cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fueru de Lleón
La datación
Hasta escomienzos del sieglu XX considerábase 1020 como la data de creación darréu que Claudio Sánchez Albornoz lu estudia y deduz que la data correuta ye la del 1020, asina que Ramón Menéndez Pidal será quien caltenga que ye anterior y que l'añu de redaición ye 1017, y en 1992 Gonzalo Martínez Díaz concluirá que'l fueru se promulga un 30 de xunetu de 1017, basándose na copia de Braga anterior a la d'Uviéu, emplegada por Sánchez Albornoz.
Difusión
Amás de les copies de Braga y Uviéu queda presencia d'esti fueru yá que munches de les sos disposiciones fueron copiaes nos fueros lleoneses posteriores como los de Rabanal del Camín, Villafranca del Bierzu o Puebla de Senabria.
Asina mesmo, el fueru de Benavente ye una copia del de Lleón y al empar aquelli foi la base de las fueros de les villas cantábriques y asturianes.
Conteníu
Regula la vida interna de la ciudá, entama la paz del mercáu, y la creación d'un conceyu embrionariu, anque esti primixeniu conceyu ta mui discutíu por quien caltién que nun tenía calter políticu sinón xudicial y quien sí, según estos Lleón sería la primer urbe medieval europea. Esta opinión postrera será la que prevaleza ente los historiadores darréu qu'apaecerán figures propies únicamente del conceyu políticu como'l merín o el sayón.
Reconocencia
Nun sería sinon dica'l sieglu XVI qu'emprincipie l'interés pola importancia d'esti testu llegal na historia europea, son los primeros historiadores renacentistas los qu'entamen el so estudiu. Y, nos sieglos posteriores, los eruditos hispánicos emplegarán la copia del Liber Testamentorun uvieín pa les crítiques del testu.
Por embargu, quiciabes porque hasta'l sieglu XX nun se concedió a Portugal el papel que-y correspondía na historia lleonesa, en 1922 Claudio Sánchez Albornoz atopó nel Archivu Distrital de Braga una copia anterior que sería la que tornaría a sacar a la lluz la importancia d'esti testu. Anguaño consideráu por deles cátedres la primera representación de los drechos fundamentales de los ciudadanos na historia europea.
Corriente de Foucault
frame|A midida que la placa metálica circular muévese al traviés d'una pequeña rexón de [[campu magnéticu constante entrante a la imaxe, les corrientes de Foucault son inducíes nésta. La direición d'eses corrientes ta determinada pola Llei de Lenz.]]
Nos nucleos de bobines y tresformadores xenérense tensiones inducíes por cuenta de les variaciones de fluxu magnético a que se someten aquellos nucleos. Estes tensiones inducíes son causa de que se produzan corrientes parásites nel nucleu (llamaes corrientes de Foucault), que nun son óptimas pa la bona eficiencia llétrica d'ésti.
Les corrientes de Foucault crean perdes d'enerxía al traviés del efeutu Joule. Más concretamente, felicidaes corrientes tresformen formes útiles d'enerxía, como la cinética, en calor ensin deseyar, polo que xeneralmente ye un efeutu inútil, cuando non perxudicial. De la mesma mengüen la eficiencia de munchos dispositivos qu'usen campos magnéticos variables, como los tresformadores de nucleu de fierro y los motores llétricos. Estes perdes pueden embrivise considerablemente.
N'alta frecuencia: utilizando nucleos con materiales magnéticos que tengan baxa conductividá llétrica (como por casu ferrita)
En baxa frecuencia: utilizando delgaes fueyes d'aceru llétrico, apiladas pero dixebraes ente sigo por aciu un barniz aislante o ferruñoses tal que queden mutuamente aisllaes llétricamente. Los electrones nun pueden travesar la capa aislante ente los laminados y, poro, nun pueden circular n'arcos abiertos. Atrópense cargues nos estremos del laminado, nun procesu análogu al efeutu Hall, produciendo campos llétricos que s'oponen a una mayor acumuladura de cargues y de la mesma esaniciando les corrientes de Foucault. Cuanto más curtia seya la distancia ente laminados axacentes (por casu, cuanto mayor sía'l númberu de laminados por unidá d'área, perpendicular al campu aplicao), mayor va ser la eliminación de les corrientes de Foucault y, poro, menor el calentamientu del nucleu.
Oríxenes de les corrientes de Foucault
Si faise bazcuyar un pendilexu constituyíu por una placa de cobre ente los polos d'un electroimán, va reparase que se va frenando hasta parase por completu, produciéndose esti efeutu más rápido cuanto mayor seya la intensidá del campu. Al tratase d'una placa de cobre, material non magnético, el frenáu del pendilexu nun ye por cuenta de la atraición de los polos del imán.
La enerxía cinética del pendilexu en movimientu, pol principiu caltenimientu, tresformar en calor pol efeutu Joule.
Otros exemplos claros onde apaecen esti tipu de corrientes inductoras podemos reparar na mayoría de maquinaria llétrica, dinamos, motores de corriente continua, alternadores, tresformadores y en cualquier máquina onde esista un fluxu d'inducción.
Polo xeneral, les corrientes de Foucault son indeseadas, yá que representen una inútil disipación d'enerxía en forma de calor.
Llétriques
200px|thumb|Contador per corriente de Foucault Les corrientes de Foucault son usaes p'aumentar l'efeutu en convertidores de movimientu a lletricidá como nos xeneradores llétricos y los micrófonos dinámicos. Tamién pueden ser usaos pa inducir un campu magnéticu en llates d'aluminiu, lo que dexen qu'éstes sían fácilmente xebrables d'otros elementos reciclables. Los superconductores dexen una conducción perfecta, ensin perdes, que crean corrientes de Foucault iguales y opuestes al campu magnéticu esternu, dexando d'esta manera la levitación magnética. Pola mesma razón, los campos magnéticos dientro d'un mediu superconductor van ser esautamente cero, independientemente del campu esterno aplicáu.
Una de les aplicaciones práutiques de les corrientes de Foucault ye la utilizada nos mididores de consumu llétricu, onde'l discu curtia llinies de fuercia, al xirar, remanáu pel campu d'un imán. Les corrientes, que se producen nel discu, xeneren una fuercia opuesto a la que remana. Esti frenáu de corrientes de Foucault dexa cubicar el contadores, modificando la posición del imán. Este mesmu dispositivu sirve pal axuste de fin de velocidá de xirar discos y l'amortiguamientu de los preseos de midida.
