cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Claire Kelly Schultz
Biografía
Siguió desenvolviendo estos sistemes automatizados en distintos centros, ente ellos, el sistema d'información ASTIA del Exércitu d'Estaos Xuníos o'l sistema MEDLINE de la National Library of Medicine.
Foi presidenta del Institutu Americanu de Documentación (embrión de l'American Society of Information Science) en 1962, onde entamó un seminariu p'analizar l'estáu en que s'atopaben los sistemes de recuperación d'información. Esti seminariu foi'l xerme de la revista científica Annual Review of Information Science and Technology (ARIST) que tendría como primer editor a Carlos Cuadra.
Schultz, nel campu de la indización, investigó nel tratamientu documental de la información biosanitaria y creó el primer tesauro en Ciencia de la Información.
Tamién trabayó nel mundu universitariu, tantu na Universidá Drexel como na Universidá de Pennsylvania, tanto como profesora de Documentación, como direutora de la biblioteca de la facultá de Medicina. Xubilar en 1980.
Claire Schultz foi gallardoniada col Premiu ASIST al Méritu Académicu en 1980. Donó tol so material bibliográfico al Institutu Charles Babbage de la Universidá de Minnesota.
HD 170657
HD 170657 ye una nana naranxa de tipu espectral K2V bien paecida a la componente menos brillosa del sistema Alfa Centauri. Tien una temperatura efectivo de 5156 K —5038 K según otru estudiu— y relluma con una lluminosidá que correspuende al 32% de la lluminosidá solar. De menor tamañu que'l Sol, el so diámetru equival al 76% del diámetru solar. La so masa ye igual al 81% de la que tien el Sol y xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 4,5 km/s. La so edá nun se conoz con exactitú, tando entendida nel ampliu rangu que va dende los 1.600 hasta los 6.100 millones d'años.
Nyctibius griseus
Nyctibius griseus ye una especie d'ave caprimulxiforme de la familia Nyctibiidae que s'atopa en Centroamérica y Suramérica, dende Nicaragua al norte y nordés d'Arxentina
Comportamientu
El urutaú menor ye pariente cercanu de los atajacaminos o chotacabras (caprimúlgidos), pero al igual que los otros urutaúes (familia Nyctibiidae o nictíbidos) escarez de les vibrisas o goches alredor de la boca presentes nos caprimúlgidos. Tien de 33 a 38 cm de llongura total y ye pálidu buxu tirando a la castañal, finamente rayáu con negru. Tien los güeyos color naranxa o mariellu, grandes.
Esti insectívoru nocherniegu caza dende una percha o posición elevada como un paniega o tirandu. Pasa'l día posáu argutu nun tocón d'árbol, col cual se mimetiza como si fuera parte d'él.
Puede alcontrase al urutaú menor pela nueche pola reflexón de lluz de los sos güeyos mariellos o pol so berru murnia persistente, como un llamentu humanu, que mengua n'intensidá y volume.
Nomes comunes
N'Ecuador conózse-y como nictibio y puede ser reparáu nel Monte del Cuetu Coloráu y nel xardín Botánicu de Guayaquil. En Perú conózse-y como ayaymama por cuenta del so cantar que s'asemeya al llamentu d'un neñu que diz ¡Ai, ai, ma!, amás, esti peculiar cantar dio llugar a una lleenda de la Mitoloxía de l'Amazonia peruana.
En Bolivia llamar guajojó; ellí vive na espesura de la selva cercana a los llanos orientales de Santa Cruz, cúntase como lleenda que'l guajojó yera una nueva fía d'un bruxu, el cúal, al saber qu'ella taba namorada, mató al so amáu, convirtiendo n'ave a la so fía quién, de magar, analaya pola selva col so quexumosu cantar.
Nel norte d'Arxentina y el sur de Bolivia (Tarija) llámase cacuy, y el vocablu provién del quechua, kakuy: permanecer, quedase. Cunta la lleenda que yera una neña bien mala que maltrataba al so hermanu. Ésti cansáu por eso, llevar al monte, facer xubir a un árbol y díxo-y qu'esperara hasta qu'él buscara miel d'abeyes. Al baxar cortó toles cañes del árbol y dexó a la so hermana na copa del mesmu. La neña inquieta porque nun volvía sintió mieu y rompió a llorar “turay, turay”, que ye hermanu mio, hermanu mio. Seique'l nome venga de quedase o permanecer onde foi abandonada pol so hermanu. Por estensión dízse-y cacuy a la persona que llora enforma: “¡ta llorando como cacuy...!” (Del llibru Catamarca, Suañu y Lleenda de Rodolfo Llobu Molas, Arxentina 2005).
