cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aristolochia clematitis
Taxonomía
Aristolochia clematitis describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 2: 962. 1753. Aristolochia: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues aristos ( άριστος ) = "que ye útil" y locheia ( λοχεία ) = "nacencia", pol so antiguu usu como ayuda nos partos. Sicasí, según Cicerón, la planta lleva'l nome d'un tal "Aristolochos", qu'a partir d'un suañu, aprendiera a utilizala como un antídotu pa les mordedures de culiebra.
clematitis:, epítetu deriváu de la pallabra griega: clema, κλημα = "trepador".
Neusa Taroda
Neusa Taroda Ranga ye una botánica, curadora, y profesora nipo-brasilana.
En 1974, llogró una llicenciatura en Ciencies Biolóxiques, pola Universidá Estatal de Campinas, la maestría en Bioloxía Vexetal pola mesma casa d'altos estudios, en 1981; y, el doctoráu en Plant Science, pola Universidá de Saint Andrews, en 1984.
Calendariu gregorianu prolépticu
El calendariu gregorianu prolépticu (del griegu πρόληψις; prólēpsis, conocimientu anticipáu) ye'l resultáu de convertir al calendariu gregorianu les feches anteriores a la introducción oficial d'esti en 1582. Esta trasllación suel facese a partir del calendariu xulianu, magar que puede facese tamién a partir de cualesquier otru calendariu. Nos países qu'adoptaron el calendariu gregorianu más sero ye avezao tresformar tamién les feches ente 1582 y la fecha de l'adopción del calendariu gregorianu nesi país usando'l calendariu prolépticu.
Usu del calendariu
L'usu d'esti calendariu ye obligáu específicamente pa la conversión de feches anteriores a 1582 pola norma ISO 8601:2004 (cláusula 4.3.2.1 Calendariu gregorianu), siempre que les dos partes qu'intercambien información tean conformes. Úsenlo tamién la mayoría de los estudiosos de la cultura maya, especialmente pa la conversión de les feches de la nomada cuenta larga (sieglu I e.C. - sieglu X). Por embargu, el restu d'historiadores y los astrónomos nun avecen a utilizalu, porque la diferencia ente'l calendariu xulianu y el gregorianu nun ye relevante pa la mayoría de les referencies de datación, nas que figura namái l'añu. Lo correuto, cuando se citen documentos d'una dómina pregregoriana, ye dar la data orixinal, y facer figurar como notes les referencies a cuál calendariu taba n'usu y la equivalencia d'esa data notros calendarios.
Pa estos calendarios estrémense dos sistemes pa numberar los años dende'l nacimientu de Cristu. Beda y otros historiadores más tardíos nun usaron el cero llatín (nulla) como añu cero, polo que'l añu anterior al añu 1 ye'l añu 1 e.C. Nesti sistema l'añu 1 e.C. ye un añu bisiestu, neto que nel calendariu xulianu prolépticu. Matemáticamente ye más conveniente incluyir un añu 0 y representar los años anteriores como negativos, pues esto fai más cenciellu'l cálculu del númberu d'años ente un añu negativu (e.C.) y otru positivu (d.C.). Esta ye la convención usada na numberación añal astronómica y nel sistema de fecha estándar internacional, ISO 8601. Nestos sistemes, l'añu 0 ye bisiestu.
Magar que'l calendariu xulianu entamó a funcionar nominalmente nel añu 45 e.C., cuando foi implantáu por Xuliu César, la colocación del día bisiestu, ente'l 45 e.C. y el 1 e.C., foi irregular. El calendariu xulianu con un día adicional cada cuatro años namái tuvo un usu regular dende finales del añu 4 hasta 1582 (o más tarde nos países que nun adoptaron el calendariu gregorianu nesa fecha).
El calendariu gregorianu prolépticu ye usáu delles vegaes en programes informáticos pa facer más cenciellu'l manexu de feches antigües. Asina, ye'l calendariu utilizáu por MySQL,8 SQLite,9 PHP, CIM, Delphi, Python10 y COBOL.
Diferencia ente les feches del calendariu xulianu y les del calendariu gregorianu prolépticu
La diferencia ente les feches del calendariu xulianu y les del calendariu gregorianu prolépticu primero de la introducción del calendariu gregorianu, n'ochobre de 1582, son les siguientes.
La tabla que vien darréu asume la esistencia d'un día bisiestu fixu nel calendariu xulianu, el 29 de febreru. La realidá, sicasí, ye que'l día bisiestu (bissextile) xulianu yera l'ante diem bis sextum Kalendas Martias, esto ye, el 24 de febreru, polo que les feches ente'l 24 y el 29 de febreru de los años bisiestos tien una correlación irregular.
