cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Silverio Ortiz
Llucha contra Estrada Cabrera
La oposición contra Estrada Cabrera, quien llevaba ventidós años nel poder, empecipióse cuando l'obispu Piñol y Batres empecipió los sos sermones contra'l Gobiernu na Ilesia de San Francisco en 1919, por instrucciones del so pariente Manuel Cobos Batres. Per primer vegada la Ilesia Católica guatemaliana pronunciaba un discursu opuestu a les polítiques del presidente. Per otra parte, Cobos Batres consiguió entusiasmar a los líderes conservadores José Azmitia, Tácito Molina, Eduardo Camacho, Julio Bianchi y Emilio Escamilla na formación d'un partíu que se revelara contra'l ferrial gobiernu de Estrada Cabrera. El partíu empecipió la so actividá política col sofitu de munchos sectores, ente los que destacaron los estudiantes de la Universidá Estrada Cabrera y los obreros de la capital, quien sol lideralgu d'Ortiz Rivas fundaron el Comité Patrióticu d'Obreros.
El nuevu partíu llamóse Unionista, a propuesta de Tácito Molina, pa estremalo tantu del Partíu Lliberal como del Conservador y axuntar nes sos files a toos aquellos homes de bona voluntá, amigues de la llibertá y la democracia, y col ideal de la unión centroamericana». La primer see oficial del partíu, inaugurada en 1920, foi una casa propiedá de la familia Escamilla asitiada na esquina sureste de la 4.a avenida y la 12 cai de la zona 1, que foi llueu conocida como la Casa del Pueblu. Tácito Molina foi tamién l'encargáu de redactar l'acta de fundación del partíu, que foi suscrita por cincuenta y un ciudadanos, ente los que tuvo Ortiz Rivas, el 25 d'avientu de 1919 y aportó a conocida como'l Acta de los Trés Dobleces, una y bones les firmes añedir nuna fueya de papel doblada tres veces. El documentu fíxose circular na capital hasta'l 1.o de xineru de 1920, cuando se depositó una copia d'ella debaxo de la puerta de cada casa.
Estrada Cabrera viose obligáu a aceptar la oficialización del Partíu Unionista, pos había presión política tantu interna como internacional. El 1 de marzu de 1920, mientres la inauguración del periodu de sesiones de l'Asamblea Nacional Llexislativa, reconocer al partíu y quedó oficializada la so esistencia. A partir d'entós, Estrada Cabrera repitió públicamente la so voluntá d'atender los deseos de la comunidá internacional pa dar mayor apertura política, pero siguía arrestándose a los simpatizantes unionistes. El 11 de marzu de 1920, los unionistes convocaron a una manifestación na que participaron miles de ciudadanos y na cual l'abanderáu foi'l ciudadanu y dirixente unionista José Azmitia. Pero esta manifestación foi reprimida pol Gobiernu. L'Exércitu disparó contra los manifestantes, lo que causó indignación xeneralizada y xunió al pueblu guatemalianu y a la comunidá internacional en contra de Estrada Cabrera. El presidente dio cuenta entós de que'l pueblu yá nun yera dondu y afechiscu. Aquel día, yá s'entamaren más de cientu cincuenta clubes o filiales del partíu en tol país. El 18 de marzu, tol personal de correos y aduanes xunir al nuevu partíu, aición que darréu foi asonsañada pol personal de telégrafos.
L'Asamblea Nacional Llexislativa, dirixida entós por Adrián Vidaurre, quien fuera un altu funcionariu mientres la mayor parte del gobiernu cabrerista, declaró mentalmente incapaz al presidente pa gobernar y designó al ciudadanu Carlos Herrera y Luna como presidente interín. A partir d'esti momentu, hasta quien-y sofitaron y allabaron mientres el so llargu gobiernu diéron-y la llombu. L'Asamblea Nacional declaró a Manuel Estrada Cabrera mentalmente incompetente pa gobernar por aciu el Decretu 1022 del 8 d'abril de 1920.
Atentáu contra Jorge Ubico en 1940
thumb|200px|left|Xeneral [[Jorge Ubico Castañeda; presidente de Guatemala de 1931 a 1944.]]
N'ochobre de 1940, el Dr. Julio Carrillo Marín -quien fuera de posición económica acomodada, pero a quien el gobiernu amenorgara a la indigencia per mediu de trampes impositives- y el sarxentu primeru de la guarnición de Matamaros Carlos Santa Cruz Fonseca planiaron un atentáu en contra del presidente de Guatemala, xeneral Jorge Ubico; l'atentáu diba consistir en que'l sarxentu Santa Cruz diba atacar al xeneral Ubico'l 24 d'avientu d'esi añu, en forma similar a un ataque que realizara'l militar cubanu Fulgencio Batista na guarnición Columbia en 1933. Sabiendo qu'Ortiz Rivas nun yera partidariu del presidente, confirió-y tolos detalles de la conxura. Ésta cuntaba namái con cabos y sarxentos y nun tenía nengún militar d'alta graduación comprometíu; Ortiz Rivas diose cuenta d'esti gran defectu y facer ver a Carrillo Marín. Ortiz Rivas tamién-y dixo a Carrillo Marín que miembros del partíu conservador prometiéren-y patrociniu financieru pa les eleiciones de 1943, cuando de xuru Ubico diba intentar reelixise, y que yera meyor dexar l'atentáu nel olvidu ya intentar derrocar a Ubico per mediu de la Constitución.
Lleonés occidental
El lleonés occidental ye un dialeutu del lleonés.
Silverio Ortiz
Atentáu contra Jorge Ubico en 1940
Depués de la so conversación con Ortiz Rivas, Carrillo Marín alloñar de los conspiradores por un tiempu, pero cometió un fatal error: a finales de payares de 1940 atopar col coronel Bernardino García y cuando ésti quexóse de la so situación na milicia Carrillo díxo-y que nun s'esmoleciera que llueu diba camudar la situación en Guatemala. García darréu denunció a Carrillo que foi aprehendido a los pocos díes y lleváu ante'l mesmu presidente de la República quien-y dixo que yera la última alvertencia que-y faía. A pesar de la fuerte amenaza, Carrillo Marín dobló los sos esfuercios na combalechadura, desconociendo que la policía secretu xixilar dende'l momentu qu'abandonó'l despachu presidencial.
