cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Castiella la Vieya
Otru rial decretu de 30 de payares de 1855, que dixebraba España en 49 provincies, clasificaba les provincies de Valladolid y Palencia como pertenecientes a la rexón denomada Reinu de Lleón, fincando en Castiella la Vieya únicamente les de Santander, Burgos, Logroño, Soria, Segovia y Ávila. Esta agrupación, ensin calter alministrativu, que sofrió otros intentos de reforma demientres el XIX, ye la que perdurara nos llibros y enciclopedies dende mediaos del sieglu XIX hasta soperada la segunda metá del sieglu XX. Por exemplu les primeres ediciones del Espasa, les primeres de la Enciclopedia Británica y la popular enciclopedia escolar Álvarez establecíen esta dixebra de provincies ente Castiella la Vieya y Lleón.
Demientres la Primer República, los republicanos federales coxitaren crear un estáu federáu nomáu Castiella la Vieya, que abarganaba once provincies: Ávila, Burgos, Lleón, Logroño, Palencia, Salamanca, Santander, Segovia, Soria, Valladolid y Zamora.
Lucenay
Lucenay ye una comuña francesa del departamentu de Ródanu, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Castiella la Vieya
Col Estatutu d'Autonomía de Castiella y Lleón en 1983, Castiella la Vieya perdió bona parte de la so identidá, al, d'una parte, integrase políticamente xunto coles provincies que s'axuntaben na rexón de Lleón nún ente cimeru, y d'otra, al perder en pro d'autonomíes provinciales dos de los sos componentes: Santander y Logroño, que pasaron a constituyir les comunidaes autónomes de Cantabria y La Rioxa, respeutivamente.
Lucenay
Tien una población de y una superficie de  km².
Mónica Guffanti
Marta Teresa Guffanti Pérez, más conocida como Mónica Guffanti, ye una actriz cubana d'orixe arxentín.
Vida
Ye ex esposa d'Alberto Korda, con quien tuvo dos fíos: Dante y Alejandra. Ye hermana del ex baillarín del Ballet Nacional de Cuba Hugo Guffanti. En 1990 formó parte del ésitu de públicu y crítica Triloxía de Teatru Norteamericanu, so la direición de Carlos Díaz nel Teatru Nacional de Cuba. Col montaxe de Les criaes de Jean Genet, fundó en 1992, xunto a Carlos Acosta-Milian y Jorge Perugorría, Teatru El Públicu, rexuntaos alredor de la figura del direutor d'escena Carlos Díaz, Teatru El Públicu, ye güei una referencia obligada nes Artes Escéniques de Cuba.
Provincia de Santander
La Provincia de Santander foi una antigua provincia española, perteneciente a la rexón de Castiella la Vieya y con capital en Santander.
El so orixe alcuéntrase na provincia de Cantabria constituyida nel añu 1778. A sida de la competencia de Laredu, l'Ayuntamientu de Santander, qu'al entamu aceutara la titulación de Cantabria pa la provincia, reaicionó dempués imponiendo que denomarásela col so nome pa que nun hubiere dubia alguna de cuála yera la so capital. Cuando en 1821 la Diputación Provincial de Santander presentó nes Cortes constitucionales el so proyeutu derraderu sobro la fixación de les llendes de la provincia y de los partíos xudiciales, proponiendo la denomación de Provincia de Cantabria, l'Ayuntamientu de Santander retrucó imponiendo "qu'a esta provincia calténga-y el nome de Santander". La dixebra territorial d'España de 1833 coxitó les sos derraderes llendes territoriales al escluyir de la Provincia los antiguos valles de Ribedeva, El Valle Altu de Peñamellera y El Valle Baḥu de Peñamellera que pasaron a la Provincia d'Uviéu. L'antigua Provincia de Santander foi incorporada a la rexón de Castiella la Vieya d'onde se disgregó nel sieglu XVI.
Nel añu 1963 el Presidente de la Diputación Provincial, Pedro Escalante y Huidobro, propón alitar el nome de Cantabria pa la Provincia de Santander, n'atroxu con un eruditu informe redautaáu pol cronista Tomás Maza Solano. Pesie les xestiones realizaes y del votu afirmativu de los ayuntamientos, el pidimientu nun prosperó, sobremanera pola oposición de nuevu del Ayuntamientu de Santander.
Pa caberos de la década de 1970 pasó a formar, sobro'l papel, parte del Ente Preautonómicu de Castiella y Llión y yá cola entrada en vigor del so Estatutu d'Autonomía, el 11 de xineru de 1982, torna en comunidá autónoma uniprovincial, adotando'l nome históricu de Cantabria tanto la comunidá autónoma como la so única provincia.
Ryo Niizato
Ryo Niizato (新里 涼, ), ye un futbolista xaponés.
Phainopepla nitens
Phainopepla nitens,Capulinero negru, tamién conocíu como papamoscas sedosu, ye una especie d'ave paseriforme de la familia Ptilogonatidae, ye la única especie del xéneru Phainopepla. Aliméntase de bagues, pequeños inseutos y frutes.
Descripción
Ye una ave llamativa, de 16–20 cm de llargor, con una notable cresta y una llarga cola. Ye delgáu y tien una postura arguta cuando se posa. El picu ye curtiu y delgáu. El machu ye de color negru brillante y tien un parche blancu nes nales que ye visible cuando vuela. La fema ye de color gris y tien un parche de gris más claru nes nales. Dambos sexos tienen güeyos coloraos, pero estos son más evidentes na fema que nel machu.
Distribución
Distribúise tan al norte como'l centru California nel valle de San Joaquín y el sur d'Utah, hasta'l sur y centru de Méxicu, nel interior de la rexón del altiplanu Mexicanu y l'exa Neovolcánico. Puede ser atopáu en zones calientes, incluyendo oasis desérticos, y vese fácilmente nos desiertos d'Arizona, el sur de Nevada, el sur de California y la península de Baxa California.
Bharrat Jagdeo
Bharrat Jagdeo foi presidente de Guyana dende'l 11 d'agostu de 1999 al 3 d'avientu de 2011.
Jagdeo nació en Unity Village na mariña este de Demerara. Xunir a la nala xuvenil del Partíu Progresista Popular (PPP), la Organización de la Mocedá Progresista, cuando tenía 13 años, y convirtióse nun miembru del propiu PPP a los 16 años. Darréu, alzar a posiciones de lideralgu llocal nel partíu.
