cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nesoctites micromegas
Nesoctites micromegas, tamién denomináu carpinterito de sierra y carpinteru bolu, ye una especie d'ave piciforme de la familia Picidae endémica de La Española. Ye la única especie del xéneru Nesoctites. La especie procede evolutivamente d'una caña distinta a los demás carpinteritos polo que se emplaza na so propia subfamilia, Nesoctitinae. Atopóse na República Dominicana una pluma fosilizada en ambar que s'atribúi al so xéneru, lo qu'indica que los ancestros de la especie aisllar en La Española siquier hai 25 millones d'años.
Descripción
El carpinterito antillanu ye un piciforme pequeñu, anque dobla en tamañu a otros carpinteritos, que mide unos 14–16 cm y pesa alredor de 30 g. El machu tien el pileu mariellu con un llurdiu coloráu nel centru. El plumaxe del llombu, parte posterior del pescuezu y nales ye verde oliváceo, ente que les sos partes inferiores son flanquecinas con mutes pardu verdoses. La fema tien un aspeutu similar al machu sacante en qu'escarez del llurdiu coloráu na parte cimera de la cabeza. The Los xuveniles son similares anque tienen un plumaxe de tonos más apagaos a los adultos. A diferencia de los verdaderos carpinteros (Picinae), non tamborilean nos árboles pa marcar la posesión del so territoriu, nel so llugar emiten una llamaes rápides y altes de tipu "kuk-kikikikekukuk", tamién usen esta llamada pa caltenese en contautu cola pareya.
Distribución y hábitat
El carpinterito antillanu ocupa diversos hábitats d'isla de La Española y la aledaña la Gonâve como los montes de pinos y montes secos de fueya ancha, amás de les zones semiáridas de carbes y espinos. Amás habita nos manglares y dacuando nos plantíos y cultivos. Atopar dende'l nivel del mar hasta altitúes de 1800 m, anque nos pinares ye más frecuente per debaxo de los 300 m. Nesti hábitat prefier los sotosques trupos.
Comportamientu
El carpinterito antillanu alimentar d'inseutos, siendo les formigues y los escarabayos la base de la so dieta. Tamién peracaben gran cantidá de frutos en comparanza colos sos parientes. Suelen alimentase en solitariu o en pareya picotiando ente'l sotobosque de xeneralmente nes cañes, enredaderes y tarmos más que sobre los tueros.
La dómina de cría producir dende marzu a xunetu. Furen un buecu nos árboles, toconos o palmeres onde suelen poner de dos a cuatro güevos. Les pareyes son bien territoriales y van realizar esplegues agresivos ante los intrusos.
Rashid-al-Din Hamadani
Rashīd al-Dīn Ṭabīb ( persa : رشیدالدین طبیب ), tamién conocíu como Rashīd al-Dīn Faḍlullāh Hamadānī (persa: رشیدالدین فضلالله همدانی, 1247-1318), foi un estadista, historiador y médicu nel Irán Ilkanato. Nació nuna familia xudía persa de Hamadán.
Ortigosa del Monte
Ortigosa del Monte ye un conceyu d'España, na provincia de Segovia, comunidá autónoma de Castiella y Llión. Tien una superficie de 15,41 km². En cuntaba con una población de  habitantes. Nel pueblu atopa'l manantial d'agües Bezoya.
Rashid-al-Din Hamadani
convirtiéndose al Islam a la edá de 30 años, Rashid al-Din convertir nel poderosu visir de Ilkhan, Ghazan. Más tarde foi encargáu por Ghazan pa escribir el Jāel mio' al-Tawārīkh, consideráu agora como la fonte única y más importante pa la historia del periodu Ilkanato y l'Imperiu mongol. Él caltuvo la so posición como vizir hasta 1316.
Ortigosa del Monte
Símbolos
120px|left|Escudu de Ortigosa del Monte
L'escudu heráldicu y la bandera que representen al conceyu fueron aprobaos oficialmente la. L'escudo se blasona de la siguiente manera:
Rashid-al-Din Hamadani
Dempués de ser acusáu d'envelenar al rei Ilkhanid Öljeitü, foi executáu en 1318.
Ortigosa del Monte
Símbolos
La descripción de la bandera ye la siguiente:
Historia
Mientres el periodu entendíu ente'l 25 d'agostu 1970 y el 28 de febreru de 1980 dexó de ser independiente, y tuvo incorporáu como pedanía al conceyu d'Otero de Herreros.
Xeografía
name=altitú>
Demografía
El conceyu, que tien una superficie de 15,41 km², cuenta según el padrón municipal pa del INE con  habitantes y una densidá de  hab./km².
Rashid-al-Din Hamadani
L'historiador Morris Rossabi llama a Rashid-al-Din "indiscutiblemente la figura más distinguida en Persia mientres el gobiernu mongol". Foi un autor prolíficu y estableció la fundación académica de Rab'-y Rashidi en Tabriz.
Biografía
Rashid al-Din nació nuna familia xudía persa en Hamadán, agora na Provincia de Hamadán. El so güelu fuera cortesanu del gobernador Ilkhanate Hulagu Khan, y el padre de Rashid al-Din yera un boticariu na corte. Convertir al Islam cuando tenía trenta años.
Rashid foi entrenáu como un médicu y empezó a emprestar serviciu sol fíu de Hulagu, Abaqa Khan. Él llevantóse pa faer el Grand Visir de la corte Ilkhanid en Soltaniyeh, cerca de Qazvin. Sirvió como visir y médicu so los emperadores de Ilkhanate Ghazan y Öljaitü antes de cayer a les intrigues de la corte mientres el reináu de Abu Sa'id Bahadur Khan, que los sos ministros matar a la edá de setenta. El so fíu, Ghiyas al-Din ibn Rashid al-Din, sirvió de volao como vizir dempués d'él.
Jāel mio' al-Tawārīkh
El "Compendiu de cróniques" Jāel mio' al-Tawārīkh foi encargáu por Ghazan y primeramente yera una historia de los mongoles y la so dinastía, pero gradualmente espandióse pa incluyir tola historia dende los tiempos d'Adán hasta Rashid al-Din. Rashid foi asistíu por Bolad, un noble mongol que foi l'emisariu del Gran Khan na corte de Ilkhanid. Bolad apurrió-y munchos antecedentes sobre la historia de Mongolia, especialmente sobre la cla Borjigin.