(Fecha gregoriana= Fecha xuliana + Desfase)
Problema del Día d'Añu Nuevu
La correlación ente les feches xulianes y les gregorianes presenta otru problema más, deriváu de los socesivos cambios históricos de la fecha que se vien usando pa determinar el cambiu d'añu. Nes diferentes dómines y países l'entamu del añu, que na mayoría de les époques y países cristianos taba establecíu el 1 de xineru, desplazose al 25 de marzu, el 25 d'avientu o al 29 d'agostu, por exemplu, pa conmemorar estremaes efemérides relixoses o astronómiques. Por exemplu, entá en 1564, un reinu estable y consolidáu como Francia tuvo de promulgar l'edictu de Roussillon pa xunificar en tol país la fecha del comienzu del añu, afitada de magar nel 1 de xineru. De resultes d'ello, p'aplicar les fórmules del calendariu gregorianu proléptico neses dómines y países hai que saber si l'añu de la fecha xuliana entama'l 1 de xineru o notru día distintu. right|thumb|250px|Bula Inter Gravissimas (1582), que sentó les bases del nuéu calendariu gregorianu. Nel calendariu romanu l'añu entamaba'l 1 de xineru, fecha que foi heredada pol calendariu resultante de la reforma xuliana. Pesie a que los calendarios llocales teníen d'alliniase col xulianu, l'añu siguió entamando en feches distintes en dellos llugares. Asina, l'añu del calendariu d'Alexandría (Exiptu) entamaba'l 29 d'agostu, o'l 30 d'agostu dempués d'un añu bisiestu d'Alexandría. Otros calendarios provinciales, d'otra banda, foron alliniaos pa entamar l'añu el día del nacimientu d'Octaviu Augustu, el 23 de setiembre. Nel Imperiu Bizantín, qu'usaba'l calendariu xulianu, el periodu de la indicción facía que l'añu entamara'l 1 de setiembre: esta fecha sigue marcando anguaño l'escomienzu del añu llitúrxicu na Ilesia Ortodoxa. Cuando Vladimir I de Kiev adoptó'l calendariu xulianu en 988, contose esi añu como'l Anno Mundi 6496, qu'escomenzaba'l 1 de marzu, seis meses dempués del entamu del añu bizantín Anno Mundi col mesmu númberu. En 1492 (AM 7000) Iván III, según la tradición ortodoxa, reallinió l'escomienzu del añu al 1 de setiembre, polo que'l AM 7000 duró namái 6 meses en Rusia, del 1 de marzu al 31 d'agostu de 1492
Na Inglaterra anglosaxona l'añu entamó, el más del tiempu, el 25 d'avientu, fecha del solsticiu d'inviernu que marcaba, como nos tiempos precristianos, l'entamu del añu; por embargu, nel sieglu XI documéntase dacuando la fecha del 25 de marzu. Otres vegaes l'entamu del añu desplazose hasta'l 24 de setiembre, día d'aniciu de la nomada indicción occidental introducida por Beda. Estes práutiques camudaron tres de la conquista normanda: de 1087 a 1155 l'añu inglés entamó'l 1 de xineru, y dende 1155 a 1751, el 25 de marzu. En 1752 treslladóse definitivamente al 1 de xineru. Sicasí, inclusive anantes de 1752 el 1 de xineru foi tratáu delles vegaes como l'entamu del nuevu añu - como asocede por exemplu nos perfamosos diarios de Samuel Pepys, y considerábase'l 25 de marzu como fecha d'aniciu del añu civil o llegal. P'amenorgar l'ambigüedá nun yera raro que les feches ente'l 1 de xineru y el 24 de marzu escribiéranse por exemplu como 161-1662, esplicándo-y al llector que'l añu 1661 caltenía'l contéu hasta marzu de 1662, y poro qu'incluyía los dos primeros meses llargos d'esti.
La mayoría de los países d'Europa occidental, nostante, camudaron yá al 1 de xineru l'empiezu del añu enantes d'adoptar el calendariu gregorianu. La tabla que vien darréu amuesa los años nos que dellos países adoptaron el 1 de xineru como entamu del añu.
Infante
En dellos países, infante (del llatín infantis, «el que nun fala») ye una denominación llegal relativa a los menor d'edá menores d'edá, qu'inclúi a los neños de cero a cinco años.
Etimoloxía
La pallabra vien del llatín infans, infantis (nominativu -infante- y xenitivu -del infante- de singular). Ta compuesta pol prefixu in-, de negación, y pol participio presente del verbu fāri: «falar». Asina empezó a referise a los neños pequeños cuando inda nun aprendieron a falar.
Una aplicación fayadiza d'esti vocablu asocede en aviación comercial: boletu o billete d'infante, que se concede a menores de dos años.
Infante como títulu nobiliariu
Infante tamién ye un títulu de realeza que n'España otorgar a los fíos del Rei qu'escarezan de la condición de Príncipe o de Princesa d'Asturies, y a los fíos d'esti Príncipe o Princesa, dientro de la denomada familia real.
Nos sos oríxenes, la infantería foi tropa que curiaba al infante, o tamién la tropa qu'esti postreru comandaba. Darréu llamóse asina al soldáu d'a pies, en contraposición al soldáu d'a caballu.
Nos antiguos reinos peninsulares como'l portugués, el castellanu y l'aragonés, ente otros, l'usu del título d'infante yera tal como l'enriba descritu no relativo a la monarquía hispánica, aplicáu a los fíos non intitulados como Príncipe d'Asturies, Girona, Viana o de Beira, respeutivamente.
En Portugal les denominaciones infante ya infanta siguieron n'usu a lo llargo de la historia.
Nel casu de la Corona de Francia, los fíos menores de los reis yeren titulaos Enfants de France (Infantes de Francia) o Fils de France (Fíos de Francia).
Átomu
right|frame|Átomu d'[[Heliu (elementu)|Heliu.]]
L'átomu (del llatín: atomum, y ésti del griegu: ατομον, indivisible) ye la menor cantidá d'un elementu químicu que tien esistencia propia, y que nun ye posible dividir con procesos químicos.
Anque la mayor parte d'un átomu ye espaciu vacíu, los átomos tán compuestos de partícules más pequeñes. Por tradición suelen dividise en:
El volumen del nucleu ye 10.000 veces más pequeñu que'l total del átomu, ensin embargu tien tola masa atómica concentrada n'él, yá que los electrones tienen una masa despreciable.
Nel casu d'átomos n'estáu neutru'l númberu d'electrones ye idénticu al de protones, que ye lo que caracteriza a cada elementu químicu. El númberu de protones d'un determináu átomu llámase númberu atómicu y determina'l so llugar na tabla periódica de los elementos.
Según la composición del nucleu los átomos llámense:
Les propiedaes químiques de los átomos isótopos son asemeyaes, pero les de los isótonos y isóbaros nun lo son.
Anthus pratensis
El ye una especie d'ave paseriforme de la familia Motacillidae. Tien la tiesta parda y llistes nel pechu y lladrales.
Distribución y hábitat
La so distribución ye paleártica, habitando'n terrenos abiertos, praos, cultivos y tundres.
Ensifera ensifera
Ensifera ensifera ye una especie de colibrí qu'habita n'Cordal de los Andes (dende Venezuela hasta Bolivia), presentando un picu y una llingua llarga como adautación a la so dieta a base del néctar de ciertu tipu de flores, como la Passiflora mista.
Anthus pratensis
Distribución y hábitat
Ye migratoriu, nidifica na metá norte d'Europa y Asia envernando nel sur d'Europa, norte d'África y sur d'Asia. Ye residente en Holanda, Reinu Xuníu y Francia. Na península ibérica ye abondosa pel iviernu en toles rexones, con posiblemente una pequeña población añerante n'Asturies y Lleón.
Ensifera ensifera
El llargor total (incluyendo al picu y los pies) llega cerca a 15 cm y el páxaru puede llegar a pesar 12 gramos siendo d'apariencia grande.
Esti colibrí presenta'l picu d'ave más llargu del mundu en rellación col llargor total del so cuerpu.
Anthus pratensis
Reproducción
La dómina de cría tien llugar de marzu a agostu, con una o dos puestes de 4 a 6 güevos.
