cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dr. Dre
The Chronic y Death Row Records (1992-1995)
Dempués d'una disputa con Eazy-Y, Dre abandonó'l grupu N.W.A nel visu de la so popularidá en 1991 sol conseyu del so amigu, The D.O.C. y el so guardaespaldes nel momentu, Suge Knight. Knight, un home fuerte y notoriamente intimidador, foi capaz de que Eazy-Y lliberara a Young del so contratu y col como artista estrella fundó'l sellu Death Row Records. En 1992, Young llanzó'l so primer senciellu, la cantar que da títulu a la película Deep Cover, una collaboración col raperu Snoop Dogg al que conoció al traviés de Warren G. L'álbum debú de Dr. Dre en solitariu foi The Chronic, publicada en Death Row Records. Young enfusar nun nuevu estilu de rap, tantu en términos estilísticos como llíricos.
Sobre la base de senciellos como "Nuthin' But A G Thang", "Let Me Ride" y "Fuck Wit Dre Day (And Everybody's Celebratin')", que cuntaba con Snoop Dogg como vocalista invitáu, The Chronic convertir nun fenómenu cultural, faciendo del so soníu g-funk l'estilu dominante nel hip hop de bona parte de la primer metá de los años 1990. En 1993, la Recording Industry Association of America certificó l'álbum multiplatín, y Dr. Dre tamién ganó'l premiu Grammy pola so interpretación en "Let Me Ride". Esi añu, la revista Billboard tamién clasificó a Dr. Dre como l'octavu artista con más discos vendíos, The Chronic como'l sestu álbum de mayor venta y "Nuthin' But A G Thang" como'l 11º single más vendíu.
Aftermath Entertainment (1996-1998)
Dr. Dre Presents... The Aftermath, foi llanzáu'l 26 de payares de 1996, incluyía cantares por el mesmu Dr. Dre, según por artistes acabante roblar con Aftermath, y una tema en solitariu "Been There, Done That", entendida como una despidida simbólica'l rap gangsta. A pesar de la calificación de platín pola RIAA, l'álbum nun foi bien popular ente los fanáticos. N'ochobre de 1996, Dre interpretó "Been There, Done That" en Saturday Night Live. En 1997, Dr. Dre produció delles pistes pa The Album, que yera l'álbum debú del grupu The Firm, l'álbum foi recibíu con crítiques negatives per parte de los críticos y non tantu de los fanáticos. Rumores empezaron a abondar diciendo que Aftermath enfrentaba dificultaes económiques. Aftermath tamién enfrentó una demanda por violación de marca pela banda de thrash metal Aftermath. First Round Knock Out, una escoyeta de delles temes producir y realizar por Dr. Dre tamién foi llanzáu en 1996, con material que va dende World Class Wreckin' Cru hasta N.W.A con grabaciones de Death Row.
El puntu d'inflexón pa Aftermath llegó en 1998, cuando Jimmy Iovine, direutor d'Interscope, suxurió-y a Dr. Dre que roblara a Eminem, un raperu de Detroit. Dre produció tres canciones y fixo dos collaboraciones pal álbum debú d'Eminem, The Slim Shady LP, llanzáu en 1999. Dr. Dre produció'l primer senciellu d'esi álbum, "My Name Is", cantar qu'ayudaría a impulsar a Eminem al estrellalgu.
2001 (1999-2000)
El segundu álbum en solitariu de Dr. Dre, 2001, publicáu'l 16 de payares de 1999, consideróse una torna a los sos raigaños de gangsta rap. Titulábase primeramente The Chronic 2000, implicaba ser una secuela del so álbum debú, The Chronic, pero foi retitulado 2001, dempués de que Death Row Records llanzara un álbum de compilación col títulu de Chronic 2000: Still Smokin en mayu de 1999. Otros títulos provisionales incluyíen The Chronic 2001 y Dr. Dre. L'álbum ufiertó numberosos collaboradores, incluyendo Devin the Dude, Hittman, Snoop Dogg, Xzibit, Nate Dogg y Eminem. Stephen Thomas Erlewine d'Allmusic describe'l soníu del álbum como "adición de cuerdes... voces soul y el reggae al estilu de Dr. Dre". L'álbum foi un gran ésitu, llegando al puestu númberu dos nel Billboard 200 y dende entós llogró seis veces platino. L'álbum incluyía los senciellos "Still D.R.Y." y "Forgot About Dre", que, Dr. Dre cantó en Saturday Night Live el 23 d'ochobre de 1999. Dr. Dre ganó'l premiu Grammy por "Productor del Añu" en 2000, y xunióse al Up In Smoke Tour colos raperos Eminem, Snoop Dogg y Ice Cube.
Mientres l'intre de 2001, y por cuenta de la popularidá qu'algamó, Dr. Dre tuvo arreyáu en dellos xuicios. Lucasfilm, la compañía de cine detrás de la saga cinematográfica Star Wars, demandar pol usu de la marca rexistrada de THX Deep Note. La banda Fatback tamién demandó a Dr. Dre na supuesta infracción en rellación col so cantar "Backstrokin" nel so cantar "Let's Get High", del álbum 2001, Dr. Dre foi condergáu a pagar 1,5 millones a la banda en 2003. La compañía de música en llinia d'intercambiu d'archivos, Napster, tamién asitió un pleitu con él.
Centrándose na producción (2001-2008)
Tres l'ésitu de 2001, Dr. Dre centrar na producción de cantares y álbumes pa otros artistes. Foi coproductor de seis pistes del álbum d'Eminem, The Marshall Mathers LP, incluyendo'l primer senciellu ganador del Grammy, "The Real Slim Shady". L'álbum ganó un Grammy y resultó ser l'álbum de rap más vendíu de tolos tiempos, en vendiendo 1.76 millones d'unidaes na so primer selmana. Produció'l senciellu "Family Affair" de la cantante de R&B Mary J. Blige del so álbum No More Drama en 2001. Tamién produció "Let Me Blow Yá Mind", un dueto de la rapera Eve y la cantante Gwen Stefani. Amás robló a la cantante de R&B, Truth Hurts, en 2001. Dr. Dre foi'l productor executivu del llanzamientu de 2002 d'Eminem, The Eminem Show. Él produció tres canciones del álbum, una de les cualos foi llanzada como senciellu, y él apaeció nel premiáu videu de "Without Me".
