cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Senu de Reloncaví
Climatoloxía
La variación media añal de la temperatura ye de 5 a 8 °C. Xineru y febreru son los meses más templaos y xunetu y agostu los más fríos. L'iviernu ye llargu, pero non bien fríu, pel branu ye raru sentir calor, la temperatura casi nunca devasa los 20°C. Pola so posición respeuto al anticiclón del Pacíficu sureste los vientos son muncho más variables que nes zones norte y central del país.
Oceanografía
So ciertes circunstancies les corrientes y los vientos producen violentos remolinos y escarceos que se conocen como "rayes de marea". Estes rayes son bien peligroses pa les goletas y embarcaciones ensin cubierta propulsadas a vela o remu. Nel senu formen les siguientes: la raya de Perhué, la raya de Nao, la raya del bancu San José y la raya de la punta Redonda. Los navegantes, tamién tienen de tar sollertes de ser abasnaos poles corrientes de marea que tiren escontra adientro y fuera del golfu.
Reparáronse fenómenos de refraición qu'ayuden a predicir el tiempu. L'aproximamientu d'una envernada ta indicada por un descensu sópitu del barómetru, la temperatura aumenta, el cielu empieza a cubrir y les tierres distantes vuélvense anormalmente visibles, los árboles pueden trate nítidamente a más de 5 nmi.
Na islla Queullín la proximidá de la llegada d'un mal tiempu ye indicada cuando ente la gurriana y escontra el valle del ríu Coihuín acolúmbrase una ancha abertura, "la puerta de Coihuín". Na ciudá de Puerto Montt cuando s'acolumbren el morru Fornos, los cuetos de Lenca y otros escontra'l sur como si tuvieren mui cerca y vense en detalle.
Fora de los bancos Coihuín, Pucarí y San José nun hai otros peligros pa la navegación. Les sos agües son bien fondes llegando en dellos sectores a los 500 metros. Na vecindá de los bancos crecen grandes llurdios de sargazos y en distintes partes vense llurdios sueltos que son abasnaes polos vientos y les corrientes.
Flora y fauna
La mariña continental que contornea el golfu ta cubierta casi na so totalidá por una brengosa y trupa vexetación. Nes islles esta vexetación ye notablemente menos tupia.
Economía
Puede lleer sobre la economía del senu y la rexón en Archipiélagu de Chiloé.
Historia
La hestoria del senu puede estrayese de la llectura del artículu Historia de Chiloé. El nome Reloncaví puede venir de.
Canal Tenglo
Mapa de la canal
Cuerre ente la mariña continental y el llau occidental de la islla Tenglo. Mide 3 nmi de llargu y 2 cables d'anchu mediu, que na so parte más angosta amenorgar a solu 1 cable. El so fondu ye bien disparejo y navegable por naves d'un caláu máximu de 5 metros. Nel estremu SO tien un bancu de piedres, daqué saliente y con roques somorguiaes. El so navegación tien dificultaes pos pol so fondu disparejo ten de ser saleáu d'alcuerdu a la marea, por ello ye obligatoriu l'asistencia d'un práuticu pa maniobrar nél.
Los dos riberes de la canal tán habitaes, el sector de Angelmó tien muncha población de pescadores ya industriales con depósitos de madera. Nel accesu oriental tien 4 balices lluminoses. Dos cables aéreos cruciar, nun tienen señalización y el so altor mínimu con marea alta ye de 40 metros. Nel so sector NE atópase la caleta Angelmó que constitúi'l puertu comercial de la bahía Puerto Montt. Les obres portuaries tán allugaes na entrada NE de la canal. Tien un muelle de 320 metros de llongura con dos sitios d'atraque pa naves d'hasta 170 metros d'eslora y 7 metros de caláu. Al oeste del puertu esiste un terminal pa naves "Roll on roll off".
Islla Tenglo
Emplazada nel sector NO del senu de Reloncaví a curtia distancia de la mariña continental. Mide 2¾ nmi de llongura en direición NE-SO por 4 cables d'anchu. Ye l'estremu oeste de la badea de Puerto Montt. La so parte más alta ta nel estremu norte onde s'alza 83 metros. La canal Tenglo que la dixebra del continente tien sondes de 4 a 2 metros na so parte más angosta. Dende la so punta NE estiéndese'l baxu Tenglo por 1½ cables nel que se sondan 5 metros. Ta bien poblada y tien numberosos campos cultivaos.
Bahía Puerto Montt
Allugada nel sector NNO del senu de Reloncaví, estender dende la punta Peñes de la mariña continental pol oriente hasta l'estremu sur de la canal Tenglo pol occidente. Puede estremase en dos seiciones, la oriental na que s'atopa la ciudá de Puerto Montt y la seición occidental onde s'atopa la canal Tenglo y la caleta Angelmó col so puertu comercial.
Puerto Montt
Mapa del puertu
Ta alcontráu ente la punta Peñes y el cabezo NE de la canal Tenglo. Mide 2 nmi de boca por 8 cables de sacu. Ye llamáu puertu esterior o puertu vieyu. Nél atopa la ciudá de Puerto Montt. Esisten delles marques notables d'antenes de radiu, estanques de petroleu, estación de ferrocarril y un faru automáticu.
Tien dellos muelles: del frigoríficu o ganaderu, del ferrocarril, dársena y muelle de pasaxeros. Ente los muelles del ferrocarril y del frigoríficu esisten dos terminales petroleros que cunten con boyes y balices de enfilación. Nel so rada esterior pueden fondiar naves de cualquier porte. Pel branu apodera'l vientu del sur que llevanta una marexada gruesa que torga'l tráficu d'embarcaciones menores.
Nél ta asitiada la ciudá de Puerto Montt, fundada en 1853 y que foi'l centru de la colonización alemana de la zona. Tien numberoses industries, edificios públicos, hospitales y un aeródromu comercial. Al norte queda'l formosu balneariu de Puertu Vares.