Terminalia arjuna
Terminalia arjuna, ye una especie d'árbol perteneciente a la familia Combretaceae.
Corriente de Foucault
Llétriques
Dalgunos tacómetros tienen un imán que xira a la velocidá que se trate de midir frente a un discu metálicu móvil. Les aiciones electromagnétiques, debíes a les corrientes de Foucault, remanar en sentíu de rotación del imán. Gracies a un muelle de torna, consíguese inmovilizar el discu nuna posición d'equilibriu, que ye función de la velocidá del imán.
Terminalia arjuna
thumb|240px|Raigaños y tueru thumb|240px|Árbol nuevu thumb|240px|Fueyes
Corriente de Foucault
Llétriques
Les corrientes de Foucault empléguense entá n'ensayos non destructivos pa detectar discontinuidaes superficiales y midir conductividá llétrica en metales non magnéticos.
Terminalia arjuna
Descripción
Algama un tamañu d'unos 20 a 25 metros d'altor; polo xeneral tien un tueru reforzáu, y forma un gran dosel na corona, del que les cañes cayen escontra baxo. Tien fueyes cóniques allargaes que son verdes na parte cimera y marrón per debaxo; la corteza ye llisa, de color gris; tien flores de color mariellu maciu qu'apaecen ente marzu y xunu; la so fruta ye glabra, maderiza de 2,5 a 5 cm fibrosa, estremada en cinco ales, apaez ente setiembre y payares.
Corriente de Foucault
Mecániques
Les corrientes de Foucault son usaes pa frenar a la fin de delles montes rusos. Esti mecanismu nun tien nenguna gastadura mecánica y produz una precisa fuercia de frenáu. Típicamente, pesaes plaques de cobre estendiéndose dende'l carru son movíes ente pares d'imanes permanentes bien potentes. La resistencia llétrica ente les plaques xenera un efeutu d'arrastre análogu al resfregón, qu'estena la enerxía cinética del carru.
Terminalia arjuna
Distribución y hábitat
La arjuna alcuéntrase crez xeneralmente en veres de ríos o calces de los ríos secos en Bengala Occidental y el sur y el centru de la India. Conozse como (ಕಮರಾಕ್ಷಿ) neer maruthu en Malayu y Thella Maddi (తెల్ల మద్ది) en Telugu.
Corriente de Foucault
Efeutu de frenáu
Anque la perda d'enerxía útil resulta cuasi siempres indeseable, dacuando tien delles aplicaciones práutiques. Una d'elles ye en dellos trenes y vehículos pesaos, como autocares y camiones, que los sos frenos actuar a base d'inducir corrientes de Foucault (eddy current brake). Mientres el frenáu, les plantes de metal nes ruedes tán espuestes al campu magnéticu d'un electroimán, que xenera corrientes de Foucault nos nucleos y plantes de les ruedes. Les corrientes de Foucault atopen resistencia mientres circulen al traviés del metal, y estenen enerxía en forma de calor, faciendo que les ruedes mengüen la so velocidá. Cuanto más rápidu xiren les ruedes, más fuerte va ser l'efeutu, resultando qu'a midida que el tren mengua la so velocidá, tamién lo fadrá la fuercia de frenáu, consiguiéndose un frenáu nidiu proporcional a la velocidá de les ruedes.
Si asítiase un discu d'aluminiu, que xira de forma llibre, frente a un imán, el campu magnéticu producíu pol imán amenorga sensiblemente la velocidá de rotación del discu, esto ye, produz un par de frenáu proporcional a la velocidá del discu. Esti efeutu de frenáu ye tamién por cuenta de les corrientes de Foucault, y aplícase en numberosos aparatos de midida, como por casu, nos vatihorímetros o contadores d'enerxía llétrica. Hai que puntualizar qu'esta aición de frenáu namái se manifiesta en planos perpendiculares a les llinies d'inducción, una y bones los circuitos abracen la mayor parte del fluxu, esperimentando'l máximu efeutu de les variaciones cuando ta de forma perpendicular.
Terminalia arjuna
Usos
La arjuna ye una de les especies que les sos fueyes son l'alimentu de la poliya Antheraea paphia que produz la seda tassar (tussah), una seda selvaxe d'importancia comercial. N'estudios en mures, demostróse que les sos fueyes pueden tener propiedaes analxésiques y antiinflamatories.
Corriente de Foucault
Efeutos colaterales
Les corrientes de Foucault son la causa principal del efeutu pelicular en conductores que tresporten corriente alterna.
Terminalia arjuna
Usos
La arjuna foi introducida en Ayurveda como tratamientu pa les enfermedaes cardiaques por Vagbhata (c. sieglu séptimu dC). Prepárase tradicionalmente como una decocción de lleche. Nel Ashtānga Hridayam, Vagbhata menta la arjuna nel tratamientu de feríes, hemorraxes y úlceras, aplicaos per vía tópica en forma de polvu.
Corriente de Foucault
Perdes d'enerxía
Les corrientes de Foucault, como yá se comentó, tienen por efeutu tresformar parte de la enerxía en calor. Dichu calor producíu na masa metálico namái s'utiliza nos fornos llétricos d'alta frecuencia, polo que, polo xeneral, supón una perda d'enerxía. Pal estudiu d'estes perdes, considerar a una chapa de llargor b, anchor x y grosez a, sometida un campu variable de valor:
Terminalia arjuna
Taxonomía
Terminalia arjuna describióse por (Roxb. ex DC.) Wight & Arn. y espublizóse en Prodromus Florae Peninsulae Indiae Orientalis 34. 1834. Terminalia: nome xenéricu que deriva'l so nome del llatín terminus, por cuenta de que los sos fueyes tán bien a la fin de les cañes.
Corriente de Foucault
Perdes d'enerxía
onde ω ye la pulsación y Bm la inducción máxima.