Nel Paraguái, ye común escuchar a esta ave pel branu anque non tantu pel hibiernu. Ye probable que delles especies migren escontra'l norte. El nome “urutau” ye guaraní. El posible orixe del nome sería “guyra” páxaru, y “tau” espíritu, duende, pantasma. La traducción sería “páxara pantasma”. Otru nome con que lo conoz ye “guaimingüe” o “guaiguĩgüe”. “Guaiguĩ” o “guaimí”, dambes formes son d'usu común nel Paraguái, significa vieya. “Güe” vendría de “angue” que ye l'alma salíu del cuerpu. Entiéndese entós que'l cantar murnio y desgarrador del urutaú ye'l lloru de dalguna alma en pena, el d'una vieya nesti casu.
Poggio-di-Nazza
Poggio-di-Nazza ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Moyuela
Moyuela ye un conceyu d'España, na provincia de Zaragoza, Comunidá Autónoma d'Aragón. Pol so cascu urbanu escurre'l Ríu Moyuela.
Ye un pueblu sele asitiáu a unos 75 km de Zaragoza, y enmárcase dientro de la Contorna Campu de Belchite. La situación xeográfica na que s'atopa'l pueblu fai que'l terrén sía un pocu grebu polo que predomina'l cultivu de secanu, sobremanera de la vide y la cebera.
L'actividá llaboral que predomina nesti conceyu ye l'agricultura y la ganadería, dambes dos tamién practicaes en tola contorna.
Anguaño viven pocos vecinos en Moyuela, pero en feches de les fiestes patronales (nel mes d'agostu) el pueblu enllenar de xente y de un ambiente prestoso pa toos.
Demografía
Como en toos medios rurales la población va escayendo a lo llargo de los años por diversu factores.
En Moyuela puede reparase que dende 1991 foi baxando considerablemente hasta llegar a los 280 habitantes en 2015.
Historia
El nome del pueblu provién del árabe polo que nos llevaría al sieglu VIII, créese que Moyuela puedo ser un asentamientu de defensa.
Anque pensemos que l'orixe d'esti pueblu sía árabe atopáronse en contorna de Moyuela restos de dos poblaos ibero-romanos, asitiaos no qu'anguaño se -y llama Arbir y la Malena. Desgraciadamente estos dos poblaos nun fueron abondo estudiaos, pero créese qu'unu d'ellos subsistió hasta l'Alta Edá Media y llamábase Bernama, por onde pasaba una vía romana.
Nel sieglu XI pasa a tar en manes cristianes y foi nesi momentu cuando apaez el primer documentu onde figura'l nome de Moyuela.
Hai de solliñar que'l pernomáu Pedro Apaolaza Ramírez (Arzobispu de Zaragoza) nació en Moyuela y foi l'autor de l'ampliación d'una de les ilesies del conceyu, onde agora los sos restos fuelguen nun sepulcru.
Cascu urbanu
El pueblu consta de numberosos llugares que pueden visitase, a pesar de ser un pueblu pequeñu.
Aeropuertu de Rennes Saint-Jacques
L'Aeropuertu de Rennes Bretaña o Aéroport de Rennes - Saint-Jacques ye un aeropuertu a unos 6 km al suroeste de Rennes, Ille y Vilaine, Bretaña, Francia.
Moyuela
Cascu urbanu
Tien dos ilesies: la de La nuesa Señora de la Piedá onde se celebren mises que la so torre, d'estilu mudéxar, foi declarada Bien d'Interés Cultural pol Gobiernu d'Aragón en 2001, y la de San Clemente (patrón del pueblu). Tamién tien tres ermites: la ermita de San Jorge que d'antiguo yera un castiellu pero quedó derruido y llevantóse una ermita nel so llugar, la ermita de Santa María de De cullá de estilu románicu y l'ermita de la Malena asitiada n'unu de los poblaos romanos.
Aeropuertu de Rennes Saint-Jacques
Ye un aeropuertu internacional, abiertu a tou tipu de vuelos comerciales, según l'aviación xeneral y privao. La pista principal puede remanar aviones con unos 180 pasaxeros.
Moyuela
Cascu urbanu
Dientro del pueblu podemos atopar la nevería que tenía como utilidá guardar el xelu ente capes de paya (actuaben como aislante térmicu) pa utilizalo mientres l'añu. Pueden vese les cueves de Valtierra que fueron les cases de los primeros habitantes del pueblu, anguaño tán en mala traza de caltenimientu; tamién podemos ver el llavaderu públicu qu'anguaño se sigue utilizando pa llavar prendes de vistir.
