cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bruce Lee
1973, Rodaxe de «Operación Dragon»
Na entrevista realizada a Bruce Lee ente 1971 y 1973 pol so discípulu George Lee (SABER NUN YE ABONDA - Entrevista a Bruce Lee) mentar a un artista marcial y extra de la película mentada, llamáu «Lo Tai Chuen» quien desafió a combate a Bruce Lee abiertamente pelos medios.
Cine
thumb|Lee (derecha) xunto a [[Van Williams na serie de televisión The Green Hornet (1966).]] En febreru de 1965 Linda tuvo al so primer fíu, Brandon, y seis díes más tarde Li Hoi Chuen, morrió en Hong Kong. Bruce coló darréu p'asistir al funeral y al so regresu a Oakland recibió una llamada d'Ed Parker por que fixera una prueba en Hollywood. William Dozier productor executivu de la serie de televisión Batman viera una película en Súper 8 de la demostración que Bruce diera en Long Beach, convidáu por Ed Parker. Dozier sabía de Bruce gracies a la mediación d'un amigu común d'él y Parker (el peluqueru de Hollywood que trabayara para Sharon Tate, que foi asesinada na matanza dirixida por Charles Manson).
Dozier llamó a Bruce; tan solo una selmana dempués, coló pa Hollywood y realizó la prueba. Nun primer momentu pensar nél por que fixera de fíu del detective chinu Charlie Chan. Bruce robló una opción de contratu y empezó darréu les clases d'arte dramáticu. Pero les esperances de Bruce esmoreciéronse cuando recibió la llamada de Dozier comunicándo-y que la serie suspendiérase. En febreru del añu siguiente Bruce recibió una llamada na que se-y comunicaba que fuera escoyíu pal papel de "Kato" nuna nueva serie de televisión titulada The Green Hornet (El avispón verde). Una vegada robláu'l contratu empaquetó les sos coses y colóse cola so familia a Los Angeles.
James atristayóse enforma, pero Bruce prometiólu visita-y tan de cutiu como pudiera pa entrenar con él y los sos alumnos. En 1967, Bruce abrió'l so tercer Jun Fan Gung Fu Institute, que foi'l so postreru Kwoon. Taba asitiáu nel 628 de College Street, nel barriu chinu de Los Angeles, y, contrariamente a los que tuvo en Seattle y Oakland, esti nun tuvo nenguna marca identificativa, inclusive pa caltener l'anonimatu les ventanes pintáronse. Bruce nun precisaba'l ximnasiu pa vivir, pos, afortunadamente, podía faelo de les sos apaiciones en televisión y cine. Asina que d'esta miente la xente del Chinatown yeren escoyíos curioso ente artistes marciales con talentu y solo dexóse-yos el pasu a dellos artistes y xente rellacionaos col mundu del espectáculu que Bruce conociera, como Steve McQueen, James Coburn, Stirling Siliphant, inclusive Kareem Abdul Jabbar.
A Bruce nun-y gustaben les clases cargaes de xente, él pretendía que les clases fueren lo más paecío al entrenamientu personal, ponía l'exemplu d'un entrenador de boxéu que solo podía entrenar a dos o trés a lo más si quería que'l boxeador respondiéra-y enriba nel cuadriláteru. Foi por ello que refugó la ufierta de fundar una cadena de ximnasios col nome de Kato.
Una productora norteamericana ufiertó-y un papel na serie televisiva Kung Fu pero a despecho de Lee, yá que participó na idea orixinal de la serie, a la fin designóse a David Carradine pal papel, siendo discrimináu pola so ascendencia china deque vista nos foros estauxunidenses. En 1971, tando de visita en Hong Kong, el productor Raymond Chow, de la Golden Harvest ufiertó a Bruce la participación n'unu de los sos proyeutos cinematográficos.
Nesi momentu decide dir vivir a Hong Kong, y pide a Taky Kimura (responsable de la escuela de Seattle), a James Lee (responsable de la escuela d'Oakland) y a Dan Inosanto (responsable de la escuela de Los Angeles), que cierren les sos actividaes, y que nun se dediquen más a enseñar comercialmente lo que los enseñara. La primer película que realizó nesta etapa en Hong Kong llamóse The Big Boss (Kung Fu a muerte en Bangkok o El Gran Xefe) y foi de momentu un terrible ésitu en Hong Kong atropando beneficios de millones de dólares. Bruce Lee ganóse'l cumal de la popularidá china quien-y consideraba un héroe nacional.
Darréu participó na so segunda película d'artes marciales llamada Fist of Fury onde s'esplotó la supuesta superioridá del Kung Fu sobre'l Karate xaponés como una forma d'esconxurar el sentimientu d'inferioridá chinu frente a los xaponeses. L'ésitu llográu nesta película superó toa mira y Bruce Lee tresformar nuna consolidada estrella de películes d'artes marciales.
En 1972, foi actor, guionista, coproductor y direutor na película "Way of the Dragon" (El raxón del Dragón o'l Camín del Dragón) grabada en Roma xunto a Chuck Norris, siete veces campéon mundial de Tang Soo Do. La película foi otru ésitu de taquilla dientro del circuitu chinu, yá que Bruce nun quixo que saliera d'él. Esta película ye considerada un clásicu de les artes marciales y la llucha nel Coliséu ye una de les más memorables de la filmografía de Bruce Lee, ye conocida como'l combate del sieglu. Como datu interesáu na tema central de la banda sonora, él encargóse de tocar la percusión.
Nel mesmu añu, en plena fama, ye editor téunicu d'un llibru dafechu dedicáu al 詠春 wing chun, escritu pol únicu de los trés alumnos a quien Bruce Lee certificó pa enseñar la so visión de les artes marciales, que tenía ascendencia china James Yim Lee. J. Lee aprendió'l so wing chun de Bruce Lee, y nel llibru solamente apaecen semeyes de persones d'orixe chinu, ente ellos Ip Man (al cual estímase), Ted Wong y el mesmu Bruce Lee.
En 1973 Lee trabayó nuna película que quedaría inconclusa. Solo tán rodaos 40 minutos, llamada "Game of Death" (Xuegu de la Muerte) xunto a los sos amigos y discípulos Dan Inosanto y Kareem Abdul-Jabbar. Cronológicamente, esta sería la so última película por cuenta de la so prematura y polémica muerte. El llargumetraxe foi termináu cinco años más tarde pola Golden Harvest, faciendo usu d'un doble y bultables ―hasta burdos― montaxes, y añediendo 11 minutos del rodaxe inicial.
