cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lupinus luteus
Fenoloxía y bioloxía
Floriamientu III-VIII, dándose equí los sos máximos requerimientos d'agua, polo que ye conveniente dar un riego de 300-500 m³/hai 15 díes dempués d'ésta p'asegurar la fructificación del segundu floriamientu y siguientes. La maduración del granu producir nunos 105-108 díes, en función de les condiciones climátiques locales.
Manexu y agronomía
Ye importante aportunar na rellación ente la fondura del raigañu y el desenvolvimientu de la parte aérea polo qu'hai que realizar llabores fondos d'alzar p'ameyorar el desenvolvimientu, anque estes nun suelen realizase por cuenta de que el altramuz cultivar en suelos bastante probes, polo que la so productividá ye baxa.
La llantadera puede ser a volio, anque s'encamienta una llantadera en llinies, a una fondura de 2,5-5 cm y con una distancia ente llinies de 50-60 cm y una distancia ente les plantes de 10-15 cm. Si la llantadera foi en llinies van poder dase llabores col cultivador. Los valores encamentaos na dosis de llantadera bazcuyen ente los 45-67 kg/hai³. Nun s'aconseya l'abonáu nitrogenáu por cuenta de la so capacidá de formar nódulos, con una fixación abonda de nitróxenu, anque s'ignora si ye necesariu l'apurra pa favorecer el desenvolvimientu inicial del cultivu. Lo que si que paez recomendable ye l'apurra de superfosfato de cal, por cuenta de los defectos d'aminoácidos azufraos (especialmente en metionina), polo que sería recomendable en terrenes probes en azufre.
Interés y aprovechamientu forrajero
Mora en ciertes carauterístiques propies, como'l desenvolvimientu de tarmos en yemes axilares y la so lignificación más tardida, lo cual aumenta la crecedera vexetativa y el tiempu nel que ye disponible p'alimentar al ganáu.
Na tremosilla (L.Luteus) el porcentaxe de tegumentos puede algamar el 20-25%. Si'l altramuz pasa por un periodu de seca, aumenta'l conteníu de pulgu. Esti pulgu dixerse fácilmente pol ganáu, polo que nun se suxure'l descascarilláu.
Tocantes a la so producción, ésta ye bien variable, d'ente 4-19 tonelaes/hai. Según l'Anuariu d'Estadística a fecha de 7 d'ochobre de 20094, el cultivu del altramuz ocupa una superficie 5.300 hai, y una producción total de 4.300 tonelaes n'España. No que se refier al aprovechamientu del cultivu, este puede ser segáu o aprovecháu a diente por rumiantes. El llendo y la siega nun son aconseyables en primavera, yá que entós el cultivu tien una baxa capacidá de rebrote y baxa apetecibilidad pal ganáu por efeutu de los alcaloides, que mengüen pel branu, tresformándose n'aminoácidos na maduración. Ye na dómina braniza fai posible apurra d'alimentu proteico, cuando'l restu d'alimentos son de baxa calidá.
Citoloxía
Númberos cromosomáticos de Lupinus luteus (Fam. Leguminosae) y taxones infraespecificos: 2n=48-52: 2n=52
Luis Gómez Llorente
Luis Gómez Llorente foi un historiador, filósofu, profesor y políticu español, históricu militante del socialismu d'izquierda. Foi Diputáu al Congresu de los Diputaos por Asturies na Transición española.
Actividá política na clandestinidá
Luis Gómez Llorente estudió na antigua Facultá de Filosofía y Lletres de la Universidá Complutense de Madrid, onde se llicenció na especialidá de Filosofía Pura. Cursó tamién estudios de Derechu. Foi a lo llargo d'esos años de formación cuando entamó la so actividád política na Agrupación Socialista Universitaria, ingresando en 1958 nel Partíu Socialista Obreru Español, nel que llegó a ser Secretariu d'Educación y Formación y miembru de la Comisión Executiva; asina como na UXT.
Dedicáu a la docencia, impartió clases de Filosofía, nuna pequeña academia privada, na antigua Univeridá Llaboral d'Alcalá de Henares, depués nel Institutu de Bachilleratu "Severo Ochoa" y nel Institutu d'Educación Secundaria "Virgen de la Paloma" de Madrid. Como proyeición d'esta dedicación profesional, Gómez Llorente foi nomáu en 1974 Vicedecanu del Colexu Oficial de Doctores y Llicenciaos, formando parte de la candidatura progresista, nuna dómina histórica, la de la transición a la democracia n'España, en que los Colexos profesionales desempeñaron un papel importante como instrumentu y caxa de resonancia de la llucha escontra la dictadura de Francisco Franco.
Teóricu d'Izquierda Socialista
Nes Eleiciones xenerales del 15 de xunu de 1977 Luis Gómez Llorente foi elixíu diputáu por Asturies. Reelixíu en 1979 tamién foi Vicepresidente Primeru del Congresu de los Diputaos na I Llexislatura.
Saint-Ferréol-d'Auroure
Saint-Ferréol-d'Auroure ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Donazac
Donazac ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Yuta Toyokawa
Yuta Toyokawa (豊川 雄太, ), ye un futbolista xaponés.
Odín
Odín mora nel Asgard, nel palaciu de Valaskjálf, que construyó pa sigo y onde s'atopa'l so tronu, el Hliðskjálf, dende onde podía reparar lo qu'asocedía en cada unu de los nueve mundos. Na batalla blandía la so llanza, llamada Gungnir, y montaba la so corcel d'ocho pates, llamáu Sleipnir.
Yera fíu de Bor y de la xigante Bestla, hermanu de Vili y Vé, maríu de Frigg y padre de munchos de los dioses tales como Thor, Balder, Vidar y Váli. Na poesía escáldica faise referencia a él con infinidá de kenningar y unu de los que s'utiliza pa mentalo ye Allföðr («padre de toos»).
Como dios de la guerra, encargar d'unviar a les valquiries a recoyer a los guerreros heroicos muertos en batalla, los einherjer, que se sientan al so llau nel Valhalla onde preside les llacuaes. Nel final de los tiempos Odín va emponer a los dioses y a los homes contra les fuercies del caos na batalla del fin del mundu, el Ragnarök. Nesta batalla'l dios va ser muertu y taramiáu pol feroz llobu Fenrir, que va ser darréu muertu por Vidar, quien-y esgañará les fauces y va asitiar un pie nel gargüelu.
