cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xeografía de Guatemala
Topografía
L'estremu sur de les tierres altes del oeste ta marcáu pola Sierra Madre, que s'estiende al sureste dende la frontera mexicana y sigue hasta El Salvador. La cadena montascosa da llugar a volcanes tales como'l Tajumulco (4.220 m) el puntu d'altor máximu nel país y Centroamérica, y que s'atopa nel departamentu de San Marcos. Los 37 volcanes de Guatemala (4 activos: Pacaya, Santiaguito, Fueu y Tacaná) atopar nesta rexón, polo que los terremotos suelen ser frecuentes.
La cadena norte de los montes empieza cerca de la frontera con Méxicu colos Cuchumatanes, depués estiéndese escontra l'este al traviés de les sierres de Chuacús y Chamá y escontra el sur a les sierres de Santa Cruz y Mines cerca del Mar Caribe. Los montes septentrional y meridional son dixebraes pol Valle de Motagua, por onde'l Ríu Motagua y los sos afluentes flúin de les rexones altes escontra'l Caribe y son navegables nel so cursu inferior, onde s'asitia la frontera con Hondures.
Clima
thumb|200px|[[Imaxe satelital.]]
Les árees varien nel so clima, elevación y paisaxe polo cual hai contrastes dramáticos ente les zones baxes con un clima tropical, templáu y húmedu y les rexones altes con picos y valles.
El clima ye templáu y húmedu na mariña Pacífica y les zones baxes de Petén (anque nesti postreru puede ser templáu y secu), ente que nes tierres altes el clima ye de Clima de monte fríu de monte nel área de Cuchumatanes y ye grebu nes zones más orientales. Coloquialmente conózse-y como "el país de la Eterna Primavera".
Hidrografía
Los ríos suelen ser curtios y de poca fondura na aguada del Pacíficu. Na aguada del Atlánticu, los ríos suelen ser más llargos y fondos, por casu el Ríu Sarstún que conforma la frontera con Belice y Ríu Usumacinta, que forma la frontera ente Chiapas (Méxicu) y Petén.
El Ríu Fondu, que conforma la frontera ente Méxicu y Belice, provién de les sierres de Guatemala y desagua na Badea de Chetumal. El Ríu Duce ye otru de gran importancia, ye una área protexida en Guatemala y atópase ente'l Llagu de Izabal y la Badea de Amatique nel departamentu de Izabal.
El Ríu Lempa naz nes sierres del Departamentu de Chiquimula en Guatemala y ye el más llargu d'América Central.
Les ciudaes más importantes atópase nes tierres altes y la mariña del Pacíficu. Ente les ciudaes más importantes destáquense la Ciudá de Guatemala (a 1.609 m), Quetzaltenango (a 2.357 m), Escuintla (a 300 m), Mazatenango (a 220 m) y Coatepeque (a 515 m). Sicasí la tercer ciudá más importante del país Puerto Barrio atopar nel Mar Caribe a 0.001 msnm
Ecoloxía
La llocalización de Guatemala ente'l Mar Caribe y l'Océanu Pacíficu asitiar nel rangu de furacanes, incluyendo los Furacanes Mitch en 1998 y Stan ochobre de 2005, que mataron a más de 1.500 persones. Dambos causaron gran dañu, principalmente en forma de hinchentes. L'últimu terremotu mayor foi'l 7 de payares de 2013 terremotu del 4 de febreru de 1976, que resultó na muerte de más de 23.000 persones.
Constance Gordon-Cumming
Constance Frederica «Eka» Gordon-Cumming foi una escritora de viaxes y pintora escocesa.
Erythrina humeana
Erythrina humeana comúnmente llamada, Kaffirboom nanu (Dwarf Kaffirboom),, Árbol coral nanu (Dwarf Coral Tree), Erythrina nana (Dwarf Erythrina), Árbol coral de Natal (Natal Coral Tree) ye un árbol ornamental y planta melecinal nativu de Sudáfrica. thumb|240px|Inflorescencia thumb|240px|Vista del arbustu thumb|240px|Erythrina humeana
Constance Gordon-Cumming
Biografía
Nació'l 26 de mayu de 1837 en Altyre, cerca de Forres n'Escocia. Yera la docena fía d'una familia pudiente. Los sos padres yeren Sir William Gordon-Cumming, 2º Baronet, y Elizabeth Maria (Campbell) Cumming. Yera la tía de Sir William Gordon-Cumming, 4º Baronet. Crióse en Northumberland y foi educada en Fulham, Londres. Foi pintora autodidacta, cola ayuda de dellos artistes que visitaron el so llar, ente ellos, unu de los pintores favoritos de la Reina Victoria del Reinu Xuníu, Sir Edwin Landseer. En pasando un añu na India en 1867, interesar polos viaxes.
Erythrina humeana
Descripción
Ye un arbustu o pequeñu árbol de xardín, especialmente pa les persones qu'amen les flores coloraes del árbol Erythrina lysistemon pero nun tienen abondo espaciu pa esti gran árbol. Les sos pequeñes dimensiones facer ideal pa xardinos de pequeñu tamañu. Produz una impresionante masa de flores coloraes, y les flores son riques en néctar y atraen a una gran variedá d'aves, pero los colibríes son los favoritos de los colores brillosos.
Con vezos bien similares a Erythrina zeyheri, y a Erythrina acanthocarpa, puede tolerar el fríu y les xelaes mientres l'iviernu.
Constance Gordon-Cumming
Biografía
Los sos llibros más famosos son At Home in Fiji y A Lady's Cruise on a French Man-of-War. Esti postreru foi la resultancia d'una invitación a xunise a un barcu francés que fuera puestu al serviciu del obispu de Samoa, por que pudiera visitar con él les partes más remotes de la so estensa diócesis.
Erythrina humeana
Toxicidá
Les partes aérees de les especies del xéneru Erythrina pueden contener alcaloides, tales como la eritralina y la erisodina, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.
Constance Gordon-Cumming
Biografía
La señorita Gordon-Cumming foi bien criticada polos escritores varones de la so dómina, quiciabes porque nun encaxar nel rol que se-y asignaba a la muyer na tradicional moral de la dómina Victoriana, yá que de cutiu viaxaba sola y ensin ayuda. Henry Adams dixo que los sos llibros yeren una coleición d'anécdotes ensin enforma interés. Sía que non, los sos dibuxos de paisaxes y les sos acuareles paecen ser almiraes universalmente.