A Santa Cruz prindar dempués de siguilo al salir de la casa del doctor Carrillo; el xeneral Ubico foi informáu de too y decidió dir en persona al fuete de Matamoros na madrugada del 24 d'avientu. Acusó a Santa Cruz d'una falta menor, y ordenó que lo castigaren; una vegada presu, aprehendieron al restu de conspiraos. A toos treslladar a prisión y aplicáron-yos tarrecibles tortures. Santa Cruz, presa de terribles dolores, terminó delatando a los sos compañeros d'intriga.
Lleonés occidental
Ye'l dialeutu más representativu y vivu de la llingua, y ye la base de los intentos normativos actuales d'esta variante.
La división clásica del lleonés establez tres árees definíes:
Llendes
Les llendes tradicionales del lleonés occidental basar nuna raya imaxinaria que va dende la contorna de Lluna al norte, llegando hasta les cercaníes occidentales de La Bañeza baxando poles llendes de les contornes zamoranes de Carballeda y Aliste pol oriente. Nel occidente'l llende marcar el contautu cola llingua gallega n'el Bierzo y Sanabria y el portugués na rexón de Miranda del Douru.
Estensión
Tomando la mayor parte de la provincia de Llión y les úniques zones falantes de Zamora y Portugal. Incluyiría con mayor pervivencia nunes zones qu'otres les siguientes contornes lleoneses:
Silverio Ortiz
Atentáu contra Jorge Ubico en 1940
Carrillo foi prindáu na so casa d'habitación el 24 d'avientu de 1940 y conducíu a la Penitenciaría Central, onde otros confabulados ver n'estáu deplorable poles tortures que careciera. Pela so parte, Ortiz Rivas taba enfermu y recluyíu nun hospital; hasta ellí llegó la policía a prindalo'l 24 d'avientu a les 8 de la mañana. Foi conducíu a prisión y ellí dexar zarráu hasta dempués del arrenunciu del xeneral Ubico'l 2 de xunetu de 1944.
En total, dolce de los conxuraos fueron brutalmente torturaos, xulgaos en corte marcial y fusilaos el 28 d'avientu de 1940 nel fuerte de Matamoros.
Flandes
Flandes (en neerlandés: Vlaanderen, en francés: Flandres) ye una rexón d'Europa onde la población fala'l flamencu.
De primeres, correspuende al condáu de Flandes, entidá feudal fundada nel sieglu X. Ye habitual designar genéricamente como Flandes a un territoriu ampliu, correspondiente a les traces a la parte de la Europa Occidental denomada anguaño Benelux (Bélxica, Países Baxos y Luxemburgu) y a zones estremeres de les actuales República Francesa y República Federal d'Alemaña:
Agora, Flandes correspuende a tres espacios:
Gardenia (xéneru)
La gardenia ye un xéneru de la familia de les rubiacees orixinaria de China, El nome científicu de la especie más común ye Gardenia jasminoides. Ye un arbustu de fueyes perennes de color verde claro, brillosos y llises. Les sos flores son blanques, similares a les roses y úsense comúnmente como plantes ornamentales. Una flor, asitiada nun vasín con agua, puede arumar con un intensu y prestosu arume una habitación mientres un par de díes.
El xéneru foi nomáu por Carl Linnaeus n'honor d'Alexander Garden 1730-1791), un naturalista escocés.
Unu de los sos principales requerimientos de cultivu ye que precisen crecer en tierres acedes compuestes de fierro y con abondosu mugor. Pueden llegar a tener un altor permediu de 2 m, dependiendo de la especie. Les temporaes más fayadices pal so cultivu son primavera y seronda.
Simboloxía
La gardenia, especialmente envalorada en China, ye'l símbolu de la gracia femenina, la sotileza y del méritu artísticu.
Plantarum Icones Hactenus Ineditae
Plantarum Icones Hactenus Ineditae (embrivíu Pl. Icon. Ined.) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol botánicu inglés, fundador de la Sociedá Linneana de Londres James Edward Smith. Espublizóse en Londres en tres fascículos nos años 1789-1791, col nome de Plantarum Icones Hactenus Ineditae, Plerumque ad Plantes in Herbario Linnaeano Conservatas Delineatae.
Natasha Braier
Natasha Braier ye una direutora de fotografía nacida n'Arxentina. Dar a conocer pola película The Neon Demon (2016) dirixida por Nicolas Winding Refn. Anguaño forma parte de l'Academia d'Artes y Ciencies Cinematográfiques, organismu que da los Premios Oscar.
Biografía
Natasha Braier empezó los sos estudios d'arte cuando tan solo tenía 9 años y nun tuvo nenguna dulda en que'l so interés taba na fotografía creativa. A los 16 años compaxinó los sos estudios de secundaria cola Escuela de Fotografía Creativa Andy Goldstein. Cuando terminó'l colexu los sos padres y la so hermana camudar a Barcelona, ente que ella quedó n'Arxentina pa estudiar na Universidá del Cine. Pasó más d'un añu como asistente del editor de fotografía de la revista Noticies, pero rápido diose cuenta de que nun tenía tiempu abondu pa dedica-y al trabayu como a la universidá. Dir a Barcelona y pocu dempués ingresó nel máster de direición de fotografía de la National Film and Television School de Londres, lo que-y dexó llograr una muestra del so trabayu que-y daría la oportunidá d'empezar a crecer nel so oficiu.
La primer participación de Natasha Braier nel cine foi Glue (2006), un llargumetraxe empobináu por Alexis Do Santos, que ganó una gran cantidá de premios y participó tamién en más de 20 festivales de cine internacionales.
Cuenta nel so currículum con trabayos como: Na ciudá de Sylvia, de José Luis Guerín; XXY, de Lucía Puenzo; El cazador, de David Michôd; La teta asustada, de Claudia Llosa, ente otros. Ye de gran importancia destacar el so trabayu en The Neon Demon, una película de Nicolas Winding-Refn y que foi emponderada pola crítica internacional.
Shugo Kawahara
Shugo Kawahara (川原 周剛, ) ye un futbolista xaponés.
Troussey
Troussey ye una comuña francesa del departamentu de Meuse, na rexón de Gran Este. Llenda con.