Otra demanda por derechos d'autor pa Dr. Dre apaeció na seronda de 2002, cuando Sa Re Ga Ma, una empresa con sede en Calcuta, India, demandó Aftermath Entertainment pol usu d'un sample non acreditáu del cantar de Llata Mangeshkar "Thoda Resham Lagta Hai". En febreru de 2003, un xuez dictaminó que Aftermath tendría que poner fin a les ventes del álbum de Truth Hurts.
Dr. Dre tamién produció "How We Do", un nuevu ésitu de 2005 del raperu Game, nesi entós llamáu The Game, del so álbum The Documentary.
En payares de 2006, Dr. Dre empezó a trabayar con Raekwon nel so álbum ''Only Built 4 Cuban Linx... Part. II'', de 2009. Tamién produció cantares pa los álbumes Buck The World por Young Buck, Curtis de 50 Cent, Tha Blue Carpet Treatment de Snoop Dogg y Kingdom Comi de Jay-Z. Dre tamién apaeció nel cantar de Timbaland, "Bounce", del so álbum en solitariu de 2007.
Detox (2009-Presente)
En 2002, Dre díxo-y a Corey Moss de MTV News que tenía la intención de "desintoxicarse" pa faer un álbum conceptual. Les sesiones pal álbum remontar a principios de 2004, pero más tarde nesi mesmu añu, decidió dexar de trabayar nel álbum pa centrase na producción pa otros artistes, l'álbum fuera afitáu primeramente pa la seronda de 2005. Dempués de dellos retrasos, l'álbum foi programáu finalmente pa estrenase en 2010. Snoop Dogg afirmó que se terminara Detox, según un informe de la revista Rolling Stone en 2008.
Dempués d'un nuevu retrasu sobre la base de la producción de trabayos d'otros artistes, Detox ta previstu pa un llanzamientu en 2010, vien dempués del álbum de 50 Cent, Before I Self Destruct y Relapse d'Eminem, un álbum pal cual el Dr. Dre fixo práuticamente tola producción. A principios de 2009, Dre produció y fixo una collaboración nel single "Crack A Bottle" d'Eminem y el senciellu tuvo 418.000 descargues na so primer selmana, y llegó al visu del Billboard Hot 100 na selmana del 12 de febreru de 2009. Nun anunciu de Dr Pepper, que debutó'l 28 de mayu de 2009, estrenóse un fragmentu d'un cantar de Detox. 50 Cent y Eminem afirmaron nuna entrevista en BET 106 & Park que Dr. Dre tenía alredor d'una docena de cantares llistos pa Detox. Anuncióse que'l primer senciellu seria, "Under Pressure" en collaboración con Jay-Z. A pesar de la información que se dio del proyeutu, lo más probable ye que Detox sea llanzáu en 2011.
Nuna entrevista n'agostu de 2010, Dr. Dre dixo qu'un discu instrumental tituláu The Planets alcuéntrase nes sos primeres etapes de producción, que'l conceutu ye que cada cantar se nome con un planeta del Sistema Solar. El 3 de setiembre, Dr. Dre amosó'l sofitu que tien escontra'l so protexíu, Eminem, y apaeció nel so conciertu al llau de Jay-Z en Detroit, de la mini xira The Home & Home Tour, con cantares como "Still D.R.Y.", "Nuthin' But A G Thang" y "Crack A Bottle", al pie del so tamién protexíu, 50 Cent. Asina mesmu nesi conciertu Eminem pidió-y al públicu que glayara "Deee-TOX", a lo cual Young respondió "¡Ta llegando!".
Finalmente, el 1 d'agostu de 2015, Dr Dre, anuncia la publicación de Compton a Soundtrack by Dr. Dre, que sería'l soundtrack de la nueva película Straight Outta Compton (película). Na entrevista indica amás que Detox, nun ye lo suficientemente bonu, y que por eso lo refugó nel añu 2010.
Estilu musical
Dr. Dre dixo que'l so principal preséu nel estudiu ye'l Akai MPC3000, una caxa de ritmos y un sampler, y que de cutiu utiliza a munchos de los sos coproductores pa producir una única grabación. Cita a George Clinton, Isaac Hayes y Curtis Mayfield como la so principal influencia musical. A diferencia de la mayoría de los actuales productores de rap, que traten d'evitar los samples lo más posible (polo caro que sale por cuenta de les nueves lleis de derechu d'autor), el prefiriera tener músicos nel estudiu xugando colos cantares que quier usar, porque-y dexa una mayor flexibilidá pa camudar les pieces nel ritmu y el tempo. Otros equipos qu'utiliza son la Y-mu SP-1200 y otros teclaos de fabricantes como Yamaha, Korg, Rhodes, Moog y Roland.
Dempués de fundar Aftermath Entertainment en 1996, Dr. Dre tomó como coproductor a Mel-Man y la so música adquirió un soníu más basada en sintetizadores, utilizando menos amueses vocales. Mel-Man nun compartió creitos de coproducción con Dr. Dre dende aproximao 2002, pero'l so compañeru en Aftermath el productor Focus... acreditó a Mel-Man como un arquiteutu clave del soníu del sellu. About.com clasifico a Dr. Dre como'l segundu meyor productor de tolos tiempos (empatáu con Pete Rock) nel so "Top 50 Hip-Hop Productores".
En 1999 Dr. Dre empezó a trabayar con Mike Elizondo, baxista, guitarrista, tecladista y que tamién produció y escribió. Nos últimos años Elizondo trabayó pa munches de les producciones de Dr. Dre. Young tamién dixo a la revista Scratch nuna entrevista de 2004 que tuvo estudiando pianu y teoría musical formal. Na mesma entrevista declaró que collaboró col famosu compositor Burt Bacharach, unviándo-y ritmos, y espera faer un cantar con él nel futuru.
Ética de trabayu
Dr. Dre n indicó qu'él ye un perfeccionista y ye conocíu pola presión de los artistes colos que graba a dar conciertos ensin defectos. En 2006, Snoop Dogg dixo a la Dubcnn.com que Dr. Dre fixera que'l so nuevu artista Bishop Lamont grabara una sola barra de voces 107 vegaes. Dr. Dre tamién declaró que Eminem ye un perfeccionista y atribúi el so ésitu a les remortines de la so ética de trabayu similares.
Una consecuencia del so perfeccionismu ye que dellos artistes que primeramente roblen alcuerdos nunca terminen per sacar discos por cuenta de que a Dr. Dre nun-y paecen lo suficientemente bonos. En 2001, Aftermath llanzó la banda sonora de la película The Wash, con una serie de raperos como Shaunta, Daks, Joe y Bestia Toi, hasta la fecha, nengún llanzó discos de llarga duración y aparentemente, terminaron les sos rellaciones cola discográfica y Dr. Dre. Otros raperos destacables que nunca llanzaron álbumes inclúin a King Tee, Hittman, Joell Ortiz, Raekwon y Rakim.