El compendiu completar ente 1307 y 1316, mientres el reináu de Öljaitü.
Taller de caligrafía: Rab 'i-Rashidi
El trabayu foi executáu nel ellaboráu scriptorium Rab'-y Rashidi en Qazvin, onde s'emplegó un gran equipu de calígrafos y ilustradores pa producir llibros profusamente ilustraos. Estos llibros tamién pueden copiase, calteniendo la precisión, utilizando un procesu d'impresión importáu de China. Hulagu Khan cola so esposa cristiana oriental, Doquz Khatun. Hulagu conquistó la Siria musulmana, en collaboración coles fuercies cristianes de Cilician, Armenia, Xeorxa y Antioquía. Del trabayu de Rashid al-Din.
El trabayu taba nel momentu de la finalización, c. 1307, de tamañu monumental. Delles seiciones nun sobrevivieron o fueron afayaes. Porciones de Jāla mio' al-Tawārīkh sobreviven en manuscritos profusamente ilustraos, que se cree fueron producíos mientres la so vida y seique so la so supervisión direuta nel taller de Rab'-y Rashidi.
Importancia historiográfica
Los volúmenes I ya II de Jāel mio' al-Tawārīkh sobrevivieron y son de gran importancia pal estudiu del Ilkhanate. El Volume I "contién la historia de les tribus turcu y mongol, incluyíes les sos lleendes tribales, xenealoxíes, mitos y la historia de les conquistes mongoles dende la dómina de Genghis Khan hasta'l final del reináu de Ghazan Khan" ente que'l volume II describi "la historia de tolos pueblos colos que los mongoles llucharen o colos qu'intercambiaren embaxaes". Na so narración hasta'l reináu de Möngke Khan (1251-1259), Arreya-Malik Juvayni yera la fonte principal de Rashid al-Din; sicasí, tamién utilizó numberoses Fontes del Alloñáu Oriente y otres fontes agora perdíes. El Jāel mio' al-Tawārīkh ye quiciabes la fonte persa más completa nel periodu mongol. Pal periodu de Genghis Khan, les sos fontes incluyeron l'agora perdíu Altan Debter "Golden Book". El so tratamientu del periodu Ilkhanid paez ser parcial, una y bones él mesmu yera un altu funcionariu, sicasí, inda se ve como la fonte escrita más pervalible pa la dinastía.
Neure
Neure ye una comuña francesa del departamentu d'Allier, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Xelimer
Xelimer (posiblemente escritu como Geilamir; 480-553) foi rei de los vándalos y los alanos ente 530 y 534. Usurpó'l tronu al so primu Hildericu, pero derrotáronlu los bizantinos, dirixíos por Belisariu, en Cartago (Batalla de Ad Decimum el 13 de setiembre del 533) y Bulla (Numidia), siendo prindáu y lleváu a Constantinopla. Eso significó'l fin del Reinu Vándalu.
Historia
L'emperador romanu Xustinianu I declaró aína la guerra a los vándalos pa restaurar a Hildericu, pero sobremanera pa recuperar el norte d'África al Imperiu romanu. En xunu de 533, Xustinianu unvió una fuercia espedicionario mandada por Belisariu, que -procedente de Constantinopla- desembarcó en xunu, llegando finalmente a África a principios de setiembre. Mentanto, en Cerdeña, que formaba parte del dominiu vándalu, Goddas, un visigodu que Godder unviara a recaldar impuestos, empezó a tratar con Xustinianu como si fuera un soberanu independiente. Xelimer, ensin conocer los planes del emperador, unvió un gran exércitu a les órdenes del so hermanu Tzazu a apangar la rebelión. Esti foi'l primer y únicu gran fallu de Xelimer, polo que Belisariu entró en Cartago casi ensin topar resistencia. Dempués ésti asesinó a Hildericu y fuxó a los montes del Atles, onde s'entregó en marzu del añu siguiente. Al depuestu rei vándalu lleváronlu a Constantinopla, onde figuró nel desfile triunfal de Belisariu y depués presentáronlu al emperador, énte'l que dixo los versos del Eclesiastés: ¡Vanidá de vanidaes, tou ye vanidá!. Pocu dempués, Xustinianu nomólu patricius, distinción que Xelimer refugó, y dio-y unos dominios en Galacia, au se retiró a vivir cola so familia. El llugar y la data de la so muerte aína nun tán determinaos.
Ḷḷena
Ḷḷena ye un conceyu d'Asturies. Llenda'l norte con Mieres, al sur cola provincia de Llión, al este con Ayer y al oeste con Riosa y Quirós.
Prehistoria y dómina romana
Los sos primeros afayos daten de la neolitización, les sos estructures megalítiques atópense bien representaes, teniendo un bon exemplu nel dolmen del Padrún. Hai varios campos tumulares, como los de La Cobertoria, La Campa, Los Fitos o Castieḷḷo, pero non toos foron investigaos.
Dende l'antigüedá el territoriu del conceyu foi una de les principales víes de comunicación cola Meseta. Nel percorríu de la vía de la Carisa atopáronse numberosos asentamientos romanos. Un exemplu d'estos asentamientos ye'l mosaicu atopáu en Mamorana y el mesmu Campamentu romanu de La Carisa.
La vía romana de La Carisa, dexó tamién al descubiertu una serie de castros estratéxicamente asitiaos per onde entraron les tropes romanes, tenemos los castros de: El Cantón de Chaguenzas, Currieḷḷos, Carraces, El Pandrún, etc. Hai otros castros nos cordales del centru y del oeste: El Curuchu, Las Corochas, El Questru, etc.
Edá media y moderna
Mientres los reinaos de Ramiru I y Ordoñu I, nel sieglu IX, foi construyida la ilesia de Santa Cristina. El conceyu sirvió de pasó a los pelegrinos que realizaben el Camín de Santiago na Edá Media pa venerar les reliquies de la Catedral d'Uviéu.
Nel añu 1266 el rei Alfonsu X el Sabiu dio la Carta Puebla a La Pola. L'alfoz dau a esti conceyu convirtiólu na cuarta demarcación más estensa d'Asturies.