Punta Quillaipe
Mapa de la punta
Según el Carreru ta asitiada en L:41°33’00” S. G:72°46’00” W. nel sector nordés del senu de Reloncaví. Ye d'altor medianu, serrapatosa y despide munches roques na so alredor. Escontra'l sur despide un farallón de color blancu bien notable.
Descripción del sector esti Estuariu de Reloncaví
Mapa del estuariu
Asitiáu nel sector Y de'l senu de Reloncaví la so entrada de 1½ nmi d'anchu abrir ente los cuetos Fornos y Mozu. Ye un fondu brazu de mar que s'interna nel continente por 30 nmi, les primeres 14 nmi en direición ENE y depués en direición NNE. Les sos mariñes son roques serrapatoses; dambes riberes tán llaraes de cuetos bastante altos que descarguen escontra l'estuariu munches cascaes. Les sos agües son fondes y llimpies con llechu de fango. Cerca de la mariña alza'l volcán Yates de 2111 metros y otros picos bien elevaos. Ríos como'l Petrohué, Cochamó, Puelo y Blanco baleren les sos agües nél.
Los vientos del 3° y 4° cuadrante enfusen con muncha violencia llevantando fuertes marexaes. Los vientos fuertes del 3° cuadrante torguen la navegación na so entrada. Alviértese que pa salealo tien de tase bien sollerte al estáu del tiempu.
Badea Cochamó
Mapa de la badea
Alcontrada na ribera este del estuariu de Reloncaví, 9 nmi al norte de la desaguada del ríu Puelo. Formar ente les puntes Serapio y Relonhué. Tien 1¾ nmi de boca por 1¼ nmi de sacu. Nel sector oriental de la badea desagua'l ríu Cochamó. Un faru automáticu sirve p'allugar la punta Relonhué. El fondeadero, asitiáu nel so sector norte, tien llechu de fango y una fondura de 44 metros.
Badea Ralún
Mapa de la badea
Emplazada onde termina'l estuariu de Reloncaví. Tien forma casi circular de 2 nmi de diámetru. Nel so sector SO hai un fondeadero en 30 metros d'agua fondo de fango pa naves de pequeñu porte. Na mariña norte hai un faru automáticu. El ríu Petrohué desagua na mariña NO de la badea. Escontra'l NE del so allugamientu, a 40 quilómetros, álzase'l cuetu de tres picos llamáu monte Tronador de 3470 metros d'altu y que ye'l macizu más notable de toa esta rexón.
Punta Trentelhué
Mapa de la punta
Asitiada según el Carreru en L:41°55’00” S. G:72°53’00” W. Marca l'entamu norte de la mariña continental oriental del golfu de Ancud. Ye baxa y montiega. Despide escontra'l NO una restinga de sable y piedres, de 20 metros d'anchu, que n'el baxamar xune la mariña cola islla Nao.
Islla Puluqui
Mapa de la islla
Asitiada al este de les islles Calbuco y Chidguapi. Ye la más estensa de les islles d'esta zona. Mide 9 nmi de llongura en direición NO-SE por un anchu bien variable que na so parte sur algama les 3¾ nmi. El so estremu norte formar la punta San Ramón, l'oriente la punta Perhué que tien un monolitu, l'estremu sur la punta Tranca y pola so banda occidental les puntes Lolcura, San Ramón y Llancacheo. El so parte oriental ye más alta que la occidental, empericotiándose'l dalgunos llugares sobre los 100 metros.
Punta Perhue
Mapa de la punta
Pasu Queullín
Mapa del pasu
Formar ente la punta Perhue de la islla Puluqui y la punta Huin de la islla Queullín. Mide 2¼ nmi d'anchu. Ye d'agües fondes y ensin peligros pa la navegación de too tipu de naves. Peligrosu pa les embarcaciones ensin cubierta cuando'l vientu oponer a la marea porque se forma una raya bien peligrosa. L'amplitú de la marea algama a 5 metros. Les corrientes varien ente 3 nuedos na vaciante y 5 nuedos en sicigias. Esti pasu ye'l más recomendable de los que comuniquen el golfu de Ancud col senu de Reloncaví.
Islla Queullín
Mapa de la islla
Allugada al ESE de la punta Perhue de la islla Puluqui dixebraes pol pasu Queullín. Mide 2 nmi en direición NO-SE por 1¼ d'anchu. El so estremu nordés formar la punta Martín, l'estremu sureste la punta Cola y l'estremu noroeste la punta Huín. La punta Huín despide una restinga la que ta señalizada por un faru automáticu. Al ESE de la punta Cola allúgase la punta Trentelhué de la mariña continental quedando ente elles el paso Nao.
Paso Nao
Mapa del pasu
Formar ente la islla Nao y la islla Queullín. Tien ½ nmi d'anchu y fondures por que la salee tou tipu de buque. Les marees producen un corriente máxima de 3 nuedos, cuando'l vientu ye en contra produzse una raya na superficie de l'agua.
Islla Nao
Mapa de la islla
Islla Maillén
Mapa de la islla
Allugada ¾ nmi al este de la punta Panitao nel sector NO del senu de Reloncaví. Mide 2½ nmi en direición NNE-SSO por 3⅓ nmi na exa E-O. De relieve onduláu y uniforme, algamando 58 metros d'altu na so mariña occidental y 64 metros na oriental. Les sos sableres son de sable, quixarros y grandes bloques erráticos de diorita. Les sos mariñes nun presenten peligros pal navegante.
L'estremu NE formar la punta Puyelcón, l'estremu Y la punta San Pedro, l'estremu S la islla Capeaguapi, l'estremu W la punta Surgidero y l'estremu NO la punta Puchegui. La islla Capeaguapi ye bien pequeña y separada por un enrío de 4 cables d'anchu en pleamar, inútil en baxamar hasta para embarcaciones menores.
Islla Guar
Mapa de la islla
Asitiada 3⅓ nmi al sur de la islla Maillén y separada de la mariña continental pol pasu Guar. Mide 5½ nmi de E-O por 5 nmi de NNO-SSE. El so relieve llega a 80 metros d'altu nel so llau occidental. Ta retayada por dos esteros, Chipué y Chauqui, que s'internen fondamente nella. Ta bien poblada y apréciense múltiples campos cultivaos ente los montes que lu cubren.
