cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cris Williamson
Carrera
Williamson empezó a interesase na música depués d'escuchar a la cantante Judy Collins. Espublizó'l so primer álbum d'estudiu en 1964, tituláu The Artistry of Cris Williamson. A partir d'esi momentu llanzó una gran cantidá d'álbumes d'estudiu y cenciellos. Al traviés de la so música fizo activismu políticu y feminismu, y foi una pieza clave nel surdimientu del movimientu denomináu "women's music" (música de muyeres). Usando los sos talentos musicales y formando equipu con otres activistes y defensores del movimientu lésbicu, Williamson ye almirada na comunidá LGBT poles sos contribuciones artístiques y polítiques, y sigue siendo un modelu pa les futures xeneraciones de feministes y activistes.
Williamson sostuvo una rellación cola tamién cantautora Tret Fure, cola que grabó dos álbumes. Dicha rellación terminó nel añu 2000.
Guadalquivir
Cursu altu
Siempres en direición NNE traviesa la Zarrada de los Texos, El Rasu del Tejar, La Espinareda, la Zarrada de los Cercios y la ponte de les Ferreríes. En pasando xunto al Vadillo Castril se remansa de volao nel pequeñu banzáu de la Zarrada del Utrero a unos 980 msnm. Pierde altor na Zarrada del Utrero y pasa al pie d'Arroyo Frío (La Iruela), crucia la ponte del Hachu y la Ferradura pa bordiar el cuetu de Cabeza Rubia y agües embaxo recibir pela marxe derecha al ríu Borosa y daqué más embaxo al ríu Aguamulas, tamién pol mesmu marxe. Se remansa nuevamente nel estensu reservorio del banzáu del Trancu de Beas a 650 msnm, onde xira al oeste travesando la sierra de Les Villes, xunto al charcu del Aceite recibe pela izquierda al regueru de María y unos trés quilómetros más embaxo tamién pela izquierda al regueru del Glayar, pa pocu dempués salir del Parque Natural de la Sierra de Cazorla, Segura y Les Villes.
En saliendo d'esta zona montascosa llega a unes llanures d'olivares a 15 km d'Úbeda. Nesta zona recibe agua de los ríos Guadiana Menor y Jandulilla. El Guadiana Menor desagua nel banzáu Doña Aldonza y el Jandulilla ente ésti y el banzáu de Pedro Marín, xunto a l'aldega d'El Donadío (Úbeda). Agües enriba queda'l banzáu de la Ponte de la Zarrada. Estos trés banzaos, la desaguada d'estos dos afuentes y el Guadalquivir tán enmarcaos nel Paraxa Natural del Altu Guadalquivir, que tien 663 hectárees. Esta Paraxa Natural abarca tamién parte de la Sierra de San Pedro y dellos terrenes agrícoles. Les zones húmedes d'esta Paraxa Natural tán cerca de la Llaguna Grande. Sigue bordiando La Llomba pel sur, y pasada la pedanía de la Ponte del Obispu (Baeza) recibe pela marxe izquierda al ríu Torres y más embaxo pela derecha al ríu Guadalimar.
El cursu altu, dende la so nacencia hasta Mengíbar, tien una estensión d'unos 212 km y pendiente media de 6,7 milésimes.
Cursu mediu
miniatura|derecha|El Guadalquivir al so pasu por Córdoba. Xirando escontra'l noroeste pasa xunto a Mengíbar, onde recibe pela izquierda al ríu Guadalbullón y xunto a Espelúy, pasáu'l cual recibe pela derecha al ríu Rumblar. Bordiando al sur Sierra Morica, pasa xunto a Villanueva de la Reina y Andújar pasáu'l cual recibe a la derecha al ríu Jándula. Pasa xunto a Marmolejo y na llende de provincia con Córdoba recibe pela derecha al río Yegües.
Organización territorial de Brasil
thumb|400px|Estaos de Brasil.
Guadalquivir
Cursu mediu
Darréu, el Guadalquivir atopar con Villa del Río y Montoro, tres el cual recibe pela derecha al ríu Arenosu, Pedro Abá, El Carpio y Alcolea. Poco primero de esti postreru recibe pela izquierda al ríu Guadalmilla, traviesa Córdoba y recibe pela izquierda al ríu Guadajoz. En Almodóvar del Río recibe pela derecha al ríu Guadiato, pasa por Posadas y recibe pela derecha al ríu Bembezar. En Palma del Río recibe los ríos Retortillo, pela derecha, y Genil pela esquierda.
El cursu mediu va dende Mengíbar hasta Peñaflor. Esti percorríu ye de 247,8 km y tien una rimada media de 0,73 milésimes
Organización territorial de Brasil
Cada estáu tien una Asamblea Llexislativa unicameral con llexisladores estatales que voten les lleis de los sos respeutivos territorios. Estes supervisen les actividaes del Poder Executivu de los estaos y conceyos. Pa ello, tien un Tribunal de Cuentes col fin d'apurrir asesoramientu sobre l'usu de los fondos públicos. Namái dos conceyos (São Paulo y Rio de Janeiro) tienen Tribunales de Cuentes separaos y xuníu a los sos Cámares de Conceyales, quedando prohibida la creación de nuevos tribunales de cuentes municipales.
El Distritu Federal tien carauterístiques comunes a los estaos federaos y a los conceyos. A diferencia de los estaos federaos, nun puede ser estremáu en conceyos, pero puede ser estremáu en rexones alministratives. Per otru llau, puede xubir los impuestos como si fuera un estáu, y tamién, como un conceyu.
Guadalquivir
Cursu baxu
miniatura|El Guadalquivir por [[García y Rodríguez]] Entra na provincia de Sevilla y pasa por Peñaflor, Lora del Río, Alcolea del Río, Tocina y Cantillana xunto al cual recibe pela derecha al ríu Viar. Va pasando por Villaverde del Río, Brenes, Alcalá del Río, La Rinconada y La Algaba sol cual recibe pela derecha al ríu Rivera d'Huelva y pela esquierda'l calce artificial del Tamarguillo.
Organización territorial de Brasil
Historia
300px|thumb|Evolución de la división alministrativa de Brasil
Imperiu del Brasil
En 1853 partir sur de la provincia de São Paulo estremóse y creó la provincia de Paraná, como castigu por participar nel llevantamientu contra l'imperiu en 1842. El condáu de São Francisco, rexón de la marxe izquierda del ríu São Francisco, foi aprobada a Bahia, como castigu a Pernambuco pola participación en La Confederación del Ecuador en 1830.