La Chapelle-Saint-Martin
La Chapelle-Saint-Martin ye una comuña francesa del departamentu de Saboya, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
K. T. Oslin
K. T. Oslin ye'l nomatu de Kay Toinette Oslin, una cantante y compositora d'Estaos Xuníos de música country conocida por una serie de temes musicales que s'empericotiaron dientro de los diez asities de les llistes de música country mientres finales de la década de 1980 y principios de 1990, cuatro de los cualos ocuparon el númberu unu.
Principios de 1980
En 1981 robló con Elektra Records col que llanzó los senciellos «Clean Your Own Tables» y «Younger Men (Are Startin' to Catch My Eye)». El primeru algamó'l númberu 72 nel Hot Country Songs, ente que'l segundu nun apaeció nes llistes musicales. A pesar de les males resultancies d'estos senciellos, delles de los sos cantares fueron grabaes por Gail Davies, The Judds y Dottie West. Dempués d'una actuación en Nashville, foi afayada pol productor Harold Shedd, meyor conocíu pol so trabayu con Alabama, y ayudar a roblar con RCA Nashville en 1987, agora usando'l nome artísticu K.T. Oslin.
1987-1990
El primer senciellu con RCA foi «Wall of Tears», que llegó al númberu 40 nes llistes de música country. Siguir «80's Ladies» que llegó al númberu 7 de les llistes y dexó-y ganar el Premiu Grammy a la meyor interpretación vocal country femenina y el Premiu Grammy al meyor cantar country, según los esitosos númberu unu «Do Yá» y «I'll Always Come Back». Metanes estos dos senciellos, tamién realizó un dueto con Alabama «Face to Face» qu'algamó'l númberu unu nes llistes, anque'l so nome nun apaeció dientro d'elles. This Woman, el so segundu álbum con RCA, produció cinco senciellos: «Money» na treceava posición, «Hold Me» nel númberu unu, «Hey Bobby» na segunda posición, «this Woman» nel númberu cinco y finalmente, «Didn't Expect It to Go Down This Way» na treceava posición. Con «Hold Me», volvió recibir un Premiu Grammy a la meyor interpretación vocal country femenina y el Premiu Grammy al meyor cantar country.
El so tercer álbum, Love in a Small Town, foi llanzáu a finales de 1990. Anque'l so primer senciellu «Two Hearts» namái algamó'l puestu númberu 73, el segundu tituláu «Come Next Monday» convertir nel mayor ésitu de Oslin al pasar dos selmanes nel númberu unu; por esta tema recibió una nominación al Premiu Grammy al meyor cantar country. Foi siguíu por «Mary and Willie», el postreru n'ingresar dientro de los cuarenta asities nun ranking y depués un cover d'Al Trace, «You Call Everybody Darlin'». Dempués d'estos cantares, Oslin decidió retirase de la realización de conciertos, anque llanzó darréu'l so discu de grandes ésitos Greatest Hits: Songs from an Aging Sex Bomb en 1993, qu'introdució'l senciellu «New Way Home» nes llistes. Poco dempués, tomó un descansu total de la so carrera musical en favor de l'actuación, faciendo apaiciones na película pa televisión Murder So Sweet de 1993 y The Thing Called Love.
En 1996, volvió cantar. Robló con BNA Records y grabó My Roots Are Showing..., qu'incluyó'l senciellu «Silver Tongue and Goldplated Lies». Cinco años más tarde, llanzó un segundu y últimu álbum con BNA tituláu Live Close By, Visit Often, que coprodujo con Raul Malu, líder de The Mavericks.
Oslin volvió a los escenarios en payares de 2013 pa un conciertu nel Teatru Franklin en Franklin pa celebrar el 25vo aniversariu del so álbum de debú, 80's Ladies.
República de Ragusa
La República de Ragusa foi una república marítima originariamente neollatina, dafechu soberana, allugada na mariña adriática de la Dalmacia, qu'esistió dende'l sieglu XIV hasta 1808, no que güei ye l'estremu sur de Croacia y una parte pequeña de Montenegru. El so lema yera la llibertá nun se viende nin por tol oru del mundu (Non bene pro toto libertas venditur auro).
Oríxenes
thumb|Ragusa antes del terremotu 1667, Heliografía Kowalczyk 1909 thumb|Vista de Ragusa nel sieglu XVII
Tres les Cruzaes, la Comunidá Ragusea pasó a tar sometida a la soberanía de la Venecia (1205–1358), y pol Tratáu de Paz de Zara que-y dio'l so completa independencia en 1358 a ser tributaria del Reino d'Hungría. La ciudá de Ragusa (anguaño llamada "Dubrovnik") taba fortificada y tenía dos puertos. La Communitas Ragusina (conceyu de Ragusa) foi renombráu como Respublica Ragusina (República de Ragusa) nel sieglu XIV.
En dalgún momentu de la primer metá del sieglu VII, ante les invasiones d'eslavos y ávaros qu'afaraben la península balcánica, los ilirios romanizados qu'habitaben la ciudá de Epidauro (anguaño conocida como Cavtat o Ragusavecchia) buscaron abellugu nun cercanu asentamientu que recibía'l nome de Rausium, asitiáu na islla de Laus (qu'en griegu significa "roca"), frente a la mariña del Adriáticu. Un anónimu xeógrafu bizantín de Rávena señala, en 667, como fecha d'esti acontecimientu l'añu 614. Esta ye la primer mención escrita que se fai de la ciudá de Ragusa, asina acordies con un famosu pasaxe de Constantino Porfirogenito: ""Na llingua de los romanos, la ciudá nun se llamaba Ragusa, faíase mención a lo que ta taba asitiáu enriba de les llombes, nel idioma romanu llámase Lau, La roca, de cuenta que los habitantes llámense Lausaioi, que significa "aquellos que viven sobre la roca, malvar dichu apelativu hasta llegar a "Rausaioi"."
El nome eslavu Dubrovnik vien de la mesma pallabra Dubrava, los montes de carbayos, y refierse originariamente a un barriu pobláu por eslavos (que yera esternu a la ciudá de Ragusa) y fundáu nel sieglu XII cuando llegaron los primeros grupos d'eslavos dientro de la ciudá: ello ye que estos árboles cubríen los montes de San Sergio (n'eslavu Brgat), que foi construyíu nes fasteres fuera del centru de la ciudá antigua.