El so estremu norte constituyir la punta Alta, el nordés la punta Cuervos, l'oriente la punta Redonda, el sureste la punta Blanca, l'estremu sur la punta Corrolada Grande y l'estremu occidental la punta Chucahué. Casi pegada a la punta Alta ta la pequeña islla Malliña que tien un faru automáticu; na punta Redonda tamién hai un faru automáticu. Nel estremu NO de la islla ta la pequeña caleta Alfaro. Na entrada del esteru Chipué hai un bon fondeadero pa naves hasta de porte medianu. Ente la punta Redonda y los farallones de Colcura, allugaos na entrada del esteru Reloncaví, de normal reparar una raya de escarceo na que se sondan 64 metros.
Pasu Tautil
Allugáu ente l'estremu NO de la islla Tautil y la punta San Ramón de la islla Puluqui. Tien un anchu navegable de 2 cables y una menor fondura de 7,5 metros. L'amplitú de la marea varia ente 3,5 y 6,7 metros y les corrientes de marea van dende 1 a 3 nuedos. Nun presenta peligros pa la navegación de too tipu de nave.
Llista d'asteroides/37801–37900
... | Previu | Llista d'asteroides | Siguiente | ...
Manchuk Daouletkereva
Manchuk Daouletkereva ye una deportista kazaquistanina que compitió en yudu, ganadora d'una medaya de bronce nel Campeonatu Asiáticu de Yudu de 1995 na categoría de +72 kg.
Gulnara Kusherbayeva
Gulnara Kusherbayeva ye una deportista kazaquistanina que compitió en yudu, ganadora d'una medaya de bronce nel Campeonatu Asiáticu de yudu del 2000 na categoría de +78 kg.
Pretty Boy, Dirty Boy
Pretty Boy, Dirty Boy ye'l segundu álbum d'estudiu del cantautor colombianu Maluma, llanzáu'l 30 d'ochobre de 2015 pola discográfica Sony Music Latin.
Tatiana Shishkina
Tatyana Nikolayevna Shishkina ye una deportista kazaquistanina que compitió en yudu, ganadora d'una medaya de bronce nel Campeonatu Asiáticu de yudu de 2004 na categoría de –48 kg.
Varvara Massyagina
Varvara Massyagina ye una deportista kazaquistanina que compitió en yudu, ganadora d'una medaya nos Xuegos Asiáticos de 1998, y dos medayes nel Campeonatu Asiáticu de yudu nos años 2003 y 2004.
Juan José Nieto Gil
Juan José Nieto Gil foi un políticu, escritor, militar y estadista colombianu, que sirvió como presidente de la Confederación Granadina en 1861. Foi'l primer presidente afrodescendiente de Colombia.
Nieto desempeñó diversos cargos públicos. Foi escoyíu representante a la cámara pal periodu 1850-1852, se posesionó na gobernación el 22 de xunetu de 1851, decretando en 1852 la espulsión del obispu Pedro Antonio Torre. Foi gobernador per eleición popular en 1854 y primer presidente constitucional del Estáu Soberanu de Bolívar ente 1860 y 1865. foi reelixíu gobernador acordies cola nueva constitución del 1853. Morrió'l 16 de xunetu de 1866.
Biografía
Empecipióse profesionalmente trabayando como escribiente nel almacén del comerciante canariu José Palaciu y Ponce de León quién, impresionáu pol intelectu del entós ventiañeru, facilitó-y l'accesu a llibros que contribuyeron a la formación autodidacta del nuevu y eventualmente aportó a da-y la mano de la so fía María Margarita en matrimoniu. Siendo Juan José un mulatu, la boda cola fía d'un comerciante español supunxo un impulsu escontra riba na escala social de la dómina. Antes de llegar a los trenta años l'home yá s'atopaba sirviendo en cargos públicos de relativa importancia.
En 1851 consiguió la gobernación de Cartagena, espulsando al obispu Pedro Antonio Torres. El 17 d'abril de 1854 sofitó'l golpe d'estáu lleváu a cabu pol lideralgu del xeneral José María Melo. Como gobernador sancionó la segunda constitución política del estáu de Bolívar.
Foi bien amigu del xeneral Francisco de Paula Santander ya intercambió con él una nutrida correspondencia. En delles de les sos cartes puede rastrexase la so adhesión firme al modelu federalista. Participó na revolución de los Supremos en 1840 al llau del xeneral Carmona. En Tescua foi prindáu por Mosquera.
El 3 de xunetu de 1860, declaró la separación d'estáu del Bolívar de la Confederación Granadina centralista de Mariano Ospina Rodríguez, n'alianza col xeneral Tomás Cipriano de Mosquera. Dempués d'adoptar la presidencia mientres el xeneral Mosquera atopábase ausente, asumió la gobernación de Bolívar por dellos periodos hasta que foi obligáu a arrenunciar, poles tropes insurrectes encabezaes por Antonio González Carazo.
Carrera lliteraria
La primera de les sos obres de la que se tien constancia ye'l folletu Derechos y deberes del home en sociedá, publicáu en 1834, un documentu en llinia cola política del xeneral Francisco de Paula Santander ya influyíu pol enciclopedismu francés y les idees del barón de Montesquieu. Años más tarde, en 1839 escribió Xeografía histórica, estadística y llocal de la provincia de Cartagena.
La so primer novela, Ingermina o la fía de Calamar foi escrita mientres el so exiliu en Xamaica y foi publicada nuna imprenta del mesmu país nel añu 1844. La obra atópase dedicada a la so esposa Teresa Cavero a quién l'autor atribúi les virtúes de la protagonista. La novela tien un invaluable valor históricu, pos se trata de la primer novela colombiana de la que se tenga rexistru.
La so segunda obra sería escrita igualmente mientres el so exiliu ya impresa en 1845; esta ye Los Moriscos, basada na espulsión de los árabes d'España. Poco tiempu dempués concedióse-y una amnistía cola cual pudo tornar a Cartagena. De regresu nel país fundó'l selmanariu La Democracia, onde en forma de folletín sería publicada la so tercera y última novela Rosina o la prisión de Changres inspirada nel so tiempu en Panamá.