Guadalquivir
Cursu baxu
Dexando a la derecha Coria del Río y la La Puebla del Río, estremar por debaxo d'estos en dellos brazos y zones semipantanosas llamaes les marismas del Guadalquivir, por onde pasa pela últimu ciudá de la provincia de Sevilla: la llocalidá de Lebrija. Entra na provincia de Cádiz por Trebujena, onde los Esteros del Guadalquivir fueron declaraos Reserva Ecolóxica. Al oeste atopa'l Parque Nacional de Doñana. Formando llinia divisoria ente les provincies de Cádiz y Huelva, desagua nel océanu Atlánticu xunto a los términos municipales d'Almonte y Sanlúcar de Barrameda.
Organización territorial de Brasil
República
En 1943, cola entrada de Brasil na Segunda Guerra Mundial, el gobiernu de Getulio Vargas decidió crear nes fronteres seis territorios estratéxicos del país p'alministralos direutamente: Punta Porá, Iguazú, Amapá, Rio Branco, Guaporé y el archipiélagu de Fernando de Noronha. Punta Porá y Iguaçu volvieron al so estáu orixinal dempués de la guerra, ente que los cuatro restantes caltuviéronse. Una década más tarde Rio Branco camudó'l so nome a Roraima y Guaporé ye bautizáu Rondônia.
Guadalquivir
Obres nel calce del baxu Guadalquivir
miniatura|derecha|Distintos cambeos nel cursu del Guadalquivir a lo llargo de los años al so pasu per Sevilla. Dende 1717 a 1815 la ría tuvo al cargu de un Real Consuláu. En 1794 el Consuláu llogró l'autorización del Gobiernu pa entamar delles obres. En 1795 realízase la primera curtia del ríu, la de la Merlina. Este foi un proyeutu empobináu por Scipión Perosini. Esta curtia tenía pocu más de 500 metros y colla evitaba'l tornu de la Merlina, d'unos 10 km, y los peligrosos baxos ente Coria del Río y Dos Hermanas.
Organización territorial de Brasil
República
En 1960, un territoriu cuadrangular foi desmembrado del estáu de Goiás col fin de convertise na casa de la nueva capital, Brasilia, dientro del nuevu Distritu Federal. Coles mesmes, l'antiguu Distritu Federal tresformar nel Estáu de Guanabara, qu'incluyía namái la ciudá de Rio de Janeiro y el so área rural.
Guadalquivir
Obres nel calce del baxu Guadalquivir
En 1815 créase la Compañía del Guadalquivir y en 1816 empecípiense les obres de la curtia Fernandina, pa evitar el tornu del Borrego, asitiáu agües enriba d'Isla Menor. El so llargor yera de 1700 metros y el so trazáu yera llixeramente curvu, lo qu'amenorgó'l calce del ríu en 16 km. La Compañía tien tamién ente los sos méritos la creación del primer buque de vapor d'España, el Real Fernando Betis. Tres una serie de proyeutos infructuosos de la Compañía'l Gobiernu dedice abolila en 1852 y asumir directamente'l control de los proyeutos. Pa ello encargaron un estudiu de meyora de la ría al inxenieru de caminos Canutu Corroza que foi rematáu en 1857 y que foi aprobáu pol gobiernu en 1859. Anque l'estudiu de Corroza nun escarecía d'erudición, erraba nos métodos d'execución, y los 4 años d'obres pa llevalo a cabu perxudicaron descomanadamente al estuariu y al comerciu, amás de suponer un trabayu duru ya inútil que xeneró un gran malestar social. Sicasí, a partir de 1863 encargar de les obres Manuel Pastor y Landero, que sí actuó de manera eficaz, y tres un llustru de trabayos llogró que'l ríu algamara un caláu navegable de 5,18 metros.
Organización territorial de Brasil
República
En 1962, Acre foi alzáu a la condición d'estáu.
Guadalquivir
Obres nel calce del baxu Guadalquivir
En 1870 el gobiernu aprobó'l Decretu pa la constitución de Xuntar d'Obres del Puertu de Sevilla y del ríu Guadalquivir. En 1871 va aprobar por Real Orde'l reglamentu d'esta organización. El so llabor principal, hasta principios del sieglu XX, foi la de caltener y completar les instalaciones y proyeutos. En 1880 rematar la curtia de los Jerónimos, que yera una alliniación recta de 5230 metros y que sustituyía a un tornu de 13 km de desenvolvimientu.
Organización territorial de Brasil
República
En 1975, el Estáu de Guanabara incorporóse como conceyu nel estáu de Rio de Janeiro, cola ciudá de Rio de Janeiro como capital estatal.
Guadalquivir
Obres nel calce del baxu Guadalquivir
En 1902, l'inxenieru vascu Luis Moliní Uribarri, entós direutor de la Xunta d'Obres, redactó un proyeutu por que'l ríu tuviera 7 metros de caláu y fora una vía más efectiva por que los barcos fueren dende l'océanu al interior. Pa ello yera precisu realizar obres de meyora del puertu, la ría y la desaguada. Les obres de la redolada de la ciudá seríen les más ambicioses. De 1909 a 1916 construyóse la curtia de Tablada, que menguaba'l percorríu que tenía que realizar los barcos pa llegar al puertu.
En 1926 el nuevu trazáu del ríu foi inauguráu por Alfonso XIII a bordu del cruceru arxentín Buenos Aires, onde diben los tripulantes del hidroavión Plus ultra, que cruciaren l'Atlánticu.
Organización territorial de Brasil
República
En 1977 partir sur de Mato Grosso desafióse como'l nuevu Estáu de Mato Grosso do Sul con capital na ciudá de Campo Grande.
Guadalquivir
Obres nel calce del baxu Guadalquivir
A partir de 1929 poner en marcha'l plan d'obres del inxenieru José Delgado Brackenbury. Este consistiría en crear un tapón en Chapina y dexar que'l ríu vivu escurriera dende'l norte pasando xunto al barriu de San Jerónimo y pel norte del barriu de Triana. Esto produció una división ente'l barriu de Triana y la Cartuxa. Les obres del Plan Brackenbury fueron realizaes en dos fases: de 1929 a 1933 y de 1946 a 1950.
Organización territorial de Brasil
República
La Constitución de 1988 redefinió la estructura de les divisiones talo como la ye güei. Anque se caltién la definición llegal de los Territorios Federales, terminó colos esistentes hasta esi momentu (Roraima y Amapá), ameyoró la considerancia de los Estaos y l'integración de Fernando de Noronha al estáu de Pernambuco. Nel mesmu actu, partir norte de Goiás foi desmembrada como l'Estáu de Tocantins y la so capital la ciudá de Palmas.