La Real Orde del 14 d'abril de 1836, pola que se crea'l Conceyu de Mieres, fai que Mieres bifórquese del conceyu de Ḷḷena, que se queda cola configuración actual.
Na Edá Media alredor sieglu XI, yá hai un dominiu d'importancia, el del conde Fruela Muñez, más tarde apaecen instituciones de calter eclesiásticu como'l de San Vicente d'Uviéu que va recibir una ampliación de territoriu por una donación de Fruela II, otru monesteriu con gran influencia foi'l de Santa María de Arbas, asitiáu cerca del puertu casi na zona lleonesa. Foi nos sieglos XIII y XIV, cuando se funda puéblala de Ḷḷena promovida por Alfonsu X con mires de repoblar el territoriu, asitiándose ésta sobre otra yá esistente que yera la villa de San Martín de Paraxes. El centru alministrativu foi dotáu d'una peramplia alfoz, siendo la cuarta demarcación más estensa d'Asturies. Foi dotada col fueru de Benavente y beneficiada con un mercáu selmanal. Un sieglu más tarde Enrique de Trastamara yá rei concéde-y el privilexu de nun pagar nin portalgu, nin pealgu.
thumb|200px|Vista frontal de Santa Cristina de Ḷḷena.
Pal sieglu XVI, el Conceyu de Ḷḷena va tener dellos enfrentamientos col cotu eclesiásticu, y nun va ser hasta la desamortización de Felipe II cuando esti cotu s'incorpore al conceyu. Foi nesti sieglu cuando'l puertu de Payares foi escoyíu pa ensertar la carretera Xixón-Uviéu-Lleón, esti proyeutu foi sofitáu por Xovellanos y Campumanes, anque foi atayáu y nun s'acabó hasta 60 años dempués, nel 1834.
Sieglu XIX d'equí p'arriba
Nel sieglu XIX, la invasión francesa traxo distintos actos violentos na villa qu'acabaron cola quema del conceyu, archivu ya ilesia. Mientres les guerres carlistes hubo un enfrentamientu ente lliberales y absolutistes na contorna. Lo que más marcó esti conceyu foi la Real Orde del 14 d'abril de 1836, pol que se crea'l Conceyu de Mieres, biforcáu del de Ḷḷena, quedando esti conceyu cola configuración que tien anguaño. Apaecen nueves actividaes llaborales que va traer un gran tresformamientu na vida local, establezse la Compañía Ḷḷeniza Asturiana con una fabrica d'aceru, la fundición de fierros en Vil.layana y les primeres esplotaciones mineres. Nesta dómina inaugura'l tramu de ferrocarril que va traer les esplotaciones de les mines de Cinabriu en Muñón Cinero y l'instalación d'otres fabriques.
Nel sieglu XX, hai que destacar los conflictos que van dende 1934-1937, asina na zona de Campumanes ye'l centru neurálxicu del Frente Sur. En 1936 el Frente Popular llogra la mayoría de votos leneses y col alcíu de xunetu el conceyu queda na zona lleal a la República, destacando como llugar estratéxicu El Puertu de Payares, nun cayendo'l conceyu en manes nacionales hasta ochobre de 1937, pero aun así siguió operando la partida guerrillera de Germán Álvarez, el Comisariu. A mediaos del sieglu XX el sector mineru conviértese nel factor de desenvolvimientu del conceyu llegando al so momentu álgido nos años setenta. Créase HUNOSA qu'integrara a les más importantes esplotaciones del términu municipal, nun momentu en que'l cayente del sector yá ye patente. Aun así Ḷḷena queda un pocu fuera del ambiente depresivo de los conceyos mineros en parte pelos sos principales víes de comunicación que yá teníen tradición dende la dómina romana.
Xeografía
thumb|350px|Panorámica d'Ubiña. El so relieve ye bien accidentáu, la so mayor elevación ye la Penubina de 2.417 metros, que ye un Paisaxe Protexíu, tando esti territoriu compartíu con Quirós. Otros cumes a destacar son: El Ceyón de 2.035 metros, La Tesa de 1.905 y La Boya de 1.731 metros.
Flora y fauna
La so masa arbórea ta compuesta de fayeos, castañeos y acebales. Tamién esisten amplies praderíes xunto con pacionales d'altor de tipu comunal, destinaes al caltenimientu del ganáu vacunu y daqué del caballar y llanar. Ente la so fauna destaquen: el corciu, el robecu, el xabalín y delles especies en peligru d'estinción como'l urogallu, l'águila real y el llobu.
Ríos
El so ríu más importante ye'l Ḷḷena, que ñaz de la unión del ríu Güerna ya'l ríu Payares al altor de Campumanes. Esti ríu xunto col ríu Ayer yeren los principales aflueyentes del ríu Caudal, y formen la llamada cuenca del Caudal.
Accesos
Pel conceyu pasen la N-630 al traviés del Puertu de Payares y l'autopista A-66 pol valle del Güerna. La so capital La Pola Ḷḷena ta a una distancia de 33 quilómetros d'Uviéu. Al traviés de la llinia de RENFE C-1 de cercaníes, ente Xixón y Ponte de los Fierros, y de llinies de llargu percorríu, con parada en La Pola Ḷḷena que xunen Asturies col pandu pol puertu de Payares.
Toponimia
En virtú del Decretu 74/2005 de 7 de xunetu de 2005, publicáu nel BOPA del 26 del mesmu mes, fueron aprobaes les formes oficiales de los topónimos de les parroquies y llugares del conceyu de Ḷḷena, pasando a ser oficiales en tolos casos les denominaciones n'asturianu.
