cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Auguste Blanqui
La Commune (18 de marzu - 28 de mayu de 1871)
Blanqui toma parte del grupu insurrecional qu'ocupa la Casa Conceyu delles hores el 31 d'ochobre de 1870. El 9 de marzu, ye condergáu a muerte en rebeldía. Adolphe Thiers, xefe del gobiernu, consciente de la influyencia de Blanqui sobre'l movimientu social parisín, failu arrestar el 17 de marzu de 1871, aunque, enfermu, reposa en casa d'un amigu médicu en Bretenoux (Lot). Ye conducíu al hospital de Figeac, y d'ellí a Cahors. Lleváu a Morlaix, el 24 de mayu ye fechu prisioneru nel castiellu de Taureau. El 18 de marzu Thiers intenta facer unsu de los cañones sobre la llomba de Montmartre, pero la población oponse-y: son esos acontecimientos los que desembocaron na proclamación de la Comuna de París na que Blanqui será elixíu como cabeza de llista en numberosos barrios mientres que ye deteníu fuera de París. Consciente de la importancia d'esti prisioneru, Thiers refugaa lliberalu en cambiu de 74 presos de la Comuna, ente ellos l'arzobispu Darboy. Una mayoría de « Communards » reconócense en Blanqui. Karl Marx ta convencíu de que Blanqui yera'l xefe que-y facía falta a la Commune.
Lleváu a París, ye xuzgáu'l 15 de febreru de 1872 y condergáu con otros comuñeros a la deportación, pena conmutada con detención perpetua dando llugar al so estáu de santidá. Ye internáu en Clairvaux. En 1877, ye treslladáu al castiellu d'If.
El 20 d'abril de 1879 ye elixíu diputáu por Burdeos pero la so eleición será invalidada'l 1 de xunu. Beneficiándose d'una amnistía xeneral, Blanqui ye lliberáu'l 11 y indultáu.
Recuerre entós Francia y esparde les sos idees nel periódicu « Ni Dieu ni maître ». Depués de pronunciar un discursu nel cursu d'un mitin revolucionariu en París, a finales de 1880, muerre d'una crisis d'apoplexía'l 1 de xineru 1881. El so entierru ye siguíu por cien mil persones. Ta enterráu nel cementeriu del Père-Lachaise en París.thumb|Tumba de Louis Auguste Blanqui,cementeriu del Père-Lachaise (91 división) en París (obra d'[[Aimé-Jules Dalou).]]
Ideoloxía
En tanto que socialista, Blanqui ye favoratible a un repartu xustu de la riqueza nel somantu de la sociedá. Pero'l blanquismu singularízase en dellos aspectos de les otres corrientes del socialismu del so tiempu. D'una parte, contrariamente a Karl Marx, Blanqui nun crée nel papel preponderante de la clase obrera, nin nos movimientos de mases: piensa, polo contrario, que la revolución debe ser el fechu d'un grupín de persones, qu'establecen pola fuercia un nuevo orde, y depués devuelven el poder al pueblu. D'otra parte, Blanqui preocúpase más de la revolución que del devenir de la sociedá depués d'ella: si'l so pensamientu se sofita sobre principios socialistes precisos, nun llega más que raramente a imaxinar una sociedá pura y realmente socialista. Estrémase nesto de los utópicos. Pa los blanquistes, el derrocamientu del orde burgues y la revolución son fines nellos mesmos, polo menos nun primer momentu. Blanqui foi unu de los socialistes non marxistes del so tiempu.
Larroque (Tarn)
Larroque ye una comuña francesa del departamentu de Tarn, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
1611
1611 (MDCXI) foi un añu común entamáu en sábadu del calendariu gregorianu y un añu común entamáu en martes del calendariu xulianu.
Isabel Gemio
Isabel Gemio Cardoso ye una presentadora española de televisión. A finales de la década de los ochenta convertir nuna cara bien popular de la televisión, mediu onde desenvolvió como presentadora una gran parte de la so trayeutoria profesional.
Biografía
Empezó a trabayar en "Radio Estremadura". Llueu pasó a Cataluña y, sol nome de Isabel Garbí, dende la ondes de Radio Barcelona (Cadena SER) presentó programes como La moza de la radio, Cita a los cinco o El Diván.
El so pasu al mundu de la televisión producir en 1984, de la mano d'Andrés Caparrós col que compartió la presentación del concursu infantil Los sabios (entós col apellíu artísticu Garbí) de TVE y darréu pasó a Telesur col programa Güei mesmu. De vuelta a la radio, trabayó tantu na Cadena Rato como en Radio Nacional d'España.
En 1988 ye llamada de nuevu por Televisión Española pa sustituyir a Manuel Hidalgo mientres el branu nel magacín Talo como y en 1989, relevaba a Julia Otero al frente del concursu 3x4, nel que permanez un añu.
En 2018 y tres 26 años d'ausencia torna a Televisión española pa presentar l'espaciu d'entrevistes La otra mirada.
Vida personal
Tien dos fíos; Gustavo, que carez una estraña enfermedá, la Distrofia muscular de Duchenne, y Diego.
Festival Internacional de Cine de Toronto
miniaturadeimagen|300px|El festival tien la so sede nel TIFF Bell Lightbox, qu'abrió les sos puertes en 2010. El Festival Internacional de Cine de Toronto (Toronto International Film Festival, TIFF) ye un festival de cine que se celebra añalmente en Toronto (Canadá).
El festival arrinca'l martes siguiente al Labor Day (primer llunes de setiembre) y dura diez díes. Suélense presentar de 300 a 400 películes en distintes categoríes, anque nun s'apurren premios.
Considérase unu de los festivales más importantes del mundu y unu de los más importantes d'América del Norte. En 1998, la revista Variety escribió que "el Festival de Toronto ye'l segundu dempués del de Cannes en términos de presencia d'estrelles y d'actividá económica". Entrugáu pol National Post en 1999, Roger Ebert declara "...Anque Cannes siga siendo'l mayor, Toronto ye'l más útil y el más activu".
El festival empezó en 1976 como una retrospectiva de los meyores festivales del mundu. Dende entós convirtióse nun importante sociu de Hollywood, tantu que n'ocasiones se -y considera l'antoxana de los Óscar.
Dende 1994, el direutor del Festival Internacional de Cine de Toronto ye Piers Handling.