Erythrina humeana
Taxonomía
Erythrina humeana describióse por Curt Polycarp Joachim Sprengel y espublizóse en Systema Vegetabilium, editio decima sesta 3: 243. 1826. Erythrina: nome xenéricu que provién del griegu ερυθρóς (erythros) = "coloráu", en referencia a los color coloráu intensu de les flores de delles especies representatives.
Constance Gordon-Cumming
Biografía
Gordon-Cumming visitó'l valle de Yosemite en April de 1878, dempués de visitar Tahiti. La so intención yera quedase mientres tres díes, pero acabó quedándose por trés meses. Ella declaró que "analayé lo suficiente per esti anchu mundu pa reconocer un llugar gloriosamente únicu cuando tengo la suerte de velo". Publicó les cartes qu'escribió a casa mientres esa dómina col nome Granite Crags en 1884. Mientres taba en Yosemite, Gordon-Cumming dibuxó tamién esbozos n'acuarela qu'exhibió n'el mesmu valle, realizando asina la primer esposición artística en Yosemite.
Mouthoumet
Mouthoumet ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Constance Gordon-Cumming
Biografía
En 1879, mientres visitaba Beixín, en China, Gordon-Cumming conoció a William Hill Murray, un misionario escocés destináu a China. Él foi l'inventor d'un sistema numberal por aciu el cual, ciudadanos chinos ciegos y analfabetos aprendíen a lleer y escribir. El sistema consistía n'asignar númberos a cada unu de los 408 soníos del chinu mandarín. Gordon-Cumming escribió un llibru (1899) que falaba del sistema y sofitó la escuela de Murray mientres el restu de la so vida. Morrió n'Escocia el 4 de setiembre de 1924, y ta soterrada cerca de Crieff.
Erythrina humeana
Taxonomía
humeana: epítetu
Mouthoumet
Tien una población de y una superficie de  km².
Arganchy
Arganchy ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Orxeta
Orcheta (en valencianu y oficialmente, Orxeta) ye un conceyu de la Comunidá Valenciana, España. Asitiáu na provincia d'Alicante, na comarca de la Marina Baxa. Cuenta con 760 habitantes (INE 2017).
Xeografía
left|thumb|Llocalización de Orcheta al respective de la Marina Baxa Asitiáu na aguada marítima del prebético valencianu, al sur de les estribaciones de la sierra de Aitana, Orcheta tien un relieve montascosu, accidentáu poles sierres de Orcheta y de Relleu; ente dambes escurre'l ríu Sella que conflúi, entá dientro del términu, col ríu Amadorio pa formar el banzáu del mesmu nome, na llende col conceyu de Villajoyosa.
Dende Alicante, aportar a esta llocalidá pola AP-7 o la N-332 tomando depués la CV-770 al altor de Villajoyosa.
Barrios y pedaníes
Nel términu municipal de Orcheta atópense tamién los siguientes nucleos de población:
Historia
Tres la conquista del llugar por Xaime I d'Aragón, la comunidá islámica, fundadora del nucleu urbanu más antiguu, foi sometida, y les sos tierres y alquerías pasaron darréu a ser alministraes pola Orde de Santiago.
Constance Gordon-Cumming
Biografía
El Honolulu Museum of Art, el Oakland Museum of California y el Yosemite Museum tán ente les coleiciones públiques que contienen obres de Constance Gordon-Cumming.
Cuevas Bajas
Cuevas Bajas ye un conceyu español de la provincia de Málaga (Andalucía), asitiáu na contorna nororiental. Per carretera tópase asitiáu a 75 km de Málaga y a 495 km de Madrid. En 2016 cuntaba con una población de 1.430 habitantes. La so estensión superficial ye de 16,53 km² y tien una densidá de 89,66 hab/km². Cuenta con una temperatura medio de 16º y con 2700 hores de sol al añu.
Xeografía
Onde Málaga s'asoma al Genil, asitiada nun bellu valle, atopamos la villa de Cuevas Bajas. En cantu norte de la contorna d'Antequera, a veres del caudalosu ríu Genil, Cuevas Bajas conserva la fisonomía de pueblu andaluz, de cais estreches y curties coles sos cases con ventanes enrexaes y balcones. Falta 70 quilómetros de Málaga, ta a 323 metros sobre'l nivel del mar y cuenta con unos 1.500 habitantes.
Historia
La contorna na que s'atopa allugada la villa de Cuevas Bajas, tien antecedentes históricos dende'l paleolíticu (40.000 años A.C.), según esprender de los preseos apaecíos pela redolada de la llocalidá y nes terraces del ríu Genil. Mientres la dómina de denominación romana, en redol al sieglu II A.C., próxima a Cuevas Bajas pasaba una de les calzaes romanes que rexistra l'Itinerariu d'Antonio, amás de les numberoses villes que los sos muertes atopar nel so términu. Tres la dominación árabe -siendo esta plaza conquistada pol Alcaide d'Antequera D. Fernando de Narváez nel añu 1.426-, por cuenta de les reparties de tierres, empieza a repoblase la villa adulces. Llegó a tener Cuevas Bajas en 1.740, 1.300 habitantes. Y en 1.900, 2.900 habitantes.
Orxeta
Historia
Foi llugar de moriscos, rexistrándose en 1609 una cifra de 150 cases, según el Censu de Caracena. L'aplicación del decretu d'espulsión esi mesmu añu supunxo un considerable impautu a nivel demográficu y económicu como lo demuestra'l fechu de qu'años más tarde se rexistraron namái 45 cases. El 1 de xineru de 1613 Gerónimo Ferrer, comendador de la encomienda de Orcheta de la orde de Santiago otorgaba nueva carta puebla a dichu llugar, que confirmaba'l rei Felipe III el 24 d'agostu del mesmu añu. Hasta 1707 Orcheta formó parte de la gobernación de Xàtiva (ultra Xucorum), dende entós y hasta 1833 perteneció a la d'Alcói.
Cuevas Bajas
Relieve
Nel relieve de Cuevas Bajas caben destacar ensame de cuetos. El mesmu pueblu asítiase na fastera norte d'un cuetu, xunto a un valle fluvial que forma'l ríu Genil.
El conceyu tien una superficie averada de 16 quilómetros cuadraos, lo que representa un 0,82% de la superficie total de la contorna d'Antequera. La so forma ye rectangular.