Hannah Barnes
Hannah Barnes ye una ciclista profesional británica. Empezó destacando nel ciclocross -campeona xuvenil de Gran Bretaña 2011- y nel ciclismu en pista -3ª en puntuación y persecución 2012- mientres de la mesma tamién llogró dende'l 2008 victories en carreres amateurs de Gran Bretaña de ciclismu en ruta participando nel Campeonatu Européu en Ruta Xuvenil -6ª na contrarreló y 16ª na prueba en ruta-. Ello sirvir pa debutar como profesional en 2012 y dende el 2014 de forma definitiva llogrando delles victories nel ciclismu en ruta.
La so hermana menor, Alice, tamién ye ciclista y en 2016 empezó a ser profesional. Esta dedícase principamente al ciclismu de monte.
Trayeutoria profesional
La so primer victoria profesional llograr con solu 15 años nel Ciclocrós de Leicestershire anque yá nel 2008, con solu 14 años, llogró la so primer victoria de ciclismu en ruta pero esta vegada amateur. En 2011 facer col Campeonatu de Gran Bretaña Contrarreló y participó nel Campeonatu Européu y Mundial en categoría xuvenil tantu contrarreló como en ruta -los sos meyores resultaos fueron nel campeonatu européu- 6ª na contrarreló y 16ª na prueba en ruta-.
Ello dar la opción de debutar como profesional en 2012, corriendo diverses carreres internacionales, pero la desapaición del equipu produció que tuviera que volver al campu aficionáu en 2013. En 2013 ganó diverses carreres amateurs de ciclismu en ruta en Gran Bretaña ya Irlanda y abandonó definitivamente les otres modalidaes. Gracies a eses victories consiguió de nuevu en 2014 volver al profesionalismo y llogró la so primer victoria profesional al faese cola 1ᵉʳ etapa del Tour Femenín de San Luis. Drante esi añu tamién destacó ganando carreres amateurs n'Estaos Xuníos -el so nuevu equipu yera estauxunidense, el UnitedHealthcare-. En 2015 tuvo una trayeutoria bien similar a la que s'añedir una victoria en profesional n'Estaos Xuníos, -una etapa nel Tour de Gila y una otra etapa na carrera del so país, nelThe Women's Tour-.
En 2016 camudó d'equipu y fichó pol conxuntu alemán del Canyon-SRAM Racing.
Ciclocross
2009 (como amateur) ''
Pista
2012
Carretera
2014
2016
2017
2018
Resultaos en Grandes Vueltes y Campeonatos del Mundu
Mientres la so carrera deportiva consiguió los siguientes puestos nes Grandes Vueltes femenines y nos Campeonatu del Mundu en carretera: -: nun participa
Ab: abandonu
X: ediciones ensin celebrar
Mercáu llibre
thumb|Los puertos del mundu son el principal receptor del [[llibre comerciu, unu de los factores del mercáu llibre. Na semeya puede vese el puertu d'Iquitos, ciudá peruana mediterránea que recibe productos procedentes d'Europa, África y América del Norte vía'l Océanu Atlánticu.]] El mercáu llibre, llibre mercáu o mercáu lliberáu (esti últimu términu yá ta en desusu) ye'l sistema nel que'l preciu de los bienes ye alcordáu pol consentimientu ente los vendedores y los compradores, por aciu les lleis de la ufierta y la demanda. Rique pal so implementación de la esistencia de la llibre competencia, lo que de la mesma rique qu'ente los participantes d'una transaición comercial nun haya coerción, nin fraude, etc, o, más polo xeneral, que toles transaiciones sían voluntaries.
Lo anterior puede entendese como una propuesta, constructo social   o modelu económicu  avera del funcionamientu del mercáu d'usu xeneral en economía, economía política, socioloxía, ciencies polítiques, etc. Nes pallabres de Ludwig von Mises:
Ye necesariu notar que lo anterior suxure la posibilidá de dos criterios o aproximamientos (non necesariamente alternatives). El primeru pon énfasis nes condiciones polítiques llegales -tales como la llibertá de los actores pa decidir. Dende esti puntu de vista xeneralmente considérase que la fonte última d'una tal impedimenta ye'l gobiernu o Estáu y consecuentemente el conceutu oponer al de mercáu reguláu, entendíu como esi l'en cual el gobiernu controla les fontes de suministros, los precios o la producción, etc. El segundu aproximamientu pon acentu nes condiciones económiques necesaries pa la esistencia d'un mercáu llibre. Eses esencialmente son conocíes como competencia perfecta y la so esistencia ye asumida, especialmente a niveles introductorios a la disciplina, con cuenta de facilitar l'estudiu de la mesma
Na práutica'l términu economía de llibre mercáu ye utilizáu como un términu descriptivu de los sistemes económicos nun territoriu particular, usualmente un estáu-nación. Implica que'l sistema económicu averar al modelu ideal. Tal sistema concretu pue ser descritu como más llibre qu'otros, como “relativamente llibre” o como "non llibre", d'alcuerdu al criteriu utilizáu. Que la economía deba ser llibre o'l grau de llibertá deseable o óptimo o inclusive'l grau nel cual una economía ye de fechu llibre ye, xunto coles sos presumíes precondiciones y consecuencies, una disputa política, constituyendo unu de los aspeutos más importantes del alderique políticu económicu modernu.
Tales problemes son evitaos col usu del términu economía de mercáu, que se refier a cualesquier na cual el mercáu xuega un papel "d'importancia" pero almite un rol estatal, esto ye, lo que dalgunos llamen una economía mista. Sicasí, nun hai un consensu alrodiu de cual sería'l balance d'intervención estatal permisible ensin qu'una tal economía de mercáu tresformar n'economía empobinada.
