cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ciudá Prohibida
Historia
La Ciudá Prohibida foi declarada Patrimoniu de la Humanidá en 1987 pola Unesco cola denominación de Palaciu Imperial de les dinastíes Ming y Qing», por cuenta del so importante papel nel desenvolvimientu de la cultura y l'arquiteutura chines. Anguaño ye alministrada pol Muséu del Palaciu, que ta llevando a cabu un proyeutu de restauración de dieciséis años pa reparar y restaurar tolos edificios y devolvelos al so estáu anterior a 1912. Nos últimos años, la presencia d'empreses comerciales na Ciudá Prohibida causó polémica, como ye'l casu de la tienda de la cadena Starbucks, qu'abrió nel añu 2000 y tuvo que cerrar el 13 de xunetu de 2007 ante diversu quexes. Los medios de comunicación chinos tamién se fixeron ecu en 2006 de la noticia sobre un par de tiendes d'alcordances que se negaben a almitir ciudadanos chinos cola cuenta de caltener unos precios elevaos pa los turistes estranxeros.
thumb|center|800px|La Ciudá Prohibida vista dende la llomba [[Parque Jingshan|Jingshan.]]
Descripción
[[Ficheru:Forbidden city map wp 1.png|thumb|upright=1.5|Planu de la Ciudá Prohibida. Les etiquetes en colloráu identifiquen los llugares nel testu.
- – - División averada ente los patios Interior (norte) y Esterior (sur).
A. Puerta Sur
B. Puerta de la Divina Harmonía
D. Puerta Gloriosa del Este
Y. Torres
F. Puerta de la Suprema Harmonía
H. Salón de la Eminencia Militar
J. Salón de la Gloria Lliteraria
K. Tres Palacio del Sur
N. Salón del Cultivu Mental
O. Palaciu de la Llonxevidá Sele
]] La Ciudá Prohibida ye'l mayor complexu palacial sobreviviente del mundu y cubre 72 hectárees. Tien forma de rectángulu, con 961 metros de norte a sur y 753 m d'este a oeste, y contién na actualidá 980 edificios con 9999 estancies. La Ciudá Prohibida foi diseñada pa ser el centru de l'antigua ciudá cercada de Beixín y ensertar dientro d'una zona cercada mayor llamada la Ciudá Imperial, que de la mesma queda dientro de la Ciudá Interior, qu'atiesta pel sur cola Ciudá Esterior.
La Ciudá Prohibida sigui siendo importante nel trazáu urbanu de la ciudá de Beixín, pos la so exa central norte-sur ye la exa central de la capital china. Esta exa estender al sur al traviés de la Puerta de Tian'anmen hasta la Plaza de Tian'anmen, el centru ceremonial de la República Popular China, y hasta la puerta Yongdingmen. Escontra'l norte llega al Parque Jingshan y les torres Gulou y Zhonglou. Esta exa nun ta esautamente alliniáu de norte a sur, pos s'esvia daqué más de dos graos, y los investigadores creen agora que foi trazáu na dinastía Yuan p'alliniase con Xanadú, la otra capital del so imperiu.
Murios y puertes
La muralla tien cuatro puertes, una en cada llenzu. La principal ye la Puerta del Sur (A), al norte abre la Puerta de la Divina Harmonía (B), frente al Parque Jingshan. Les del este y l'oeste llámense Puerta Gloriosa del Oeste (C) y Puerta Gloriosa del Este (D). Toos estos accesos tán cerraos per puertes de dos fueyes decoraes con files de nueve per nueve clavos doraos, sacante la puerta del este, que solo cunta con ocho files de clavos.
L'accesu meridional, el principal, ta flanqueado por dos ales que s'adelantren cerrando tres lados de la plaza cuadrangular (Plaza Wumen) que s'abrir ante ella. L'accesu tien cinco puertes, la central de les cualos ye parte de la Vía Imperial, un camín empedrado que forma la exa central de la Ciudá Prohibida y de la mesma Beixín, y lleva dende la Puerta de China nel sur a Jingshan nel norte. Solo l'emperador podía caminar o acaballar pela Vía Imperial, cola esceición de la emperatriz nel día de la so boda y de los estudiantes d'ésitu nel día del so Exame Imperial.
Patiu esterior
Tradicionalmente la Ciudá Prohibida estremar en dos zones: el Patiu Esterior (外 朝) o Patiu Fronteru (前朝) inclúi les seiciones meridionales y foi usáu pa propósitos ceremoniales; el Patiu Interior (内廷) o Palaciu Traseru (后宫) alluga les seiciones más al norte y foi la residencia del emperador y la so familia, y el llugar de los asuntos diarios d'estáu. Una llinia colorada marca nel mapa de la derecha la división averada ente estos dos zones. Coles mesmes, la Ciudá Prohibida trazar con tres eje verticales, el más importante de los cualos ye'l norte-sur, onde se topen los edificios más importantes.
Entrando pela Puerta del Sur atopamos con una gran plaza trevesada pel Ríu d'Agua Dorao, que cunta con cinco puente. Al fondu de la plaza abre la Puerta de l'Harmonía Suprema (F), tres la que s'irgue'l Salón de l'Harmonía Suprema. Unes terraces de mármol blanco de trés niveles alzar dende la plaza, y na so parte cimera hai tres edificios, el centru del complexu palacial: de sur a norte, el Salón de l'Harmonía Suprema (太和殿), el Salón de l'Harmonía Central (中和殿) y el Salón de la Preservación de l'Harmonía (保和殿). thumb|upright=1.5|Salón de l'Harmonía Suprema. El Salón de l'Harmonía Suprema (G) ye'l de mayores dimensiones, pos algama un altor de trenta metros sobre'l nivel de la plaza que la arrodia, amás de ser el centru ceremonial del poder imperial y l'estructura de madera más grande de toa China. Tien nueve llarpiabes d'anchu y cinco pisos d'altor, los númberos nueve y cinco que tán simbólicamente coneutaos a la maxestá del emperador. Enserto nuna celda nel centru del salón atopa un tronu de recargada decoración con un dragón n'espiral de que les sos fauces nacen unes boles de metal a manera de candelabru, llamaes «Espeyu Xuanyuan». Na dinastía Ming l'emperador tenía equí la so corte pa tratar los asuntos d'estáu, anque mientres la dinastía Qing, cuando se celebraben más xuntes d'estáu, el so llocalización treslladar a un llugar menos ceremoniosu y el Salón de l'Harmonía Suprema quedó acutáu pa propósitos más solemnes como coronaciones, invistidures y bodes imperiales.