Terminalia arjuna
Taxonomía
arjuna: epítetu
Corriente de Foucault
Perdes d'enerxía
Nesta circunstancia'l fluxu al traviés de la superficie de felicidá espira ye:
Onde S ye la superficie que traviesa'l fluxu, que'l so valor ye
Polo tanto ye posible escribir la ecuación anterior na forma:
Per otra parte, sábese que la fem inducida na espira ye:
Derivando tiense:
Si tomar na chapa una espira diferencial, la so resistencia va ser
La potencia na espira va ser,
siendo Yef la tensión eficaz, que'l so valor en función del máximu, Ym, ye
Polo tanto la potencia perdida va ser:
Y la potencia total perdida por cuenta de les corrientes de Foucault:
Si reemplázase agora ω por 2\pi f, llógrase
o, lo que ye lo mesmo:
onde b a y, ye'l volume de la carga.
De too lo espuesto deduzse que les perdes en vatios per metru cúbicu debíes a les corrientes de Foucault van ser:
Dáu'l calter perxudicial de les corrientes de Foucault, polos motivos yá apuntaos, ye necesariu tomar los siguientes precuros:
Amenorgamientu de les corrientes
Si l'exemplu del pendilexu repitir, modificando la estructura de les plaques de cobre, esto ye, fiéndese la pieza de forma vertical con numberosos cortes, podrá comprobase que'l frenáu del pendilexu menguó significativamente. Esto nun quier dicir que les corrientes sumieren, sinón que por cuenta de la llimitación de la banda onde actúa, llindáu polos cortes realizaos, éstes vense bien amenorgaes.
La siguiente tabla da los valores de les perdes específiques en W/kg, pa diverses calidaes de planches magnétiques qu'esisten nel mercáu.
Nos nucleos de fierro utilizaos nes bobines d'alta frecuencia, la disposición clásica en llámines, que se vio antes, yá nun ye abondu, polo que, estos nucleos tán construyíos con fierro especial, de polvu estruyíu y tremáu con barniz aislante, de tal manera que cada granu de fierro atópase aislláu de los sos más próximos, siendo ésta la única forma d'amenorgar les perdes nel fierro, hasta consiguir un valor aceptable.
Fi Aquarii
Fi Aquarii o Phi Aquarii (φ Aqr / 90 Aquarii) ye una estrella na constelación d'Acuariu de magnitú aparente +4,22. Alcuéntrase a 202 años lluz del Sistema Solar.
Modelos d'evolución estelar revelen que la lluminosidá y temperatura de Fi Aquarii son cuasi idéntiques a les que va tener el nuesu Sol con una edá de 12.200 millones d'años. Nesti sentíu, ye interesante reparar güei a Fi Aquarii pa ver como va ser el nuesu Sol dientro de 7600 millones d'años. Piénsase que Fi Aquarii remató la fusión del hidróxenu hai 2400 millones d'años y anguaño ta aumentando en rellumu con un nucleu inerte d'heliu. Nun futuru relativamente cercanu, va empezar a fundir l'heliu en carbonu y oxíxenu, tresformándose nuna de les numberoses xigantes naranxes visibles nel cielu nocherniegu.
Terminalia avicennioides
Terminalia avicennioides ye una especie d'árbol perteneciente a la familia de les combretacees.
Descripción
Ye un arbustu qu'algama un tamañu de 2-4 m d'altor, o árbol de 8-12 m d'altor, con tueru curtiu y corteza gris aspra.
Ecoloxía
Alcuéntrase na sabana; dacuando bien abondosu; nes baxes llanura de sable, tierra cultivada antigua; monte secu con Anogeissus; a una altitú de 1600 metros en Camerún.
Propiedaes
Contién castalagina y acedu flavogallonico dilactona son taníns hidrolizables que s'atopen en T. avicennoides.
Taxonomía
Terminalia avicennioides describióse por Guill. & Perr. y espublizóse en Florae Senegambiae Tentamen 1: 277, t. 64 1832. Terminalia: nome xenéricu que deriva'l so nome del llatín terminus, por cuenta de que los sos fueyes tán bien a la fin de les cañes.
avicennioides: epítetu llatín compuestu que significa "paecíu a Avicennia".
Fi Andromedae
Fi Andromedae o Phi Andromedae (φ And / 42 Andromedae / HD 6811) ye una estrella binaria de la constelación d'Andrómeda. Tamién la conoz pol nome tradicional de Keun Nan Mun, que comparte con χ Andromedae. El nome provién de la frase en mandarín 軍南門 jūnnánmén, que significa «el portal sur del campamentu». De magnitú aparente +4,26, alcuéntrase a unos 740 años lluz de distancia de la Tierra.
Fi Andromedae A, la componente principal, ye una estrella subxigante blancu-azulada de tipu espectral B6 IV y magnitú 4,54. Les temperatures nun pudieron ser midíes individualmente al tar les dos estrelles bien próximes, pero asumiendo una temperatura de 14.000 K para Fi Andromedae A, la so lluminosidá (correxida cola radiación emitida nel ultravioleta) sería 1980 vegaes superior a la del Sol. Fi Andromedae B ye una estrella tamién blancu-azulada, pero inda en secuencia principal, siendo'l so tipu B9 V. La so magnitú ye 5,55 y la so lluminosidá ye 350 vegaes mayor que la solar. La separación ente dambes varia ente 80 y 140 UA con un periodu orbital de 372 años, magar los parámetros orbitales pueden contener errores yá que namái se pudo reparar una parte de la órbita. El apoastru —máxima separación ente los dos componentes— va tener llugar en 2075.
Fi Andromedae A ye una estrella Be, una clase d'estrelles arrodiaes por un discu circumestelar que produz llinies d'emisión nel espectru. Estes estrelles tienen siempres una elevada velocidá de rotación (del orde de 200 - 300 km/s), polo que'l valor midíu pa Fi Andromedae, 81 km/s, implica que'l so exa de rotación ta bastante inclináu al respective de la Tierra.
Magnetita
La magnetita (o piedra imán) ye un mineral de fierro constituyíu por óxidu ferroso-diférrico (Fe3O4) que debe'l so nome de la ciudá griega de Magnesia de Tesalia, na actual Prefeutura de Magnesia. El so fuerte magnetismu debese a un fenómenu de ferrimagnetismo: los momentos magnéticos de los distintos cationes de fierro del sistema atópense fuertemente acoplaos, por interacciones antiferromagnéticas, pero de forma qu'en cada celda unidá resulta un momentu magnéticu non compensáu. La suma d'estos momentos magnéticos non compensaos, fuertemente acoplaos ente sigo, ye la responsable de que la magnetita sía un imán.