Aviación
L'aviación ye'l diseñu, desarrollu, fabricación, producción, operación y usu pa fines privaos o comerciales d'aeronaves, especialmente les más pesaes que l'aire. El vuelu en sí ye la parte de la operación qu'inclúi ye'l desplazamientu controláu, al traviés del aire, d'aparatos qu'usen pa desenvolver el so vuelu la fuercia sustentadora de superficies fixes o móviles, impulsaos polos sos propios motores, como aviones y helicópteros, o ensin motor, como los planiadores.
Pa los dirixibles la capacidá de vuelu basar nel principiu d'Arquímedes. Siendo anteriores nel tiempu a los aerodinos, que'l so sistema de vuelu encontar nel usu de superficies sustentantes, a estos postreros conocióse-yos nun principiu como los «más pesaos que l'aire».
Per otra parte, entender por aviación tamién tou aquello qu'abarca les infraestructures, industria, el personal y polo xeneral cualquier organización, privada o pública, nacional o supranacional, reguladora y d'inspección que la so actividá principal ye tou lo qu'envolubra a la operación aeronáutica.
Nesti sentíu en que se engloba l'actividá y los sos medios materiales o personales, puede efectuase una primer diferenciación ente aviación civil y aviación militar, en función de que'l calter de los sos oxetivos seya precisamente civil o militar.
Aviación civil
thumb|[[Airbus A330|Airbus A330-300 de Northwest Airlines.]]
Con base al usu de los aviones y helicópteros, l'aviación civil estrémase davezu en dos grandes grupos:
Aviación xeneral
thumb|[[Cessna 140|Cessna 120.]]
Pueden realizase otres múltiples clasificaciones de l'aviación, pero les más frecuentes consisten n'estremar l'aviación xeneral de la otra en función de los usos o fines que pretende, como aviación privada, la qu'arrexunta a los aviones que'l so principal usuariu ye'l so propietariu; aviación deportiva, la que tien como finalidá la práutica de dalgún de los deportes aeronáuticos; aviación ultralligera, vuelu ensin motor aviación utilitaria, la que se destina a usos práuticos de calter social, como evacuaciones, rescates, estinción de quemes o servicios policiales; aviación d'estáu, aquella que, nun siendo puramente militar, utiliza l'estáu pal tresporte de les sos personalidaes o'l serviciu de los sos organismos, aviación corporativa.
Aviación militar
thumb|[[Lockheed SR-71.]]
Les Fuercies Armaes son los usuarios de l'aviación militar, bien al traviés d'organizaciones independientes especializaes, como la fuercia aérea, o bien por aciu servicios integraos n'otres cañes non puramente aeronáutiques, como l'aviación naval o l'aviación amestada a les fuercies terrestres.
Nel ámbitu militar suel estremase ente la aviación de combate y l'aviación de sofitu. La primera entiende les aeronaves qu'intervienen direutamente na batalla, y la segunda aquella que realiza otres xeres d'interés militar, como'l reconocencia aérea, la guerra electrónica, el tresporte, salvamentu o patrulla marítima.
Nun tien de confundir se l'aviación cola aeronáutica, términu esti más xeneral, qu'abarca cualquier elementu dedicáu al navegación aérea.
Control del tráficu aereu
thumb|Torres de control de tráficu aereu nel [[Aeropuertu de Schiphol.]]
Temes rellacionaes
De siguío rellaciónense los conceutos principales que guarden rellación cola aviación, y que son trataos n'artículos específicos:
Zannichelliaceae
Les zaniqueliacees (nome científicu Zannichelliaceae) son una familia de yerbes perennes, rizomatusas, monoiques, qu'habiten agües duces o salaes. Fueyes alternes o opuestes, filiformes. Flores pequeñes, unisexuales, solitaries o dispuestes n'inflorescencies falciformes, aclamídees o de periantu cupuliforme; les masculines con 13 estames; les femenines de xinecéu con 1 hasta 9 carpelos llibres. Frutos aqueniformes o nuciformes. Conócense unes 7 especies, estendíes per una gran parte del mundu. Esta familia yera reconocida nes clasificaciones "clásiques" de les anxospermes, y entá güei dellos botánicos siguir faciendo. Nos sistemes de clasificación modernos como'l sistema de clasificación APG II del 2003, el APG III (2009 ), y el APWeb (2001 d'equí p'arriba ), los xéneros que pertenecíen a esta familia (Althenia, Lepilaena, Pseudalthenia, Vleisia, Zannichellia) dispónense dientro de les Potamogetonacees.
Cory Chase
Cory Chase ye una actriz pornográfica d'Estaos Xuníos nacida el.
Biografía
Nació y crióse nel estáu de Nueva Jersey. N'acabando l'institutu, sirvió na Guardia Nacional de los Estaos Xuníos mientres 8 años, llegando al rangu de sarxentu. Estudió pa ser paramédica, oficiu que tamién exerció amás d'otros trabayos menores como'l de camarera o recepcionista.
Empezó realizando videos caseros col so home, que darréu xubiólos a portales web de la industria, colos que consiguió cierta reconocencia. Dempués d'ellaborar el so propiu conteníu, decidió llanzase a la industria pornográfica, debutando como actriz en 2009, a los 28 años d'edá.
Como actriz, grabó películes pa productores como Pure Mature, Evil Angel, Brazzers, Digital Sin, Reality Kings, Naughty America, Forbidden Fruits Films, Mile High, Bangbros, Pure Play Media, Girlfriends Films o Mofos, ente otres.
Apaeció en más de 170 películes como actriz.
Delles películes sos son Anal Craving MILFs 4, Broken Vows, Hottest Moms In Town, Make Her Submit, My Friend's Hot Mom 51, Naughty Anal MILFS 2, Pervs On Patrol 2, RK Prime 6 o Twisted Family Secrets.
Estollo
Estollo ye un conceyu de la comunidá autónoma de La Rioxa (España) asitiáu en valle de San Millán de la cogolla, pol cual circula'l ríu Cárdenas, afluente del Najerilla, y bien cercanu a San Millán de la Cogolla.
Historia
220px|thumb|left|Términu municipal de Estollo.
Mpule Kwelagobe
Mpule Kwelagobe ye una modelu nacida en Gaborone, la capital de Botsuana, ganadora del títulu de Miss Universu en mayu de 1999 en Trinidá y Tobagu.
