cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manierismu
Artes plástiques
Nel arte italiano considérase que l'entamu del Manierismu parte d'un violentu acontecimientu históricu: el Sacu de Roma de 1527, que punxo fin a la centralidad que la ciudá papal tuvo nes primeres décades del sieglu, esvalixando a los artistes qu'hasta entós trabayaren nella per otros centros artísticos (como la escuela veneciana, la escuela parmesana o la escuela veronesa); ente que dalgunos de los más importantes qu'había aconceyáu Xuliu II nel so pontificáu (de 1503 a 1513) habíen yá muertu (Donato Bramante en 1514, Rafael Sanzio en 1520) y unu de los sobrevivientes, el llonxevu Michelangelo, evolucionó fondamente nel so arte nes décades que trescurrieron hasta la so muerte (1564). Nel asediu que caltuvo a Clemente VII dientro de la fortaleza de Castel Sant'Angelo tuvo lluchando l'artista Benvenuto Cellini, unu de los máximos esponentes del nuevu estilu. Tamién en 1527 el poeta Pietro Aretino y los Sansovino (l'arquiteutu Jacopo Sansovino y el so fíu Francesco Sansovino) establecer en Venecia, onde contauten con Ticianu, a quien introducen nes novedaes del gustu de la Italia central, el "manierismu brutal" de Giulio Romanu y l'atanante cartón de Rafael (Conversión de San Pablo, non calteníu), que conoz por un cartón propiedá del cardenal Grimani.
Manierismu en lliteratura
N'historia de la lliteratura, la lliteratura manierista interprétase como un procesu evolutivu qu'afecta a les formes y a l'actitú de los poetes. El cambéu qu'afecta a les formes, por influencia de les artes.
Les carauterístiques formal y conceptual de la lliteratura d'esti grupu d'autores amuesa'l pasu de l'atmósfera lliteratura de la Renacencia renacentista humanista, idílica y clasicista, a otra que puede calificase de "manierista" pola so murria, desencantu, complexidá y pathos, qu'apunta yá a los contrastes de la lliteratura del Barrocu. Amóntase una nueva dimensión tráxica nos héroes, que la so victoria moral dase munches vegaes en virtú de la so derrota, nuna visión sobre'l destín que diverxe de la clásica. En términos formales, los drames de Shakespeare y la prosa de Cervantes realizar con quiebres de continuidá, con un tratamientu llibre y desigual d'espaciu y tiempu (unidaes aristotéliques), negando la economía, l'orde y la linealidad clásicos, nuna continua y estravagante espansión y variación del so material, na carauterización psicolóxica inconsistente, ambigua ya imprevisible de los sos personaxes, na yuxtaposición de recursos altamente formalistes y convencionales con otros sacaos de lo prosaicu, lo improvisáu y lo vulgar. Tamién ye un típicu recursu manierista valise de metáfores escures y sobrecargadas, de lo máxico y lo fantástico, d'antítesis, asonancies y paronomasies, de lo entrevesgao y lo enigmático, poner en cruda evidencia les debilidaes de los héroes, que pueden ser munches y fondes (antihéroe), y que por eso mesmu fáen-yos, a los güeyos modernos, tan reales, vivos y verdaderos.
Manierismu en música
thumb|Ángel músicu, de [[Rosso Fiorentino, ca. 1520.]] thumb|[[Il Perdono di Gesualdo, de Giovanni Balducci, 1609. La so complexa iconografía puede aludir a la tormentosa vida del príncipe-compositor (apaez arrodillado, como comitente).]]
La música manierista amuesa, según Claude Palisca, una tensión «ente'l deséu de caltener un eleváu nível d'habilidá contrapuntística y l'impulsu d'acompañar les imáxenes, idees y sentimientos» descritos nel testu (música programática). Con tou, l'impautu del Manierismu sobre les artes musicales foi menos fondu que n'otros campos; y la mesma identificación d'un estilu musical que pueda denominase "manierista" ye materia de discutiniu, como otres tresferencies de conceutos de les artes visuales o la lliteratura na música. Maria Manies defende la idea de que puede definise un manierismu musical pal periodu final del sieglu XVI a partir d'elementos especifícamente musicales: el experimentalismo nel campu de la harmonía, la esploración d'intervalos incomunes na llinia melódica, ensayos de música microtonal, tentatives de establecimento d'un sistema de temperamentu igual y l'atribución de nuevos significaos pa los elementos de retórica musical. Menos problemática ye la evidencia de que'l periodu guardó'l surdimientu d'un nuevu estilu musical, yá que los mesmos músicos de la dómina taben envolubraos nuna fuerte polémica sobre los nuevos aldos que tomaba'l so arte y les distintes sensibilidaes percibíes ente les socesives xeneraciones de músicos. En Compendium Musices (1552), Adrianus Coclico describía a la xeneración de Guillaume Dufay (mediaos del sieglu XV) como musici mathematici ("músicos matemáticos"), a la de Josquin des Prez (finales del XV y empiezos del XVI) como musici prestantissimi ("músicos almirables"), y a la suya mesma como musici poetici ("músicos poéticos").
Tanto él como Nicola Vicentino, Cipriano de Rore, Luca Marenzio y otros fixeron célebres pol so experimentalismo harmónicu nel madrigal, entá nun llegando a los estremos de Carlo Gesualdo, el más intensamente dramáticu de toos, que los sos cromatismos avanzaos son un casu únicu na so dómina y prefiguran en dellos momentos la música moderna. El madrigalismo cromáticu y espresivu d'esos maestros, en parte, caltién la fuercia polémico que xeneró na so dómina, y que-y apurre curiosu hasta anguaño, porque funciona contra'l planu de fondu d'un sistema sonoru más antiguu, y solamente dientro d'un contestu de reconocencia de los esperimentos y desafíos puede ser xulgáu y apreciáu, al lleven esi sistema a la so llende. Otru datu importante na formulación del Manierismu musical foi un cambéu na teoría en favor del xuiciu de les consonancies y disonancies al traviés de les necesidaes espresives, y non a partir de modelos matemáticos preestablecidos, opinión que s'ensertó na mesma polémica, ente los siguidores del antiguu contrapuntu rigorosu y los qu'abogaben pola llibertá pa la dramatización d'una vasta gama d'efeutos, realización que-yos paecía imposible dientro de los cánones del sistema antiguu.
