguaño, tolos países del mundu, 197, tienen roblao el tratáu, que puede ser respetáu gracies a los esfuercios fechos pola ciencia y la industria pa consiguir sustitutos afayaízos de tolos usos y sustancies que reducen la capa d'ozonu.
Calímaco
Calímaco foi un poeta y eruditu, nacíu en Cirene, descendiente d'una familia noble.
Capa d'ozonu
Regulación de la lliberación de gases dañinos pa la capa d'ozonu
El 2 d'agostu de 2003 los científicos anunciaron que, gracies a la regulación internacional de la lliberación de sustancies reductores de la capa d'ozonu, la reducción global d'esta capa parecía tar enllenteciéndose. Un estudiu, organizáu pola Xunión Xeofísica Americana, utilizó trés satélites y trés estaciones de tierra pa midir la capa, y concluyó que la tasa de reducción de la capa d'ozonu estratosférica menguara significativamente na década anterior. Sicasí, non tolos usos de les sustancies reductores de la capa d'ozonu tán prohibíos en tolos países, y hai entá sustancies reductores na atmósfera, (delles, como los CFC, capaces de caltenese activos na atmósfera 50-100 años) polo que ye esperable que la capa siga menguando nún futuru cercanu. Tien estimáose que pa mediaos del sieglu XXI el gordor de la capa recuperará los sos niveles de 1980.
Los compuestos que contienen enlaces carbonu-hidróxenu, como por exemplu los hidroclorofluorocarbonos (HCFC) diseñáronse pa sustituyir a los CFC en determinaos usos. Estos compuestos son más reactivos, y la probabilida de que sobrevivan na atmósfera'l tiempu suficiente como pa llegar a la estratosfera y afectar a la capa d'ozonu ye menor. Pesie a la so menor potencialidá dañina, los HCFC entá tienen un efectu negativu sobro la capa d'ozonu, y tamién tán siendo progresivamente eliminaos y sustituyíos por hidrofluorocarbonos (HFC) y otros componentes que nun alteren n'absolutu l'ozonu estratosféricu. El alcuerdu internacional, un añedíu al protocolu de Montreal, conozse como Enmienda Kigali (pola ciudá na que foi robláu l'alcuerdu), foi adoptáu polos firmantes el 15 d'ochobre de 2016.
Calímaco
Biografía
Anició una escuela nes güeries baxes d'Alexandría, y dalgunos de los más afamaos gramáticos y poetas foron escolinos de so, sorrayando Apolonio de Rodes.
Recibió de Ptolomeo II el mandáu d'ordenar la biblioteca d'Alexandría, cargu que caltuvo hasta la so muerte. La so xera foi tan granible que ye consideráu'l pá de los bibliotecarios (o polo menos de los catalogadores). Enxareyó la clasificación y ordenación de los autores,que foi de gran valor pa los postreros estudios bibliográficos y lliterarios realizaos sobro la dómina clásica.
Obra
De la so xera poética caltiénense dalgunos trozos, seis Himnos y 63 epigrames, arriendes d'un poema épicu curtiu, Hecale, col que s'afitó na so particular conceición de la Epopeya, sobre la cual polemizó con Apolonio de Rodes, discípulu suyu.
La so obra más conocida ye'l poema La callezna de Berenice, qu'aporta hasta nós, non na so versión orixinal, sinón per aciu d'una imitación de Cátulo.
Hunspell
Hunspell ye un correutor ortográficu y un analizador morfolóxicu diseñáu pa llingües con una morfoloxía rica, complexa formación de pallabres compuestes, o con una codificación de caráuteres distinta del ASCII de 8 bits, diseñáu nun principiu pal idioma húngaru.
Hunspell ta basáu en MySpell y ye compatible con versiones anteriores de diccionarios de MySpell. Mientres MySpell usa la codificación de caráuteres ASCII de 8 bits, Hunspell pue usar diccionarios con codificación UTF-8.
Hunspell ye'l correutor ortográficu de:
Amás, Hunspell ta soportáu por Enchant.
Francisco de Soto Marne
Francisco (de) Soto (y) Marne (h. 1698 en Miajadas - ¿1771?), relixosu, teólogu y filósofu franciscanu español.