Guadalquivir
Obres nel calce del baxu Guadalquivir
Tamién en 1953, el gobiernu encargó a la direición del puertu un anteproyeutu p'ameyorar la canal d'accesu al Puertu de Sevilla. Plantegáronse tres opciones, siendo la tercera un proyeutu ambiciosu. Consistía n'escavar una canal marítima asitiáu nes marxes del Guadalquivir p'abandonar definitivamente'l calce natural del ríu pa barcos mercantes. La canal xuniría'l Puertu de Sevilla con una desaguada en Bonanza. El proyeutu de la Canal Sevilla-Bonanza redactar en 1961, foi aprobáu pol gobiernu en 1964 y empezó a construyise n'avientu de 1968, cola previsión de rematar en 1975. Nesti empiezu realizaron les curties de Olivillos y de La Isleta. Sicasí'l proyeutu nun siguió y na actualidá paez refugáu.
Organización territorial de Brasil
Rexones
thumb|300px|
Guadalquivir
Obres nel calce del baxu Guadalquivir
En 1983 un funcionariu foi arrestáu por haber sustraíu 10 millones de pesetes de la Xunta d'Obres.
Organización territorial de Brasil
Rexones
Brasil ta estremáu en cinco rexones (tamién llamaes macrorrexones) pol Institutu Brasilanu de Xeografía y Estadística (IBGE). Estes divisiones tán compuestes d'estaos con aspeutos culturales, económicos, históricos y sociales similares, y, anque la información dada por esti tipu de división nun ye bien precisa dende'l puntu de vista científicu, esta división ye la más utilizada en Brasil yá que la información oficial dada pol IBGE utiliza esti sistema.
Guadalquivir
Obres nel calce del baxu Guadalquivir
Nes obres previes a la Esposición Universal de 1992 realizáronse delles obres fluviales. Esanicióse'l tapón en Chapina por que la dársena siguiera hasta'l parque de San Jerónimo, onde s'atopaba un nuevu tapón, y el ríu vivu escurría yá por completu en paralelu a la dársena al oeste de la ciudá. La Cartuxa quedaría, de la mesma, casi envolubrada pola dársena y pel ríu, con una conexón terrestre al sur, en Triana, y otra al norte, xunto al norte de la SE-30 o Ronda Supernorte, na redolada del parque de San Jerónimo.
Árboles
En tola cuenca del Guadalquivir son habituales la encina meridional (quercus rotundifolia), el pinu laricio (pinus nigra), y l'álamu blancu (populus alba). Nel marxe derechu y nos cordales Béticos ye habitual el yérbadu (arbutus unedo). La sufrera (quercus suber) ye un árbol presente en toa Andalucía, anque los grandes montes d'esta variedá fáense más frecuentes a partir del calce mediu y estiéndense por grandes terrenales d'Andalucía Occidental. Nel calce alto ye habitual la zrezal de santa Lucía (prunus mahaleb), el fresnu (fraxinus angustifolia) la castañal (castanea sativa). Por tol percorríu del ríu y per amplies zones andaluces ye bien habitual el enebro de miera (juniperus oxicedrus). El almez (celtis australis) ye un árbol frecuente na redolada del Guadalquivir al so pasu poles provincies de Córdoba y Sevilla. La jacaranda (jacaranda mimosifolia) ye una especie frecuente en tola cuenca del Guadalquivir. El cinamomo (melia azedarach) ye una especie bien frecuente na cuenca del Guadalquivir a partir del calce mediu.
Organización territorial de Brasil
Rexón Norte
La Rexón Norte ta conformada polos Estaos Acre, Amapá, Amazones, Pará, Rondônia, Roraima, Tocantins. Tien un territoriu de 3 851 560 km² (45,2% del territoriu nacional) y una población apenes cimera a los 15 millones d'habitantes (6,2% de la población total del país), que la converten na rexón con menor densidá demográfica de too Brasil.
Guadalquivir
Árboles
El acebuche (olea europaea silvestris), el pinu piñonero (pinus pinea), el chopu (populis nigra), el falsu pimenteru (schinus molle), el ficus (phicus macrophylla), la palmera (phoenix dactilifera), l'acacia (acacia dealbata), la falsa acacia (robinia pseudoacacia), el plátanu de solombra (platanus hispanica) y la platanera (platanus) son árboles que tán presentes en toa Andalucía, incluyida la cuenca del Guadalquivir.
Organización territorial de Brasil
Rexón Norte
Ente les ciudaes más importantes tán Manaus (1.403.796 hab.); Belém (1.279.861 hab.); Ananindeua (392.247 hab.); Porto Velho (314.525 hab.); Macapá (282.745 hab.); Santarém (262.721 hab.); Rio Branco (252.885 hab.); Boa Vista (220.383 hab.); Palmas (208.000 hab.).
Guadalquivir
Arbustos y yerbes
N'Andalucía, y per ende na cuenca del Guadalquivir, son frecuentes les siguientes especies: jara común (cistus ladanifer),, romeru (rosmarinus officinalis), culantrillo de pozu (adiantum capillus-veneris), verónica (veronica filiformis), mejorana (thymus mastichina), majuelo (crataegus monogina) diente de lleón (taraxacun dens leonis), aladierno (rhamnus alaternus) artu (rubus fruticosus), xirasol (hielanthus annuus) gayomba (spartium junceum), xazmín mariellu (jasminum fruticans),, lantana (lantana camera), viborera (echium plantagineum), dama de nueche (cestrum nocturnum), y clavel (dianthus caryophyllus'').
Organización territorial de Brasil
Rexón Nordeste
La Rexón Nordeste ta conformada polos estaos d'Alagoas, Bahia, Ceará, Maranhão, Paraíba, Pernambuco, Piauí, Rio Grande do Norte y Sergipe. Tien un territoriu de 1 561 177 km² (18,2% del territoriu nacional) y una población apenes cimera a los 50 millones d'habitantes (27% de la población total del país).
Guadalquivir
Arbustos y yerbes
El arbustu matagallo ye bien frecuente na cuenca del Guadalquivir a partir del calce mediu, según en tou la mariña andaluza. Anque'l jaguarzo vaqueru (cistus salvifolius) ta presente en dellos llugares d'Andalucía (como Sierra Morica), no que fai a la cuenca del Guadalquivir solo ye frecuente na sierra del so calce altu. L'ayu montés (allium suaveolens) ta presente na cuenca del Guadalquivir a partir del calce mediu. El arbustu durillo (viburnum tinus) ta presente en dellos llugares d'Andalucía Oriental, y no que fai a la cuenca del Guadalquivir ta presente nos calces alto y medio.
Organización territorial de Brasil
Rexón Nordeste
Ente les ciudaes más importantes tán Salvador (2.892.625 hab.); Fortaleza (2.138.234 hab.); Recife (1.421.993 hab.); São Luís (868.047 hab.); Maceió (796.842 hab.); Natal (789.836 hab.); Teresina (714.583 hab.); João Pessoa (595.429 hab.); Jaboatão dos Guararapes; (580.795 hab.); Feira de Santana (481.137 hab.); Aracaju (461.083 hab.); Olinda (368.666); Campina Grande (354.546 hab.).