Importantes como fueron les conquistes d'esa vanguardia profana, que seríen seminales pal futuru Barrocu musical, nel so entamu representaron un fenómenu circunscrito a les pequeñes cortes italianes. La gran escena musical manierista foi básicamente apoderada por compositores sacros, como Giovanni da Palestrina y Orlando di Lasso, que la so música convertir nun patrón pa tol continente. A pesar de que tamién s'introducieron innovaciones téuniques, el so estilu la mayor parte de les vegaes en nada evidencia'l baturiciu ya inestabilidá que tipifica el Manierismu n'otres artes; al contrariu, revela una harmonía, dignidá y espresividá controlada que tien el so paralelu más bien nes obres plástiques del Altu Renacimientu. Inclusive Palestrina foi incluyíu ente los "modernos" polos sos propios contemporáneos por establecer un esquema basáu na simplificación de los antiguos maneres. A la fin del sieglu l'estilu descriptivu de los madrigales atoparía un nuevu campu d'espresión nel desenvolvimientu del proto-operismo monódico de Giulio Caccini, Jacopo Peri y otros, precursores de Monteverdi na ópera y nel posterior floriamientu del madrigal.
Escueles nacionales y centros artísticos
thumb|Europa hacia 1560. El conceutu d'escuela artística como peculiaridá local presupon una continuidá nel tiempu de traces carauterístiques de los sos integrantes, que puedan estremase de les traces d'otres escueles o de los comunes a un determináu "estilu internacional" (nos sieglos medievales, el Románicu y el Góticu -una de que les sos fases denominar precisamente "Góticu internacional"-). Lo que retrospectivamente llamamos "Renacimientu" o "Manierismu" yeren identificaos nel sieglu XVI como la maniera italiana, el gustu o estilu "italianu", estremándolo con claridá de les tradiciones "nacionales" locales, qu'en dalgún casu identificar cola "modernidá": Diego de Sagredo (Les midíes del romanu, 1526) estremaba l'estilu "antiguu" (esto ye, grecorromanu) de lo que pa los españoles yera l'estilu "modernu", el Platerescu (un góticu tardíu con sustratu hispanoárabe ya influencies hispanoflamencas); ente que n'Inglaterra'l predominiu del estilu Tudor (el góticu tardíu local) caltener hasta'l sieglu XVII. Mentanto, na mesma Italia nun había ente les numberoses y esllumantes cortes principesques (caúna centru de la so propia escuela artística local) nenguna que representara una entidá política capaz d'unificar la península, nin siquier los Estaos Pontificios, pos quien s'apostaron la hexemonía fueron Francia y España, con victoria d'ésta. De la Monarquía Hispánica tamién formaben parte los territorios d'heriedu borgoñón denominaos genéricamente "Flandes", el segundu centru artísticu n'importancia d'Europa, que, anque con fluyíos contactos con Italia, caltenía una fuerte personalidá.
Dende los entamos del Antiguu Réxime na Baxa Edá Media, les monarquíes autoritaries d'Europa Occidental veníen construyendo los primeres Estaos modernos o Estaos nacionales (el reinu d'Inglaterra, el reinu de Francia, el reinu de Portugal, la España de los Reis Católicos). La primer metá del sieglu XVI guardó la disputa de la hexemonía europea ente Carlos V y Francisco I, correspondiendo a Enrique VIII, a los socesivos papes, ya inclusive a potencies relativamente menores como la República de Venecia o'l Ducáu de Saboya, papeles más o menos destacaos nel equilibriu ente dambos; de la que los fondos tresformamientos socioeconómicas manifestábense política y ideológicamente en conflictos como la Reforma protestante y la guerra d'Esmalcalda n'Alemaña. Na segunda metá de sieglu, evidenciada la imposibilidá de la idea d'Imperiu de Carlos V, quedó afitada l'alianza dinástica ente los Austrias de Viena (la gran potencia centroeuropea) y los Austrias de Madrid (qu'exercíen la hexemonía española). Nel inmensu imperiu de Felipe II (qu'incluyía a Portugal y les sos colonies dende 1580) "nun se ponía'l sol", a pesar de la so atayada rellación con Inglaterra (mientres un curtiu periodu foi rei consorte de María Tudor, 1554-1558, pa pasar a tener n'Sabela I el so enemigu) y de la revuelta de Flandes (sacu d'Amberes, 1576 -de gran trescendencia pal arte-); mientres Francia sangrar nes guerres de relixón (matanza de San Bartolomé, 1572).
Italia
La escuela florentín-romana que caracteriza l'Altu Renacimientu sufrió una dramática discontinuidá col sacu de Roma de 1527; pero la ciudá pontificia volvió ser un centru artísticu de primer orde con Alejandro Farnese, papa Paulo III, dende 1534 (vuelta de los yá vieyos Michelangelo y Sebastiano del Piombo, y llegada d'artistes nuevos, como Guglielmo della Porta, Jacopo Vignola o Daniele da Volterra), al igual que la corte de los Médici con Cósimo I, duque dende 1537 (Cellini, Bronzino, Pontormo, Vasari, Giambologna). Entrín y non, la vida artística italiana floriara en múltiples centros artísticos, como Mantua (Giulio Romanu) o Xénova (Perin de la Folgazana, Beccafumi, Pordenone). Incorporada a la Monarquía Hispánica, Milán dexó d'acoyer una corte independiente, colo que'l Manierismu lombardu ye dependiente de los centros próximos y del desenvolvimientu d'obres concretes, como la catedral de Cremona o la decoración de la ilesia de San Segismundo (Giovanni Demìo, Antonio Campi, Camillo Boccaccino, Bramantino, Gaudenzio Ferrari). Foi bien destacable el Manierismu d'Italia central, partida ente los estaos pontificios y aristócrates poderosos, como los Della Rovere y los Farnese; en Parma y Bolonia trabayaron Parmigianino, Pellegrino Tibaldi, Nicolò dell'Abbate y los Carracci. Capítulu estreme merez la escuela veneciana (el vieyu Ticianu, Tintoretto, Veronés, Bassano, y arquiteutos como Jacopo Sansovino, Serlio o Palladio).
Península ibérica
thumb|Semeya de Felipe II, de [[Sofonisba Anguissola, 1565.]]
Francia
thumb|Semeya de Francisco I, de [[Jean Clouet|Jean y François Clouet, ca. 1535.]]
El programa artísticu impulsáu por Francisco I en redol al palaciu de Fontainebleau (escuela de Fontainebleau), singnificó el trunfu en Francia del "gustu italianu", qu'incorporó tantu los elementos clasicistes de l'Alta Renacencia italiana como'l Manierismu inicial. A lo llargo del sieglu XVI, el xardín francés del Renacimientu desenvuelve los conceutos que van rematar cien años más tarde nos xardinos de Versalles.