Aeropuertu de Rennes Saint-Jacques
Historia
Antes de la construcción d'esti aeropuertu, Rennes tenía un pequeñu hipódromu que yera utilizáu como zona d'aterrizaxe en Gayeulles, al nordeste de la ciudá. En 1931 empezar a trabayar na construcción d'un nuevu aeropuertu que diera serviciu a Rennes. Adquiriéronse parceles de 380.000 metros cuadraos de superficie en Saint-Jacques-de-la-Lande al suroeste de la ciudá y empezóse la construcción. El 28 de xunetu de 1933 el nuevu aeropuertu foi oficialmente inauguráu por Pierre Cot.
Pistes
La pista principal pue ser utilizada por aviones con unos 180 pasaxeros, y ye la meyor preparada pa vuelos de mediu algame. Pa vuelos de tresporte de carga, ta preparada p'aviones como'l Boeing 737 y el 727, o'l Ilyushin IL-76. Ta dotada de Sistema d'aterrizaxe instrumental.
Nyctibius leucopterus
Nyctibius leucopterus ye una especie d'ave caprimulxiforme de la familia Nyctibiidae que vive en Suramérica.
Distribución y hábitat
Atópase nes selves húmedes tropicales de Brasil, Guyana y Perú.
Frente Andaluz de Liberación
El Frente Andaluz de Liberación (FAL) foi un partíu andaluz fundáu en 1989 por seutores procedentes de la Yama’a Islámica d'Al-Andalus ya independentes. El FAL pretendía recuperar la cultura árabe ya islámico d'Al-Andalus. El so simbolu yera la estrella d'ocho puntes. En 1990 foi ún de los partíos que fixeron Nación Andaluza.
Aeropuertu de Rennes Saint-Jacques
Competencia y proyeutos
Esti aeropuertu tien una leve competencia local col Aeropuertu Dinard Pleurtuit Saint-Malo, na mariña de la Canal, que ye utilizáu por compañíes de pasaxeros de baxu costo.
Debíu al creciente tráficu nel Aeropuertu Nantes Atlantique, que s'atopa nuna situación cercana a la saturación, esiste anguaño un proyeutu rexonal pa construyir un gran aeropuertu ente Rennes y Nantes que va dar serviciu a dambes ciudaes. Esto va suponer una construcción muncho más rápida y tresportes de tránsitu más frecuentes ente dambes ciudaes y los sos propios aeropuertos, anque yá se ta modernizando l'enllaz en Redon la vía ferroviaria Rennes-Nantes, y la interconexón ente estaciones del tren d'alta velocidá TGV.
Tráficu
L'aeropuertu de Rennes ye'l décimu novenu por númberu total de pasaxeros tresportaos en 2014:
L'aeropuertu de Rennes ye'l novenu nel total de carga tresportada en 2014:
Aeropuertu de Retalhuleu
L'Aeropuertu de Retalhuleu, tamién conocíu como Base Aérea del Sur, ye un aeropuertu nel conceyu de Retalhuleu nel sur de Guatemala. Ye operáu pola Fuercia Aérea de Guatemala. Tien una pista d'asfaltu (PCN: 054FBWT) de 1544 metros de llargor y 30 metros d'anchu en direición 04/22.
Historia
Primeramente la pista d'aterrizaxe, inaugurada'l 16 de setiembre de 1956, tenía 1200 metros de llargor y 30 metros d'anchu, con una superficie de grama. En 1963 foi ampliada y asfaltada, y cuntaba con un destacamentu militar nel norte de la pista, la que pasó a ser la base de Zona Militar Non. 16 y más tarde la Zona Militar Non. 1316. Na actualidá ye Comandu Aereu del Sur "Coronel Mario Enrique Vazquez Maldonado".
Adriana Zubiate
Adriana Amparo Zubiate Flores ye una modelu, ex reina de guapura ganadora de Miss Perú Universu 2002, actriz ocasional y presentadora de televisión peruana.
Biografía
Adriana Zubiate estudió nel colexu La nuesa Señora del Carmen - Carmelites de Miraflores.