Dómina moderna
El consensu ente los economistes ye que la propuesta del mercáu llibre” empezó a concretase n'Europa mientres el sieglu XVIII, cola famosa suxerencia del laissez faire, qu'algamó fama en Francia a partir de 1751 (a pesar qu'aparentemente foi enunciada en 1680), la publicación de La riqueza de les naciones (1776) por Adam Smith n'Inglaterra, proponiendo'l llibrecambismu (Free trade); la "llibre competencia" (Free competition) y el "mercáu llibre" (Free market) basaes na hipótesis de la "mano invisible" y la promulgación na Francia Revolucionaria del Decretu de Allarde (marzu de 1791) qu'estableció la llibertá d'oficiu y la Llei -y Chapelier (xunu de 1791) que proclama la llibertá d'empresa como norma llegal.
Xeneralmente atalantar# que el mayor desenvolvimientu de la “llibre competencia” dar nel Reinu Xuníu, a partir de la propuesta de Smith, a mediaos del sieglu XIX. Pal sieglu XIX la propuesta del “llibre mercáu” (entendíu tal como s'espresó na práutica, esto ye, y p'estremar, lo qu'en castellán se conoz como "llibre concurrencia" ) verdaderamente había atopáu sofitu políticu entamáu, na forma del lliberalismu, en munchos países. Sicasí, nun ye claru si'l sofitu precedió la emerxencia d'esi modelu de "llibre concurrencia" o lo siguió. Pa von Mises, el conceutu del mercáu llibre surdió a partir del desenvolvimientu del aparatu intelectual -incluyendo los métodos d'analises ya idees y perceiciones, etc derivaes d'esos analises- que s'aniciaron a partir de les propuestes de Smith y otros. (von Mises, op. cit). Otros ver como la resultancia del ésitu de la propuesta inicial, combinada cola sobrevivencia de formes "autoritaries" anteriores, específicamente, l'interés de los empresarios o propietarios y el gobiernu o estáu (ver Escuela de Mánchester). El lliberalismu llibertariu y dalgunos anarquista de la tradición clásicu-romántica, a partir de William Godwin, argumenten qu'esa versión de “llibre concurrencia” reflexa esi compromisu, yá que implica midíes de coerción, sinón otra cosa, na esistencia de lleis que controlen y regulen el mercáu. Na teoría marxista, la propuesta del "llibre mercáu" a cencielles espresa, a nivel ideolóxicu, la transición de la realidá económica dende'l feudalismu al capitalismu, reflexando solo una etapa, necesariamente coerciva, na llucha de clases.
Sicasí les regles impersonales” d'esti xuegu social nun son modelables na forma necesaria p'analizalo d'alcuerdu a la teoría de los xuegos. (Ver cita anterior). Pa una introducción a esta problemática ver Robert P. Murphy: A Confused Mind el cumplimientu d'estes regles puede ser supervisáu por un árbitru neutral (gobiernu).
Sicasí esta suxerencia lleva a perceiciones cercanes a les de la Economía Social de Mercáu, que nun son universalmente aceptaes como implementando un mercáu llibre tal como xeneralmente entender.
Siguiendo cola suxerencia del mercáu como un xuegu social, argumentóse que'l mecanismu básicu del llibre mercáu puede trate como una forma de legitimar o facilitar "decisiones comunes”, al traviés de lo que se dalgunos llamen el votu del dineru, nel cual, a un nivel, la compra d'un productu ye equivalente al votu por que se siga produciendo y, n'otru, por que dalguna actividá impleméntese. Por casu: quien sía deseye "ayudar a los probes" puede donar el so dineru con esi oxetivu.
Los xugadores nesti supuestu xuegu pueden tener distintes habilidaes, conocencies, y recursos, que pueden ser conflictivos con normes sociales d'equidad, asina un mercáu llibre puede nun coincidir colo que dalgunos consideren un mercáu equitativo. O, dalgunos pueden ver l'aplicación de regles per igual pa tolos participantes como la esencia de la equidad. Dende esti puntu de vista propónse, a partir del sieglu XVIII, que'l mercáu llibre depende y protexe el derechu de propiedá privada o "individual" (consideráu nesta perspeutiva como fundamental ); polo que ye inherentemente non solo más eficiente sinón tamién xusta. Sicasí pa dalgunos el mercáu llibre ye l'únicu que puede ser eficiente, sía o non xustu. Pa otros, tal sistema ye a cencielles más éticu, independientemente de si ye o non más eficiente.
Tal como s'avanzáu, los economistes traten el llibre mercáu como un modelu económicu o constructo lóxicu,   importante dende'l puntu de vista del analís económicu.
Formulación moderna
Dende esti puntu de vista'l llibre mercáu teóricu funciona d'alcuerdu al postuláu de la ufierta y demanda, lo que lleva los precio de mercáu escontra un equilibriu económicu que bancia les demandes de los productos contra les ufiertes de los productores. A estos precio d'equilibriu, el mercáu distribuyiría los productos a los compradores d'alcuerdu a la utilidá que cada comprador otorgue a cada productu, dientro de la llendes del poder de compra. Los componentes necesarios pal funcionamientu d'un llibre mercáu ideal inclúin:
Lo anterior interprétase, a nivel d'economía política, como l'ausencia completa de presiones artificiales sobre'l preciu, tales como impuestos, subsidios, tarifes, y otros fenómenos productu de regulaciones gubernamentales "innecesaries", tales como la esistencia de patentes y monopolios gubernamentales; xunto a la non esistencia más xeneral de monopolios, oligopolios y otros fallos del mercáu.
Mercáu, eficiencia y bienestar
L'efeutu del mercáu llibre na riqueza de la sociedá ya individuos ta suxetu a discutiniu. Kenneth Arrow y Gerard Debreu demostraron que so ciertes condiciones idealizaes, un sistema de llibre comerciu lleva a la eficiencia de Pareto. Lo anterior vindica una perceición anterior de Vilfredo Pareto, espresada nel Teoremas fundamentales de la economía del bienestar primer teorema fundamental del bienestar qu'apurre una base teórica pa la creencia na eficiencia de les economíes de mercáu llibre, yá que establez que tou equilibriu económicu llográu al traviés de la "competencia perfecta" ye eficiente nel sentíu de Pareto (esto ye, lleva a una asignación eficiente de los recursos económicos d'alcuerdu a esi criteriu, anque puede nun ser eficiente al respective de otres midíes de bienestar económico).