Inglaterra
thumb|Semeya d'Enrique VIII, copia atribuyida a [[Hans Eworth d'un mural perdíu d'Holbein nel palaciu de Whitehall de 1537.]]
Enrique VIII, que confiaba n'artistes continentales, como Girolamo da Treviso y Hans Holbein el Mozu, introdució'l gustu italianu particularmente na decoración del so principal proyeutu palaciegu, el palaciu de Nonsuch, en construcción dende 1538 y del que nun queden más que descripciones (qu'indiquen el so estraordinariu costu, y que nél trabayaron artistes italianos, dellos veníos de Fontainebleau, como Nicoletto da Modena). Na mayor parte de les construcciones del sieglu XVI da'l estilu Tudor, que ye un góticu tardíu con fuerte personalidá nacional. El verdaderu trunfu de les formes italianes n'Inglaterra nun se produció hasta'l periodu isabelín.
Centroeuropa, Escandinavia y el Bálticu
thumb|center|400px|Trés vistes de [[Mercuriu y Psique, de Jan Harmensz Muller, ca. 1594-1595. La estatua copiada ye un bronce d'Adriaen de Vries, realizáu en 1593 pal emperador Rodolfo II.]]
Xestos
thumb|[[La resurrección de Cristu (El Greco)|Resurrección, d'El Greco, 1597-1604.]]
Arte relixoso
thumb|Gloria d'angeli de la [[Capiya Foppa en San Marcos de Milán, de Giovanni Paolo Lomazzo (1573). Lomazzo, amás de pintor, foi un importante tratadista d'arte: Trattato dell'arte della pittura, scoltura et architettura (1584, basáu nel conceutu de decoro) y Idea del tempio della pittura (1590, onde aplica al arte la teoría de los cuatro humores).]] thumb|Fachada de la [[basílica de San Giorgio Maggiore, nuna de les islles de la llaguna veneciana. Planiada por Palladio, foi construyida dempués de la so muerte, ente 1597 y 1610, por Vincenzo Scamozzi.]] thumb|Ídem, interior. Encargaes les obres a Palladio, en 1566 púnxose la primer piedra y en 1575 empecipiáronse los murios perimetrales y el tambor de la cúpula, que se remató en 1576. En 1591 completóse'l coru, yá muertu l'arquiteutu (1580). Anque dando cada vez más espaciu a otros xéneros, los del arte relixoso siguieron siendo los más demandaos polos comitentes (ente quien destaquen les distintes instituciones eclesiástiques) y el mercáu d'arte. Nun yera estrañu que les temes relixoses sirvieren d'escusa pa la representación de too tipu d'escenes o ambientes (incluyendo paisaje y desnudu), o que fueren les figures secundaries y los aspeutos anecdóticos los que se destacar; lo qu'en dellos casos producía una obvia desacralización de les imáxenes. Nos países católicos, la Contrarreforma vio nel arte un oxetu d'atención importante. Los cánones del Concilio de Trento y testos como'l Discorso intorno alle immagini sacre y profane del cardenal Gabriele Paleotti (1582) pa pintura y escultura, y Fabricae et Supellectilis Ecclesiasticae de San Carlos Borromeo (ca. 1572) p'arquiteutura, apurrieron guía doctrinal a los artistes. Nos entamos del protestantismu hubo inclusive episodios d'iconoclasia, y los reformadores preferíen l'austeridá na decoración de les ilesies; la devoción privada nun se basaba nes imáxenes, pero aun así hubo amueses de pintura relixosa.
Desnudu
Tres el desnudu renacentista qu'apaez nel Quattrocento col David de Donatello (ca. 1440) y la Venus de Botticelli (1484), y llega hasta l'Alta Renacencia coles Leda y el Cisne de Leonardo (1503-1508) y Miguel Ángel (1530); "el nuevu desnudu manierista yera espodáu, lánguido, sofisticáu, sensual, nunca heroicu o un símbolu d'espiritualidá; una forma altamente aristocrática de lo que, na Florencia del duque Cosimo I, yá nunca más republicana, yera precisamente lo que más se precisaba". Sicasí, más allá del so "heroicidá" formal, el conceutu de desnudu "heroicu", que prestigiaba a un poderosu retratáu comparándolo con dalguna figura mitolóxica, sí que tuvo desenvolvimientu a lo llargo del sieglu XVI (Andrea Doria como Neptunu y Cosme de Médicis como Orfeo, dambos de Bronzino, Carlos V ganando'l Raxón, de Leone Leoni), incluyendo dalgunu femenín.
Paisaxe
thumb|[[Conciertu campestre (Tiziano)|Conciertu campestre, ca. 1509. Atribuyida enantes a Giorgione, interprétase anguaño como una obra de mocedá de Ticianu, cola tema de l'alegoría de la poesía, reconstrucción visual de l'Arcadia de les Bucóliques de Virgilio tal como se reinterpretaban por Jacopo Sannazaro. ]] thumb|[[El pasu de la llaguna Estigia, de Joaquín Patinir, ca. 1520-1524.]] thumb|[[Adoración de los Magos, de Dosso Dossi, ca. 1530-1542. ]] thumb|Secuestru d'Helena y les maravíes del mundu antiguu, de [[Martin van Heemskerck, 1535.]] thumb|[[Latona convirtiendo en xaronques a los llabradores de Licia, de Tintoretto, 1545-1548.]] thumb|[[La fuxida a Exiptu, de Herri met de Bles, antes de 1560.]] thumb|[[El bañu de Diana, de François Clouet, 1558-1559.]] thumb|Escena de guerra y fueu, de [[Gillis Mostaert, 1569.]] thumb|[[Tapiz flamencu con escena de caza y escudu d'armes, cartón de Stradanus (Jan Van der Straet o Giovanni Stradano).]] thumb|El branu, de [[Lucas van Valckenborch, 1585.]] thumb|[[Vista de Toledo, d'El Greco, 1604-1614.]]
Anque'l paisaxe nun ye nesta dómina un xéneru propiu por sigo mesmu, sinón el fondu de les composiciones d'otros xéneros, en dellos casos (especialmente na pintura flamenca) cobra un estraordinariu valor al suponer la mayor parte de la superficie pictórica. Ta bien presente na pintura mitolóxica y tamién en bona parte de la pintura relixosa. Evoluciona escontra'l paisaxe barroco.