Etimoloxía
thumb|250px|La [[Piedra de Tjängvide|cercu rúnicu de Tjängvide amuesa a Odín entrando al Valhalla acaballando sobre Sleipnir.]] Odín representa la evolución de la deidá protogermánica *Wōđinaz o *Barbakhan que'l so nome derivó en Óðinn, en nórdicu antiguu y en Woden, n'anglosaxón.
El cronista xermanu Adán de Bremen, na so obra Xesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, fai referencia al dios qu'adoraben los nórdicos del sieglu XI como Wodan id est raxón ("Wodan, que significa raxón"). Una alternativa etimolóxica obsoleta a la cual xuntáronse munchos de los primeros escritores incluyendo Cornelius Agrippa nel so Libri trés de occulta philosophia, ye da-y el mesmu raigañu que la pallabra "god" (dios), de la so forma protogermánica *ǥođ-. Esta nun ye una teoría sostenible, según la mayoría de los académicos modernos, sacante para'l nome lombardu Godan, que puede tener los sos raigaños en *ǥođanaz.
Óðinn ta rellacionáu cola pallabra óðr, qu'en nórdicu antiguu tien dos significaos. Como axetivu significa "llocu, frenético, furiosu o violentu" y ye cognáu de la pallabra anglosaxona wōd. El sustantivu significa "mente, sabiduría, alma o sensibilidá" y "cantar o poesía" y ye cognáu cola pallabra anglosaxona wōþ. En pallabres compuestes, óð- significa "violentamente enérxicu" (y.g. óð-málugr "falar de manera violenta o bien escitáu").
Carauterístiques
thumb|250px|Ilustración de Odín por Arthur Rackham pa la [[ópera Die Walküre de Richard Wagner.]] Odín ye una deidá ambivalente. Les connotaciones nórdiques antigües de la edá viquinga para Odín tán rellacionaes cola "poesía y l'inspiración" según cola "roxura y la llocura".
Ye'l dios de la conocencia. Sacrificó'l so güeyu esquierdu nel pozu de Mimir, pa d'esta miente poder aportar a la sabiduría infinita y conocelo tou (menos el futuru) y yera quien daba a los poetes valerosos el hidromiel de la inspiración fecha polos nanos, de la vasía llamada Óð-rœrir.
Sicasí, otra interpretación suxure a un personaxe egoísta, yá que nos rellatos mitolóxicos de les eddas méntase que Wotan llogra conocencia de les runes dempués de sacrificase nel árbol del mundu Yggdrasil y esa conocencia guardar pa él mesmu y nun lo comparte con naide más. Nel Hávamál méntase claramente qu'él conoz una serie d'esconxuros rúnicos, que caltién de callao, anque otres fontes dicen que los compartió colos humanos que moraben en Midgard para, d'esa manera, consiguir qu'usaren les runes pa comunicase colos dioses. De la mesma forma, al sacrificar un güeyu nel pozu de Mimir, la conocencia que llogra ye solo pa él, pa poder convertise nel máximu dios, pero dichos conocencies nun los comparte con naide.
Tamién ye acomuñáu col conceutu de la cacería selvaxe, Asgardreid, un estrueldosu y ruxente movimientu al traviés del cielu, onde lidera les huestes de los guerreros muertos.
En consistencia con esto, Snorri Sturluson, na Edda prosaica, describe a Odín dándo-y la bienvenida a los guerreros que morrieron heroicamente en batalla, na so residencia, el Valhalla, qu'interpretáu lliteralmente significa "salón de los muertos en combate" onde pueden beber, comer y lluchar hasta que llegue'l Ragnarök, onde van lluchar xunto a Odín.
Amás ye'l dios de la guerra, apaeciendo al traviés de munchos mitos nórdicos como quien traía les victories. Nes sagues nórdiques, Odín dacuando actúa como un instigador de conflictos bélicos, y dicíase que yera capaz d'empezalos con tan solo refundiar la so llanza, Gungnir. Tamién unviaba a les valquiries pa influyir nes batalles y llograr la resultancia que deseyaba. N'ocasiones podía apaecer nos campos de batalla como'l líder de los nórdicos, llevando nos costazos dos cuervos, llamaos Hugin y Munin (“pensamientu” y “memoria” respeutivamente), y acompañáu por dos llobos, llamaos Geri y Freki.
Anque nes Eddas haya hestories d'un Odín tramposu y cobiciosu, tamién les hai d'un dios sabio y xusto. D'esa manera, demuéstrase la diferencia de que los dioses nórdicos son como los humanos, coles sos virtúes y defectos.
Sabiduría
Siendo unu de los dioses más antiguos, creador del mundu y de los homes, Odín ye'l señor de la sabiduría, espertu en toles coses dende'l principiu de los tiempos. Aprendió toles artes y depués los homes aprendieron d'él. Ente los munchos epítetos de Odín, munchos faen referencia a la so gran sapiencia, y foi llamáu Fjölnir y Fjölnsviðr ("gran sabiu"), Sanngetall ("quien albidra la verdá"), Saðr o Sannr ("quien diz la verdá"), Forni ("conocedor de lo antiguo") y Fornölvir ("sacerdote antiguu"). thumb|left|250px|Odín repara'l cuerpu degolláu de [[Mímir. Ilustración pa la edición sueca de la Edda poética de Fredrik Sander.]] La sabiduría de Odín ye frutu de la conocencia, la maxa y la poesía, tou al empar. Ye conocedor de los misterios de los nueve mundos y de los sos oríxenes, pero tamién del destín de cada unu de los homes, lo mesmo que de el so propiu destín y el del universu.
Odín esfruta compitiendo en discutinios colos individuos más sabios. Sol disfraz de Gágnraðr ("victoria"), arriesgó la so vida cuando'l xigante Vafþrúðnir, que la so erudición yera llargamente reconocida, desafiar nun duelu de sabiduría sobre'l pasáu, el presente y el futuru del mundu. El xigante contestó rápido a toles entrugues, pero Gágnraðr a la fin preguntó qué foi lo que'l dios Odín bisbisó al escuchu del so fíu Balder nel so pira funeraria. Vafþrúðnir, nesti puntu, reconoció la identidá de Odín, una y bones una regla yera que quien faía una entruga tenía de conocer la respuesta, y esta respuesta yera conocida solamente por el mesmu dios. Asina, el xigante perdió'l duelu.
N'otra ocasión, faciéndose pasar por un home llamáu Gestumblindi ("güéspede ciegu"), el dios desafió a un rei llamáu Heiðrekr, a un duelu de cosadielles. Tres una serie d'entrugues que dambos contestaron ensin dificultá, Odín realizó la mesma pregunta que fixera a Vafþrúðnir. Ante esta entruga, el rei intentó matalo, pero'l dios escapó so la forma d'un ferre.