Orxeta
Demografía
La mayor crecedera demográfica tuvo llugar nel sieglu XVIII: ente 1715 y 1794, la población pasó de 274 a 1.003 habitantes. De magar, la población siguió claramente a la baxa: en 1860 cuntaba con 895 habitantes; en 1930, 776; en 1999 tan solo 429. Sicasí, la cercanía d'importantes nucleos turísticos sirvió p'atraer a un importante turismu d'interior estacionariu, creciendo de manera vertixinosa la población dende'l 2003. Según el censu de 2007, Orcheta tien 758 habitantes, de los cualos un 30,7% ye de nacionalidá estranxera (procedentes principalmente d'Alemaña y Reinu Xuníu). La siguiente tabla amuesa la evolución demográfica de Orcheta a lo llargo de la dómina estadística:
Cuevas Bajas
Relieve
El nucleu urbanu asítiase al noroeste del conceyu. La so altitú ye de 323 metros sobre'l nivel del mar.
Llenda al norte col conceyu d'Encinas Reales (provincia de Córdoba); al este con Cuevas de San Marcos; al sur y al sureste con Villanueva de Algaidas; al suroeste con Antequera, y al oeste con Benamejí
Orxeta
Economía
La so economía basóse tradicionalmente na agricultura. Les principales producciones agraries del conceyu mientres los sieglos XVIII y XIX yeren los ceberes, los almendrales, los algarrobos, la viña y les frutes, siendo Villajoyosa el principal mercáu de les sos frutes y farines. Dende finales del sieglu XIX, los cítricos fueron sustituyendo a los otros cultivos con un destacable númberu de naranxales y llimonals. Ta desenvolviéndose el sector turísticu pola so proximidá a zones turístiques como Benidorm o Altea; pa ello tase desenvolviendo un plan xeneral d'urbanismu onde se promueve el turismu.
Xeografía de Guinea Ecuatorial
Guinea Ecuatorial ye un pequeñu país asitiáu na parte ecuatorial del África. Consta d'un territoriu continental de 26.017 km², denomináu Mbini (antiguu Ríu Muni), que llinda al norte con Camerún, al este y sur con Gabón y al oeste col océanu Atlánticu; y d'otru insular de 2.034 km², formáu poles islla d'Annobon (al altor de Santu Tomé y Príncipe, llamada Pagalú mientres la dictadura de Francisco Macías), Corisco, Elobey Grande, Elobey Chicu y la islla de Bioko (antigua Fernando Po) onde s'atopa la capital Malabu.
Mbini entiende una franxa costera llana, que va accidentándose escontra l'interior, onde s'atopa una serie de cadenes montascoses llamaes "de los Siete Montes". El terrén ta selemente onduláu y cubiertu por vexetación selvática. Alredor del 60% del área pertenez a la cuenca del ríu Mbini (antes llamáu Benito).
La llende de la parte continental pel norte ye la frontera ente Camerún y Guinea Ecuatorial. Por partir sur, el llende constituyir la frontera ente Gabón y Guinea Ecuatorial.
Triángulu de Reuleaux
right|thumb|200px|El triángulu de Reuleaux, en cualquier orientación, siempres ye tanxente a un cuadráu.
Xeografía de Guinea Ecuatorial
La islla más importante ye Bioko (2.017 km²), y ta asitiada al norte de la parte continental, a 40 quilómetros de la mariña de Camerún na badea de Bonny (Biafra), una seición del golfu de Guinea. La isla, d'orixe volcánicu, ye montascosa y bien montiega, con una mariña serrapatoso y predreso (de 195 km) nes que cuando xube la marea oculta les sos sableres. Escelentes puertos en Malabo y Luba. El so altor máximu ye'l picu de Santa Isabel tamién conocíu como Picu Basilé (3.007 metros). La islla cunta con fértiles suelos volcánicos (nos que se cultiva cacáu) y diversos ríos; los llagos atopar nos montes.
Triángulu de Reuleaux
El triángulu Reuleaux ye l'exemplu más senciellu de los llamaos polígonos de Reuleaux, denominaos asina pol científicu y inxenieru que los desenvolvió, Franz Reuleaux. Estos polígonos tienen la particularidá de ser curves d'anchor constante, esto ye, que la distancia ente dos rectes tanxentes paraleles opuestes ye la mesma, independientemente de la direición d'eses rectes. Esto puede apreciase na figura axunta, na que siempres hai cuatro puntox de tangencia col cuadráu, unu en cada llau.
Xeografía de Guinea Ecuatorial
La islla de Annobón (18 km²), llamada asina por cuenta de ser afayada'l día d'Añu Nuevu de 1472, ta asitiada a unos 640 quilómetros al suroeste de la mariña de Gabón y 595 al suroeste de Bioko.
Más del 45% del territoriu ye forestal (46,2%) y ta formáu por montes, nos que destaca la so biodiversidá. A pesar de los beneficios que produz el petroleu, la superficie agraria ta aumentando cola consiguiente deforestación (8,2%). thumb|280px|Gorila d'enllanada.
Triángulu de Reuleaux
L'área del triángulu de Reuleaux ye, onde a ye l'anchor constante. L'área d'un círculu d'igual diámetru ye, que ye mayor. Entá más, el teorema de Blaschke-Lebesgue establez que'l triángulu de Reuleaux tien menor superficie que cualesquier otra figura d'igual anchor constante.
Cuevas Bajas
Monumentos
Los sos monumentos más interesantes son la ilesia de San Juan Bautista (construyida nel sieglu XVIII), que puede considerase una de les ilesies más grandes de la zona; la cai real, con antigües y belles fachaes como la Casa de los cristales y la Casa de Felipe Quintana; y los poblaos del Cedrón y La Moheda, que caltienen l'arquiteutura típica de la zona y fueron fundaos por xudíos y musulmanes.
Xeografía de Guinea Ecuatorial
Clima
-i agree gucci gang
Monika Maron
Monika Maron (Berlín, 3 de xunu de 1941) escritora alemana.
Xi2 Canis Majoris
Xi2 Canis Majoris (ξ2 CMa / 5 Canis Majoris / HD 46933) ye una estrella na constelación del Can Mayor de magnitú aparente +4,53. Comparte la denominación de Bayer «Xi» cola estrella ξ1 Canis Majoris, los dos dixebraes visualmente 51 minutos d'arcu. Físicamente nun tán rellacionaes, tando Xi2 Canis Majoris asitiada a 413 años lluz del Sistema Solar, ente que Xi1 Canis Majoris ta tres veces más alloñada.