El Salón de l'Harmonía Central ye más pequeñu, de planta cuadrada, y yera usáu pol emperador pa preparar les ceremonies y folgar antes y mientres la so realización. Tres él, nel Salón de la Preservación de l'Harmonía ensayaben ceremonies y tamién yera'l llugar de la etapa final del Exame Imperial. Los trés salones cunten con tronos imperiales, anque'l mayor y más ellaboráu de toos ye'l del Salón de l'Harmonía Suprema.
Nel centru de les ramples que conducen a les terraces de los llaos norte y sur esisten ramples ceremoniales, parte de la Vía Imperial, decoraes con recargaos y simbólicos baxorrelieves. La rampla norte, tres el Salón de la Preservación de l'Harmonía, ta tallada nuna sola pieza de piedra de 16,5 metros de llargu, 3 m d'anchu, 1,7 m de grosez y doscientes tonelaes de pesu, lo que la convierte na mayor talla de toa China. La rampla sur, frente al Salón de l'Harmonía Suprema, ye inda más llarga pero ta compuesta de dos losa de piedra que la so unión ta ingeniosamente azorronada colos baxorrelieves, daqué que s'afayó nel sieglu XX cuando'l deterioru secular fixo más visible'l so juntura.
Escontra'l suroeste y el sureste del Patiu Esterior tán los salones de la Eminencia Militar (H) y de la Gloria Lliteraria (J). El primeru foi utilizáu en delles ocasiones pol emperador pa recibir a los sos ministros y celebrar cortes, y más tarde emplegáu p'allugar la mesma imprenta del palaciu. El segundu tuvo acutáu pa llectures ceremoniales de los reputaos eruditos confucianistes y en periodos posteriores foi la oficina de la Gran Secretaría. Equí tamién s'almacenó una copia del Siku Quanshu, la mayor coleición de llibros de la historia china. Al nordeste topen los Tres Palacio del Sur (南三所) (K), residencia del príncipe herederu.
Patiu interior
El Patiu Interior ta separáu del Esterior por una plaza rectangular trazada de manera perpendicular a la exa principal de la Ciudá Prohibida. Yera'l llar del emperador y la so familia, y na dinastía Qing los emperadores vivieron y trabayaron ellí n'esclusiva, dexando'l Patiu Esterior namái pa propósitos ceremoniales.
Nel centru del patiu interior hai otru conxuntu de trés salones (L). Dende'l sur, son el Palaciu de la Pureza Celestial (乾清宮), el Salón de la Unión y el Palaciu de la Tranquilidá Terrenal. Más pequeños que los salones del Patiu Esterior, fueron la residencia oficial del emperador y la emperatriz. L'emperador, en representación del Yang y los Cielos, ocupaba'l Palaciu de la Pureza Celestial. La emperatriz, que representaba'l Yin y la Tierra, moraba nel Palaciu de la Tranquilidá Terrenal. Ente ellos atopaba'l Salón de la Unión, onde'l Yin y el Yang entemecer pa producir harmonía.
thumb|upright=1.5|Palaciu de la Pureza Celestial.
El Palaciu de la Pureza Celestial ye un edificiu con dos bistechos construyíu sobre una terraza de mármol d'un solu nivel y ta conectáu cola Puerta de la Pureza Celestial escontra'l sur por una pasarela elevada. Na dinastía Ming foi la residencia del emperador, pero a partir del emperador Yongzheng de la dinastía Qing, el soberanu moró nel más pequeñu Salón del Cultivu Mental, sito al oeste, por respetu a la memoria del emperador Kangxi. El Palaciu de la Pureza Celestial, que cunta con un tronu fitu al techu y decoráu con otru dragón n'espiral, convirtióse más tarde nel salón d'audiencies del emperador. Sobre'l tronu escolga un cartelu que reza «Xusticia y Honor» (en chinu: 正大光明; pinyin: zhèngdàguāngmíng).
El Palaciu de la Tranquilidá Terrenal (坤宁宫) tamién ye un edificiu cubiertu con dos bistechos, con nueve llarpiabes d'anchu y tres pisos d'altor. Mientres la dinastía Ming foi la residencia de la emperatriz, ente que na Qing una gran parte del palaciu foi convertíu pal cultu chamanista polos nuevu gobernantes manchúes. Dende'l reináu del emperador Yongzheng la emperatriz camudar al Palaciu, anque dos habitaciones del Palaciu de la Tranquilidá Terrenal caltener pa ser usaos na nueche de bodes del emperador.
Ente estos dos palacios ta'l Salón de la Unión, de planta cuadrada y cubierta piramidal. Equí tán almacenaos los venticinco Sellos Imperiales de la Dinastía Qing, según otros oxetos ceremoniales. Detrás d'estos trés sales atópase'l Xardín Imperial (M). Relativamente pequeñu y de diseñu compactu, esti xardín, sicasí, contién diverses amueses d'ellaboráu paisaxismu. Al norte del xardín ta la Puerta de la Divina Harmonía, la puerta norte del palaciu. Distribuyíes al este y al oeste de los trés sales principales hai una serie de patios secundarios y palacios menores onde vivíen los fíos y concubinas del emperador.
Direutamente escontra l'oeste atopamos el Salón del Cultivu Mental (N), que orixinalmente yera un palaciu menor pero convirtióse de facto en residencia y oficina del emperador dende Yongzheng. Nes últimes décades de la dinastía Qing les emperatrices viudes, incluyida Cixí, celebraben cortes na zona este del salón. Asitiaes alredor del Salón del Cultivu Mental atópense les oficines del Gran Conseyu y otros organismos clave del gobiernu.