Periodu bizantín
Mientres los primeros sieglos de la so esistencia, hasta la toma de Constantinopla na Cuarta Cruzada l'añu 1204, Ragusa formaba parte del Imperiu bizantín, anque con notable autonomía. La ciudá taba poblada polos dálmates italianos autóctonos que falaben el idioma dalmáticu, agora sumíu: tenía les sos propies instituciones y gobiernu municipal, yera llamada Communitas Ragusina y, ello ye que la debilidá del poder imperial na zona fixo que'l poder d'ésti en munches ocasiones fuera solamente nominal. Coles mesmes, diverses potencies de la zona apostaron la soberanía de la ciudá, ante la debilidá imperial, y ésta reconoció socesivamente l'autoridá de les mesmes.
Mientres esta dómina Ragusa empezó a desenvolver un activu comerciu nel Mediterraneu oriental. A partir del sieglu XI álzase como una ciudá marítima con un activu tráficu mercante mediterraneu, especialmente nel Adriáticu. N'efeutu, la Ragusa d'estos dálmates neollatinos (de los cualos baxa l'aristocracia de la socesiva "República de Ragusa") someter a la soberanía de Venecia nel añu 1000 y adquirió les sos primeres conocencies mercantiles de los comerciantes venecianos.
El primer contratu comercial conocíu data del añu 1148, cola ciudá italiana de Molfetta. N'años posteriores amplía los sos contactos, realizando alcuerdos comerciales con otres ciudaes, como Pisa, Termoli, Nápoles o los reinos hispánicos. Tamién bien importante ye'l comerciu qu'efectúa colos estaos balcánicos. Nun alcuerdu robláu en 1189 col Ban Kuline de Bosnia apaez escritu per primer vegada'l nome croata de la ciudá, Dubrovnik. Con Termoli, amás robla un contratu de confraternidad y amistá.
Dempués del alcuerdu del añu 812 ente Carlomagno y Bizancio, Ragusa fai parte de cinco ciudaes de la Dalmacia bizantina, y col correr del tiempu reconoz la proteición socesiva de los Ban de Zeta (Montenegro), de los reis de Croacia, a los normandos, Venecia, y a los reis d'Anjou, antes de convertise nuna ciudá llibre a partir del sieglu XVI, cuando tien de pagar un tributu a los turcos p'asina caltener la so independencia hasta l'añu 1807 (Napoleón). Pa caltener la so independencia dende'l sieglu XI, la ciudá tien de roblar numberosos trataos que-y dexen caltener la so autonomía y asegurase el llibre comerciu sobre l'Adriáticu y el mar Mediterraneu: con Pisa, Bizancio, Nápoles, España y sobremanera colos soberanos de los estaos balcánicos, como Stjepan Nemanja y el zar Dušan de Serbia, col Ban Kuline de Bosnia en 1189, tratáu escritu en llingua croata y nel cual, per primer vegada en tola so hestoria, la ciudá lleva'l nome croata de Dubrovnik. thumb|250px|Escudu de la República de Ragusa. thumb|150px|Mercader Raguseo. De siguío, un curtiu esquema d'esti periodu:
Cola cayida de Bizancio en manes de los cruzaos acaba esti periodu y empieza el de la dominación veneciana.
Periodu venecianu
Tres la desapaición del Imperiu bizantín de la zona, Venecia impon el so gobiernu sobre la ciudá de Ragusa, con curties esceiciones na que la ciudá llogra lliberar por un tiempu, mientres los periodos de 1207 a 1211, más tarde de 1215 a 1217 y un últimu periodu de 1232 a 1235. Amás, mientres los años 1230 a 1232 el vecín despotado d'Epiru (controláu por Nápoles) impon la so soberanía sobre la ciudá.
Amás de estes esceiciones, Venecia controla la ciudá nesta dómina, anque la ciudá sigue la so espansión. Mientres esti periodu establez el Senáu (Consilium Maiorum) nel añu 1252 y apruébase la Constitución o llei principal (el 9 de mayu de 1272). Territorialmente, la comuña estiende'l so dominiu a la islla de Mljet/Meleda nel añu 1345.
Independencia y dómina dorada
En 1358, tres una guerra ente Venecia y Hungría, Ragusa, al igual qu'otres munches ciudaes de la mariña dálmata, pasa a ser tributaria del Reinu d'Hungría (Casa d'Habsburgu). Llogrando un autu-gobierno casi absolutu, debiendo namái pagar un tributu añal al rei d'Hungría y asisti-y cola so flota, Ragusa empezó la so vida como estáu llibre. La República de Ragusa algamó'l so cénit nos sieglos XV y XVI, cuando llegó a andar a la tema cola Serenísima República de Venecia y otres ciudaes estáu marítimes d'Italia.
Gracies a la so riqueza y al so arteru diplomacia, la República algamó un notable nivel de desenvolvimientu mientres los sieglos XV y XVI. Tres la Espulsión de los xudíos d'España en 1492, la ciudá acoyó a un grupu de sefardinos. Los sos contactos con otros sefardinos nel Imperiu otomanu y Europa sirviéronlos pa poder llograr provechosos alcuerdos comerciales. thumb|left|200px|Marín de Caboga. Na dómina de la so máxima rellumanza (sieglu XVI), la flota de Ragusa componer de doscientos barcos. La espansión prosiguió hasta 1667, cuando na mañana del 6 d'abril, un espantible terremotu arruinara, la ciudá de Ragusa; seis mil habitantes quedaron soterraos debaxo de los sos murios. El palaciu, onde se topaba axuntáu a deliberar el gran conseyu, xunto col so Rector Simón de Ghetaldi y baltáu por unu de les ximelgaderes, sirvió de sepultura a gran parte de l'antigua nobleza. Esbarrumbara, naquel momentu, una de les parés de la cárcel onde se topaba zarráu l'impetuosu nuevu Marín Caboga (1630-1692), por haber matáu, nel Senáu, al so tíu. Suplíen yá les llapaes perdayures y los lladrones infestaben les cais. Empuxáu entós por un heroicu denuedo, animó Caboga a los ciudadanos aterrados, axuntó los fuxitivos, encamentó á toos a salvar la patria, y consiguir. Ragusa diba adulces restableciéndose d'esti desastrosu accidente. Esti terremotu destruyó casi per completu la ciudá, causando la muerte de casi a 5.000 persones (de los 12.000 habitantes). Dende entós pa repoblar Ragusa fueron autorizaos munchos miles d'eslavos a aniciase na ciudá, camudando la composición étnica de Ragusa: socesivamente los descendientes de los dalmatos neollatinos quedaron representaos solamente pola aristocracia (y una pequeña parte de la burgesía) y la gran mayoría de la población de Ragusa pasó a ser eslava dende entós hasta güei.