Muerte
thumb|La [[tumba de Bruce Lee xunto a la del so fíu Brandon nel campusantu Lakeview de Seattle.]]
El 20 de xunetu de 1973, Bruce Lee dirixir al apartamentu de l'actriz china Betty Ting Pei pa cumplir una cita col productor Raymond Chow. L'oxetivu yera falar de la continuación de la película Game of death. Tando nel apartamentu de la so amiga y actriz Betty Ting Pei, alredor de les 14 hores d'esi día, Lee sintió un fondu y agobiante dolor de cabeza que-y fixo baltar se na cama. Betti, según la so versión que ye considerada oficial, apurrió-y un analxésicu que-y sumió nuna fonda inconsciencia de la cual yá nun volvería, entrando n'estáu de coma. Foi lleváu a un hospital, nel qu'ingresó ensin vida.
Anguaño inda s'especula sobre les causes de la so muerte, yá que naide sabe entá por qué foi. Lo más posible ye que pudo morrer por un entueyu derivada d'un ataque d'epilepsia, efeutu que solo dempués de 20 años de la so muerte la medicina paez haber descubiertu.
Filkins, un médicu de gran prestíu afirmaba que la esplicación oficial en redol a la causa de la muerte de Lee ye errónea, yá que nes reaiciones alérxicu a los fármacos suélense presentar nicios como hinchadura irregular nel pescuezu o insuficiencia respiratoria. En cuenta de eso, Filkins piensa que Lee morrió por causa de un síndrome de muerte súbita inesperada, derivada de la epilepsia Sudep, síndrome que nun s'identificó hasta 1995.
Lee tenía cuasi 33 años y los médicos aseguraron que'l so cuerpu nun representaba más de 18-20 años biolóxicos. Apocayá díxose como otra causa atribuyible, que'l so decesu deber a un aneurisma que-y provocó'l dolor de cabeza y finalmente llevar a la muerte. La so muerte sosprendió al públicu de Hong Kong y nun principiu atribuyóse como falsa la información. Súpose qu'antes de la so muerte Lee sufriera unos estraños esmorecimientos anteriores de los que se recuperara. L'autopsia de Lee demostró que la so celebru habíase engafáu masivamente estruyéndose dientro de la caxa cranial.
Foi soterráu nel Lake View en Capitol Hill, Seattle, EE. XX. Tuvo cola so esposa Linda Emery, agora conocida como Linda Lee Cadwell, dos fíos: Shannon Lee y Brandon Lee. Esti postreru finó en plenu empiezu de la so carrera artística mientres un accidente na filmación de la película The Crow.
Entrenamientu
Bruce Lee anotaba na so axenda los entrenamientos y les feches d'acaldía pa comparar resultaos y ameyorar de cutio. Entrenaba diariamente unes 8 hores, les sos actividaes yeren: exercicios de calistenia, correr diariamente unos 16 km y la perfeición d'un determináu golpe o téunica. Quería ser siempres más fuerte y elásticu, tenía una talla de 1,71 metros (5 pies más 7½ pulgaes) y pesaba 61,1 kg.
thumb|Estatua de Bruce Lee nel Paséu de les estrelles de [[Ḥong Kong.]]
Nun momentu crucial de la so vida, mancóse seriamente'l sacru, polo que tuvo que sometese a un aburrible procesu de rehabilitación y a permanecer inactivu enforma tiempu, alredor de seis meses, que dedicó a estudiar y a componer notes que se van editar depués de la so muerte como "El Tau del Jeet Kune Do". Anque por dalguna razón, a pesar de depués tener los medios pa ello, en vida él nunca les publicar. Y anque el médicu díxo-y que seique nun volvería caminar, non solo volvió caminar, sinón que les sos pataes volvieron ser les d'antes y siguió col so trabayosu entrenamientu en busca de la perfeición nel arte del combate.
El duru entrenamientu dexó-y realizar ensin trucos, proezas físiques proverbiales ya increíbles, ente les cualos destaquen: faer un gran númberu de flexones sobre dos deos de la so mano, baltar a lluchadores que lu doblar en pesu col so patada llateral, desenvolver una potencia de golpe a bien curtia distancia (el golpe de puñu d'una pulgada), realizar una axilosa ya impecable patada voladora, una terrible velocidá instantánea de golpes de puñu (30 centésimes de segundu) por cuenta de la cual les sos sparrings a cencielles nun víen el golpe que-yos baltaba, amás d'una maña n'armes tales como'l nunchaku, el bo (palu llargu) y la téunica filipina de dos palos, kali. Según él dicía:
La perfeición pola téunica y l'equilibriu, la solvencia y la coordinación, la impresionante rapidez de les sos fintes, el so almirable desenvolvimientu físicu y dominiu corporal nun tuvo rivales que lo superen dende 1960 nel so desempeñu estéticu hasta güei.
La so imaxe, carisma ya influencia nes artes marcial hanlo tresformáu nun clásicu. En vida tuvo a grandes estrelles del cine como los sos siguidores y tamién alumnos sos mientres la so estancia n'Estaos Xuníos, ente ellos: James Coburn, Steve McQueen, Dan Inosanto, quien fueron amás los sos amigos.
Legáu
thumb|left|Estrella de Bruce Lee na [[Avenida de les Estrelles de Hong Kong.]] thumb|Estrella de Bruce Lee nel [[Paséu de la Fama de Hollywood.]] Ensin dulda, unu de los sos legaos más importantes ye l'apertura escontra occidente de les artes marciales chines y la divulgación del Kung Fú na so verdadera dimensión, que enantes d'él, yeren desconocíes y solo predominaben en películes falambaldres con acrobacies producíes, col Karate y el Yudu como úniques téuniques orientales conocíes n'occidente.
La industria cinematográfico china esplotó hasta l'enfastiu la venta comercial insatisfecha d'un públicu occidental y oriental vidueñu de ver películes del xéneru y estilu plantegáu nes famoses películes de Raymond Chow, onde actuó Bruce Lee. Dempués de la so muerte, la industria chino asitió a cuanto artista marcial que fuera paecíu físicamente a Lee y a la so téunica pa faer films de dudosa calidá guionística y espresión téunica pa sobreexplotar cola so figura'l mercáu cinematográficu, inclusive se llegó a asitiar mázcares de Lee en tamañu natural sobre la cara del actor.