La seición nordés del Patiu Interior ta ocupada pol Palaciu de la Llonxevidá Sele (宁寿宫) (O), un complexu construyíu pol emperador Qianlong en previsión de la so xubilación. Reflexa l'actualización de la Ciudá Prohibida y cuenta con un patiu interior y otru esterior, según xardinos y templos. La entrada al Palaciu de la Llonxevidá Sele ta marcada por un gran muriu d'azulexos que representa a nueve dragones. Esta seición de la Ciudá Prohibida ta siendo restaurada gracies a la collaboración ente'l Muséu del Palaciu y el Fondu Mundial de Monumentos, un proyeutu al llargu plazu que s'espera terminar en 2017.
Relixón
La relixón yera una parte importante de la vida de la corte imperial. Na dinastía Qing el Palaciu de la Tranquilidá Terrenal convertir nun llugar pa les ceremonies chamanistas manchúes. Coles mesmes, la relixón nativa taoísta china siguió teniendo un papel importante a lo llargo de les dinastíes Ming y Qing, y pal so cultu había dos templos taoístes, unu nel xardín imperial y otru na zona central del patiu interior. Otra relixón importante nel palaciu de la dinastía Qing foi'l budismu. Nel patiu interior creáronse dellos templos y santuarios, ente ellos el del budismu tibetanu o lamaísmo. La iconografía budista tamién abondó na decoración interior de munchos edificios, de lo que ye bona amuesa'l Pabellón de l'Agua de Flores, pos contién numberoses estatues budistes, iconos y mándales distribuyíos d'alcuerdu a propósitos rituales.
Mazerier
Mazerier ye una comuña francesa del departamentu d'Allier, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ciudá Prohibida
Contorna
thumb|Allugamientu de la Ciudá Prohibida nel centru históricu de [[Beixín.]] La Ciudá Prohibida ta arrodiada en trés de los sos llaos por xardinos imperiales. Al norte atopa'l Parque Jingshan, una llomba artificial creada cola tierra estrayida del foso y los llagos cercanos. Al oeste atópase Zhongnanhai, un antiguu xardín en redol a dos llagos coneutaos que na actualidá sirve como la sede central del Partíu Comunista de China y el Conseyu d'Estáu de la República Popular China. Escontra'l noroeste atiesta'l Parque Beihai, un llugar bien popular ente los pekineses tamién centráu per un llagu comunicáu colos dos del sur. thumb|left|El [[parque Beihai. Al fondu, la islla Qionghua y la so Estupa Blanca llevantada en 1651.]]
Nel sur de la Ciudá Prohibida hai dos importantes santuarios, el Santuariu Imperial de la Familia (en chinu: 太庙, pinyin: Tàimiào) y el Santuariu Imperial d'Estáu (en chinu: 太 社稷, pinyin: Tàishèjì), onde l'emperador podía venerar los espíritos de los sos ancestros y l'espíritu de la nación, respeutivamente. Güei son el Salón Cultural del Pueblu Trabayador de Beixín y el Parque Zhongshan, esti postreru en conmemoración de Sun Yat-sen. Tamién escontra'l sur topen dos cercanes ya idéntiques puertes dispuestes na exa central que lleva al accesu principal de la Ciudá: la Puerta Vertical (en chinu: 端 门, pinyin: Duānmén) y la más famosa Puerta de Tian'anmen, decorada con una semeya de Mao Zedong nel so centru y cartelos a entrambos llaos que recen «Llarga vida a la República Popular China» y «Llarga vida a la gran unidá de los pueblos del mundu». La Puerta de Tian'anmen coneuta la cortil de la Ciudá Prohibida col modernu y simbólicu centru del estáu chinu, la Plaza de Tian'anmen.
Anque'l desenvolvimientu urbanu ta agora puramente controláu pela redolada de la Ciudá Prohibida, mientres el pasáu sieglu les incontrolaes baltaderes y reconstrucciones, dacuando políticamente motivaes, camudaron el calter de les árees qu'arrodien el conxuntu palacial. Dende l'añu 2000 el gobiernu municipal de Beixín trabayó pa evitar que les instituciones gubernamentales y militares ocupen dellos edificios históricos, y estableció un parque alredor de les restantes partes de la muralla de la Ciudá Imperial. En 2004 una ordenanza relativa al altor de los edificios y les restricciones na ordenación urbana foi anovada pa establecer l'área de la Ciudá Imperial y del norte de la Ciudá como una zona d'aislamientu pa la Ciudá Prohibida. Un añu dempués la Ciudá Imperial y Beihai (como parte d'estensión del Palaciu de Branu) incluyir na llista pa ser próximos enclaves Patrimoniu de la Humanidá en Beixín.
Simbolismu
thumb|Los teyaos tán decoraos con fileres d'estatues encabezaes por un home qu'acaballa un [[ave fénix y por un dragón imperial.]]
El diseñu de la Ciudá Prohibida, dende'l so plan xeneral al más pequeñu detalle, foi meticulosamente escurríu pa reflexar principios filosóficos y relixosos, y sobremanera como símbolu de la maxestá del poder imperial. Dellos exemplos notables de diseñu simbólicu son:
Coleiciones
thumb|Sala d'esposición del Muséu del Palaciu. Les coleiciones del Muséu del Palaciu basar na coleición imperial Qing. Acordies colos resultaos d'una auditoría de 1925, la Ciudá Prohibida almacenaba 1,17 millones d'oxetos. Amás, les biblioteques imperiales allugaben una de les mayores coleiciones de llibros antiguos y documentos varios de tol país, incluyíos papeles de los gobiernos de les dinastíes Ming y Qing.
Dende 1933 l'amenaza de la invasión xaponesa obligó a la evacuación de les partes más importantes de la coleición del Muséu. Tres el final de la Segunda Guerra Mundial en 1945 esta coleición foi devuelta a Nankín, pero cola victoria de los comunistes na posterior Guerra Civil China en 1949, el gobiernu nacionalista decidió unviar una seleición d'esta coleición a la islla de Taiwán. De les 13 427 caxes d'oxetos sacupaes, 2972 atópase na actualidá nel Muséu Nacional del Palaciu en Taipéi. Cuasi diez mil caxes fueron devueltes a Beixín, pero 2221 siguen güei almacenaes so cargu del Muséu de Nankín. Dempués de 1949 el Muséu llevó a cabu una nueva auditoría, según una busca refecha na Ciudá Prohibida, afayando un númberu importante d'oxetos. Amás, el gobiernu tomó pieces d'otros museos de tol país pa reponer la coleición del Muséu Nacional del Palaciu, que tamién mercó dalgunes y recibió donaciones privaes.