Islles Kerkennah
La principal ciudá del archipiélagu de Kerkennah ye Remla (na islla de Chergui), que tien una población de 2.000 habitantes.
Magnetita
Aspeutu
Presentase en mases granoses, granos sueltos o sables de color pardu escuru.
Islles Kerkennah
Les islles fueron declaraes el 2 de febreru de 2012 sitiu Ramsar (nᵘ1.704).
Magnetita
Xacimientos
Hai gran bayura d'esti material na zona de Kiruna, Suecia. Esiste un monte al noroeste de Mauritania, Kediet ej jill, d'alredor de 1000 m d'altitú, compuesta de magnetita. La zona puede vese vía satélite como un llurdiu escuro y azulao.
Una variedá particular constituyela la valentinesita, combinación de magnetita con cuarzu.
Aplicaciones
Como mineral: xunto cola hematita ye una de les menas más importantes, al contener un 72 % de fierro (ye'l mineral con más conteníu en fierro).
En seres vivos: la magnetita ye usada por distintos animales pa empobinase nel campu magnético de la tierra. Ente elles les abeyes y los moluscos. Los palombos tienen nel picu pequeños granos de magnetita que determinen la direición del campu magnético y déxen-yos empobinase. Tamién pequeñes bacteries tienen cristales de magnetita de 40 hasta 100 nm nel so interior, arrodiaes d'una membrana dispuestes de cuenta que formen una especie de brúxula y dexen a les bacteries nadar siguiendo llinies del campu magnético.[cita riquida]
Como material de construcción: úsase como agregu natural d'alta densidá (4,65 hasta 4,80 kg/l) en formigones, especialmente pa proteición radiolóxica.
Federación de Repúbliques Árabes
La Federación de Repúbliques Árabes (n'árabe اتحاد الجمهوريات العربية, Ittiħād Al-Ŷumhūriyyāt Al-`Arabiyya, lliteralmente "Unión de les Repúbliques Árabes") foi un intentu fallíu de Muammar al-Gaddafi de xunir Libia, Exiptu y Siria, creando un estáu panárabe. Anque aprobáu nos plebiscitos en cada país nel 1 de setiembre de 1971, los trés países taben en desalcuerdu sobre los términos específicos de la fusión. La federación duró dende'l 1 de xineru de 1972 hasta payares de 1977.
Nun tien de ser confundida cola República Árabe Xunida (1958-1961) que foi un únicu Estáu soberanu frutu de la unión ente Exiptu y Siria.
El nome Federación de Repúbliques Árabes tamién puede referise a les siguientes propuestes:
Percy Bysshe Shelley
Percy Bysshe Shelley foi un escritor, ensayista y poeta románticu inglés. Ente les sos obres más famoses atópense Ozymandias, Oda al vientu del Oeste, A una calandria y La mázcara d'Anarquía. Tamién ye bien conocíu pola so asociación con otru escritores contemporáneos como John Keats y Lord Byron. Morrió, como estos postreros, a una edá temprana. Tuvo casáu cola escritora Mary Shelley.
Biografía y obra
Percival Bisshe Shelley nació nuna familia bien abaratada de l'aristocracia de Sussex descendiente del Conde de Arundel. Fíu mayor de Sir Timothy Shelley y Elizabeth Pilfold, convertir n'herederu del segundu baronet del Castillo Goring en 1815. En 1802 ingresó na Academia de la Casa de Sion en Brentford y dos años dempués nel prestixosu Colexu d'Eton. En 1810 entró a estudiar nel Colexu Universitariu d'Oxford onde permaneció apenes un añu.
La so primer publicación foi una novela gótica llamada Zastrozzi (1810), na que yá empezaba a espuntar la cosmovisión atea que más tarde-y traería problemes. Esi mesmu añu, xunto cola so hermana Elizabeth publicó una obra poética: "Poemes orixinales de Victor y Cazire", y pocu dempués d'ingresar en Oxford, una coleición de versos (ostensiblemente burlescos, anque realmente subversivos): Fragmentos póstumos de Margaret Nicholson, na que probablemente collaboró unu de los sos amigos na Universidá: Thomas Jefferson Hogg.
En 1811 publicó un panfletu llamáu La necesidá del ateísmu, que'l so conteníu valió-y ser espulsáu d'Oxford xunto a Hogg. Habríen-y readmitido, gracies a la intervención del so padre, de renegar de les sos doctrines, pero Shelley refugó faer tal cosa, lo que-y enfrentó a Sir Timothy, col que nun volvió tener tratu hasta la muerte d'aquél.
Cuatro meses dempués de ser espulsáu d'Oxford, Shelley d'apenes 19 años, fugar a Escocia con una moza de 16: Harriet Westbrook, fía d'un posaderu de Londres.
Dempués de casase con ella, el 28 d'agostu de 1811, Percival convidó al so collaciu Hogg a compartir la so casa y la so esposa, según los ideales que defendía sobre l'amor llibre. Ante la negativa de Harriet, Shelley abandonó les sos pretensiones y volvió con Harriet a Inglaterra onde pretendió dedicase a escribir.
Na seronda de 1815, Percy y Mary inda vivíen cerca de Londres, intentando evitar a los acreedores. Naquella dómina Shelley produció l'alegoría poética Alastor, o l'espíritu de la soledá. A pesar del pocu entusiasmu qu'espertó entós, güei día ye considerada una de les sos principales obres poétiques mayores.
Nel branu de 1816 los Shelley fixeron un segundu viaxe a Suiza a pidimientu de la hermanasca de Mary, Claire Clairmont, que tendría una rellación amorosa con Lord Byron l'anterior primavera poco primero de volvese a dir a Xinebra. Byron perdiera l'interés pola rellación y utilizó la oportunidá d'axuntase colos Shelley p'atraer al poeta con ellos. Los Shelley y Byron arrendaron una casa, la Villa Diodati, nes veres del llagu Lemán y pasaron ellí'l branu. La conversación habitual con Byron tuvo un efeutu rejuvenecedor na poesía de Shelley. El viaxe que dambos fixeron en barca inspirólu pa escribir el Himnu a la guapura intelectual, la so primer obra significativa dende la publicación del Alastor.