Demografía
Con una población de 13.799 habitantes. La so evolución mientres los últimos sieglos ta marcada por distintes fases. A finales del sieglu XIX, cométese la construcción del tramu de Payares del ferrocarril Xixón-Ḷḷena que va atrayer a gran númberu de families, al finar la so construcción esti conceyu adquier la so máxima población con 13.064 habitantes nel sieglu XIX, esta población va caltenese mientres les dos primeres décades del sieglu XX, y pola puxanza de la minería inclusive va siguir aumentáu fasta'l so máximu históricu nel 1960 algamando los 16.457 habitantes, fecha a partir de la cual entama una cayida en parte debida a la desarticulación del espaciu agrariu, el zarru de los pozos mineros de la zona y la debilidá de les empreses hulleres. Gracies a la construcción de nueves infraestructures de tresporte y comunicación evitó un deterioru de la población como n'otros conceyos. La distribución de la población tamién foi camudando, hai pueblos que fueron abandonaos como Alceo de los Caballeros, otros como Bendueños que tenía 103 habitantes güei cunta con apenas una docena. Tamién hubo un cambéu inversu, asina La Pola que nun tenía más de 1.500 habitantes tien anguaño 9.148. La so pirámide demográfica ye bien desigual una y bones la población ente 65 y 100 años devasen les 3.000 persones, ente los 0 años y 10 años nun lleguen a les 90 persones. Esto indícanos les consecuencies de la crisis que traxo una emigración rural protagonizada per una media de xente n'edá adulta.
Xentiliciu
Los habitantes del conceyu Ḷḷena reciben tradicionalmente'l xentiliciu de conceyón. El motivu ye de cuando'l territoriu qu'anguaño pertenez al conceyu Mieres yera de Ḷḷena. Hasta entós, el gran conceyu espandíase dende'l Puertu Payares a Llandellena, significativu topónimu llende col conceyu uvieín. Otru xentiliciu ye'l de «ḷḷenizu», deriváu del propiu nome del conceyu, vocablu que tamién se siente como «ḷḷinizu» pol zarru vocálicu en posición átona. Más modernamente, úsase equivocadamente la forma "llenense", derivada del castellanu "lenense".
Arte
thumb|250px|Santa Cristina de Ḷḷena al atapecer.
thumb|Interior de la Ilesia prerrománica de Santa Cristina.
Turismu
thumb|250px|Estación d'Esquí de Valgrande-Payares.
Cultura
Destaca como monumentu históricu la ilesia de Santa Cristina de Ḷḷena (del sieglu IX) d'estilu prerrománicu, declarada Patrimoniu de la Humanidá. La ilesia cuenta, na antigua estación de tren de la Cobertoria, con un centru d'interpretación del prerrománicu asturianu.
Deporte
El conceyu de Ḷḷena destaca pola práutica de deportes de monte. Siendo consideráu'l macizu d'Ubiña como una de les meyores zones de monte del Cordal Cantábricu. El macizu ye un paisaxe protexíu y forma parte del Parque Natural de Las Ubiñas-La Mesa. Nel puertu de Payares alcuéntrase l'estaición d'esquí Valgrande-Payares. Con más de 50 años d'historia, ye una de les estaciones pioneres n'España. Ufierta tou tipu de servicios pa la práutica de deportes d'iviernu.
Fiestes
El primer domingu de xunetu celébrase conxuntamente col conceyu de Quirós la Fiesta del Corderu a la Estaca nel «Prau Ḷḷagüezos», declarada d'Interés Turísticu Nacional nel 1984. Nella otorganse los gallardones «Güelos del Aramo» a la pareya de mayor edá de la zona.
Na capital La Pola Ḷḷena, hai dos fiestes d'interés n'abril les fiestes de la Flor nel valle de Nareo y n'ochobre la fiesta de La Nuestra Señora del Rosario.
Una interesada tradición de Ḷḷena ye la denominada zamarronada, son personaxes qu'ente otres prendes lleven na tiesta un cucuruchu enllenu de cintes de colores y al estremu d'esti un rabu de raposa, lleven tamién a la cintura unes llueques que faen sonar cuando faen los sos saltos espectaculares aidándose d'una piértiga. Llámense-yos “zamarrones”.
Bruce Springsteen
Bruce Frederick Joseph Springsteen, pasó sus primeros años en (Freehold), más conocíu como Bruce Springsteen, ye un guitarrista y cantante d'Estaos Xuníos de rock y folk.
Materialismu
El materialismu ye una familia de corrientes filosófiques que, na rellación ente'l pensar, l'espíritu y la naturaleza, postula que la materia ye lo primario y la conciencia y el pensamientu son consecuencia d'ésta, a partir d'un estáu altamente entamáu.
Asina mesmu, alrodiu de la rellación del pensamientu humanu y el mundu que lu arrodia y la cognoscibilidad d'esi mundu, afirma que'l mundu ye material y esiste oxetivamente, independientemente de la conciencia. Según esta concepción, la conciencia y el pensamientu desenvolver a partir d'un nivel cimeru d'organización de la materia, nun procesu de reflexu de la realidá oxetiva.
Sostién amás que la materia nun foi creada de la nada sinón qu'esiste na eternidá y que'l mundu y les sos regularidaes son cognoscibles pol humanu, yá que ye posible demostrar la exactitú d'esa manera de concebir un procesu natural, reproduciéndolo nós mesmos, creándolo como resultáu de les sos mesmes condiciones y amás poniéndolo al serviciu de los nuesos propios fines, dando al traste cola cosa en sí, inasequible”.
Les sos afirmaciones entren n'oposición coles del Idealismu. Al afirmar que namái hai una "clase de sustancia" (la materia) el materialismu ye un tipu de monismu ontolóxicu.
Introducción
La oposición ente l'enfoque materialista y l'enfoque idealista ye una de los discutinios filosóficos más antigües y persistentes. Nel sieglu XVII el términu «materialismu» solíase usar principalmente nel sentíu de representaciones físiques alrodiu de la materia. Nesi sentíu les ciencies naturales modernes tienen un enfoque dafechu materialista.
Dende empiezos del sieglu XIX, por influencia del materialismu históricu, el términu pasa a usase tamién en contestu de les ciencies sociales. Nesi sentíu'l materialismu referir a dellos marcos teóricos que busquen les causes de los procesos históricos y el cambéu cultural en causes materiales. Pa esti materialismu de tipu históricu les causes últimes de los fenómenos sociales tán determinaes por factores materiales y refuga explícitamente les esplicaciones nes qu'intervienen factores sobrenaturales, tomando como un fechu la irrelevancia científica de Dios, d'espíritos y de una supuesta intelixencia del mundu nel aportar históricu. Acordies col materialismu, les causes últimes tienen de buscase en factores medibles o aprehendibles empíricamente.