Na actualidá'l Muséu del Palaciu tien más d'un millón d'obres d'arte únicu y d'incalculable valor na so coleición permanente, ente les que s'inclúin pintures, cerámiques, inscripciones, oxetos de bronce o documentos de la corte. Según un inventariu de la coleición realizáu ente los años 2004 y 2010, el Muséu del Palaciu tien un total de 1 807 558 oxetos, de los que 1 684 490 son pieces designaes como «reliquies culturales pervalibles» protexíes a nivel nacional.
two blue ceramics.JPG|thumb|Dos pieces de porzolana azul» de la dinastía Qing.]]
El Muséu del Palaciu tien 340 000 pieces de cerámica y porzolana, ente les que s'inclúin les coleiciones imperiales de la dinastía Tang y de la dinastía Song, según pieces encargaes pol palaciu y, dacuando, pol emperador personalmente. El Muséu del Palaciu tien tamién alredor de 320 000 pieces de porzolana de la coleición imperial. El restu ta cuasi tou almacenáu nel Muséu Nacional del Palaciu en Taipéi y el Muséu de Nankín.
thumb|Caballos bañándose (detalle), obra de [[Zhao Mengfu (1254–1322).]]
El Muséu del Palaciu tien cerca de 50 000 pintures. D'estes, más de cuatrocientes daten d'antes de la dinastía Yuan (1271-1368), lo que la convierte na coleición más grande d'esti tipu en China. La coleición basar na coleición del palaciu de les dinastíes Ming y Qing. L'interés personal d'emperadores como Qianlong llevó a que'l palaciu atesorara una de les más importantes coleiciones de pintura de la historia china. Sicasí, una parte importante d'esta coleición perder colos años. Tres la so abdicación, Puyi sacó munches pintures del palaciu, que se perdieron o destruyeron, y en 1948 munchos oxetos fueron llevaos a Taiwán. La coleición foi darréu completada al traviés de donaciones, compres y tresferencies d'otros museos.
La coleición de bronces del Muséu del Palaciu remontar a la temprana dinastía Shang. De les cerca de 10 000 pieces que la componen, 1 600 tán dataes como anteriores al periodu Qin (221 e.C.). Una parte importante d'esta coleición son oxetos ceremoniales de bronce de la corte imperial.
El Muséu del Palaciu tien una de les mayores coleiciones de relós mecánicos de los sieglos XVIII y XIX esistentes nel mundu, con más de mil pieces, tantu chines como realizaes nel estranxeru. Los relós chinos fueron realizaes nos talleres del propiu palaciu, en Cantón o en Suzhou, ente que los foranos provienen del Reinu Xuníu, Francia, Estaos Xuníos, Suiza o Xapón, anque la mayoría son británicos.
thumb|La [[Col de jadeíta, d'antiguo na Ciudá Prohibida y güei nel Muséu Nacional del Palaciu de Taipéi.]]
El jade tien un llugar únicu na cultura de China. La coleición del muséu, na so mayoría procedente de la coleición imperial, inclúi unes 30 000 pieces. La coleición d'obres anteriores a la dinastía Yuan inclúi delles pieces de fama mundial y oxetos procedentes de recién escavaciones arqueolóxiques. Los más antiguos daten del Neolíticu, ente que los de les dinastíes Ming y Qing yeren d'usu palaciegu, en dellos casos tributos llegaos de too l'imperiu y de más allá.
Amás d'obres d'arte, una gran parte de la coleición del muséu componer de pieces de la corte imperial, lo qu'inclúi elementos utilizaos pola familia imperial y el palaciu na vida diaria, según diversos oxetos ceremoniales y burocráticos importantes pa l'alministración del gobiernu. Esta amplia coleición ilustra la vida cotidiana y los protocolos ceremoniales de la dómina imperial.
Semousies
Semousies ye una comuña francesa del departamentu de Nord, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Kiker
Enrique Benjamín Rodríguez Rodríguez, conocíu artísticamente como Kiker, ye un pintor asturianu.
Biografía
Cola so familia treslládase a vivir a Xixón y ellí entamaría a tomar les primeres lleciones de pintura.
Depués d'un pasu per París, algama'l Premiu Nacional de Pintura de Ḷḷuarca y la so obra ye selecionada pa la primera y segunda Bienal d'Arte Ciudá d'Uviéu y fai esposiciones en Málaga, Uviéu, Madrid y Barcelona. Tamién asoleya'l llibru Mi mundo o ilustra llibros de poesía y revistes.
Enllaces esternos
Web del artista
Chung Jung-Yeon
Chung Jung-Yeon –en hangul, 천정연– ye una deportista surcoreana que compitió en yudu.
Ganó una medaya nel Campeonatu Mundial de Yudu de 2009, y tres medayes nel Campeonatu Asiáticu de Yudu ente los años 2008 y 2012. Nos Xuegos Asiáticos de 2010 consiguió una medaya de bronce.
Mileniu II e.C.
El Mileniu II e.C. entamó'l 1 de xineru del añu 2000 e.C. y finó'l 31 d'avientu del 1001 e.C..
Xaponesismu
Denominar xaponesismu a una pallabra nueva o neoloxismu proveniente del idioma xaponés y usada n'otru idioma, más o menos afecha.
Dalgunos d'estos vocablos son bastante antiguos, como por casu «bonzo» o «catana», que s'atopen en Trunfu de la fe nos reinos del Xapón (1618), de Lope de Vega. Polo xeneral, l'adaptación de pallabres del xaponés ye cómoda na llingua española porque esiste una fonética bien paecida en dambes llingües (les mesmes cinco vocales, por casu) a pesar de diferencies bien importantes n'otros aspeutos rellacionaos cola gramática y la morfoloxía.