Dempués de llograr una maestría en Economía de Lumumba "Amistá de los Pueblos Patrice Universidá de Moscú en 1990, tornó a Guyana y trabayó como economista na Secretaría d'Estáu de Planificación hasta que'l PPP ganó nes eleiciones d'ochobre de 1992. Dempués d'esto convirtióse n'Asesor Especial del Ministru de Facienda. El 6 de febreru de 2010, el grau de Doctor Honoris Causa foi-y conferíu al Presidente Jagdeo pola Universidá de Moscú.
Jagdeo, foi designáu como subsecretariu de Finances n'ochobre de 1993, y unes selmanes más tarde, nel Congresu 24 del PPP, foi escoyíu miembru de Comité Central del partíu. Más tarde convirtióse en miembru del Comité Executivu del PPP. Nel Conseyu de Ministros, foi xubíu al cargu de Ministru de Finances en mayu de 1995.
El 8 d'agostu de 1999, la vilba del presidente Cheddi Jagan, Janet Jagan, anunció que dimitía como presidenta por razones de salú y que Jagdeo sería'l so socesor. Por cuenta de que el Primer Ministru ye'l socesor llegal del presidente, Jagdeo asumió'l cargu de Primer Ministru de manera interina'l 9 d'agostu. Xuró de siguío, en calidá de Presidente'l 11 d'agostu. Interinamente gobernó Sam Hinds.
Tsjinvali
Tsjinval ta alcontrada nel ríu Gran Liakhvi aproximao a 100 km al noroeste de la capital xeorxana Tblisi (Tbilisi). La ciudá tenía una población de 42.934 en 1989. Ye esencialmente un centru industrial, con procesadores de madera y plantes manufactureras.
Bharrat Jagdeo
Jagdeo foi reelixíu pa otru mandatu de cinco años'l 28 d'agostu de 2006, col PPP llogrando 54,6 per cientu de los votos y amplió la so mayoría por dos a 36 escaños nel parllamentu de 65 miembros. Foi juramentado pa un nuevu mandatu'l 2 de setiembre.
Tsjinvali
Población
La Gran Enciclopedia Soviética de 1972 cita oficialmente que les etnies que pueblen la ciudá son d'un 66% d'osetios y un 28% de xeorxanos. Encuestes del sieglu XIX citen bien pocos o nengún ciudadanu osetiu, y dicen que la ciudá taba poblada sobremanera por xudíos y armenios.
Bharrat Jagdeo
El mandatu del Presidente Jagdeo nel cargu foi testigu d'un accesu bien ameyoráu a la educación, la rehabilitación del sistema de salú, la reforma agraria de llargu algame, la mayor espansión del sector de la vivienda na historia de Guyana, la espansión de los sistemes d'agua y saneamientu, y el desarrollu a gran escala de la carretera, fluviales y les redes de tresporte aereu. Paralelamente, la delda nacional de Guyana amenorgóse considerablemente, nueves alquisiciones públiques y les lleis de competencia fueron aprobaes, y les reformes a los réximes fiscales, fiscales y d'inversión enllantárense. A partir de xineru de 2011, Guyana ta entrando nel so quintu añu de fuerte crecedera económica, la delda esterna amenorgóse a la metá, y les reserves esternes son cuasi tres veces el so nivel de 2006.
Tsjinvali
Conflictu en 1991-1992
Mientres el conflictu con Xeorxa ente 1991 y 1992, la ciudá resultó destruyida por causa de les lluches ente los osetios, el gobiernu xeorxanu y fuercies voluntaries. Mientres más d'una década foi xeneralmente pacífica, anque significativamente emprobecida n'ausencia d'un alcuerdu políticu permanente ente dambos llaos.
Bharrat Jagdeo
Nos últimos años, el presidente Jagdeo aportunó na necesidá d'una aición internacional urxente pa evitar los peores estremos del cambéu climáticu. So Guyana carbono Estrategia de Desarrollu establez una escala nacional, modelu replicable pa protexer a 16 millones d'hectárees forestales en Guyana, frente al 17% de les emisiones mundiales de gases d'efeutu ivernaderu que resulten de la deforestación y la degradación de los montes, y reorientar la economía de Guyana nun llargu plazu "clima de la deforestación de baxa, baxa emisión de carbonu, la trayeutoria de resistencia". Como parte de la construcción d'esti modelu global, Noruega acomuñóse con Guyana p'apurrir hasta 250 millones de dólares en 2015 pa evitar les emisiones de gases d'efeutu ivernaderu de los montes de Guyana. Guyana ta utilizando estos pagos y los recursos nacionales p'atraer inversión privada a les oportunidaes n'enerxía llimpia y nuevos sectores económicos de baxu carbonu, según realizar importantes inversiones públiques n'otres prioridaes social y económicu. Esto foi descritu por CDKN, el clima de la política basada na rede del Reinu Xuníu como "seique'l más progresista de carbono estrategia de desarrollu baxu nuna renta baxa (sic) país."
Unu de los primeros actos Jagdeo, al asumir la Presidencia de Guyana foi a roblar na constitución de Guyana una llende de dos mandatos pa los presidentes. Él va ser el primer Presidente que dimitir de conformidá con esta disposición constitucional, dempués de les eleiciones de 2011.
Tsjinvali
Guerra con Xeorxa en 2008
N'agostu de 2008 Tsjinval foi blancu de tiroteos nocherniegos per parte de francotiradores xeorxanos. Parte de la población tuvo que ser sacupada.
El 8 d'agostu de 2008 la ciudá foi atacada poles fuercies armaes de Xeorxa. Siquier 1.492 habitantes perdieron la vida, según el Comité de Prensa ya Información suroseta, anque'l gobiernu xeorxanu niega esta cifra. Delles zones de la ciudá caltener sol control de Xeorxa mientres delles hores, pero les tropes ruses, que llegaron pa sofitar a les fuercies de paz de Rusia, consiguieron controlar la capital dafechu. Gran parte de Tsjinval foi afarada, incluyíu l'únicu hospital de la ciudá.