Doctrines materialistes del Antiguu Oriente
Les primeres muertes que se tienen de la doctrina materialista remontar a fines del tercer y principios del segundu mileniu a. de n. y. nes cultures exipcia y babilónica, onde se formaron les primeres concepciones materialistes bonales. Tamién y un pocu más tarde pero con mayor integridá atópase na filosofía de la India y China Antigua.
En monumentos de la cultura exipcia antigua méntase por casu «l'agua frío creadora de tolos seres y de la que proceden toles coses, según l'aire qu'enllena l'espaciu y tópase perdayuri», lo cual amuesa que yá nesi entós plantegábase en forma embrionaria la cuestión del orixe material de los fenómenos naturales. O pue que interpretaren estos elementos dende un puntu de vista netamente simbólicu.
Na India Antigua apaez a mediaos del primer mileniu e.C. na doctrina lokaiata (o escuela de los chárvakas) que sosteníen que'l mundu yera material, compuestu de cuatro elementos primixenios: la tierra, l'agua, el fueu y l'aire. D'estos elementos formábense tamién los seres vivos, incluyíu'l ser humanu, que depués de morrer descomponíense nuevamente nestos elementos. Los chārvākes amás, sometieron a crítica les doctrines relixoses imperantes nesa dómina sobre la esistencia de Dios, l'alma y el mundu del más allá, demostrando que al morrer el cuerpu, sumía la conciencia, polo que consideraben absurda la doctrina de la transmigración de les almes.
El materialismu de los chárvakas topábase íntimamente rellacionáu col so ateísmu. Darréu na corriente sankhya (cerca del añu 600 e.C.) sosteníase que'l calter material del mundu desenvolver a partir d'una sustancia primixenia (prakriti); pero'l llogru más importante d'esta corriente foi'l postuláu de que'l movimientu, l'espaciu y el tiempu son propiedaes indixebrables de la materia.
Al empiezu de nuesa yera esta corriente filosófica nun aguantó la llucha contra l'idealismu y terminó per almitir la esistencia de les almes estreme y independientemente de la materia.
X Brands
X Brands, dacuando acreditáu como Jay X. Brands, foi un actor d'Estaos Xuníos d'orixe alemán conocíu polos sos papeles en series televisives. La so interpretación más conocida foi la de "Pahoo-Ka-Ta-Wah" ("Llobu na agua"), na serie western de 1958 producida pola CBS Yancy Derringer, protagonizada por Jock Mahoney.
Materialismu
Doctrines materialistes del Antiguu Oriente
A midida que desenvolvíase la filosofía hindú antigua, la concepción de la materia compuesta polos cuatro elementos (fueu, aire, agua y tierra) foi sustituyida por representaciones más desenvueltes basaes na estructura atomista del mundu. Nes escueles filosófiques niaia y vaisesika surden les idees de que'l mundu componer de pequeñes partícules de diversa cualidá que se topen nel éter, nel espaciu y nel tiempu. Estes partícules seríen eternes, increables ya indestruyibles, de la que los oxetos compuestos d'elles seríen mutables, inestables y transitorios. Estes idees materialistes exercieron un fuerte influxu sobre escueles y doctrines relixoses de la dómina, como por casu na escuela relixosa mimansa, que reconocía la realidá del mundu, que'l so ser nun depende de nengún creador, esiste eternamente y compónse de partícules rexíes pola llei autónoma del karma.
X Brands
Biografía
Nacíu en Kansas City (Missouri), la so inusual nome debía la hestoria de la so familia. Na pequeña población alemana na que vivíen los sos antepasaos, había dos Jan Brands. Unu d'ellos escurrió entrepolar una "X" nel so nome con cuenta d'estremase, y el nome pasó a los sos descendientes.
Materialismu
Doctrines materialistes del Antiguu Oriente
Na China Antigua atopamos la doctrina materialista na teoría de la conocencia de Mo-Tse (479 - 381 e.C.) n'oposición a Confucio. Apurras importantes tamién les dio'l Taoísmu, que'l so creador Lao-Tsé (sieglos VI e.C. a IV e.C.) sostenía que'l mundu, que ye eternu, topar en movimientu y mutación continuos. El movimientu, según los taoístes, ye rexíu pol Tau (llei natural), que magar ye un conceutu astractu y metafísicu, ye coles mesmes anti-espiritista yá que al Tau considerar inmaterial pero natural, y non d'orixe divín o sobrenatural, polo que la cosmovisión taoísta resulta nuna dialéutica materialista-metafísica, dualmente naturalista y non espiritista.
X Brands
Biografía
Anque Brands yera d'orixe européu, les sos interpretaciones de personaxes indíxenes d'Estaos Xuníos fueron allabaes pola so autenticidá, al igual qu'asocedía nel casu del actor Keith Larsen, que yera d'ascendencia escandinava. Brummett Echohawk, voceru de los pawnee, escribió una carta a los productores de Hollywood na que sofitaba a Brands poles sos verídiques actuaciones y pola so habilidá utilizando'l llinguaxe de la tribu.
Materialismu
Doctrines materialistes del Antiguu Oriente
Les idees materialistes inocentes cobraron socesivu desenvolvimientu na doctrina de Xun Zi (313 - 238 e.C.) una de les relevantes figures del confucionismo, quien a diferencia d'otros confucianos consideraba que'l cielu nun tener conciencia y ye parte de la naturaleza, na qu'incluyía coles mesmes el Sol, la Lluna, los astros, les estaciones del añu, la lluz y les tiniebles, el vientu y l'agua, y que la socesión de fenómenos celestes escurre según determinaes lleis naturales, de cuenta que'l destín de les persones nun puede ser rexíu por una inesistente voluntá del cielu».
X Brands
Biografía
Brands actuó nun total de diez producciones cinematográfiques, la primera en 1956, y la postrera en 1978. La más destacada d'elles foi, de xuru, Santee (1973), un western protagonizáu por Glenn Ford alrodiu de un xérif qu'adopta al fíu del home al que mató. Otru de los sos papeles cinematográficos foi'l de Vallina en Beau Geste (1966).