Guadalquivir
Arbustos y yerbes
El arbustu cornicabra (pistacia terebinthus) ta presente nes provincies de Xaén, Córdoba, Málaga y Granada. La so presencia nes provincies de Xaén y Córdoba asitiar nel nel calce alto y medio del Guadalquivir. El cuernucu (lotus corniculatus) atópase cerca del calce nel cursu altu, y más lloñe del calce nel cursu mediu. Tamién ta presente nes sierres d'Huelva y Málaga. A entrambos llaos de los cursos medio y baxo, y lloñe del calce, hai espacios onde son habituales los muraxes (anagallis arvensis). La enea (typha latifolia) ye bien habitual nel calce baxu y se exteniende pola mariña gaditano y onubense. L'uz (erica arborea) ta presente en toa Andalucía, cola esceición de les zones montascoses más altes. La malva común (malva silvestris) ta presente en toa Andalucía, salvu nes zones montascoses y nes mariñes.
Organización territorial de Brasil
Rexón Centrooeste
La Rexón Centro-Oeste ta conformada polos estaos de Goiás, Mato Grosso y Mato Grosso do Sul, amás del Distritu Federal. Tien un territoriu de 1 612 077 km² (18,9% del territoriu nacional) y una población d'alredor de 13 millones d'habitantes (6,40% de la población total del país).
Guadalquivir
Arbustos y yerbes
La correhuela (convolvulus althaeoides) ta presente en tola cuenca del Guadalquivir, sacante nes zones más cercanes a la desaguada. N'Andalucía, les yerba primavera (primura vulgaris) y saxifraga (saxifraga biternata) y el arbustu rascavieja (adenocarpus decorticans) tán presentes nes zones montascoses de los tramos alto y medio del Guadalquivir y, fora d'eses redolaes, pueden atopase tamién na Sierra de Málaga. N'Andalucía, el llinu azul (linum narbonense) atópase alloñáu del cursu del ríu nos tramos alto y medio, según nel este de la provincia d'Almería. La violeta común (viola adorata) ta presente nes zones más montascoses que van quedando a los llaos del Guadalquivir y na Sierra de Málaga. La taraje (tamarix africana) puede atopase en tola cuenca del ríu y en tou la mariña andaluza, cola esceición de la mariña de la provincia de Granada.
Organización territorial de Brasil
Rexón Sureste
La Rexón Sureste ta conformada polos estaos d'Espírito Santo, Minas Gerais, Rio de Janeiro y São Paulo. Tien un territoriu de 927 286 km² (10,9% del territoriu nacional) y una población d'alredor de 80 millones d'habitantes (38% de la población total del país).
Guadalquivir
Arbustos y yerbes
La adelfa (nerium oleander) crez n'Andalucía nel calce alto y medio del Guadalquivir, según en Sierra Morica y na Sierra d'Huelva. Foi una especie bien usada na xardinería.
Organización territorial de Brasil
Rexón Sureste
Ente les ciudaes más importantes tán São Paulo (11.037.593 hab.); Rio de Janeiro (6.186.710 hab.); Belo Horizonte (2.452.617 hab.); Guarulhos (1.299.283 hab.); Campinas (1.064.669 hab.); São Gonçalo (991.382 hab.); Duque de Caxias (872.762 hab.); Nova Iguaçu (865.089 hab.); São Bernardo do Campo (810.979 hab.); Osasco (718.646 hab.); Santu André (673.396 hab.); Uberlândia (634.345 hab.); Contagem (625.393 hab.); São José do Campos (615.871 hab.); Sorocaba (584.313 hab.); Ribeirão Preto (563.107 hab.); Juiz de Fora (526.706 hab.); Belford Roxo (501.544 hab.); Niterói (479.384 hab.); São João de Meriti (469.827 hab.); Betim (441.748 hab.); Campos dos Goytacazes (434.008 hab.).
Guadalquivir
Arbustos y yerbes
L'achicoria (cichorium intybus), el trébole de los praos (trifolium pratense), y la madreselva (lorichera perychemenum) pueden atopase en toa Andalucía, quitando solamente l'este de la provincia d'Almería.
Organización territorial de Brasil
Rexón Sur
Ente les ciudaes más importantes tán Curitiba (1.893.997 hab.); Porto Alegre (1.481.019 hab.); Joinville (562.151 hab.); Londrina (553.393 hab.); Caxias do Sul (474.853 hab.); Florianópolis (469.690 hab.); Maringá (403.063 hab.); Pelotas (343.651 hab.); Ponta Grossa (341.130 hab.); Blumenau (334.002 hab.); Canoes (323.827 hab.); Cascavel (316.226 hab.); Santa Maria (277.309 hab.); Foz do Iguaçu (269.585 hab.); Rio Grande (208.641 hab.).
Guadalquivir
Arbustos y yerbes
El xacintu (muscari conosum) de penachu puede atopase al sur del calce mediu del Guadalquivir y na provincia d'Almería. La campaniella de roca (campanula velutina) puede atopase por tol norte d'Andalucía y por tol este de la provincia de Xaén (lo qu'inclúi'l calce altu del Guadalquivir), el norte de la provincia de Granada y l'oeste de la provincia d'Almería.
Organización territorial de Brasil
Territorios federales
border|thumb|300px|Mapa de Brasil en 1943, nél reparen dambos territorios.
Guadalquivir
Arbustos y yerbes
La yerba de vaca (vaccaria hispanica) ta presente nuna ancha franxa que toma'l norte de les provincies de Sevilla, Cádiz y Málaga, el sureste de la provincia d'Huelva, y el sur de la provincia de Córdoba y el suroeste de la provincia de Xaén.
Organización territorial de Brasil
Territorios federales
Los territorios federales son una categoría específica de división alministrativa del Brasil. Estos territorios son parte integrante de la Unión, ensin pertenecer a nengún estáu, y pueden surdir de la división d'un estáu o del so esmembramientu, lo que rique a l'aprobación popular al traviés de referendu y derechu supletorio. Anguaño nun esiste nengún territoriu federal, yá que estos fueron alzaos a la categoría d'estaos en 1988, sicasí esistieron dos territorios destacables güei estinguíos y qu'anguaño son zones d'estaos esistentes:
Guadalquivir
Arbustos y yerbes
Amás de les especies nomaes, pueden atopase na cuenca del Guadalquivir otres especies arbustivas o herbales propies del clima mediterraneu.
Organización territorial de Brasil
Territoriu de Punta Porá
El Territoriu de Punta Porá foi un territoriu federal brasilanu creáu'l 13 de setiembre de 1943, conforme al Decreto-llei N° 5.812, del gobiernu del presidente Getúlio Vargas. La so capital foi la ciudá de Ponta Porã. El territoriu eslleióse'l 18 de setiembre de 1946 pola Constitución del Brasil d'esi añu, y reincorporáu al entós estáu de Mato Grosso. Anguaño l'área del antiguu territoriu de Ponta Porã ye parte del estáu de Mato Grosso do Sul.