En 1783, el Conseyu de Ragusa nun respondió a la propuesta presentada pol so representante diplomáticu en París, Francesco Favi, que teníen d'establecer rellaciones diplomátiques colos Estaos Xuníos. Anque pa los estauxunidenses alcordóse dexar l'accesu llibre de la so flota de barcos a Ragusa y los sos puertos, reconociendo la independencia d'Estaos Xuníos.
Los primeros años de la guerra empecipiada per Francia fueron prósperos pa Ragusa. La bandera de San Biagio foi neutral, la República convertir nuna de les compañíes principales del Mediterraneu. Ante'l bloquéu continental impuestu por Napoleón, tresformar en nuevos aires de vida pa Ragusa, y antes de l'apaición de Lissa y de les manufactures d'Inglaterra, escluyíes de los puertos de Francia, Italia, Holanda y Alemaña, atoparon el so camín escontra'l centru d'Europa al traviés de Tesalónica y Ragusa. Pero esti estáu, que llograra tan hábilmente convivir colos turcos, amás que Ragusa sobreviviera a los imperios griegu y serbiu, como la República de Venecia, foi incapaz de caltenese de pies nos años siguientes. Los republicanos filofránceses ufiertaron fraternizar con toles otres repúbliques, y l'emperador Napoleón, nun despreciaba la pequeña República de Ragusa como punta estratéxica d'entrada ente oriente y occidente.
La batalla d'Austerlitz, y el Tratáu de Presburgu consiguiente, dempués d'obligar a Austria a apurrir Dalmacia a Francia, Ragusa foi puesta nun dilema d'una novela. Kotor/Cattaro en poder de los venecianos contra los turcos, siempres foi accesible a Venecia, que yera una potencia naval. Pero ente que Francia celebró poles conquistes en tierra, Inglaterra y Rusia celebraben les de mar, y ente que Francia taba en marcha, les sos tropes d'Austerlitz en direición a Dalmacia, once barcos de la flota rusa entraron na badea de Kotor / Bocca de Cattaro, y desembarcaron a 6000 homes. Pela so parte, 5000 franceses desembarcaron al mandu del mariscal Gabriel Jean Joseph Molitor, y colaron escontra'l Sur. Este tomó posesión pacífica, una tres otra, de les fortaleces de Dalmacia. Pela so parte los rusos primieron a los senadores de Ragusa pa ocupar la so ciudá, yá que yera una fortaleza importante, antemanándose asina a Francia, este podría bloquiar el desenvolvimientu de Cattaro, yá que nun hai manera d'entrar en Dalmacia y Cattaro sinón al traviés de Ragusa. El mariscal Gabriel Molitor señaló-yos a los raguseos y fixo solemnes promeses de respetar la integridá de la República, nel so pasu a Cattaro. Ragusa sentir ensin el poder de perder la so calidá neutral nesti conflictu; llongures y ansiosos fueron los alderiques que tuvieron ente los dirixentes ragusea. thumb|200px|Biagio de Caboga Traditur.
Grave como'l dilema yera, los senadores nun taben preparaos pa poner remediu a tan desesperada situación. Una gran mayoría yera predispuesta n'abrir les puertes a Rusia, pero los ecos d'Austerlitz apenes s'esmorecieren, y esi actu tendría al empar espuestos a la vengación de Napoleón, de siguío, nel cenit de la so ambición ensin llei y el poder militar. Asina que la ocupación de la ciudá foi asignáu a los franceses al mandu del xeneral Jacques Lauriston. Asina esti llugar que la fuercia de Rusia treslladar al sitiu de la ciudá, y desgraciadamente pa Ragusa una horda bárbara ya indisciplinada de montenegrinos, acompañada de les tropes regulares de Rusia, y una escena d'horror, que nun se vio dende los hunos y los ávaros cuando afararon Aquileya. La contorna taben densamente chiscaos de chalés, los resultaos d'una llarga prosperidá, y les escenes inhumanes de rampiñes, cola que les guerres de la montenegrinos, colos turcos fueron acompañaos fueron treslladaos a estes moraes de comodidá y luxu. Avezaos a la probeza de los sos propios montes, esti invasores apenes podía creer que los sos propios güeyos cuando, al pasar Cavtat / Ragusavecchia, les villes allegre y llenu de tiendes en Breno Ombla y Pila desencadenaron la so cobicia, y l'asediu de Ragusa empecipiar pola quema y el saquéu de les villes, cola perda irremediable de más de mediu millón de llibres esterlines.
La ciudá estrechar al máximu, el xeneral Gabriel Molitor, qu'avanzara en marcha d'unos díes de Ragusa, fixo un llamamientu a los dálmates a xubir y espulsar a los rusos y montenegrinos, que s'axuntó con una respuesta débil, que solo trescientos los homes xunir al so nivel, sinón una estrataxema compensó'l so defectu de los númberos. Una carta, aparentemente confidencial, foi unviáu al xeneral Lauriston en Ragusa, anunciando la so próxima llegada a llevantar el sitiu con tal fuercia de dálmates que devasaría a los rusos y montenegrinos. La carte foi, según lo previsto por Molitor, interceptada y creyíu pol asediu rusu. Cola so fuercies esvalixaes, pa faer un espectáculu, Molitor avanzó escontra Ragusa, y retirándose los montenegrinos al valle, amenaciaba con arrodiar a los rusos qu'ocupaben el visu de la llomba ente él y la ciudá, pero al ver el riesgu d'esto, los rusos retirar escontra'l Cattaro, y la ciudá sintióse solliviada.