Materialismu
Doctrines materialistes del Antiguu Oriente
Xun Zi afirmaba que'l ser humanu, contrariamente a los animales, sabe acomuñar los sos esfuercios y entamar la so vida pública, que puede conocer el mundu circundante y aprovechar les conocencies adquiríes na so bien; amás de que la conocencia empieza pola perceición, pero ye gobernáu pol pensamientu que cumple lleis naturales.
X Brands
Biografía
Nel mediu televisivu Brands fíxose conocíu ente'l públicu pol so trabayu na serie Yancy Derringer, de la cual emitiéronse 34 episodios ente ochobre de 1958 y xunu de 1959. X Brands encarnaba a "Pahoo-Ka-Ta-Wah", un pawnee. "Pahoo" nun faló a lo llargo de tola serie, y namái comunicábase por aciu xestos coles manes.
Amás, en 1956 Brands actuó en quince capítulos, con papeles distintos, na serie western series Judge Roy Bean, protagonizada por Edgar Buchanan, Jack Buetel, y Jackie Loughery.
Otres producciones televisives nes cualos actuó como estrella convidada fueron Bat Masterson, Gunsmoke, Mission: Impossible, The High Chaparral, Alies Smith and Jones, Bonanza, Wagon Train, The Rifleman, y Broken Arrow. Anque non siempres encarnó a nativos norteamericanos o actuó en westerns, la mayoría de los sos papeles fueron d'esi tipu. Por casu, un episodiu de The Man from UNCLE nel cual él actuó titulábase "The Indian Affairs Affair".
Casi siempres intérprete de papeles ensin falar, Brands fixo delles actuaciones nes que sí falaba. Ente elles, en 1960, una nun capítulu de Bat Masterson, "Masterson's Arcadia Club". Tamién fueron falaos los sos papeles en Cheyenne (episodiu "Massacre At Gunsight Pass") y en Adam-12.
X Brands finó en 2000 en Northridge (Los Angeles), California, por causa de un cáncer.
Ninox novaeseelandiae
Ninox novaeseelandiae ye una especie d'ave estrixiforme de la familia Strigidae, endémica d'Australasia. Ye'l uxu más pequeñu y abondosu d'Australia.
Thiennes
Thiennes ye una comuña francesa del departamentu de Nord, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ninox novaeseelandiae
Descripción
Mide alredor de 30 cm de llargor, con una cola relativamente llarga y ensin plumes na cabeza qu'asemeyen oreyes. El so plumaxe ye principalmente pardu, con dalgún motudu ablancazáu nel llombu, un trupu veteado claru nes partes inferiores y cola cola llistada. Suel presentar llistes superciliares ablancazaes que se xunen xunto al picu en forma de «V».
Materialismu
Doctrines materialistes del Antiguu Oriente
D'últimes yá na redoma de nuesa yera alcuéntrase en Wang Chung (27 - 97 e.C.) quien sostenía que'l mundu componer de la sustancia qì, que se mueve na eternidá, ente que'l tau ye la llei de la mesma realidá. Pola aición recíproca de dos qi —los enrarecidos que se topen nel espaciu celeste y los entestaos que se topen na tierra constituyendo los diversos cuerpos— son niciaes toles coses. Sostenía que l'home ye un ser natural compuestu de sustancia material nel que s'instaló una enerxía vital, un principiu espiritual ellaboráu pola circulación del sangre, que sume al morrer l'home. Esti materialismu yera inocente y metafísicu.
Ninox novaeseelandiae
Distribución y hábitat
Distribuyir por gran parte d'Australasia: el continente australianu, Tasmania, Nueva Zelanda, el sur de Nueva Guinea, les Moluques meridionales, Timor y les islles menores axacentes.
Materialismu
Materialismu de la Grecia Antigua
Dende'l sieglu VI e.C. la filosofía desenvolver con mayor ímpetu na Grecia Antigua y post moderna. Ellí la corriente materialista surde en discutiniu cola relixón principalmente nos filósofos representantes de la llamada escuela de Mileto; Tales de Mileto (ca. 624 - 547 e.C.), Anaximandro (ca. 610 - 546 e.C.) y Anaxímenes (ca. 585 - 525 e.C.).
Ninox novaeseelandiae
Distribución y hábitat
Atopar nun gran espectru de hábitat arbolaos dende'l monte tropical mestu hasta paraxes en cantu de zones grebes, incluyíos los montes de monte y los yerbazales, y los campos agrícoles y zones suburbanes, anque ye más corriente nos montes templaos.
Materialismu
Materialismu de la Grecia Antigua
Según la doctrina de Tales, l'agua ye'l principiu de toles coses; tou procede de l'agua y tou convertir n'agua.
Ninox novaeseelandiae
Comportamientu
Xeneralmente alcuéntrase solo, en pareyes o pequeños grupos familiares fomados por una pareya d'adultos y hasta trés xuveniles anque ye principalmente nocherniegu caza principalmente al anochar y amanecer, con una actividá menor el restu de la nueche. Si'l cielu ta encapotado puede cazar pel día. Caza a la chisba dende un posaderu. Aliméntase de pequeños mamíferos, aves ya inseutos como poliyes, saltapraos y wetes en Nueva Zelanda.
Materialismu
Materialismu de la Grecia Antigua
Anaximandro tomó como sustancia primario de too lo esistente'l apeiron, principiu indetermináu que nicia les coses y los fenómenos por aciu el movimientu y la segregación de contrarios tales como «lo húmedo y lo seco», «lo frío y lo templao» «lo duce y lo salao». Según esta doctrina tou alcuéntrase en constante rotación, una cosa surde del apeiron y otra sume y se decompone tresformándose en apeiron, lo cual siguiendo un cursu materialista fai unu de los primeros intentos de representar el mundu dialécticamente, en movimientu.
Anaxímenes tomó como sustancia primordial l'aire, que'l so movimientu condiciona'l surdimientu y la desapaición de les coses.
Otru filósofu griegu que fizo grandes apurras a la doctrina materialista foi Heráclito d'Éfesu (ca. 530 - 470 e.C.) el cual tomó como sustancia primario'l fueu. Sostenía la esistencia na eternidá del mundu, independientemente de cualesquier de les fuercies sobrenaturales, como un fueu eternamente vivu, que con orde regular enciéndese y con orde regular apágase. Sorrayaba la idea del movimientu y cambéu constante del mundu, de la contradicción como fonte de movimientu, de la posibilidá de tresformamientu recíprocu de los contrapuestos. Espresó idees sobre los principios dialécticos, que reflexen d'una o otra manera l'estáu verdaderu de les coses, anque non sosteníes por conocencies científiques.