Desque foi coronada Miss Universu 1999, Mpule foi reconocida como una activista de los derechos humanos a la salú, especialmente pola so llucha contra'l VIH/SIDA y la promoción de los mozos y les muyeres a que tengan mayor accesu a la educación sexual reproductiva y los servicios.
Estollo
Historia
La so historia ta bien amestada a la del Monesteriu de San Millán de la Cogolla al que perteneció.
Mpule Kwelagobe
Miss Universu
Dempués del so reináu como Miss Universu, Mpule convertir nuna vocera de Clairol faciendo dellos anuncios apaeciendo en primeres paginas de revistes internacionales de munchos países.
Estollo
Historia
Los vecinos de la villa pagaron 3.989.000 maravedinos pa independizase.
Mpule Kwelagobe
Embaxadora de Bona Voluntá
En 2000, foi nomada como Embaxadora de Bona Voluntá poles Naciones Xuníes, centrándose nos mozos y el VIH/SIDA.
Ente otros, encetóse nel Congresu d'Estaos Xuníos ( Cámara de Representantes y la Comisión de Bancaria y Servicios Financieros)
Estollo
Historia
Tres la desapaición de los señoríos, en 1811, convertir en villa de la provincia de Burgos, hasta la creación de la provincia de Logroño el 30 de payares de 1833.
Mpule Kwelagobe
Embaxadora de Bona Voluntá
Mpule testificó sobre los efeutos socioeconómicos del SIDA n'África, y propunxo un proyeutu de llei pa crear un Bancu Mundial de prevención del SIDA (fondu fiduciario). Tamién dirixó:
Otros Premios
Mpule Kwelagobe foi gallardoniada col Premiu Jonathan Mann de la Salú de los Derechos Humanos pola Asociación Internacional de Médicos en Cuidu del SIDA (IAPAC). Tuvo l'honor xunto col alministrador principal del programa de VIH de la Comisión Europea, Lieve Fransen, y el ex-presidente d'Estaos Xuníos William Clinton. En 2003, foi escoyida como Líder Global de la Mañana (GLT) pol Foru Económicu Mundial, xuniéndose asina a cerca d'otres 500 persones procedentes del mundu de los negocios, la política, grupos d'interés públicu, los medios de comunicación y les artes y les ciencies, incluyendo a Bill Gates, el primer ministru británicu Tony Blair, Michael Dell y Bono, escoyíos dende l'entamu del programa en 1993. En 2006, foi escoyida de nuevu pol Foru Económicu Mundial como una Nuevu Líder Global (YGL). El Foru de Mozos Líderes Globales ye una comunidá única acabante formar, de múltiples partes comenenciudes de los líderes del mundu de menos de 40 años o menos y que tán dispuestos a dedicar el so tiempu y enerxía pa trabayar conxuntamente escontra un futuru meyor. Mpule ye llicenciada en Ciencies Polítiques (internacional de la economía política) pola Universidá de Columbia na Ciudá de Nueva York.
Estollo
Economía
Principalmente agrícola y ganadera.
Cuenta con cultivos de regadío y secanu, cuantimás pataca y cebera, amás d'esplotaciones forestales, con munchos árboles frutales. Amás hai una reciella d'oveyes y dos vaquerías.
Demografía
A 1 de xineru de 2010 la población del conceyu xubía a 96 habitantes, 59 homes y 37 muyeres.
Ilesia parroquial de La nuesa Señora de la Espectación
D'estilu barrocu en mampostería, del sieglu XVIII. D'ella destaca un crucifixu doráu del sieglu XVII.
Ermita de San Isidro
Asitiada nel cuetu San Quiles, sobre'l pueblu, construyida nel sieglu XVIII y anguaño restaurada.
thumb|Ilesia de San Andrés.
Ilesia de San Andrés
Na aldea de San Andrés del Valle. De los sieglos XVI al XVIII.
Escudu de los Lerena
Asitiáu na casa de María del Carmen Ureta Lerena en Estollo. Envaloráu del sieglu XV.
Fuentes d'agua y placa d'homenaxe a Francisco Prau Lerena
Asitiáu nel centru de Estollo.
Félix III
Félix III foi'l Papa nᵘ 48 de la Ilesia católica de 483 a 492.
Perteneciente a la familia senatorial romana Anicia, esti aristócrata yera fíu d'un sacerdote y tuvo casáu, siendo padre de dos fíos, antes de ser escoyíu p'asoceder a Simplicio na siella de San Pedro. La so familia va apurrir nel futuru otros dos papes, Agapito I y Gregorio I.
Escoyíu pontífiz gracies al sofitu del rei xermanu Odoacro, el so primer actu foi negar el "Henotikon" o "actu d'unión", un edictu que l'emperador bizantín Zenón promulgara en 482 nel qu'intentaba llegar a una solución de compromisu ente'l monofisismu y la doctrina considerada ortodoxa emanada del Concilio de Calcedonia.
De siguío unvió una delegación de dos obispos a Constantinopla pa intentar convencer al inspirador del citáu edictu, el patriarca Acacio, por que lo refugara y por que anulara'l nomamientu de patriarca d'Alexandría, el monofisita Pedro'l Notariu, quien ocupara dicha see patriarcal tres la deposición del anterior patriarca, más cercanu a los postulaos romanos.
Acacio non yá nun arrenunció a la so doctrina nin anuló'l nomamientu, sinón que llogró atraer a los mesmos legaos pontificios a los sos postulaos doctrinales. Félix III convocó en respuesta un concilio que, en 484, escomulgó al patriarca Acacio, quien de la mesma respondió borrando'l nome del papa de los dípticos llitúrxicos lo qu'equival a la escomunión del pontífiz. Empecípiase asina'l Cisma acaciano que va estremar la Ilesia mientres los siguientes 35 años.
A pesar del so enfrentamientu con Constantinopla, Félix llega a un alcuerdu col emperador Zenón pa llograr que los vándalos arrianu punxeren fin a les persecuciones contra los cristianos fieles a Roma nel norte d'África. Surde entós el problema de qué tratamientu dar a los que se convirtieron al arrianismu por cuenta de diches persecuciones y agora deseyen volver a la ortodoxa. Félix convoca un sínodu en 487 nel que s'afiten les condiciones en que se dexa la torna d'estos cristianos a la Ilesia romana.
Finó'l 1 de marzu de 492.
1615
1615 (MDCXV) foi un añu común empezáu en xueves.