Biografía
Tomó l'hábitu franciscanu observante n'Estremadura y consagróse a la enseñanza y la predicación. Escontra 1733 empezó a enseñar Filosofía en diversos conventos del so orde y cinco años más tarde foi nomáu llector (profesor) de Teoloxía nel conventu franciscanu de Ciudad Rodrigo (Salamanca) y posiblemente yá taba xubiláu d'estos trabayos en 1748.
Poco dempués de la so entrada na vida sacerdotal foi nomáu cronista de la provincia franciscana de San Miguel y nestes funciones prosiguió la crónica publicada en 1671 por frai José de Santa Cruz editando una segunda parte en Salamanca (1743). Ofició como flaire guardián y escribán titular del Colexu misioneru de La nuesa Señora de los Ánxeles de la Moheda, destináu a la formación de misioneros n'España y Ultramar. Ye posible que permaneciera ellí hasta 1738, cuando se convirtió en llector (profesor tituláu) de Teoloxía en Ciudad Rodrigo, provincia de Salamanca. Pal so trabayu como cronista de la so provincia tuvo que ser nomáu amás cronista xeneral de la relixón seráfica (dende 1694, había dos cronistes xenerales, unu pa la caña observante y otru pa la descalza) asocediendo a Eusebio González de Torres.
En 1749 entró en discutinios col benedictín frai Benito Jerónimo Feijoo, amenando dellos escritos de defensa d'esti postreru y otros. Dos años más tarde, foi escoyíu curio nel capítulu provincial de San Miguel del 17 de xunetu de 1751 y el 2 d'abril de 1752 foi nomáu comisariu xeneral de Perú pol xeneral Pedro Juan de Molina pa reemplazar al padre Eugenio Ibáñez Cueves, función que consistía en supervisar el réxime y la disciplina de les distintes provincies, conventos y misiones franciscanes d'Ultramar. Partió a Lima con esti cometíu y el 22 de xineru de 1753, yá nel Perú, foi nomáu amás Calificador y Consultor del Santu Oficiu o Inquisición.
En Lima siguió colos sos llabores de predicación y enseñanza na cátedra escotista de la Universidá de San Marcos. Ellí comprometióse fuertemente na reforma de la enseñanza, ellaborando importantes instrucciones sobre los estudios de Teoloxía y Filosofía; amás dirixó la reconstrucción material del Colexu de Guadalupe y alzó en Chile un importante colexu de misiones americanes, el Colexu de San Idelfonso de Chillán (1756). Terminó'l so comisariato xeneral en 1765 y nun se dispón cuasi d'información sobre'l so periodu posterior; ye posible volviera a la so provincia d'orixe, San Miguel, y morriera escontra 1771, pero atopóse un sermón so que, anque datáu en Lima en 1754, foi publicáu en 1775, lo que podría faer creer que vivía entá nesta dómina n'América.
Tomboy (software)
Tomboy ye una aplicación llibre (software llibre) de notes d'escritoriu, pa sistemes Unix-like. Ta escrita en C# usando Gtk# pal diseñu del interface.
Ta disponible en llingua asturiana, col sistema operativu Ubuntu
Carauterístiques
Dalgunes de les carauterístiques d'edición soportaes son:
Bresle (Somme)
Bresle ye una comuña francesa del departamentu de Somme, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Seleición femenina de fútbol de Saint Kitts y Nevis
La Seleición femenina de fútbol de Saint Kitts y Nevis ye l'equipu nacional de fútbol que representa a Saint Kitts y Nevis en torneos y competencies internacionales femeniles como la Copa d'Oru Femenina de la Concacaf. La so organización ta al cargu de l'Asociación de Fútbol de Saint Kitts y Nevis, la cuál ta afiliada a la Concacaf.
MySpell
MySpell ye un correutor ortográficu que taba incluyíu por defeutu d'OpenOffice.org Writer, parte de la suite d'oficina llibre OpenOffice.org
MySpell sustituyóse por Hunspell n'OpenOffice.org y en Mozilla Firefox pola so superior capacidá de remanar dalgunes llingües complexes como'l húngaru, sicasí, entá sigui siendo interesante pola llicencia BSD, que pue resultar más interesante pa desendolcadores comerciales, especialmente en conxuntu cola llicencia menos restrictiva d'Apache OpenOffice.org
Farpón
Un farpón ye un preséu asemeyáu a una xavalina, qu'usaben los homes dende la prehistoria pa la pesca. Nun entamu, la punta separtábase del asta cuando impautaba na presa.