Anatoli Nogovitsin, subjefe del Estáu Mayor del Exércitu rusu, concluyó que la ciudá "dexó d'esistir". Nogovitsin comparó la destrucción de Tsjinval con acontecimientos de la Segunda Guerra Mundial cuando foi destruyida la ciudá rusa de Stalingráu.
El 21 d'agostu la orquesta del Teatru Mariinski, dirixida por Valeri Gérgiev, un reconocíu maestru de procedencia oseta, ufiertó un conciertu-réquiem na Plaza Central de Tsjinval, en frente del edificiu del parllamentu d'Osetia del Sur en ruines.
Marchampt
Marchampt ye una comuña francesa del departamentu de Ródanu, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Alfabetu glagolíticu
thumb|250px|Tabla inscrita col alfabetu glagolíticu. L'alfabetu glagolíticu, glagólico o glagólitsa (en antiguu eslavu eclesiásticu Ⰳⰾⰰⰳⱁⰾⰻⱌⰰ glagólitsa, y en eslavu eclesiásticu глаголица, glagólitsa) ye'l más antiguu de los alfabetos eslavos que se conocen. Foi creáu polos santos Cirilo y Metodio alredor de 862-863 pa traducir la Biblia y otros testos a les llingües eslaves.
L'alfabetu glagolíticu orixinal consta de 41 lletres, anque la cantidá varia llevemente en versiones posteriores. Venticuatro de les 41 lletres glagolíticas orixinales deriven, probablemente, de grafemes de cursiva medieval del alfabetu griegu, a les que se dio un diseñu más ornamental. Supónse que les lletres sha, shta y tsi provienen del Alfabetu hebréu (les lletres ש|Shin y Tsadi) - los fonemes que representen estes lletres nun esistíen en griegu pero sí n'eslavu y son abondo habituales en toles llingües eslaves. D'ente los orixinales, los calteres restantes son d'orixe desconocíu. Créese que dalgunos pueden provenir de calteres hebreos y samaritanos, que San Cirilo aprendió nos sos viaxes.
Nome en llingües eslaves
300px|thumb|Tabla de Baška (principios del [[s. XII),<br/ >topada na islla de Krk, en Croacia.]] El nome "glagolíticu" ye en checu hlaholice, n'eslovacu hlaholika, en polacu głagolica, en rusu, macedoniu y búlgaru глаго́лица (treslliteráu glagólitsa), en croata y bosniu glagoljica, n'ucraín глаголиця (treslliteráu hlaholytsia), en Bielorrusu глаголіца (treslliteráu hlaholitsa), n'eslovenu glagolica, etc.
Alfabetu
L'alfabetu tien dos variantes: una primera arrondada, utilizada en antiguu eslavu eclesiásticu, y una forma angulosa posterior emplegada en croata. Créese que se movieron los valores de munches de les lletres so la influyencia cirílica, o que se confundieron unos con otros al traviés del so espardimientu a los distintos dialeutos, de forma que nun tán siempres claros los valores orixinales. Por casu, créese que la lletra yu Ⱓ pudo tener el valor /o/, pero que foi movida pola adopción d'una ligadora ou Ⱆ so la influyencia del cirílicu posterior. Otres lletres fueron creaciones tardíes a partir d'un modelu cirílicu.
La siguiente tabla amuesa cada lletra nel so orde actual ya inclúi una imaxe de la lletra na so variante redonda, la lletra cirílica correspondiente, el soníu averáu transcrito por aciu l'Alfabetu Fonéticu Internacional y el so orixe. Delles lletres nun tienen equivalente modernu.
Brigaes d'Investigación de Quemes Forestales del Principáu d'Asturies
Les Brigaes d'Investigación de Quemes Forestales del Principáu d'Asturies (BRIPAS), son equipos dedicaos a la investigación de la causa de los quemes forestales dependientes de la Conseyería de Presidencia del Gobiernu del Principáu d'Asturies y enmarcaos funcionalmente nel Serviciu d'Emerxencies del Principáu d'Asturies S. Y. P. A. en coordinación cola Direición Xeneral de Xusticia. Tán compuestes por Guardes del Mediu Natural dependientes orgánicamente de la Direición Xeneral de Xusticia y por Bomberos conductores del S.Y.P.A.
Alfabetu glagolíticu
Alfabetu
Nótese que yery ye un dígrafu de yerъ (o bien yerь) y izhe (o i).
Brigaes d'Investigación de Quemes Forestales del Principáu d'Asturies
Esisten cuatro equipos distribuyíos territorialmente en tres zones: central-noroccidental, suroccidental y oriental. Cada unu d'ellos ta compuestu por trés persones: un bomberu-conductor del SEPA y dos Guardes del Mediu Natural Investigadores de causes de quemes forestales, estos postreros cola condición d'axentes de l'autoridá y policía xudicial xenérica.
Alfabetu glagolíticu
Alfabetu
En testos antiguos pueden vese escrites la lletra ukъ y trés de los cuatro yuses como dígrafos en dos partes separaes.
Brigaes d'Investigación de Quemes Forestales del Principáu d'Asturies
Historia
Una instrucción del 15 de xunu de 2001 de la Conseyería de Función Pública y Asuntos Europeos, afitó servicios especiales de vixilancia y estinción de quemes forestales y determinó nel so puntu 11, la creación de 4 Brigaes d'Investigación de Causes de Quemes Forestales.
En desenvolvimientu de lo previsto nel citáu artículu, por aciu Resolución de 2 de xunetu de 2002 de la estinguida Conseyería d'Alministraciones Públiques y Asuntos Europeos, creáronse cuatro Brigaes d'Investigación de Causes de Quemes Forestales integrándose caúna d'elles por un miembru de la entidá pública Bomberos del Principáu d'Asturies, un miembru de la Guardería de Mediu Ambiente y un miembru de la Guardería de Mediu Rural.
Alfabetu glagolíticu
Unicode
L'alfabetu glagolíticu foi añedíu a Unicode na so versión 4.1. Ocupa'l rangu entendíu ente O+2C00 y O+2C5Y.