Juignettes
Juignettes ye una comuña francesa del departamentu d'Eure, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Clive Sinclair
Clive Marles Sinclair foi un inxenieru ya inventor británicu, creador del perconocíu ordenador domésticu ZX Spectrum a entamos de la década de 1980.
Sinclair Radionics
En 1961 creó la compañía Sinclair Radionics Ltd. col envís inicial de comercializar paquetes de productos electrónicos per corréu ensin ensamblar. Sicasí, asoleyó como productu estrella el Macrovision, ún de los primeros televisores portátiles, pequeños receptores de radio o relós electrónicos como'l 'Black Watch', a la fin ún de los sos primeros fracasos comerciales de sonadía.
Ente los sos ésitos nesta etapa rescampla l'apaición, en 1962, de la primer calculadora electrónica de bolsu.
Sinclair Research
En 1981 lanza el ZX81, una versión ameyorada del ZX80. El principal cambéu foi la sustitución de los 12 chips estándar pa llectura de tecláu y xeneración de videu del ZX80 por un únicu chip de diseñu específicu (Uncommited Logic Array o ULA), creáu por Ferranti por encargu de Sinclair. Esti cambéu abarataba notablemente el coste del equipu y aumentaba la so fiabilidá.
right|thumb|150px|Sinclair ZX Spectrum de 48K. En 1982 la evolución d'esti productu lleva a l'apaición del ZX Spectrum, el mayor ésitu comercial de Sinclair y ún de los finxos de la historia de la popularización de la informática nel mundu.
El ZX Spectrum ufría mayor capacidá de memoria (16 y 48 Kbyte, según versión) y mayor velocidá (procesador Z80 a 3,5 MHz). En cuantes a gráficos, ufría una resolución de 256 por 192 pixels, un sistema BASIC más avanzáu (conteníu nuna ROM de 16Kbytes) y ciertes capacidaes de color. Amás, yera capaz d'emitir soníos al traviés d'un pequeñu zumbaor.
Tres del ésitu del ZX Spectrum nel mundu, en 1984 asoleya el Sinclair QL con procesador Motorola 68008 y con muncha más capacidá que'l modelu anterior. Sicasí, problemes de diseñu, la inexistencia de puertu paralelu pa impresores, y l'usu del cartuchu ZX Microdrive como sistema d'almacenamientu, envede disquetes o discu duru, llevaron a esti ordenador al fracasu nun momentu nel qu'apaecía nel mercáu el primer ordenador de la serie Macintosh de la compañía d'Estaos Xuníos Apple.
La quiebra
Clive Sinclair continuó cola so capacidá emprendedora al traviés de Cambridge Computers, empresa que funda en 1987 y na qu'asoleya otru productu de sonadía: el Cambridge Z88. Yera un ordenador portátil únicu na época, basáu nel ya conocíu procesador Z80 a 3,5 MHz y con hasta 3,5 Mbyte de memoria RAM. Ente les sos carauterístiques rescamplaba l'ausencia de discos (utilizaba una memoria RAM como sistema d'almacenamientu), el so tamaño reducíu y la so autonomía con hasta 20 hores d'usu alimentáu con cuatro bateríes AA alcalines normales). El software integráu daba-y funciones d'axenda electrónica, procesu de testus y fueya de cálculu. Hebo versiones en delles llingües. Sicasí, la repuesta comercial nun foi grande y Cambridge Computers acabó quebrando.
Clive Sinclair trabaya anguaño na compañía Sinclair-Research cola que comercializa productos innovadores como Zeta, un sistema d'asistencia al apedalamientu nes bicicletes, heredáu del C5, asina como la bicileta portátil A-bike, presentada el 12 de xunetu de 2006, pero cuyo diseñu inicial remóntase a la década de 1980.
Baalbek
Baalbek (بعلبك Ba'lbakk) ye anguaño una llocalidá d'El Líbanu de 25 000 habitantes a 86 km al este de Beirut. La so economía básase nel cultivu de viñes y árboles frutales. Na antigüedá foi un santuariu feniciu dedicáu al dios Baal; foi ciudá griega, y a partir de la dómina de los seléucidas llamar Heliópolis, siendo colonia romana dende Augustu. Según delles versiones cristianes Santa Bárbara (mártir) vivió nesta ciudá.
Ye unu de los xacimientos arqueolóxicos más importantes del cercanu oriente, declaráu Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco en 1984. Ye notable una zona de templos d'ente los sieglos I-III d.C. n'honor de la Tríada heliopolitana: Xúpiter, Mercuriu y Venus. Les primeres escavaciones empecipiar escontra 1900.
Oríxenes
La etimoloxía del topónimu ta rellacionada al sustantivu bá'a el o bēl qu'en delles llingües del área semítida noroccidental (como'l hebréu o'l acadiu) significa ‘señor’. El términu Baalbek significaría entós ‘señor de la Bekaa’ y taría, probablemente, rellacionáu col oráculu y el santuariu dedicáu al dios Baal o Bēl (de cutiu identificáu como Hadad, dios del sol, de la torbonada y de la fertilidá de la tierra) y a Anat, diosa de la violencia y de la guerra, hermana y consorte de Baal (más tarde identificaríase con Astarté), quiciabes acomuñada a Tammuz (más palantre identificáu con Adonis), dios de la rexeneración primaveral. Les práutiques relixoses d'estos templos contemplaben de xuru, como n'otres cultures vecines, la prostitución sacra, los sacrificios animales (y quiciabes tamién humanos) y les ufriendes rituales a les divinidaes.
La ciudá, asitiada nuna posición favorable dende'l puntu de vista estratéxicu, cerca de les fontes de los ríos Orontes y Litani, nun tendría de toes formes, siquier primeramente, un importante valor comercial y estratéxicu, nun siendo mentada nes fontes exipcies y asiries.
La identificación cola bíblica Baal-Gad (Llibru de Josué 11,17; 12,7), recoyida como la llende septentrional de la conquista de Josué, ye güei contestada, sosteniendo más bien que la llocalidá bíblica tien d'identificase cola ciudá de Ḥāṣbayyā, nel sureste d'El Líbanu, o seique con Bāniyās (l'antigua Cesarea de Filipo), sobre los Altos del Golán.