Collaboradores y coproductores
Mientres años la pallabra d'otru collaboradores surdió. Mientres la so permanencia en Death Row Records, alegóse que l'hermanascu de Dr. Dre, Warren G y el miembru de Tha Dogg Pound, Daz, fixeron munches contribuciones ensin acreditación a los cantares nel so álbum solista The Chronic.
Sábese que Scott Storch, quien dende entós pasó a convertise nun productor esitosu nel so propiu derechu, contribuyó al segundu álbum de Dr. Dre, 2001, Storch ta acreditáu como compositor de dellos cantares y tocó los teclaos en dellos cantares.
Mike Elizondo, al falar del so trabayu con Young, describe'l so procesu de grabación como un esfuerciu de collaboración ente dellos músicos. En 2004 afirmaba a la revista Songwriter Universe qu'escribiera los fundamentos del esitosu cantar d'Eminem "The Real Slim Shady", declarando, "Yo primeramente xugaba con una llinia de baxu nel cantar, y Dr. Dre, Tommy Coster Jr. y yo construyimos la pista d'ellí. Eminem escuchó depués la pista, y escribió el rap a la mesma". Esta cuenta confirmar nel llibru d'Eminem, Angry Blonde, qu'indica que la melodía del cantar foi compuesta por un baxista d'estudiu y el tecladista ente que'l Dr. Dre taba fuera del estudiu.
Per otra parte, en setiembre de 2003 de la revista The Source, un grupu de descontentos antiguos socios del Dr. Dre quexar de que nun recibieren la so plena reconocencia. Un productor llamáu Neff-O afirmó producir los cantares "Say What You Say" de Luxor, "My Dad's Gone Crazy" d'Eminem y los cantares "If I Can't" y "Back Down" de 50 Cent.
Cabo señalar que los collaboradores destacaos de Dr. Dre nel estudiu, incluyendo a Scott Storch, Elizondo, Luxor y Parker Dawaun, compartieron creitos de coproducción y de coescritura.
Escritores pantasmes
Reconozse que la mayoría del rap de Dr. Dre ta escritu pa él por demás escritores, anque caltién el control últimu sobre les sos lletres y les temes de los sos cantares. Como se repara nos creitos de los cantares de Young, hai delles persones que contribúin nos sos cantares (hai que señalar que de cutiu nel hip hop la xente escribe los cantares que canta).
Nel llibru How To Rap, RBX esplica que la escritura de The Chronic foi un esfuerciu d'equipu. Y los detalles de cómo escribió "Let Me Ride" de Dre. No que fai a les lletres, diz, "Dre nun andar presumiendo que ye un súper raperu… Dre ye un súper productor". Como miembru de N.W.A, The D.O.C. escribió la lletra d'él mientres él escontra la producción. Otru exemplu ye que'l raperu Jay-Z escribió la lletra del cantar "Still D.R.Y." del álbum de Dr. Dre, 2001.
Cine y otros proyeutos
Dr. Dre fixo la so primer apaición en pantalla como un traficante d'armes na película de 1996 Set It Off. En 2001, Dr. Dre tamién apaeció nes películes The Wash y Dia D'Entrenamientu. Un de los sos cantares, "Bad Intentions" apaeció na banda sonora de The Wash. Dr. Dre tamién apaeció n'otros dos cantares "In The Blvd." y "The Wash" xunto col so coestrella Snoop Dogg. En febreru de 2007 anuncióse que Dr. Dre produciría comedies escures y películes de terror pa New Line Cinema, propiedá de la compañía Crucial Films, xunto col so antiguu direutor de videos Phillip Atwell. Dr. Dre anunció "Este ye un cambéu natural pa mi, desque dirixí una gran cantidá de videos musicales, y yo finalmente quiero entrar na direición". Xunto con otru miembru, Ice Cube, Dr. Dre va producir una película biográfica sobre N.W.A.
Empresariu
thumb|200px|right|Beats By Dr. Dre logo. Dr. Dre llanzó la so marca d'auriculares, Beats by Dr. Dre. Los auriculares taben fechos por Monster pero a finales de 2012 rompieron el so contratu por desalcuerdos en materia d'ingresos.Pero anguaño beats sigue siendo fabricáu por Monster. Él tamién ta entamando llanzar un "Aftermath Coñá y Vodca" en redol coles mesmes que llance Detox. Pa la otoñada de 2009, HP y Dr. Dre xuniéronse pa llanzar Beats By Dr. Dre cola venta de tolos portátiles de HP y auriculares. Dr. Dre y HP anunció l'alcuerdu'l 9 d'ochobre de 2009, nun eventu de prensa en Santa Monica (California). Amás del ordenador portátil, el PC vien con unos auriculares cola firma de Dr. Dre. Más tarde, el 11 d'agostu de 2011, algamóse un alcuerdu cola compañía taiwanesa HTC, cola que realizó conxuntamente una serie de smartphones, como'l HTC Sensation XE, que s'estrema col Sensation 4G nuna memoria más amplia y que lleva incorporáu la manera d'escucha Beats Audiu y unos auriculares Tour con ControlTalk. En 2014 Apple mercó Beats por 3000 millones de dólares.
Vida personal
Young tuvo un fíu, Andre Young Jr., nacíu en 1988, cola so entós novia Jenita Porter. De 1990 a 1996, Young tuvo una rellación cola cantante Michel'-y, que de cutiu contribuyó cola so voz n'álbumes de Death Row. En 1991 la pareya tuvo un fíu, Marcel.
En mayu de 1996, Young casóse con Nicole Threatt, la ex esposa del xugador de la NBA, Sedale Threatt. Threatt y Young tienen dos fíos, un fíu llamáu Truth, nacíu en 1997, y una fía llamada Truly que nació nel 2001.
El 23 d'agostu de 2008, el so primer fíu, Andre Young Jr., morrió a la edá de 20 años en Woodland na casa de la so madre. El médicu forense determinó que morrió por una sobredosis d'heroína y morfina.
Saint-Préjet-Armandon
Saint-Préjet-Armandon ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Saint-Préjet-d'Allier
Saint-Préjet-d'Allier ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Les Ilhes
Les Ilhes ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Alexandru VI
Alejandro VI foi'l papa nᵘ 214 de la Ilesia católica ente 1492 y 1503. El so nome de nacencia, en valencianu, yera Roderic de Borja (Rodrigo de Borja en castellán o Borgia n'italianu). Fíu de Jofré de Borja y Escrivà y d'Isabel de Borja, hermana d'Alfonso de Borja, obispu de Valencia y futuru papa Calixto III.