Les revistes dedicaes a artes marciales tamién cayeron na sobresplotación de la figura de Lee, develando les sos téuniques, entrenamientu, vida personal, golpes, pensamientos, etc. Les sos idees, filosofía y manera d'entrenamientu son revisaes y aplicaes en munches de les academies d'artes marciales modernes en tol mundu. Anguaño ye posible alcuéntrase en munches academies d'artes marciales la so semeya o afiches de la so persona. Na entrevista pa Pierre Berton, Lee declaró:
Maxwell Pollard, nun artículu escritu pa la revista Black Belt, trescribe una declaración de Lee al respeutu de la so formación{:
Puede afirmase que Lee, pola so sonadía, foi responsable del espardimientu internacional del sistema wing chun (詠春), que, xunto al tai chi chuan, ye l'estilu de kung fu más practicáu del mundu. Munchos de los actuales cultores de les artes marciales dalguna vegada siquier faen un revisionismu comparativu de la so téunica de combate y la de Lee, de tal manera d'aplicar dalgunu de los sos conceutos al so propiu estilu.
Antes de Lee, solo esistíen películes falambaldres avera del kung fú y otres artes marciales; dempués de Lee, les películes siguen el cercu dexáu por esti singular artista marcial. El so fíu primoxénitu Brandon Lee intentó siguir los pasos del so padre participando en films marciales occidentales, pero n'unu d'ellos, llamada "The Crow" (1994), tuvo un accidente y morrió por neglixencia de terceros, al recibir un balazu nuna escena. Sobreviven la so esposa Linda Emery Lee Cadwell y la so fía Shannon Emery Lee, quien participó en delles películes, incluyendo una col artista Jason Scott Lee, Dragón, la verdadera historia de Bruce Lee onde apaez nun cameo como cantante, tamién practica artes marciales y promueve la Fundación Bruce Lee.
Ensin dulda, munchos artistes marciales van marcar una moda nel celuloide; pero Bruce Lee y el so legáu va permanecer per siempres n'ampliu espectru de les artes marciales como un finxu imperecedero.
Filmografía completa
Una de les sos películes, Game of Death terminóse dempués de la so muerte. En 2000 publicóse'l metraxe orixinal (ver seición Documentales). Pero sábese que foi retrabajada pa faela completa. Otra de les sos películes Game of Death II Tamién se terminó dempués de la so muerte. Entá nun s'especificó la fecha exacta na que se publicar ésta película na so versión llarga.
Clonar
Debíu al pergrande ésitu que tuvieron les películes de Bruce Lee, surdieron numberosos asonsañadores, ente los qu'hai que destacar a trés: Bruce Li, Dragon Lee (tamién conocíu como Bruce Lei) y Bruce -y.
Otros: Bruce Chen, Bruce Lai, Bruce Lau, Bruce Lei (distintu de Dragon Lee), Bruce Leung Siu-Lung, Bruce Liang, Bruce Lo, Bruce Ly, Bruce Thai, Dragon Sek (tamién conocíu como Dragon Shek), Judy Lee, Jun Chong (tamién conocíu como Bruce K.L.Lea, o Bruce Lea), Kim Tai-Jung (tamién conocíu como Tong Lung, Tang Lung, Kim Tai-Chung), Li Hsiu-Hsien (tamién conocíu como Danny Lee), Sammo Hung, Tang Lung (otru, non Kim Tai-Jung), etc.
La película más destacada al respeutu ye The Clones of Bruce Lee, protagonizada por Bruce -y, Dragon Lee, Bruce Thai, Bruce Lai y Bruce Liang.
Taeko Kawasumi
Taeko Kawasumi (河角 多恵子, ), ye una ex-futbolista xaponesa.
Carnoët
Carnoët ye una comuña francesa del departamentu de Côtes-d'Armor, na rexón de Bretaña. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Galápagos (Guadalaxara)
Galápagos ye un conceyu español de la provincia de Guadalaxara, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Tien una población de.
Kyoko Kuroda
Kyoko Kuroda (黒田 今日子, ), ye una ex-futbolista xaponesa.
Caulnes
Caulnes ye una comuña francesa del departamentu de Côtes-d'Armor, na rexón de Bretaña. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Porfirio Lobo
Porfirio Lobo Sosa, conocíu familiarmente como "Pepe", ye un políticu y catedráticu honduranu. Foi Presidente del Congresu Nacional d'Hondures de 2002 a 2006 y Novenu Presidente Constitucional de la República d'Hondures ente los años 2010 y 2014.
Primeros años y formación
Porfirio Lobo Sosa nació'l 22 d'avientu de 1947, na ciudá de Trujillo, departamentu de Colón. 'Pepe', como ye comúnmente conocíu, foi l'últimu fíu del matrimoniu formáu pol señor José Porfirio Lobo López y la señora Rosa Sosa Hernández. El padre de Porfirio Lobo foi un líder políticu nacionalista nel departamentu d'Olancho d'onde yera orixinariu.
El pequeñu 'Pepe' creció na facienda que la familia rexentaba en La Empalizada, cerca de Juticalpa (Olancho), xunto a los sos trés hermanos. Les sos primeres lletres aprender na escuela primaria del Neñu Jesús de Praga en Juticalpa, departamentu de Olancho. Realizó los sos estudios secundarios nel Instituto San Francisco, allugáu na capital del país, esautamente na ciudá de Comayagüela, mientres los años de 1961 a 1965. Al concluyir el bachilleratu treslladar a la ciudá de Miami, Estaos Xuníos d'América, pa cursar estudios n'alministración d'empreses na Universidá de Miami, onde se graduó en 1970 como Llicenciáu n'Alministración d'Empreses.
Depués de terminar los sos estudios universitarios, tornó al país y de magar, por más de 38 años, dedicóse a les actividaes d'agricultura y ganadería, primero como ayudante del so padre y depués yá en forma independiente.
Dende bien nuevu arreyar na actividá política col Partíu Nacional al pie del so padre. A los 20 años foi presidente de la Mocedá Nacionalista de Olancho y dende ende siguió l'exerciciu de diversos cargos dientro del partíu hasta llegar a ocupar la presidencia del Comité Central.
Por 11 años dedicar a brindar les sos conocencies, nel institutu públicu La Fraternidá de Juticalpa, onde impartió clases d'inglés y economía a los mozos. Amás, integróse como miembru activu del Comité pa la Defensa de los Derechos Humanos (CODEH). Coles mesmes, 'Pepe' Lobo foi unu de los fundadores del Conseyu Nacional de Productores pa la Política Agrícola d'Hondures (CONPPAH) y de la "Asociación de Ganaderos y Llabradores de Olancho (AGAO)".