Anguaño, el términu refierse a un asta de fierro, con punta dentada, usáu pa pexes grandes y xibartes, nesti casu per duana d'ún pequeñu cañón. El farpón va arreyáu a un xaretón pa recoyer la presa dende'l barcu.
<Gallery> Harpon 2010.0.3.5. Global.JPG|prehistoria Harpon Unaaq MHNT ETH AC 198.jpg| Unaaq Propulseur-2.jpg|Farpón o teniente Whaling harpoon.jpg|Farpón pal xibarte </Gallery>
Katia Ferreira Rodrigues
Katia Ferreira Rodrigues de Heerklotz ye una micóloga, taxónoma y profesora brasilana.
Realizó dos posdoctorados:
Anguaño ye investigadora de la Fundación Oswaldo Cruz (Manguinhos, Rio de Janeiro) con esperiencia nel área de Microbioloxía (Bioloxía y Fisioloxía de Microorganismos) con énfasis en micoloxía, nes temes de: taxonomía, sistemática y bioprospección de microhongos con potencial antimicrobiano. Tien en coautoría, patentes d'estracción de componentes fúngicos pa fines farmacéuticos.
João Manuel Antonio do Amaral Franco
En 1950 publica la hestoria nomenclatural del nome científicu del Abetu de Douglas. Franco afayaría dos importantes factores. El primeru foi que Abies taxifolia Poir. yera de por si un homónino más tardíu de Pseudotsuga taxifolia (Poir.) Britt. ex Sudw., polo que, nun sería'l correutu nome pal árbol. El segundu y más importante descubrimientu yá fuera primeramente anoticiado na revista francesa: Mémoires du Muséum d'Histoire Naturelle.
Magnetrón
Un magnetrón ye un dispositivu que tresforma la enerxía llétrica en enerxía electromagnética en forma de microondes. Foi desenvueltu escontra'l final de los años 30 col fin d'alimentar al radar por aciu una fonte radioeléctrica potente (dellos cientos de vatios) y con una llonxitú d'onda centimétrica, polo tanto unes frecuencies elevaes pa la dómina de 300 MHz a 3 GHz (ondes decimétricas) y más allá de 3 GHz (ondes centimétricas).
Los osciladores de tubos utilizaos enantes yeren incapaces d'apurrir tanta potencia (lo que suponía un algame insuficiente de los radares), a frecuencies tan elevaes (d'onde una discriminación angular débil).
Historia
La primer forma de tubu magnetrón, el magnetrón d'ánodu estremáu, foi inventáu por Albert Hull en 1920, pero nun yera capaz pa les altes frecuencies y utilizóse pocu. Dispositivos similares esperimentar con munchos equipos al traviés de los años 1920 y 1930. El modernu tubu magnetrón de cuévanu resonante foi inventáu por John Randall y Harry Boot en 1940 na Universidá de Birmingham, Inglaterra. L'alta potencia de los pulsos del so dispositivu fixeron posible'l radar de banda centímetrica, radares de llonxitú d'onda más curties que dexaben la detección d'oxetos más pequeños per mediu d'antenes más pequeñes. El tubu magnetrón de cuévanu compactu amenorgó sensiblemente'l tamañu de los conxuntos de radar de manera que podíen ser instalaos nos aviones anti-submarinos y nos buques d'escolta.
Funcionamientu
thumb|250px|Magnetrón d'un fornu microondes abiertu.
Básicamente consiste nun cilindru metálicu, nel qu'hai dispuestes de forma radial una serie de oquedades o cuévanos resonadoras, que se comuniquen con un cuévanu central mayor, en que'l so exa esiste un filamentu metálicu de titaniu. Esta válvula foi desenvuelta orixinalmente a partir de la válvula Klystron, na Universidá de Birmingham (Inglaterra) pol profesor M.L. Oliphant, na seronda de 1939. La idea básica ye utilizar la válvula pa producir señales de potencies elevaes na gama de microondes pa los sistemes de radar qu'inda nun taben abondo desenvueltos. El cilindru pórtase como ánodu y el filamentu central como cátodu. El filamentu, conectáu al polu negativu d'una fonte de corriente continua, ponse incandescente y emite electrones por efeutu termoiónico. El cilindru coneutar al polu positivu y va atraer a los electrones. Tou este conxuntu atópase dispuestu ente los polos d'un potente electroimán.