Brigaes d'Investigación de Quemes Forestales del Principáu d'Asturies
Historia
Por aciu Resolución conxuntu de les estinguíes Conseyeríes d'Economía y Alministración Pública y de Xusticia, Seguridá Pública y Rellaciones Esteriores de 29 d'ochobre de 2004, afitóse'l periodu d'activación de les Brigaes d'Investigación de Causes de Quemes Forestales estableciéndose en siete meses añales distribuyíos en dos periodos coincidentes coles dómines de riesgu de quemes forestales y afitándose la dependencia funcional de los miembros de les mesmes respectu de la entidá pública “Bomberos del Principáu d'Asturies”; ampliándose dichu periodu d'activación por aciu Resolución de 14 de payares de 2005.
Por Alcuerdu del Conseyu de Gobiernu de 1 de marzu de 2007 aprobóse la rellación de puestos de trabayu del personal funcionario nes distintes Conseyeríes y entidaes de l'Alministración del Principáu d'Asturies, alcuerdu por aciu el cual fueron creaes ocho places d'Investigador/a de Causes de Quemes Forestales, dientro de la escala de Guardes del Mediu Natural, y que se adscribieron a l'anguaño denominada Direición Xeneral d'Interior y Seguridá Pública de la Conseyería de Presidencia, Xusticia ya Igualdá.
En 2009, la Conseyería de Presidencia, Xusticia ya Igualdá del Principáu d'Asturies reorganiza les Brigaes d'Investigación de Causes de Quemes Forestales. Los cambeos más importantes centrar n'amenorgar les zones d'actuación de cuatro a trés, creándo una única zona Central-Noroccidental onde actúen dos brigaes con sede en La Morgal (Llanera).
Resultaos de les investigaciones
thumb|Causes de les quemes investigaes poles BRIPAS nel Principáu d'Asturies nel periodu 2002-2012 thumb|left|190px|Ganáu pastiando yerba nacío tres una quema. thumb|Motivaciones de les quemes intencionales n'Asturies nel periodu 2002-2012 (Bripas) En 2013 el Serviciu d'Emerxencies del Principáu d'Asturies publica una memoria na que se recueye el resultáu de 10 años d'investigación de quemes n'Asturies. Nesi periodu, investigar un total 1294 quemes nos qu'amburaron 40.067 ha, lo que supón un 37,41% de la superficie quemada n'Asturies nesos años. Como datos más significativos d'esti estudiu, que llega a analizar les causes a nivel de conceyu, llógrase que más del 82 % de les quemes aniciar por causes intencionales, representando les neglixencies y causes accidentales cuasi un 13%.
Tocantes a les motivaciones atopaes nos intencionales, más del 70 % d'ellos deben a la rexeneración de camperes pal ganáu, una práctica bien estendida nel mediu rural asturianu, causándose estos sobremanera en primavera.
Mientres la presentación d'esta memoria, el Fiscal de Mediu Ambiente, Alejandro Cabaleiro, emponderó'l trabayu desenvueltu por estos equipos, como tamién lo dexó patente na Memoria Fiscal 2014 (exerciciu 2013) del Principáu d'Asturies, nel apartáu 5.3.10, páxina 126.
2014, añu récor en sentencies
Mientres l'añu 2014, gracies al trabayu n'equipu de Guardar del Mediu Natural y los Bomberos del S.Y.P.A. de les BRIPAS, pudieron sentase nel banquín a 14 persones por provocar quemes, con resultancia de condena pa toes elles. Otros trés sentencies consiguiéronse gracies a llabores de vixilancia d'otros Guardes del Mediu Natural. Trátase ensin dulda de cifres récor. Hai que tener en cuenta qu'antes de la creación de les BRIPAS, la media de condenes al añu n'Asturies por quema forestal yera d'ente 1 y 3.
Reinu de Dalmacia
El Reinu de Dalmacia (Kraljevina Dalmacija; Königreich Dalmatien; Regno di Dalmazia) foi una división alministrativa (reinu) del Imperiu austriacu y depués del Imperiu austrohúngaru, creáu en 1815 pol Congresu de Viena y disueltu en 1918 cola creación del Estáu de los Eslovenos, Croates y Serbios. La so capital foi Zadar.
Historia
El Reinu de Dalmacia formar a partir de los territorios que la monarquía Habsburgu conquistara del Primer Imperiu Francés en 1815 cola realización del Congresu de Viena: y que los franceses crearen y anexáu al Reinu d'Italia, les Provincies Ilirias, que conformábense cola Dalmacia histórica, incluyendo a los dominios de la disuelta República de Venecia (abolida en 1797), la República de Ragusa (abolida en 1808). Caltúvose como una división alministrativa cola so capital en Zadar/Zara, dende 1868 hasta 1918, El reinu de la Dalmacia tuvo'l so propiu Sabor o Dieta (Parllamentu del Reinu de la Dalmacia), con diferenciación total del Sabor Croata, con representación de toles comuñes de la mesma. Cola cayida del Imperiu Austro-Húngaru en 1918, dempués de la Gran Guerra, convertir en parte del Estáu de los Eslovenos, Croates y Serbios (más tarde, Reinu de Yugoslavia). escluyendo a Zadar/Zara y Lastovo) que pasó a soberanía y parte d'Italia.
Relixón
Tenía una archidiócesis católica na ciudá de Zadar, que yera la diócesis principal, y obispaos en Kotor/Cattaro, Hvar/Lesina, Dubrovnik/Ragusa, Šibenik/Sebenico y Split/Spalato. Tamién hubo una diócesis ortodoxa con sede en Zadar, qu'arrexuntaba principalmente a la comunidá serbia.
Mientres los primeros años del sieglu X, usóse l'alfabetu glagolíticu na lliturxa eslava, un antiguu privilexu de la Ilesia católica en Dalmacia y Croacia, y collo deriváronse una serie de problemes, yá que se consideraba imposible que'l glagolíticu podría suplantar a la lliturxa llatina, sobremanera nes islles del norte y nes zones rurales onde había una presencia de mayoría eslava. En 1904 la Santa Sede prohibió l'usu del alfabetu glagolíticu mientres les celebraciones de San Cirilo y San Metodio, pa llograr la unidá llocal de la Ilesia católica. Pocos años antes, l'arzobispu d'eslavu de Zadar, al aldericar la cuestión del usu del glagolíticu, denunció a los que traxeron la recuperación d'esi idioma na lliturxa, como una innovación, col sofitu de los partíos en favor de Paneslavismo, p'averala a la causa de la Revolución y por que el cleru católicu esprender de l'autoridá del Papa en Roma cola revolución de los Balcanes.