Guadalquivir
Mamíferos
Nel Parque Nacional de Doñana y en tou la redolada montascosa del norte del Guadalquivir esisten exemplares de llobu cerval ibéricu. En zones montascoses del cursu altu y en Sierra Morica vive la cabra montés. Nel cursu alto convive con ella'l muflón. En tola zona norte d'Andalucía, incluyida la parte del calce altu, hai papalbes. Nel calce alto y medio, según nes zones montascoses del norte d'Andalucía, ta presente la martalena. La llondra tien el so hábitat en tol calce, anque hai pocos exemplares. Nel calce alto ta presente'l llobu. Nel calce mediu y alto ta presente l'esguil. En Doñana y nos calces alto y medio ta presente'l corzu, el gamo y el xabalín.
Organización territorial de Brasil
Territoriu del Iguazú
El Territoriu del Iguazú foi un territoriu federal brasilanu creáu'l 13 de setiembre de 1943, acordies con el Decretu-Llei n.° 5 812, mientres el gobiernu del presidente Getúlio Vargas y eslleióse el 18 de setiembre de 1946 pola constitución de Brasil de 1946. Nésta dómina la capital del Territoriu del Iguazú yera la ciudá de Iguaçu, actual Laranjeiras do Sul. L'área del antiguu territoriu del Iguazú retornó a los estaos brasilanos de Paraná y Santa Catarina.
Guadalquivir
Aves
Bandada de flamencos sobre'l Guadalquivir.|280px|thumb|right La cuenca del Guadalquivir ye un llugar habitual pa la observación de distintes especies d'aves.
El avetoro común creyóse escastáu como reproductor nel Baxu Guadalquivir, anque se fueron afayando niales partir de 2002.
Peces
miniatura|centro|420px|Especies de pexes autóctonos y alóctonos del ríu Guadalquivir.
Ente los pexes más conocíos tán el barbu y la boga de ríu. N'Andalucía podemos atopar al barbu nes cuenques del Guadalquivir y el Guadiana. La saboga tamién s'atopa nel Guadalquivir y nel Guadiana, anque ye menos frecuente nesti últimu ríu. La boga de ríu ye un pexe que puede atopase en munchos ríos y banzaos d'Andalucía y puede algamar unos 24 centímetros.
Research Notes, Forestry Institute; National Central University, Nanking. Dendrological Series
'''Research Notes, Forestry Institute; National Central University, Nanking. Dendrological Series, (embrivíu Res. Notes Forest. Inst. Natl. Centr. Univ. Nanking, Dendrol. Ser.'''), ye una revista ilustrada con descripciones botániques editada en China. Empezó la so publicación en 1947 hasta agora. Publícase col nome de ''Research Notes, Forestry Institute; National Central University, Nanking. Dendrological Series. [Kuo li chung yang ta hsüeh yen chiu so yen chiu pao-kao. Shu mu hsüeh]''.
Guadalquivir
Peces
La presencia de delles especies foranes fixo que'l númberu d'especies reinales nel Guadalquivir menguara.
Saint-Christophe-sur-Avre
Saint-Christophe-sur-Avre ye una comuña francesa del departamentu d'Eure, na rexón de Normandía. Llenda con.
Guadalquivir
Comerciu
El Guadalquivir supón una salida d'Andalucía Occidental al Atlánticu. Tartessos esportaba estañu, qu'embarcaba na mariña andaluza y nel Guadalquivir. Según el xeógrafu Estrabón, na rexón de Turdetania esportar por esti ríu: "Enforma trigu, vinu y aceite, non solo en cantidá, sinón tamién, bien bonu. Igualmente esporta cera, miel, pez, enforma kermes y almagre".
Na antigüedá yera navegable hasta'l so cursu mediu. Sicasí, según Estrabón, a partir de l'actual Alcalá del Río la navegación tenía de ser con barques. Na dómina romana se comerciaba pel ríu con ánfores llenes de distintos productos. El vinu y l'aceite d'oliva que se tresportaben per esti ríu llegaba a otros llugares del Imperiu. Yera habitual que'l vinu y l'aceite fuera lleváu a los puertos de Puteoli y Ostia. Amás del principal Puertu de Híspalis, tamién había dellos muelles y cais nos esteros d'Estil Regia (Meses d'Estil) y Nebrissa (Lebrija). Los minerales estrayíos de Almadén, Ríu Tinto y Aznalcóllar yeren embarcaos nel Guadalquivir con destín a Roma.
Esti comerciu con Roma, que tuvo la so puxanza nos sieglos I ya II, decayó a partir del sieglu III, por causa de la decadencia imperial. Les esportaciones dende'l Guadalquivir siguieron menguando a midida que entrábase na Alta Edá Media, hasta la dómina visigoda.
Con Fernandu III creóse un cuerpu de barqueros que tresportaben mercancíes dende Sevilla hasta Córdoba. Estos fueron conocíos como los "barqueros de Córdoba". Este yera un grupu d'unos cuarenta persones que tenía la so sede en Sevilla. El tresporte de mercancíes por estos barqueros tuvo exentu d'impuestos. Estes yeren barques de remos que teníen ente 7 y 10 metros d'eslora y pocu caláu. Fernandu IV, Alfonso XI y Pedro I establecieron que quien tuvieren molinos (aceñas) y preses (azudas) nel Guadalquivir teníen de dexar pasu a los barqueros. Sicasí, los privilexos fiscales pa los barqueros de Córdoba cesaron con Pedro I. Amás, los nobles cerraron delles canales fluviales construyíos nos sos señoríos. Esto, xuníu a la dificultá de les comunicaciones terrestres, menguó'l comerciu ente Córdoba y Sevilla. Sicasí, siguiéronse realizando delles unviaes ente Córdoba y Sevilla por barca mientres el sieglu XV.
Ente los sieglos XIII y XV esportar pol Puertu de Sevilla ceberes, aceite, vinu, garbanzos, fabones, grana, llana, pieles, azafrán, tintes, sustances pa curtir, xabones, diversos metales y oxetos suntuarios. Esti comerciu taba protagonizáu por comerciantes sevillanos, xenoveses, vizcainos, catalanes y burgaleses. El productu más esportáu yera l'aceite, que se llograba nel campu o nel Aljarafe, meter en toneles y llevábase a Inglaterra, Flandes, Xénova, Lisboa, Quíos y otros llugares. El xabón, producíu nes Reales Almonas de Sevilla, unviar a Amberes. La llana andaluz y estremeña unviar a Xénova. El vinu producíu na Sierra Norte de Sevilla, los Alcores y el Aljarefe unviar a Irlanda, Normandía y Bretaña. El metal de Almadén yera esportáu a Bruxes, Xénova, Florencia, Quios y Siria. Nos sieglos XV y XVI les proporciones de les unviaes camudaron, una y bones l'aumentu de población de Sevilla y la necesidá d'aprovir a los barcos que diben a les Indies aumentaron les esportaciones de cebera.