Pallabres xaponeses n'español
Unu de los procesos evolutivos de les llingües ye la incorporación de estranxerismos pa designar idees de les qu'escarecen. Ciertos idiomes son más abiertos qu'otros, pero práuticamente toos viven el procesu. Magar n'ocasiones les incorporaciones nun dexen de presentar resistencia per dalguna parte de la población hai munchos casos en que de xuru son un gran apurra y parte del intercambiu cultural. Nel casu de los estranxerismos, o japonesismos, en castellán adoptemos los clásicos karate (空手), quimonu　(着物) , geisha (芸者), biombu (屏風), sushi (寿司) y manga (漫画), apocayá incorporaos pola RAE con daqué de discutiniu.
Exemplos de japonesismos en idioma español son: Kendo (kendo)
Jeferson Antonio Alves Dupin
Jeferson Antonio Alves Dupin ye un ex-futbolista brasilanu.
Sepmeries
Tien una población de y una superficie de  km².
Gliese 3021
Gliese 3021 o GJ 3021 ye una estrella de magnitú aparente 6 que s'atopa na constelación Hydrus. Ye relativamente paecida al Sol, y nun ta bien lloñe d'ésti. Tien un exoplaneta orbitándola.
yá que ye una estrella cercana asemeyada a un sol, la década pasada GJ 3021 foi estudiáu con cuidu per primer vegada, sobremanera dempués de que'l so compañeru subestelar foi descubiertu. Anguaño créese que tien 600 millones d'años, anque la edá envalorada tien un rangu que va dende 150 millones a 8.8 mil millones d'años dependiendo del métodu usáu pa la determinación. La estrella ta más arriquecida en fierro, y xira alredor de la so exa más rápido que'l Sol, y ye cromosféricamente activa.
Gliese 3021 b
Gliese 3021 b ye un planeta xovianu, o una pequeña nana marrón orbitando aproximao a 0.5 UA de la so estrella. Cuando recién descubiertu, foi anunciáu teniendo una masa non menor a 3.45 vegaes la de Xúpiter, una llende inferior que darréu foi enmendado a 3.32. Un estudiu posterior del asuntu suxurió que la inhabilidad habitual de determinar l'enclín orbital d'un planeta estrasolar pol so velocidá radial, fixo qu'esta masa fora con severamente subestimada. la órbita astronométrica da un enclín orbital de 11.8 ° y una masa de 16 mases de Xúpiter, que fadríen del oxetu una nana marrón.
Enllaces esternos
(HD 1237, HIP 1292)]
Chunhong Liu
Chunhong Liu (chinu simplificáu:刘春红 ) ye una halterófila china, dos veces campeona olímpica en 69 kg. Ostenta trés marques mundiales na so categoría.
Na so niñez practicó'l yudu nel ximnasiu de la so ciudá natal, pero prefirió l'halterofilia en 1996, cuando cuntaba con 13 años. En 1998 formó parte de la seleición deportiva de la so provincia (Shandong) y entró a la seleición de China en 2002.
Internacionalmente dar a conocer al ganar medaya d'oru nel Campeonatu Mundial d'Halterofilia de 2003, celebráu en Vancouver, onde ganó la medaya d'oru en 69 kg.
Participó nos Xuegos Olímpicos d'Atenes 2004, onde ganó la medaya d'oru ya impunxo trés marques mundiales, al llevantar 122,5 kg n'arranque, 152,5 kg en envión y un total de 275 kg.
Nos Xuegos Olímpicos de Beixín 2008 refrendó'l so títulu de campeona olímpica y batió la so propia marca d'Atenes, con 128 kg n'arranque, 158 kg en envión y 286 kg totales. El 12 de xineru de 2017, el COI anunció la so descalificación por doping.
Tamién ganó una medaya d'oru en 75 kg nel Campeonatu Mundial de 2005 y medaya de plata en 69 kg l'el Campeonatu Mundial de 2007, onde ganó la competencia d'arranque.
Sequedin
Sequedin ye una comuña francesa del departamentu de Nord, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Chunxiu Zhou
Chunxiu Zhou ye una atleta  china, especialista na prueba de maratón, na que llogró ser subcampeona mundial en 2007.
Carrera deportiva
Nel Mundial d'Osaka 2007 gana la medaya de plata nel maratón, con un tiempu de 2:30:45, quedando tres la keniana Catherine Ndereba y per delantre de la xaponesa Reiko Tusa.
Y al añu siguiente nos Xuegos Olímpicos de Beixín 2008 ganó la medaya de bronce na mesma prueba de maratón.
Momentu angular
El momentu angular o momentu cinéticu ye una magnitú física de los trés mecániques (mecánica clásica, cuántica y teoría especial de la relatividá relativista). Nel Sistema Internacional d'Unidaes el momentu angular midir en kg·m²/s. Esta magnitú desempeña al respeutive de les rotaciones un papel análogu al momentu llinial nes traslaciones.
El nome tradicional n'español ye momentu cinéticu, pero por influencia del inglés angular momentum güei son frecuentes momentu angular y otres variantes como cantidá de movimientu angular o ímpetu angular.
So ciertes condiciones de simetría rotacional de los sistemes ye una magnitú física que se caltién constante col tiempu a midida que el sistema va camudando, lo cual da llugar a la llamada llei de caltenimientu del momentu angular. El momentu angular pa un cuerpu ríxidu que rota al respeutive de un eje ye la resistencia qu'ufierta dichu cuerpu a la variación de la velocidad angular. Sicasí, eso nun implica que sía una magnitú esclusiva de les rotaciones; por casu, el momentu angular d'una partícula que se mueve llibremente con velocidá constante (en módulu y direición) tamién se caltién.
Momentu angular d'una masa puntual
thumb|350px|El momentu angular d'una partícula con respectu al puntu ye'l productu vectorial del so momentu llinial pol vector.
En mecánica newtoniana, el momentu angular d'una partícula o masa puntual con al respeutive de un puntu O del espaciu defínese como'l momentu del so cantidá de movimientu \mathbf{p} con al respeutive de esi puntu. De normal desígnase por aciu el símbolu \mathbf{L}. Siendo \mathbf{r} el vector que xune'l puntu O cola posición de la masa puntual, va ser
El vector ye perpendicular al planu que contién  y, na direición indicada pola regla del productu vectorial o regla de la mano derecha y el so módulu o intensidá ye:
Momentu angular y momentu dinámicu
El primeru de los paréntesis ye cero una y bones la derivada de con respectu al tiempu nun ye otra cosa que la velocidá  y, como'l vector velocidá ye paralelu al vector cantidá de movimientu, el productu vectorial ye cero. En cuanto al segundu paréntesis, tenemos:
onde ye l'aceleración de la partícula, de cuenta que, ye la fuercia qu'actúa sobre ella. Yá que el productu vectorial de pola fuercia ye'l momento o momento dinámicu aplicáu a la masa, tenemos:
Asina, la derivada temporal del momentu angular ye igual al momento dinámicu qu'actúa sobre la partícula. Hai que destacar que nesta espresión dambos momentos, y \mathbf M\, tendrán de tar referíos al mesmu puntu O.