Dende 1989 foi escoyíu diputáu ante'l Parllamentu en trés causes consecutives pol Partíu Nacional, de que'l so Comité Central foi presidente per primer vegada ente 1999 y 2001, y depués dende 2005 hasta'l 2010. Coles mesmes, 'Pepe' Lobo foi miembru del comité de campaña de la candidatura de Ricardo Maduro en 2001. Amás foi xerente de la estatal Corporación Hondureña de Desenvolvimientu Forestal (COHDEFOR) ente febreru de 1990 y xunu de 1992, nel Gobiernu del presidente, Rafael Leonardo Callejas (1990-1994).
Primaries
"Porfirio Lobo Sosa, entós presidente del Congresu de la República, llanzó la so candidatura a la presidencia d'Hondures en payares de 2004, cola fundación d'un movimientu dientro del PNH denomináu 'Seguridá y Trabayu'... la decisión del Sr. Lobo d'empecipiar ceo la so campaña presidencial interpretóse como una midida de la vieya guardia dientro del Partíu Nacional pa consiguir una ventaya sobre'l so principal contricante, l'alcalde de Tegucigalpa, M.D.C. Miguel Rodrigo Pastor Mejía líder del movimientu 'Nuevu Tiempu'.
"El 20 de febreru de 2005, al cabu d'una feroz competición interna na que se sofitó nel nacionalismu más tradicional," Lobo col 62.2% de los votos venció a Miguel Rodrigo Pastor (34.97%), Gilberto Goldstein (1.88%) José de Jesús Flores (0.86%) y llevóse la candidatura presidencial del partíu gobernante.
Porfirio Lobo Sosa ganó les eleiciones primaries a los sos trés contendientes en gran parte pola so campaña en favor de restaurar la pena de muerte, que foi derogada nel país, a mediaos del sieglu XX. Lobo criticara con durez, el brutal asesinatu de 28 persones en San Pedro Sula n'avientu del 2004 a manes de pandilleros. Los asesinos dispararon en contra d'estes inocentes persones dientro d'un autobús. Amás de mancar a otres 29 persones.
Según Arturo Corrolades de la firma encuestadora Inxeniería Gerencial "Tres la matanza y la posición de mano dura adoptada por Lobo, les encuestes empezaron a ser favorables." D'alcuerdu a Corrolades "Lobo Sosa ganó por sofitar la pena de muerte, lo que caló na mentalidá del votante." Pal ex-canciller Ernesto Paz Aguilar: "La muerte de tantes persones influyó descomanadamente na eleición y plantegó la necesidá d'aplicar una política de seguridá, centrada na mano fuerte del gobiernu.".
Xenerales
Les eleiciones xenerales d'Hondures llevar a cabu'l domingu 27 de payares de 2005. Lobo y el so compañeru de fórmula, l'empresariu, Miguel Canahuati llegaron al día de les eleiciones liderando nes encuestes. Al términu de la xusta eleutoral, con 151 meses contabilizaes de les más de 13 mil 800, Manuel Zelaya Rosales llograba 50.79% de los votos. Arístides Mejía, presidente del Tribunal Supremu Eleutoral anunciaba al opositor, Zelaya como ganador.
Pero Lobo Sosa (favoritu pa ganar les eleiciones) y los líderes del so partíu nun aceptaron primeramente la derrota. Éstos, esperaben el zarru del escrutiniu pa pronunciase. El Partíu Nacional "va aportunar que se cunten toos y cada unu de los votos p'asegurar que'l nuevu presidente de la república sía escoyíu por eleiciones populares y non por autoproclamaciones basaes n'encuestes viciaes", dixo Gilberto Goldstein, presidente del Partíu Nacional.
Once díes dempués d'habese lleváu a cabu les eleiciones presidenciales, Porfirio Lobo reconoció'l trunfu de Manuel Zelaya Rosales. 'Pepe' Lobo anunció que'l so partíu va faer una oposición constructiva y declaró que "pol bien d'Hondures" comunicar con Zelaya pa desea-y "el mayor ésitu nel so gobiernu". Anque'l Tribunal Supremu Eleutoral (TSE) nun declarara oficialmente a Zelaya como ganador de los comicios, ésti ente ratificó la so ventaya nes urnes cuando namái faltaba l'escrutiniu del 10% de los votos.
"Dellos factores combinar pa influyir na resultancia, incluyendo la impopularidá de l'alministración del presidente saliente, Ricardo Maduro, un deséu de cambéu ente l'eleutoráu. Pero influyó entá más l'agresiva campaña encabezada por Lobo Sosa, quien prometió a los hondureños la reintroducción de la pena de muerte como un mediu p'amenorgar los crímenes nel país. Zelaya Rosales otra manera, tuvo un enfoque más integral al incluyir na so axenda eleutoral programes de rehabilitación pa los mozos y la cadena perpetua pa combatir la violencia. Esto ganó-y un altu nivel de respaldu ente los votantes.
Eleiciones primaries
Pa les eleiciones primaries de 2008, Porfirio Lobo dexó tras el so lema de 'Seguridá y Trabayu" y re-nomó al so movimientu "Cambéu Yá". El 15 de xunetu del 2008 'Pepe' inscribió'l so oficialmente la so candidatura, señalando él mesmu, que: “Cambéu Yá" ye lo que tán pidiendo tolos hondureños, cambéu yá significa pone-y fin a la escasez d'alimentos, a l'alza de los combustibles, la improvisación y toles males decisiones d'esti gobiernu”, …“Tenemos De convertinos nuevamente nel partíu que llucha poles grandes mayoríes y que s'abrir ensin tatexos a la inclusión de tola diversidá que compón la nuesa nación”, …“Ye hora que recuperemos la nuesa obligación y responsabilidá cívica de participar nel tresformamientu d'Hondures, ye hora que camudemos la nuesa actitú y faigamos de la democracia una fiesta de tresformamientu d'Hondures. Hondures precisa un cambéu y Pepe ye cambéu Yá”.
Mientres el periodu de campaña política, el mensaxe principal, consistió nun llamáu al respetu y a la unidá de tolos sectores que conformaben el Partíu Nacional d'Hondures, contrariu a cualquier campaña tradicional, Pepe Lobo sospriende a la población hondureña, dirixiéndose en términos favorables pa los otros candidatos del procesu d'eleición primaria.