Odín aventurar hasta'l pozu de Mimir, cerca de Jötunheim, la tierra de los xigantes so l'apariencia d'un caminante llamáu Vegtamr. Mímir, que xixilaba'l pozu, pa dexa-y beber d'este pidiólu que sacrificara'l so güeyu esquierdu, siendo esto un símbolu de la so voluntá por llograr la conocencia. Mientres bebía vio tol sufrimientu y los problemes que los homes y los dioses tendríen de soportar, pero tamién acolumbró por qué yera necesariu qu'esto asocediera.
El sacrificiu del mayor de tolos dioses ye una tema recurrente na mitoloxía nórdica. A esti respectu cabo mentar que tamién Tyr sacrificó la so mano p'asina poder encadenar a Fenrir. El güeyu de Odín permanez no fondero de dicha fonte, de la cual el mesmu Mímir bebe acaldía. D'aquella mutilación autoinfligida deriven los epítetos de Bileygr ("tuertu") y Báleygr ("güeyu faltante"). Odín caltién la cabeza de Mimir, que foi degolláu polos Vanir mientres el so enfrentamientu colos Æsir, y llogra faela falar per mediu de la maxa, siendo una fonte perenal de conocencies que-y revela les noticies de lo qu'asocede alredor del mundu.
Runes
Odín conoz el secretu de les runes. Estes son la llingua de los poetes y los calteres tallaos en madera y piedra; les fueyes de les espaes, los vasos de los caballos y son l'orixe de too conocencia y de cada fuercia. Odín llogra estes conocencies convirtiéndose nel primer Erilaz, o "sabiu de les runes".
Ello ye que p'aprender l'arte de les runes y de l'aldovinación, colgar d'un árbol llamáu Yggdrasil, travesáu pola so llanza mientres nueve díes y nueve noche, nun sacrificiu que s'ufiertó a sigo mesmu.
Según Hávamál, 138, na seición conocida como Rúnatal: thumb|160px|[[Cercu rúnicu de Funbo, del sieglu XI, en Upsala, Suecia.]]
Poesía
thumb|160px|Odín roba'l hidromiel de la poesía y escapa de [[Suttung, dambos fechos so la forma d'una águila. Ilustración d'un manuscritu islandés del sieglu XVIII.]] La roxura espiritual que caracteriza a Odín non solo manifiéstase na batalla sinón que tamién se ve reflexada nes composiciones lliteraries. Ye por esti motivu pol que Odín tamién ye consideráu'l dios de los poetes.
Dizse que siempres fala en versu y que foi él quien empecipió l'arte de la poesía n'Europa del Norte. La poesía ye considerada un poder sobrenatural cercanu a la maxa, una y bones la calidá del poeta qu'improvisaba taba reflexada na so capacidá de predicción, lo cual nun yera alloñáu al llabor que realizaba un magu.
Según rellatar Hávamál, Odín trabayó como ayudante de la granxa de Baugi mientres un branu pa consiguir el hidromiel de la poesía que'l so hermanu, Suttung, llograra de los nanos. Esti esconder nel centru d'un monte cola so fía Gunnlod como guardiana. El dios trabayó na granxa hasta que supo ónde s'atopaba'l hidromiel, depués sedució a la fía de Suttung por que-y dexara beber un suerbu y cuando por fin tuvo accesu al hidromiel beber de golpe, tresformar nuna águila y escapó. El hidromiel de la poesía xunto cola conocencia de les runes dotó-y d'el so capacidá poética. Cuando robó'l hidromiel, parte foi arramada escontra la tierra y esto dio a los homes l'habilidá del cantar.
Maxa
Odín ye'l dios de la maxa y dicíase qu'aprendiera los misterios del seid de la diosa Vanir y völva Freyja, según la saga de los Ynglings, a pesar de les connotaciones pocu guerreres que tenía l'usu de la maxa. Nel Lokasenna, Loki acusa a Odín de la práutica de "seid", condergándolo como un arte que nun yera consideráu propiu d'un home. Snorri esplica qu'una xustificación pa esta acusación puede atopase na saga de los Ynglings, onde'l prauticante de seid yera consideráu como un individuu débil.
Guerra
De toles figures de la mitoloxía nórdica que tienen el calter de divinidá guerrera, Odín carauterizar por ser dacuando llamáu Sigrföðr ("padre de la victoria"), yá que ye la entidá que decide la suerte de les batalles y quién va salir victoriosu. Tamién ye llamáu Valföðr, ("padre de los escoyíos"), porque se considera que se converten nos sos fíos adoptivos toos aquellos guerreros que cayen heroicamente nel campu de batalla. So estos dos nomes, Odín distribúi na batalla la victoria y la muerte: dambes coses son bien recibíes polos guerreros. thumb|200px|Ilustración del manuscritu islandés "SÁM 66" de Odín y Sleipnir. Odín ye amás un guerreru por excelencia y combate con artes máxiques. Munchos de los epítetos utilizaos pa describir el so calter belicosu son: Gunnarr ("señor de la batalla"), Göllnir (" [quien] ta na guerra "), Þróttr ("poderosu"), Foyersðr (" [quien] acaballa na batalla") y Fráríðr (" [quien] avanza acaballando").
La infalible llanza que suxeta nel so puñu foi creada por unos nanos, los famosos artesanos conocíos como los "fíos de Ivaldi", y ye llamada Gungnir. Cuando Odín refundió la llanza dio llugar a la primer guerra del mundu, el conflictu ente los Æsir y los Vanir.
Odín resulta apavoriante pa los sos enemigos yá que ye un espertu nel arte del tresformamientu. Na guerra tien el poder de cegar, ensordar o provocar la llerza nos enemigos lo mesmo que de apavorar les sos formaciones y de tresformar oxetos senciellos tales como cañes n'armes mortales. Naide ye capaz de refundia-y una llanza con tal fuercia qu'él non la pueda detener tan solo cola mirada. Les sos habilidaes pa la guerra tienen como base la maxa y les sos conocencies de conxuros y de les runes. El mesmu dios almitir en Hávamál:
Dacuando escueye a dalgún guerreru devotu y protexer mientres la batalla convirtiéndolo en invulnerable pa los sos enemigos por que pueda terminar la guerra sano y salvo.