Subespecies
El chis de los praos tien dos subespecies:
Mascate
Mascate (n'árabe, مسقط) ye la mayor ciudá y capital del sultanatu d'Omán, asitiada a la vera'l golfu d'Omán. Tien una población de
Historia
Ente 1507 y 1650 perteneció a Portugal.
Sant Llorenç des Cardassar
Sant Llorenç des Cardassar ye un conceyu de la comunidá autónoma d'Islles Baleares, España. Asitiáu na comarca del Llevante na islla de Mallorca y colinda con Manacor, Petra, Artá y Son Cervera. El términu ta formáu por cinco nucleos de población: San Llorienzo, Son Carrió, Cala Millor, Sa Coma y S'Illot. El puntu más altu del términu presentar el Puig del Pare con 487 m el segundu ye'l monte de Calicant (476 m) que conforma un cordal xunto col Puig de'n Tart, cuetu de sa Moixeta, Puig de ses Rebanadas, y el monte y llomba de Sos Llull. En xineru de 1816 un real orde dio-y la categoría de villa y el 1820 constituyóse'l Conceyu, pero cola restauración del absolutismu, en 1823 foi nuevamente suprimíu.
El 3 de xunetu de 1892 constituyóse'l primer Conceyu y escoyóse alcalde Bartolomé Umbert Cabrer.
Esti conceyu apaez a finales del sieglu XIX cuando se segrega de Manacor col nome de San Llorienzo de Descardazar que caltién hasta los años 1950.
Bellatrix
Nome
El nome de Bellatrix, la Estrella Amazona, remanez del llatín y significa «la guerrera»; de la mesma esta pallabra vien de la traducción del árabe medieval Al Najid, «el conquistador».
Nieva Abelson
Nieva Martin Abelson foi una pediatra, química, y hematóloga d'Estaos Xuníos. La Dra. Abelson ye reconocida como una de les principales investigadores en Factor Rh, codescubridora con Louis Diamond 1902-1999).
Bellatrix
Nome
Nel Éufrates, xunto a Betelgeuse (α Orionis) y Meissa (λ Orionis), Bellatrix yera Kakkab Sar, «la Constelación del Rei», o Ungal, qu'abarruntaba fortuna, honores marciales, riqueza y otros atributos reales.
Carauterístiques físiques
left|300px|thumb|Comparanza ente'l tamañu de Bellatrix, [[Beta Persei|Algol B y el del Sol.]] Bellatrix ye una superxigante azul caliente de tipu espectral B2III -una de les estrelles más calientes que pueden vese a güeyu- con una temperatura superficial de 21.500 K, non bien distinta a Espiga (α Virginis) o Adhara (ε Canis Majoris). La so lluminosidá, incluyida una importante cantidá de radiación emitida nel ultravioleta, ye 6400 vegaes mayor que la solar.
Nieva Abelson
Biografía
Graduar pola Washington State University con un B.Sc. en química. Yá egresada, especializar en pediatría. Les sos investigaciones na Universidá de Pennsylvania, onde yá yera profesora de patoloxía clínica, arreyaba grupos sanguíneos, enfermedaes hematolóxiques d'infantes, y la patoxénesis d'artritis reumatoide. En 1974, publicó'l testu, Topics in Blood Banking.
Bellatrix
Carauterístiques físiques
Clasificada como xigante, el so diámetru actual -llográu a partir de la midida del so diámetru angular- ye 5,7 vegaes mayor que la solar, pero nunos millones d'años va convertise nuna superxigante naranxa muncho más grande. Ello ye que yá desenvolvió una envoltura gaseosa como primer pasu nel so tresformamientu. Con una masa unu 8 o 9 vegaes mayor que la solar, probablemente va concluyir los sos díes como nana blanca.
Nieva Abelson
Vida personal
Abelson casóse con Philip Abelson (1913–2004), un físicu, escritor científicu y editor de llargu plazu de la revista Science. La so fía, Ellen Abelson Cherniavsky que estóa güei retirada, trabayó n'investigaciones de l'aviación na Corporación MITRE de Virxinia.
Becrux
Becrux o Mimosa son nomes que recibe la estrella Beta Crucis (β Cru / HD 111123 / HR 4853), la segunda más brillosa na constelación de la Cruz del Sur (Crux Australis) y la ventena más brillosa del cielu nocherniegu. El términu «Becrux» nun ye más qu'una contraición de la lletra griega Beta y la pallabra Crux, ente que l'orixe del nome «Mimosa» pue tar rellacionáu cola flor del mesmu nome.
Becrux ye una estrella subxigante de magnitú visual +1,30 de color azul y tipu espectral B0.5IV con una temperatura cercana a los 27.000 K. La so lluminosidá, 2000 vegaes mayor que la del Sol nel espectru visible, xube a 19.600 soles cuando se considera la radiación emitida nel ultravioleta, que nuna estrella tan caliente supón una proporción importante. El so diámetru ye aproximao 7 vegaes el del Sol, y la so masa ye 14 vegaes la solar. Ye una estrella nueva, con una edá envalorada de 10 millones d'años, que'l so conteníu relativo de fierro ye igual a 3/4 partes del atopáu nel Sol. Ye una variable pulsante de tipu Beta Cephei, que'l so rellumu varia ente magnitú +1,23 y +1,33 con periodos de 4,588, 4,028, 4,386, 6,805 y 8,618 hores.
Asitiada a 280 años lluz del Sistema Solar, l'espectru de Becrux revela que ye una estrella binaria cercana que les sos dos componentes, dixebraes unes 7 unidaes astronómiques, tienen un periodu orbital de 5 años. Amás, afayóse una segunda compañera de masa baxo, non observable nel espectru visible pero activa en rayos X; ye una estrella pre-secuencia principal, esto ye, ta inda en procesu de formación. Dixebrada siquier 350 ua del par interior, emplega 1600 años o más en completar una órbita. Una cuarta estrella, visualmente a 42 segundos d'arcu, puede tamién pertenecer al sistema. Si realmente forma parte del mesmu, sería una nana naranxa distante siquier 3600 ua de la componente más brillosa.
Beta Apodis
Beta Apodis (β Aps / HD 149324 / HR 6163) ye una estrella de la constelación d'Apus, el ave del paraísu. De magnitú aparente +4,23, ye la tercera más brillosa de la constelación, dempués de α Apodis y γ Apodis. Alcuéntrase a 158 años lluz de distancia del Sistema Solar.