"Mario Facusse home d'esfuerciu y llucha, Jesús Flores un baluarte del sector social, Mario Canahuati gran empresariu de la maquila, unu de nós va ser el candidatu del Partíu Nacional. Toos somos bonos, pero'l votu ye una decisión de cada nacionalista, de cada hondureñu, lo que sí-yos pido ye que salgan a votar masivamente, pa empecipiar el cambéu yá".
Una vegada rematada la xera eleutoral, d'alcuerdu a informes provenientes del TSE, allegaron a les urnes nacionalistes un total de 726,728 ciudadanos. Porfirio Lobo Sosa Lobo arolló a los sos oponentes al recibir un total de 479,260 votos. Mario Canahuati, el so más cercanu persiguidor llogró 151,660 votos. Mentanto, la tercer fuercia eleutoral ocupada pol empresariu Mario Facussé, llogró 13,126 sufraxos y n'últimu llugar quedó Jesús Flores, con 8,325. El total de votos válidos foi de 653,351 porque hubo 41,413 nulos y 31,964 blancos.
Depués de dase a conocer los resultaos de les eleiciones, Pepe Lobo declaró públicamente que: “Nun hai vencedores nin vencíos, lo qu'hubo ye una guerra que'l partíu precisa pa buscar a los sos candidatos, equí nun se trata buscar vencedores, nin quién ye más nin quién ye menos”. “Allá hai un home Mario Canahuati con un 20 per cientu del nacionalismu, fixo una llucha y merez compartir con él la victoria, lo que tendrá de ser nes eleiciones de payares”. “Tenemos De felicitar a tolos nacionalistes, la llucha foi d'unidá, fortalecimientu de la unidá de la familia hondureña que tanto precisa'l pueblu hondureñu”.
Golpe d'estáu y actitú de Lobo
thumb|200px|El presidente, Manuel Zelaya foi derrocáu'l 28 de xunu de 2009 "El domingu 28 de xunu de 2009, un contingente de militares asaltó la residencia del Presidente constitucional en vez, José Manuel Zelaya Rosales, depués de lo cual foi secuestráu y treslladáu a la Fuercia Aérea Hondureña, pa finalmente ser unviáu a Costa Rica."
"La crisis empezó mientres la eleición de los maxistraos a la Corte Suprema de Xusticia (CSJ) en xineru de 2009, “onde se manifestó la mayor confrontación ente l'Executivu de Zelaya y el Llexislativu qu'encabezaba Roberto Micheletti”. Según l'informe xeneráu pola comisión de la verdá (CVR), el derrocamientu de Zelaya derivar tres la llegada de funcionarios del Gobiernu de Zelaya Rosales al Congresu Nacional a axuntase cola Bancada Lliberal y “amenaciaron cola rotura del orde constitucional, sinón escoyíase a los maxistraos que nun figuraben na llista de los 45 candidatos y que nun participaren nel procesu”.
Amás d'esti impase diose un enfrentamientu ente l'Executivu y los empresarios del país por cuenta de la aprobación del salariu mínimu, lo que foi consolidando'l sofitu de los sectores entamaos como gremios, sindicatos y pobladores, al Gobiernu de Zelaya, quien se convirtieron nel principal soporte social y políticu pa la realización de la consulta pública conocida como cuarta urna.
Los comisionados atoparon "que nel exerciciu de la función pública y del poder, producióse una inxerencia nes competencies de los poderes del Estáu más visibles, instituciones autónomes y descentralizaes, situación que condució a una condición d'incertidume y vulnerabilidá de la institucionalidad del Estáu de derechu”.
“La convocatoria per parte del presidente a una consulta popular primeru y a una encuesta dempués, marcó l'elementu definitivu y irreversible de confrontación, que tuvo'l so desenllaz na captura por orde xudicial del mandatariu José Manuel Zelaya y dempués la so espulsión a Costa Rica, executándose d'esta forma un golpe d'Estáu contra'l Poder Executivo”.
Mientres esti periodu, Porfirio Lobo Sosa trató de caltenese al marxe de los acontecimientos. Mientres faía la so campaña política pa llegar a la Presidencia “Pepe” Lobo foi convidáu a diversos programes de televisión y radiales; cuando se-y preguntar sí consideraba que lo asocedío yera golpe d'estáu o “socesión constitucional” él respondía “a la mio nun me meta neso, esi ye problema de lliberales” o safaba la entruga con respuestes ambigues.
La campaña presidencial
La campaña presidencial 2009, arrincó con un llamáu del gobiernu de facto y del tribunal eleutoral a una "masiva participación." 'Pepe' Lobo y el so contricante lliberal, Elvin Ernesto Santos trataron de poner nel primer planu de la so campañes, los sos programes de desenvolvimientu. Sicasí, foi-yos imposible evitar la 'crisis política' del país, xenerada depués del derrocamientu de Manuel Zelaya y cayeron nuna campaña puerca llena d'acusaciones tocantes a la crisis.
Ente los programes de desenvolvimientu Lobo proponía programa d'asistencia téunicu-financiera a los micros, pequeños y medianos, productores del campu y la ciudá, que constitúin la base del aparatu granible del país. Ente que Santos por una implementación de programa de "Desenvolvimientu Empresarial Integral de les MIPYMES" como pilastra fundamental pa la xeneración masiva d'emplegos y ameyorar la calidá de vida de los hondureños.
Na recta final de la campaña política, tanto Lobo Sosa como Elvin Santos "volvieron ser protagonistes de zipizapes en redol a quién ye o non responsable de la crisis política, que se produció tres la destitución de Manuel Zelaya por violar la llei y la Constitución." 'Pepe' Lobo argumentaba "que la crisis política foi un problema creáu por lliberales. Elvin Santos indignar pola acusación y respondiólu a "Pepe" que nun debía de rehuir de la so responsabilidá na crisis, pos la bancada del so partíu nel Congresu Nacional votó a favor de la separación del ex-presidente Manuel Zelaya." Santos aseguró que Lobo Sosa "encargóse d'estremar al Partíu Lliberal" por atribuyir a esti institutu la responsabilidá de la crisis. Tamién-y pidió al so mayor contendiente que "dexe de mercar encuestes" nes qu'apaez como ganador de les eleiciones.