The Railway Series
The Railway Series ye una conocida saga británica de 41 llibros infantiles, que'l so marco de les aventures ta alcontráu na ficticia islla de Sodor. Los llibros fueron escritos pol reverendu Wilbert Vere Awdry (1911-1997), qu'escribió los primeres 26 llibros y creó al pie del so hermanu George la hestoria ficticia de Sodor, y el so fíu Christopher Awdry, al cual cuntába-y les primeres hestories cuando yera pequeñu y que siguió col llabor del so padre escribiendo los llibros del 27 al 41 (que ye'l postreru escritu hasta la fecha). Los protagonistes principales son un grupu de llocomotores antropomorfizadas, anque tamién hai más vehículos, que viven diverses situaciones propies de los ferrocarriles como son los accidentes anque non tan serios, o atascos, toos ellos basaos en fechos reales ferroviarios.
El reverendu Awdry, como bon entusiasta y almirador de los trenes, estableció que les hestories de los sos llibros tendríen de ser lo más realista posible, como se demuestra na so decepción de cuando s'estrenó'l capítulu El monte de Henry, n'inglés Henry 's Forest, al consideralo nada realista una y bones Henry podría causar una quema forestal si les chispes de cenices de la so chimenea algamaren los árboles. Tolos demás vehículos, incluyendo les llocomotores protagonistes, tán basaos en vehículos reales.
La serie de llibros foi un ésitu atayante en Gran Bretaña de les cualos comercializáronse audiollibros narraos por distintos actores, y en 1984 estrenóse la serie de televisión conocida como Thomas the Tank Engine and Friends que dio a conocer a tol mundu los sos carismáticos personaxes de los cualos sacáronse ensame de merchandising y fascinación pol antiguu ferrocarril de vapor tantu en neños como n'adultos, y faciendo que la serie de llibros de los Awdry tengan muncho más valor.
Oríxenes ya historia
El reverendu empezó a imaxinar los sos personaxes cuando'l so fíu Christopher carecía de sarampión nel añu 1942. El so padre cuntábalu rimes y hestories sobre trenes por que se allegrara mientres se recuperaba. Una de les rimas favorites de Christopher Awdry ye:
Que la so traducción lliteral sería:
Los oríxenes de felicidá rima son inesactos pero Brian Sibley, autor de la novela autobiográfica de Wilbert Awdry The Thomas the Tank Engine man, supón que tuvieron de tar alcontraos mientres dalgún puntu de la Primer Guerra Mundial. Les entrugues de Christopher Awdry al so padre y les sos respuestes llegaron a la creación de la primer hestoria del llibru El día llibre de Edward, n'inglés Edward 's Day Out, onde s'introdució'l personaxe de Edward la Llocomotora Azul, la llocomotora más antigua del ferrocarril empobináu por Sir Topham Hatt el cual yera oxetu de burlles de los sos compañeros por ser antiguu y de que naide quería usalo hasta qu'un día vuelve salir fora a polos vagones de pasaxeros. Dempués creóse otra historia sobre Edward y onde s'introducía otru conocíu personaxe: Gordon la Llocomotora Grande, llamáu asina por un neñu mandón que vivía cerca de los Awdry.
Creóse una tercera historia sobre una llocomotora verde llamada Henry qu'empezaba con una rima la cual comentaba la personalidá de Henry y la so ofiendo escontra l'agua que lu llevó a quedase dientro d'un túnel. Esta tercer hestoria titulóse La murnia hestoria de Henry (The sad story of Henry). La rima paez tar basada nun llibru de rimas infantiles publicáu en 1902 cuando al reverendu llególu una carta alrodiu de les semeyances de felicidá rima. La hestoria introdució, amás de Henry la Llocomotora Verde, el personaxe de Sir Topham Hatt conocíu por toos como The Fat Controller n'inglés, direutor de casi tolos ferrocarriles de Sodor ya inxenieru xefe de la construcción de la llinia principal.
Wilbert Awdry, sofitáu pola so muyer Margaret, decidió publicar los trés histories nun solu llibru a Edmund Ward pa la so publicación en 1943. El xefe de división de llibros infantiles socatró-y sobre una cuarta hestoria onde salieren al empar Edward, Gordon y Henry pa lliberar de la so ladrillamiento dempués de zarra-y pola so cabezonería. Anque'l reverendu nun tenía pensáu en xuntar les hestories de les trés llocomotores nun mesmu ferrocarril fixo casu del xefe de división y creó la hestoria de Edward, Gordon y Henry, que Gordon estropióse, y Edward y Henry tuvieron que llevar l'espresu. El llibru llevó como títulu The Three Railway Engines y foi publicáu finalmente en 1945 con ilustraciones de William Middleton.
Na Navidá de 1942, unos años antes, Wilbert Awdry creó al so más famosu personaxe a partir d'un tren de xuguete pal so fíu Christopher al que nomaron Thomas. El pequeñu Christopher pidió-y a'l so padre histories sobre la llocomotora y en 1946 publicóse les hestories de la famosísima llocomotora nun llibru tituláu Thomas the Tank Engine, con ilustraciones de Reginald Payne les cualos el reverendu quedó muncho más satisfechu que les de Middleton. El xuguete de Thomas yera de color verde orixinalmente en cuenta de el so clásicu color azul.
Dambos llibros fueron un ésitu atayante y a Awdry pidiéronlu más histories sobre la llocomotora que Thomas salvó a la fin de Thomas the Tank Engine: James la Llocomotora Colorada, que de primeres yera de color negru pero foi repintado al so conocíu colo coloráu. El llibru sobre James foi publicáu en 1948 ya ilustráu por C. Reginald Dalby.
C. Reginald Dalby ye posiblemente'l ilustrador más famosu ya ilustró tolos llibros hasta'l númberu 11, Percy the Small Engine, re-ilustró The Three Railway Engines y dio dellos rotoques al llibru Thomas the Tank Engine. Dalby tamién foi polémicu debíu al enfadu de Awdry cola so ilustración de Percy nel últimu llibru qu'ilustró al cual definió como un guxanu verde con rayes coloraes. Dalby foi sustituyíu por John T. Kenney y creó a otros personaxes populares de la serie como Percy, Toby, Duck, Annie, Clarabel, Henrietta, Bertie, Terence, Trevor, Skarloey, Rheneas, Peter Sam, Sir Handel y el Direutor Delgado (The Thin Controller).