Rodrigo Borja algamó'l poder gracies al nepotismu y caltener por él, consiguiendo'l so ascensu dientro de la xerarquía de la Ilesia católica gracies a la so rellación col papa Calixto III, de quien yera sobrín. Esta rellación familiar facilitó-y l'accesu a Cardenal diáconu y el desempeñu de numberosos cargos de gran importancia dientro y fuera de la Curia Romana, que-y dexaron faer se coles influyencies polítiques y el prestíu que, finalmente, lleváron-y al solio pontificiu en 1492.
Una vegada escoyíu papa como Alejandro VI, desencadenó y arreyóse en decenes de situaciones polítiques, envolubráu n'intrigues y nes tormentoses y traicioneres rellaciones ente los poderes internacionales. Buscó al traviés d'aliances polítiques y combalechadures faer que la so familia consolidárase dientro de la nobleza italiana y amontar en toa posible ocasión el so poderíu, xera qu'entamó en xunto colos sos fíos, Juan, César, Lucrecia y Jofre, que sirvieron como preseos de los sos maquinaciones polítiques.
Al traviés de la Guerra italiana de 1494-1498 y la Guerra de Nápoles (1501-1504) se les ingenió pa non solo asegurar el so poderíu, sinón p'amontalo, valiéndose de les rivalidaes ente les potencies de la dómina y les tensiones polítiques ente les families de l'aristocracia europea, consiguiendo mientres los 11 años que duró'l so papáu impulsar hasta'l visu del poder na península itálica.
Trágicamente, les mesmes intrigues y poderes que lu sirvieron pa llevar a la Casa de Borgia al visu, aseguraron la so destrucción, pos tol poder que los Borgia llograren, inclusive l'ésitu militar de César Borgia, xiraba en redol a los Estaos Pontificios y per ende dependía de la permanencia d'Alejandro VI nel poder, polo cual la vasta rede de condaos, principaos y territorios que los Borgia punxeren a los sos pies, venció ipso facto cola so muerte, sellando'l destín de César Borgia, quien morrería cuatro años dempués en 1507, y soterrando la era de los Borgia y la so dinastía.
Orixe familiar
Fíu de Jofré de Borja y Escrivà, descendiente d'una familia de la pequeña y mediana nobleza de Xàtiva, orixinaria probablemente de la ciudá fortificada de Borja n'Aragón, atendiendo a los costume de munchos de los conquistadores de tomar l'apellíu del llugar de nacencia, y d'Isabel de Borja, el so pariente, descendiente de la mesma de Francesca de Fenollet, que venía de una de les más antigües families de la nobleza catalana, el so tíu maternu, Alfonso de Borja, catedráticu na Universidá de Lleida n'estudiando cánones, yera yá, nel momentu de nacer Rodrigo, obispo de Valencia, cardenal en 1444 y papa Calixto III en 1455.
Llamáu pol so tíu a Italia, estudió derechu canónicu na Universidá de Boloña onde se doctoró n'agostu de 1456. Yá en febreru d'esi mesmu añu fuera creáu cardenal diáconu de San Nicolás in carcere pol papa Calixto III, el so tíu, y notariu apostólicu; depués gobernador de la Marca de Ancona, comisariu de les tropes pontificies n'avientu de 1457 y vicecanciller de la Ilesia Romana, cargu que caltuvo hasta la so elevación al pontificáu. Paralelamente, en 1457 recibió l'obispáu de Girona que dexó un añu más tarde cuando llogró l'obispáu de Valencia nel que permaneció hasta 1492.
Primeros años y carrera eclesiástica
El mozu Rodrigo recibió toles ventayes típiques d'una familia de l'alta nobleza, empecipiando los sos estudios en Valencia y rematándolos na Universidá de Boloña, tres que decidiera siguir al so tíu a Roma, onde empezaría la so brillosa carrera eclesiástica.
A pesar de que'l pontificáu de Calixto III duró solu trés años, esti tiempu foi más qu'abondu por que'l mozu Rodrigo fuera ordenáu y consagráu cardenal diáconu de San Nicola in Carcere en 1456 y depués llograra'l títulu de cardenal diáconu de Santa María en Vía Llata en 1458. Ye nomáu vicecanciller de Roma en 1457 y depués ye designáu obispu de Valencia en 1458. Recibió la diócesis d'Albano en 1468.
Cuando fina Calixto III, el cardenal Rodrigo Borgia, como yera conocíu, algamara rápido una serie d'importantes méritos y disponía del prestíu y la influyencia necesaria dientro de la institución eclesiástica p'asegurar la so prevalencia dientro de les altes esferes del poder na Curia romana.
Los cuatro papaos
Magar fuera'l so tíu Calixto III l'artífiz del ascensu de Rodrigo Borgia, yá pal momentu de la so muerte, esti postreru non solo caltendríase dientro de la institución eclesiástica, sinón que siguiría atropando más cargos y méritos, calteniendo'l puestu de vicecanciller de la Ilesia Romana que'l so tíu otorgára-y en 1458, mientres los pontificaos de los cuatro papes que-y asocederíen primero que'l mesmu Rodrigo convertir en Sumu Pontífiz. Amás atropó numberosos cargos y títulos, consolidándose como daquién de considerable poder ya influyencia ente la xerarquía eclesiástica.
Habilidosu y eficiente alministrador, Borgia va conducir con aciertu los asuntos de la cancillería romana mientres los trenta y cinco años qu'exerció'l cargu de vicecanciller de la Ilesia. Ello ye que la so llonxeva permanencia nel puestu débese precisamente a la so estraordinaria ya innegable capacidá pa exercelo, siendo esto daqué reconocíu hasta pol mesmu Giuliano Della Rovere, quien fuera acérrimo rival de Borgia.
La so temprana carrera, xunto cola progresiva acumuladura d'influyencies y puestos, dexaríen-y disponer de la posición y les ferramientes p'asegurase una sólida posición dientro del cleru. Ello ye que más qu'eso, yá pal momentu un inda nuevu Rodrigo Borgia, con namái 27 años, tenía claro que'l so oxetivu yera sentase nel tronu de San Pedro» y llaboriaría d'equí p'arriba coles mires de llograr dicha meta.
Pío II
Pal añu de 1458, convocar a cónclave, al finar el papa Calixto III. Rodrigo Borgia tien una importante participación na eleición del cardenal Eneas Silvio Piccolomini, quien asume'l papáu col nome de Pío II.