Zubiate empezó nel modelaje publicitariu y pasarela, deportista, foi integrante de la seleición nacional de baloncestu, y del equipu de baloncestu del Club Regatas Lima y la seleición de la Universidá Nacional Mayor de San Marcos. Nel añu 2000 ingresó a la Universidá Nacional Mayor de San Marcos na Facultá de Médicina Veterinaria, na modalidá de deportista calificada, pero nun concluyó la carrera quedándose nel 2° añu.
Foi escoyida Miss Perú en 2002 y concursó en Miss Universu 2002, onde na categoría "Meyor cuerpu" resultó tercer puestu. Condució un espaciu radial y el programa de televisión Mangu.
Zubiate concursó na primer temporada del reality show de baille Bailando por un sueño conducíu por Gisela Valcárcel, onde llogró'l segundu puestu tres tres meses de competencia. El siguiente añu debutó como actriz na serie Broders.
Dende 2011 conduz l'espaciu d'espectáculos Chollyshow por ATV.
Llucha contra'l cáncer
Adriana causó gran movición na opinión pública peruana cuando reveló que sufriera de cáncer mamariu, el cual superó depués d'un enllargáu tratamientu oncolóxicu que-y fixo perder la so melota, anque ella non se amilanó enxamás y la so esperiencia sirvió d'inspiración al so amigu, el fináu estilista Marco Antonio Gallegos pa realizar la campaña "Pelos pola Vida", que busca la fabricación de peluques pa les muyeres de baxos recursos que tán siguiendo'l tratamientu de quimioterapia, pa lo cual reciben donaciones de los estilistes de tol país de los pelos de los sos veceros, campaña a la que personalidaes conocíes como Gisela Valcárcel y Magaly Medina collaboraron y de la qu'Adriana ye abanderada. Gran activista a favor de quien carecen de cáncer.
Paganismu nórdicu
thumb|250px|Mapa amosando les diferencies rexonales del cultu (c. [[900), determinaes al traviés de datos arqueolóxicos y toponímicos. N'azul, les árees ye onde los dioses Vanir yeren primordialmente veneraos; el colloráu indica'l cultu escontra Thor, Odín y otros Aesir, en cuanto al violeta, amuesa les árees onde dambos cultos coesistíen. Los puntos verdes indiquen los llugares onde se fai referencia a Odín por aciu los sos topónimos.]] Paganismu nórdicu o paganismu escandinavu (en nórdicu antiguu: heidindómr ) ye un términu utilizáu pa describir les tradiciones relixoses comunes ente les tribus xermániques qu'habitaben nos países nórdicos antes y mientres la cristianización d'Europa del norte. El paganismu nórdicu ye un subconxuntu del paganismu xermánicu, practicáu nes tierres habitaes poles tribus xermániques en casi toa Europa central y septentrional, mientres la dómina viquinga. La conocencia actual sobre'l paganismu nórdicu foi inferíu poles resultancies arqueolóxicos, etimolóxicos, y polos materiales escritos de la dómina.
Dellos espertos como Georges Dumézil, suxuren que diversos elementos estructurales y temáticos dientro de les certificaes idees relixoses escandinaves, alluguen al paganismu escandinavu, dientro de la estructura básica de la espresión pan-Indo-europea de les idees espirituales como un tou.
Terminoloxía
La relixón escandinava foi un fenómenu cultural, y, como la mayoría de les creencies folclóriques anteriores a l'alfabetización, los sos prauticantes, probablemente nun teníen un nome pa la so relixón, hasta qu'entraron en contautu con foresteros o competidores. Ergo, los únicos títulos que yeren daos yeren aquellos utilizaos pa describir la relixón d'una manera competitiva, usualmente nun contestu bien antagónicu. Dalgunos d'estos términos fueron hedendom (escandinavu), Heidentum (alemán), Heathenry (inglés) o Pagan (llatín). Un nome interpretáu más románticamente pa la relixón nórdica ye'l términu islandés medieval Forn Siðr ("vieya costume")
Fuentes
Lo que se conoz respectu al paganismu escandinavu foi aconceyáu y compilado a partir de los descubrimientos arqueolóxicos y de la lliteratura producida dempués de la cristianización.
Fontes lliteraries
thumb|left|Copia del [[sieglu XVIII de la Edda prosaica, una de les principales fontes lliteraries pa la mitoloxía escandinava.]] Les fontes lliteraries escrites sobre'l paganismu escandinavu vienen dempués de la decadencia de la relixón, cuando'l cristianismu yá taba establecíu. La inmensa mayoría d'esto provieno d'Islandia, nel sieglu XIII, onde'l cristianismu retrasó más pa ganar aceptación, por cuenta de la so llocalización remota. Los principales testos pal estudiu del paganismu nórdicu son: la Edda en prosa, de Snorri Sturluson, la Xesta Danorum, de Saxo Grammaticus, y la Edda poetica, d'autor desconocíu. Por ser escritos yá en contestu cristianu, los dioses nórdicos nun son trataos nestes fontes como tales, sinón como héroes históricos.