Beta Apodis ye una xigante naranxa de tipu espectral K0III con una temperatura superficial de 4677 K. Con una lluminosidá equivalente a la de 52 soles, la so masa ye aproximao un 85% mayor que la masa solar. La midida del so diámetru angular —2,09 ± 0,11 milisegundos d'arcu— dexa evaluar el so diámetru real, resultando ser unes 11 vegaes más grande que'l diámetru solar, polo que, ente les xigantes, nun ye de les de mayor tamañu. En comparanza con α Apodis, tamién xigante naranxa, ye unes 14 vegaes menos lluminosa qu'ésta y la so diámetru ye una quinta parte del d'ésta última. Les sos carauterístiques son más similares a les d'otres conocíes xigantes de tipu K como Pólux (β Geminorum) y Menkent (θ Centauri), magar la mayor distancia que nos dixebra de Beta Apodis fai que seya menos brillosa que cualesquier d'elles. Per otra parte, amuesa una metalicidá —bayura relativa d'elementos más pesaos que'l heliu— daqué menor que la del Sol ([M/H] = -0,05).
Christa Schroeder
Emilie Christa Schroeder foi una de les secretaries personales y la segunda secretaria d'Adolf Hitler dende 1933 hasta'l fin del réxime nazi na Segunda Guerra Mundial.
Biografía
Christa Schroeder nació nel pequeñu pobláu de Hannoversch Münden, estudió secretariáu en Nagold y trabayó nuna firma d'abogaos dende 1929 hasta 1930. Dempués trabayó como estenógrafa nel Oberste SA-Führung.
En 1933, allegó en respuesta d'un avisu de solicitú de personal pa la cancillería y foi personalmente aceptada pol mesmu Hitler d'una llista de 87 candidates a pesar de nun pertenecer al NSDAP, requisitu básicu pa optar a cargos de confianza del réxime nazi.
En 1934, Schroeder comprometer con un diplomáticu yugoeslavo, Alkonic Lav; sicasí, Hitler nun aprobó la rellación y esta terminó en 1941.
Foi adscrita al staff de Wolfsschanze como estenógrafa y llegó a conocer al detalle los aspeutos mundanos del líder nazi. Depués foi treslladada xunto a Traudl Junge, Johanna Wolf y Margareth Daranowski al búnker onde compartíen un cuartu común.
Como parte del personal d'enfotu de Hitler, solíen compartir la xinta con Hitler xunto a les otres secretaries y los choferes. Christa Schroeder permaneció nel búnker hasta'l 22 d'abril de 1945, foi unviada a Berchtesgaden xunto a Johanna Wolf pa destruyir documentación y foi detenida polos norteamericanos en Bad Tölz. Foi entrugada y lliberada sol grau de simpatizante del réxime en 1948.
Sostuvo una batalla llegal por un llibru non autorizáu por ella escritu y publicáu por Albert Zoller, el so entrugador insaciable mientres tuvo en prisión quien escribiera un llibru llamáu: ''Hitler en priváu. Vivencies d'una secretaria secreta'' en que supuestamente les frases qu'apaecen como diches por ella nesa publicación nun les dixo enxamás. En 1949, Schroeder escribió un llibru autobiográficu llamáu Hitler yera'l mio xefe, les memories de la secretaria d'Adolf Hitler en respuesta a la falacia supuesta de Zoller. Finó'l 28 de xunu en 1984 en Múnich.
Sant Antoni de Portmany
Sant Antoni de Portmany (San Antonio Abad en castellanu) ye una parroquia y un conceyu español de la islla d'Eivissa, na comunidá autónoma d'Islles Baleares, España. Asitiáu nel oeste de la islla, correspuende al antiguu cuartón (en catalán, quartó) de Portmany, unu de los cuatro en que Xaime I estremó la islla en sieglu XIII. La pallabra Portmany procede del llatín portus magnus, "puertu grande" que foi adoptada polos árabes como burt'uman y depués polos conquistadores d'orixe catalán a l'actual espresión.
Anguaño ye unu de los principales centros turísticos de la islla d'Eivissa. El nucleu principal asitiar a 15 km de la capital (la ciudá d'Eivissa), y cuenta con un gran puertu al fondu d'una badea, que dexa'l tráficu marítimu de pasaxeros y mercancíes cola península.
La parroquia de Sant Antoni estremar nes viendas de ye Bernats, ye Bessons, Buscastell, Cas Ramons, Forada, ye Macians, ye Pla, sa Raval y sa Vorera.
Historia
Los púnicos aprovecharon el puertu de San Antonio pa cargar agua pa los sos viaxes, pa pescar y salar pexe, etc. Vivíen en viviendes separaes partíes el territoriu. Cerca de les cases soterraben los muertos, y ye posible que tuvieren un santuariu dedicáu a la diosa Tanit na cueva de Santa Agnès.
La llegada de los romanos nun modificar el sistema habitacional ya igualmente dedicáronse a pescar, llabrar la tierra, entesacar lleña y carbón del monte que yeren esportaos. Los romanos diéron-y l'apellíu a San Antonio: Portus Magnus, que quier dicir puertu grande, pallabra qu'evolucionó a Portmany.
Hacia l'añu 900, llegaron los árabes procedentes del norte d'África. Esta población dio un importante impulsu a l'agricultura, como por casu nos bancales del llanu de Portmany, construyeron molinos pa moler granu nel Broll de Buscastell y aprovecharon la madera de pinu pa construyir embarcaciones. De la llingua de los árabes quedaron munches pallabres toponímiques, como Benimussa, Alcalà o Benimaimó.
Nel sieglu XIII lleguen a Eivissa les naves coles tropes del rei Xaime I d'Aragón. Coles tropes del obispu de Tarragona (Reinu d'Aragón) sofitaes poles tropes del Rei de Portugal lleguen a Eivissa les nueves llingua, cultura y relixón. El Rei d'Aragón estremó Eivissa y Formentera en cuatro partes o cuartones (en catalán, quartons), unu de los cualos yera'l de Portmany, antecedente del actual conceyu. Los cuartones fueron estremaos ente los señores nobles que fixeren la conquista en nome del Rei d'Aragón polo que Portmany quedó en manes de Guillem de Montgrí.