Por aición d'esti potente campu magnético, los electrones, en llugar de dir en llinia recta escontra'l cilindru, al ser atraíos escontra les oquedades, realicen una trayeutoria circular y, al enfusar nella, movilizar en remolín.
L'espaciu abiertu ente la placa y el cátodu llámase l'espaciu d'interaición. Nesti espaciu los campos llétricu y magnéticu interactúan pa exercer la fuercia sobre los electrones. Yá que toa carga llétrica en movimientu crea al so alredor un campu electromagnético, tolos electrones en movimientu circular nes oquedades producen ondes electromagnétiques –nesti casu microondes– perpendiculares al desplazamientu de los mesmos y de una frecuencia dependiente del tamañu de les oquedades. Sicasí, la frecuencia nun ye precisamente controlable, varia colos cambeos na impedancia de carga, con cambeos na intersidad, y cola temperatura del tubu.Por aciu un cable coaxial, tresmítese la enerxía a un direutor o radiador, constituyíu por una antena.
thumb|Diversos diseños de oquedades.
La forma de los cuévanos o oquedades varia, amosar na Figura 3. El cable de salida suel ser una sonda o loop estender nuna de los cuévanos a puntu y xunto a una guía d'onda o na llinia coaxial.
d) de tipu furacu y ranura
El procesu que se produz puede estremase en cuatro fases:
Fase 1: La producción y l'aceleración d'un fexe d'electrones
Cuando nun esiste campu magnético, produzse un movimientu uniforme y direutu de los electrones dende'l cátodu a la placa. Si la intensidá del campu magnético aumenta, la curva que dibuxen los electrones ye más pronunciada. Cuando s'algamar el valor del campu crítico, los electrones son esviaos lloñe de la placa y l'intensidá na placa cai. Cuando la intensidá de campu faise entá mayor, les cayíes de corriente de placa lleguen a cero o casi cero.
Fase 2: La velocidá de modulación del fexe d'electrones
El campu llétrico nel oscilador magnetrón ye'l productu de los campos de CA y CC. El campu de CC estiéndese radialmente a partir de segmentos axacentes del ánodu al cátodu. Los campos de corriente alterna, que s'estienden ente los segmentos axacentes, amosar nun intre de la magnitú máxima d'una alternanza de les oscilaciones de radio frecuencia que se producen nos cuévanos. Los electrones que se mueven escontra los segmentos d'ánodu cargáu positivamente acelérense. Llogren una mayor velocidá tanxencial. Per otru llau los electrones que se mueven escontra los segmentos con carga negativa amenorguen la so velocidá. De resultes d'una velocidá tanxencial menor.
Fase 3: Formación d'un "espaciu de carga de la rueda"
L'aición acumulativa de munchos electrones tornando al cátodu, ente qu'otros muévense escontra l'ánodu forma un patrón paecíu a los radios d'una rueda en movimientu conocíu como "l'espaciu de carga de la rueda". La rueda de carga espacial xira alredor del cátodu a una velocidá angular de 2 polos (segmentos d'ánodu) por ciclu del campu de corriente alterna. Esta rellación de fase dexa la concentración d'electrones pa lliberar de forma permanente enerxía pa caltener les oscilaciones de radiofrecuencia.
Fase 4: Distribuyir la enerxía pal campu de CA
Recordemos qu'un electrón en movimientu contra un campu Y ye aceleráu pel campu y toma la enerxía del campu. Amás, si prescindimos de la enerxía d'un electrón nun campu y ralentízase el movimientu na mesma direición que'l campu (de positivu a negativu). L'electrón pasa la enerxía de cada cuévanu a midida que pasa'l tiempu y llega al ánodu cuando la so enerxía gástase. Poro, l'electrón ayudó a caltener les oscilaciones, yá que tomó la enerxía del campu de CC y dar al campu de corriente alterna.
De normal, por que los imanes permanentes nun dexen de funcionar por algamar la temperatura de Curie, los magnetrones industriales esfrecer con agua, o nel so defectu, con un sistema de dispersión que consiste en plaques metáliques, qu'al empar peneren les ondes electromagnétiques producíes, gracies de primeres de resonancia.
El Magnetrón puede producir salíes de potencia continua de más de 1 kW de potencia a una frecuencia de 1 GHz. La salida baxa a midida que la frecuencia aumenta. Por casu, a los 10 GHz, un magnetrón puede producir de 10 a 20 vatios de radiar frecuencia de salida continua.