Los devotos a Odín depositaben el so enfotu nél mientres la guerra y invocar como Sigföðr ("padre de la victoria"), Sighöfundr ("xuez de la victoria"), Sigtýr ("dios de la victoria"), Sigþrór ("[quien] llogra victories") y dellos nomes similares. Na tradición hai munchos exemplos de guerreros que realizaben sacrificios y invocaciones a Odín pa tener ésitu nes batalles.
Pero p'aquellos escoyíos pol dios, la victoria y la muerte gloriosa yeren deseyaes d'igual forma. Los guerreros muertos de forma heroica yeren adoptaos por Odín como los sos fíos y recibir nel Valhalla, onde participaben nuna eterna llacuada qu'él presidía. Igualmente invocábase-y como Valföðr ("padre de los escoyíos"), Valtýr ("dios de los escoyíos"), Valkjósandi (" [quien] escueye a los escoyíos"), Valþögnir (" [quien] recibe a los escoyíos") y más nomes d'esa naturaleza. A una völva llevantada del reinu de los muertos, Odín preséntase-y como'l fíu de Valtamr ("[quien] acostuma escoyer los escoyíos "), que tamién ye unu de los sos nomes.
El dios establecía a quién-yos tocaba morrer nel campu de batalla y yeren escoyíos pa formar les files de los einherjar, los guerreros destinaos a formar l'exércitu que llucharía al so llau'l día del Ragnarök. Asina formaba l'armada d'almes empuestes por el mesmu Odín, que por esto ye llamáu Herföðr y Herjaföðr (" padre de la formación"), Hertýr ("dios de la formación") y Herjann (" señor de la formación").
Rellacionáu col cultu a Odín atopábense los grupos de guerreros qu'entraben nun estáu d'éxtasis mientres la batalla, los úlfheðnar y los berserker, (lliteralmente "homes llobu" y "vistíos d'osu", respeutivamente). Estos grupos de guerreros yeren devotos del dios y antes de la batalla entraben nun estáu d'éxtasis furiosu, llamáu berserksgangr, nel cual empezaben a ruxir, babear y a morder el cantu de los escudos. Depués refundiábense a la batalla, glayando, ximelgando les sos espaes y hacha, matando a tolos que s'averaren, insensibles al dolor y a la fatiga, hasta que cayíen desimíos.
Viaxes
Con un sombreru vieyu, un abrigu escuru y dacuando con una vara por cayáu, Odín ye descritu como'l dios caminante que transita pelos caminos del mundu. Por esto, dacuando ye llamáu Vegtamr ("caminante") o Gagnráðr ("conocedor del camín"). Por ello, Odín ye'l dios de los viaxeros y de tolos que se mueven pelos caminos del mundu.
Mover polos caminos como un pelegrín, despintando'l so aspeutu y la so verdadera naturaleza, siendo dellos epítetos que lu describen, Grímnir ("encapucháu"), Lóðungr (" [quien lleva] capa ") o Hrani ("desharrapado"). Apaez xeneralmente como un home d'edá, con una llarga barba, motivu pol cual tamién llámase-y Hárbarðr ("barba gris") o  Langbarðr ("barba llarga").
Mientres los sos viaxes, bien de cutiu, asocedía que pa poder pasar la nueche pidía agospéu tantu en residencies de soberanos como en cases de persones humildes. Esta ye la razón pola cual, dacuando, ye llamáu tamién Gestr ("güéspede") y, de fechu nel pasáu, tolos caminantes que reclamaben hospitalidá yeren recibíos por medrana a que se tratara del dios ocultu so dalguna de les sos tantes apariencies.
Na saga de Bárðr, escrita nel sieglu XIII, rellátase qu'un caballeru tuertu con un anchu sombreru y una capa azul atopar con un ferreru y pidió-y que ferrara'l so caballu. El ferreru, un tanto musgu, preguntó al caballeru ónde pasara la nueche anterior; a lo qu'esti-y mentó llugares tan distantes que'l ferreru tomar por un mentirosu. L'estrañu rellató que pasara enforma tiempu nel norte y que combatiera en munches batalles, pero qu'agora se dirixía a Suecia. Cuando'l caballu tuvo ferráu, el caballeru montó y dixo "soi Odín" al ablucáu ferreru y alloñóse velozmente. A otru día tuvo llugar la batalla de Lena (añu 1208). Esta ye la última batalla na cual los escandinavos atribuyeron la so victoria a Odín. El depuestu rei suecu Sverker llegó con un gran exércitu de daneses y los suecos lideraos pol nuevu rei Eric atopáronse superaos en númberu. Dicíase qu'apaeció Odín acaballando en Sleipnir y asitióse al mandu de la formación sueca y dio-yos la victoria. El contestu nel cual rellátase esta saga ye mientres un tratáu de paz en Noruega y Odín, un dios de la guerra, yá nun tenía enforma que faer ellí.
Creación
A Odín y a los sos hermanos, Vili y Ve, atribúyese-yos la muerte de Ymir, el xigante primixeniu, na creación del mundu. De la carne de Ymir, los hermanos crearon el Midgard y de los fragmentos de los sos güesos y los sos dientes fixeron les roques y les piedres. Del sangre y del sudu de Ymir crearon los ríos y los llagos. Col so craniu creóse la bóveda del cielu, aseguráu en cuatro puntos por cuatro nanos: Nordri, Sudri, Austri y Vestri (norte, sur, este y oeste). Del celebru de Ymir, formaron les nubes y d'el so ceyes creáronse les barreres ente'l Jötunheim (el llar de los xigantes) y Midgard, el llugar onde agora habiten los homes.
Dempués de crear la Tierra colos restos de Ymir, los trés hermanos atopar con dos tueros (o un fresnu y un llamera). Odín dio-yos l'aliendu y la vida; Vili dio-yos un celebru y sentimientos; y Ve dio-yos l'oyíu y la vista. Con ello, los tueros convertir nel primer home, Ask, y la primer muyer, Embla, y a partir d'ellos baxen tolos homes. Munchos reis y cases reales clamaben la so descendencia hasta Odín al traviés de Ask y Embla.
Xenealoxía
thumb|180px|Odín y los sos hermanos dando muerte a [[Ymir. Ilustración de Lorenz Frølich.]]