Fase helenística
L'historiador hebréu Flavio Josefo (sieglu I) recueye'l pasu d'Alexandru Magnu por Baalbek na so marcha escontra Damascu. Na dómina helenística, sol dominiu de la dinastía ptolemaica, y a partir de 198 e.C. pol Imperiu seléucida, la ciudá foi rebautizada col nome de Heliópolis (‘ciudá del sol'). Los soberanos ptolemaicos favorecieron probablemente la identificación del dios Baal col dios del sol exipciu, Ra, y el dios griegu Helios, col fin de cementar una mayor fusión cultural nel interior de los sos propios territorios.
El patiu del templu foi modificáu na so estremidá occidental, empecipiándose la construcción d'un templu de formes griegues pol cual constrúyese una xigantesca plataforma (88 por 48 metros). Pa esta construcción son emplegaos bloques colosales: los trés que constitúin el llamáu τρίλιθον (trilithon) pesen cerca de 750 tonelaes cada unu, mientres un cuartu bloque, de dimensiones inclusive mayores (21,5 metros de llargor, con una seición cuadrada de 4,3 metros de llau), güei conocíu col nome de ﺣﺠﺮ ﺍﻠﺤﺒﻠﻰ (ḥaǧar al-ḥublā o ‘piedra de la gestante’), foi abandonáu na cantera.
Fase romana
thumb|[[Propileos del santuariu de Xúpiter.]] Tres la conquista romana de la ciudá nel 64 e.C., la divinidá del santuariu foi identificada con Xúpiter, calteniendo inda dalgunu de les carauterístiques de l'antigua divinidá indíxena y asumiendo la forma y el nome de Xúpiter Heliopolitano. El dios taba representáu con rayos nes manes y encuadráu ente dos toros, l'animal qu'acompañaba al dios Baal. Los otros dioses asociaos fueron identificaos con Venus y Baco. El cultu asume un calter mítico y misterioso, lo que favoreció probablemente'l so espardimientu.
Nel 15 e.C. el santuariu entró a formar parte del territoriu de la Colonia Iulia Augusta Felix Beritus, actual Beirut. La edificación del templu foi nuevamente entamada sobre la plataforma helenística y conclúi en diverses etapes: el templu propio y verdadero (templu de Xúpiter), foi termináu nel 60, baxo Nerón. Al empar ye edificáu'l altar torre que preciede al templu. Baxu Traxanu (98-117) empecipióse la construcción del gran patiu. Baxu Antonino Pío (138-161) ye alzáu'l templu de Baco. Los trabayos, inclusive aquellos referíos al templu de Venus, fueron completaos mientres la dinastía de los Severos, particularmente mientres el gobiernu de Caracalla (211-217). Baxu Filipo l'Árabe (244-249), emperador romanu de la vecina Damascu, foi construyíu'l patiu hexagonal del santuariu.
Fase paleocristiana y bizantina
L'emperador bizantín Justiniano (527-561) ordenó esportar ocho de les columnes del templu de Xúpiter con cuenta de reutilizales na basílica de Santa Sofía en Constantinopla.
Fase árabe-islámica
thumb|200px|El Gran Patiu del templu de Xúpiter. Tres la conquista árabe del 637, per parte de Abū ʿUbayda ibn al-Ğarrāḥ, el santuariu tresformar nuna ciudadela fortificada (ﻗﻠﻌﺔ, qalʿah) y ye construyida la gran mezquita n'estilu omeya, güei en ruines. La ciudá pasó, dempués de la etapa omeya y abasí, so l'alministración fatimí, que la escueye como capital de la provincia (vilayato) nel 972, na dómina del imán al-Muʿizz.
Ocupada por curtiu tiempu polos bizantinos de Xuan I Tzimisces nel 974, Baalbek convertir nel 1025 en dominiu de los mirdasidos, empuestos pol emir d'Alepo Ṣāliḥ ibn Mirdās, y finalmente polos selyúcides de Tutuš nel 1075. Saladín la conquista nel 1175 y permanez en dominiu ayubí hasta'l 1282, cuando ye conquistada pol sultán mamelucu Sayf al-Dīn Qalāwūn al-Alfī, conocíu como “al-Malik al-Manṣūr”.
La ciudá foi escalada poles tropes mongoles comandadas por Hulagu Khan nel 1260 y de nuevu pol exércitu de Tamerlán nel 1401.
Dempués del 1516, Baalbek entró a formar parte del imperiu otomanu, nel interior del eyalet (provincia) de Damascu. Nos sieglos socesivos, como n'otres árees del valle de la Becá, la población, prevalentemente musulmanes chiitas estremar en cles llamaes ʿašā'īr, suxetos a l'autoridá de facto de dos families de terratenientes, los Ḥamādah y los Harfūš, que los sos privilexos feudales fueron decayendo, a partir del fin del sieglu XVIII, poles tentatives de modernización alministrativa esperimentaes pola autoridá otomana.
Redescubrimientu européu y misiones arqueolóxiques
thumb|200px|Les columnes del templu de Xúpiter. Nel sieglu XVIII los esploradores europeos redescubrieron les ruines del santuariu y reportaron detallaes descripciones y planos del llugar. Nel 1751 Robert Wood describe les ruines como ente les obres más coraxoses de l'arquiteutura de l'antigüedá. Quedaben de pies nueve columnes del templu de Xúpiter, pero trés derrumbáronse, posiblemente de resultes del terremotu del 1759. Otros viaxeros fueron Volney (1871), Cassas (1875), Laborde (1837) y David Roberts (1839).
Una primer espedición científica foi realizada nel 1873 pol Fondu d'Esploraciones de Palestina, y siguió d'una visita del emperador Guillermu II d'Alemaña que llevó al establecimientu d'una misión arqueolóxica alemana (1898-1905), dirixida por Otto Puchstein, mientres la cual fueron efectuaes les primeres restauraciones. Dempués de la Primer Guerra Mundial, estableciéronse otres misiones mientres el mandatu francés, obra de C. Virolleaud, R. Dassaud, S. Ronzevalle, H. Seyrig, D. Schlumberger, F. Anus, P. Coupel y P. Collard. Depués de la independencia d'El Líbanu, nel 1943, les operaciones de restauración y caltenimientu pasaron a ser xurisdicción de Serviciu de l'Antigüedá d'El Líbanu. En 1984 el xacimientu de Baalbek ye inscritu nes llistes de los Patrimoniu de la Humanidá de la Unesco.