Lobo Sosa respondiólu a Santos diciendo: "Yo dixi que nun contesto agresiones". Aseguró que solamente dixo que los principales actores de la crisis nacional (el presidente Roberto Micheletti y -y depuestu mandatariu Manuel Zelaya) tienen de ponese d'alcuerdu pa terminar la cola cisma políticu. "Don "Mel" Zelaya tien de pidir que se lliberar los fondos de los organismos internacionales y Micheletti tien de pidir que si non se los quieren dar que lo remanen les alcaldíes, pidir eso nun ye agresión", esclarió.
El 23 de payares de 2012, "Porfirio Lobo, cerró...la so campaña nun estadiu de béisbol de Tegucigalpa con un llamamientu a la reconciliación de los hondureños pa superar "les diferencies y xuníos toos ver escontra alantre", y con un refugu a les "imposiciones" esternes. "Nun vamos aceptar imposiciones polítiques de nengún tipu, y quiero ser claru y que m'escuchen allá nel Sur: nin del Sur, y que m'escuchen nel Norte: nin del Norte. Somos nós los hondureños los que vamos llevantanos como pueblu", afirmó. Mentanto Elvin Santos cerró la so campaña diciendo "Esti camín foi un camín como cuando nos azota un furacán. Esti camín foi una crisis que cutió a cada unu de los hondureños, cutiónos a toos y cada unu de nós. Pero como tou na vida esta crisis va pasar, esta crisis va quedar tras nes próximes eleiciones. Esa ye la solución a la crisis".
Eleiciones xenerales (2009)
thumb|250px|El primer gran desafíu del Presidente Lobo, yera llograr la unidá nacional y la reconciliación, tres el golpe d'estáu de 2009 A principios de 2009 l'aspirante presidencial pol partíu lliberal, Elvin Santos lideraba les encuestes. Según la encuesta d'opinión CID Gallup ente'l 3 y 8 de febreru de 2009, el candidatu Elvin Santos del PLH recibiría más sofitu que Pepe Lobo. Santos llogró cinco puntos más que'l nacionalista. Pero la so ventaya se evaporó y n'ochobre, a poques hores de vencese'l plazu establecíu nel cronograma del Tribunal Supremu Eleutoral pa la divulgación de sondeos y encuestes polítiques, una encuesta de Cid Gallup daba a 15 puntos de ventaya a Porfirio Lobo.
El 8 de payares el Partíu Nacional agoraba un trunfu de 'Pepe' Lobo. Según el nacionalista, Fernando Anduray, los lliberales perderíen les eleiciones " por cuenta de que'l pueblu pasará-y la factura polos desaciertos cometíos pol ex-presidente Manuel Zelaya Rosales. Amás, indicó que'l Partíu Lliberal ta estremáu y el so candidatu, Elvin Santos, nun tien l'autoridá abonda pa xunir a los lliberales que tán inconformes pol tratu que'l mesmu partíu dio-y al ex-presidente Manuel Zelaya Rosales." Anduray aseguraba que "el Partíu Nacional ta compactamente unificáu y esta ye una ventaya que Porfirio Lobo Sosa, tien frente a Elvin."
El 29 de payares de 2009, les eleiciones xenerales llevar a cabu en completa normalidá a pesar de que'l depuestu presidente, Manuel Zelaya fixo un llamáu a los hondureños a boicotiar los comicios, y que la Organización d'Estaos Americanos (OEA) y el Centru Carter, nun unviaron delegaciones a cubrir los comicios hondureños. Coles mesmes delles organizaciones internacionales espresaren esmolición pola situación de los derechos humanos y de la llibertá d'espresión.
A la fin de la xusta eleutoral, la eleición resultó tener el más altu grau de participación na hestoria d'Hondures y "ensin incidentes violentos"." Porfirio Lobo Sosa terminó ganando les eleiciones. "Según los resultaos finales del organismu eleutoral( TSE), escrutado el 100 per cientu de los votos, Lobo superó por 18,47 puntos al so principal rival, Elvin Santos, del gobernante Partíu Lliberal. Lobo sumó 1.213.695 votos, el 56,56%, y Santos 817.524 votos, el 38,09%.
Una vegada escoyíu la so xera principal sería, la reconciliación política, nun país estremáu a raigañu del golpe d'estáu. En conociendo los resultaos finales Lobo dixo “Con tol ciñu al mio partíu, con tol mio corazón pal mio partíu, pero'l nuesu Gobiernu va ser pa toos, independientemente del so partíu”. Y depués añedió “Toos sentímonos bien contentos porque ganó Hondures…hasta ciertu puntu danme ganes de llorar porque tolos hondureños somos felices, porque demostremos al mundu que somos únicos y que naide nos puede mandar y ordenar nada”. Mentanto, "na embaxada de Brasil en Tegucigalpa, el depuestu presidente, Manuel Zelaya, repitía la illegalidá del procesu y pidía la so anulación. “Esti procesu declarar, como presidente de los hondureños, illexítimu, illegal…nun representa la voluntá del soberanu polo que va tener que ser anuláu y reprogramado nun Estáu de Derechu” declaró."
Reconocencia internacional
thumb|right|250px|Primeramente, Lobo nun foi reconocíu pola mayoría de los países miembros de la OEA como Presidente Constitucional d'Hondures Porfirio Lobo Sosa asumió la presidencia de la república d'Hondures como'l presidente más votáu de la historia del país. Sicasí, el so gobiernu nun foi reconocíu internacionalmente, en represalies pol derrocamientu de Manuel Zelaya Rosales como presidente de la República'l 28 de xunu de 2009. Lo socedío naquella fecha traxo que la comunidá internacional suspendiera les sos rellaciones diplomátiques y tou tipu d'ayuda económica, inclusive escluyendo a Hondures de participar n'importantes xuntes y cónclaves mundiales. Namái "Estaos Xuníos, Colombia, Canadá, Panamá, Costa Rica y Perú, diéron-y el so reconocencia automática dempués de reparar les masives eleiciones.
Por esti motivu 'Pepe' Lobo pasó la mayor parte de primer añu de gobiernu (2010) somorguiáu en llograr la reconocencia de la comunidá internacional. El primer pasu de la so alministración foi consiguir qu'Hondures va tornar al senu del Sistema d'Integración Centroamericana (SICA) el 20 de xunetu de 2010, mientres un cume de xefes d'Estáu del organismu. Hasta febreru de 2011, menos de la metá (92) de los países de la comunidá internacional reconocíen el gobiernu de Lobo.