Momentu angular d'un conxuntu de partícules puntuales
El momentu angular d'un conxuntu de partícules ye la suma de los momentos angulares de caúna:
El términu de derecha ye la suma de tolos momentos producíos por toles fuercies qu'actúen sobre les partícules. Una parte d'eses fuercies puede ser d'orixe esternu al conxuntu de partícules. Otra parte puede ser fuercies ente partícules. Pero cada fuercia ente partícules tien la so reaición que ye igual pero de direición opuesta y colineal. Eso quier dicir que los momentos producíos por caúna de les fuercies d'un par aición-reaición son iguales y de signu contrariu y que la so suma anúlase. Esto ye, la suma de tolos momentos d'orixe internu ye cero y nun puede faer camudar el valor del momentu angular del conxuntu. Solo queden los momentos esternos:
El momentu angular d'un sistema de partícules caltener n'ausencia de momentos esternos. Esta afirmación ye válida pa cualquier conxuntu de partícules: dende nucleos atómicos hasta grupos de galaxes.
Momentu angular d'un sólidu ríxidu
Tenemos que nun sistema inercial la ecuación de movimientu ye:
Onde: Agora bien, de normal pa un sólidu ríxidu'l tensor d'inercia \mathbf{I}, depende del tiempu y por tantu nel sistema inercial xeneralmente nun esiste un análogu de la segunda llei de Newton, y nun siendo que el cuerpu xire alredor d'unu de los exes principales d'inercia asocede que:
Onde ye l'aceleración angular del cuerpu. Por eso resulta más útil plantegar les ecuaciones de movimientu nun sistema non inercial formáu peles exes principales d'inercia del sólidu, asina se llogra que, anque entós ye necesariu cuntar coles fuercies d'inercia:
Que resulta ser una ecuación non llinial na velocidá angular.
Caltenimientu del momentu angular clásicu
Cuando la suma de los momentos esternos ye cero, vimos que: Eso quier dicir que. Y como ye un vector, ye constante tantu en módulu como en direición.
Consideremos un oxetu que puede camudar de forma. Nuna d'eses formes, la so Momentu d'inercia ye y la so velocidá angular. Si l'oxetu camuda de forma (ensin intervención d'un momentu esternu) y que la nueva distribución de mases fai que'l so nuevu Momentu d'inercia sía, la so velocidá angular va camudar de manera tal que: En dellos casos el momentu d'inercia puede considerase un esguilar. Entós la direición del vector velocidad angular nun va camudar. Solo va camudar la velocidá de rotación.
Hai munchos fenómenos nos cualos el caltenimientu del momentu angular tien muncha importancia. Por casu:
Exemplu
right|frame|La masa xira tenida por un filo que puede esmucir al traviés d'un tubito delgáu. Tirando del filo camuda'l radiu de xiru ensin modificar el momentu angular.
Nel dibuxu de la derecha tenemos una masa que xira, tenida por un filo de masa despreciable que pasa por un tubito finu. Suponemos el conxuntu ensin esfregadures y nun tenemos en cuenta la gravedá.
La fuercia que'l filo exerz sobre la masa ye radial y nun puede exercer un momentu sobre la masa. Si tiramos del filo, el radiu de xiru va menguar. Como, n'ausencia de momentos esternos, el momentu angular caltiénse, la velocidá de rotación de la masa tien d'aumentar.
Tamién puede faese l'esperimentu nel otru sentíu. Si suelta'l filo, la masa sigue la tanxente de la trayeutoria y el so momentu angular nun camuda. A un ciertu momentu frenamos el filo por que'l radiu sía constante de nuevu. El fechu de frenar el filo, comunica una velocidá radial (escontra'l centru) a la masa. Esta vegada esta velocidá radial mengua la velocidá total y solo queda la componente de la velocidá tanxencial al filo na posición na cual frenar.
Nun ye necesariu faer la esperiencia dando un tirón. Puede faese de manera continua, una y bones la fuercia que se fai reponiendo y soltando filo puede descomponese nuna socesión de pequeños impulsos.
Momentu angular en mecánica relativista
En mecánica newtoniana el momentu angular ye un pseudovector o vector axial, polo qu'en mecánica relativista ten de ser tratáu como'l dual de Hodge de les componentes espaciales d'un tensor antisimétrico. Una representación del momentu angular na teoría especial de la relatividá ye por tanto como cuadritensor antisimétrico:
Puede trate que les 3 componentes espaciales formen el momentu angular de la mecánica newtoniana y el restu de componentes  describen el movimientu del centro de mases relativista.
Momentu angular en mecánica cuántica
En mecánica cuántica'l momentu angular ye un conxuntu de tres operador pa los cualos esiste un conxuntu d'estaos linealmentemente independientes que satisfai:
Y que amás satisfaen les siguientes rellaciones de conmutación canóniques:
Por casu el momentu angular orbital \mathbf{L}, l'espín \mathbf{S} (o momentu angular intrínsecu), el isospín \mathbf{I}, el momentu angular total \mathbf{J}, etc.
Momentu angular orbital
El momentu angular orbital, tal como'l que tien un sistema de dos partícules que xira una alredor de la otra, puede tresformase a un operador \hat{L} por aciu la so espresión clásica: siendo \mathbf r la distancia que les dixebra. Usando coordenaes cartesianes los trés componentes del momentu angular espresar nel espaciu de Hilbert avezáu pa les funciones d'onda,, como:
Sicasí en coordenaes angulares esfériques el cuadráu del momentu angular y la componente Z esprésense como:
Tienen especial importancia por ser la componente angular de los orbitales atómicos.