Abolición de la República
thumb|200px|Decretu de Napoleón, aboliendo la República de Ragusa.
El 8 de febreru de 1808, un decretu napoleónicu punxo fin a l'antigua República de Ragusa, que foi incorporada en 1808 al Reinu d'Italia de Napoleón.
La llingua oficial foi la italiana, ente que la francesa yera usada en medios diplomáticos.
En 1810 Ragusa foi xunida a les Provincies Iliricas, ensin perxuiciu de la gran oposición siguida pol patriciáu local (que quería caltener la unión al Reinu d'Italia), integraos polos caudiellos Lucas de Bona, los hermanos Carlos y Jeronimo de Natali, quien calteníen la resistencia en Cavtat y nes islles cercanes.
El Gran Concilio axuntar por última vegada'l 29 d'agostu de 1814, na Villa de Sabino Giorgi na llocalidá de Mokošica, los siguientes fueron los senadores que participaron, pa llograr un documentu de protesta internacional pal reestablecimientu de l'antigua República ante les potencies vencedores:
Composición y funciones del conseyu
thumb|200px|Bandera Ragusea col lema "Libertas". El Conseyu delegaba los sos poderes executivos nun Senáu de cuarenta y cinco miembros que s'axuntaba cuatro veces a la selmana y en momentos d'emerxencia; y éstos de la mesma delegaban el so poder nun Conseyu de Siete (once hasta'l terremotu --de 1667, hasta cuatro maremotos--) qu'exercía'l poder xudicial y realizaba toles funciones diplomátiques; nun Conseyu de Trés, qu'actuaba como tribunal de la llei constitucional; y nun Conseyu de Seis, qu'alministraba l'erariu. Había otros cuerpos executivos, per ésta yera grosso modo l'anatomía de la República. Piénsese qu'estes clases taben rigorosamente separaes unes de les otres, como les castes hindús. Nengún miembru d'una clase podía casase con unu de les otres dos; de faelo, perdía la so posición na so propia clase y los sos fíos teníen qu'adoptar el rangu del proxenitor inferior. Les rellaciones sociales ente clases yeren impensables.
Resulta interesante qu'esti sistema sobreviviera cuando les diferencies reales na calidá de les clases habíen quedáu anulaes pola prosperidá xeneral, cuando quiciabes dellos plebeyos ya inclusive trabayadores fueren tan cultos y ricos como cualesquier noble. Ye interesáu que sobrevivieren inclusive cuando les clases tuvieron estremaes por disputes internes.
Cuando Marmont llegó a Ragusa en 1808, atopar con que la nobleza taba biforcada en dos bloques, los “salamanquinos” y los “sorboneses”. Estos nomes aludíen a ciertu discutiniu surdíu de les guerres ente Carlos V d'España y Francisco I de Francia, asocedíes apenes doscientos cincuenta años tras.
Resultó que nel terremotu de 1667 una gran parte de la clase noble foi aniquilada, inclusive'l Rector Simón Ghetaldi finó xunto a la so familia, siendo necesariu devolve-y la so fuercia cola inclusión de ciertos plebeyos. A éstos los salamanquinos, partidarios del absolutismu español, nun los trataben como iguales; pero los sorboneses, francófilos ya inclinaos a un ciertu lliberalismu, aceptar ensin reserves. Otru factor que pudo intervenir en dicha conducta ye que los sorboneses quedaren bien amenorgaos pol terremotu y nun queríen perder efectivos.
Sía que non, dambos bandos teníen el mesmu estatus y sentábense xuntos nel Conseyu, pero nun calteníen rellaciones sociales y nin siquier saludábense pela cai; un casoriu inconveniente ente miembros de los dos grupos yera de tan graves consecuencies como si dar ente miembros de clases distintes. Esta dixebra social reflexábase tamién nes capes inferiores: "Los plebeyos, de la mesma, taben biforcaos nes confreríes de San Antonio y San Llázaro, que yeren tan rensioses nes sos rellaciones como salamanquinos y sorboneses". Taba na esencia de la República, que siempres tuvo de defendese d'imperios vecinos --"primero Hungría, depués Venecia, dempués Turquía"-- y que se estructuró pa un amenorgáu númberu de xente, en redol a les 33 families nobles y neollatines orixinaries del sieglu XIV. Pero ye interesáu qu'esti ultraconservador gobiernu aristocráticu desenvolviera un enclín que de cutiu constitúi un viciu de la democracia. Ragusa tarrecía percima de tol surdimientu de personalidaes dominantes. Les disposiciones poles qu'esti mieu queda espresáu na constitución son lo que más la estrema del so modelu venecianu. El Senáu yera escoyíu con calter vitaliciu, y de ende'l pequeñu grupu de diplomáticos hereditarios. Pero cada nomamientu tenía de ser confirmáu añalmente, y tomábense infinitos precuros por que los senadores nun pudieren tener tentaciones dictatoriales en virtú d'un escesivu poder.
El Rector
El Rector (Knez o Rettore) vistía una suntuosa toga de seda colorao con una estola de terciopelu negru sobre'l costazu esquierdu, y nes sos apaiciones yera precedíu por músicos y por venti guardias de palaciu; pero'l so mandatu duraba namái un mes, y podía ser reelixíu namái tres un intervalu de dos años; la brevedá d'esta permanencia nel cargu yera resultáu d'una afanosa revisión, pos el plazu fuera orixinalmente de tres meses, depués de dos y finalmente quedó amenorgáu a un solu mes.Per ende taba confináu en palaciu mientres duraben les sos funciones y namái podía abandonalo por razones d'estáu, como'l so solemne y obligada visita a la catedral.
Cargos inferiores
Los cargos inferiores tamién taben suxetos a restricciones. El Conseyu de Siete, judicatura y diplomacia, yera anováu cada añu; el Conseyu de Trés, qu'entendía de cuestiones de llei constitucional, tamién yera escoyíu namái per un añu; el Conseyu de Seis, qu'alministraba les finances del estáu, yera escoyíu por trés años. Esistíen tamién ciertes normes pa torgar qu'apoderaren persones de determinada edá. El Conseyu de Siete podía ser de cualquier edá adulta, anque'l más nuevu tenía d'actuar como ministru d'Esteriores; pero nel Conseyu de Trés toos teníen de tener más de cincuenta años.