Semeya
"Ciertes carauterístiques del semeya manierista fueron señalaes polos críticos d'arte y sirven pa estremar esti de los sos antecedentes renacentistes. Shearman propón a Leonardo da Vinci como artista que —en términos de la plástica meyor articula la estética manierista, porque estableció un nuevu y más ambiciosu conceutu de la semeya que "describe non yá les cualidaes esteriores del suxetu sinón tamién les cualidaes interiores de la mente". Dempués de les semeyes realizaes por Rafael na corte papal, los más influyentes fueron los de Ticianu para Carlos V, que superaron l'hasta entós preferencia de los Habsburgu (dende la dómina de Maximiliano y los Reis Católicos) por pintores nórdicos (Juan de Borgoña, Michael Sittow). Na segunda metá del sieglu XVI va trunfar na corte española un modelu más sobriu: "... la semeya cortesana que se realiza por encargu de Felipe II. Anque son semeyes realistes, nun eviten el distanciamientu que emanan los representaos, siguiendo'l modelu de la semeya manierista d'otres cortes europees. Funden la minuciosidad de lo flamenco cola riqueza de color veneciana. Alonso Sánchez Coello foi siguidor del retratista flamencu Antonio Moro tocantes a l'austeridá y el hieratismo cortesanu, anque intenta la penetración psicolóxica y cierta vitalidá personal. Destaca les figures asitiándoles sobre un fondu escuru y dándo-yos un tonu doráu a la manera veneciana. El preciosismu namái s'aplica al vestuariu y les xoyes. L'estilu ... foi siguíu por Juan Pantoja de la Cruz." En Bérgamo desenvolvióse la obra, apocayá reivindicada, de Giovanni Battista Moroni. En El xastre realiza la primer semeya d'un trabayador manual. El semeya ecuestre que, con precedentes nel Quattrocento, trunfa a partir del Carlos V en Mühlberg de Tiziano, va tener el so culminación coles escultures de Pietro Tacca, yá nel sieglu XVII.
Alegoría
Les alegoríes son un xéneru bien estendíu en toles artes, tantu na lliteratura como nes plástiques, y tantu nes "artes mayores" o "belles" (pintura, escultura y arquiteutura) como nes "menores" o "decoratives". Los complicaos simbolismo de conteníu filosófico, moral, políticu, relixosu, mitolóxicu o inclusive de conocencia esotéricu, que yá s'usaben na Renacencia plena (Giovanni Bellini -Allegoria sacra-, Durero -Estampes Maestres-, La torbonada o Los trés filósofos-, el mozu Ticianu -Ufrienda a Venus o Amor sacro y amor profano- o la Hypnerotomachia Poliphili), son retomaos poles nuevu xeneraciones d'artistes (como Correggio -Alegoría de les virtúes, Alegoría de los vicios-, Bronzino -Alegoría del trunfu de Venus-, Hans Holbein el Mozu -El embaxadores-, Arcimboldo -Elementos, Estaciones-, Veronés -Alegoría del amor- o El Greco -Alegoría de la Lliga Santa-) o'l vieyu Tiziano (Alegoría de la Prudencia, Felipe II ufiertando al cielu al príncipe don Fernando).
Los artistes, compartir o non, yeren bien conscientes de les implicaciones simbóliques de les sos formes y del usu ideolóxicu de les sos obres; sicasí, el so interés estéticu podía ser ayenu a tou ello, o siquier eso impliquen delles anécdotes famoses, como la que protagonizó Giambologna en Praga (primero realizaba les escultures y namái dempués de terminaes él mesmu o otru atribuyía-yos el tema al que meyor afixérense), o'l procesu inquisitorial en que se vio envueltu Veronés por cuenta de Cena en casa de Leví, títulu alternativu al que primeramente pretendía ser (una Última Cena), prefiriendo'l pintor que s'alteriara totalmente la interpretación iconográfica en cuenta de afaer retocar nengún elementu.
Casa de York
La Casa de York foi una dinastía real inglesa. La familia de York tuvo arreyada na Guerres de les Roses qu'ensangrecieron a Inglaterra mientres el sieglu XV.
El so nome deriva del fechu de que baxaben de Ricardo, Duque de York, y el so símbolu yera una rosa blanca. Mientres estes guerres oponer a la Casa de Lancaster. La rivalidá ente los York y los Lancaster empezó cuando Enrique de Lancaster foi coronáu rei en 1399. A la fin de la Guerra de les Dos Roses, cuando Ricardu III ye ganáu na batalla de Bosworth Field en 1485, Isabel de York casóse col vencedor, Enrique VII, y los sos descendientes, la familia Tudor, gobernaron Inglaterra mientres el sieglu XVI.
Descendientes d'Eduardu III
La casa de York empecipiar col príncipe Edmundo de Langley, que fuera nomáu pol so padre, Eduardu III, duque de York y conde de Cambridge. Edmundo yera'l cuartu fíu del rei, pero nun foi la so ascendencia la que legitimó a los York sobre'l tronu sinón el matrimoniu del so segundu fíu con Ana de Mortimer, bisnieta de Leonel d'Amberes, segundu fíu del rei Eduardo. Esta doble ascendencia real valió-y a los York, na Guerra de les Dos Roses, la so pretensión frente a los Lancaster, que baxaben l'hermanu menor de Leonel, Juan, y qu'usurparen el tronu al postreru Plantegenet en 1399.
Guerra de les Dos Roses
A pesar del so altu estatus nobiliariu, Ricardo, duque de York, nun consiguió intervenir ente los asesores del rei Enrique VI poles intrigues de la reina Margarita d'Anjou y el Duque de Somerset. En 1453, consigue alzase Lord Protector pola incapacidá del rei, anque se cola del país al añu siguiente atosigado la reina desterrada, quien recuperó'l poder.
En 1455, Ricardo axunta a los sos aliaos y enfréntense al partíu de los Lancaster na Primer batalla de St Albans, dando entamu a la Guerra de les Dos Roses. Nun primer momentu, la intención del Duque de York ye recuperar la so influencia na corte espulsando a los sos enemigos, polo que nun foi hasta ochobre de 1460 cuando decide reclamar el tronu pa sigo y los sos descendientes. Los York consiguieron prindar al rei na Batalla de Northampton. Paecía'l fin de la Guerra, pero Ricardo de York y el so fíu Edmundo fueron asesinaos na Batalla de Wakefield el 30 d'avientu, dexando'l ducáu de York y el títulu d'herederu al tronu al so fíu mayor, Eduardo.