Caltenimientu del momentu angular cuánticu
Ye importante notar que si'l hamiltoniano nun depende de les variables angulares, como asocede por casu en problemes con potencial de simetría esférica entós toles componentes del momentu angular conmutan col hamiltoniano:
y, de resultes, el cuadráu del momentu angular tamién conmuta col Hamiltoniano:
Y tenemos que'l momento angular caltiénse, eso significa qu'a lo llargo de la evolución nel tiempu del sistema cuánticu la distribución de probabilidá de los valores del momentu angular nun va variar. Nótese sicasí que como les componentes del momentu angular non conmutan ente sigo non pueden definise simultáneamente. Sicasí, si pueden definise simultáneamente el cuadráu del momentu angular y una de los sos componentes (davezu escuéyese la componente Z). En particular si tenemos estaos cuánticos pel momento bien definíu estos van siguir siendo estaos cuánticos pel momento bien definíu colos mesmos valores de los númberos cuánticos l y m.
Meaulne-Vitray
Meaulne-Vitray ye una comuña francesa del departamentu d'Allier, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Mac OS
Mac OS, ye l'abreviatura de Macintosh Operating System (Sistema Operativu de Macintosh), ye'l nome del primer sistema operativu d'Apple pa los ordenadores Macintosh. El Mac OS orixinal foi'l primer sistema operativu con una interfaz gráfica d'usuariu en tener ésitu. L'equipu de Macintosh taba formau por Bill Atkinson, Jef Raskin y Andy Hertzfeld.
Apple quitó-y importancia, a sabiendes, a la existencia del sistema operativu nos primeros años de Macintosh pa facer que la máquina yera más prestosa pal usuariu y a distanciala d'otros sistemes como MS-DOS, que yeren un desafíu téunicu. Apple quería que Macintosh vierase como un sistema que trabayara namás prendelu.
Agyneta
Agyneta ye un xéneru d'arañes araneomorfes de la familia Linyphiidae.
Llista d'especies
Según "The World Spider Catalog 12.5":
Plátanu (dixebra)
Plátanu pue ser:
Neocrex erythrops
Neocrex erythrops ye una especie d'ave gruiforme de la familia Rallidae, llargamente distribuyida en Suramérica, en Colombia, Ecuador, Perú, Bolivia, Arxentina, Brasil, Guayanes, Trinidá y Tobagu y Venezuela y amás atopóse en Centroamérica y Estaos Xuníos.
Hábitat
Viven en sabanes anubiertes, banzaos con gramínees, cultivos d'arroz y desaguadorios. Créese que ye una especie migratoria.
Descripción
Mide ente 18 y 20 cm de llargor. Picu verde amarellentáu con punta negra y base colorada. Cabeza, pechu, banduyu y parte llateral del pescuezu, grises; envés y cara cimera de les ales y la cola, de color marrón, oliváceu o apizarrau; gargüelu blancu; parte baxa del banduyu y la rexón infracaudal con anches barres negres y blanques. Pates acolorataes. L'iris ye colloráu.
Reproducción
Constrúi'l nial en forma de cestu, con tarmos de gramínees, en montículos de vexetación. La fema pon hasta 7 güevos de color crema, con llurdios castañu acolorataes.
Unix
Unix® (o UNIX) ye un sistema operativu portable, multitarea y multiusuariu; desendolcáu de primeres por un grupu de trabayadores de los llaboratorios Bell d'AT&T, ente los que figuren Ken Thompson, Dennis Ritchie y Douglas McIlroy.
Güei, la pallabra UNIX emplégase pa dellos conceutos dependiendo del contestu nel que ye usada. Esto lleva a tracamundios:
Robert Wuhl
Robert Whul ye un actor, cómicu y escritor estauxunidense.
Vida temprana
Wuhl nació nel condáu de Union, Nueva Jersey el so padre que trabayaba como distribuidor de productos. Dempués d'asistir a Unión High School, dirixir a la Universidá de Houston, onde foi activu nel drama y nel departamentu de Omicron Epsilon-Capítulu de la fraternidá Tau Kappa Epsilon.
Actor
Dempués de dellos años trabayando nel xéneru de la stand-up comedy, Wuhl fixo papeles en películes incluyendo Batman con Jack Nicholson, Bull Durham (Los búfalos de Durham) con Kevin Costner, Cobb con Tommy Lee Jones, y Good Morning, Vietnam con Robin Williams. El so primer papel nel cine foi un papel na comedia de 1980 Caballeros xunto con otros actores nuevu Tony Danza, Michelle Pfeiffer y Fran Drescher. Amás él escribió dos episodios de la serie de televisión Escuadrón de Policía! en 1982, y fixo un comentariu d'audiu pal so llanzamientu en DVD en 2006.
Wuhl ye tamién recordáu pola so apaición na primer escena del videu musical de "Material Girl", unu de los primeros grandes ésitos de Madonna.
En 1992, apaeció en El Guardaespaldes como anfitrión de los Oscar. En realidá, ganó dos premios Emmy por co-escribir el guión de les ceremonies de los Premios de l'Academia en 1990 y 1991, con Billy Crystal.
Maude Allen
Maude Allen foi una actriz d'Estaos Xuníos.
Apaeció en delles películes de Hollywood nes décades de 1930 y 1940, incluyendo papeles pequeños en Show Boat (1936), San Francisco (1936), ya interpretando a "Dutchess" en The Adventures of Red Ryder (1940).
Valorie Curry
Biografía
Curry nació'l 12 de febreru de 1986 nel Condáu d'Orange, California. Ye la menor de tres hermanos. Asistió a la Sonora High School en La Habra, onde se graduó en 2004. Asistió a la Universidá Estatal de California, Fullerton, onde recibió una llicenciatura en teatru. Trabayó colos grupos de teatru The Second City y Phantom Projects.
Carrera
Debutó en 2006 como Jane Kuhne, un personaxe recurrente de la serie de televisión Veronica Mars. Dende entós apaeció como convidada en series de televisión tales como CSI: NY y Psych y nos curtiumetraxes I Love You Like Crazy y Kara.