Usos
Anguaño los usos principales son:
Lucanus gracilis
Lucanus gracilis ye una especie de coleópteru de la familia Lucanidae.
Breuil (Somme)
Breuil ye una comuña francesa del departamentu de Somme, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Last.fm
Reproductor de Last.fm
El métodu más avezáu pa escuchar la música en Last.fm ye usando un reproductor que tien de baxase ya instalase. El reproductor amuesa'l títulu de la canción, álbum y artista, xunto cola portada del álbum si ta disponible. Hai dellos botones, permitiendo al usuariu conseñar al artista o canción como favoritu, saltar o torgar una canción. El botón de favoritu tien un efeutu sobro la base de datos d'atroxar dos escuches d'esta pista; el botón de torgar asegura qu'esa canción nun volverá a escuchase. Esiste la posibilidá d'usar esti reproductor en llingua asturiana, pero namái ta disponible pa Ubuntu
Plugins
Tamién esisten plugins pa multitú de reproductores:
Horizonte
L'Horizonte (del griegu "orizon": llimitar) ye la llinia qu'aparentemente separta'l cielu y la Tierra; ésta llinia involucra un espaciu circular de la superficie de la Tierra.
L'horizonte astronómicu ye definíu como un planu que trespasa'l centru la Tierra y ye perpendicular a la llinia maxinaria cénit-nadir o vertical del llugar (Considérase que la esfera celeste nun ta centrada nel adicador, sinón que ye concéntrica a la esfera celeste).
Hai otra triba d'horizontes dende'l puntu de vista del adicador:
thumb|left|300px| horizontes
Sacantes l'horizonte astronómicu y l'horizonte aparente, el restu son horizontes ópticos yá que tán afeutaos pol fenómenu de la refracción.
L'horizonte ye un planu fundamental pa dalgunes coordenaes celestes, polo que del so correutu establecimientu depende la precisión de les midíes llograes. Talu ye'l casu de les coordenaes horizontales xeocéntriques nes qu'hai de tomar altores sobro l'horizonte d'una estrella o d'un planeta. Les midíes obteníes in situ, van referíes en prencipiu al horizonte aparente, y han de correxise pola refracción atmósférica y pola paralax xeocéntrica pa obtener l'altor referíu al horizonte astronómicu.
La paralax xeocéntrica -o d'altor- disminúi col altor sobro l'horizonte, hasta facese nula nel cénit. La so correición, pa midíes de precisión, desixe considerar a la Tierra como un elipsoide y non como una esfera (verdaderamente ye un xeoide), tomándose'l valir del radiu terrestre nel puntu d'observación -non el radiu mediu-, amén del altor sobro'l tarrén. Pa estrelles enforma alloñaes la Paralax d'altor pue nun ser significativa.
Radioloxía
La radioloxía ye la especialidá médica, que s'ocupa de xenerar imagen del interior del cuerpu por aciu distintos axentes físicos (rayos X, ultrasoníos, campos magnéticos, ente otros) y d'utilizar estes imáxenes pal diagnósticu y, en menor midida, pal pronósticu y el tratamientu de les enfermedad. Tamién se-y denomina genéricamente radiodiagnóstico o diagnósticu per imaxe. La radioloxía tien d'estremase de la radioterapia, que nun utiliza imáxenes, sinón qu'emplega direutamente la radiación ionizante (rayos X de mayor enerxía que los usaos pal diagnósticu, y tamién radiaciones d'otru tipu) pal tratamientu de les enfermedaes (por casu, pa detener o frenar la crecedera de los tumores que son sensibles a la radiación).
Según la so actividá principal
La frontera ente radioloxía diagnóstica y intervencionista nun ta perfectamente definida: los especialistes en diagnósticu tamién suelen realizar procedimientos intervencionistes nel so área respeutiva y los especialistes en tratamientu (los radiólogos intervencionistes) suelen encargase del diagnósticu de les enfermedaes del sistema circulatoriu periféricu. Na actualidá, en munchos países, la subespecialidad de radioloxía vascular y intervencionista ta integrada col restu de la radioloxía nuna única especialidá, anque hai discutiniu sobre si tendríen de dixebrase como especialidaes oficiales.
Clásicamente emplegar los rayos X. Los rayos X (o rayos Röntgen) fueron descubiertos hai más de cien años por Wilhelm Conrad Röntgen, científicu alemán qu'estudió los efeutos de los tubos de Crookes sobre ciertes plaques fotográfiques cuando los sometía al pasu d'una corriente llétrica.