L'ésitu xustificaba dafechu estos artificios. Solo una vegada, y esto nos entamos de la hestoria de Dubrovnik, intentó un noble convertise en dictador; pero nun recibió'l menor sofitu salvu de los nulamente representaos trabayadores, y eso llevó-y al suicidiu. Darréu, nel sieglu XVII, el duque de Saboya persuadió a dellos nobles por que conspiraren pa faese col poder, pero fueron arrestaos nun baille de mázcares l'últimu día d'Antroxu, y executaos col consensu de tola comunidá.
Ye de gran vivacidad esa descripción del gobiernu de la república, que concluyía con una aparente paradoxa: la ragusina yera una "sociedá aristocrática que paez ser lo contrario". Ente les sos traces de modernidá, y nun mundu nel que la trata de mano d'obra yera una cruel normalidá más, en Ragusa teníen dende 1417 una llexislación antiesclavista, pionera n'Europa, según un estrictu derechu d'asilu que siempres defendieron con fuercia. Tamién s'atopen non pocos paralelismos ente la sociedá clásica ragusina y la sociedá burguesa de la dómina victoriana.
Relixón
Nunca hubo una ciudá tan enllena d'ilesies y capiyes, nunca hubo un pueblu que se sometiera con mayor llealtá a la disciplina de la Ilesia. Pero eso topetaba un pocu cola política esterior de la República. Ragusa derechu a pasar por una arguyosa y estricta potencia católica considerando les sos rellaciones col Imperiu otomanu, enemigu de la cristiandá. Les otres ciudaes dálmates yeren menos complacientes que Venecia na so postura escontra Turquía, la República ser muncho más.
Idioma
thumb|200px|right|Mariscal de Campu Frano de Gondola Gundulić (1683) fíu del famosu poeta Ivan Gundulic. thumb|150px|Ivan Gundulić, poeta y esponente máximu de la lliteratura ragusea.
La llingua oficial de la República yera'l llatín. La orixinaria llingua vulgar de los raguséos na edá media yera l'dalmáticu meridional, una llingua romance oriental ensin rellación direuta col vénetu o'l toscanu, anque históricamene influyida por ellos.
Amás a partir del sieglu XIII falaba'l ilirio o serbocroata, en concretu'l dialeutu croata estócavo con matices del faláu na mariña dálmata chácavo.
La creciente influencia de les variantes italianes centroorientales y galorrománicas movió l'usu de la llingua romance autóctona, dende entamos de la Edá Moderna diose un procesu de sustitución llingüística pol cual les variedaes italorromances acabaríen predominando. Yera avezáu que se falara l'italianu hasta la entrada de Dalmacia al Reinu de Yugoslavia en 1918, yá que estos yeren billingües; depués empezó la eslavización de les escueles (''mientres les guerres d'independencia italianes mientres el sieglu XIX, la política austriaca tuvo dirixida a esaniciar y compensar el componente italianu, sofitando a los croates históricos dende Zagreb, fieles a la corona, apurriendo'l soporte a la so pretensión eslava de la mariña dálmata, la cuál históricamente nunca tuvo amestada a aquella.
Entiéndese que mientres lo que duró, l'éxodu llatín de la mariña de la Dalmacia foi la primera gran llimpieza étnica históricamente arrexuntada n'occidente. Anguaño, hai una iniciativa en cursu que tira camudar los nomes neollatinos, y propón sustituyilos polos derivaos nel llinguaxe eslavu de la zona, y que según dalgunos, yeren los realmente usaos polos personaxes históricos de Dalmacia.
' Antiguu eslavu, llingua de la Ilesia rusa, casi idéntica al serbiu.
Quíxose amosar esta tabla llingüística, de los variaos dialeutos eslavos, falaos dende dómines posteriores a Atila, pa determinar la diferencia de filiación llingüística no que güei denominaos Croacia cola zona dalmatina de Ragusa y la mariña adriática, los croates montañeses podíen n'antaño, antes de la estandarización del idioma, entendese con relativa facilidá con un morlaco o un bohemiu de la órbita húngara que con un dalmatino raguseo, sicasí los dalmatinos podíen entendese con facilidá inclusive colos moscovistas de Rusia, ende tenemos la hestoria del Mariscal de Campu Francesco Gondola (1633-1700) (Gundulic), que nel so viaxe a Moscú y el so alcuentru col zar Alejo I de Rusia en 1655, siendo capitán de dragones del Emperador Leopoldu I (del Sacru Imperiu Romanu), según cunten les sos memories, entendióse direutamente nel so dialeutu eslavu, lo que traxo al zar una gran allegría por dichu intercambio diplomáticu, ensin necesidá d'utilizar traductores, llamándolo "od slovinskoga iesika", descendiente eslavu.
Pertenencia étnica y cultural de la República
Aldericóse dende'l sieglu XIX hasta los nuesos díes la pertenencia étnica de los habitantes de l'antigua República, pero dende la perspeutiva moderna de lo que s'entiende por esti conceutu. Italianos, serbios y croates acotaron nesti sentíu. Manifestóse en forma clara que mientres la vixencia de Ragusa como estáu, estos parámetros son improcedentes, los resurdimientos nacionalistes de la segunda metá del sieglu XIX nun tienen asidero históricu en pos de determinar la pertenencia étnico y cultural. Ragusa foi siempres un estáu neollatín, pero multicultural, con amplios raigaños itálicos; la so cultura basábase y provenía en gran midida de les rellaciones que caltenía colos estaos italianos.- Puede manifestase nesti sentíu qu'a les traces los fundamentos de toes eses partes pa basar la reivindicación cultural de Ragusa polos distintos estaos nacionales actuales, son les siguientes:
Señala en términos xenerales que Ragusa, ten de ser considerada la V República Marítima del Adriáticu, yá qu'en términos culturales, esta foi siempres una ciudá estáu llatina, dende la so fundación depués de la cayida del Imperiu romanu, pasando pola soberanía de la República de Venecia, tomando d'esta postrera'l modelu políticu emplegáu nes sos instituciones, la llingua falada na antigua República, nos sos testos oficiales, y l'orixe de les families nobles que gobernaben el pequeñu estáu, d'estracción itálica-llatina (dálmates autóctonos). L'italianu toscanu falóse siempres na ciudá, xuníu al antiguu idioma estinguíu anguaño, el dalmáticu-raguseo.