Ascendencia
L'ascendencia y los hermanos de Odín, según lo que rellata Snorri en Gylfaginning, son:
Descendencia
La descendencia de Odín ye malo de trazar y abondo confusa, yá qu'en distintos testos méntense distintos fíos ya inclusive delles dinastíes reales trazaben la so xenealoxía por distintos personaxes hasta Odín. Los trés fíos, universalmente reconocíos en distintos poemes éddicos y escáldicos, son Thor, Vali y Balder. Sicasí, puede amestáse-y Höðr qu'en munchos rellatos figura como hermanu de Balder y ye mentáu en Skáldskaparmál col kenningar de "fíu de Odín". Vidar ye mentáu como fíu en Skáldskaparmál, y nel Gylfaginning méntase-y como'l fíu silenciosu de Odín. Hermod ye mentáu como fíu en dellos poemes, pero nel Codex Regius interprétase-y como sirviente de Odín, anque a la fin de la obra méntase-y como hermanu de Balder. Nel poema éddico Hárbardsljód, Meili ye mentáu por Thor como'l so hermanu. Tyr figura na Edda prosaica como fíu de Odín, sicasí na Edda poética, en Hymiskviða méntase-y como fíu de Hymir.
Una xenealoxía probable sería:
Posesiones
thumb|100px|La muerte de Odín por [[Fenrir nun sellu postal feroés.]] Odín tenía tres residencies nel Asgard. Primero taba Glaðsheimr, un ampliu salón onde presidía sobre los dolce diar o xueces y onde se regulaben los asuntos del Asgard. Depués taba, Valaskjálf, que yera onde s'atopaba'l so tronu, Hliðskjálf, construyíu dafechu de plata. D'últimes taba'l Valhalla, onde recibía les almes de los guerreros muertos.
Tamién tenía numberosos oxetos máxicos que yeren acomuñaos con él, como la so llanza, Gungnir, que nunca fallaba nel so blancu y un aniellu d'oru, Draupnir, que cada nueve nueches producía ocho nuevos aniellos. Estos dos últimes posesiones fueron regalaes a Odín por Loki.
Animales
Odín tien como séquitu distintos animales. Los más conocíos son los sos dos cuervos llamaos Hugin y Munin, que unvia cada mañana a volar, en direiciones opuestes, arrodiando'l mundu por que cuando tornen pela tarde pósense sobre los sos costazos y bisbisar al escuchu lo que vieron. Tamién tien dos llobos llamaos Geri y Freki, a los cualos da-yos lo que-y correspuende como xinta nel Valhalla, una y bones él aliméntase puramente de hidromiel y vinu.
La rellación esistente ente Odín colos cuervos, amás de ser habitual pa un dios de la guerra, tamién lo ye pa un dios de la muerte, una y bones los cuervos xeneralmente alimentábense de los cadabres de los campos de batalla. Créese que l'estandarte del cuervu que dellos xefes tribales nórdicos portaben en combate yera un símbolu del dios, por que los protexera ya inspirara medrana nos enemigos. Los llobos al igual que los cuervos tamién se rellacionaben cola batalla; dalgunos de los kenningars, que s'utilizaron na poesía escáldica pa faer referencia a esta son "llacuada de cuervos" o "llacuada de llobos".
Otru animal que siempres s'atopa acomuñáu a Odín ye'l so caballu gris d'ocho pates, llamáu Sleipnir, que-y dexa viaxar velozmente pela tierra, l'aire y el mar. Foi un agasayo de Loki y nació como frutu de la unión de Loki (momentáneamente convertíu en yegua) y Svadilfari, el caballu del xigante que construyó parte de les muralles del Asgard.
Nomes
thumb|200px|Ilustración del añu 1888 realizada por [[Johannes Gehrts onde s'amuesa una variación nel nome. El mesmu ye escritu como Odhin, con una «h» entrepolada ente les lletres «d» y «i».]] Los nórdicos diéron-y a Odín munchos nomatos lo cual, per otru llau, yera parte de la tradición del usu de kenningars per parte de los escaldios y yera un métodu poéticu de referencia indireuta. El nome Alföðr ("padre de toos") apaez na Edda poética de Snorri Sturluson. Probablemente nel so orixe faía referencia a Tiwaz, yá que se rellaciona meyor la idea d'un "dios del cielu" col epítetu de "padre de toos". D'alcuerdu a Bernhard Severin Ingemann, conocer a Odín na mitoloxía de los wendos como Woda o Waidawut.
Odín tamién ye la divinidá nórdica col mayor númberu de nomes, hasta'l puntu de que, dacuando, nun ye fácil estremar ente'l nome verdaderu y los epítetos. En munchos casos ignora la etimoloxía de dalgún de los nomes. Na Edda prosaica, na estrofa 19 hai una estensa llista de los sos nomes, tomaos del poema éddico Grímnismál 46-50 y 54:
Oríxenes
El motivu pol cual acomuñar ye, que al igual que Mercuriu, Odín yera consideráu como un psicopompos, "líder de les almes". Yera común que los historiadores de la dómina creyeren que les deidaes d'otros pueblos y cultures yeren los sos propios dioses baxu distintos nomes. thumb|left|180px| La [[Piedra de Tängelgårda, del sieglu VII, amuesa a Odín liderando guerreros con aniellos. Los símbolos del valknut estrémense baxu del caballu.]]
Un contestu que podría dar llugar al espardimientu d'elementos de rituales celtes na cultura xermánica pudo dase nel pueblu chatti, que vivió nes fronteres ente los celtes y los xermanos, en Hesse mientres los primeros sieglos de la era cristiana. Odín na so forma protogermánica nun yera la d'un dios xefe, sinón que gradualmente foi sustituyendo a Tyr mientres el periodu de les grandes migraciones.
El nome de Óðinn puede atopase n'ilustraciones, cercos rúnicos y bracteatos pertenecientes al periodu de les grandes migraciones, mientres la yera de Vendel describiendo escenes que pueden ser comparaes colos testos ya ilustraciones del medioevo nórdicu. El contestu de nueves élites remaneciendo nesti periodu concuerda col rellatu de Snorri Sturluson de que los Vanir, autóctonos, fueron reemplazaos polos Æsir, intrusos continentales.
Dellos eruditos rellacionaron a Odín coles carauterístiques d'un "Dios de la Muerte". Dalgunos d'ellos como Jan de Vries y Thor Templin, rellacionen a Loki y a Odín como un solu individuu hasta l'empiezu del periodu nórdicu.