Finalmente dientro de la corriente materialista anque un tanto más inconsecuente atopamos al filósofu griegu Aristóteles (384 - 322 e.C.) el cual sostenía que toles coses teníen na so base una materia primo, que se caracterizaba pola falta de determinación, de forma, esto ye, nun yeren sinón una posibilidá d'esistencia. Esta posibilidá convertir en cosa verdadera sensible namái cuando la materia xunir con una o otra forma que-y da'l so determinación. Esta concepción, magar ye materialista na so esencia, tien graves insuficiencias porque dixebra la materia primerorio del movimientu, que ye introducíu pola forma dende fora, amás de que la so transición d'un estáu indetermináu a determináu toma'l so orixe resumides cuentes de los dioses y otres divinidaes, que vienen ser el primer propulsor.
Esta concepción, al par colos elementos de la dialéutica y los enclinos materialistes, contién tamién traces metafísicos y enclinos idealistes.
Dempués de Aristóteles reparar una decadencia condicionada pola crisis xeneral que vive l'Estáu Griegu, perfilándose una transición del materialismu al idealismu y al misticismu.
Materialismu de la dómina Medieval
Na Edá Media apodera la relixón en toles esferes de la vida espiritual de la sociedá. La filosofía convertir nesi periodu en sirvienta de la teoloxía, xustificando y argumentando los dogmes relixosos y demostrando la so veracidá ya inmutabilidá. En dichu periodu empréstase especial atención al problema de la correlación de les idees xenerales y de les coses del mundu sensible y el bracéu ente'l materialismu y l'idealismu centrar en resolver la cuestión de la correlación de lo singular y lo xeneral, de les idees xenerales y les coses particulares. Nesi sentíu los materialistes afirmen que lo universal nun puede esistir na realidá y tantu menos enantes de lo singular. Na realidá esisten solo les coses singulares y lo xeneral ye solo denominación que nun reflexa nada y por eso nun esiste na realidá. A esta corriente materialista denominóse-y "Nominalistes".
Coles mesmes nos sieglos III ya IV en China perdió rápido'l papel la ideoloxía confuciana, arrobinándose'l misticismu relixosu de la secta taoísta y enfuso cada vegada más el budismu na India.
El pensadores materialistes d'aquella dómina interveníen contra esi misticismu ya idealismu.
Fan Zhen (sieglu V a VI) arrobinaba la idea de que nun esiste'l mundu del más allá y que l'alma del home ye una forma d'esistencia del cuerpu y sume al morrer l'home.
Los confucianos de los sieglos VII a IX adelantraron delles proposiciones materialistes pero más tarde arrenunciar, rematando con una doctrina idealista neoconfucionista.
El principal defensor de la orientación materialista dientro del neoconfucianismo foi Zhang Zai (1020 a 1077 de n. y.) que refutó les representaciones idealistes del que'l cielu y la tierra son un conxuntu de aprehensiones suxetives; promovió la idea de que'l mundu de les coses, qu'esiste realmente, fuelga na sustancia materia, qu'adopta diverses formes. La primixenia d'elles ye l'espaciu infinitu llenu de partícules invisibles tremaes que cuando s'entiesten formen una masa nebulosa llamada "magna harmonía", compuesta por partícules pasives y actives, de les que surden toles coses. Zhang Zai tamién fai referencia a los cambeos y al desenvolvimientu de les coses apurriendo importantes acolumbres dialécticos, pero de los cualos ellaboraba conclusiones metafísiques. Señalaba que toles coses tópense condicionaes recíprocamente y en interconexón; el procesu de desenvolvimientu de los fenómenos toma dos formes -graduales y repentines-; que tou procesu socede na guerra de fuercies contrapuestes: el principiu activu y el principiu pasivu; pero concluyía que la resultancia final de la llucha ente eses fuercies opuestes ye la so conciliación.
Escontra los sieglos XVII y XVIII los postulaos materialistes cobren mayor desenvolvimientu y fundamentación más fonda en filósofos como Wang Chuanghan (1619 a 1692 de n. y.) y Dai Zhen (1723 a 1777 de n. y.) qu'enconten y desenvuelven les idees materialistes alrodiu de la naturaleza y les lleis del desenvuelvo pero qu'en cuestiones sociales nun avancen más allá que los sos precursores.
Na India pela so parte en dichu periodu adquieren la mayor inflúi los sistemes ortodoxos nyaya, vaisesika, sankhya, yoga, mimansa y vedanta y los heterodoxos charvaca-lokayatamanta, jainismo y budismu, integráu este por cuatro escueles: vaibhasika, sautrantika, madhyamika y yogacara. D'ellos solo caltuvo un enclín materialista coherente los charvakas, nos demás coesistíen elementos materialistes ya idealistes o yeren idealista consecuentes.
Nesi periodu y partiendo de la filosofía griega antigua y del pensamientu filosóficu n'oriente, surde y algama un altu nivel la filosofía arabográfica.
De los sieglos X a XIII tuvo representada poles corrientes: peripatetismo (aristotelismu) oriental, la doctrina de los Hermanos de la Pureza, el sufismu y la filosofía musulmana ortodoxa.
Materialismu de la dómina del Renacimientu
Italia foi'l primer país nel qu'empezaron a desenvolvese les rellaciones capitalistes. Dende'l puntu de vista económicu, la rexón más desenvuelta yera'l norte, coles sos repúbliques marítimes comerciales de Venecia y Xénova, y l'industrial de Florencia. Nel centru de l'atención de los pensadores avanzaos de la dómina quedó la persona humana. Los ideólogos de la burguesía ascensional que precisaba la llibertá de desplazamientu, la llibre empresa y la llibertá de comerciu, suañaben con lliberar al home del despotismu feudal.