Eduardo foi sofitáu na so reclamación al tronu pol so primu Lord Warwick, llamáu'l Facedor de Reyes, con quien amosó un gran poder militar. Mientres Enrique y Margarita participaben nuna campaña nel norte, Warwick tomó la capital onde Eduardo foi coronáu en 1461. El nuevu rei afitó la so posición na Batalla de Townton, cuando apoderó la mayor parte de los asentamientos.
Reináu de los York
El reináu d'Eduardu IV d'Inglaterra tuvo marcáu polos continuos enfrentamientos contra los partidiarios d'Enrique VI. En ciertu puntu, el mesmu Warwick y Jorge de Clarence, hermanu menor del rei, camudaron de bandu a favor de la reina Margarita d'Anjou na restauración d'Enrique VI ente 1470 y 1471. Finalmente, Eduardo recuperó'l tronu mientres la casa Lancaster llegó la so final en 1476 cola misteriosa muerte d'Enrique VI, quien permanecía zarráu na Torre de Londres. Tamién se tuvo qu'executar a Jorge de Clarence por traición en 1478, popularmente se rumoreró que foi afogáu en Malmsey.
A la muerte del rei en 1483, el so fíu de doce años, Eduardu V, xubió al tronu. Pero esi mesmu añu, el Lord Protector, el so tíu Ricardo de Gloucester, zarrar na Torre de Londres al pie del so hermanu, Ricardo, duque de York. Nun se sabe si los llamaos Príncipes de la Torre fueron asesinaos nin cuando se-yos dio por muertos, pos el parllamentu declarar illexítimu al invalidar el matrimoniu de los sos padres, d'esta manera'l Lord Protector aportó al tronu sol nome de Ricardu III d'Inglaterra.
Cayida de la casa York
Ricardu III yera un rei bien pocu aclamáu. La estinción de la casa Lancaster per vía masculina nun llevó a la fin de la so reclamación, que cayó n'Enrique Tudor, descendiente al traviés de la so madre de la casa Beufort, una caña legitimada de la familia Lancaster. N'otru frente, la ultraxada reina viuda oponer al so cuñáu tres la desapaición de los Príncipes de la Torre, lo que daba fin a la unión de la casa real.
Un primer intentu de derrocar a Ricardo fracasó en 1483. Pero dos años más tarde en 1485, el rei y el pretendiente atópase na Batalla de Bosworth. Mientres la batalla dellos nobles traicionaron a Ricardo, lo que facilitó la so muerte nesi mesmu enfrentamientu.
En siendo coronáu rei, Enrique VII, tomó por esposa a Isabel de York, primoxénita d'Eduardu IV, unificando asina les families York y Lancaster nuna nueva dinastía, los Tudor
Pretendientes
Nun primer momentu, pensar nos descendientes d'Isabel, duquesa de Suffolk, hermana d'Eduardu IV y Ricardu III, pero los Tudor supieron callar les sos reclamaciones al tronu inglés.
6 Hores de Fuji
miniaturadeimagen|Trazáu del [[Fuji Speedway.]] Les 6 Hores de Fuji ye una carrera de resistencia que s'apuesta en Fuji Speedway, Xapón, al pie del monte Fuji, dende 1982 hasta 1992, depués en 1999, 2007 y dende 2012 hasta l'actualidá. Apostada na mayor parte de les sos ediciones con reglamentu del Automobile Club de l'Ouest, responsable de les 24 hores de Le Mans ente otres competiciones, los 1000 km de Fuji foi la carrera de resistencia más prestixosa d'Asia.
DS4
El DS4 ye un automóvil de turismu del segmentu C producíu pol fabricante francés Grupu PSA, pa la so marca DS Automobiles. Al igual que los demás modelos de la gama d'esta marca, fundada en 2014, primeramente foi producíu por PSA dende l'añu 2011 como modelu premium de la marca francesa Citroën. Ye un vehículu de cinco puertes que se presentó nel Salón del Automóvil de París de 2010, y qu'empecipió el so comercialización en xunu del añu 2011.
El modelu basar nel Concept Car Citroën DS High Rider, presentáu nel Salón del Automóvil de Xinebra de 2010, y presenta traces de coupé deportivu. Na so fabricación va compartir plataforma y dalgún componente col Citroën C4, que ye un hatchback de la llinia distintiva de cinco puertes.
6 Hores de Fuji
En 1999, ACO intentó instalar en Xapón un tornéu similar a l'acabante reformular American Le Mans Series. Pa ello, entamó los 1000 km Le Mans de Fuji como primer esperimentu, combinando les clases del ACO coles del Campeonatu Xaponés de Gran Turismos. Nissan y Toyota retirar de la resistencia en 2000, polo que'l proyeutu non proseperó.
DS4
Mientres los 2 primeros meses de comercialización, el Citroën DS4 atropó más de 10.000 pidíos.
6 Hores de Fuji
Los 1000 km de Fuji retornaron en 2007 pa la segunda y última temporada del Japan Le Mans Challenge, un nuevu intentu del ACO de desembarcar en Xapón, sumándose a carreres d'igual duración en Motegi, Okayama y Sugo.
DS4
Motorizaciones
250px|thumbnail|derecha|DS4. [[Ficheru:Citroën DS4 HDi 165 SportChic – Heckansicht, 4. Juni 2011, Wülfrath.jpg|250px|vista trasera]] Citroën va ufiertar motores diésel, gasolina y Micro-Híbridos
6 Hores de Fuji
El renacíu Campeonatu Mundial de Resistencia tien nel so calendariu 2012 a les 6 Hores de Monte Fuji a partir de 2012.
DS4
Equipamientu y acabaos
Los acabaos del Citroën DS4 n'España son los siguientes:
Citroën DS4 Sport
Ye la versión alta de gama del Citroën DS4, qu'equival al acabáu Sport Chic francés y que puede fornir motores thp 200cv v, hdi 160cv 6v y hdi 160 aut6. La carrocería del Citroën DS4 nesta versión ye más ancha que la versión normal, 1,81 metros y un llargor de 4,27. Otru detalle del so aspeutu deportivu esterior ye la integración de les manetas traseres na carrocería.
Citroën DS4 Design
L'acabáu Design ye la entrada de gama nel DS4, y puede fornir motores vti 120cv, hdi90cv, y-hdi 115cv airdream y ehdi 115 airdream cmp6
Citroën DS4 Style
La versión Style correspuende al acabáu mediu del Citroën DS4 ufiertando los motores vti 120cv, thp160 aut6, ehdi 115 airdream, y-hdi 115cv airdream cmp6 y hdi 160 6v.