D'alcuerdu a lo que se rellata na saga de los Ynglings, el Asgard yera un llugar de solemnes sacrificios que yeren presidíos por dolce sacerdotes (llamaos díar o drótnar) quien yeren coles mesmes encargaos de les decisiones y de los xuicios. Dende un puntu de vista evemerista podríen ser sacerdotes o xefes tribales que depués fueron divinizados, pero esto ye imposible de probar. Nel casu de Odín dizse que sintiéndose próximu a la muerte, abandonó Suecia y tornó al so antiguu país d'orixe, llamáu Goðheimr ("país del dios"), y los sos siguidores creyeron qu'en realidá tornara al Ásgarðr pa vivir eternamente.
thumb|170px|Escenes de sacrificios nes [[Piedres de Stora Hammars, Gotland, Suecia.]] A pesar de que nel imaxinariu popular dacuando Odín ye consideráu como'l dios principal del panteón nórdicu, esti papel adquirir nos últimos sieglos de puxanza del politeísmu nel norte d'Europa. Presumir que'l cultu a Odín aniciar en Dinamarca alredor del sieglu IV y que depués s'espublizó pola península escandinava, con muncha mayor incidencia en Suecia qu'en Noruega.
Sicasí, ye más difícil atopar amueses del cultu n'Islandia (entá estudiando la toponimia) onde'l cultu a Thor yera'l prevalente. Una de los barruntos ye que los emigrantes escandinavos que colonizaron Islandia yeren más devotos a Thor y a divinidaes rellacionaes cola agricultura como Freyja y Njörðr. Esto marca un contraste ente quien abandonaron la península, poblando Islandia, y el causante d'estes migraciones, el primer rei de Noruega, Haraldr Hárfagri (Harald "Melota Formosa"), fervosu adorador de Odín.
Polo xeneral, al ser Odín un dios de la guerra y de les artes máxiques, yera particularmente importante pa guerreros y pa dellos individuos marxinales de la sociedá. Los granxeros y pescadores preferíen a divinidaes como Thor, Njörðr o de la fertilidá como Freyja o Freyr. Odín yera particularmente veneráu mientres los empiezos de la dómina viquinga mientres el periodu de los saqueos y pillajes de les mariñes del norte d'Europa.
Sacrificios humanos
En delles ocasiones, antes o dempués de los combates, realizábase'l sacrificiu de dellos prisioneros n'honor a Odín. Ye probable que'l home de Tollund, atopáu en Xutlandia, desnudu y aforcáu xunto con otros sía un casu d'esti tipu de sacrificios. Nel casu particular de los sacrificios a Odín, les téuniques utilizaes yeren ahorcamiento, empalamientos con llances afilaes o cremaciones. La saga Orkneyinga ye una de les fontes que cita un ritual bien pocu avezáu llamáu águila de sangre, y que consistía na separación y socesiva apertura de les costielles na columna vertebral.
Blóts
Dacuando ufiertábense sacrificios por que camudara les circunstancies del momentu. Un exemplu notable d'ello ye'l sacrificiu del rei Víkar que ye detalláu na Saga de Gautrek y por Saxo Grammaticus. Los marineros d'una flota que'l so aldu taba siendo camudáu pol vientu empezaron a xugase al azar qué miembros de la mesma tripulación sacrificaríen a Odín por qu'ablayara los vientos. El mesmu rei echó suertes y foi colgáu.
Los sacrificios a Odín probablemente realizábense de primeres del branu, una y bones la saga de los Ynglings afirma qu'unos de los más grandes festivales del calendariu yera at sumri, þat var sigrblót "pel branu, pa la victoria". La saga de los Ynglings tamién da detalles de los sacrificios realizaos pol rei suecu Entá, a quien se-y reveló qu'estendería la so vida si sacrificaba un fíu cada diez años. Según la saga, nueve de los sos diez fíos yá morrieren sacrificaos, pero cuando taba a puntu de sacrificar al so últimu fíu, Egil, los suecos detener. thumb|140px|Esconxuros de Merseburgo del [[sieglu X]]
Proscripción pol cristianismu
Mientres la cristianización, l'adoración de divinidaes nórdiques, y ente elles a Odín, nun s'escastó dafechu y l'adoración pagana en priváu siguió mientres enforma tiempu siendo tolerada. La estratexa utilizada nel procesu de cristianización foi convertir les deidaes paganes en íconos malinos y el reemplazu gradual con figures cristianes.
Una muestra clara de la continuación de les tradiciones de la mitoloxía nórdica son los Encantamientos de Merseburg, l'únicu testu en antiguu altu alemán con exemplos de creencies paganes y onde se cita a Uuôdan que ye identificáu como Wodan.
Actualidá
thumb|left|280px|M. Presnyakov (2008) Odín. Dende la segunda metá del sieglu XX una nueva relixón neopagana surdi remembrando l'antigua tradición nórdica y xermánica. Los que siguieron la tradición nórdica llamaron a esti cultu Ásatrú (n'islandés "Fidelidá a los dioses") y los que siguieron la tradición xermánica llamar Odinismo pol rol central que cumple Odín nesta relixón. Coles mesmes, más tarde sería fundáu'l Wotanismo (nome deriváu de Wotan, términu tradicional xermánicu utilizáu pal nome de Odín), una relixón qu'incorpora creencies y práutiques estrayíes de los teutones y otres tribus xermániques.
Los oríxenes del Odinismo remontar al trabayu del australianu Alexander Rud Mills quien na década de 1930 fundó la primera "Ilesia Anglicana de Odín".
El primer país onde'l Ásatrú foi reconocíu como una relixón, foi en Islandia en 1972, tres los esfuercios del poeta islandés Sveinbjörn Beinteinsson. Este fundó'l grupu Ásatrúarmenn ('Los homes que confíen nos dioses'), anguaño llamáu Ásatrúarfélagið ('Asociación de los que confíen nos dioses'). Esta corriente espiritual busca recuperar les tradiciones y relixón de los pueblos nórdicos.
Anguaño esta relixón ye reconocida oficialmente n'Islandia, Noruega, Dinamarca, Suecia y España pero'l cultu ta presente y entamáu en Gran Bretaña, Francia, Bélxica, Holanda, Alemaña, Italia, Estaos Xuníos y otros países.
En cuanto al Wotanismo, ye difícil esclariar les circunstancies que llevaron a la so creación. Pos, podemos suponer que surdió bonalmente como una forma d'adoración y creencia nes antigües relixones paganes. O como una separación, por cuenta de discrepancies coles anteriores relixones neopaganas.