Sicasí, esta resultancia namái ye válidu so condiciones bien restrictives como la esistencia de competencia perfecta, lo que nun se da con muncha frecuencia nos mercaos reales. Greenwald y Stiglitz demostraron (nel llamáu Teorema de l'Asimetría de la información) que, na presencia yá sía d'información imperfecta o mercaos non perfectamente competitivos, la resultancia del mercáu nun ye eficiente en términos de Pareto. Sigue que na mayoría de les situaciones de la economía nel mundu real, los efeutos d'eses esviaciones de les condiciones ideales tienen de ser tomaes en cuenta.
Entá ye más, la eficiencia de Pareto ye una noción mínima de optimalidad y non necesariamente resulta, produz o implica una distribución socialmente deseable de los recursos, yá que nun fai nenguna declaración sobre la igualdá o'l bienestar xeneral d'una sociedá. (ver Eficiencia distributiva). Per otra parte, Oskar Lange y Abba Lerner demostraron que nin siquier el mercáu ye necesariu p'algamar la eficiencia de Pareto yá que puede llegase al mesma resultancia ensin mecanismos de mercáu (ver solución de Lange-Lerner y alderica sobre'l cálculu económicu nel socialismu). Per otra parte la eficiencia de Pareto namái se da nuna situación d'equilibriu económicu xeneral polo que los mercaos reales pueden trabayar bien alloñaos de la eficiencia de Pareto.
Tou esto dio orixe a versiones xeneralmente llamaes "Nueva economía".
Problemática Xeneral del Mercáu Llibre
Como s'avanzó, el términu economía de llibre mercáu utilízase como una propuesta política xeneral, de la mesma con dos sentíos: Dende esti puntu de vista, los sistemes económicos particulares describiéronse como "d'economía llibre" entá cuando l'estáu intervenga na economía, con tal esa intervención tea dientro de ciertes llendes. Asina, los términos capitalismu, economía de llibre mercáu y economía mista son, dende esta perspeutiva, términos práuticamente intercambiables . Sicasí, y quiciabes obviamente, non toos tán d'alcuerdu:
Internacionalmente, dende los años 70 del sieglu XX remanez nel panorama la promoción - en distintos niveles d'entusiasmu y compromisu - d'una economía global de llibre comerciu, la desregulación, la privatización d'empreses públiques y l'amenorgamientu del gastu social, midíes que dalgunos denominen, dacuando impropiamente, neolliberalismu.
Pa la propuesta xeneral la función d'un gobiernu ye arguible. Idealmente l'usu de la fuercia o poder coercivo del estáu nel mercáu ta llindáu a protexer a los participantes del mercáu de la coerción y/o abusos por terceros, incluyendo proteición del derechu de propiedá y cumplimientu de contratos. Sicasí, qu'esactamente s'entiende por abusos ta abiertu a interpretación. Por casu, para Adam Smith, les externalidades negatives faen que dalgunos tresfieran a otros a lo menos parte del costo de les sos actividaes, llogrando asina beneficios personales extras, ente que les positives faen posible l'adquisición de beneficios ensin contribuyir (ver problema del polizón). Según Smith, este y otros problemes similares riquen la esistencia d'un organismu (l'Estáu) que pueda solucionar, lo que de la mesma implica un ciertu grau d'intervención estatal.
Mercáu y teoría de xuegos
A pesar que la teoría de xuegos nun ye aplicable a la propuesta del mercáu llibre "puru" dellos proponen que la esencia del llibre mercáu puede entendese como un xuegu nel cual los xugadores compiten d'alcuerdu a un conxuntu de regles que previen la coerción (incluyendo'l robu); el cumplimientu d'estes regles puede ser supervisáu por un árbitru neutral (gobiernu).
Sicasí esta suxerencia lleva a perceiciones cercanes a les de la Economía Social de Mercáu, que nun son universalmente aceptaes como implementando un mercáu llibre tal como xeneralmente entender.
Siguiendo cola suxerencia del mercáu como un xuegu social, argumentóse que'l mecanismu básicu del llibre mercáu puede trate como una forma de legitimar o facilitar "decisiones comunes”, al traviés de lo que se dalgunos llamen el votu del dineru, nel cual, a un nivel, la compra d'un productu ye equivalente al votu por que se siga produciendo y, n'otru, por que dalguna actividá impleméntese. Por casu: quien sía deseye "ayudar a los probes" puede donar el so dineru con esi oxetivu.
Los xugadores nesti supuestu xuegu pueden tener distintes habilidaes, conocencies, y recursos, que pueden ser conflictivos con normes sociales d'equidad, asina un mercáu llibre puede nun coincidir colo que dalgunos consideren un mercáu equitativo. O, dalgunos pueden ver l'aplicación de regles per igual pa tolos participantes como la esencia de la equidad. Dende esti puntu de vista propónse, a partir del sieglu XVIII, que'l mercáu llibre depende y protexe el derechu de propiedá privada o "individual" (consideráu nesta perspeutiva como fundamental ); polo que ye inherentemente non solo más eficiente sinón tamién xusta. Sicasí pa dalgunos el mercáu llibre ye l'únicu que puede ser eficiente, sía o non xustu. Pa otros, tal sistema ye a cencielles más éticu, independientemente de si ye o non más eficiente.
=== El grau de llibertá del mercáu Tal como s'avanzáu, los economistes traten el llibre mercáu como un modelu económicu o constructo lóxicu. Hai una variedá d'índices y/o tentatives d'envalorar o midir el grau que la economía d'un país determináu tien o exhibe "llibertá de comerciu" o'l so enclín opuestu: la concentración industrial o monopólica de poder económicu. L'ésitu d'estes tentatives ye discutible (ver más embaxo).