John T. Kenney ilustró los llibros del 12 al 17 pero nun pudo siguir col so llabor por cuenta de un problema ópticu asina que foi sustituyíu pol matrimoniu Peter y Gunvor Edwards que les sos ilustraciones teníen una clara inspiración impresionista ya ilustraron los últimos llibros del reverendu Wilbert Awdry.
El reverendu siguió escribiendo los llibros hasta 1972 con Tramway Engines como'l postreru de los sos llibros, por cuenta de una falta d'idees a la que definió como el molín que s'ensugó. Nun escribió más llibros del so Railway Series pero siguió contribuyendo al so mundu creáu con hestories de los sos personaxes en múltiples anuarios, l'episodiu de la primer temporada de la serie televisiva Thomas' Christmas Party, espandió dalgunes de les sos hestories recién y escribió al pie del so hermanu George Awdry el llibru The Island of Sodor: Its People, History and Railways, que cuntaba la hestoria de Sodor dende tiempos antiguos y la creación de los sos conocíos ferrocarriles y llocomotores. Esti llibru publicáu en 1987 con ilustraciones de Clive Spong foi descatalogado en Reinu Xuníu en 1992.
La continuación de la serie
Christopher Awdry siguió col llabor yá fechu del so padre casi por accidente y col que tamién compartía la so afición y almiración polos trenes. Mientres una visita al ferrocarril de Nene Valley tuvo la inspiración d'una de los cuatro histories que compondríen el ventenu séptimu llibru Really Useful Engines la cual cuntaba alrodiu de un tren lleváu por trés llocomotores al empar. Na hestoria les trés llocomotores que llevaben el tren yeren Thomas, Percy y Duck. El llibru foi publicáu en 1983, coles mesmes que se realizaba la primer temporada de la serie de televisión, col consentimientu del so padre y al empar como parte de The Railway Series, siendo'l númberu 27 de la coleición.
D'esa manera, Christopher Awdry escribió otros trelce llibros toos ilustraos por Clive Spong hasta 1996, que inclúin el llibru que celebra'l 50 aniversariu, el númberu 39, de la famosa serie de llibros Thomas and the Fat Controller 's Engines o'l llibru Thomas and the Great Railway Show onde Thomas visita'l Muséu Ferroviariu de York. Mientres la escritura de los llibros, l'ésitu de la serie de televisión convirtió a Thomas nel personaxe más popular de The Railway Series y polo tanto'l editores pidieron a Christopher más llibros sobre la llocomotora azul colos cualos tuvo dellos conflictos.
En 1996, Christopher publicó The New Engine como'l númberu 40 de la serie y a partir d'ende, el publicador Egmont Fleetway espresó'l consentimientu de nun publicar más llibros de la archifamosa serie de llibros polo que los llibros fueron descatalogados y nun se volvieron imprimir esi mesmu añu.
En 2005, dempués de dellos sucesos, Christopher Awdry creó la compañía Sodor Enterprises y el so primer llibru foi Sodor: Reading between the lines. Esti volume espandió l'universu ficiticio creáu pol reverendu Awdry y bien paecíu al descatalogado The Island of Sodor: Its People, History and Railways nel cual añede la información yá creada pol mesmu Wilbert Awdry como la de los nuevos llibros de Christopher. Esta nueva editorial escribió delles hestories rellacionaes con ferrocarriles reales británicos y tamién promovió eventos rellacionaos cola so serie de llibros.
Nel añu 2006, los llibros volvieron imprimise nel so antiguu formatu y n'agostu de 2007 los llibros escritos por Christopher tamién fueron re-llanzaos. Meses dempués publicóse'l llibru númberu 41 tituláu Thomas and Victoria cuntando con Clive Spong otra vegada como ilustrador.
El futuru de The Railway Series
En 1996, se descatalogaron tolos llibros quedando namái unos cuantos en llibreríes. Dellos d'ellos se re-imprimieron nun formatu distintu al clásicu apaisáu pero esti nuevu formatu nun gustó demasiáu y de esa manera fueron descatalogados. En 2004, una imprenta ufiertar a imprimir solo los 26 llibros escritos pol reverendu Awdry pero en 2005, l'añu nel que se celebraba'l 60 aniversariu de la serie, la familia Awdry quería que tolos llibros publicar nel so antiguu formatu. Entós en 2007, los llibros de Christopher más el nuevu Thomas and Victoria publicáronse a lo último ya inclusive se llanzó una edición de coleición con tolos llibros publicaos por Christopher titulada como The New Collection.
Christopher Awdry estableció que tien más idees pa espandir l'universu creáu pol so padre polo que nun futuru podrá apreciase más nueves hestories de los ferrocarriles de la islla de Sodor. Delles hestories que tien en mente son una visita de Duncan al ferrocarril de Tallyllyn, o un llibru dedicáu a una nueva llocomotora llamada Barry que va ayudar a Donald y Douglas nos sos trabayos de mercancía.
Los ilustradores
Los llibros son notablemente conocíos poles ilustración onde presenten a los innumberables personaxes nes más diverses situaciones, y de una manera viva y coloríu que paez ser consecuencia de la post-guerra, nesti casu la Segunda Guerra Mundial. Fueron dellos los ilustradores de la serie de llibros, toos col so propiu estilu:
Formatu y presentación
Los llibros son de tapa dura, de formatu apaisáu y con 60 páxines cada unu. Les tapes son dures y nada grueses pero les tapes de los re-ediciones si fueron más grueses. Distintu de color ente sigo (pueden ser azules, coloraes, verdes, marielles, naranxes, etc.) y cada portada lleva una ilustración del llibru mesmu. La portada más conocida ye la de Thomas the Tank Engine, con Thomas saliendo d'un túnel, sonriendo y llevando los vagones de mercancíes de Edward. El formatu siempres foi apaisáu incluyíes los re-ediciones.