En 2010 foi escoyida pa interpretar a Charlotte na adautación cinematográfica de la novela escrita por Stephenie Meyer, The Twilight Saga: Breaking Dawn - Part 2. Pa 2012, Curry foi escoyida pa interpretar a Emma Hill na serie de Fox The Following.
Curtis Harris
Curtis Harris ye un actor infantil d'orixe d'Estaos Xuníos. Ye principalmente conocíu pol papel de «Miles Preston» na serie de Nickelodeon, The Haunted Hathaways.
Vida y carrera
Curtis Harris nació'l 27 de xunu de 2001 nel estáu de California, al suroeste de los Estaos Xuníos y el so hermanu menor, Caleel, tamién ye actor. Declaró que'l so deporte favorito ye'l baloncestu. Empezó a actuar dende los ocho años, cuando interpretó a un neñu llamáu Tyler nun episodiu de Grey's Anatomy. Dende 2013, encarna como co-protagonista a Miles Preston en The Haunted Hathaways, una serie de Nickelodeon.
Real Jaén Club de Fútbol
El Real Jaén Club de Fútbol ye un club de fútbol de la ciudá de Xaén (Andalucía) que compite en Tercer División la temporada 2017/18. Foi fundáu'l 12 de xunu de 1929 y ye consideráu un históricu del fútbol español. Ente los sos llogros deportivos más importantes cuenta con tres temporaes en Primer División nes que collechó 71 puntos que lu asitien na 52ª posición na clasificación histórica de primer División.
Historia
A principios del sieglu XX, l'arquiteutu y empresariu Justino Flores embarcar nun proyeutu sobre prospecciones mineres, estableciendo una empresa (Óxido Flores) na zona norte de la ciudá de Xaén, ente la vía ferrial y les güertes de Peñamefécit. El personal téunico de dicha empresa, que yera d'orixe inglés, empezó a introducir iniciatives deportives (fútbol, tenis, natación, aerostación ...), dando llugar a la creación de les primeres instalaciones deportives de la ciudá y de los primeros equipos de fútbol informal de la mesma,  tales como les peñes deportives La ximnástica y El balompié, que, al fundise dambes el 13 d'agostu de 1922 de la mano del doctor en Medicina Juan Nogal Martínez, dieron llugar al Xaén F. C., más conocíu por «El FC».
El Jaén FC llueu se convirtió nel favoritu de los jiennenses frente al so otru rival capitalín, la Unión Deportiva. El mesmu día de la so presentación xugó un alcuentru amistosu en La Carolina contra l'equipu llocal, siendo derrotáu por 5-0. Diez díes dempués produzse la primer victoria frente al Linares por 3-1, unos dos más tarde apostóse'l primer partíu frente al Úbeda, cayendo derrotáu 0-2. El pasu siguiente foi la federación del club en 1923 por que pudiera competir nes categoríes nacionales, apostando dellos partíos amistosos mientres esi añu y el siguiente.
El 12 de xunu de 1929 reconstitúyese l'equipu sol nome de Sociedá Olímpica Jiennense, figurando l'equipu en Tercera Rexonal, xunto a otros equipos de les provincies de Córdoba y Xaén. El 12 d'abril de 1931, en venciendo al Nacional de Córdoba (filial del Córdoba CF), la Olímpica xubió a Primera Rexonal. L'uniforme del equipu entós daquella taba constituyíu por camisola colorada y pantalón azul.
El 5 de xunetu de 1939, en rematando la Guerra Civil, reconstituyir de nuevu la Sociedá Olímpica Jiennense, presidida por Lisardo Mena. Abandónase'l color coloráu pol blancu orixinal na vistimienta del equipu.
Na campaña 1942/1943 l'equipu apuerta a per primer vegada a categoría nacional, a la Tercer División.
El 20 de marzu de 1944, debuta na Copa del Xeneralísimu, na primer ronda frente al Úbeda, en Xaén, ganando cola resultancia de 3-2, una selmana dempués el 27 del mesmu mes enfrentar por primer vegada en copa col Linares, ganáu la Olímpica 4-3, esa temporada'l club algamó la cuarta ronda esaniciando tamién al Alxecires y calledo derrotáu frente al CD Córdoba.
El 29 d'ochobre de 1944 inaugúrase el, daquella, Estadiu de la Victoria, asitiáu nel centru de Xaén, que convirtióse mientres 60 años nun símbolu más del club jiennense, según una difícil torga de superar pa los sos rivales por cuenta de les sos amenorgaes dimensiones y a la relativa cercanía de les graes respeuto al terrén de xuegu. El partíu inaugural enfrentó a la Olímpica contra'l Algeciras CF, siendo la resultancia final de 2-2.
El 5 de setiembre de 1947 la Federación Española de Fútbol autorizó'l nome de Real Jaén, que sustituyía al de Olímpica Jiennense, y establecióse definitivamente'l color blancu pa la primer vistimienta del equipu, en llugar del pantalón azul y camiseta colorada que solía vistir la Olímpica.
Na década de los años 50 el club algama les sos mayores glories deportives, conquistando en 1952 la Copa Federación y militando tres temporaes na Primer División del fútbol español (1953/1954, 1956/1957 y 1957/1958), tres un doble ascensu consecutivu dende Tercer División a Primer de la mano d'emblemáticos xugadores como Ángel María Arregui. La so meyor clasificación provisional consiguir tres la tercer xornada de la temporada 1957/58, algamando la segunda posición, tres el Real Madrid CF.
Nuevamente baxáu caltener nun llargu periplu d'ascensos y descensos ente Tercera y Segunda a onde volvió a finales de los 90, lo que-y apurrió nueves brengues deportives acompañaos del resurdimientu eufóricu de l'afición. Pero nun pudiendo consolidase na categoría baxa a Segunda División B empecipiáu'l sieglu XXI, onde permanez con desemeyada fortuna, mientres fai frente definitivamente a los problemes económicos qu'abasna dende la so conversión en Sociedá Anónima Deportiva.
Na temporada 2008/2009 proclamóse, per segunda vegada na so hestoria, nel campeón de la Copa Federación al ganar na final al Rayo Vallecano "B" y apostó la promoción d'ascensu a 2ª siendo derrotáu por 1 gol a 2, pol Villarreal "B" nel partíu de vuelta de la tercera y postrera eliminatoria, nel Estadiu La Victoria.