Alicia García-Salcedo González
Alicia García-Salcedo González foi una abogada católica asturiana conocida por convertise en 1935 na primer muyer abogada d'Asturies.
Vida y profesión
El padre y los tíos d'Alicia yeren tamién abogaos, y foi d'ehí d'aú-y vieno l'interés pola carrera de derechu. Alicia, fizo los sos estudios de Bachiller (1932) y matriculóse en Derechu na Universidá d'Uviéu, obteniendo unes mui meritories calificaciones académiques na rama de penal, dedicando parte de la so vida a esta especialidá.
Nel añu 1922, el Colexu d'Abogaos d'Uviéu, modificó los sos estatutos permitiendo que les muyeres pudieren formar parte del coleutivu. Y foi asina como en 1935, Salcedo solicitó la so incorporación na organización y foi admitida en calidá d'exerciente col númberu 287. D'esti mou convirtióse na primer muyer abogada qu'exercitaba la profesión n'Asturies. Dase'l casu qu'un mes enantes, María del Carmen Menéndez Manjón incorporárase al Colexu d'Abogaos de Xixón, pero como non-exerciente.
Exerció la so profesión con gran repercusión mentanto más de 20 años, participaba en mítines eleutorales y actos relixosos defendiendo les sos idees. En xineru de 1936, Alicia, que se definía como una activista de dereches y católica, declaraba na revista Estampa (Madrid):
«''Yo enxamás vistiré la toga p'acusar a naide. Yo soi una muyer''. [..] ''tengo un conceutu mui míu tocante a les actividaes que la muyer tien de desendolcar na sociedá; el papel que no tien de tar acutáu ye'l de muyer. Nun atalanto la figura femenina señalando col deu hacia la cárcel o la forca».''
Nos años 60 emigró a Venezuela au fundó'l colexu español d'enseñanza media mixtu Diego de Losada, onde foi direutora hasta la so xubilación nel añu 1984. Arriendes de dirixir el colexu, mentanto la so estancia na capital venezolana Salcedo caltuvo una intensa actividá cultural ya inteleutual, entamando representaciones de teatru clásicu, meses redondes, y collaborando con dellos medios de comunicación.
En 1984, tornó a Asturies, y morrió en Llanes a la edá de 99 años. Como homenaxe a la primer abogada que s'incorporó al órganu colexal y qu'exerció la profesión n'Asturies, el Colexu d'Abogaos d'Uviéu convoca añalmente el Premiu a la Igualdá «Alicia Salcedo», col envís de «promover y difundir la igualdá de tratu y oportunidaes ente muyeres y homes»
Heriedu xenéticu
L'heriedu xenéticu ye'l procesu pol cual les carauterístiques de los individuos se tresmiten a la so descendencia, yá sían carauterístiques fisiolóxiques, morfolóxiques o bioquímiques de los seres vivos baxu distintos mediu ambientales.
Introducción
L'heriedu ye'l procesu pol cual los xenotipos crecen, esto ye, el porcentaxe de la variabilidá fenotípica por cuenta d'efeutos xenéticos aditivos. Pero definir les fontes y l'orixe de les semeyances ente miembros d'una mesma familia inclúi tamién otru tipu de variables. L'estudiu del heriedu cuantifica la magnitú de la semeyanza ente los familiares y representa el porcentaxe de variación que se debe a tolos efeutos aditivos familiares incluyendo la epidemioloxía xenética aditiva y los efeutos del mediu ambiente. Nos casos en que los miembros d'una mesma familia conviven resulta imposible discriminar les variables xenétiques fenotípiques de les de la redolada y mediu ambiente. Los estudios de mellizos separaos al nacer y de fíos adoptivos dexen realizar estudios epidemiolóxicos dixebrando los efeutos hereditarios ente los d'orixe xenéticu y les etioloxíes más complexes, incluyendo les interacciones ente los individuos y la educación. Amás, diversos factores inflúin nel momentu d'interpretar los estudios del heriedu incluyendo los supuestos previos per parte de los investigadores.
Unu de banciar# ente los científicos ye cual ye'l pesu de la naturaleza y cual ye'l pesu de la cultura, esto ye, la magnitú de la influencia de los xenes versus la magnitú de la educación y el mediu ambiente. El dilema d'una oposición ente naturaleza y cultura, lo innato versus lo adquirío, ye dicir innatu o adquiríu, frase acuñada por Francis Galton nel sieglu XIX.
Ta comprobáu que nos xenes tresmite'l color de la piel, del pelo, de los güeyos. ¿Tresmítese tamién daqué de la personalidá, los gustos, el carácter, les capacidaes o la intelixencia?
El doctor Albert Rothenberg, profesor de psiquiatría na Universidá de Harvard y la doctora Grace Wyshak, profesora de psiquiatría na mesma universidá, estudiaron el árbol xenealóxicu de 435 de los 488 químicos, físicos, médicos y fisiólogos gallardoniaos col Premiu Nobel ente 1901 y 2003, y el de 50 escritores ganadores del Premiu Nobel de lliteratura y 135 ganadores del Premiu Pulitzer. Les resultaos de les sos investigaciones contradicen la teoría de la tresmisión direuta del xeniu británicu Francis Galton publicada nel llibru «Hereditary Genius». Según Albert Rothenberg y Grace Wyshak la xenialidá nun depende de los xenes sinón d'una constelación de factores que nun son xenéticos sinón psicolóxicos. Los procesos afeutivu y cognitivu arreyaos na creatividá son la resultancia d'una combinatoria d'educación, xenética y factores sociales. Los premiaos nun llevaben la xenialidá grabada nel ADN nin proveníen de families con coeficientes intelectuales privilexaos, sinón que s'educaren col incentivu y l'orientación creativa de los sos padres. Los deseos incumplíos d'estos padres buscaben realizase al traviés de los sos fíos.
Salón del Automóvil de Frankfurt
thumb|right|175px|Parque d'esposiciones de Frankfurt del Main
El Salón del Automóvil de Frankfurt, n'alemán conozse como Internationale Automobil-Ausstellung (IAA - Salón Internacional del Automóvil), ye un salón del automóvil que se celebra en setiembre o ochobre en Frankfurt del Main, Alemaña. Ye unu de los salones más importantes n'Europa, xunto colos de París y Xinebra.
El salón ye entamáu pola Asociación Alemana de Fabricantes d'Automóviles. Ye habitual que les marques alemanes Audi, BMW, Mercedes-Benz y Volkswagen, según les semilocales Ford, Opel y les subsidiarias del Grupu Volkswagen (Seat y Škoda), presenten novedaes importantes nesti salón.