Otru viaxe, esta vegada a Chamonix nos Alpes franceses, sirvió pa inspirar el poema "Mont Blanc," una difícil obra na que Shelley trata con cuestiones como la inevitabilidad de la hestoria y la rellación ente la mente humana y la naturaleza. La obra foi incluyida nel llibru qu'escribió xunto con Mary, Historia d'una escursión de seis selmanes. Pela so parte, tamién Shelley influyó na obra de Byron, influencia que se nota na tercer parte de La pelegrinación de Childe Harold y en Manfred.
Pela so parte, Mary tamién llogró una renta inspiradora d'aquellos díes, siendo entós cuando concibió la que sería la so obra más conocida: Frankenstein. Al terminar aquel branu, los Shelley y Claire tornaron a Inglaterra; Claire habíase quedáu embarazada de Byron, un fechu que tendría un enorme impautu n'el mesmu futuru de Shelley.
El regresu a Inglaterra tuvo marcáu pola traxedia. La mediu hermana de Mary, Fanny Imlay, suicidóse na seronda y n'avientu del mesmu añu Harriet, supuestamente embarazada, fixo lo propio refundiándose al llagu Serpentine que ta nel centru del parque Hyde londinense. Antes de rematar esi mesmu añu, poques selmanes dempués de que'l cuerpu de Harriet fuera recuperáu de l'agua, Percy y Mary casáronse. Esti matrimoniu pretendía, fundamentalmente, consiguir que la custodia de los fíos de Percy fuera dada a la nueva familia Shelley, pero foi en devanéu: los tribunales decidieron que los neños fueren apurríos a unos padres adoptivos.
Entós, los Shelley asitiar en Marlow, Buckinghamshire, onde vivía un amigu de Percy: Thomas Love Peacock. Nos meses que siguieron, Shelley participó nel círculu lliterariu qu'arrodiaba al personaxe de Leigh Hunt y, mientres esti periodu conoció a John Keats. La principal obra del poeta mientres esta etapa foi "Laon y Cythna," un llargu poema narrativu nel que s'atacaba a la relixón y que presentaba a una pareya d'amantes incestuosos. Foi rápido retiráu de les llibreríes y namái unes poques copies llegaron a vendese, anque darréu sería reditado como "La revuelta del Islam" en 1818. Tamién d'esta dómina son los trataos políticos revolucionarios que publicó sol pseudónimu "L'ermitañu de Marlow".
A principios de 1818 los Shelley y Claire volvieron abandonar Inglaterra, cola intención esta vegada d'apurri-y a Byron la fía qu'aquél y Claire concibieren, Allegra. Esta vegada fueron a Venecia, onde entós moraba'l poeta. De nuevu, el contautu con Byron animó la producción lliteraria de Shelley. Na última parte d'aquél añu escribió "Julian y Maddalo," una descripción llixeramente amarutada de les conversaciones que Shelley y Byron caltuvieron nos sos viaxes en góndola peles cais de Venecia que terminaben nuna visita a un manicomiu.
En 1820, Shelley escribe l'estensu drama llíricu "Prometeo lliberáu," una suerte de continuación del "Prometeo Encadenáu" de Tosquilo, pero estremándose conscientemente de la figura d'un Prometeo reconciliáu con Xúpiter, como intentaría representar el dramaturgu griegu na segunda y tercer parte de la so triloxía prometeica, de la que namái sobreviven fragmentos. Ensin dulda una de les sos obres más significatives, con una estilizada conxugación de mitu y hestoria, refier el fin del reináu de la tiranía, el Mal y l'odiu (representaos pola figura de Xúpiter) pa dar pasu a una era de primacía del Bien, l'Amor y el florecimientu de les Artes. La lliberación del titán Prometeo oldear a la lliberación de la humanidá de les cadenes del patriarcáu, la violencia y el dominiu del home pol home, y la posibilidá d'una nueva unión cola Naturaleza.
La traxedia había de volver na forma de muerte. El fíu de Shelley, Will, morrió en 1818 d'unes fiebres en Roma y la so fía recién nacida morrió en 1819 mientres otra mudanza. Los Shelley treslladar d'una ciudá italiana a otra. Shelley completó'l so Prometeo en Roma, a onde fueron dempués de dexar Venecia y pasó el branu de 1819 en Livorno escribiendo una traxedia: "Los Cenci". Tamién mientres anguaño, y quiciabes impulsáu ente otres causes pola masacre de Peterloo, escribió los sos poemes políticos más conocíos: "La mázcara d'Anarquía," "Homes d'Inglaterra" y "La bruxa del Atles," probablemente les sos obres más conocíes mientres el sieglu XIX, según l'ensayu "La perspeutiva filosófica de la reforma," la que resulta ser la esposición más completa del so ideariu políticu. En 1821, inspiráu pola muerte de John Keats, Shelley escribió la elexía "Adonaïs". En 1822, convenció a James Henry Leigh Hunt, el poeta y editor británicu que fuera unu de los sos principales sofitos n'Inglaterra, por que se treslladara a Italia cola so familia. La so idea yera crear, xunto con Hunt y Byron, un periódicu (The Lliberal), nel que Hunt sería l'editor, que tremara los revesosos escritos que salíen de les sos plumes y que sirvieren como contrapuntu a los periódicos de corte conservador como la Revista Blackwood y la Revista Quincenal.
thumb|Balta de Shelley nel [[Campusantu protestante (Roma)|campusantu protestante de Roma.]]
El 8 de xunetu de 1822, poco primero de cumplir los 30 años, Shelley pereció afogáu nuna repentina nube mientres saleaba nel so veleru, el Don Juan, de regresu a Lerici dende Pisa col so amigu Edward Ellerker Williams. Volvía dempués de faer los preparativos pal llanzamientu de El Lliberal col recién llegáu Hunt. El nome del veleru pretendía homenaxar a Byron y fuera escoyíu por Edward Trelawny, un miembru del círculu Pisano de Shelley y Byron, pero según Mary, Shelley camudar pol de "Ariel". El cuerpu de Shelley foi recuperáu y más tarde encenráu nuna sablera cerca de Viareggio por orde de Byron. El so corazón foi estrayíu mientres la cremación y foi guardáu envueltu en seda por Mary hasta la so muerte, pero les sos cenices reposen nel campusantu protestante de Roma. Descubiertu tres la muerte de la so madre, el corazón foi guardáu pol so fíu y soterráu con él al finar.