L'asientu real que dio a Sevilla'l monopoliu del comerciu coles Indies ente 1503 y 1717 aumentó'l volume comercial del puertu. Los barcos que llegaben d'América descargaben metales preciosos, perlles, cueros, azucre, sebu, alzaparrilla, algodón, palu brasil, guayacán, añil, maderes precioses y otres mercancíes.
Del sieglu XIX ye un proyeutu de crear una canal pel ríu, nunca realizáu
Tresporte de pasaxeros y cruceros
miniatura|derecha|Cruceru Hamburg Nassau na dársena del Guadalquivir, Sevilla. A empiezos del sieglu XIX, en 1817, foi construyíu en Triana el primer barcu de vapor construyíu n'España, el barcu Real Fernando|1817|2}}, pa xunir la Sevilla con Sanlúcar de Barrameda, qu'amenorgó la navegación ente dambes llocalidaes d'ente ocho y nueve díes por cuenta de la dificultá de la navegación a vela del Guadalquivir a namái nueve hores.
A mediaos del sieglu XIX, gracies al barcu a vapor, empezar a crear llinies de barcos pasaxeros. Ente estes compañíes pueden citase Segovia, Corte y Compañía (a Marsella) (1858, refundada en 1892 como Compañía Sevillana de Navegación a Vapor), Ibarra y Compañía (a Bilbao) (1860), Vinuesa, Alcón y Compañía (a Marsella) (1861), Juan Cunningham y Compañía (a Londres) (1861), M. Sáenz y Compañía (a Liverpool) (1872), Casanovas y Compañía (Alxecires-Ceuta-Tetuán) (1863) y Ricardo Trías y Compañía (a Cádiz) (1871).
Na actualidá Sevilla ye una escala de cruceros turísticos.
Pesca
Históricamente (con datos dende'l sieglu XIII) pescáronse nel Guadalquivir les siguientes especies: llamprea, sépalo, saboga, picón, machuelo, alguila, zafio, róbalo, sollo (esturión), pejerrey y albur.
La construcción de la presa de Alcalá del Río en 1931 imposibilitó la migración reproductora agües enriba de les especies anádromas (salmónidos, acipenséridos y clupeidos) que busquen agües llimpies, osixenaes y corrientes pa realizar la freza, o d'aquelles que viven nel ríu mientres el periodu pre-reproductivu (anguila y pejerrey), que quedaron atrapaes agües enriba de la presa formando poblaciones relícticas. La construcción d'esta presa produció la práutica desapaición de los sollos nel ríu na década de 1970. Esta especie yera pescada pa llograr caviar en Coria del Río. Na actualidá, los corianos siguen pescando'l albur, floriando alredor d'esta pesca, una rica gastronomía llocal.
Ente 1965 y 1966 introducióse'l black-bass o perca americana na dársena pa la pesca deportiva, lo que tresformó la comunidá íctica de la zona.
A finales del sieglu XX desenvolvióse enforma nel Baxu Guadalquivir la pesca de l'anguila, el cámbaru coloráu y el camarón. En 2011 les autoridaes prohibieron la captura de l'anguila por ser una especie en peligru d'estinción. El cámbaru coloráu foi introducíu en 1974 y supón una importante fonte d'ingresos pa Isla Mayor. Amás, sirve d'alimentu a munches aves pescadores.
Agricultura
En 2013 contabilizáronse 883.083 hectárees de cultivos de regadío na cuenca del Guadalquivir. Ta bien estendíu la olivar. Nel Baxu Guadalquivir ye frecuente'l cultivu del arroz, del cual hai más de 35.000 hectárees.
Na lliteratura
El Guadalquivir ye'l ríu más importante d'Andalucía pol so llargor, el so caudal y pola superficie de la so cuenca. Por ello, sirvió d'inspiración de dellos lliteratos que pasaron pel sur d'España.
Anacreonte (560-478 e.C.) menta nuna estrofa al ríu. Tamién ye mentáu en poemes antiguos por autores como: Festo Rufo Avieno (sieglu IV d.C.), Marcu Valerio Marcial (sieglu I d. C.), Al Kutandi, Alfonsu X el Sabiu (sieglu XIII), fray Luis de León (1527-1591), Juan de la Cueva (1606), el Marqués de Santillana (1388-1458), Gonzalo Argote de Molina (1548-1608) y Juan de Mal Lara (1525-1571).
Nel sieglu XV Jorge Manrique escribió Coples a la muerte del so padre, probablemente en Segura de la Sierra, que ye una población amestada al cursu altu del Guadalquivir. Los versos más conocíos d'esta obra dicen:
Nel sieglu XVII, Francisco de Quevedo escribió:
Tamién nel Sieglu d'Oru, Luis de Góngora y Argote dedicó-y un par d'estrofes. Nuna d'elles escribió:
Nel sieglu XIX ye mentáu en poesíes de Carlos Fernández Shaw y Adriano del Valle. En 1898 foi inspiración pa una poesía llamada El Ríu de Vicente Aleixandre. Nel sieglu XX el ríu siguió siendo fonte d'inspiración p'autores como: Juan Rejano (1900), Mario López (1918), Fernando de los Ríos (1921), Antonio Luis Baena (1932), Arcadio Ortega Muñoz (1938), Pío Gómez Nisa, Manuel Lozano Hernández y Concha Lago (1916). Nuna llábana en Cañada de les Fontes ta escritu un poema de los hermano Álvarez Quintero que diz:
Antonio Machado, nacíu en Sevilla, escribió dellos versos sobre'l Guadalquivir, ente los que tán los siguientes:
Alministración
miniaturadeimagen|Zona de dominiu pola Alministración de la Cuenca Hidrográfica del Guadalquivir La xestión ta al cargu de la Confederación Hidrográfica del Guadalquivir, dependiente del Gobiernu del Estáu. L'Estatutu d'Autonomía de 2007 daba a la Xunta d'Andalucía la xestión del ríu. Sicasí, esto contravenía les normes estatales sobre cuenques hidrográfiques que tomaren delles comunidaes autónomes. Por esti motivu, en 2011 el Tribunal Constitucional anuló esi artículu del estatutu y la xestión volvió tar al cargu de la Confederación Hidrográfica del Guadalquivir.