Xi2 Canis Majoris ye una estrella blanca catalogada como xigante de tipu espectral A0III o como estrella de la secuencia principal de tipu A0 V. Los sos parámetros de tamañu, con un radiu 6,5 vegaes mayor que'l radiu solar, y de lluminosidá, 257 vegaes superior a la del Sol, paecen afaese meyor a los d'una estrella xigante; comparativamente ye 5 vegaes más lluminosa que 109 Virginis, estrella tamién de tipu A0 y de la secuencia principal.
Xi2 Canis Majoris ye una estrella considerablemente más caliente que'l Sol, con una temperatura efectivo de 9105 K. La so velocidá de rotación, 138 km/s, ye 65 vegaes mayor que la solar.
Xeografía de Guinea Ecuatorial
Fauna
Destaquen especies típiques de los ecosistemes ecuatoriales africanos. Ente elles hai que citar el drill (Mandrillus leucophaeus), el mandril, el picathartes, el gorila d'enllanada, el sitatunga, el lleopardu, el cercopiteco, el chimpancé, l'elefante y el raru esguil de Zenker (Idiurus zenkeri). Ye bien alzáu'l númberu d'especies reinales na islla de Bioko.
Cuevas Bajas
Monumentos
Per otru llau nun podemos dexar de llau les belles paraxes del ríu Genil al so pasu pola villa de Cuevas Bajas, y l'observatoriu d'aves que s'atopa nel camín escontra la noria de la Agusadera (una bella paraxa que data del sieglu XIX). O xubir al Cuetu de la Cruz, a 768 metros d'altitú, mirador natural de la contorna Nororiental. Ellí reparar territorios de tres provincies andaluces. A lo último, pueden visitase les Güertes del Marqués, onde se sigue utilizando'l sistema de acequias qu'enllantaron los árabes.
Cuenta con una chimenea de fábrica d'aceite, anguaño en desusu, amás de númerosas ermítas caleyeres, asitiaes nes fachaes de delles de les cases de los vecinos del pueblu. Tamién puede vese una bella escultura asitiada na Plaza de la Paz dedicada a una de les víctimes del 11M.
Fiestes
Ye tamién d'interés:
Gastronomía
La gastronomía de Cuevas Bajas ye la típica de la contorna, destacáu la conocida porra fría, les migues, l'ampliu recetario de pucheros y potaxes, los sos chacinas, el so repostería d'heriedu hispanu-árabe, y el resol (bébora fecho a base d'anís y yerbes arumoses).
Deber de faer mención especial a la "cenahoria morá", un productu característicu d'esti pueblu y que volvió resurdir nos últimos años, en redol al cual celébrase tolos años un festival.
Triángulu de Reuleaux
El so perímetru ye \pi a (vease la esplicación na seición siguiente).
Ḷḷaneces (Caeras)
La so población ye de. Allúgase al sur de l'aldea de Caeras (cabeza parroquial) y al norte del conceyu, a 15 km de Tinéu, na fastera llamada Cuartu de los Vaḷḷes.
Tien una escuela, en desusu dende mediaos de los años 1960, y una capiya reformada nel 2008, dedicada a San Andrés.
Celebraciones
Les fiestes del pueblu celébrense l'últimu sábadu de setiembre n'honor a San Andrés. Anque esta fiesta celebrábase conxuntamente col pueblu vecín de La Rubiera, actualmente celébrense dixebraes en feches diferentes.
Triángulu de Reuleaux
right|thumb|230px|El triángulu de Reuleaux ye una curva d'anchor constante basada nun triángulu equilláteru. La distancia ente cualquier puntu d'una de les curves y el vértiz opuestu ye la mesma.
Trazáu del triángulu de Reuleaux
Partiendo d'un triángulu equilláteru de llau a delíniese, faciendo centru n'unu de los vértices del triángulu y con radiu a, un arcu de circunferencies qu'una ente sigo a los dos vértices restantes, repitir la operación pa cada vértiz y yá se llograría'l triángulu de Reuleaux buscáu. Borrando'l triángulu inicial, l'espaciu central que delimitan de mancomún los trés cirunferencias ye'l triángulu de Reuleaux, una curva d'anchor constante.
Monika Maron
Biografía
Nació fora del matrimoniu: la so madre, Helene Iglarz, considerada mediu xudía nun podía casase col padre de la so fía. En 1943, los sos güelos, Pawel y Josefa Iglarz tornaron a Polonia, onde Pawel foi executáu por un comandu especial polos sos orixe xudíos.
Triángulu de Reuleaux
Trazáu del triángulu de Reuleaux
Cada unu de los ángulos d'un triángulu equilláteru ye de radianes. Cada unu de los trés arcos ye de llargor. Por tantu'l perímetru del triángulu de Reuleaux ye \pi a.
Cuevas Bajas
Gastronomía
La Cenahoria Morá ye un productu típico y esclusivo de la llocalidá.El cultivu facer de manera ecolóxica, anque non certificada, nos campos del conceyu, precisando más espaciu ente plantes de lo habitual, y usando abonos naturales. Sosprendiendo'l tamañu, ye más grande que les cenahories habituales, casi'l doble, y de xacíu el so color violáceo, que recuerda un pocu la remolacha.
La cenahoria " Morá" ye una variedá bien primitiva, que yá se cultivaba n'Oriente hai 3000 años, anque la so introducción n'España foi muncho más recién. Los romanos paez que yá yeren bien aficionaos a la cenahoria, y munchos pueblos antiguos atribuyéron-y propiedaes afrodisiaques.
La cenahoria foi introducida n'España polos árabes, dende'l norte d'África, y na Edá Media cultivar nes sos variedaes morada, blanca y mariella por toa Europa. Pero'l so usu na cocina foise popularizando sobremanera desque s'empezar a cultivar n'Holanda nel sieglu XVII les variedaes de color anaranxáu como les conocemos güei día, y que yeren capaz de retener el so color mientres la cocción.
Esta hortoliza apurre evidentes ventayes pa la salú, ente otres: regula la función intestinal, tien un poder antioxidante seis veces cimeru a la cenahoria naranxa, cuenta con propiedaes antiparasitarias, aguiya'l mambís, protexe d'enfermedaes cardiaques, aguiya la visión, potencia'l sistema inmunolóxicu y ye beneficiosa pa la piel.
Anguaño realícense productos d'alta orixinalidá con esta hortoliza como pue ser: Snack, vinagre balsámicu, mermelada ya inclusive caviar.
Triángulu de Reuleaux
Otros usos
thumb|Broca de Harry Watts, basada nel triángulu de Reuleaux.
Cuevas Bajas
CEIP San Juan Bautista
Esti colexu ta estremáu en dos módulos, dixebraos l'unu del otru por unos 150 metros.