De los sos ocho fíos biolóxicos, solu trés sobreviviéron-y: Ianthe (1813-1876) y Charles (1814-1826), los que tuviera con Harriet y que fueron apurríos n'adopción a la muerte d'ésta; y Percy Florence (1819-1889), unu de los fíos que tuvo con Mary. Charles morrió cuatro años dempués que'l so padre y Percy heredó'l títulu de barón ventidós años dempués de morrer el so padre, al morrer el so güelu.
El Courier, un diariu conservador londinense, publicó: "Shelley, the whriter of some infidel poetry, has been drowned. Now, he knows wheter there is God or non (Shelley, l'escritor de delles poesíes infieles, afogóse: agora sabe si hai Dios o non.)", La influencia de Shelley foi bien cimera nos años posteriores a la so muerte qu'en vida (a diferencia de Byron, que yera popular ente l'alta sociedá de la so dómina a pesar de les sos idees radicales). Dempués de la so muerte, la so memoria foi caltenida y defendida pero edulcorada pola so esposa y fíu, anque Shelley foi principalmente consideráu namái nos círculos de los poetes victorianos como Tennyson y Browning, según polos prerrafaelitas y polos socialistes y el movimientu obreru (Karl Marx foi unu de los sos almiradores). Namái a la fin del sieglu XIX, el trabayu de Shelley, o meyor dichu, el so trabayu más inocuo, fíxose respetable ente la burguesía y l'alta sociedá, popularizáu quiciabes por biografíes como la de Henry Salt: "Percy Bisshe Shelley: poeta y pioneru" (1896).
Filmografía
Douglas Walton interpreta al poeta na película Bride of Frankenstein (1935).
Asina mesmu, Valentín Pelka poner na piel de Percy Bysshe Shelley na película Remando al viento (1988).
En 1986, el direutor inglés Ken Russell dirixó Gothic, na que l'actor Julian Sands personificó al poeta Shelley.
Yá en 2017, pal filme Mary Shelley, el poeta ye interpretáu pol actor Douglas Booth.
Aves
thumb|200px Los páxaros (clas Aves) son animales vertebraos, de sangre caliente, que caminen, salten o se caltienen solu sobre les estremidaes posteriores,​ ente que les estremidaes anteriores evolucionaron fasta convertise en alas que, al igual que munches otres carauterístiques anatómiques úniques, déxen-yos, na mayoría de los casos, volar, magar non toes vuelen. Tienen el cuerpu cubiertu de plumes y, les aves sensu stricto, un picu córneo ensin dientes. Pa reproducise ponen güevos que guaren fasta la so eclosión.
Les aves evolucionaron a partir de dinosaurios carnívoros bípedos del Xurásicu, hai 150-200 millones d'años, y son, los únicos dinosaurios que sobrevivieron a la estinción masiva producida a la fin del Mesozoicu. La so evolución dio llugar, tres una fuerte radiación, a les más de 18 000 especies actuales​ (más 153 extintas en tiempos históricos).​ Les aves son los tetrápodos más diversos; sicasí, tienen una gran homoxeneidá morfolóxica en comparanza colos mamíferos. Les rellaciones de parentescu de les families d'aves non siempres pueden definise por morfoloxía, pero col analís de ADNcomenzaron a esclariase.
Les aves habiten en tolos biomas terrestres y tamién en tolos océanos. El tamañu puede ser dende 6,4 cm nel colibrí zunzuncito hasta 2,74 metros na avestruz. Los comportamientos son diversos y notables, como en la anidación, l'alimentación de les críes, les migraciones, el apareamientu y l'enclín a l'asociación en grupos. La comunicación ente les aves ye variable y pue implicar señales visuales, llamaes y cantares. Dalgunes emiten gran diversidá de soníos, y destáquense pola so intelixencia y pola capacidá de tresmisión cultural de conocencies a nueves xeneraciones.
El ser humanu tuvo una intensa rellación coles aves. Na economía humana les aves de corrolada y les cinexétiques son fontes d'alimentu. Les canoras y los loros son populares como mascotes. Úsase el plumón de coríos y gansos domésticos pa rellenar almaes, y antes cazaben munches aves p'afatar sombreros coles sos plumes. El guanu de les aves usar na fertilización de suelos. Delles aves son reverenciadas o refugaes por motivos relixosos, supersticiones o por prexuicios erróneos. Munches son símbolos culturales y referencia frecuente pal arte. Nos postreros 500 años hanse extinguidomás de 150 especies de resultes d'actividaes humanes, y, anguaño, son más de 1200 les especies d'aves amenaciaes que precisen esfuercios pal so caltenimientu
Fi Cassiopeiae
Fi Cassiopeiae o Phi Cassiopeiae (φ Cas / 34 Cassiopeiae) ye una estrella na constelación de Cassiopeia de magnitú aparente +4,95. Visualmente atopar nun estremu del cúmulu abiertu NGC 457, conocíu en astronomía amateur como «cúmulu de ET», pero piénsase que s'atopa delantre del mesmu y que nun ye un miembru d'él. La distancia a la que s'atopa Fi Cassiopeiae de la Tierra ta suxeta a un altu grau d'incertidume, pudiendo tar ente 2300 y 4500 años lluz; seya que non ye una distancia inferior a los 7900 - 9000 años lluz que nos dixebren de NGC 457, anque dada la gran incertidume esistente en tala midida, podría tar inclusive a la distancia d'ésti.
Carauterístiques
Les carauterístiques físiques de Fi Cassiopeiae correspuenden a una superxigante blancu-mariella de tipu espectral F0Ia. Si acepta la distancia de 4500 años lluz a Fi Cassiopeiae, los parámetros de la estrella correspuenden a una lluminosidá de 70.000 soles, un radiu de 0,75 UA y una masa 17 vegaes mayor que la masa solar; nel casu de que tuviera a la distancia de NGC 457, los valores seríen una lluminosidá de 215.000 soles, una masa de 25 mases solares, y una edá de 6 millones d'años inferior a la del cúmulu—. Una distancia de 4500 años lluz, sicasí, ye la que ye más consistente coles carauterístiques físiques de delles estrelles acompañantes, Fi Cassiopeiae C —a 134 segundos d'arcu—, Fi Cassiopeiae D —a 179 segundos d'arcu— y Fi Cassiopeiae Y —a 170 segundos d'arcu—. Anque estes estrelles nun paecen tar gravitacionalmente xuníes a Fi Cassiopeiae, comparten un movimientu común al traviés del espaciu porque probablemente tienen un mesmu orixe. Otra estrella denomada Fi Cassiopeiae B nun ta rellacionada con elles como se deduz pol so distintu movimientu.