Dende 2009, 53 de los 57 banzaos de la cuenca pasaron a ser xestionaos pola Xunta d'Andalucía. Los banzaos del Fresneda y Montoro (dambos na provincia de Ciudá Real) siguiríen en manes del Estáu. Los banzaos de Jándula y Pintado tienen una xestión conxunta del Estáu y la Xunta. En 2010 Xunta, por falta de solvencia económica, devolvió la xestión al Estáu d'El Argañal II y del Arenosu. Cola sentencia de 2011 tolos banzaos volvieron tar al cargu de la Confederación Hidrográfica del Guadalquivir.
Dragáu d'ampliación
El dragáu p'ampliar la fondura del ríu Guadalquivir planiar ente 2001 y 2013, anque finalmente nun se llevó a cabu.
En 2001 l'Autoridá Portuaria de Sevilla unvió l'espediente completu de la obra a la Direición Xeneral calidable y Evaluación Ambiental. Esti asuntu foi pola organización ecoloxista WWF-Adena lleváu a la Sala de lo Contencioso Alministrativu del TS, qu'ordenó un estudiu más detalláu. En llinies xenerales, l'ampliación del dragáu del ríu consiste na profundización y l'enanche de práuticamente tol tramu navegable del Guadalquivir (86 quilómetros, dende Punta del Verde hasta'l baxu de Salmedina). Anguaño'l caláu mediu del ríu ye de 6,5 metros, pero tres esta actuación sería d'ente 7,6 y 8 metros, dependiendo de los tramos. Ye dicir afondaríase 1,5 metros el fondu de la canal. El proyeutu base tamién contempla dragaos de caltenimientu mientres un plazu de 20 años.
Un aumentu de la capacidá del ríu podría traer consigo un aumentu nel salín del calce, lo que podría perxudicar los cultivos del baxu Guadalquivir. Esta foi la principal razón pola que'l Ministeriu d'Agricultura decidió en 2013 nun acometer esti dragáu d'ampliación.
Contaminación
A partir de 1963 la organización WWF fixo una coleuta pa mercar terrenes de Doñana (nel Baxu Guadalquivir) y da-yos una proteición. El biólogu José Antonio Valverde ayudó nel procesu de crear un Parque Nacional. Sicasí, na actualidá hai bayura de pozos illegales.
Anque dende finales del sieglu XX realizáronse grandes meyores, en 2007 contabilizóse que'l 30% de los arramaos que se realizaben al Guadalquivir taben ensin depurar. La mayor parte d'estos arramaos provién de conceyos pequeños o de residuos orgániques de la industria agrónomo. La Confederación Hidrográfica del Guadalquivir tramita munches multes al añu por esti motivu a conceyos ya industries.
Los grupos ecoloxistes dicen que los proyeutos mineros y de gasoductos plantegaos na zona pueden suponer un atentáu contra esta redolada. L'arramáu d'una balsa de folles tóxiques en 1998 provenientes de la minería de la empresa sueca Bolidén nun afluente del Guadalquivir provocó una catástrofe ecolóxica, que se vieno a llamar "el Desastre de Aznalcóllar". Llimpiar esa redolada costó 89 millones d'euros, de los cualos Bolidén desabrióse. Por ello, nel casu de reabrise la mina de Aznalcóllar nel contratu especifícase que nun esista balsa de folles. En 2005 la Xunta d'Andalucía detectó que la mina de cobre Les Cruces arramara arsénicu nun acuíferu cercanu al cursu del ríu, lo que terminó nun conflictu xudicial.
Tráficu ilícitu
El Baxu Guadalquivir ye un puntu d'entrada d'h.axís dende'l norte d'África. Esto llevó a les autoridaes a poner un control nel Puertu de Chipiona, xunto a la desaguada.
Final de la Lliga de Campeones de la UEFA 2016-17
La final de la Lliga de Campeones de la UEFA 2016-17 foi apostada'l día 3 de xunu de 2017 nel Millennium Stadium de Cardiff, Gales. Los finalistes fueron el Juventus italianu y el Real Madrid español, vixente campeón de la competición. L'equipu madrilanu imponer na final (1-4) y fíxose col tornéu per segundu añu consecutivu, convirtiéndose nel primer club en repitir campeonatu dende'l cambéu de formatu.
Antecedentes
La Juventus, que foi designáu por sortéu como l'equipu llocal, llegó a la so novena final dempués d'una victoria por 4-1 contra'l AS Monaco pa caltener el so récor invictu na competición d'esta temporada. Enantes, la Juventus ganó'l títulu en 1985 y 1996, y perdió un récor de seis finales en 1973, 1983, 1997, 1998, 2003 y 2015. Esta ye, tamién, el so 14ª final en toles competiciones de la UEFA, amás d'una final de la Recopa d'Europa (ganada en 1984) y cuatro finales de la Copa de la UEFA (ganando en 1977, 1990 y 1993, y perdiendo en 1995).
El Real Madrid algamó la so decimoquinta final dempués d'una victoria global de 4-2 ante'l Atlético de Madrid, esaniciándolos de la competición per cuarta temporada consecutiva. Esta final ye la so tercera dende 2014, y da-y al Real la oportunidá de ganar un títulu récor de dolce Lligues de Campeones. Enantes ganaron les finales de 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1966, 1998, 2000, 2002, 2014 y 2016, y perdieron en 1962, 1964 y 1981. Ésta ye tamién el so 19ª final en toles competiciones de la UEFA, apostando dos finales de la Recopa d'Europa (perdíes en 1971 y 1983) y dos finales de Copa de la UEFA (ganando en 1985 y 1986). El Real Madrid marca hestoria al llograr ser el primer equipu na era de la Lliga de Campeones (dende 1993) en ganar dos finales consecutives. Cuatro veces antes los anteriores campeones avanzaron a la final (AC Milan en 1995, Ajax en 1996, Juventus en 1997 y Manchester United en 2009), pero en toles ocasiones los defensores del títulu perdieron.
Foeniculum vulgare
thumb|Frutos de dos mericarpios monospermas thumb|«Bulbos» del fenoyu de Florencia. thumb|Cultivu thumb|Vista de la planta en xardín thumb|Inflorescencia El ye la única especie del xéneru Foeniculum. Alcuéntrase distribuyida peles zones templaes de tol mundu, anque nativa de la zona meridional d'Europa, cuantimás la mariña del mar Mediterraneu, onde crez n'estáu montés. Ye una yerba perenne y por demás arumosa, cultivada pal so emplegu en gastronomía.
Final de la Lliga de Campeones de la UEFA 2016-17
Antecedentes
Dambos equipos enfrentáronse dieciocho veces en competiciones europees, toes na Copa d'Europa/UEFA Champions League, con un récor d'ocho victories cada unu y dos empates. El primer alcuentru ente dambos equipos tuvo llugar nos cuartos de final de la Copa d'Europa de 1961-62, onde'l Real Madrid venció a la Juventus por 3-1 nun play-off dempués de dos talos 1-0. La última vegada que s'enfrentaron los clubes tuvo llugar nes semifinales de la Lliga de Campeones de la UEFA 2014-15, onde la Juventus ganó por 3-2 en total p'avanzar a la final de 2015. El partíu va ser una repetición de la final de 1998, polo que ye la octava final que repite pareya. El Real Madrid ganó la final de 1998 por 1-0 con un gol de Predrag Mijatović. La final de 2017 ye la primer vegada desque los dos equipos enfrentar en 1998 que dambos finalistes ganaren la so lliga doméstica o la Lliga de Campeones la temporada anterior.