Fontes arqueolóxiques
Munchos sitios arqueolóxicos n'Escandinavia rinden información pervalible sobre l'antigua cultura escandinava. Dos ejemplo culturales más antiguos esistentes son los petroglifos, o helleristninger, que suelen tar estremaos en dos categoríes según la so edá: "glifos de caza" y "glifos d'agricultura". Los glifos de caza son los más antiguos ( 9000 - 6000 e. C.) y son atopaos frecuentemente nel norte d'Escandinavia (Jämtland, Nord - Trøndelag y Nordland). Estos descubrimientos paecen indicar una esistencia basada primordialmente na cacería y la pesca; estos motivos fueron gradualmente subsumidos (c. 4000 - 6000 e. C.) en glifos con temes más zoomórficos, o seique, relixosos.
Los glifos de la rexón de Bohuslän fueron darréu complementaos con "glifos agriculturales" más recién (c. 2300 - 500 e. C.), que paecen retratar una esistencia basada más pesadamente na agricultura. Estos motivos consisten polo xeneral, en retratar navíos, temes solares y llunares, espirales xeométriques y seres antropomórficos, que paecen indicar de manera ideográfica, l'entamu de la relixón escandinava.
Otros destacaos descubrimientos arqueolóxicos, que pueden retratar la relixón nórdica arcaica son los cuerpos del banzáu, tales como'l Home de Tollund, quien pudo ser ritualmente sacrificáu, nun aparente contestu relixosu.
Ulteriormente, mientres la Yera Viquinga y el periodu que-y antecede, esisten evidencies materiales que paecen indicar una creciente sofisticación na relixón nórdica, como artefautos retratando motivos de gripdjur ("bisarmes que garren"), arte y xoyería enxareyada, cascantes Mjolnir y diverses armes y artefautos con calteres rúnicos inscritos o acoplaos.
Munchos otros motivos ideográficos y iconográficos que paecen retratar la creencies relixoses de los viquingos nórdicos (y pre-viquingos) son vistos nes piedres rúniques, que solíen ser alzaes como marcos o piedres memoriales. Estes piedres memoriales usualmente nun yeren asitiaes próximes a un cadabre, conteníen epitafios, escritos nes runes, en memoria d'un pariente muertu. Esta práutica sobrevivió por enforma tiempu dempués del procesu de cristianización. Como la mayoría de los pueblos antiguu y medieval, les sociedá escandinava taba estremada en diverses clases, y los antiguos nórdicos practicaben la esclavitú en cualquier ceremonia. La mayoría de los entierros realizaos nel periodu paganu paecen ser realizaos primordialmente poles clases altes, anque munches escavaciones recién nos patios de les ilesies medievales, apurrieron una visión más amplia de la vida de les clases populares.
Cultu
left|thumb|[[Gamla Uppsala ("Vieya Upsala"), centru de cultu en Suecia, destruyíu escontra finales del sieglu XI.]]
Centros de fe
Les tribus xermániques raramente alzaben templos nel sentíu modernu del términu. El blót, forma de cultu practicáu polos antiguos pueblos escandinavos, paecer a la de los celtes y los bálticos, y asocedíen en montes sagraos. Tamién asocedía nos llares, o n'altares simples fechos con piedres apiladas, unos sobre otres, conocíos como hörgr.
Xanadú
thumb|300px|Anque [[Matteo Ricci y Bento de Góis yá demostraren que Cathay ye a cencielles otru nome pa China, el cartógrafu inglés John Speed en 1626 siguió cola tradición d'amosar Cathaya, el Reinu xefe del gran kan al nordeste de China. Nel so mapa, asitió Xandu al este de la metrópolis de Cathayan como Cambalu]]
Cefalalxa
El términu cefalalxa (del llatín cephalaea, y ésti del griegu κεφαλαία, de κεφαλή, cabeza) fai referencia a los dolores y molesties alcontraes en cualesquier parte de la cabeza, nos distintos texíos del cuévanu craneana, nes estructures que la xunen a la base del craniu, los músculos y vasos sanguíneos qu'arrodien el cueru cabelludo, cara y pescuezu. Nel llinguaxe coloquial cefalalxa ye sinónimu de dolor de cabeza.