Por casu, la Fundación Heritage, una nala de pensamientu conservador, trató d'identificar los factores clave que dexen midir el grau de llibertá de la economía d'un país en particular. En 1986 introducieron el Índiz de Llibertá Económica (ILE) que ta basáu nunos cincuenta variables. Esti y otros índices similares nun definen un mercáu llibre, pero miden el grau nel cual una economía moderna ye llibre, lo que significa na mayoría de los casos que ta llibre d'intervención del estáu. Les variables tán estremaes nos siguientes principales grupos:
Carga fiscal gubernamental Política monetaria Banca y financiamiento Reglamentos, y * Actividá del mercáu informal
A cada grupu asígnase-y un valor ente 1 y 5; ILE ye'l permediu aritméticu de los valores, arredondiáu a centésimes.
Primeramente, países que son tradicionalmente consideraos capitalistes de llibre mercáu recibieron altos rangos, pero la situación evoluciono, cola resultancia que nel presente —y dende a lo menos 1995— los dos países con meyores resultáu son Singapur y Ḥong Kong, que, irónicamente, son países que practiquen la planificación indicativa.
Otres tentatives inclúin el Índiz de Lerner y el Índiz de Herfindahl. A pesar qu'estes midíes son téuniques, polo que gocien d'aceptación ente economistes, nun llogren el mesmu nivel de popularidá ente los partidarios del mercáu llibre.
Mercáu y ética
Diversos analistes cavilgaron sobre la rellación ente mercáu y ética y magar dalgunos acotaron contra'l cuestionamiento éticu del papel del mercáu, otru autores consideren útil el cuestionamiento éticu baxu dos puntos de vista:
Adam Smith
Yá Adam Smith notaba que'l funcionamientu del mercáu llibre rique una posición ética: pa Smith la xusticia tien una función fundamental como “la pilastra principal que caltién tol edificiu” (de la vida social) (ver Teoría de los sentimientos morales), esto ye, ye'l fundamentu que fai posible caltener una cohesión social; cohesión que sofita'l orde públicu necesariu -na opinión de Smith- p'asegurar el bon funcionamientu económicu. (ver "mano invisible").
Sicasí, esa nun ye la perceición más común del trabayu de Smith: “Pa evitar l'analís d'una realidá humana complexa, la economía hai glorificado el supuestu de la motivación egoísta, estendiéndolo a toles aiciones económiques. Ye namái una parte de la verdá: l'home económicu non solamente sálese n'ocasiones de los patrones de la racionalidá, sinón que ta na so naturaleza nun portase siempres sol acutáu supuestu de la busca del máximu interés propiu. Adam Smith xeneró una cohorte de defensores del egoísmu como esplicación del comportamientu económicu a pesar de que la so mesma obra niega la simplificación del conxuntu de motivaciones por aciu l'arquetipu del axente egoísta. La dimensión ética zarra enormes complexidaes, pos el 'homo economicus' va haber de movese por egoísmu o por otros oxetivos según el casu, y l'analís científicu dexa de ser tan simple como munchos quixeron faelo. Pero namái integrando la ética na economía puede avanzase nel acercamientu a la realidá. Les normes y valores qu'emponen el comportamientu coleutivu tienen, otra manera, un papel decisivu nel desenvolvimientu de les sociedaes. Lo qu'afala entá más a la economía a esmolecese poles considerancia étiques como factor indispensable del so analís.”. Esto dio orixe al llamáu problema de Smith: “El "problema de Smith" ye frutu de llectures positivistes que nun consideren el contestu xeneral, nin les interrellaciones esistentes ente les distintes partes del programa d'investigación smithiano. En realidá, puede comprobase qu'esisten bien importantes analoxíes ente la configuración social propuesta na Teoría de los sentimientos morales y l'harmonía del mercáu de La riqueza de les naciones, hasta'l puntu de ser parte d'un mesmu paradigma.
Friedrich Hayek
Sicasí, Friedrich von Hayek suxure que no anterior hai un problema fundamental. La ética ye productu de l'actividá humana y, como tal, nun permaneció ensin cambéu al traviés del procesu históricu. Hayek alvierte sobre'l posible tracamundiu de la ética solo como espresando lo que la llapada la ética del “pequeñu grupu”, qu'en realidá foi o ta siendo gradualmente reemplazada polo que Hayek llama la ética “del orde estendíu.” (o grupu estensu). Esta nueva ética ye la del mercáu, del mundu de los negocios y los contratos, la ética de la sociedá civil, qu'abandona la persecución de fines coleutivos a favor de regles astractes, d'aplicación xeneral, que faciliten el llogru de fines individuales. Esta ética sirve de mecanismu impersonal pa la coordinación d'aiciones y planes individuales con tantu los d'otros individuos como la sociedá mesma en grupos estensos. El mecanismu fundamental d'esta ética ye un procesu d'intercambiu que se rixe por regles impersonales.
Lo anterior implica que'l mercáu ye ayenu, según Hayek, a cuestiones de xusticia social. El términu xusticia social
Sicasí dalgunos suxuren que la ética del mercáu” nun ye universalmente aplicable na sociedá, cualesquier sía'l tamañu d'esta:
Max Weber
Sobre la rellación ente ética y mercáu, el sociólogu clásicu Max Weber escribió:
Al respective de la ética capitalista en particular, como una ética sobre'l mercáu pero non dientro del mesmu, Weber cita los encamientos de Benjamin Franklin como exemplos de la mesma na so obra La ética protestante y l'espíritu del capitalismu onde repara los venceyos de les pautes de conducta d'aforru y cálculu económicu coles resultancies de la ética calvinista.
John Rawls
Munchos lliberales consideren que la contribución de Rawls “alica la idea del contratu social de Hobbes, Locke, Rousseau y Kant.” y que, como tal, ye de mayor importancia nes concepciones lliberales modernes. y central al alderique políticu social contemporaneu. Rawls mesmu considera que la so posición ye una torna a la del lliberalismu políticu de personaxes tales como “ Hume, Smith, Bentham y Mill, (quien) yeren teoristas sociales y economistes de primer orde”.