El fallecimientu del so tíu nun representó torga dalguna pa la carrera de Borgia, quien col ascensu de Pío II non solo caltuvo'l so puestu como vicecanciller de Roma, sinón qu'en 1463 algamaría los máximu rangu cardenaliciu, cuando dichu papa alzar a la posición de cardenal protodiácono.
Paulo II
Mientres el so papáu, Borgia va consiguir ser nomáu obispu d'Urgel y copríncipe d'Andorra, dambes en 1466. Escontra finales del so pontificáu tuvo de vencer el so puestu como cardenal protodiácono y los dos diaconías que venía exerciendo dende'l papáu del so tíu Calixto III, Santa María en Vía Llata y San Nicola en Carcere, pero ensin perder la dignidá cardenalicia.
Sixto IV
Paulo II fina en 1471, convocándose a cónclave. Una vegada más Borgia participa nel mesmu y resulta escoyíu Francesco della Rovere, quien asume l'Obispáu de Roma col nome de Sixto IV.
Inocencio VIII
La muerte de Sixto IV, traxo de resultes un nuevu cónclave, nel cual saldría electu Inocencio VIII, mientres que'l so pontificáu, Rodrigo Borgia caltendría los decanatu del Colexu Cardenaliciu, amás de ser designáu obispu de Mallorca y el so obispáu de Valencia, que venía exerciendo dende'l papáu de Calixto III, ye alzáu a la dignidá d'archidiócesis, siendo nomáu arzobispo de Valencia.
Eleición
La muerte de Inocencio VIII el 25 de xunetu de 1492, dexó vacante'l tronu de San Pedro y ente los ventitrés cardenales que constituyíen el Colexu cardenaliciu, namái unos pocos yeren los que podíen considerase merecedores d'esi privilexu: el milanés Ascanio Sforza, el xenovés Lorenzo Cibo, sobrín del difuntu, el napolitanu Giuliano della Rovere, y el Reinu de Valencia valencianu Rodrigo Borgia, yeren ensin dulda los cuatro más sólidos candidatos a ser el nuevu papa, anque, al nun ser italianu, les posibilidaes de Rodrigo Borgia yeren escases. Pa llograr el pontificáu, dalgunu de los candidatos tenía de llograr el votu de dos tercios del colexu de cardenales, esto ye, que siendo estos ventitrés, el nuevu papa tenía de cuntar con siquier dieciséis votos cardenalicios al so favor, pa ser reconocíu como tal.
De tolos aspirantes, Rodrigo Borgia resulta ganador del pontificáu, per un escasu marxe na riquida mayoría de dos tercios, aseguráu pol so propiu votu, siendo proclamáu papa na mañana del 11 d'agostu de 1492, sol nome d'Alejandro VI, metanes rumores y acusaciones de simonía y sobornos pa llograr la corona papal.
Anque infundaes, tales acusaciones nun resultaríen improbables, pero sí escarecen d'evidencia de pesu pa responder# por, pos nunca hubo pruebes al respeutu. Sicasí numberosos autores espresaron cuan probable resultaría que, n'efeutu, dellos cardenales fueren sobornaos o recibieren pagos polos sos votos, señalando de cutio como principal motivu qu'ocho cardenales poderosos, a saber: Della Rovere, Piccolomini, Medici, Carafa, da Costa, Basso, Zeno y Cibo, caltendríense firmes hasta'l final en contra de Borgia, polo cual el postreru escarecería del sofitu necesariu. Sicasí, si analiza la situación con cuidu puede acolumbrase que de ser asina, entós Rodrigo Borgia, anque sobornara a tolos restantes cardenales, igualmente nun pudiera ganar, pos namái dispondría de quince voto al so favor, unu menos de los necesarios pa ganar.
Más plausible ye que na so eleición fuera decisivu'l sofitu del influyente cardenal Ascanio Sforza, quien yera unu de los candidatos pal solio pontificiu, pero que nun gociaba del sofitu mayoritariu del Colexu cardenaliciu, polo cual, Sforza interesaríase en consiguir el segundu puestu más importante dientro de la xerarquía eclesiástica, el mesmu yá que hasta entós Borgia tuviera exerciendo dende diba décades, la vicecancillería de Roma. D'esta manera, Ascanio Sforza daría los so sofitu a Rodrigo Borgia y, asina, unu de los cuatro candidatos salía del grupu d'aspirantes, tresfiriéndo-y a Borgia los votos de los sos aliaos, que fueron los necesarios pa la so eleición. Amás, de depender del aspeutu monetariu, el gran rival de Rodrigo, della Rovere, que provenía d'una familia de más poder y riqueza que la de Borgia, habría fácilmente aseguráu'l solio pontificiu percima de cualesquier posible preciu que Borgia pudiera pagar.
Papáu, l'ascensu de los Borgia
250px|thumb|Escudu d'Alejandro VI La lleenda Negra de los Borgia» asegura que l'ascensu al tronu papal de Rodrigo Borgia desencadenó disgustu xeneral na población, daqué que foi respondíu por por dellos autores;. Sicasí, tal afirmación ye infundada, tomando en cuenta que Roma yera una ciudá abierta a ser conquistada mientres nun hubiera un papa designáu, y amás, inda cuando Rodrigo Borgia fuera ambiciosu, tamién yera trabayador y los sos llabores como vicecanciller de Roma, ganáren-y el sofitu y una vasta popularidá ente los romanos. Per otru llau, pa dellos miembros y families de los círculos de poder n'Italia, l'ascensu d'un papa español xeneró ciertu desdeñu y punxo a la familia Borgia en mirar de munchos enemigos poderosos.
Agora que taben nel centru de los intereses na península, Alejandro VI tuvo qu'actuar apriesa. Tenía De asegurar la so estabilidá política, y empecipió tales llabores darréu, empezando pela ciudá de Roma. El nuevu papa, consciente de la grave criminalidad en que Roma habíase veníu sumiendo, dio en actuar: en cuestión de meses, ordenó investigaciones, mandando castigar severamente a los delincuentes, por que sirviera el so castigu como exemplu, siendo cada criminal enxuiciáu públicamente y les sos propiedaes destruyíes.