Les families que fueron vivir a Portmany, tres la conquista de 1235, namái teníen l'actual catedral d'Eivissa pa la so relixón, y naturalmente cayía-yos bien lloñe pa dir y por eso un grupu d'homes de Portmany foi a Tarragona, onde moraba'l señor de Portmany, a pidir una ilesia; l'autorización pa construyir una capiya y un campusantu llegó en 1305, y de xuru bien llueu empezaron les obres de construcción de l'antigua ilesia que tenía de tar nel mesmu llugar que l'actual.
Nel ilustráu sieglu XVIII y fomentáu pol primer obispu d'Eivissa, Manuel Abad y Lasierra, decide construyise un pueblu en cada parroquia y arrexuntar les cases, polo que se dio una cortil cerca de cada ilesia y un cachu de tierra pa cultivar, una de les cualos yera la de San Antonio. N'agricultura, lleváronse almendrales y otros árboles frutales de Valencia y Mallorca según persones pa enseñar a curialos, y fixéronse viveros d'árboles frutales nos güertos de Buscastell.
Nel sieglu XIX, yá tenemos noticies de qu'en San Antonio esisten unos venti cases cerca de la ilesia. El conceyu tien 3807 habitantes y 693 families. Mientres la primer metá d'esti sieglu créase y constrúyese l'edificiu del conceyu. En 1860-1861 fáense les primeres escueles públiques en San Antonio, constrúyese la carretera de San Antonio a Eivissa y íguase el puertu. A la fin de sieglu entra un funcionamientu'l faru de ses Coves Blanques.
Playa
Sablera de Cala Salada Cap Blanc
Christa Speck
Christa Speck foi una modelu y actriz alemana. Foi escoyida Playmate del mes pal númberu de setiembre de 1961 de la revista Playboy, y como la Playmate del añu en 1962. Foi fotografiada por Sam Wu.
Carrera y apaiciones nos medios
Speck taba trabayando como secretaria de bancu nel Bank of America cuando foi afayada por Playboy. Foi escoyida Playmate del mes pal númberu de Setiembre de 1961 de la revista Playboy, y como Playmate del añu en 1962, foi la primer modelu estranxera en ser llamada asina. Trabayó como Conejita nel club nocherniegu de Chicago, vivió na Casona Playboy y apaeció nos reportaxes de la revista de la década de los 60 sobre la vida na casona: Playmate Holiday House Party (1961), Playmate Pillow Fight andBunnies (1963) y The Playboy Mansion (1966). Speck foi escoyida polos llectores y editores de Playboy como una de les "diez Playmates favorites de la primer década de la revista."
Les sos páxines centrales pueden ser vistes na película de 1978 Animal House, que tien llugar en 1962. Speck ye mentada nel llibru de 2007 Confessions of a Crabgrass Cowboy: From Lincoln Logs to Llava Lamps: Coming of Age in an Early American Suburb de William Schwarz. Tamién ye mentada de volao nel llibru de 2011 The Bunny Years pola ex-conejita Kathryn Leigh Scott.
Vida personal
Speck nació en Danzig, Alemaña (agora Gdansk, Polonia).
Más tarde, tuvo casada col productor de programación infantil Marty Krofft. Speck y Krofft teníen trés fíos.
Speck morrió por causes naturales na so casa de Los Angeles, California, a los 70 años d'edá.
Christine Spielberg
Christa Spielberg foi una atleta alemana especializada na prueba de llanzamientu de discu, na que consiguió ser campeona europea en 1966.
Carrera deportiva
Nel Campeonatu Européu d'Atletismu de 1966 ganó la medaya d'oru nel llanzamientu de discu, llegando hasta los 57,76 metros que foi récor de los campeonatos, superando a les tamién alemanes Liesel Westermann y Anita Hentschel (bronce con 56,80 m).
Anthus petrosus
El ye una especie d'ave de pequeñu tamañu de la familia Motacillidae qu'habita xunto a les costes atlántiques d'Europa y África.
Enantes taba considerada una subespecie del so pariente'l chis de los puertos (A. spinoletta), lo mesmo que'l (A. rubescens).
Distribución y hábitat
Esta especie cría nes costes pedreres d'Europa Occidental dende'l Francia hasta Escandinavia. Ye una ave residente principalmente alredor de les Islles Britániques, Francia y el sur d'Escandinavia. Les poblaciones más nortices, son migratories y muévense al sur pa pasar l'iviernu. Raramente los individuos van escontra l'interior del continente européu.
Les chises de pedreru tienden a tar alredor de les costes pedreres, ente que les chises de los puertos prefieren los yerbazales húmedos. Polo qu'anque cohabiten nel mesmu área nun suelen atopase nel mesmu hábitat.
Descripción y taxonomía
thumb|left|Exemplar de A. p. petrosus. El chis de los pedreros tien un llargor corporal media de 16,5-17 cm. El plumaxe de les sos partes cimeres ye de tonos pardos buxos llistaos, y les partes inferiores son ablancazaes con llixos escuros en fileres, que como'l restu de chises sírvi-yos como camuflaxe nel suelu y ente les roques. Tienen pates escures y un picu tamién escuru allargáu y apuntiáu
Les aves de les subespecies d'Europa occidental y A. p. petrosus, A. p. kleinschmidti y A. p. meinertzhageni permanecen de color gris escuru tol añu. Ente que la subespecie escandinava y del Bálticu (A. p. littoralis) que pel iviernu tienen los mesmu tonos que petrosus pel iviernu, pel branu esclarien y adquieren tonos arrosaos pel branu, como'l chis de los puertos (A. spinoletta). Les poblaciones occidentales son cuasi sedentaries, ente que les poblaciones al este del Elba, xeneralmente de la variedá littoralis espárdense más llonxe Los migradores ivernizos son fácilmente estremables del chis de los puertos pero imposible d'estremar de les demás subespecies pol so aspeutu o midíes.
Comportamientu
La especie ye insectívora que como les demás especies de la familia Motacillidae busca les sos preses andando. El chis de los pedreros dexa que se-y averen a una distancia más curtia que'l chis de los puertos. Si se-y asusta va esnalar una distancia curtia, próximu al suelu, y posase se de nuevu.
La so llamada consiste nun esplosivu «fit». Los sos cantares, como la de les mayoríes de les chises, consta de series repitíes de pitíos más o menos agudos, con notes simples o dobles, que termina nun trinu vibratoriu. Xeneralmente más curtiu pero con bloques más llargos (una docena de repeticiones o más) que les del chis de los puertos.
Santa Maria del Camí
Santa Maria del Camí ye un conceyu de la comunidá autónoma de les Islles Baleares, España. Asitiáu na islla de Mallorca. Parte con Consell, Santoxenia, Palma, Marratxí, Bunyola y Alaró.