Cultura popular
Col resurdimientu viquingu románticu d'empiezos a mediaos del sieglu XIX, la popularidá de la figura de Odín aumentó nuevamente:
Escandinavia
Nel norte d'Europa atopen munchos topónimos que recuerden a la divinidá nórdica. El testu en cursiva indica'l nome antiguu:
Restu d'Europa
thumb|400px|Trés grandes "[[túmulu|túmulos reales" (kungshögarna) en Gamla Uppsala, Suecia. Tumbes del sieglu V inspiraes por Odín según la saga Ynglinga. ]]
Enllaces esternos
N'Inglés
Douzens
Douzens ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Roberto Eduardo Viola
La so llegada al xeneralatu
Roberto Eduardo yera fíu d'Ángel Viola y María Prevedini. Contraxera nupcias en 1947 cola entrerriana Nélida Giorgio Valente, con quien tuvo dos fíos: Silvia Nélida (n. 1949) y Roberto Eduardo (n. 1954). Viola llogró importantes ascensos a partir d'avientu de 1973, cuando foi nomáu pol teniente xeneral Leandro Anaya como Secretariu Xeneral del Exércitu, cargu qu'ocupó hasta mayu de 1975. N'agostu d'esi añu, el teniente xeneral Jorge Rafael Videla nomar Xefe del Estáu Mayor, dende onde participó en 1976 nel golpe d'Estáu contra Isabel Perón. El 31 de xunetu de 1978, Jorge Rafael Videla xubir a Teniente Xeneral y convirtióse en Comandante en Xefe del Exércitu, pasando a integrar la Xunta Militar que gobernaba'l país xunto al presidente de facto.
Presidencia
Viola reemplazó a Jorge Rafael Videla por causa de tensiones nel senu de la cúpula militar, insatisfecha cola incapacidá d'esti postreru pa estabilizar la situación económica y l'intranquilidá civil. Viola, partidariu de la llinia blanda, alloñó a los collaboradores inmediatos de Videla y empecipió una apertura parcial a la reincorporación de políticos de carrera y téunicos civiles a cargos públicos con mires a establecese nel poder hasta 1985. Les circunstancies dexaron que la CGT reorganizárase y movilizara so la direición del sindicalista Saúl Ubaldini, entá magar la prohibición llegal.
Les midíes económiques del gobiernu de Viola amosáronse igualmente ineficientes. En vista de les repitíes devaluaciones del Peso Llei 18.188 frente al dólar impulsaes pol ministru d'Economía José Martínez de Hoz mientres el gobiernu de Videla, yera marcada la preferencia pola compra de divises; inclusive los pequeños ahorristas optaben pola tenencia de moneda estranxera y evitaben invertir nel país.
El ministru d'Economía designáu por Viola, Lorenzo Sigaut, aseguró al ocupar el cargu que “el qu'apuesta al dólar, pierde”. Díes más tarde realizaría una devaluación (del pesu con respectu al dólar) del 30 per cientu, nun intentu desesperáu d'atraer inversión internacional. La inflación de 1981 algamaría'l 131% interañal.
thumb|275px|Roberto Viola vistíu de civil. Los fracasos en materia económico y les perspectives aperturistes del gobiernu de Viola llevaríen a la constitución de la Multipartidaria Nacional per parte de los principales partíos políticos, buscando la realización d'eleiciones. La muerte de Ricardo Balbín, quien mientres años fuera presidente de la Unión Cívica Radical, constituyó una ocasión de manifestación pública en favor de la democracia.
El día sábadu 21 de payares de 1981 la xunta militar declara a Roberto Eduardo Viola como incapacitado d'exercer les sos funciones de Presidente de la Nación Arxentina por cuenta de "problemes de salú", nel so llugar ye nomáu frente al poder executivu'l so ministru del interior Horacio Tomás Liendo hasta'l 11 d'avientu de 1981, cuando la xunta decide remover a Viola del so cargu.
La xunta militar de gobiernu sufrió dos modificaciones mientres l'intre del añu 1981, una y bones la fuercia aérea y l'armada camudaron los sos comandantes. Escontra finales d'anguaño la xunta atopábase compuesta pol teniente xeneral Leopoldo Fortunato Galtieri, titular del Exércitu Arxentín dende'l 28 d'avientu de 1979 y partidariu de la llinia dura; L'almirante Jorge Isaac Anaya, titular de l'Armada de la República Arxentina dende'l 11 de setiembre de 1981,; Y por el brigadier xeneral Basilio Arturo Ignacio Lami Dozo, quien foi nomáu titular de la Fuercia Aérea Arxentina el 17 d'avientu de 1981, una vegada peracabada la destitución del presidente de facto teniente xeneral Roberto Eduardo Viola. La renovación de la cúpula militar nun significó una flexibilización per parte de les Fuercies Armaes Arxentines escontra'l sector civil.
Anque Viola nun atayara en nengún momentu'l remanar represivu nin los operativos contra la subversión, foi removíu del so cargu pola xunta militar de gobiernu'l 11 d'avientu de 1981. Reemplazar interinamente el vicealmirante Carlos Alberto Lacoste, hasta'l 22 d'avientu de 1981, cuando Leopoldo Fortunato Galtieri xuró como presidente de la Nación Arxentina, convirtiéndose nel nuevu primer mandatariu de facto del so país.
Xuicios
En 1983, col regresu de la democracia y sol gobiernu constitucional de Raúl Alfonsín, Viola foi arrestáu y xulgáu polos crímenes cometíos mientres el so gobiernu. En 1985 foi sentenciáu a 17 años en prisión, inhabilitación perpetua pal exerciciu de cargos públicos, y perda del grau militar. Xunto con otros líderes militares, foi escarceláu en 1990 gracies al indulto concedíu pol entós presidente Carlos Menem. Morrió en 1994, antes de la reapertura de les causes na so contra.
Shuhei Akasaki
Shuhei Akasaki (赤﨑 秀平, ) ye un futbolista xaponés.
Tom y Jerry
Tom y Jerry (Tom and Jerry n'inglés orixinal) son dos personaxes animaos, un gatu (Tom) y un mure (Jerry), que protagonizaron un gran númberu de curtiumetraxes creaos, escritos y direutor de cine empobinaos por William Hanna y Joseph Barbera (anterior a la fama de Hanna-Barbera). Les series fueron producíes pol estudiu de Hollywood de Metro-Goldwyn-Mayer dende 1940 hasta 1958, cuando'l grupu d'animación del estudiu foi zarráu. MGM, en 1960, subcontrató la producción de Tom y Jerry a Rembrandt Films (empobináu por Gene Deitch) en Checoslovaquia. En 1963, la producción de los curtios de Tom y Jerry tornaron a Hollywood con Sib-Tower 12 Productions de Chuck Jones; estes series duraron hasta 1967. Tom y Jerry tornó depués en forma de caricatures pa la televisión por Hanna-Barbera (1975-1977; 1990-1993) y Filmation Studios (1980-1982). Los curtios de Hanna-Barbera son importantes por ganar siete premios Óscar, empatando con Silly Symphonies de Walt Disney como les series animaes con más premios.