Col fin de reorganizar alministrativamente la ciudá de Roma, estrema a la mesma en cuatro distritos, cada unu rexíu por un plenipotenciario encargáu del orde públicu. Amás, acutó los martes pa dar audiencia a cualquier súbditu que quixera espresa-y les sos quexes. La brengosa alministración de xusticia, la reorganización alministrativa y la meyora de les condiciones de vida de los romanos, según les continues festividaes que'l nuevu papa encargar de materializar, fixeron que'l so pontificáu fuera bien recibíu nos sos entamos pola urbe. Alejandro VI tamién tomó cartes nel asuntu de la espulsión de los xudíos d'España, per mediu del Edictu de Granada, emitíu'l 31 de marzu de 1492, col cual ente 50 000 y 200 000 xudíos fueron espulsaos de tolos territorios apoderaos pol Imperiu Español. Esto causó que munchos de los bienes que los xudíos dexaron tres na so salida fueren tresferíos a dos receptores: unu la corona española y otra la Santa Sede, que, amás, con Alejandro VI como impulsor, dexó l'asentamientu de múltiples families xudíes en Roma en cuenta de qu'estes pagaren añalmente un impuestu especial pola so permanencia. D'esta manera, la Santa Sede pasó a percibir una gran cantidá de ganancies adicionales.
El papa Alejandro VI tamién atendió l'asuntu del nuevu príncipe Diem, hermanu del sultán de Constantinopla, a quien recibió so la so custodia a cambéu del pagu d'una cifra de 40 000 ducaos añales. Tal cuestión deber a que Diem, al establecese en Roma, alloñar de los peligros de la so tierra natal, arrenunciando a los sos derechos socesorios en favor del so hermanu, que, gustosu, aportó al tratu. Sicasí, Diem finaría n'estrañes circunstancies pocu tiempu dempués, y, por cuenta que'l so hermanu deseyaba asegurar el tronu de Constantinopla, pagó al papáu la cifra de 400 000 ducaos pola muerte del so hermanu, amás de correr colos gastos funerarios. Foi esto lo que fizo que se llevantaren barruntos alrodiu de la posibilidá de que los Borgia fueren responsables de tal aición, pos beneficiaría económicamente les finances del papáu.
Otra de les sos aiciones pa dar más solidez al so papáu foi l'aumentos de tamañu del Colexu cardenaliciu, al que se sumaríen un total de trelce nuevos cardenales, toos aliaos y familiares de Borgia y ente los cualos atopábase'l so propiu fíu, César Borgia, quien hasta entós exerciera como arzobispu de Valencia. Con ello, el total de cardenales alzar a 36 persones, de los cualos, más de la metá yéren-y fieles a él. Amás, con esta maniobra pretendía asegurar la so socesión nel papáu, probablemente aspirando a que'l so fíu, César Borgia, dalgún día fuera electu por aquel grupu de cardenales lleales como nuevu papa.
Primer guerra de Nápoles
left|thumb|250px|Imaxe d'Alejandro VI procedente de los archivos de la [[Biblioteca Nacional d'España, Madrid.]] El francés aprució aclamáu en Milán; saludar como salvador nuna Florencia abandonada por Piero de Médici y enardecida pol monxu Savonarola; entartalló con facilidá la escasa resistencia que-y opunxo la ciudá de Luca y, ensin apenes detenese na so carrera escontra'l sur, algamó Roma l'últimu día del añu 1494. Hubo gran espectación sobre lo qu'ellí asocedería; Carlos VIII manifestara la so intención de deponer a aquel papa qu'aportara al solio Pontificiu por simoníacos procedimientos y que tan indignamente portábase. Alejandro VI, cautelosamente, abellugar nel castiellu Sant'Angelo anque nunca perdió l'aselu. Consciente de que nun podía oponese al francés pola fuercia adoptó ante él un talante de cordialidá y hasta d'aceptación. El conquistador dexóse de la mesma conquistar poles corteses maneres del pontífiz y acabó reconociéndo-y como papa lexítimu y espresándo-y la so filial obediencia. Aselaos los ánimos, l'exércitu francés prosiguió la so marcha escontra Nápoles onde entró en febreru de 1495. Alfonso II abdicara nel so fíu Fernando y fuxera acoyéndose a la proteición de la corona aragonesa. La ocupación de Nápoles polos franceses realizar ensin enfrentamientu bélicu.
Mentanto, Alejandro VI había alloriáu urdiendo'l so xuegu. Apenes Carlos VIII trespasó los murios de Roma, el pontífiz, aprovechando les rocees que l'acandilante avance galu provocaba dientro y fuera d'Italia, asoció nel so contra a Ferrara, Venecia, Mantua, la mesma Milán, más l'imperiu de Maximiliano I y la doble corona hispánica (Sabela I de Castiella y Fernandu II d'Aragón); tou ello, xuníu a los sos propios exércitos pontificios. Acorrexáu por toos, Carlos VIII nun pudo consolidar les sos conquistes y a dures penes llogró retornar a Francia, maltrecho el so exércitu. Pal papa tratar d'una victoria política ensin paliativos.
Ente que cuasi toa Italia xunir contra los franceses, Florencia permanecía estremada de la lliga. Fanatizados los florentinos poles soflamas visionaries del monxu Girolamo Savonarola, refundiaren a los Médicis de los sos dominios y crearen una república partidaria de Carlos VIII, «salvador d'Italia» según les figuraciones místiques del aponderáu monxu. Foi l'actitú política de Savonarola, xunida al so espíritu reformista, lo que sollertó a Alejandro VI. El griespu Savonarola foi escomulgáu, sentenciáu a muerte y quemáu vivu en mayu de 1498 en Florencia.
Segunda guerra de Nápoles
thumb|Desiderando nui, 1499 En Francia, a la muerte de Carlos VIII (1498), asocedió-y el so primu, el duque d'Orleans, Lluis XII, quien suscribió con Fernando'l Católicu'l tratáu reserváu de Granada (1500) pol que dambos se partíen el reinu de Nápoles, inda sol dominiu de Federico I. El papa tuvo d'alcuerdu, viendo'l beneficiu qu'estrayería d'esta partición. En xunu de 1501 depunxo al monarca napolitanu so l'acusación d'urdir un contubernio colos turcos en contra de la cristiandá y dexó que franceses y castellanu-aragoneses entamaren la conquista. Surdíes les primeres desavenencies ente los asociaos, Alejandro evitó decantase por unu o otru bandu; la dulda quedó estenada cuando en 1503 Fernando de Andrade y Gonzalo Fernández de Córdoba, el Gran Capitán, ganaben a los franceses en Seminara, Cerignola y Garellano, inclinando la guerra del llau aragonés; el papa prometió la so ayuda una vegada fuera tomada Gaeta, pero morrió primero que llegara a asoceder.