Eriocnemis aline
El calzadito pechiblanco (Eriocnemis aline) ye una especie de colibrí na familia Trochilidae.
Distribución
Alcuéntrase en Colombia, Ecuador y Perú.
Hábitat
El so hábitat natural son los montes húmedos tropicales o subtropicales de monte y los montes antiguos bien degradaos.
Óscar Pérez Solís
Óscar Pérez Solís foi un políticu y militar asturianu.
Biografía
Yera capitán d'artillería pero dexó l'Exércitu pa ingresar nel PSOE en 1913. Emplegó'l pseudónimu «Juan Salvador». Foi cofundador del Partíu Comunista Obreru Español (PCOE), una dixebra favorable a la Tercera Internacional del PSOE, n'abril de 1921, que integróse pocu dempués nel Partíu Comunista d'España (PCE).
Mientres la dictadura de Primo de Rivera, tuvo en prisión ente 1925 y 1927; salió d'esta reconvertíu al catolicismu con ayuda al paecer de José Gafo. En 1928 abandonó'l comunismu y entró a trabayar na CAMPSA de Valladolid.
Mientres la II República afilióse a Falanxe Española, xuniéndose a la sulevación de xunetu de 1936, na que participó na defensa d'Uviéu. Escribió El partido socialista y la acción de las izquierdas (1918), Memorias de mi amigo Óscar Perea (1931) y Sitio y defensa de Oviedo (1937).
Cutícula
El términu cutícula utilizar pa referise a una variedá de duros revestimientos non minerales esteriores na totalidá o ayundes d'un organismu, al qu'apurren proteición. Dellos tipos de "cutículas" nun son homólogues, y difieren nel so orixe, la so estructura, la so función y la so composición química.
Anatomía humana
thumb|300x300px|Anatomía de les partes básiques d'una uña humana. La cutícula de la uña denominar eponiquio.
Cutícula d'invertebraos
Los principales componentes estructurales de la cutícula de los nemátodos son proteínes, coláxenu y proteínes especializaes insolubles bien enxareyaes conocíes como cuticlins, xunto con glicoproteínas y lípidu.
El principal componente de la cutícula d'artrópodos ye la quitina, un polisacáridu compuestu d'unidaes de N-Acetilglucosamina, xunto con proteínes y lípidos. Les proteínes y la quitina tán enxareyaes contribuyendo a la so rixidez. La rixidez ye una función de los tipos de proteínes y la cantidá de quitina. Cuanto más aceda ye la proteína, más nidia ye la cutícula. Créese que les célules epidérmiques producen proteínes y tamién controlen el tiempu y la cantidá de proteínes a ser incorporaes na cutícula.
Botánica
thumb|[[Cera epicuticular que cubre la cutícula d'una fueya de Hosta fai qu'ésta seya hidrofóbica. L'agua, incapaz de moyar la cutícula, forma perlles y esmuzse, llevando'l polvu y la contaminación soluble con ella. Esta propiedá de autolimpieza llámase indistintamente "ultrahidrofobicidad" o "ultraoleofobicidad" en revistes téuniques. Más popularmente conozse como'l efeutu lotu.]]
En botánica, les cutículas de les plantes tán protexíes, hidrofóbiques, cubierta por cera producida poles célules de la epidermis de les fueyes, biltos tienros y tolos demás órganos de les plantes aérees. Les cutículas embriven la perda d'agua y conducentemente amenorguen la entrada de patóxenos por cuenta de la so secreción serosa.
Los principales componentes estructurales de les cutículas de les plantes son polímeru únicos de cutina y/o Cutan, trescalaos con cera.
Les cutículas de les plantes funcionen como barreres de permeabilidá pa l'agua y pa materiales hidrosoluble (solubles n'agua). La cutícula evita que la superficie de les plantes s'amugue y ayuda a prevenir que les plantes ensúguense. Plantes xerófiles como'l cactus tienen cutículas bien grueses que los ayudar a sobrevivir nos climes grebos. Les plantes que viven n'ambientes con oral marín pueden tener tamién cutículas más grueses que los protexen contra los efeutos tóxicos de la sal.
Basílica de She Shan
La Basílica de La nuesa Señora de She Shan (en chinu: 佘山进教之佑圣母大殿), ye'l santuariu católicu más importante de China y unu de los principales llugares de pelegrinación cristiana d'Asia. La basílica atopar nel distritu de Songjiang, al oeste del área metropolitana de la ciudá de Shanghai.
El nome She Shan deriva d'un cuetu al este de la ciudá onde s'alluga esta basílica. A pesar d'esto, el nome orixinal de la basílica ye "Ilesia de la Santa Madre en China". Anguaño ye la única Basílica menor qu'esiste en China y ta consagrada a La Nuesa Señora la Virxe María Auxilio de los Cristianos, llamada popularmente "La nuesa Señora de She Shan".
Historia
La primer ilesia edificada na llomba de She Shan foi construyida en 1863, dicha llomba atópase arrodiada d'un estensu monte de bambú de gran importancia ecolóxica. Mientres la Rebelión Taiping, los misioneros xesuites mercaron una parcela de tierra na fastera sur de la llomba, nel llugar nel que s'atopaba un monesteriu budista en ruines. Construyóse un pequeñu edificiu como vivienda pa los misioneros y una pequeña capiya, onde s'asitió una estatua de la Virxe María. En xunu de 1870, los disturbios en Tianjin llevó a la quema d'ilesies. Los xesuites de Shanghai rezaron ante la estatua de la Virxe y comprometiéronse a construyir una ilesia mayor nel so honor, en cuenta de la so proteición y de la salvación de la Diócesis de Shanghai d'una persecución contra los cristianos. Darréu, asocedíu'l milagru, empezó la construcción de la nueva ilesia, tol material tuvo que ser treslladáu al visu de la llomba a mano y el nuevu santuariu foi finalmente termináu dos años dempués. Esti primer templu tenía forma de cruz, ya incorporaba elementos arquiteutónicos chinos y occidentales. Nuna terraza de diez columnes, delantre de la puerta de la ilesia asitiáronse ocho lleones chinos de piedra.
Cutícula
Micoloxía
Sía como fora, el pileipellis (o "piel") ye distinta de la trama, el texíu carnoso interior d'un fungu o cuerpu granible similares, y tamién de la capa de texíu del espora-tresporte, el himenio.