Courteney Cox
Courteney Cox ye una actriz, modelu, productora de televisión y direutora de cine d'Estaos Xuníos, célebre pola so participación na serie de televisión Friends nel papel de Monica Geller y pola so participación nes cuatro películes de la saga Scream. Tuvo nomada a un Globu d'Oru como meyor actriz pola serie televisiva Cougar Town en 2010.
Primeros años
Cox nació y críose en Birmingham, Alabama, un suburbiu de Mountain Brook, fía del empresariu Richard Lewis Cox y de la so esposa Courteney (nacida como Bass, depués, Copeland). Tien dos hermanes mayores, Virginia y Dottie, y un hermanu mayor, Richard. Tien ascendencia irlandesa. Los sos padres divorciáronse en 1974 y la so madre casar de nuevu con un empresariu llamáu Hunter Copeland. Dempués de graduase de la secundaria Mountain Brook, Cox ingresó a la universidá Mount Vernon College en Washington, D.C. pero nun completó'l so cursu d'arquiteutura, optando nel so llugar por siguir una carrera nel modelaje y l'actuación.
Entamos de la so carrera
Cox estudió arquiteutura na universidá Mount Vernon pa Muyeres en Washington, D.C., qu'agora ye parte de la universidá George Washington, primero que se fora. Salió per primer vegada en prominencia nun videu musical para Bruce Springsteen, "Dancing in the Dark" (en qu'ella yera la moza que foi sacada al escenariu pa baillar con Springsteen). Cox ye notable por ser la primer persona n'usar la pallabra "periodu" na televisión d'Estaos Xuníos pa referise a la menstruación nuna campaña publicitaria de 1985 pa los tampones Tampax. Los sos primeros papeles nel cine inclúin Masters of the Universe (1987) y Cocoon: The Return (1988). Los sos primeros trabayos en televisión inclúin un papel protagonista na serie Misfits of Science (1985), y depués un papel recurrente (1987-89) na serie Family Ties como Lauren Miller, la novia d'Alex P. Keaton (Michael J. Fox). Tuvo un papel secundariu como Jewel, una asistente d'uñes pal personaxe de James Belushi, na película de fantasía de 1990 Mr. Destiny. En 1994, depués del so debú de la comedia Friends, Cox apaeció con Jim Carrey na película Ace Ventura: Pet Detective y en Seinfeld, nel episodiu "The Wife" como la novia de Jerry llamada Meryl.
Friends
Más tarde, en 1994, a Cox convidóse-y a una audición pal papel de Rachel Green, pero Cox optó pol papel de Monica Geller na nueva serie de comedia llamada Friends. De primeres el miembru más famosu del nuevu show, Cox xunir colos sos compañeros de repartu Jennifer Aniston (Rachel Green), Lisa Kudrow (Phoebe Buffay), Matt LeBlanc (Joey Tribbiani), Matthew Perry (Chandler Bing) y David Schwimmer (Ross Geller) para lo que se convertiría nel so papel más famosu, durando en 10 temporaes hasta'l 2004. Acordies col Llibru Guinness (2005), Cox (xunto colos sos coprotagonistas femenines) convertir nes actrices meyor pagaes de la televisión de tolos tiempos cobrando 1 millón de dólares per episodiu, mientres los dos últimes temporaes de Friends.
Ente les temporaes quinto y sesto, Cox casóse con David Arquette y de resultes camudó'l so apellíu pol de Cox-Arquette. Asina, como chancia fíxose que nos creitos d'apertura del episodiu "The One After Vegues" el restu del repartu y los productores executivos tuvieren "Arquette" amestáu a los sos nomes. La dedicación "Pa Courteney y David, que sí se casaron" -una referencia a la decisión de Monica y Chandler de nun casase nel episodiu- apaez mientres el final del episodiu. Una referencia a chancia del so segundu nome "Cox", foi usáu nel episodiu de Scrubs, "My Saving Grace", en que'l personaxe Taylor Maddox describe al nome de Cox como "ridículu."
Cine
Mientres el so tiempu en Friends, Cox apaeció na película de Hollywood Scream (1996), Scream 2 (1997) y Scream 3 (2000) como la decidida reportera Gale Weathers. Ella conoz al so maríu, David Arquette quién representa al so amor na pantalla Dewey Riley, mientres rodaba la primer película Scream. Cox y David retomaron los sos papeles respeutivos de la triloxía nel 2011, en Scream 4. La película foi llanzada a los cines el 15 d'abril d'esi añu.
Les sos otres películes inclúin The Runner, 3000 Miles to Graceland y The Shrink Is In. A finales del 2003, Cox y Arquette producieron una temporada del reality de televisión Mix It Up. L'estilu de vida del show, lluchó con baxes calificaciones y nun foi anováu pa una segunda temporada. Ella tamién apaeció como Wendy Bronson, xunto a Adam Sandler en Bedtime Stories.
Debutó como direutora nel 2014 cola película Just Before I Go.
Últimos trabayos
thumb|180px|Courteney Cox en 1995.
Dempués del papel en Friends, Cox foi la primer opción del productor Marc Cherry pa un papel estelar como Susan Mayer en Desperate Housewives. Sicasí, Cox nun taba disponible por cuenta del so embaranzu y el papel foi dau a Teri Hatcher. Un par d'años dempués, Cox robló un contratu con ABC Studios pa protagonizar na so propia serie. Dende Friends, Cox concentróse na so familia pero protagonizó na película independiente November (2005) que tuvo un llanzamientu llindáu nos cines, con Tim Allen en Zoom, y na nueva versión de The Longest Yard como la novia del personaxe d'Adam Sandler. Ella ufiertó la so voz pa la película animada Barnyard. Se rumoreó d'una película pa Friends en producción; siguíu del ésitu de Sex and the City: The Movie, pero foi negáu por Warner Bros. o otru productores.