L'edificiu antiguu foi construyíu sobre 1970 y nél tán les clases d'infantil de 4 y 5 años, y los cursos de Primaria dende 1º a 4º distribuyíos en dos plantes.
Nel edificiu nuevu atópesse les clases de 5º y 6º de primaria y 1º y 2º de Secundaria.
Triángulu de Reuleaux
Otros usos
thumb|230px|Rodiellos con seición circular y de triángulu de Reuleaux. Deutsche Technikmuseum, Berlín.
Monika Maron
Biografía
En 1955, Helene Iglarz casóse col altu funcionariu del SEI (Sozialistische Einheitspartei Deutschlands) Karl Maron, quien emigró a la XRSS mientres el Tercer Reich. Karl Maron exerció una gran influencia na so fiyasca, el so papel na vida política de l'Alemaña del Este fizo que Monika Maron refugara'l sistema de la RDA. De 1950 a 1955, Karl Maron foi inspeutor xeneral de policía y de 1955 a 1963, ministru del interior de la RDA. A partir de 1954, foi tamién miembru del comité central del SEI y, de 1958 a 1967, miembru de la Cámara del pueblu (Volkskammer). Ser fía d'un personaxe tan importante de la RDA fizo que s'implicara na vida política dende la so mocedá y en 1965, entró na SEDE. Sicasí, la evolución políticu-cultural de la RDA y el tratu col so padrastru fixeron que camudara la so actitú col partíu y dexara la SEDE en 1978.
Triángulu de Reuleaux
Versión en tres dimensiones
La interseición d'esferes de radio s centraes nos vértices de tetraedros regulares con llau tamién s ye denomináu'l tetraedru Reuleaux, pero nesti casu nun ye una superficie d'anchor constante. Puede, sicasí, ser realizada dientro d'una superficie d'anchor constante, conocida como'l tetraedru Meissner, reemplazando les sos llendes en forma d'arcu por "parches" de superficie curvada. Alternativamente, la superficie d'un triángulu de Reuleaux en revolución sobre unu de les sos exes simétriques forma una superficie d'anchor constante.
Monika Maron
Biografía
Tres el so Abitur, dexó la casa familiar y trabayó de peluquera en Dresde, antes d'empezar los sos estudios de Teatru y Historia na Universidá Humboldt de Berlín.
En 1969, dio a lluz al so fíu, Jonas Maron y pocu dempués empezó la so carrera como periodista, por que los sos reportaxes recibió dellos premios.
Nos años 1980, Monika Maron viaxó frecuentemente al Oeste y llogró una visa d'un añu, que-y dexó viaxar per Francia, el Reinu Xuníu y los Estaos Xuníos.
Dempués de delles tentatives de publicar les sos noveles, instalar en Hamburgu en 1988 col so fíu y el so home'l naturalista Wilhelm Tappe, y más tarde en Berlín en 1992.
Obres lliteraries y periodístiques
Atayada pola falta de crítica y de realidá, el so comportamientu políticu radicalizar mientres la so etapa como periodista, lo que fizo que dexara l'oficiu.
El so padrastru, a quien consideraba enemigu personal, finó en 1975 y la so muerte fizo que se reorientara en munchos aspeutos de la so vida. Gracies al so heriedu, arrenunció a un puestro nel Wochenpost y empezó a vivir como escritora llibre, lo que se consideraba « intelectual y políticamente illegal», amás el fechu de qu'una fía d'un ministru proclamar contra l'estáu fizo que la fichara la Stasi (Staatsicherheit), y que se prohibiera la publicación de les sos noveles.
Informes cola Stasi
De 1976 a 1978 trabayó como collaboradora non oficial de la Stasi (Staatsicherheit) como reveló'l diariu Frankfurter Allgemeine Zeitung en 1995. En xunu de 1978, la Stasi decidió desvenceyase d'ella y dir valorando la so conducta contra'l réxime.
Kyohei Yoshino
Kyohei Yoshino (吉野 恭平, ) ye un futbolista xaponés.
Kazuki Anzai
Kazuki Anzai (安在 和樹, ) ye un futbolista xaponés.
Fada
Una fada (del llatín fatum: Fadu, destín) ye una criatura fantástica y etérea, personificada xeneralmente en forma de muyer fermosa, que ta protexendo la natura, productu del maxín, la tradición o les creencies y perteneciente a esi fantasticu mundu de los trasgos, ventolines, ñuberos, serenes y xanes que da color a les lleendes y tradiciones populares de toa Asturies. P'algamar el contautu con elles hai que desarrollar la visión etérea según les lleendes. La mayoria d'elles esnalen.
Myosotis stricta
Myosotis stricta ye una yerbácea de la familia de les boraginacees. thumb|Ilustración thumb|Flores
Calteres
Estrémase de Myosotis discolor poles sos pequeñu flores azules, d'aproximao 1 mm de diámetru, y superficie inferior de les fueyes y base del tarmu con pelos ganchudos (ensin pelos ganchudos en Myosotis discolor). Añal, bien ramosa dende la base, d'hasta 30 cm, con pelos nel tarmu apuntando escontra riba. Mota con pelos ganchudos, mestos y adpresos, lóbulos de la mota zarraos, que nun cayen. Núcules marrones, con cantu quilláu nel ápiz. Floria en primavera.
Hábitat
Llugares secos y arenosos.
Distribución
Toa Europa, sacante Gran Bretaña ya Irlanda.
Taxonomía
Mimophytum stricta foi descritu por Link ex Roem. & Schult. y espublizóse en Systema Vegetabilium 4: 104. 1819. Myosotis: nome xenéricu que remanez del griegu: mys, myos, que significa "ratoncillo" y otos, que significa "oreya", aludiendo a la forma de la fueya en delles de les especies del xéneru.
stricta: epítetu llatín que significa "erecta"
Nicole Nau
Nicole Nau  ye una baillarina alemana contemporánea de tangu arxentín y folclor arxentín.
Biografía
Antes de camudase a Arxentina en 1989, Nau realizó estudios universitarios de diseñu gráficu y trabayó como diseñadora gráfica p'axencies de publicidá n'Alemaña. Una vegada llegada a Buenos Aires formóse como baillarina profesional. En 1990 realizó la so primer actuación nel Café Homero. Nesi mesmu añu ye contratada como baillarina pa la ópera Marathon y debuta nel Teatru Colón de Buenos Aires.