Aldealcorvo
Aldealcorvo ye un conceyu d'España, na provincia de Segovia, comunidá autónoma de Castiella y Lleón. Tien una superficie de 6,11 km² con una población de 24(2016) habitantes y una densidá de 3,27 hab/km².
Ephippiorhynchus senegalensis
El ye una especie d'ave ciconiforme de la familia Ciconiidae qu'habita n'África. De tamañu similar a la cigüeña blanca, tien una carauterística coloración en plumes y picu.
Aldealcorvo
Ta asitiáu a unos 10 km. al sur de Sepúlveda, a que'l so partíu xudicial pertenez.
Ephippiorhynchus senegalensis
Distribución
Atopar por toa África tropical, dende l'este de Senegal a Etiopía y pel sur hasta'l norte de Sudáfrica. Ta ausente del estremu sur y suroeste del continente.
Aldealcorvo
Demografía
Aldealcorvo ye de los pueblos con menos población de Segovia o inclusive de Castiella y Lleón, con conceyu propiu. El pueblu pel iviernu apenes ta pobláu sacante les fines de selmana que vuelve la xente qu'emigró a les capitales, pel branu esta población vese aumentada por cuatro, o a unos más o menos unos 200 habitantes ya inclusive mas.
Ephippiorhynchus senegalensis
Historia natural
Habita en ríos y llagunes d'agua duce, en güelgues y marismas, en zones abiertes y praderíes arbolaes. thumb|left|Xabirú africanu pescando en Tanzania
Aldealcorvo
Historia
Hai cueves que se ven, supónse que fueron habitaes d'antiguo, tamién s'atopen restos d'enterramientos visigodos. Baña los sos campos el regueru Prádena, afluente del ríu Duratón que tiempu tres lo devasaba la ponte de San Roque con un solu arcu.
Ephippiorhynchus senegalensis
Historia natural
El jabirú africanu nunca foi una especie común pola so necesidá d'amplies árees d'hábitat apropiáu. Vese bien fácilmente alteriáu pola actividá humana, anque les principales amenaces son los drenaxes de les güelgues y la conversión d'árees montascoses en terrenes agrícoles. En Kenia namái hai seis lugar de reproducción de jabirús. A pesar de qu'esta ave gocia de proteición llegal y la so población ye estable, el caltenimientu nun territoriu tan ampliu ye difícil. Inclusive los parques nacionales y reserves de caza dan abellu a bien poques pareyes reproductores.
Aldealcorvo
Historia
Hubo tiempu tres dos poblaciones cercanes llamaes San Martín de la Varga y La Aldehuela agora despoblados que pertenecieron a Aldealcorvo.
Ephippiorhynchus senegalensis
Historia natural
Permanecer frescu nun clima tan templáu y de solombra escasa ye un grave problema pal jabirú africanu. Pa evitar el recalentamientu, asuella enérxicamente y eriza les sos plumes pa dixebrar del cuerpu les plumes esteriores recalentadas pol sol. Los adultos enllenen el picu d'agua con regularidá pa enfrescar los pollos o los güevos. Inclusive defecan sobre les sos pates pa dexales cubiertes de fieces blanques. Los sexos pueden estremase fácilmente pol color mariellu del iris de la fema. thumb|250px|Fema de Xabirú africanu nel [[Masái Mara, Kenia.]]
Cutícula
Referencies
10.1021/la950418o
Aldealcorvo
Historia
Col tiempu la parroquia de Aldealcorvo camudó la advocación de la ilesia dedicada a San Juan pola de San Martín, quiciabes de resultes d'haber quedáu despoblada.
Hasta'l censu de 1897, el so nome yera Aldealcorbo.
Aldealcorbo incorporó'l territoriu del escastáu conceyu de Consuegra de Murera nel censu de 1857.
En 1973, Aldealcorvo segrega parte del so territoriu, incluyendo'l nucleu de Consuegra de Murera, que s'incorpora al conceyu de Sepúlveda.
Llugares d'interés
•Percorríu turísticu:
Na villa atopamos monumentos de ciertu interés, especialmente la Ilesia de San Martín. La naturaleza del llugar ufiértanos tamién belles paraxes, sobremanera los de Río San Juan. Encamentamos visitar la llocalidá mientres les festividaes de Fiesta n'honor a los comuñeros (23 d'Abril) y San Martín (22 y 23 d'agostu). Cómo llegar dende Segovia (ciudá): salida de la N-110 ya incorporación a CL-601 y depués a la CL-603. Siguir hasta la SG-231 ya incorporación a SG-205.
•Un bellu llugar natural:
La xeografía física del conceyu de Aldealcorvo ta carauterizada pol so allugamientu al llau del calce del ríu San Juan, que les sos Focetes son, ensin dulda, l'espaciu natural más significativu de la población. Tamién ye interesante destacar les paraxes poblaes de chopos, álamos negros y enebros.
•Un orixe desconocíu:
L'orixe del conceyu de Aldealcorvo ye bien malo de precisar, yá que nun caltién demasiaos monumentos d'interés históricu. Ensin dala dulda, el meyor testimoniu del orixe d'esta villa son los restos de túmulos visígodos. El nome orixinal de la villa yera'l de L'Aldea del Cuervo. Destaca la Ilesia de San Martín.
Aguilafuente
thumb|Ilesia de Santa María. [[Ábside con arqueríes mudéxares, torre-campanariu y pórticu enmarcáu por un alfiz cola escena de l'Anunciación. El teyáu ta realizáu a la segoviana. Nos murios hai restos de esgrafiado segovianu. Foi la sede del famosu Sínodu de Aguilafuente.]]