Esta nueva direición de la cultura foi denomada «humanismu» (del llatín humanus, ‘humanu'). La vieya sentencia de «soi home y nada humanu yeme ayenu» convertir na divisa de los humanistes. La particularidá del pensamientu filosóficu del Renacimientu ye'l so calter antiescolástico. Tien De tenese en cuenta que la escolástica, tantu pel llau de la Ilesia como del Estáu, foi mientres tola Edá Media la filosofía oficial ya impartióse na mayoría de les universidaes. A diferencia de la escolástica, la filosofía de los humanistes dexó de ser sirvienta de la teoloxía. N'oposición a la escolástica y a la teoloxía de la Edá Media empezó a desenvolvese n'Italia la filosofía materialista.
Dos filósofos italianos
Bernardino Telesio (1509-1588) dio un importante pasu nel desenvolvimientu de la filosofía d'Italia. Fundó una academia filosófica na que por oposición al aristotelismu medieval arrobinábase l'estudiu empíricu de la naturaleza. La so principal obra titúlase De la naturaleza de les coses conforme a los sos propios principios. No fundamental yera materialista y sostenía qu'esiste oxetivamente la materia eterno ya inmutable, homoxénea, increada ya indestruyible. Pero, coles mesmes, inclinar escontra la idea de que toles fuercies de la naturaleza tán animaes. Como fonte del movimientu de la materia, Telesio señalaba la oposición del calor y del fríu.
El gran pensador italianu Giordano Bruno (1548-1600) sacó conclusiones fondamente materialistes y atees de la teoría heliocéntrica de Copérnico. Nació en Nola (cerca de Nápoles). A los quince años entró na orde de los dominicos. Gracies al so esfuerciu aportunante ya independiente convertir n'unu de los homes más cultos del so tiempu.
Poles sos idees avanzaes foi acusáu de herexía y escomulgáu. Viose obligáu a fuxir d'Italia y, mientres llargos años, tuvo qu'analayar per Suiza, Francia, Inglaterra y Alemaña, espublizando perdayuri la so concepción materialista del universu.
En 1592 tornó a Italia, onde foi prindáu pola Inquisición y refundiáu a la cárcel. Magar les tortures que sufrió, nun se retrató de los sos convencimientos, siendo condergáu a muerte. «Tenéis más mieu al pronunciar la mio sentencia que yo al escuchala», dixo Bruno dirixiéndose a los sos verdugos. Finalmente, el 17 de febreru de 1600 foi quemáu vivu na Plaza de les Flores (en Roma).
Según el pensamientu de Giordano Bruno: estudiu de les lleis materialistes de Méxicu
Materialismu metafísicu (mecanicista). ss. XVII y XVIII
(Galileo Galilei, Francis Bacon, Thomas Hobbes, P. Gassendi, J. Locke, B. Spinoza).
Col surdimientu de la rellaciones capitalistes de producción, foméntase la producción, esplégase la industria y el comerciu, lo cual rique la conocencia concreta de la lleis del mundu circundante y apaez la necesidá d'estudiar y esplorar la naturaleza. Esto da-y un impulsu a la filosofía la cual proclámase como ciencia llamada a pescudar les verdaes qu'ayuden na vida práutica y empobinen la creación de valores materiales, declárense falsos los postulaos de la filosofía medieval y al so métodu pola inducción a errores y ufiértense nuevos medios d'investigación y métodos pa conocer la verdá.
Unu de los principales filósofos d'esta corriente foi Francis Bacon (1561-1626), quien criticó duramente la filosofía idealista, empezando pola Antigüedá y llegando hasta'l Medioevo, por convertise en sirviente de la teoloxía y llegar a encontar les sos tesis con dogmes relixosos, pol so calter especulativu, la vacuidad y l'inconsistencia de los sos postulaos. Bacon consideraba la esperiencia como fundamentu del procesu de conocencia si llibrar al home y a la so conciencia de too tipu de prexuicios. Defendía'l mundu material infinitu y eternu siendo una de les sos propiedaes fundamentales el movimientu, que Bacon amenorgaba a unes cuantes formes.
Al métodu de Bacon son-y inherentes coles mesmes la metafísica y el mecanicismu, pos entendía que los oxetos yeren una combinación mecánica de ciertes cualidaes permanentes y que podíen ser entendíos por aciu la unificación mecánica de los datos sobre los sos diversos aspeutos. Magar los sos insuficiencias, la doctrina de Bacon foi un considerable pasu alantre nel desenvolvimientu del pensamientu filosóficu y marcó l'apaición d'una nueva forma de materialismu filosóficu, el materialismu metafísicu.
La doctrina materialista siguió desenvolviéndose por filósofos como Thomas Hobbes (1588-1679), quien entendía que la naturaleza representa una totalidá de cuerpos que tienen dos propiedaes principales: estensión y figura, y amenorgaba la variedá de movimientu al movimientu mecánicu, entendiendo como movimientu la traslación de los cuerpos nel espaciu. Estableció como únicu métodu científicu del saber el matemáticu, sosteníu nes operaciones de sumar y restar.
Munchos años más tarde, tenemos a Pierre Gassendi, representante de la tradición materialista, quien s'oponía a los intentos de René Descartes pa basar les ciencies naturales en fundaciones dualistes.
Materialismu francés del sieglu XVIII
Dalgunos seríen pensadores de la Ilustración alemana como Ludwig Feuerbach (sieglu XIX).
Materialismu dialécticu
Creáu a mediaos del sieglu XIX por Karl Marx y Friederich Engels y desenvueltu darréu por Vladimir Ilich "Lenin" na nueva situación histórica. Marx y Engels, voltiando la dialéutica idealista de Georg Hegel "de riba escontra baxo", aprovieron al materialismu con un procesu de cambéu cuantitativu y cualitativu llamáu materialismu dialécticu, y con una visión materialista de la hestoria, conocida como materialismu históricu. Otros filósofos rusos siguieron esta llinia de pensamientu como Visarión Belinski, Aleksandr Herzen, Nikolái Chernishevski, N. Dobroliúbov.
Materialismu na actualidá
El materialismu ye una corriente de la Filosofía que surde estricta y puramente como contrapartida d'otra, denomada idealismu, pa responder a aquella cuestión fundamental de la filosofía sobre qué ye primeru: el pensamientu o lo material. Entós y como s'esprende yá dende'l nome que se-y atribuyó, el materialismu dalu absoluta preeminencia al mundu material, siendo que siempres lo material va preceder al pensamientu.