Muerte
thumb|Placa conmemorativa na casa natal d'Alejandro VI en [[Xàtiva.]] El 6 d'agostu de 1503 Alejandro Borgia y César Borgia celebraron una llacuada na residencia campestre del cardenal Adriano da Corneto, en compañía d'otros comensales. Dellos díes dempués toos ellos cayeron gravemente enfermos; la mocedá de César dexó-y superar la enfermedá, pero'l papa Alejandro finó a los 72 años, el 18 d'agostu.
La causa de la so muerte ye desconocida; darréu dempués de producise, espublizáronse los rumores de que'l fallecimientu fuera producíu pola ingestión d'un venenu que César Borgia preparara p'asesinar a los otros convidaos, y que pol error d'unu de los sirvientes foi-yos suministráu a ellos mesmos; esti fechu foi dau por cierto por dellos historiadores contemporáneos ente los que se cuntaron Francesco Guicciardini y Paolo Giovio; darréu Juan de Mariana, o W. H. Prescott estenderíen la mesma teoría.
Otru autores ponen en dulda esti argumentu, atribuyendo la muerte del papa a los aires malsanos del branu nel campu italiano, onde naquelles feches la malaria faía estragos ente tola población; Voltaire y Ludwig von Pastor son dalgunos de los que sostienen esta llinia.
Foi soterráu, xunto a Calixto III, na basílica de San Pedro. Cuando'l obeliscu de Nerón foi treslladáu al centru de la plaza, destruyóse'l monumentu funerariu y recoyéronse los restos nuna urna qu'años dempués se llevó a la ilesia de Santa María de Montserrat de los Españoles.
Les artes
Alejandro yera conocíu pol so patrociniu y afición a les artes. Pidió a Pinturicchio pintar lujosamente un conxuntu d'habitaciones nel Palaciu Apostólicu nel Vaticanu, que güei se conocen como los Apartamentos Borgia.
Amás de les artes, tamién afaló'l desarrollu de la educación. En 1495, emitió una bulda papal a pidimientu de William Elphinstone, obispu de Aberdeen, y el rei Jaime IV d'Escocia aprobando la creación de la Universidá de Aberdeen. A pidimientu del arzobispu de Valencia Pedro Luis de Borja Llançol de Romanina, expede la bulda de creación de la Universidá de Valencia en 1501 y el rei Fernandu II d'Aragón autoriza la fundación en 1502.
Política
thumb|250px|Sepulcru de [[Calixto III y Alejandro VI en Ilesia de Santa María de Montserrat de los Españoles Santa María de Montserrat, Roma]] Una de les primeres cuestiones qu'encetó'l papa Alejandro foi'l repartu de les tierres del Nuevu Mundu ente les dos potencies qu'optaben al so descubrimientu, colonización y dominiu: Castiella y Portugal. Nes Buldes Alexandrines de 1493 (los dos Inter cœtera, Eximiœ devotionis y Dudum siquidem), previes al Tratáu de Tordesillas (1494), afítase'l meridianu divisoriu de les zones d'influyencia castellana y portuguesa a cien legua de les Azores y Cabu Verde.
L'ascensu d'Alejandro VI al solio papal marcó un puntu clave na política italiana ya internacional, siendo él mesmu l'empiezu de toa una nueva etapa en cuanto al balance del poder n'Europa.
Alejandro VI, amás, en parte polos sos orixe valencianos, tomó a la Corona d'Aragón como la so más poderosu aliáu, al beneficiala nel procesu de distribución de tierres del nuevu mundu, amás d'otorgar a los reis españoles el títulu de Reis Católicos y tamién sofitar nel ámbitu internacional a tal imperiu. Esta aición, benefició-y llargamente, pos en delantre, la Corona Española, foi bien allegada al so papáu, amás de da-y l'aval internacional que quería. Sicasí, permaneció aparentemente neutral con respectu al Reinu de Nápoles, yá que dichu territoriu yera reclamáu tantu pola Corona Española como pola Corona Francesa, con éses xugó nel ámbitu internacional coles aspiraciones de dambes potencies, d'alcuerdu a les circunstancies.
A pesar de tanto trajín políticu, siempres atopó momentu pa les aiciones que dexaren a la so familia consolidase como una de les más poderoses d'Italia. Les ferramientes qu'utilizó pa estos menesteres fueron, n'ocasiones, los sos propios fíos, a los que inculcó una conciencia de clase demasiáu elevada y cruel, dexándo-yos claro que lo principal primero de too yera la familia.
Naturalmente, pa tales oxetivos, Borgia dedicar a texer una rede de tremes y coaliciones, impulsando'l matrimoniu de la so fía Lucrecia Borgia con Giovanni Sforza, depués con Alfonso d'Aragón y finalmente con Alfonso d'Este, asegurando la so alliniación con trés de les más poderoses families d'Europa, Sforza, Aragón y d'Este. En xunto con tales enllaces, aseguróse amás de consolidar el poder de la familia Borgia sobre los Estaos Pontificios, llogrando sometelos al dominiu personal o del so fíu César Borgia, o de la Santa Sede.
Benefició al so fíu, César Borgia, tamién nel so plan d'instaurar na Romaña, un principáu independiente de la Santa Sede y de cualesquier otru estáu, con cuenta d'aumentar entá más el poder de la dinastía Borgia n'Italia.
Analís xeneral
Un xuiciu imparcial de la carrera d'esti personaxe debe, por principiu de cuentes, estremar ente l'home y el so puestu. Entiéndase, pos, que d'alcuerdu a los estándares de la so dómina, la carrera eclesiástica de Rodrigo Borgia foi peculiar. Fechu cardenal a los sos 20 años d'edá, exerciendo como Obispu de Valencia, y darréu Vice-Canciller de Roma a los sos escasos 22 años permaneciendo en dichu cargu, hasta la so eleición como papa. En concencia, en dicha carrera, enforma tuvo que ver la influyencia del so tíu, el papa Calixto III, según tamién dependió enforma de la so influyencia sobre la redolada cardenalicia.