Basílica de She Shan
Historia
En 1894, fueron añedíos dellos edificios auxiliares, ente ellos una capiya a mediu camín de la llomba, y tres santuario dedicaos al Sagráu Corazón de Jesús, la Virxe María y San Xosé respeutivamente. Tamién s'amestaron los Catorce Estaciones del Vía Crucis a lo llargo de la ruta d'accesu a la ilesia pela fastera de la llomba. En 1925, la ilesia esistente resultó ser insuficiente y taba bien por detrás d'otres ilesies de Shanghai en términos de tamañu y ornamentación. Por esta razón el templu foi baltáu y reconstruyíu. Por cuenta de que el sacerdote y arquiteutu que dirixía la obra yera bien estrictu sobre la calidá de la construcción, el proyeutu tardó diez años en terminar, y la ilesia nun foi terminada hasta 1935. En 1942, el Papa Pío XII dio-y al santuariu marianu la dignidá de Basílica menor, siendo'l primera y únicu templu católicu en China n'ostentar esta dignidá papal, darréu, en 1946, la Santa Sede coronó la imaxe de la Virxe alzando al Neñu Jesús que s'atopa nel cumal de la torre de la basílica. Dempués de la revolución comunista en 1949, la Basílica de She Shan sufrió graves daños mientres la Revolución Cultural. Les vidreres de la ilesia, les escultures a lo llargo de la Vía Doliosa, la estatua del visu de la torre del campanariu, y delles obres fueron destruyíes. Mientres los primeros años de la persecución comunista, na década de 1950, l'obispu de Shanghai, Ignatius Kung Pin-Mei, foi en pelegrinación colos sos sacerdotes a She Shan. Cada unu fixo un votu solemne de fidelidá a la fe y a la Ilesia católica. Kung foi deteníu y encarceláu mientres más de 30 años y el Gobiernu chinu punxo la basílica sol control de l'Asociación Patriótica Católica China y d'obispos chinos non reconocíos pola Santa Sede. L'Asociación Patriótica nun reconoz l'autoridá del Papa sobre la Ilesia en China y ordena a los sos propios obispos en collaboración cola cúpula comunista, nun siendo éstos autorizaos pol Papa. Tres el términu de la Revolución Cultural, la basílica foi reparada de forma gradual. La estatua asitiada nel campanariu foi reemplazada primeramente con una senciella cruz de fierro, hasta que más tarde se creó un retruque de la estatua orixinal nel añu 2000. El 24 de mayu de 2008, el Papa Benitu XVI anunció que compunxera una oración especial pa la Virxe de She Shan na cual pidía la paz en China.
Aguilafuente
Aguilafuente ye un conceyu con categoría de villa na provincia de Segovia, na Comunidá Autónoma de Castiella y Lleón, España. Ta enclaváu nel centru de la provincia, a unos 38 quilómetros de la capital segoviana.
Demografía
La so población, qu'aportó a de 1.698 habitantes (censu de 1950), ye de 647 habitantes (2014). L'amenorgamientu de los últimos años son consecuencia del éxodu rural, que tamién produció un fuerte avieyamientu y una llixera descompensación de la población por sexos. El númberu de residentes temporales amóntase extraordinariamente nos meses de branu.
La población activa ye escasa, y pártese nes actividaes económiques principales, que siguen siendo les del sector primariu (agricultura, ganadería y esplotación forestal). El sector secundariu (industria alimentaria) ye bien amenorgáu, y el sector terciariu ye'l más dinámicu, non tantu pol pequeñu comerciu y los servicios (amás de los municipales, un centru escolar de primaria y un centru de salú, dambos públicos, una residencia de vieyos, un sanatoriu, dos sucursales bancaries y una farmacia) como pola hostelería y el turismu rural que se tán desenvolviendo nos últimos años. Les comunicaciones realizar per carretera, esistiendo llinies d'autobuses que comuniquen diariamente con Segovia y Madrid. Hai cobertoria de televisión, telefonía fixa, telefonía móvil ya internet.
Xeografía
Llatitú 41º 13' norte, llonxitú 4º 6' oeste.
La superficie del términu municipal ye de 60,57 km².
D'elevada altitú (879 metros sobre'l nivel del mar), ta emplazada nuna estensa llanura y asitiada na Meseta Norte, nuna posición central ente'l Sistema Central (que cierra l'horizonte pol sureste) y el valle del Duero. Tien un clima mediterraneu del interior, con escasa pluviosidá y seca veraniega. L'amplitú térmica ye alzada como efeutu de la continentalización propia de la so gran distancia al mar, con iviernos fríos (abondosos xelaes) y branos frescos.
El términu municipal cuenta con una gran estensión de pinares. Ello ye que la contorna na que s'atopa denominar Tierra de Pinares (nome que tamién se da a otres en Valladolid, Burgos y Soria), y Mancomunidá de Pinares a la institución suministradora de servicios públicos qu'axunta a los conceyos de la zona (Adrados, Aldea Real, Escalona del Prado, Frumales, Fuentepelayo, Hontalbilla, Lastras de Cuéllar, Olombrada, Perosillo, Pinarnegrillo y Zarzuela del Pinar). D'antiguo la esplotación de la resina de los pinos yera una industria bien importante, pero decayó colos cambeos teunolóxicos. Caltiénense delles partes de l'antigua Resinera, destacadamente una chimenea de gran altor.
El suelu ye bien arenosu sobremanera nos pinares, onde se recoyer el níscalo na seronda. Nes tierres de cultivu esplótense distintos productos, tradicionalmente ceberes de secanu, anque nos últimos años introducióse estensamente'l regadíu, en dellos casos acomuñáu a una escasa industria alimentaria local. La ganadería más abondosa ye la porcina, con numberoses marraneras modernes, anque pel iviernu en munches cases particulares siguen efeutuándose matanzas tradicionales.
Un regueru traviesa'l nucleu urbanu (enriáu y cubiertu dende va munchos años yá); recibe'l nome de Malucas. El ríu más importante ye'l Cega, que trescurre pola llende oriental del términu municipal. Esisten llagunes endorreiques de bien poca superficie en dellos llugares, arrodiaes por vexetación de ribera.
Alministración
thumb|Entrada a Aguilafuente y ermita
Patrimoniu históricu
thumb|Vista dende'l suroeste, coles [[Ilesia de San Juan (Aguilafuente)|torres de San Juan, a la izquierda, y Santa María, al fondu.]] thumb|Casa de les conches thumb|Estatua d'águila thumb|Casa palaciu thumb|Depósitu d'agua
Cuenta con un patrimoniu y una rica historia dende la dómina romana que dexó buelgues nes ruines de Santa Lucía, (carretera de Sauquillo), según unes muertes visigodes dientro del actual cascu urbanu. La ilesia de San Juan, d'estilu románicu (orixinalmente del sieglu XII, secularizada y bien reconstruyida anguaño) ye la sede del muséu o Aula arqueolóxica y recueye toles muertes apaecíes d'esta dómina romano y visigodo. La ilesia de Santa María, muncho meyor caltenida, tien un ábside románicu mudéxar. El so interior, ampliáu nel sieglu XIII foi modificáu darréu n'estilu barrocu. El pórticu, góticu floríu (sieglu XV), tien un relieve que representa l'Anunciación.