Propileos
thumb|250px|Esquema planimétricu del santuariu de Xúpiter y del templu de Baco (A : templu de Xúpiter; B : templu de Baco; C : Patiu hexagonal; D: Gran patiu.). Fueron construyíos nos entamos del sieglu III, na dómina de Caracalla enriba d'una escalinata monumental y constituyíen l'accesu al área sagrada del templu de Xúpiter. N'orixe formaben parte d'una fachada de 12 columnes, ente dos torres bien altes, sobre la que s'asitiaba un frontón.
Nel muriu restante abríase un ingresu central pol arcu y dos pasos llaterales, que más tarde fueron tapiaos. El muriu taba decoráu por dos pisos de forniques que n'orixe teníen d'allugar estatues, encuadraes por un pequeñu santuariu con frontones alternativamente triangulares y narquiaos, sosteníos por lesenes d'orde corintiu na planta baxa y d'orde xónicu na planta cimera.
Patiu hexagonal
De los propileos aportar a un patiu de planta hexagonal (metá del sieglu III, so Filipo l'Árabe), arredoláu por pórticos que s'abrir sobre'l fondu con exedres rectangulares, un templu ricamente decoráu. El patiu sufrió importantes cambeos na dómina na que foi instalada la capiya dedicada a la Virxe y socesivamente pol tresformamientu en bastión defensivu de la ciudadela árabe.
Templu de Xúpiter
El templu (construyíu na primer metá del sieglu I), que contenía la estatua de Xúpiter Heliopolitano, apoderaba'l gran patiu, eleváu sobre una escalinata con tres rampa. Trátase del templu romanu más grande conocíu, n'orixe un períptero con diez columnes sobre'l frente y diecinueve sobre los llargos llaos. Queden de pies seis columnes colosales, con fustes de 2,20 metros de diámetru (lo que ye igual a 75 pies romanos). El entablamento algamaba los 5 metros d'altor incluyíu un frisu decoráu con prótomos (cabeces) de toros y de lleones y con guirlandes.
Templu de Baco
thumb|200px|Fachada llateral del templu de Baco.
Eleváu sobre un podiu de 5 metros d'altor, mide 69 por 36 metros y apuértase a él por una escalinata con 33 pasos. Taba precedíu por patiu porticado con un accesu monumental. Remontar a la metá del sieglu II (Antonín Píu, 128-161) y trátase d'un templu períptero con ocho columnes sobre'l frente ("octástilo") y quince sobre los llaos llargos, tando perbién calteníu (salvo'l techu de la cella y parte de les columnes llaterales). Les columnes estriaes algamaben con basa y capitel un altor de 19 metros y tamién nesti casu'l frisu taba decoráu con prótomes de toros y lleones.
L'enmarcáu del portal d'ingresu de la cella presenta frisos figuraos y una decoración que rellaciona'l templu col dios Baco, anque'l techu del portal amuesa una águila con un caduceo, atributu típicu del dios Mercuriu. El cultu del dios llocal, con carauterístiques similares a les del griegu Adonis, consistía nel usu de vinu, opiu y d'otres drogues p'algamar l'éxtasis relixosu.
Nel interior de la cella les parés llaterales tán decoraes con forniques sobre dos órdenes: les inferiores son superaes por frontones narquiaos y les cimeres por frontones triangulares; les forniques son encuadraes por semicolumnas corinties. Sobre'l fondu del templu un ádyton contenía la estatua del dios.
Nel ángulu sureste del templu construyóse al empar una torre, que nel sieglu XV, en dómina de los mamelucos, yera la residencia del gobernador llocal.
Templu redondu o templu de Venus
Ta asitiáu ente los dos otros templos. Taba zarráu nuna cortil sagrada que contenía tamién otru pequeñu templu, güei en ruines, conocíu como “templu de les Muses”.
El templu, al cual apuértase por una escalinata, taba precedíu n'orixe por un pronaos rectangular octástilo. La celda redonda taba decorada nel esterior por forniques cubiertes por semicúpulas en forma concha. Les columnes qu'arredolaben la celda presentaben un entablamento que nun siguía les llinies de les columnes, agazupándose sicasí hasta tocar el muriu esternu de la celda, creando una insólita forma estelar y encuadrando de tal forma les forniques.
El testimoniu d'Eusebio de Cesarea, qu'atestigua la continuidá del cultu nos entamos de la dómina cristiana, infórmanos de la so naturaleza orgiástica y de la presencia, probablemente, de la prostitución sacra.
El templu foi tresformáu na ilesia de Santa Bárbara, pero quedó fuera de la ciudadela árabe y el complexu enteru ye nel intre cubiertu por una serie de poblaciones. Los restos del templu fueron desmontaos y remontaos nun espaciu llibre.
Baalbek anguaño
Nos años socesivos a la independencia libanesa, el valle de la Beqaa sufrió una relativa marginalidad económica y política, anque Baalbek sí pudo cuntar con ganancies derivaes de la creciente arribación de visitantes locales y estranxeros. Dempués d'empezar a celebrase esporádicamente espectáculos branizos dende 1922, ye a partir de 1955 cuando s'entama de manera sistemática'l Festival de Baalbek, entendiendo'l so programa d'un conxuntu d'espectáculos teatrales, ópera llírica, conciertos de música clásica y llixera, entamáu nel marcu del gran patiu. Direutores d'orquestes, intérpretes y grupos del calibre de Herbert von Karajan, Mstislav Rostropovitch, Fairouz, Umm Kulthum, Ella Fitzgerald, Joan Báez tuvieron memorables conciertos nesta see monumental.
El festival foi atayáu en 1975, pola guerra civil libanesa (1975-1990), cuando la ciudá de Baalbek convertir nun asentamientu de la milicia Hezbolá. A la fin de la guerra civil en 1990, la situación va normalizándose progresivamente y anguaño la visita al xacimientu arqueolóxicu y a la ciudá ye posible ensin nengún tipu de peligru. En 1997, volver# a entamar el Festival de Baalbek y en 1998 inauguróse la coleición permanente que constitúi'l nucleu central del nuevu Muséu arqueolóxicu.
Bibliografía
Traducíu del italianu qu'indica la siguiente bibliografía:
Castellonet de la Conquesta
Castellonet de la Conquesta ye un conceyu de la Comunidá Valenciana, España. Perteneciente a la provincia de Valencia, na comarca de la Safor.
Xeografía
Asitiáu nel estremu oeste de la Güerta de Gandía.
La superficie del términu participa de llanu y monte. Ta accidentáu poles estribaciones de sierra de Ador; los altores principales son: la Costera (443 m) y la Cuta (680 m). El términu ta drenado pol ribayu de Alfauir.