2002 debutó cola ópera Orestes - últimu Tangu, una coproducción que realizó col World Music Theatre Festival de los Países Baxos. Nesta ópera bailla per primer vegada con Luis Pereyra, el so home y dende entós compañeru de baille. El nome artísticu que lleva la pareya ye Nicole Nau & Luis Pereyra.
En collaboración con Luis Pereyra nacen les producciones El Soníu del mio Tierra I, El Soníu del mio Tierra - Personalísimo, Baillando en Soledad, Secretos de la Danza y El Color del mio Baille. Dende 2007 ocupen la direición artística del emblemáticu Café de los Anxelinos.
Nicole Nau actuó en munchos países, como Chile, Bolivia, Alemaña, España, Xapón, Rusia, los Países Baxos, Austria, Suiza, Suecia, Gran Bretaña y Canadá. Dende 2012 ta de xira cola so propia compañía El Soníu del mio Tierra - The Great Dance of Argentina, que'l so direutor artísticu ye Luis Pereyra. Dende l'añu 2016 la compañia llámase: El Soníu del mio Tierra - VIDA! ARXENTÍN
Nau realiza'l diseñu de vestuariu en delles producciones de Tangu- y Folclor.
"Tanze Tangu mit dem Leben", el llibru de Nicole Nau salió na editorial Bastei Lübbe Verlag, Alemaña. Llanzamientu Frankfurter Buchmesse, 11.10.2013. Entró en segunda edición en xineru 2014.
Fíos (parroquia)
Fios ye una parroquia del conceyu asturianu de Parres. Allugada na zona noroccidental del conceyu, tien una estensión de 2,1 km², y llenda: al norte y este cola parroquia de Cofiñu, al sur y el sureste cola de Nevares y al oeste col ríu Cúa, que-y fai de llende natural col conceyu de Piloña. Tien una población de 64 habitantes (INE, 2013), que se reparten ente los llugares de Fíos y Villanueva.
Equí nació, en 1935, la cantante asturiana de cuplé Lilián de Celis.
Nébias
Nébias ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Myosotis secunda
Nun m'escaezas (Myosotis secunda) ye una yerbácea de la familia de les boraginacees.
Descripción
Yerba añal, bienal o perenne. Tarmos con estolones enraizantes que surden de les axiles de les fueyes inferiores con pelos patentes na base de 15-40 cm de llargor. Fueyes alternes, más o menos elíptiques, d'unos 4 cm de llargor. Inflorescencia en visu escorpioide (asemeyando a lo cabero d'un escorpión); mota tubular con 5 lóbulos; corola tubular-rotada, d'hasta 8 mm de diámetru, con 5 lóbulos arrondaos, de color azul brillante. Frutu formáu por 4 nozuques. Núcules negres Floria en primavera y branu.
Hábitat
Nos llugares húmedos.
Distribución
En Gran Bretaña, Francia, Bélxica, Irlanda, España y Portugal.
Taxonomía
Mimophytum secunda foi descritu por Alexander Murray y espublizóse en The northern flora 115. 1836. Númberu de cromosomes de Myosotis secunda (Fam. Boraginaceae) y táxones infraespecíficos: n=24 Myosotis: nome xenéricu que remanez del griegu: mys, myos, que significa "ratoncillo" y otos, que significa "oreya", aludiendo a la forma de la fueya en delles de les especies del xéneru.
secunda: epítetu llatín que significa "segunda"
Moux
Moux ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Tratáu de Trianón
El Tratáu de Trianon foi un tratáu de paz robláu dempués de la Primer Guerra Mundial ente los Aliaos y el Reinu d'Hungría el 4 de xunu de 1920. Foi robláu nel Gran Palaciu de Trianon, en Versailles, Francia. El tratáu establecía la nueva situación d'Europa, colos Estaos qu'habíen de reemplazar al antiguu reinu d'Hungría, dempués de la desapaición del Imperiu austrohúngaru. Los Aliaos yeren: Estaos Xuníos, Reinu Xuníu, Francia, Reinu d'Italia y Xapón, y los sos asociaos fueron: Rumanía, el Reinu de los Serbios, Croates y Eslovenos, y Checoslovaquia. Hungría, como parte del Imperiu austrohúngaru, foi unu de los países derrotaos na Primer Guerra Mundial.
Fronteres d'Hungría
El xefe de la delegación húngara en París, conde [[Albert Apponyi (con barba blanca)|thumb]]
Hungría proclamó la so independencia frente a Austria el 16 de payares de 1918. Les fronteres temporales «de facto» d'Hungría fueron les mesmes que les trazaes peles llinia del armisticiu de payares de 1918. En comparanza col antiguu Reinu d'Hungría, eses fronteres nun incluyíen:
[[Fiume, perdíu nel tratáu de paz, l'únicu puertu húngaru.|thumb]]
La Triple Entente pidió a Hungría que reconociera los nuevos territorios pertenecientes a Rumanía, al traviés d'una llinia trazada a lo llargo del ríu Tisza. Ensin la posibilidá de refugar esos términos, pero tampoco queriendo aceptalos, los líderes de la Primer República Húngara dimitieron y los comunistes llegaron al poder. Formóse la República Soviética Húngara y entamóse rápido un Exércitu Coloráu Húngaru. Esi Exércitu tuvo, nun principiu, ésitu en contra de les lexones checoslovaques y llegó cerca de l'antigua frontera de Galitzia (polaca), dixebrando d'esa manera a les tropes checoslovaques de les fuercies rumanes. El 1 de xunetu de 1919 roblóse'l cese d'hostilidaes ente l'Exércitu Coloráu y les tropes checoslovaques, ente que les tropes rumanes cruciaron el ríu Tisza, ganaron al Exércitu Coloráu y ocuparon Budapest el 4 d'agostu de 1919.
thumb|El valle de Garam ([[Hron), checoslovacu dende'l Tratáu.]]
L'Estáu húngaru foi restablecíu pola Triple Entente, quien ayudó al almirante Horthy a llegar al poder, nel mes de payares de 1919. N'avientu de 1919, una delegación húngara foi convidada a la Conferencia de Paz de Versailles. Les condiciones espuestes nel tratáu fueren aprobaes polos vencedores el, pero namái se presentaron a la delegación húngara un añu más tarde, el. Les protestes del Gobiernu maxar de Karoly Huszár fueron presentaes el 10 de febreru ya incluyíen el pidimientu de plebiscitos nes zones que teníen de ser vencíes a los países vecinos y el refugu a l'asunción de que les minoríes deseyaben dixebrase d'Hungría. Los allegamientos húngaros fueron refugaes el 6 de mayu, indicándose a los sos representantes que la redaición del tratáu considerábase definitiva. Contrariu a aceptar les condiciones esixíes, el Gobiernu de Huszár dimitió pocu dempués, el 14 de marzu.