De nuevu, y quiciabes obviamente, non tolos que se consideren lliberales tán d'alcuerdu: ‘vamos tratar de resumir les idees esenciales de Rawls, pa concluyir que, al igual qu'otros célebres socialistes, les sos idees son ilóxiques al par que insostenibles.”. Esto de la mesma lleva a delles respuestes igualmente fuertes: "El neolliberalismu nun ye lliberal" - que posiblemente reflexen la importancia de la problemática.
Alternativamente, falar de la Responsabilidá social corporativa o de les empreses escontra la sociedá
Enllaces esternos
Milton Friedman:: Fair versus Free (Equidad contra Llibertá)
Idioma kenzi-dongolawi
El knezi o dongolawi (tamién llamáu kenuzi-dongolawi) ye una nilo-saḥariana del grupu nubiu, falada en Sudán y Exiptu, sobre'l ríu Nilu.
Esisten dos dialeutos principales el kenzi (o kenuzi) faláu al norte de Mahas (Exiptu), ente que'l dialeutu dongolawi (o dongola) falar al sur de Mahas alredor de Dongola; xeneralmente considérense dos variantes de la mesma llingua. Colos desplazamientos de población acomuñaos a la presa d'Asuán agora tamién hai comunidaes de falantes nel So Exiptu y na rexón oriental de Sudán (Khashm el-Girba). Amás d'esos dos dialeutos falaos a lo llargo del Nilo, históricamente esistieron otros trés dialeutos más.
Madhwa
Madhua Acharia (1238-1317) foi'l fundador d'una doctrina visnuista nel sur de la India.
Puede vese escritu de delles maneres:
La so doctrina llámase tattua vāda (‘doctrina alrodiu de la verdá’), conocida popularmente como duaita o dualismu del hinduismu, que s'opón a la advaita (‘non dualidá’) del gran vedantista Sankará. Ye una de los trés doctrines vedantistes más influyentes.
Los miembros del so grupu (el madhua-mata o ‘doctrina de Madhua’) fáense llamar Mádhuas.
Madhua foi unu de los pensadores más importantes del movimientu bhakti na India. Foi pioneru en dellos aspeutos, al dir en contra de los estándares, convenciones y normes, na ríxida sociedá castista hindú.
El so siguidores creyer la tercer encarnación de Mukhya Prana (‘principal aire’, otru nome del dios del vientu Vaiú), dempués del antropoide Jánuman (sirviente del rei Caña) y el guerreru Bhimá (unu de los cinco hermanos pándavas).
Infancia
Según otru autores, llamábase Madhu o Bhagavat Pada.
Na so niñez, Vasudeva amosó un talentu precoz n'aprender temes espirituales. Entró en saniasa (abandonu de la familia) a los once años, y tomó iniciación d'un reputáu asceta de la so dómina, Achiuta Preksha, cerca d'Udupi, nel añu saumia (1249). El gurú Achiutapreksha dio-y al neñu Vasudeva el nome de Purna Pragñá nel momentu del so iniciación como saniás.
Pocu menos d'un mes dempués, el pequeñu Purna Pragñá ganó a un grupu d'eruditos espertos en tarka (lóxica hindú), lideraos por Vasudeva Pandita. Entós el so gurú Achyuta Preksha consagrar como la cabeza del imperiu del vedanta y confirió-y el títulu de Ananda Tirtha.
Visita a Badri
Más tarde viaxó al norte a predicar. En Badri bañar nel sagráu Ganges y reparó un votu de silenciu de 48 díes. Depués viaxó a Viasa-Badri, onde dixo visitar a Viasa na so ermita, y presentó-y el so comentariu al Guita. Dixo qu'onde'l testu dicía: «Escribí con tola capacidá [de Viasa]», Viasa camudar por «Escribí con un pocu de la so capacidá».
Cuando retornó del norte, escribió'l so famosu comentariu al Vedanta-sutra. Anque foi autor de munchos trabayos, nunca escribió nada coles sos propies manes. Los sos discípulos –n'especial Satia Tirtha– trascribían el so dictáu en fueyes de palma.
<!-- En toa esta dómina In the meantime, his influence had spread far and wide throughout the country. Scholars all over India paid tribute to his unique analysis and commentaries of the scriptures. The circle of his disciples grew bigger and several got initiated into saniasa under him. Achyuta Preksha who had until then been skeptical about Acharia's philosophy soon became a whole hearted adherent of Tattua-vada.
Installation of Krishna and return to Badri
After his return from Badri, Madhua stayed in Udupi for some time and wrote his bhashyes or authoritative commentaries on all the ten Upanishads. He also composed glosses on forty hymns of the Rig Veda and wrote a treaties Bhagavata-tatparya highlighting the essential teachings of the puranas. Apart from these, he authored several topical handbooks and a on devotional song.
It was also during this time that he installed the deity of Krishna which he found in the western ocean near the Udupi sía-coast. After sometime, after appointing some disciples to take care of worshiping the deity of Krishna that he had installed, he undertook his second tour to Badri.
On the way, he had to cross the River Ganga. The other bank was then under the rule of a Muslim king. Unmindful of the threats of the Muslim soldiers against crossing the river, the Acharia boldly crossed the river and reached the other bank. He was taken before the Muslim ruler who was taken aback at the boldness of the ascetic. The Acharia said: 'I worship that Father who illumines the entire universe; and so do you. Why should I fear then either your soldiers or you?'.
Hearing such words, the Muslim king was greatly impressed. He was filled with reverence for this unique monk. He made offers of several gifts and riches which Madhua politely declined and continued on his way to Badri. Once there, he is believed to have met with Vyasa and Narayana yet again. On his way back to Udupi, he visited Kashi where he defeated an elderly Advaita ascetic, Amarendra Puri in a philosophical alderique.
Then came Kurukshetra where a strange episode is said to have occurred. The Acharia got a mound there excavated and demonstrated to his disciples the buried maze of (the epic hero) Bhima therein; and once again had it buried under the ground. Later on he visited Goa on the way back to Udupi. Here he is said to have enthralled audiences with his music. His musical expertise is attested by contemporaneous writers.