La tierra ensin cultivar ta poblada de pinos y monte baxu. El pueblu ta asitiáu na zona llana del términu.
Llocalidaes estremeres
El términu municipal de Castellonet parte coles siguientes llocalidaes: Ador, Alfauir, Almiserà, Llocnou de Sant Jeroni y Vilallonga, toes elles de la provincia de Valencia.
Historia
Nel Tossal esiste un xacimientu qu'apurre cerámica ibérica ya importada de barniz negru, campaniense al paecer y onde, amás, atopóse una azuela de piedra pulida, restos, ensin dulda, d'un pobláu ibéricu que, quiciabes, llevantárase sobre otru anterior, de la Edá del Bronce.
El pueblu foi un anexu de Palma de Gandia y el so orixe sería un pequeñu castiellu. Valeriano Boix que tenía la propiedá, vender en 1575 a Miguel Santafé y pollo conocióse-y tamién como Castellonet de Santafé, pasando dempués a la familia Almunia, que más tarde entroncó con el marqueses de Vellisca. thumb|Palaciu de los Marqueses de Almunia
Economía
Basada tradicionalmente na agricultura. Los cultivos de regadío son naranxales, maíz, cebolla, hortolices, etc. El secanu, n'amenorgamientu, ta llantáu de vide, algarrobos, olivares, almendrales y ceberes.
Deporte
Castellonet tien un equipu de fútbol que xuega en lligues de peñes llamáu Castefa C.F.
Lasfaillades
Lasfaillades ye una comuña francesa del departamentu de Tarn, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Chichén Itzá
miniaturadeimagen|Kukulcán, detalle de la zona arqueolóxica Chichén-Itzá. Chichén Itzá ye unu de los principales sitios arqueolóxicos de la península de Yucatán, en Méxicu, allugáu nel conceyu de Tinum, nel estáu de Yucatán. Muerte importante y renombrada de la civilización maya, les edificaciones principales qu'ende perduren correspuenden al periodu denomináu clásicu tardíu o postclásico tempranu (800-1100 dC.).
L'arquiteutura monumental que llegó hasta los nuesos díes, que ye emblemática del xacimientu, tien una clara influencia tolteca. El dios que preside'l sitiu, según la mitoloxía maya, ye Kukulcán, representación maya de Quetzalcóatl, dios tomáu del panteón de la cultura tolteca.
Chichén Itzá foi una ciudá o un centru ceremonial, que pasó por diversu dómines constructives ya influencies de los distintos pueblos que la ocuparon y que la impulsaron dende la so fundación.
La zona arqueolóxica de Chichén Itzá foi inscrita na llista del Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco en 1988. El 7 de xunetu de 2007, el Templu de Kukulcán, allugáu en Chichén Itzá, foi reconocíu como una de Les nueves siete maravíes del mundu modernu, por una iniciativa privada ensin el sofitu de la Unesco, pero cola reconocencia de millones de votantes alredor del mundu.
Toponimia
El so nome deriva de les pallabres mayes: chi 'boca', che'en 'pozu', itz 'magu o bruxu' y há 'agua', al xunir les pallabres llógrase la boca del pozu de los bruxos de l'agua' o 'na vera del pozu de los bruxos d'agua'. O bien del huasteco ch'iich'en 'en tao/apariencia de páxaru', o tamién del huasteco itzam 'culiebra', 'culiebra emplumada'.
Historia
Chichén Itzá foi fundada escontra'l añu 525 d.C., mientres «la primer baxada o baxada pequeña del oriente» que refieren les cróniques, polos chanes de Bacalar (que dempués se llamaron itzá y más tarde entá cocomes).
Estableciendo los chanes la capital del so gobiernu en Chichén Itzá na dómina señalada, provenientes de Bacalar, siguieron el so trayeutu d'oriente a poniente na península de Yucatán, al cabu del cual fundaríen tamién otres ciudaes importantes como Ek Balam, Izamal, Motul, T'Hó, l'actual Mérida de Yucatán y Champotón.
Yá escontra'l final del periodu clásicu tardíu, nel sieglu IX, Chichén convertir n'unu de los más importantes centros políticos de les tierres del Mayab. Pal principiu del posclásico (dende l'añu 900 hasta'l 1500), la ciudá consolidárase como principal centru de poder na península yucateca.
Evolución del sitiu
Acordies cola evidencia disponible, ye posible que munches de les construcciones principales de la ciudá fueren destruyíes escontra'l final del SIEGLU|XI|d|s|1}} y reconstruyíes más tarde. Puede dicise que'l cayente de Chichén Itzá dar nun contestu de violencia, que condució a la perda de la hexemonía Chichén Itzá nel Mayab.
A diferencia del entamu, cuando Chichén foi fundada, en que los mayes veníos d'oriente buscaben la paz y el desenvolvimientu del so pueblu estableciéndose nel Mayab (en llingua maya: má 'non'; yab 'enforma, munchos'; el llugar pa unos cuantos, 'pa non munchos nome que tenía la rexón tou antes de la llegada de los españoles—, a la fin, 1000 años dempués, la mesma rexón convirtiérase en llugar de braceos y de lluches. Na cayida, la élite taba formada por guerreros, sacerdotes y comerciantes que gobernaben Chichén Itzá. Ellos introduxeren el cultu al dios Kukulcán. Llevantaren impresionantes construcciones con turries y murios verticales y representaciones del dios páxaru-culiebra que vieno de fuera. Nel procesu de declinación el militarismu foi'l fundamentu induldable d'esta cultura. Esto fai evidente nel monumentu llamáu Plataforma de les Calaveres onde exhibíen, clavaos n'estaques, los cranios de cientos d'enemigos.
Chichén Itzá caltenía la so fama de sitiu sagráu na dómina de la conquista, y entá allegaben a l'antigua capital de los itzaes pelegrinos mayes a realizar rituales nel Cenote Sagráu, nel Castiellu y la Güesera. Pola importancia de Chichén Itzá, Francisco de Montejo llegó a plantegar establecer ende la capital de la provincia de Yucatán, anque la idea nun espolletó. Los cronistes de la dómina, como frai Diego de Landa, quedaron impresionaos poles dimensiones de Chichén Itzá y poles sos bien calteníes construcciones.