Circuitu integráu
Un circuitu integráu (CI), tamién conocíu como chip o microchip, ye una estructura de pequeñes dimensiones de material semiconductor, de normal siliciu, de dellos milímetros cuadraos de superficie (área), sobre la que se fabriquen circuito electrónicos xeneralmente por aciu fotolitografía y que ta protexida dientro d'un encapsulado de plásticu o de cerámica. El encapsulado tien conductores metálicos apropiaos pa faer conexón ente'l circuitu integráu y un circuitu impresu.
Radioloxía
Modalidaes
Radioloxía convencional: emplégase radiación ionizante pa la captura d'imáxenes de cualesquier parte del cuerpu con un mayor énfasis en güesos y articulaciones.
Circuitu integráu
Los CI fixéronse posibles gracies a descubrimientos esperimentales qu'amosaben qu'artefactos semiconductores podíen realizar les funciones de los tubos de vacíu, según a les meyores científiques de la fabricación de semiconductores a mediaos del sieglu XX. La integración de grandes cantidaes de pequeños transistores dientro d'un pequeñu espaciu foi una gran meyora na ellaboración manual de circuitos utilizando componentes electrónicos discretos. La capacidá de producción masiva de los circuitos integraos, según la fiabilidá y acercamientu a la construcción d'una diagrama a bloques en circuitos, aseguraba la rápida adopción de los circuitos integraos estandarizados en llugar de diseños utilizando transistores discretos.
Celia Mayer
Celia Mayer Duque ye una política española llicenciada en Ciencies Polítiques y especializada en polítiques d'igualdá. Ye conceyal del Conceyu de Madrid responsable del Área de Gobiernu de Polítiques de Xéneru y Diversidá.
Circuitu integráu
Los CI tienen dos principales ventayes sobre los circuitos discretos: costo y rendimientu. El baxu costo ye por cuenta de los chips; yá que tien tolos sos componentes impresos nuna unidá de fotolitografía en llugar de ser construyíos un transistor al empar. Entá más, los CI empaquetados usen muncho menos material que los circuitos discretos. El rendimientu ye alto yá que los componentes de los CI camuden rápido y peracaben pocu poder (comparáu los sos contrapartes discretes) como resultáu del so pequeñu tamañu y proximidá de tolos sos componentes. Dende 2012, l'intervalu d'área de chips típicos ye dende unos pocos milímetros cuadraos a alredor de 450 mm<sup href="electrónica">2, con hasta 9 millones de transistores por mm<sup href="semiconductor">2.
Radioloxía
Modalidaes
Tomografía computarizada: tomografía computarizada (TAC), dexa realizar esploraciones tridimensionales de tolos órganos del cuerpu incorporando a un tubu de rayos X xiratoriu un potente ordenador que ye capaz de reconstruyir les imáxenes. Apocayá tase incorporando a les téuniques de la radioloxía la tomografía per emisión de positrones (PET o TEP). Trátase d'una teunoloxía qu'utiliza isótopos radiactivos que s'introducen en molécules orgániques o radiofármacos que son inyectaos al paciente y darréu analízase la emisión radiactiva de los distintos texíos según la captación del radiofármaco que presenten. Xeneralmente utilízase glucosa marcada con flúor-18, polo qu'esiste mayor afinidá per parte de les mancadures tumorales o inflamatorias. Pueden realizase estudios combinando TAC y PET, lo que dexa mayor resolución espacial xunto con imáxenes funcionales.
Celia Mayer
Formación
Estudió Ciencies Polítiques y de l'Alministración na Universidá Complutense de Madrid, onde tamién llogró la suficiencia investigadora DEA y el Títulu d'Esperta en Polítiques d'Igualdá de Xéneru. Amás cursó diversos estudios de posgráu: European Comparative Gender and Politics (UCM), Formación d'Especialistes n'Investigación Social Aplicada y Analís de Datos (CIS), y (UCM) y foi titular d'una beca predoctoral nel CSIC.
Circuitu integráu
Los circuitos integraos son usaos en práuticamente tolos equipos electrónicos anguaño, y revolucionaron el mundu de la electrónica. Computadores, teléfonos móviles, y otros dispositivos electrónicos que son parte indispensables de les sociedaes modernes, son posibles gracies a los baxos costos de los circuitos integraos.