En mayu de 2011, Hondures foi readmitida nel senu de la Organización de los Estaos Americanos (OEA). Hondures llogró'l so reingreso gracies a 32 votos a favor y 1 en contra; Ecuador quien al traviés de la so presidente Correa quien esixía la suspensión de tolos xuicios contra Zelaya y el so regresu a Tegucigalpa.
Les negociaciones llegaron al so fin...cola firma del llamáu "Alcuerdu pa la Reconciliación Nacional y l'Afitamientu del Sistema Democráticu na República d'Hondures" per parte de Zelaya y Lobo, quien se vieron de frente nuna xunta realizada na ciudá colombiana de Cartagena de Indias.
Primer añu de gobiernu
Porfirio Lobo foi refiertáu pola ciudadanía hondureña nel so primer añu de gobiernu. D'alcuerdu a una encuesta realizada pol Institutu Universitariu d'Opinión Pública (IUDOP) en xunto col Equipu de Reflexón, Investigación y Comunicación (ERIC) d'Hondures, Lobo Sosa foi calificáu con una nota permediu de 5.11, nuna escala de 0 a 10.
Al términu de 2010 casi la metá de la xente (45.5%) cuntaba que el país empiorara sol gobiernu de Lobo. Ente que el 39.3 % aseguraba que les coses siguíen igual, y solo el 14.5% consideraba que'l país ameyorara. Sicasí, cuando s'esquiza si la xestión Lobo representa un cambéu positivu o negativu, 49% de los encuestaos dixeron que'l cambéu yera positivu contra un 38% que yera negativu. 7.8% aseguraben que la xestión Lobo ye más de lo mesmo.
Ente los llogros atribuyíos a Lobo Sosa nel so primer añu de gobiernu destáquense, l'aprobación del Plan de Nación y el otorgamiento del Bono 10 000, como los dos úniques promeses que'l Presidente llogró empezar a cumplir en 2010. El Plan de Nación vien analizándose dende 1998 pero ye hasta'l gobiernu de Lobo Sosa que se fai realidá la so aprobación. Anque nun ta puestu en marcha na so totalidá, yá se conocen dellos aspeutos importantes como'l so primer oxetivu que ye erradicar la probeza estrema; ciudadanos educaos, sanos y con sistemes de previsión social pa 2022.
Per otru llau, los principales fracasos de Lobo nel so primer añu de gobiernu foi la mayor violencia ya inseguridá, lo cual representa una de les principales fontes d'esmolición dientro de la población hondureña. 63.4% de los hondureños creen que la delincuencia aumentó mientres el 2010. 25.2% aseguró que les coses taben iguales y solo el 11.4% pensó que la delincuencia menguó.
Coles mesmes un 51,75% de la población aseguró que la presencia del narcotráficu aumentu nel país. Ente que 23,45% aseguró ser víctima direuta d'un fechu delincuencial. “Un datu revelador rellacionáu coles instituciones encargaes de velar pola seguridá de la población, ye que 50,8% de les y los hondureños cree que la policía ta arreyada cola delincuencia, solo un pocu más de la quinta parte 22,0% considera que la policía protexe a los ciudadanos, el 18,9% cunta que dellos miembros de la policía protexen a otros que tán venceyaos al crime”, señala la encuesta del IUOP y el ERIC.
2011
thumb|200px|Pa combatir la delincuencia, Lobo unvió l'exércitu a les cais na denominada "Operación Relámpago" "El Gobiernu del presidente Porfirio Lobo Sosa llegó a la metá de la so xestión con una serie de promeses incumplíes." Nun sondéu d'opinión pública sopelexáu pol Equipu de Reflexón, Investigación y Comunicación de la Compañía de Xesús, la mayoría de los hondureños, otorgar a l'alministración Lobo Sosa un desempeñu 4,6 puntos d'una escala de 10.
La calificación ye menor a la dada nel 2010, que foi de 5,11, debíu especialmente a que los ciudadanos perciben más fracasos qu'aciertos. Los fracasos de los últimos dos años d'alcuerdu a la mayoría de la población, céntrense amás del desemplegu, la inseguridá, de casualidá les principales promeses polítiques del Presidente. Mientres el so gobiernu, Hondures algamó una tasa de 82,1 homicidios por cada 100 000 habitantes... cifres que nun se víen nel continente dende los años 80 en Colombia.
Lobo Sosa "añedió que cola reactivación del Conseyu Nacional de Defensa y Seguridá, operadores de xusticia más protexíos y menos condescendientes colos delincuentes, la depuración de los entes alministradores de justica, la 'Operación Relámpago', l'endurecimientu de penes en delitos como la estorsión, la correuta aplicación de midíes sustitutives y el respaldu de Colombia, Chile, Estaos Xuníos y España, tou va camudar." “Avanzamos en toles víes, n'enerxía, vamos alantre con Patuca III, los Llaninos y Jicatiyo y el proyeutu eólicu de Cuetu de Hula, que lo empecipió'l ex-presidente Zelaya, según yá empezamos col paquete de pequeños proyeutos d'enerxía anovable qu'ustedes aprobaron nesi Congresu Nacional” dixo.
Corrupción policial
L'asesinatu de dos estudiantes universitarios n'ochobre de 2011 a manes de la policía, desatapó n'Hondures una fola de corrupción rellacionada coles drogues qu'infesta virtualmente tolos estratos de la llei y l'orde n'Hondures. L'asesinatu de los universitarios provocó la reacción de diversos sectores esixendo la depuración de la Policía, ente ellos el Comisionado de los Derechos Humanos, Ramón Custodio, y la rectora de la Universidá Nacional Autónoma, Julieta Castellanos, madre d'unu de los estudiantes asesinaos.
Inclusive les operaciones de drogues son alministraes de cutiu pola policía, cola complicidá de los sos xefes, quien anden en carros de luxu y viven percima de los sos medios. Son robaos almacenes d'armes de la policía y les fuercies armaes y los pertrechos van parar a Colombia.
Ante esti problema, el presidente Lobo aportunó en que "enxamás imaxiné'l problema qu'había na Policía", "Tenía l'enfotu de qu'un ministru que tuvo casi cuatro años con (Ricardo) Maduro y dos años" nel so gobiernu "pudiera resolver la problemática", dixo Lobo n'alusión al ex-ministru de Seguridá, Óscar Álvarez, a quien destituyó l'El 10 de setiembre de 2011, por una fuerte presión dende los cuarteles policiales.