La Juventus entró na final escorriendo'l so primera triplete de lliga nacional, copa nacional y Lliga de Campeones, lo que-y convertiría nel novenu equipu en consiguilo. Ganaron la Copa Italia 2016-17 dempués de ganar a la SS Lazio na final el 17 de mayu, y axudicóse el títulu de la Serie A 2016-17 el 21 de mayu. Pela so parte, el Real Madrid consiguiría'l doblete de la lliga doméstica y la Lliga de Campeones, dempués de ganar la Lliga 2016-17 el 21 de mayu, na última xornada de la temporada.
Foeniculum vulgare
Historia
L'usu melecinal del fenoyu ye vieyu, como lo demuestra la so presencia na Capitulare de villis vel curtis imperii, una orde emitida por Carlomagno que reclama a los sos campos por que cultiven una serie de yerbes y condimentos incluyendo "feniculum" identificada anguaño como Foeniculum vulgare.
Final de la Lliga de Campeones de la UEFA 2016-17
Pospartido
Cola so victoria, el Real Madrid consiguió cifrar récor de doce títulos de la Copa d'Europa/Lliga de Campeones y convirtióse nel primer club en ganar dos títulos consecutivos na era de la Lliga de Campeones —1992 d'equí p'arriba—. Esta foi la tercer victoria del club en cuatro temporaes, una fazaña que namái asocedió tres veces antes: el mesmu Real Madrid (1956-60), l'Ajax (1971-73) y el Bayern Munich (1974-76). El Real Madrid nun perdió una final na era de la Lliga de Campeones y última derrota data de 1981. La victoria tamién supunxo al Real consiguir el so primer doblete de Lliga y Copa d'Europa dende la temporada 1957-58.
Foeniculum vulgare
Variedaes
Les variedaes de fenoyu más conocíes son:
Usos culinarios
El fenoyu ye bien versátil yá que los tarmos y les fueyes picaos utilícense como yerba arumoso, les granes como especie y el «bulbu» como hortoliza, apurriendo en cada casu un carauterísticu sabor y arume anisaos ya intensos.
Final de la Lliga de Campeones de la UEFA 2016-17
Pospartido
El primer gol del Real Madrid na final supunxo la so 500º gol absolutu na competición, convirtiéndose nel primer club n'algamar el finxu. Cristiano Ronaldo tamién se convirtió nel primer xugador n'anotar en trés finales de la Lliga de Campeones, y en segundu llugar cola Copa d'Europa incluyida, namái por detrás de los cinco finales nes qu'anotó Alfredo Di Stéfano. Marco Asensio, de ventiún años, convertir nel xugador más nuevu del Real Madrid en marcar nuna final de la Copa d'Europa/Lliga de Campeones.
Pela so parte, cola derrota de la Juventus, l'equipu italianu amplió'l so númberu récor de finales perdíes a siete, y empató el récor del SL Benfica de cinco finales consecutives perdíes.
Foeniculum vulgare
Fitoterapia
De les granes llógrase un aceite esencial usáu en fitoterapia. L'aceite del frutu contién principalmente un mínimu de 60% d'anetol, un mínimu de 15% de fenchona, y un máximu de 5% d'estragol.
Final de la Lliga de Campeones de la UEFA 2016-17
Pospartido
Mientres l'intre de la final, producióse una estampida en Turín cuando un petardu causó la llerza ente los aficionaos italianos que se rexuntaron a ver el partíu. Siquier 1.500 persones resultaron mancaes, al confundir el petardu con un atentáu terrorista —la selmana anterior a la final producir en Manchester l'atentáu mientres el conciertu d'Ariana Grande—.
Foeniculum vulgare
Fitoterapia
N'herboristería ye considerada una planta con propiedaes diurétiques y carminativas. Tamién se-y puede dar un usu esternu pa solliviar les irritaciones de los güeyos cansaos y la conxuntivitis. Estrumir la planta tienra y aplícase con una gasa un pocu de zusmiu sobre los güeyos. Otru métodu ye'l de cocer una cuyarada de granes en 300 ml d'agua. Ferver mientres cinco minutos, penerar,dexar esfrecer y usar pa llavar los güeyos dos o tres veces al día.
Cultivu
Cultiváu tamién poles granes, con variedaes d'altor humanu y con umbellas grandes, trupes, abondo esplanaes y en númberu amenorgáu, facilitando enforma la so recueya en cantidaes importantes. Úsense inclusive pa la estracción a escala industrial d'anetol, que ye'l compuestu insaturado que-y da'l so golor anísado típicu, y que ye utilizáu llargamente na confección de llicores y otres bébores bien espublizaes nel Mediterraneu.
Insultu n'italianu
Na actualidá, n'Italia utilízase l'insultu «fenoyu» (finocchio) colos significaos d'home amuyeráu o homosexual o ensin ellos.
L'orixe d'esti insultu provién de la Edá Media, cuando'l Tribunal eclesiásticu de la Inquisición quemaba na foguera, ente otres cita riquida}}, a los homosexuales. Entós, por que'l supliciu durara más tiempu, cubrir a la víctima coles fueyes del fenoyu fresques.
Otra teoría afirmaba que l'insultu italianu «fenoyu» derivara de home que cai de xinoyos (pa realizar una felación), pero la frase «cayer de rodíes» nun provién de fenoyu sinón de ginocchio, "rodía".
Taxonomía
Foeniculum vulgare describióse por Philip Miller y espublizóse en The Gardeners Dictionary:. . . eighth edition Foeniculum non. 1. 1768.
Amiens Sporting Club
El Amiens Sporting Club ye un club de fútbol francés, de la ciudá d'Amiens na rexón d'Altos de Francia. Foi fundáu en 1901 y xuega na.
Historia
El Amiens Sporting Club foi fundáu'l 6 d'ochobre de 1901 por un grupu de cinco nuevos de l'Association du Lycée d'Amiens (un equipu xuvenil de fútbol). El primer nome del equipu foi l'Amiens Athlétic Club. En 1961 camúdase'l nome pol de Sporting Club d'Amiens y en 1989 pol actual.
Nel añu 2017 consiguió l'ascensu a la Ligue 1 francesa per primer vegada na so historia depués de ganar al Stade de Reims 1-2 con un memorable gol d'Emmanuel Bourgaud a los 90+5 minutos.