Radioloxía
Modalidaes
Resonancia magnética: Los equipos contienen potentes dispositivos capaces de xenerar campos magnéticos d'hasta más de 3 teslas. Los campos asina xeneraos son capaces d'alliniar ordenadamente el momentu magnéticu nuclear de los átomo con un númberu impar de nucleones del organismu que s'estudia. Por aciu antenes de radiofrecuencia, los momentos de ciertos átomos del organismu desallíniense, empobinándose cada unu nuna direición distinta, al azar; cuando de dexen d'emitir estes radiaciones electromagnétiques, los momentos vuelven alliniase y emiten esa enerxía de radiofrecuencia antes recibida. Estes radiaciones, recoyíes y procesaes por ordenador, emplegar pa reconstruyir imáxenes del interior del cuerpu en cualquier direición del espaciu. La intensidá mayor o menor de la imaxe resultante correspuende a la facilidá pa lliberar esa enerxía de cada texíu. Con éses cada texíu va ver de distinta y particular forma.
Celia Mayer
Formación
En 2010 ganó'l premiu a la investigación pa la esplotación de bases de datos del CIS. Tamién participó en dellos proyeutos europeos d'investigación social aplicada a nueves formes de gobernanza y participación ciudadana y collaboró na organización aLabs nel desenvolvimientu de ferramientes dixitales de movilización ciudadana.
Profesionalmente incorporar a la cooperativa Andaira onde trabayó nel ámbitu de la investigación y de la intervención social.
Circuitu integráu
Historia
thumb|right|Geoffrey Dummer nos años 1950.
Celia Mayer
Trayeutoria política
thumb|right|270px|Conceyales electos d'[[Agora Madrid (mayu de 2015)]] Activista en distintos movimientos sociales participó n'esperiencies locales qu'apostaron por otru modelu de ciudá y de vida, como la plataforma pa la movilización ciudadana oya.me, les redes d'economía social de Madrid y n'espacios sociales como'l Patiu Maravíes.
Nes eleiciones municipales de mayu de 2015 foi candidata d'Agora Madrid nel puestu nº 9 de la llista encabezada por Manuela Carmena. Na presentación de la so candidatura destacó'l so apueste por otru modelu de política pública, abierta, distribuyida y tresparente y pola promoción d'espacios sociales na ciudá de Madrid xestionaos pola ciudadanía.
El 15 de marzu de 2017, Manuela Carmena relevar de los sos servicios al mandu de la Conceyalía de Cultura y tresferir a Igualdá.
Circuitu integráu
Historia
N'abril de 1958, l'inxenieru alemán Werner Jacobi (Siemens AG) completa la primer solicitú de patente pa circuitos integraos con dispositivos amplificadores de semiconductores. Jacobi realizó una típica aplicación industrial pa la so patente, que nun foi rexistrada.
Más tarde, la integración de circuitos foi conceptualizada pol científicu de radares Geoffrey Dummer (1909-2002), que taba trabayando pa la Royal Radar Establishment del Ministeriu de Defensa Británicu, a finales de la década de 1940 y principios de la década de 1950.
El primer circuitu integráu foi desenvueltu en 1959 pol inxenieru Jack S. Kilby (1923-2005) pocos meses dempués de ser contratáu pola firma Texas Instruments. Trátase d'un dispositivu de xermaniu qu'integraba seis transistores nuna mesma base semiconductora pa formar un oscilador de rotación de fase.
Nel añu 2000 Kilby foi gallardoniáu col Premiu Nobel de Física pola enorme contribución del so inventu al desenvolvimientu de la teunoloxía.
Robert Noyce desenvolvió'l so propiu circuitu integráu, que patentó unos seis meses dempués. Amás resolvió dellos problemes práuticos que tenía'l circuitu de Kilby, como'l de la interconexón de tolos componentes; al simplificar la estructura del chip por aciu la adición de metal nuna capa final y l'eliminación de delles de les conexones, el circuitu integráu fíxose más fayadizu pa la so producción en masa. Amás de ser unu de los pioneros del circuitu integráu, Robert Noyce tamién foi unu de los co-fundadores d'Intel Corporation, unu de los mayores fabricantes de circuitos integraos del mundu.
Los circuitos integraos atópase en tolos aparatos electrónicos modernos, tales como relós, automóviles, televisiones, reproductores MP3, teléfonos móviles, ordenadores, equipos médicos, etc.