En 2007, Cox interpretó'l papel de Lucy Spiller, una editora de prensa, en Dirt, un drama de televisión por FX. Cox y el so maríu David Arquette fueron los productores executivos de la serie. D'alcuerdu a Cox, la serie foi atayada dempués d'una segunda temporada en 2008. En xunetu de 2008, Entertainment Weekly anunció que Cox fuera roblada pa tar en tres episodios pa la serie Scrubs. Nel so tercer episodiu, ella díxo-y al Dr. Cox que Cox yera "un nome risible", en referencia al so. N'agostu de 2008, anuncióse qu'habría una cuarta película pa la serie de Scream, y que queríen a los actores orixinales pa representar los sos papeles. El 30 d'ochobre de 2008, TV Guide reportó que Cox taría protagonizando un pilotu pa la so nueva comedia n'ABC llamada Cougar Town de Bill Lawrence. Cox interpreta a una soltera de 40 años d'edá, madre, y en busca de nueves esperiencies. Los sos co-estrelles son Busy Philipps y Christa Miller. Axuntar con Scott Foley, 10 años dempués que fixeron Scream 3 xuntos. Cox grabó'l pilotu'l 19 de marzu de 2009. Nel 2011, formó parte de la nueva película de Scream 4.
Vida personal
thumb|Courteney Cox en 2009.
Courteney Cox foi pareya de Michael Keaton ente 1989 y 1995. Casóse'l 12 de xunu de 1999 col actor David Arquette, a quien conoció mientres el rodaxe de Scream. La pareya tuvo una fía, Coco Arquette, nacida en xunu de 2004, la so ex compañera de Friends y meyor amiga Jennifer Aniston foi la so madrina. Nesi mesmu mes Cox y Arquette fundaron la compañía productora de televisión denomada Coquette. El 13 d'ochobre de 2010 anuncien la so separación tres 11 años de matrimoniu. Él reconoz se-y infiel nun programa de radio con Jasmine Waltz. En xunu de 2012 Arquette solicitó'l divorciu dempués de cuasi dos años de separación de Cox.
Anguaño, ye la estrella d'una nueva comedia de situación, Cougar Town, actuación que-y valió una nominación pa los Globos d'Oru pol so papel d'una esbarriada divorciada quien debía reacostumbrarse a la so vida de soltera metanes fugaces pretendientes y un fíu adolescente. Nesta tamién tuvieron como convidaos los ex Friends, Lisa Kudrow, Jennifer Aniston y Matthew Perry.
Megascops cooperi
Megascops cooperi ye una especie d'ave de presa nocherniega que pertenez a la familia Strigidae. Ye nativu d'América Central.
Descripción
Algama un llargor de 25 cm y un pesu de 145 a 170 gramos. El velu facial ye de color gris claro con aniellos escuros bordiaos de plumes de color blancu y marrón. La parte cimera ye marrón-gris con llurdios escuros. Les ales tán bordiaes de blancu. La parte inferior ye de color crema. Les piernes son dafechu emplumaes. L'iris ye de color mariellu. El picu ye de color mariellu verdosu con un puntu de color crema. Les aves nueves son de color gris, beige na parte cimera y crema na parte inferior. El pechu ye de color canela con un dibuxu escuru.
Distribución y hábitat
Ye nativu de la mariña del Pacíficu de Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Hondures, Méxicu, y Nicaragua. El so hábitat natural conforma montes subtropicales y tropicales secos y húmedos, y montes de manglares, nun rangu altitudinal que bazcuya ente'l nivel del mar hasta 1000 msnm.
Comportamientu
Ye una ave puramente nocherniegu. Aliméntase d'inseutos llargos (como poliyes, escarabayos, escorpiones), y dacuando un pequeñu royedor.
Subespecies
Hai dos subespecies reconocíes, incluyendo la subespecie nominal:
Lazulita
Malo de reconocer pol vezu de los cristales claramente bipiramidales. Nun tien de confundise col silicatu lazurita nin col carbonatu azurita, colos que nun tien nada que ver, namái se paecen los nomes etimológicamente porque los trés tienen color azul.
Afayada en 1795 en Salzburgu (Austria).
La lazulita ye una serie de solución sólida, nun estremu taría la "lazulita pura" rica en magnesiu ente que nel otru estremu taría la escorzalita rica en fierro.
Ambiente de formación
Apaez en roques metamórfiques de tipo cuarcita, onde puede apaecer acomuñáu a minerales como sillimanita, cuarzu, pirofilita, moscovita, cianita, grupu de los granates, dumortierita o corindón.
Pola so durez ye tamién común atopala en depósitos aluviales.
Llocalización y estracción
Atopáronse cristales d'hasta 5 cm de llongura en Georgia (Estaos Xuníos d'América), Suiza, Suecia y Austria. La variedá escorzalita ye bien abondosa en pegmatitas de Brasil.
Usóse como piedra preciosa ornamental, anque d'escasu valor.
Wally Cox
Wally Cox foi un actor y comediante estauxunidense, particularmente acomuñáu colos primeros años de la televisión de los Estaos Xuníos. Asina, intervieno en diversos programes, ente ellos la serie Mr. Peepers (1952–55), amás d'actuar como actor de calter en más de 20 películes. Wally Cox foi la voz del popular personaxe de dibuxos animaos Underdog.
Primeros años
El so verdaderu nome yera Wallace Maynard Cox, y nació en Detroit, Michigan. Cuando tenía diez años d'edá camudar cola so hermana menor y la so madre, Eleanor Atkinson, divorciada y escritora d'obres de misteriu, a Evanston, Illinois, onde fixo bona amistá con un neñu del barriu, Marlon Brando. La familia de Cox camudó de casa con frecuencia, viviendo en Chicago, Nueva York y, finalmente, de nuevu en Detroit, onde se graduó na Denby High School.
Mientres la Segunda Guerra Mundial Cox y la so familia volvieron a la ciudá de Nueva York, onde estudió nel City College of New York. Darréu pasó cuatro meses na Armada y, tres el so llicenciamientu, estudió na Universidá de Nueva York. Sofitó económicamente a la so madre inválida y a la so hermana fabricando y vendiendo alhaxes nuna pequeña tienda y en fiestes, llugares nos cualos empezó a faer monólogos risibles. Estes actuaciones derivaron n'interpretaciones regulares en night clubes, ente ellos el Village Vanguard a partir d'avientu de 1948.
Cox foi compañeru de cuartu de Marlon Brando, quien lu aguiyó a estudiar interpretación con Stella Adler. Dambos caltuvieron una estrecha amistá hasta'l momentu de la muerte de Cox, y Brando intervieno ensin previu anunciu nel veloriu del so amigu.