La gravedá del problema llevó al presidente Lobo y el so ministru de seguridá (Pompeyo Bonilla) a axuntase en Miami con altos funcionarios del Conseyu Nacional de Seguridá y del Departamentu d'Estáu de los Estaos Xuníos p'aldericar l'asuntu. Amás de l'asistencia norteamericana, espertos de Colombia y Chile tres una evaluación que fixeron por separáu sobre la Policía Nacional hondureña llegaron a la conclusión de la necesidá d'una depuración policial.
2012
185px|miniaturadeimagen|left|N'Hondures, 8 de cada 10 asesinatos son cometíos con armes de fueu
Nel 2012 acordies con "el Sondéu d'Opinión Pública, realizáu pol Equipu de Reflexón, Investigación y Comunicación (ERIC), los hondureños y les hondureñes calificaron el tercer añu d'alministración de Porfirio Lobo Sosa con una nota permediu de 4,07 nuna escala de cero a diez. El Sondéu d'Opinión Pública refundió que'l 88,4 per cientu de la población atalanta que aumentó o siguió igual la presencia del narcotráficu y que nueve de cada diez hondureños y hondureñes consideren que la violencia aumentó o se caltuvo en 2012."
Mientres estos trés años, l'alministración de Lobo Sosa foi incapaz d'arreglar la inseguridá qu'aforfuga al pueblu hondureñu y el so gobiernu se convitió nel más sangrientu de la era moderna. Nel añu 2012, fueron asesinaes 7 172 persones, superando por 68 la cifra de 2011 y por 933 la de 2010. "En trés años de gobiernu de Lobo hubo 20 515 asesinatos y que esos trés años suman 1 096 díes (yá que 2012 foi bisiestu), significa qu'hai un permediu de 18,71 homicidios diarios n'Hondures, de 130,97 a la selmana y de 561,3 al mes."
Ante estos númberos, Lobo dixo “Toos sienten qu'ameyoró”, refiriéndose a la tema de la inseguridá. Anque les muertes amenorgar nun 1% en comparanza cola de 2011, "nel país práuticamente cada hora ye asesinada una persona, pos el permediu ye de 0,77 homicidios per hora."
En setiembre de 2012, el gobiernu de Lobo dio lluz verde al polémicu proyeutu, de les ciudaes modelos nel país col propósitu d'impulsar el desenvolvimientu, pero los sos críticos falen de nada menos que de privatización del suelu hondureñu: les ciudaes modelos van ser construyíes por inversionistas privaos y remanaes de manera autónoma. Sicasí, defensores de les ciudaes modelos desmintieron esta versión. "L'Estáu d'Hondures va siguir exerciendo'l so derechu a la soberanía en materia de defensa y rellaciones esteriores sobre les ciudaes modelos, asina que nun ye una venta del territoriu", dixo'l presidente del Congresu, Juan Orlando Hernández.
N'ochobre de 2012 por mayoría de votos, el plenu de la Corte Suprema de Xusticia declaró inconstitucional el Decretu Llexislativu Non. 283-2010 que crea les ciudaes modelos n'Hondures. Los quince maxistraos qu'integren el plenu resolvieron el recursu d'inconstitucionalidá interpuestu fai esautamente un añu pola Asociación de Xuristes pol Estáu de Derechu.
Esti fallu, xuníu al fallu de "inconstitucionalidá contra les pruebes d'enfotu que s'apliquen a la policía" costó-y el puestu a "los maxistraos José Antonio Gutiérrez Navas (presidente), Gustavo Enrique Bustillo Palma, Rosalinda Cruz Sequeira y José Francisco Ruiz Gaekel." El 12 d'avientu de 2012, "con un total de 97 votos a favor y 31 en contra, el Congresu d'Hondures que lidera Juan Orlando Hernández, aprobó la destitución inmediata de los cuatro maxistraos de la Corte Suprema de Xusticia... la destitución, foi impulsada pola bancada nacionalista."
En xineru de 2013, "el Congresu Nacional (CN) d'Hondures aprobó... cola dispensa de dos alderiques, les denominaes Ciudaes Modelo, nel marcu d'un enllargáu alderique nel que se cuestionó nuevamente la violación de la soberanía nacional por causa de quien el primer decretu de llei fuera declaráu inconstitucional pola Corte Suprema de Xusticia. Según "Juan Orlando Hernández, quien amás cunta col respaldu pa esa iniciativa del presidente hondureñu, Porfirio Lobo, asegura que les ciudaes modelos, van ser zones de desenvolvimientu similares a Ḥong Kong o Singapur."
Medría de la criminalidad
L'alministración de Porfirio Lobo Sosa foi'l gobiernu más violentu de la hestoria hondureña, con escesivos númberos de casos d'asesinatos.
Mientres l'alministración de Porfirio Lobo ente'l mes de xineru de 2010 a avientu de 2013, fueron asesinaes más persones que tolos asesinatos asocedíos na década de 1990 na que s'asesinaron 16 mil persones. Mientres el gobiernu de Porfirio Lobo 27,042 persones perdieron la vida.
Por cuenta de la ineficacia del ministeriu públicu'l 95 % de los crímenes nun fueron investigaos polo que 26 mil asesinatos nel país nun fueron investigaos, los sicarios nun fueron escorríos, nin prindaos, nin enxuiciaos y quedaron na impunidá. Estos asesinatos devasen a los asocedíos en tola década de los años 1990.
Siendo l'estáu d'Hondures el patrocinador d'estos asesinatos por cuenta del so inacción y a la so falta de persecución de los crímenes.
Les causes y móviles de los delitos realizaos ye por robu d'automóviles o motocicletes, robu de teléfonos móviles, secuestros, estorsión y chantaxes, de los cualos bien pocos son los autores y hechores castigaos y penaos en xuiciu formal.
En 2010 rexistráronse alredor de 6339 asesinatos; en 2011 rexistráronse 7104; en 2012 rexistráronse 7172 y nel añu 2013 rexistráronse 6427, vease la medría de marxe d'inseguridá nel país centroamericanu. El so gobiernu remató con una tasa d'asesinatos de 85 por cada 100 mil habitantes, oldeando cola baxa tasa d'asesinatos nel so país vecín, Nicaragua, que ye de 12 asesinatos por cada 100 mil habitantes, onde na so mayoría son investigaos y los criminales son castigaos.
Mientres el gobiernu de Porfirio Lobo fueron asesinaes 26 mil persones, más que tolos asesinatos asocedíos n'Hondures nel sieglu XX y el doble de los asesinatos asocedíos na década de 1990.