La primer edición del Salón de Frankfurt llevar a cabu en 1951 (les ediciones anteriores del IAA tuvieron otres sedes). Celébrase namái nos años impares, alternándose col Salón de París. La edición númberu 68 desenvolver del 13 al 23 de setiembre de 2007.
Heriedu xenéticu
Definición d'heriedu como heriedu xenéticu
L'heriedu consiste na tresmisión a la so descendencia los calteres de los ascendentes. El conxuntu de tolos calteres transmisibles, que vienen fitos nos xenes, recibe'l nome de xenotipu y la so manifestación esterior nel aspeutu del individuu'l de fenotipu. Llámase idiotipo al conxuntu de posibilidaes de manifestar un calter que presenta un individuu.
Por que los xenes tresmitir a los descendientes ye necesaria una reproducción idéntica que dea llugar a un retruque de cada unu d'ellos; esti fenómenu tien llugar na meiosis.
Les variaciones que se producen nel xenotipu d'un individuu d'una determinada especie denominar variaciones xenotípiques. Estes variaciones xenotípiques surden por cambeos o mutaciones (bonales o inducíes por axentes muta xénicos) que pueden asoceder nel ADN. Les mutaciones que se producen nos xenes de les célules sexuales pueden tresmitise d'una xeneración a otra. Les variaciones xenotípiques ente los individuos d'una mesma especie tienen de resultes la esistencia de fenotipos distintos. Delles mutaciones producen enfermedaes, tales como la fenilcetonuria, galactosemia, anemia de célules falciformes, síndrome de Down, síndrome de Turner, ente otres. Hasta'l momentu nun se pudo curar una enfermedá xenética, pero pa delles patoloxíes ta investigándose esta posibilidá por aciu la terapia xénica.
Salón del Automóvil de Frankfurt
2005
Equí puede consultase un llistáu completu de los vehículos presentáu nel Salón.
2007
La 62ª edición del Salón del Automóvil de Frankfurt celebróse en setiembre de 2007.
Heriedu xenéticu
Definición d'heriedu como heriedu xenéticu
Lo esencial del heriedu quedu establecíu na denomada teoría cromosómica del heriedu, tamién conocida como teoría cromosómica de Sutton y Boveri:
Discogs
Discogs (abreviación de «discografíes») ye un sitiu web o base de datos d'información alrodiu de la música, que pretende arrexuntar tola información alrodiu de los discos comerciales, promocionales, y discos non oficiales (tamién llamaos bootleg o ediciones ensin autorizar). El servidor atópase rexistráu sol dominiu d'internet discogs.com, ye propiedá de Zink Media Inc. y ta alcontráu en Portland, EE.XX. Discogs ye una de les mayores bases de datos en llinia de música y ye el más grande de referencies en formatu de discos de vinilu.
Heriedu xenéticu
Definición d'heriedu como heriedu xenéticu
La tresferencia xenética horizontal ye factor de tracamundiu potencial cuando s'infier un árbol filoxenéticu basáu na secuencia d'un xen. Por casu, daes dos bacteries lejanamente rellacionaes qu'intercambiaron un xen, un árbol filoxenéticu qu'incluya a dambes especies amosaría que tán estrechamente rellacionaes yá que el xen ye'l mesmu, inclusive si munchos d'otros xenes tuvieren una diverxencia substancial. Por esti motivu, dacuando ye ideal usar otres informaciones pa inferir filogenias más grandes, como la presencia o falta de xenes o la so ordenación, o, más frecuentemente, añedir l'abanicu de xenes más ampliu posible.
Crítiques a la definición d'heriedu como heriedu xenéticu
La teoría de los sistemes de desenvolvimientu (DST) oponer a la definición d'heriedu como tresmisión de xenes y aplica el conceutu a cualquier recursu que s'atope en xeneraciones socesives y que contribuya a esplicar por qué cada xeneración paecer a la que-y preciede. Estos recursos inclúin factores celulares y factores esternos como la gravedá o la lluz solar. La DST utiliza, poro, el conceutu d'heriedu pa esplicar la estabilidá de la forma biolóxica d'una xeneración a otra. L'heriedu xenéticu ye la resultancia de la unión de dos célules madre que al xunise crearon un fenotipu con carauterístiques similares de dos, pero sicasí ye un organismu distintu yá que al xunise creáronse nueves célules modificaes.
Salón del Automóvil de Frankfurt
2007
Equí puede consultase un llistáu completu de los vehículos presentáu nel Salón.
2009
La 63ª edición del Salón del Automóvil de Frankfurt celebróse en setiembre de 2009.
Discogs
Historia
Discogs.com foi rexistráu n'agostu del añu 2000, pero empecipió les sos actividaes n'ochobre del mesmu añu pol programador, DJ y aficionáu a la música Kevin Lewandowski, primeramente axuntando una base de datos de la so coleición particular.
Salón del Automóvil de Frankfurt
2011
thumb|[[BMW Serie 6|BMW 650i nel Salón del Automóvil de Frankfurt 2011]] La 64ª edición del Salón del Automóvil de Frankfurt 2011' celebrar ente los díes 13 y 25 de setiembre de 2011.
Discogs
Historia
L'inspirar n'otres comunidaes tales como Slashdot, eBay y Open Directory Project y decidió usar esti modelu pa construyir una base de datos de discografíes de música.
L'oxetivu orixinal del sitiu yera construyir de forma fácil una base de datos de música electrónica, entamáu por artistes, sellos discográficos y toles referencies de discos, disponibles en cualesquier xéneru. Nel 2003 tol sistema de Discogs foi dafechu reescrito (Versión 2), y en xineru del 2004 empezar a integrar otros xéneros como'l hip hop. Dende entós la so espansión tamién incluyó los xéneros del rock y el jazz. En xineru del 2005 integráronse tamién los xéneros funk/soul, hispana, y el reggae n'ochobre del mesmu añu. En xineru del añu 2006 amestóse'l Blues y Non-Music (ej. videoclips, entevistes, etc.).
Salón del Automóvil de Frankfurt
2011
Equí puede consultase un llistáu completu de los vehículos presentáu nel Salón.
Discogs
Historia
Discogs nun ye una tienda de música per Internet, pero tien una seición de ventes onde cada usuariu puede mercar y vender elementos de forma privada con otros usuarios.
La información en Discogs ta disponible tantu en formatu HTML al traviés de la web como en XML al traviés del API públicu pa desarrolladores.