Cada llibru empieza con un pequeñu prólogu d'una páxina en forma de carta del autor escontra una determinada persona que'l so conteníu depende del llibru. Dacuando inclúyese un pequeñu párrafu debaxo nel cual l'autor da'l so agradecimientu a los qu'ayudaron a collaborar o inspirar un fechu d'una hestoria del llibru. La estructura narrativa consta de 60 páxines, de les cualos tán estremaes de metá en metá, esto ye, 30 páxines de los fechos de la hestoria y 30 páxines pa les ilustraciones. Tolos llibros consten de cuatro capítulos, a esceición del llibru Henry the Green Engine que tenía una hestoria extra na cual Percy desea ponese una bufanda pa permanecer caliente mientres el fríu iviernu y acaba colos pantalones de Sir Topham Hatt como bufanda por cuenta de un descuidu, polo tanto'l llibru contién 63 páxines d'hestories ya ilustraciones. Los llibros tienen una midida de 14'3 centímetros d'anchu y 10'7 centímetros d'altu.
El inusual formatu de los llibros facer reconocibles al intre. Anque munchos llibreros quexar de qu'esi inusual formatu facer fácilmente accesibles pa robalos y difíciles d'exhibir. Esti formatu foi copiáu polos editores de Ian Allen pa los sos llibros de Sammy the Shunter.
Inusualmente pa los llibros infantiles mientres el periodu d'austeridá, los llibros de The Railway Series fueron impresos totalmente en color dende'l principiu. Esti fechu ye citáu por munchos críticos como unu de los mayores puntos de venta en tiempos anteriores.
El marcu de les aventures: la islla de Sodor
El reverendu Wilbert Awdry recibió numberoses cartes de los almiradores de les hestories avera del ferrocarril onde viven les llocomotores. D'esa manera'l reverendu empezó a planiar un llugar pa establecer el marcu específicu de les hestories. Mientres una visita a la islla de Man, afayó que l'obispu de la islla yera llamáu'l Obispu de Sodor y Man. El nome Sodor venía de Sudrey, les islles del sur, pero'l reverendu decidió que d'establecer una islla ficticia ente Man y Gran Bretaña con esi nome sería una gran idea.
Años dempués, Wilbert y el so hermanu George Awdry, que yera bibliotecariu del Club Lliberal Nacional, escribieron el llibru de The Island of Sodor: Its People, History and Railways sobre la islla ficticia onde se fala de la so xeografía, la llingua que se falaba, la so historiografía, industries y ferrocarriles.
The Railway Series, el Ferrocarril Británicu y el Movimientu de Preservación
El reverendu Wilbert Awdry creía firmemente nes llocomotores de vapor como daqué por demás importante polo qu'en dellos de los sos llibros y hestories criticaba los planes de modernización o situaciones del Ferrocarril Británicu, al cual nes hestories referíense como'l ″Otru Ferrocarril″. El llibru Troublesome Engines criticaba por casu les disputes industriales nel Ferrocarril Británicu.
Otru de los aspeutos más criticables ye l'usu de les llocomotores diésel en sustitución poles llocomotores de vapor. D'esa manera, delles de les llocomotores diésel qu'apaecieron caracterizábense-yos por ser gloriables y malicioses. Diesel, l'antagonista de Duck and the Diesel Engine, fixo poner nel so contra a la llocomotora Duck por rensía yá que Duck desafió-y a llevar unos cuantos vagones vieyos por ser meyor y revolucionariu. Otra llocomotora diésel tamién llegó a Sodor presumiendo de que yera meyor y que toles llocomotores de vapor tendríen de ser chatarra en Stepney the ″Bluebell″ Engine hasta que s'estropió por zucar ensin querer el bombín del inspector.
Enterprising Engines, ye'l llibru que más critica a los diesels yá que foi publicáu en 1968, l'añu que les llocomotores de vapor fueron puestes en desusu y sustituyíes polos diesels. Dos diesels llamaos polos sos númberos 199 y 7101 llegaron a Sodor. 199 yera'l más sobeyosu ente que 7101 yera más atentu. 199 foi espulsáu finalmente pola so torpeza. Na hestoria de Escape! del mesmu llibru, los diésel actúen de la mesma qu'un grupu de nazis en caza de xudíos, o policías en busca d'un presu fugáu, sía inocente o non. Nesti casu de la llocomotora de vapor Oliver que fuxe escontra Sodor yá que Sir Topham Hatt nun dexa la destrucción de llocomotores de vapor, y ye rescatáu y lleváu pol ximielgu Douglas que lo dexa en Crovan 's Gate, onde ta'l taller d'arreglos. Sir Topham Hatt yá sabe de Oliver y mandar a reparar, finalmente diciendo delantre de toles llocomotores de Tidmouth que Toles llocomotores de vapor siempres van ser bienveníes y van tener un llar en Sodor.
Pero non tolos diésel aportaron a tan ronciegos nos llibros. Daisy, que de primeres yera presumida y picotera, demostró ser útil y quedóse en Sodor. BoCo, qu'ayuda a Edward nel so ramal, de primeres paeció cantu cuando ensin querer llevóse los vagones de mercancíes de los ximielgos Bill y Ben pero Edward enseñólos a respeta-y, y acabó per integrar se nel grupu de les llocomotores de vapor de les cualos munchos d'ellos teníen cierta distancia por cuenta de la malicia de Diesel, el qu'acosó a Duck. Mavis yera un diésel nuevu ya inespertu qu'ayuda na cantera de Anopha y quería faer les coses a la so manera, cosa que disgustaba al veteranu Toby y tres delles lleiciones, Mavis aprendió a ser realmente útil. Bear, el nuevu nome del diésel 7101 polos ruxíos qu'emite'l so motor, tamién se quedó en Sodor pola so utilidá y ayuda a Henry, Gordon y James. Rusty, el pequeñu diésel del ferrocarril de Skarloey, ye atentu y ayuda nes xeres de caltenimientu del ferrocarril. A partir de los llibros de Christopher Awdry, l'apariencia de los diesels como nocivos pal ferrocarril foise apagando y de ende tán los personaxes del Diesel del Taller, qu'ayudó a James y convence-y que non tolos diesels son maliciosos, Philippa/Pip y Emma, que lleva a pasaxeros dende Londres hasta Sodor, o Frank, del ferrocarril de Arlesdale, que nun principiu yera gurniador demostró ser de gran utilidá. L'últimu diésel presumíu coles llocomotores de vapor foi'l moteyáu 'Old Stuck-Up' que s'estrelló na paré trasera del hangar de Tidmouth en James and the Diesel Engines.