Trama y formatu
La trama de cada curtiumetraxe céntrase principalmente nos intentos atayaos de Tom por atrapar a Jerry, y el caos y destrucción qu'esto provoca. Por cuenta de que paecen llevase bien en dellos capítulos, siquier nos primeros minutos, nun ta claro por qué Tom escuerre tantu a Jerry, pero delles razones en distintos curtiumetraxes inclúin:
Tom escasamente tien ésitu ganando a Jerry, principalmente por cuenta de la maña y astucia del mure, pero delles vegaes deber a la mesma babayada de Tom. Tom namái vence a Jerry cuando ésti conviértese nel instigador o crucia ciertu tipu de llinia; l'astucia de Jerry xenerar al tar casi siempres a la defensa (abondo paecíu a Bugs Bunny).
Los curtiumetraxes fueron famosos por amosar escenes fuertes que fueron consideraes nel so momentu como descomanadamente violentes, yá que podía vese al mure Jerry cortando a Tom pola metá, a Tom usando distintes armes pa intentar acabar con él como hachos, pistoles, rifles, esplosivos y venenu, Jerry quemando la cola de Tom con una máquina pa faer waffles, Tom recibiendo fuertes golpizas del so dueñu o d'un perru, ente munches más.
Xeneralmente, nin Tom nin Jerry falen nes caricatures (sacante nuna película). Hai delles poques esceiciones, pero'l so voces llindar la mayoría de les vegaes namái a espresar berros d'allegría o dolor (casi siempres de Tom), o tragar cuspia. Les sos espresiones faciales y xestos tresmiten y faen entender al públicu tolos sos sentimientos ya intenciones. Poques vegaes dicen pallabres, anque nun curtiu tituláu The Lonesome Mouse dialoguen fluidamente.
La música forma parte importante nos curtios, enfatizando les aiciones y demostrando les emociones nes escenes. El direutor de música, Scott Bradley, creó complexes obres qu'entemecíen jazz, música clásica y música pop.
Dempués de 1953, tolos curtios de Tom y Jerry fueron producíos nel estándar y formatu Academy ratio; dende 1953 a 1956 dalgunos de los trabayos fueron producíos nel formatu Academy y el procesu widescreen Cinemascope. Dende 1956 hasta'l zarru del estudiu d'animación de MGM un añu dempués, tolos dibuxos animaos de Tom y Jerry fueron producíos en Cinemascope; dalgunos inclusive tienen les sos bandes sonores grabaes n'estéreo. Los curtios de los años 1960 creaos por Gene Deitch y Chuck Jones fueron producíos nel formatu Academy, pero con composiciones que los fixeren compatibles pal formatu Academy widescreen tamién. Tolos curtios de Hanna y Barbera fueron producíos en Technicolor; los trabayos de los años 1960 fueron fechos en Metrocolor.
Tom
Tom ye un gatu domésticu, antropomórfico, qu'apaeció per primer vegada nel curtiumetraxe de 1940, Puss Gets the Boot, de color gris azuláu (o azul abuxao, dependiendo del curtiu; el color de la so pelame ye paecíu al de la raza de gatu Russian Blue), que tien una vida acomodada.
thumb|200px|Graffiti en [[Vitoria, España. Ellí reparar a Tom nel so intentu d'atrapar al mure Jerry.]]
Ye d'un temperamentu vivu y abondo sensible. Anque abondo enérxicu y decidíu, Tom nun ye un desafíu pa la mente de Jerry. A la fin de cada episodiu, Jerry ye xeneralmente amosáu como'l vencedor, y Tom como'l perdedor. Sicasí, esistieron delles otres resultancies: n'estrañes ocasiones, Tom trunfa. Delles vegaes, irónicamente, dambos pierden. De xemes en cuando, xeneralmente en navidá, Tom salva la vida de Jerry, o siquier apúrre-y regalos. A lo menos nuna ocasión, la so persecución diaria ye representada como una rutina esfrutada por dambos; nun episodiu en particular, Tom ta namoráu d'una gata, y depués Jerry, celosu, da en dixebralos, polo que Tom ta estimosu y estrechar les manes, y siguen cola so cacería.
A diferencia de Jerry, Tom tien una conciencia que la aflixe al pensar que Jerry ta mal mancáu o inclusive muertu. Jerry delles vegaes aprovechar d'esto.
Jerry
Jerry ye un mure antropomórfico de color café que siempres vive a una curtia distancia de Tom. Apaeció per primer vegada nel curtiumetraxe de 1940 Puss Gets the Boot. Jerry foi orixinalmente conocíu como "el Mure" (the Mouse) mientres el so debú nesi curtiu, sicasí, a partir de la so próxima apaición en The Midnight Snack y d'equí p'arriba, él ye conocíu como "Jerry", pero foi orixinalmente pensáu que se denominaría Jinx. Por dalguna razón, Jerry, dende la so primer apaición, caminaba sobre dos piernes. Esto ye bien distintu de Tom, que gradualmente se convirtió nun animal bípedu.
Saint-Front (Altu Loira)
Saint-Front ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tom y Jerry
Otros personaxes
Nos sos intentos por prindar a Jerry, Tom delles vegaes tien que trepar con otros personaxes como Butch (Tom y Jerry), un androxu gatu negru caleyeru que tamién quier atrapar al mure y munches vegaes anda a la tema con Tom (especialmente cuando dambos tán namoraos de la mesma gata) anque irónicamente en dellos curtios dambos son amosaos teniendo una especie d'amistá; Spike (tamién conocíu como "Killer" o "Butch"), un fieru bulldog que supuestamente ye amosáu viviendo na mesma casa con él, que na mayoría de les ocasiones termina cutiéndolo por culpa de Jerry, (n'especial, cuando ésti aprovecha les alvertencies que'l perru fai-y); y Mammy-Two-Shoes (voz fecha por Lillian Randolph), una muyer afroamericana que'l so cara nunca ye visible que trabaya y ye dueña de la casa, quien xeneralmente cute al gatu con una escoba cuando él pórtase mal, ta al pendiente de que cumpla les sos obligaciones ya inclusive tamién lo compensa con comida cuando cree que fizo bien el so llabor col mure. En dellos países de Llatinoamérica suélse-y llamar Tomasa. La so primer apaición foi nel curtiumetraxe Puss Gets the Boot (1939), y la postrera en Push-Button Kitty (1952).