Les fronteres definitives d'Hungría fueron afitaes pol Tratáu de Trianon, robláu'l 4 de xunu de 1920, que dexaben fora del país a casi 3 millones de maxares (mayoritarios en munchos distritos y conceyos fronterizos). Amás de los territorios mentaos enantes, Hungría perdió otros territorios ocupaos como parte del Imperiu austrohúngaru:
Conforme al Tratáu de Trianon, les ciudaes de Pécs, Mohács, Baxa y Szigetvár, temporalmente so alministración yugoslava, pasaron a Hungría. Un comité asignó pequeñes partes del norte de los antiguos distritos Árva y Szepes a Polonia, yá que ende vivía una mayoría de población polaca.
En total, d'un territoriu en víspores de la guerra mundial de 325 000 quilómetros cuadraos el nuevu Estáu independiente namái caltenía 93 036, ente que Rumanía llogró 103 093, Checoslovaquia 61 633, Yugoslavia 63 092 ya Italia, Austria y Polonia porciones menores.
Llista d'asteroides/64001–64100
... | Previu | Llista d'asteroides | Siguiente | ...
Tratáu de Trianón
Perdes económiques
Hungría perdió la totalidá de les sos mines d'oru, plata, mercuriu, cobre y sal, según la metá de les sos mines de carbón y toes menos una de les de fierro. Si antes de la guerra Hungría casi nun importaba materies primes, tres la guerra tuvo qu'importar la mayoría.
Estadístiques demográfiques
Demografía
Según el censu de 1910, el grupu étnicu más grande nel Reinu d'Hungría yeren los húngaros, aproximao'l 48% de tola población (el 54 % de la población del territoriu a que se refier como "Hungría fayadiza", esto ye, con esclusión de Croacia-Eslavonia). El Reinu d'Hungría nun foi un Estáu-nación al igual que munchos países de la Europa occidental.
Dellos demógrafos consideren que'l censu de 1910 esaxeró'l porcentaxe de la población húngara, señalando la diferencia ente una crecedera improbablemente alto del númberu d'húngaros y l'amenorgamientu d'otres nacionalidaes nel reinu nel sieglu XIX. Tamién argumenten que los resultaos fueron distintes nos censos anteriores del Reinu y los censos posteriores nos nuevos Estaos. Otru problema cola interpretación de los resultaos del censu ye que'l censu de 1910 nun rexistró l'orixe étnicu de los encuestaos, sinón namái l'idioma (si tratar de "llingua materna" o "la mayoría del llinguaxe faláu con frecuencia") y la relixón, polo que presentaron cifres del censu de les minoríes étniques nel Reinu d'Hungría, que son en realidá'l númberu de falantes de llingües distintes, que pueden nun corresponder esautamente a la composición étnica.
A pesar de que nos territorios del antiguu Reinu d'Hungría, que fueron asignaos pol tratáu a los países vecinos en total, había una mayoría de la población non húngara, que tamién s'inclúin les zones de mayoría húngara (inclusive les zones más húngares del 80-90%) ya importantes minoríes húngares, que suman 3.318.000 en total. Dempués del tratáu, el porcentaxe y el númberu absolutu de toles nacionalidaes d'Hungría menguó nes próximes décades. Les razones principales d'esti procesu fueron l'asimilación bonal, según la política de eslovaquización, rumanización y serbiazación de los Estaos. Dempués de la Segunda Guerra Mundial, el gobiernu checoslovacu colos decretos de Benes procedió pola fuercia al "treslláu de poblaciones" (deportación) en 1945-1947 d'unos 2,6 millones d'antiguos ciudadanos checoslovacos d'etnia alemana y húngara a Alemaña, Austria y Hungría.
Según un censu realizáu en 1910, la población nos territorios del Imperiu austrohúngaru alministraos per Hungría se estructuraba de la siguiente manera:
Otres clauses
Hungría comprometer al roblar el tratáu a pagar una cantidá ensin axustar en conceutu d'indemnizaciones de guerra.
L'Exércitu Húngaru, al que se prohibía formase por aciu lleves, quedaba llindáu a 35 000 homes, soldaos profesionales. Prohibir al país la fabricación d'artillería pesao, tanques y aviones, tantu d'usu civil como militar.
Consecuencies
El tratáu enzancó la recuperación económica húngara y llevó a que la política del país nel periodu d'enteguerres centrar n'intentar llograr la revisión del tratáu.
Manau
Manau ye una banda de rap francés que entremez musica tradicional de Bretaña y música celta.
Entamen en 1998 Martial Tricoche y Cédric Soubiron con Manau y algaman el so primer ésitu cola canciu "La Tribu Dana". El so primer album "Panique Celtique" algamo les 2 millones de copies.
Dende entós el grupu tuviere otros ésitos y un tiempu d'interrupción creativa.
Creadores
Cédric Soubiron: Composición y programación
Regulares
Didier Ithursarry: Acordión
Loïc Taillebrest: Gaita
Otros
Bruno le Rouzic: Gaita, flauta
Gregor Gandon: Violín
Eric Treissard : Guitarra
1892
1892 (MDCCCXCII) foi un añu bisiestu entamáu en vienres del calendariu gregorianu, y un añu bisiestu entamáu en miércoles del calendariu xulianu.
Argences
Argences ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Erythrina herbacea
Erythrina herbacea, col nome común de Coral Bean, Cherokee Bean, Rede Cardinal o Cardinal Spear, ye un arbustu o pequeñu árbol que s'atopa nel sureste de los Estaos Xuníos y nordeste de Méxicu; Tamién se rexistraron en Centroamérica y como una especie introducida en Paquistán. thumb|240px|Detalle de les fueyes thumb|240px|Inflorescencia
Descripción
La especie crez como un baxu arbustu o pequeñu árbol, qu'algama unos 5 m d'altor nes zones en que nun-y afecta la conxelación; n'otros llugares namái puede llegase a 1,2 m. Los tarmos tán cubiertos n'escayos curvos. Les fueyes son de color verde amarellentáu, de 15-20 cm de llargu y 6 cm d'anchu. Les fueyes tán estremaes en trés foliolos con forma de punta de flecha. La corteza ye llisa y de color gris claru. Les flores son tubulares y de color coloráu brillante y crecen en llargu recímanos, cada flor tien 4-6.5 cm de llargu, y floria ente abril y xunetu., siguíos de les vaines de color coloráu brillante que contienen les granes, de la que l'árbol recibe'l so nome.