L'entusiasmu del reverendu poles llocomotora de vapor llocomotores de vapor sirvió por qu'en les sos hestories promocionara los ferrocarriles de vapor y permaneza el so entusiasmu per siempres. Por poner exemplos, dellos de los ferrocarriles de Sodor tán basaos en munchos ferrocarriles auténticos. El ferrocarril de Skarloey ta basáu nel de Talyllyn, en Gales y en munches hestories méntase tamién al verdaderu ferrocarril y a les sos llocomotores como Talyllyn y Dolgoch, los ximielgos reales y base d'inspiración de Skarloey y Rheneas. Inclusive nos prólogos promociónense dellos de los ferrocarriles.
Otros ferrocarriles reales son el de Snowdon Mountain, tamién en Gales ya inspiración del ferrocarril de Culdee Fell; y el de Ravenglass y Eskdale, en Cumbria foi la inspiración del ferrocarril de Arlesdale. Otros ferrocarriles de Sodor tán direutamente basaos nos reales, como son l'antiguu ferrocarril de Mid Sodor onde taba Duke, y agora ye'l de Arlesdale, basáu nos ferrocarriles de Ffestiniog y Corris, o'l ramal de Duck, tamién llamáu'l ″Pequeñu Oeste″, basáu nel ferrocarril de South Devon.
Nel llibru de Thomas and the Great Railway Show, Thomas visita'l Muséu Ferroviariu Nacional en York onde apaecíen múltiples llocomotores incluyida la llocomotora The Rocket de Stephenson, anque esta en realidá ye una copia del orixinal que ta espuesta en Londres. A la fin del llibru Thomas ye condecoráu como Miembru Honarario del Muséu. Esto foi reflexáu pola inclusión real del ferrocarril ficticiu de Sodor cola estensa biblioteca de llibros sobre ferrocarriles del Muséu en reconocencia pola so influencia na preservación del ferrocarril de vapor.
Cameos, apaiciones especiales ya intereses
Como suel asoceder en delles obres sían lliteraries o audiovisuales, el creadores mesmos o dellos compañeros sos apaecen como personaxes nes hestories más que nada como visitantes de la islla de Sodor.
El mesmu reverendu apaeció nel llibru de Small Railway Engines y Duke the Lost Engine anque moteyáu como'l Clérigo Delgado, que'l so oficiu yera'l mesmu: escritor de llibros ferroviarios y reverendu. Esti personaxe llega a Sodor p'atopar inspiración n'unu de los sos llibros y pasia pola contorna del ferrocarril de Arlesdale xunto al so amigu'l Clérigu Gordu. Tamién collabora na busca de Duke la llocomotora perdida.
El Clérigu Gordu ta basáu nuna persona real, el reverendu Teddy Boston, amigu de Wilbert Awdry y tamién entusiasta de los ferrocarriles. El so personaxe ye'l qu'afaya'l tendeyón onde Duke taba zarráu mientres unos trenta años, y al cual la veterana llocomotora confunde con un vándalu.
El reverendu Awdry apaez tamién en delles ilustraciones pero solu como espectador. Nuna ilustración de Percy runs away puede vése-y xunto a la so familia mientres ven a Percy llevar vagones de mercancía. Otra apaición foi en Duck and the Diesel Engine xunto a una persona bien paecida al ilustrador C. Reginald Dalby. Brian Sibley, el biógrafu del reverendu Awdry, propón qu'esto sería una referencia al disgustu del reverendu de como Dalby dibuxó a Duck.
El vicariu de Wellsworth qu'apaez en Edward the Blue Engine podría ser una referencia a Teddy Boston yá que este tenía una llocomotora de tracción, y Trevor, que yera una llocomotora de tracción, foi rescatáu gracies al pagu del vicariu de Wellsworth.
Otres persones acomuñaes cola serie de llibros, tamién apaecen referenciaes. El ilustrador Dalby apaeció nes sos propies ilustraciones dos veces: nos capítulos Off the rails de Gordon the Big Engine y Saved from scrap de Edward the Blue Engine. L'editor de los llibros, Eric Marriot, apaeció como nome d'una compañía de barcos nel capítulu Percy takes the plunge y la so cara foi la inspiración del matrimoniu Edwards pa ilustrar la cara de Gordon.
Gerard Fiennes, unu de los direutores más envaloraos del Ferrocarril Británicu, quixo llamar a la so autobiografía The Fat Controller, el nomatu pol que se conoz Sir Topham Hatt, pero'l editores nun-y lo dexaron.
Como yá se comentó, delles de les hestories y sucesos qu'asoceden nos llibros tán basaos en fechos reales qu'apaecieron n'artículos publicaos por entusiastes de los ferrocarriles naquel tiempu.
Los llibros de The Railway Series
El númberu total de llibros d'esta serie ye de 41. Los llibros del 1 al 26 fueron escritos pol reverendu Wilbert V. Awdry, y los llibros del 27 al 41 pol so fíu Christopher Awdry.
Los personaxes de The Railway Series
Son munchos los personaxes de los llibros. Principalmente los protagonistes son les llocomotores sían de vapor o diesels. Como na vida real les llocomotores nun se mueven por si soles sinón que son conducíes por persones. Cada personaxe tien una personalidá distinta como los seres humanos. Tamién tienen relevancia nes hestories los vagones de pasaxeros y los vagones de mercancíes.
Amás de les llocomotores y les persones, otros personaxes secundarios que participen nes hestories son otros vehículos como tractores, autobuses o coches.
NGC 320
NGC 320 ye una galaxa espiral barrada de la constelación de Cetus.
Afayóse'l 1886 pol astrónomu Frank Leavenworth.
Manlleu
Manlleu ye un conceyu de Cataluña, (España), perteneciente a la provincia de Barcelona, na comarca d'Osona, travesáu pol ríu Ter, en que la so oriella izquierda atopa la mayor parte del nucleu urbanu.
Tierra de Ribadeo
La Tierra de Ribadeo (territoriu de la riba oriental del ríu Eo, ensin venceyamientu dalu cola villa gallega de Ribadeo sacante pol nome y la cercanidá xeográfico) ye'l nome que demientres bona parte de la Edá Media denomó la parte ocidental d'Asturies encluyida nel antiguu conceyu de Castropol, qu'enantábase aproximadamente ente los ríos Eo y Navia.