Señala en términos xenéricos que Ragusa sería serbia-católica dende tiempos ancestrales, esto por cuenta de la situación llingüística na cual atopábase, la población ragusea falaba dempués del sieglu XIII como llingua franca, un dialeutu herzegovino, Ŝtokavo, con peculiaridaes propies, "italianizado" (tal como se señaló a cuenta de la llingua), de la mesma, na zona de la Dalmacia, como lo señaló'l filólogu y ragusoloista Milan Rešetar, la zona llingüística clara d'influencia serbia, llegaba hasta les fronteres de Ragusa, por cuenta de que, nel restu de la rexón falaba l'otru dialeutu "Ĉakavian", que designábase-y como la variante puramente croata. Otra fundamentación histórica, ye que na lliteratura ragusea, nunca se autodefinieron como croates, ye más Giunio Palmotta, nel sieglu XVII, na so obra Bisernica, escribe sobre los caballeros croates, como aquéllos que moren na corte del rei d'Hungría, yá que por situación xeográfica, Ragusa nunca tuvo amestada a la Croacia histórica.
Señala en términos xenerales que Ragusa sería siempres un estáu croata, en términos d'atribuyir la identificación relixosa como base pa determinar la pertenencia cultural a la Croacia d'estilu occidental, esto ye'l catolicismu, a contrariu sensu de la determinación étnica serbia, encontaba na ortodoxa cristiana, derivada derechamente na tradición oriental, ensin conexón dalguna col mundu occidental que se vivió en Ragusa dende la so fundación.
Tributos y sobornos
thumb|150px|Francesco Giuseppe Gondola.
Ragusa nunca combatió a los turcos. Pagó-yos tributu y otra vegada tributo. Dos unviaos partíen cada añu de la ciudá camín de Constantinopla col so cargamentu de ducaos d'oru, que xubió, tres dellos aumentos, a quince mil. Llevaben un traxe especial conocíu como l'uniforme del diván (esto ye del Conseyu), y dexábense crecer enforma la barba. Dempués de curiar que los sos asuntos quedaren bien atendíos, despidir de les sos families, asistíen a misa na catedral y finalmente el rexidor deseyábalos bon viaxe so los arcos del so palaciu. Col caxeru, el barberu, numberosos secretarios ya intérpretes, una tropa de guardias armaos y un sacerdote con un altar portátil, empecipiaben el viaxe de quince díes hasta'l Bósforu. Nun yera un trayeutu bien peligrosu, pos se convirtiera col pasu del tiempu na ruta comercial de les caravana. Pero los unviaos nun podíen volver hasta doce meses dempués, cuando dos nuevos unviaos fueren ocupar el so puestu; otra manera, axustar delicaos asuntos con tiranos d'una raza estraña y indescifrable, tando físicamente a la so mercé, yera xera peligrosa que solía llevase a cabu con heroísmu y gran eficacia.
Nun yera ésta, sicasí, la única transaición efectuada polos unviaos de la República. Tamién teníen qu'emplegase numberosos sobornos, yá que había una escala móvil de mampurres que cubría a tolos funcionarios de la Puerta, al marxe de la so importancia. Esta carga diba aumentando d'añu n'añu a midida que l'Imperiu turcu espolletaba hasta'l puntu de ser malo de remanar, y los funcionarios locales adqueríen cada vez mayor categoría. Andando'l tiempu fíxose casi tan necesariu mercar al sandjakbeg de Herzegovina y al pachá de Bosnia, comparses incluyíos, como lo yera efectuar los debíos pagos a la Sublime Puerta. Esta era, espléndidamente remembrada, la peculiaridá de la Ragusa clásica, una de les claves d'esa Europa como posible "unidá d'información" como previa a la Europa de la cultura y de la ciencia. Que nun dexaba de tener les sos ventayes materiales tamién, pos con ello Ragusa ganábase tamién un importante privilexu económicu: "la República ganó'l derechu a pagar solamente'l dos o dacuando l'unu y mediu per cientu de les sos importaciones y esportaciones de y al Imperiu otomanu, ente que'l restu del mundu pagaba'l cinco per cientu".
El cristianismu ragusino ye esencialmente católicu, y seique ende puede captase la sensibilidá británica de l'autora, un posible puntu de vista atolenáu y sutil. Ésta disposición a acompangar colos turcos ye especialmente desagradable nuna potencia que proclama ser tan fervosa y picotera nel so cristianismu que nun podía dexar que la Ilesia ortodoxa punxera'l pie nos sos dominios. En teoría, la República defendía la tolerancia relixosa. Pero na práutica tratar como una flor tantu más almirable cuanto más lloñe creciera, meyor entá n'otru país. Anque en Dubrovnik había munchos visitantes ortodoxos, ya inclusive dellos nativos yeren miembros d'esta Ilesia, nun se-yos dexaba disponer d'un llugar de cultu dientro de les fronteres. Asocedió que nel sieglu XVIII dicha situación anició graves dificultaes con Catalina la Grande, cuando la so flota llegó al Mediterraneu en visu a acabar colos restos del poderíu naval turcu.
Mandaba la flota l'almirante Orlov, amigu de Catalina, quien ufiertó a la República un pactu de neutralidá qu'incluyía la esixencia de qu'hubiera un templu ortodoxu d'usu públicu en Dubrovnik, y la creación d'un consuláu rusu na ciudá con cuenta de protexer non yá a los rusos sinón a cualquier miembru de la Ilesia ortodoxa. El segundu pidimientu foi concedida, la primera refugada. La influencia xesuita, y el mesmu Papa, ilustraben una vegada más la inesorable disposición de la Ilesia católica a combatir a la Ilesia ortodoxa con una vehemencia que nun sería devasada si l'enemigu representara'l paganismu y non la cisma, por más sufrimientos qu'esta campaña pudiera acarretar a los desdichaos pueblos de la península balcánica. Esa intolerancia relixosa rellacionar, finalmente, col fin de la independencia de Ragusa, anque fuera una parte importante de la so seguridá y capacidá de maniobra na so dómina clásica por excelencia.