Sicasí'l so ascensu al papáu nun dexa de ser revesosu, pol simple fechu de que daquién qu'incurriera en tales aiciones, nun puede ser catalogáu como dignu de ser el Representante de Dios na Tierra, pero, tenemos d'entender que si dichu xuiciu emitir en contra de Borgia, tamién tendríen de ser catalogaos esautamente de la mesma manera tolos papes de la renacencia, tales como Sixto IV, Xuliu II, Lleón X o los cardenales Guillaume d'Estouteville, Pedro González de Mendoza (cardenal) quien incurrieron nes mesmes práutiques d'Alejandro VI. En pallabres de Pastor, hai que dixebrar ente los actos personales d'Alejandro VI y lo referío a la mesma Ilesia Católica:
Crítiques y defensa
Les denuncies más severes contra Alejandro VI, por proceder del ámbitu oficial, son les de los sos contemporáneos católicos: el cardenal Giulliano Della Rovere, futuru papa Xuliu II, el cardenal agustino y reformador, Egidio de Viterbo, nel so manuscritu "Historia XX Saeculorum" calteníu na Biblioteca Angelica de Roma y el oratoriano Raynaldo colos semioficiales Añales de Baronius. Fueron estos los trés principales críticos d'Alejandro VI, en Roma, acusándolo de cometer simonía pa consiguir l'ascensu al «Solio Pontificiu» y llegando Della Rovere a acusalo tamién de transgredir el códigu eclesiásticu, rompiendo'l celibatu al sostener una rellación con Julia Farnesio. Esto postreru ye verídicu, siendo acotáu que, n'efeutu, la «Bella Farnese» como yera conocida, foi amante de Rodrigo Borgia.
No que concierne al so defensa, la realidá ye que los historiadores católicos, en delantre nun dedicaron mayor esfuerciu a compensar les afirmaciones y acusaciones que se fueron faciendo a Rodrigo Borgia, a tal puntu se denota esto que pa mediaos del sieglu XIX, Cesara Cantu escribió qu'Alejandro VI yera l'únicu Papa que nunca tuvo un apologista. Arriendes d'ello, nun resulta difícil entender la razón pola cual, la Lleenda Negra de los Borgia», llogró formase y xuntase al pensamientu xeneral, con tanta facilidá al escarecer Alejandro VI, de defensores que pudieren compensar toles acusaciones que se-y fixeron, lo qu'acabó sacando al personaxe del so contestu.
Sicasí, hubo dellos escritores católicos, tantu en llibros como periódicos, qu'intentaron defendelo de les acusaciones más dures de los sos contemporáneos. Pueden mentase dos: el dominicu Olivier, cola so obra "Le pape Alexandre VI et les Borgia" (París, 1870), de que la so obra namái apaeció un volume, que trata sobre'l cardenalatu del papa; y "Papa Alessandro VI secondo documenti y carteggi del tempo", de Leonetti (3 vols., Bologna, 1880).
Estos y otros documentos escribiéronse, en parte, p'amenorgar l'escarniu contra la reputación de la Ilesia Católica, y en parte, poles crítiques de numberosos escritores, como'l casu de Victor Hugo ente munchos otros. Sicasí, los intentos d'esaniciar la mala imaxe d'Alejandro VI, fueron fracasos atayantes y los posteriores escritos de Henri de l'Epinois na «Revue des questions historiques» publicada en 1881, que fueron depués utilizaos pol Diariu de Burchard» y respondíos por por historiadores ya intelectuales tales como Bollandist Matagne y Von Reumont, l'historiador católicu de la Roma medieval, causaron que, en pallabres de Ludwig von Pastor:
Orixe y continuidá
750px|center
Descendencia
De madre desconocida y quiciabes más d'una tuvo trés fíos: Pedro Luis, nacíu hacia 1468 en Roma, primer duque de Gandía, Jerónima, nacida hacia 1470, reconocida como fía y generosamente dotada al contraer matrimoniu con Gian Andrea Cesarini, noble romanu, y Isabella Borja, casada con Pietro Matuzi, oficial de la curia.
Con Vannozza Cattanei:
Siendo cardenal tuvo rellaciones íntimes con Giulia Farnese, casada con Orsino Orsini, pero nun ta acreditáu que fuera padre de la so fía, Laura Orsini, a la que, al contrariu de lo que fizo colos sos restantes fíos, nun dio tratu especial. Siendo yá papa tuvo otros dos fíos de madre desconocida: Juan de Borja, duque de Nepi, legitimado en 1501 primeru como fíu de César Borja, y Rodrigo de Borja, nacíu hacia 1503, abá de Ciciano di Nola en siendo espacháu de ilegitimidad por Lleón X que lo dicía «de romanu pontifice genitus et soluta» (nacíu de romanu pontífiz y de muyer ensin casar).
Cultura popular
1981 Los Borgia. Serie de la BBC, onde ye encarnáu por Adolfo Celi.
.
Esther Wojcicki
Esther Wojcicki ye una periodista y profesora d'Estaos Xuníos, educadora, y l'actual vicepresidenta del conseyu consultivu de Creative Commons. Wojcicki foi una pionera na esploración de la interrellación ente educación y teunoloxía.
Educación y carrera
Esther Wojcicki foi'l meyor permediu de la so clase d'escuela secundaria, y graduóse de UC Berkeley con un bachiller d'arte n'Inglés y Ciencies Polítiques. Recibió una credencial d'enseñanza secundaria de la Universidá de California en Berkeley, según un títulu de posgráu de la Escuela Cimera de Periodismu de Berkeley. Tien un títulu avanzáu en francés y Historia francesa de la Sorbona, y una credencial alministrativa de la escuela secundaria y una maestría en Teunoloxía Educativa de la Universidá Estatal de San José.
Esther Wojcicki enseñó na Escuela Secundaria de Palo Alto dende 1987, onde anguaño enseña periodismu ya Inglés. Ellí empezó'l programa de periodismu que creció hasta convertise n'unu de los más grandes de la nación. Trabayó como periodista profesional pa múltiples publicaciones y publicó regularmente para The Huffington Post.
Foi la profesora de periodismu del añu del norte de California en 1990 y foi escoyida como la Profesora del Añu de California nel 2002 pola Acreditación de la Comisión de Maestros de California. Trabayu na Oficina del Comité del Curriculum del Presidente na Universidá de California onde ella ayudó a revisar el currículu de periodismu principiante y avanzáu pal estáu de California. Nel 2009, ganó'l Gold Key de Columbia Scholastic Press Association, en reconocencia de la gran dedicación pola causa de la prensa de la escuela.
Personal
Esther ye la mayor de trés fíos, y foi la primera na so familia n'asistir a la universidá. Los sos padres yeren inmigrantes rusos que llegaron a la ciudá de Nueva York na década de 1930. La so familia camudar al sur de California dempués de qu'ella naciera.
El so home ye'l profesor de física na Universidá de Stanford, Stanley Wojcicki. Tien trés fíos, Susan, Janet y Anne Wojcicki (exesposa del cofundador de Google Sergey Brin), y siete nietos.