Sistema de contribución
La información que se suministra a la páxina de Discogs solo puede ser realizada por usuarios rexistraos nel sitiu. La información que pretende amestase primero tien de ser evaluada por un grupu de Moderadores quien someten a votación la información pa evitar errores, doblaos o vandalismos; la páxina contién dos importantes columnes llamaes "Mod Y / N" y "Details". Mod Y / N referir al log de moderación n'actividá. 0 / 0 referir a que nada pasó. Dempués de que la Y o la N consiguieren 100 puntos l'elementu va ser Aceptáu o Refugáu.
Derechos d'autor
La coleición amestada en Discogs esta amparada so tolos términos de copyright (aplicada en derechos d'autor pa sitiu web y bases de datos que consiste en contribuciones públiques) y n'alcuerdos de términos d'usu, sobre los cualos hai información nel sitiu.
Información téunica
Discogs funciona so un servidor Linux usando:
Salón del Automóvil de Frankfurt
2011
A parte de les presentaciones y les marques automovilístiques: prototipos, nuevos modelos o restyling d'otros esistentes, nel Salón la industria auxiliar de la automoción tamién presenta les sos propuestes futures en fase de diseñu y ensayu y les sos novedaes en fase comercial. Ente les presentaciones d'anguaño puede destacar:
2013
thumb|[[Porsche nel Salón del Automóvil de Frankfurt 2013]] Nesti Salón (del 13 al 25 de setiembre de 2013), va presentase'l AEGT01, el coche llétricu más potente del mundu. Munches marques apuesten polos vehículos llétricos o híbridos, empieza a notase la necesidá de cubrir estos nichos de mercáu, ente los destacaos, el BMW i8, un deportivu híbridu con una autonomía y potencia importantes.
Lamborghini Marzal
El Lamborghini Marzal, tamién llamáu Bertone Marzal, ye un prototipu d'automóvil presentáu por Lamborghini nel Salón del Automóvil de Xinebra de 1967. Anque'l Marzal permaneció como prototipu, la forma xeneral del so diseñu y munches de les idees fueron utilizaes darréu nel Espada.
Diseñu
El Marzal ye un cuatro places que foi diseñáu pol diseñador Marcello Gandini de Bertone. Foi creáu pa suministrar a Ferruccio Lamborghini un verdaderu automóvil de cuatro places pa la so llinia de producción que yá incluyía'l Lamborghini 400 GT y el Lamborghini Miura. Estremar polos sos puertes de nala de gavilueta llargamente acristalaes, una luneta trasera igualmente amplia, y el so interior plateado.
Mecánica
El Marzal yera propulsado por un motor de seis cilindros en llinia con 2 L (1997 cc) de capacidá y 175 CV (130 kW) de potencia, qu'en realidá yera una dixebra metanes la versión de 4 llitros del motor Lamborghini V12, apariáu a una tresmisión de 5 velocidaes. Con esti motor de seis cilindro'l Marzal yera capaz d'algamar los 225 km/h de velocidá máxima.
Otros datos
El diseñu del Marzal probablemente atopó la mayor reconocencia como un modelu en miniatura.
Matchbox reproducir nos sos Superfast series, anque pintáu en coloráu metalizado y rosa con un interior anaranxáu.
Guisval tamién fixo la so reproducción del Marzal. Faciendo una primer serie con puertes nales de gavilueta funcionales. (Bien cotizada a día de güei) Y una segunda serie que prescindió d'esi refinamientu.
Finalmente la empresa Italiana Penny (antecesora de Polystil) fixo la que ye la versión más acertada. Respetando'l color blancu del orixinal y los sos interiores plateados.
Esti automóvil foi conducíu una sola vegada pola Princesa Grace y el so home como l'automóvil de seguridá del Gran Premiu de Mónacu el mesmu añu en que foi diseñáu.
Citroën ZX
thumb|250px|Citroën ZX de la primer serie. thumb|250px|Citroën ZX de la segunda serie. thumb|250px|Citroën ZX Rally Raid. thumb|250px|Cuadru de mandos del ZX. thumb|250px|Citroën ZX Break thumb|250px|ZX Diésel. thumb|250px|[[Velocímetru d'un Citroën ZX.]]
El Citroën ZX ye un automóvil del segmentu C producíu pol fabricante francés Citroën. Foi llanzáu'l 16 de marzu de 1991 y ocupó el buecu qu'esistía na gama ente'l Citroën AX y el Citroën BX. Tuvo nel mercáu mientres seis años, hasta 1997, añu en que foi sustituyíu pol Citroën Xsara.
Antes del so llanzamientu foi introducíu en competiciones de rally raid afarando en dellos eventos, como la Baxa Aragón de 1990 o'l París-Dakar. La so finalidá yera espublizar el nuevu modelu, anque mecánicamente el coche de competición y el que se vendió nos concesionarios fueren dafechu distintos.
Desenvuelvo
El trabayu nesti proyeutu ZX (Proyeutu N2) empezara yá en 1986 y el coche yera similar al Citroën GS en talla, pero dafechu distintu na so concepción. Onde'l GS emplegaba suspensión hidroneumática autorregulable, el ZX montaba una suspensión delantera tipu Macpherson y barres de torsión na trasera, y a diferencia del GS, en dellos modelos montaba un sistema servoasistido y de antibloqueo que facilitaba'l llabor de frenáu (siempres col motor en marcha, de lo contrario, los frenos yá nun tán asistíos). Los tambores traseros yeren estándar nos modelos comunes y con discos nos d'alta gama.
El mentáu proyeutu N2 foi ellaboráu por Bertone en collaboración col Centru de Diseñu de Vélizy. Llegáu 1986, el mesmu Bertone creó un prototipu, esta vegada basándose en delles de les carauterístiques del BX. Bertone tamién trabayó nel diseñu de los interiores del N2, pero la so propuesta foi calificada de simplaya pa un modelu de gama media. La que finalmente s'escoyó foi la del Centru de Vélizy, que satisfaía convenientemente lo que la direición solicitaba.
Otra propuesta de Vélizy, esta vegada creada por Donato Cocu, quien taba a cargu del proyeutu del ZX y quien sería tamién responsable del socesor del ZX, esto ye, el Citroën Xsara.
Solamente un modelu de carrocería taba disponible nel momentu del llanzamientu: un cinco puertes con portón traseru, pero llueu s'amplió la gama pa incluyir una variante de tres puertes y un vehículu comercial.
en 1993 fíxose un prototipu presentáu por Sbarro nomáu ZX Onyx