El desenvolvimientu de los circuitos integraos foi posible gracies a descubrimientos esperimentales que demostraron que los semiconductor, particularmente los transistores, pueden realizar delles de les funciones de les válvules de vacíu.
La integración de grandes cantidaes de diminutos transistores en pequeños chips foi una enorme meyora sobre l'ensamblaxe manual de los tubos de vacíu (válvules) y na fabricación de circuitos electrónicos utilizando componentes discretos.
La capacidá de producción masiva de circuitos integraos, el so confiabilidad y la facilidá d'amesta-yos complexidá, llevó a la so estandarización, reemplazando circuitos completos con diseños qu'utilizaben transistores discretos, y amás, llevando rápido a la obsolescencia a les válvules o tubos de vacíu.
Son trés les ventayes más importantes que tienen los circuitos integraos sobre los circuitos electrónicos construyíos con componentes discretos: el so menor costo; el so mayor eficiencia enerxética y el so amenorgáu tamañu. El baxu costo ye por cuenta de que los CI son fabricaos siendo impresos como una sola pieza por fotolitografía a partir d'una oblea, xeneralmente de siliciu, dexando la producción en cadena de grandes cantidaes, con una bien baxa tasa de defectos. La elevada eficiencia deber a que, dada la miniaturización de tolos sos componentes, el consumu d'enerxía ye considerablemente menor, a iguales condiciones de funcionamientu qu'un circuitu electrónicu homólogu fabricáu con componentes discretos. Finalmente, el más notable atributu, ye'l so amenorgáu tamañu en rellación a los circuitos discretos; pa ilustrar esto: un circuitu integráu puede contener dende miles hasta dellos millones de transistores nunos pocos milímetros cuadraos.
Les meyores que fixeron posible'l circuitu integráu fueron, fundamentalmente, los desarrollos na fabricación de dispositivos semiconductores a mediaos del sieglu XX y los descubrimientos esperimentales qu'amosaron qu'estos dispositivos podíen reemplazar les funciones de les válvules o tubos de vacíu, que se volvieron rápido obsoletos al nun poder competir col pequeñu tamañu, el consumu d'enerxía moderáu, los tiempos de conmutación mínimos, la confiabilidad, la capacidá de producción en masa y la versatilidad de los CI.
Ente los circuitos integraos más complexos y avanzaos atópense los microprocesadores, que controlen numberosos aparatos, dende teléfonos móviles y fornu de microondes hasta ordenadores. Los chips de memories dixitales son otra familia de circuitos integraos, d'importancia crucial pa la moderna sociedá de la información. Ente que el costo de diseñar y desenvolver un circuitu integráu complexu ye abondo alto, cuando se parte ente millones d'unidaes de producción, el costo individual de los CI polo xeneral amenorgar al mínimu. La eficiencia de los CI ye alta por cuenta de que'l pequeñu tamañu de los chips dexa curties conexones que faen posible l'usu de lóxica de baxu consumu (como ye'l casu de CMOS), y con altes velocidaes de conmutación.
A midida que trescurren los años, los circuitos integraos van evolucionando: fabricar en tamaños cada vez más pequeños, con meyores carauterístiques y prestaciones, ameyoren la so eficiencia y la so eficacia, y déxase asina que mayor cantidá d'elementos sían empaquetados (integraos) nun mesmu chip (vease la llei de Moore). De la que el tamañu amenórgase, otres cualidaes tamién ameyoren (el costo y el consumu d'enerxía mengüen, y al empar aumenta'l rendimientu). Anque estes ganancies son aparentemente pal usuariu final, esiste una feroz competencia ente los fabricantes pa utilizar xeometríes cada vez más delgaes. Esti procesu, y lo esperao pa los próximos años, ta perbién descritu pola International Technology Roadmap for Semiconductors.
Popularidá
Namái hai trascurrido mediu sieglu desque s'empecipió'l so desenvolvimientu y los circuitos integraos volviéronse cuasi omnipresentes. Computadores, teléfonos móviles y otres aplicaciones dixitales son agora partes de les sociedaes modernes. La informática, les comunicaciones, la manufactura y los sistemes de tresporte, incluyendo Internet, toos dependen de la esistencia de los circuitos integraos. Ello ye que munchos estudiosos piensen que la revolución dixital causada polos circuitos integraos ye unu de los sucesos más significativos de la historia de la humanidá.