Hábitat
Erythrina herbacea crez meyor nel sable de los suelos y tien una moderada tolerancia al sal. Puede atopase en montes abiertos, escamplaes del monte y zones alteriaes.
Toxicidá
Tóxicos alcaloides, incluyendo erysopina, erysotiopina, erysotiovina, erisovina, erytrinina, erytroresina, coralina, y acedu erytrico hipaforina, alcuéntrase en tola planta. Estos causen paralís tres la ingestión, al igual que'l curare.
Ecoloxía
thumb|Colorines, machetitos machete Erythrina americana plant from Texas Esta variedá floria mientres la estación seca ( abril ) en munches partes, y la planta ye bien popular ente los colibríes pol color coloráu brillante, la planta bazcuya ente unos pocos pies del suelu a 5 metros d'altor de los árboles.
La primer representación d'esti árbol n'América ye nel Códiz florentín, nel sieglu XVII, tamién Francisco Hernández de Toledo comentó: "El zusmiu de les flores d'esti árbol, da a los neños induz somnolencia y suañu"
Otros sitios esplica qu'anque la flor ye comestible, ( 2 ) les granes y tou lo demás nel árbol ye altamente tóxicu , en Méxicu, la granes molíes utilícense como venenu p'aguarones y la corteza utilízase como venenu pa peces.
Usos
La flor ye comestible, esti árbol ye bien popular ente los neños qu'utilicen les flores como un pequeñu cuchiellu p'apuñalase unos a otros. Les granes molíes y la corteza úsense como venenu, L'árbol tamién s'utiliza pa faer los artesanias tradicionales en munchos estaos de Méxicu, como mázcares de baille tradicionales ( 3 ) y tamién s'utiliza como poste de la cerca en munches partes de Veracruz, Méxicu, ye un árbol formoso y robusto , delles variedaes inclusive toleren el frio.
Les variedaes altes d'esta planta escasamente utilícense como planta de xardín, pero les variedaes nanes son utilizaes como plantes de xardín , yá que toleren les xelaes , toleren el calor y provienen de llugares secos, y florien tempranu y atraer colibries.
Taxonomía
herbacea: epítetu llatín que significa "herbal".
Constance M. Burge
Constance "Connie" M. Burge ye una escritora, guionista y productora d'Estaos Xuníos, conocida pola so creación de la conocida serie de televisión de los años 90 Charmed.
Pidgin vascu-islandés
El vascu-islandés foi un pidgin faláu polos pescadores y balleneros vascos y los habitantes d'Islandia el cual atópase documentada en manuscritos orixinarios de la rexón de Vestfirðdir escritos ente los sieglos XVII y XVIII. Nesti pidgin tamién ye notable la influencia del francés y l'inglés, frutu de la convivencia y el comerciu ente pescadores de distintos países nes agües del Atlánticu Norte.
Constance M. Burge
Trayeutoria
Amás, Burge escribió y produció la mini-serie Savannah, y foi la escritora de Judging Amy, Ally McBeal y Boston Public, y produció munchos otros espectáculos. Dexó'l so puestu de productora executiva en Charmed por cuenta de un desalcuerdu col productor executivu Brad Kern, anque siguió como asesora executiva hasta la 4ª temporada cuando dexó la serie pa producir otros espectáculos. Hasta 2015, Burge trabayó como consultora, productora y escritora pa la serie d'USA Network, Royal Pains.
Pidgin vascu-islandés
Afayu
Los glosarios vascu-islandeses dar a conocer na tesis doctoral titulada Glosaria Duo Vascu-Islandica, escrita en llatín y publicada n'Ámsterdam en 1937. L'autor del llibru ye'l filólogu Nicolás Gerardus Hondricus Deen y foi supervisáu pol rector magníficu J. van der Hoeve. Nél inclúyese un estudiu del artículu definíu vascu y otru de la manera de vertir los infinitivos islándicos al euskera. Según un estudiu ortográficu y otru fonéticu. Conclúi la obra cola reproducción pormenorizada de los dos vocabularios.
Conteníu del manuscritu
Esti manuscritu de gran interés data del sieglu XVII y caltiénse nel Institutu Árni Magnússon, en Reikiavik. Dichu manuscritu consta de dos glosarios, el primeru de 16 páxines, con 517 pallabres, y el segundu de 10, con 228 pallabres. En total cuenta con 745 pallabres en dambos idiomes. Nel manuscritu pueden atopase pallabres d'usu común, según otres propies de l'actividá ballenera y el so mediu. Según les investigaciones que se llevaron a cabu los sos autores seríen dos persones distintos, participantes naquellos contactos comerciales y personales ente balleneros vascos y la población llocal. Munchos de los términos vascos son propios del dialeutu labortanu. Esto paez indicar que los posibles establecimientos vascos na rexón de Vestfirdir, d'onde procede'l manuscritu, seríen de la zona vascu-francesa de Saint-Jean-de-Luz. Convirtióse asina la llingua vasca na primer llingua viva pa la cual fíxose un diccionariu, anque rudimentariu, n'Islandia.
Historia
Les cróniques islandeses dicen que los vascu franceses fueron los primeres en cazar ballenes naquelles llatitúes. Esisten documentos islandeses qu'acrediten la llegada de balleneros vascos yá nel añu 1613, pero ye probable que llegaren años antes.
Leprechaun
Un leprechaun na mitoloxía celta ye un tipu de Trasgu (mitoloxía) llariegu de la islla d'Irlanda o Éire en gaélicu, esti ser habitaba na islla enantes de la llegada de los Celtes. Como otres races mitolóxiques de la tradición irlandesa, los leprechauns son criatures de la natura y lo espiritual.
Contestu
Lo mesmo que les fades del folclor irlandés pasen la mayor parte del tiempu faciendo zapatos, nun ye nengún secretu que los leprechauns dediquense a xixilar los sos calderos d'oru y otres ayalgues enterraes.
Cunta la lleenda que los homes puén compartir estes ayalgues, pero sólu si son abondo llistos como p'algamar a un leprechaun y forzarlu a entregai les sos alyalgues a cambéu de la llibertá. Nun ye fácil, yá que estos diminutos homes (toos son machos) son estremadamente llistos y suelen alcontrar la manera de tracamundiar los planes de los homes.