Arquiteutura
Les edificaciones de Chichén Itzá amuesen un gran númberu d'elementos arquiteutónicos y iconográficos que dellos historiadores quixeron llamar mexicanizados. Lo cierto ye que ye visible la influencia de les cultures provenientes del altiplanu mexicanu, y l'amiestu col estilu Puuc, proveniente de la zona alta de la península, de l'arquiteutura clásica maya. La presencia d'estos elementos procedentes de les cultures del altiplanu fueron concebíes hasta va dellos años como productu d'una migración masiva o conquista de la ciudá maya per parte de grupos tolteques. Sicasí, estudios más recién suxuren que pudieron ser la espresión cultural d'un sistema políticu bien estendíu y prestixosu mientres el posclásico tempranu en toa Mesoamérica. Al pasu de los años a la humanidá sirviónos pa realizar conocencia arquiteutónicos, yá que cunta con conocencia matemáticos pa la realización de grandes dimensiones.
Myiarchus panamensis
Myiarchus panamensis ye una especie d'ave de la familia Tyrannidae. Alcuéntrase en Colombia, Costa Rica, Panamá y Venezuela. El so hábitat natural son los montes secos subtropicales o tropicales, los montes húmedos de tierres baxes subtropicales o tropicales, montes de manglares subtropicales o tropicales, carbes seques y montes antiguos bien degradaos subtropicales o tropicales. Nun s'atopa amenaciáu.
Chichén Itzá
El Castiellu y el descensu de Kukulcán
miniaturadeimagen|200px|Formación de siete triángulos isósceles de lluz na escalera NNE asemeyando'l cuerpu d'una [[culiebra mientres los atapeceres equinocciales, los rayos de lluz enfusen pela esquina nor-poniente de los basamentos de la fachada ONO.]] Los múltiples y monumentales edificios de la escampada de Chichén Itzá tán presidíos pola Pirámide de Kukulcán, llamada por munchos "el Castillo", unu de los edificios paradigmáticos de l'arquiteutura maya. Ye una pirámide de cuatro lados que remata nun templu rectangular. Asítiase sobre una plataforma rectangular de 55,5 metros d'anchu y tien un altor de 24 metros. Cada llau de la pirámide tien una gran escalinata, 91 pasos per llau y 1 más que conduz al templu cimeru, dando 365 pasos, unu per día del añu. Balaustraes de piedra flanquean cada escalera, y na base de la escalinata norte asiéntanse dos colosales cabeces de culiebres emplumaes, efixes del dios Kukulcán. Ye nestes escalinates y bien particularmente nos sos pretiles o balaustraes, onde se proyeuten mientres l'intre del día equinoccial, les solombres de les arestes de les plataformes o basamentos superpuestos, qu'integren el gran edificiu, configurándose asina la imaxe del cuerpu de la culiebra-dios, que al pasu de les hores paez movese baxando y rematando na mentada cabeza pedresa asitiada na base inferior de la escalinata.
Ye nesti xuegu de lluz y solombra, que representa la "baxada" de [Kukulcán] a la tierra, como quixeron los mayes simbolizar el mandatu cimeru d'allegar al llabor agrícola, ante la inminencia de la llegada de les agües, al concluyir el mes de marzu en que s'empecipia la temporada de llantadera de la milpa na rexón.
Queda evidente la íntima rellación que fixeron, el inventores d'asemeyáu montaxe, de la so conocencia astronómica, aplicáu a l'arquiteutura, nuna redolada relixosa y pa un fin puramente políticu de lideralgu de mases, que teníen d'allegar puntualmente a la cita d'una trabayosa xera de sobrevivencia: la del pesáu trabayu agrícola del so cultivu esencial, el maíz, base de la so alimentación. Infierse, poro, qu'esi espectáculu que güei vemos como máxicu, tenía que ver cola estabilidá social de los mayes.
Apocayá l'Institutu de Xeofísica y la Facultá d'Inxeniería de la UNAM, según l'Institutu Nacional d'Antropoloxía y Hestoria, afayaron que nel interior d'esa estructura, en Chichén Itzá, hai una segunda subestructura sobre la qu'edificaron una primera (afayada nos años 30 del sieglu pasáu) y l'actual. Na primera d'elles, afayóse que la mesma pirámide maya ta edificada sobre un cuerpu d'agua (cenote). Na segunda estructura camuda totalmente la concepción que se tien hasta agora del procesu constructivu que sufrió Chichén Itzá y en particular la pirámide de Kukulcán.
Cenote sagráu
miniaturadeimagen|200px|Vista del cenote sagráu.
Ye un cenote a cielu abiertu de 60 m de diámetru, con parés verticales d'aproximao 15 m del nivel del accesu a la superficie de l'agua y de 13 m de fondura, que ye aproximao'l primer pisu freáticu nesa zona de la península de Yucatán.
El cenote sagráu de Chichén Itzá yera consideráu unu de los más importantes llugares de pelegrinación de la cultura maya. y al pelegrinaben persones de llugares bien distantes de Centroamérica como Piedras Negras.
A principios del SIEGLU|XX|d|s|1}} un cónsul d'Estaos Xuníos, Edward Herbert Thompson (1857-1935), enterar de lleendes nes que se describía'l sacrificiu de doncelles ricamente afatiaes nel cenote, asina que mercó la propiedá onde s'atopa, dragó'l cenote y estrayxo numberosos oxetos qu'unvió al so país vendiéndolos, principalmente al Museo Peabody de Massachusetts.
Pa 1926, el gobiernu mexicanu espropió los terrenes onde s'atopaba la entós "Facienda Chichén" y demandó a Thompson, acusándolo d'habese apropiáu de manera illegal del patrimoniu. El pleitu enllargar hasta 1945 añu nel que la Suprema Corte de Xusticia de la Nación falló en favor del estauxunidense en 1945, dictaminando que Thompson mercara la propiedá de manera llegal y al nun esistir lleis de proteición al patrimoniu, el norteamericanu tenía'l derechu d'esplorar y esportar lo atopao nel cenote de la so propiedá. Anque l'arqueólogu finara en 1935, la propiedá foi devuelta a los sos herederos. Eventualmente, dempués de diverses xestiones del gobiernu mexicanu, retornó a Méxicu, en 1970 y en 2008, una bona cantidá de les invaluables pieces arqueolóxiques, mesmes que s'atopen a resguardu de diversos museos mexicanos.
Sicasí l'aspeutu llegal, munchos espertos d'entós —y agora— consideren que Thompson actuó con dolo y una total falta d'ética, escalando'l cenote.