Saint-Jean-Chambre
Saint-Jean-Chambre ye una comuña francesa del departamentu d'Ardèche, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Cefalalxa
La cefalalxa ye un síntoma bien frecuente, envalórase que nos países #occidental #presentar siquier una vegada al añu'l 50% de la población, anque solamente'l 20% presentó cefalalxa intensa en dalguna ocasión a lo llargo de la so vida.
Paganismu nórdicu
Centros de fe
Paecen esistir, sicasí, dellos centros de cultu con mayor importancia, como Skiringsal, Lejre y Upsala. Adam de Bremen aliega qu'esistió un templu en Upssala, con tres estatues de madera de Thor, Odín y Freyr, anque hasta la fecha nun hubo evidencia arqueolóxica que lo acote. Ruines de lo que pudieron ser centros de cultu fueron escavaes en Slöinge (Halland), Uppåkra (Skåne), y Borg (Östergötland).
Saint-Jean-Chambre
Tien una población de y una superficie de  km².
Cefalalxa
Magar el dolor de cabeza ye un trestornu xeneralmente benignu y transitoriu que na mayor parte de les ocasiones vence bonalmente o cola ayuda de dalgún analxésicu, pue tar tamién aniciada por una enfermedá grave que ponga en peligru la vida de la persona.
Xanadú
Xanadú, Xanadu, Zanadu o Shangdu (Shàngdū en pinyin) yera la capital de branu del Imperiu mongol de Kublai Kan, imperiu qu'ocupaba gran parte d'Asia. Afayos arqueolóxicos conclúin que la ciudá taba asitiada na actual provincia de Mongolia Interior, en China. La ciudá tenía trés partes: la ciudá esterior», la ciudá interior» y el palaciu, onde Kublai Kan permanecía pel branu. Créese que'l palaciu de Xanadú yera la metá de grande que la Ciudá Prohibida, en Beixín. Los restos modernos más visibles son les muralles en tierra, según la plataforma circular de lladriyu nel centru de la ciudá interior.
En 2012, la UNESCO declaró'l sitiu históricu de Xanadú como parte del Patrimoniu de la Humanidá.
Significáu
Los kanes mongoles abrieron l'imperiu a los viaxeros occidentales, dexando a esploradores como'l venecianu Marco Polo (que la visitó en 1275) comunicar les maravíes d'oriente a los europeos.
Xanadú convirtióse nuna metáfora de la opulencia, gracies sobremanera al poema Kubla Khan de Samuel Taylor Coleridge qu'empieza con estos versos:
Referencies a Xanadú
Xanadú ye un nome bien utilizáu pa remembrar un llugar de luxu y misteriu o esuberancia. Por casu, pa bautizar llugares imaxinarios o establecimientos.
El grupu de Power Metal Blind Guardian menta a Xanadú nel so cantar 'Sacred Mind' del álbum 'Beyond the Red Mirror'.
Cefalalxa
Clasificación y etioloxía
La cefalalxa en realidá ye un síntoma que puede tar aniciáu por una interminable llista de causes. La Sociedá Internacional de Cefalees (International Headache Society IHS) publica una clasificación actualizada dacuando, na cual esplíquense de forma detallada los distintos oríxenes de ta afección.
Cefalees primaries
miniaturadeimagen|La cefalalxa en recímanos (The Cluster Headache) dibuxu de JD Fletcher. Suponen en redol al 78% de les cefalees, tienden a nun ser graves, anque'l dolor puede ser bien intensu:
Cefalees secundaries
Son aquelles que tán provocaes por una enfermedá conocida. Pueden debese a enfermedaes bien diverses y estrémense nos siguientes grupos:
Patoxenia
Los mecanismos que producen les cefalees son distintes según el tipu de la mesma: Puede ser una manifestación de la enfermedá de Wernicke.
Diagnósticu
El diagnósticu médicu #basar en tres pilares: Historia clínica, esploración del paciente y pruebes complementaries.
Historia clínica
Ye importante conocer los siguientes datos, que nos #ayudar a reconocer el tipu de cefalalxa y la so etioloxía:
Esploración física xeneral y neurolóxica
La esploración empobina al profesional sanitaria sobre'l tipu de cefalalxa que presenta'l paciente. Dependiendo de los síntomes acompañantes, el tipu de dolor, la edá y los antecedentes pueden ser necesaries distintos tipos d'esploraciones, cítense dalgunes de les que s'empleguen más davezu:
Exámenes complementarios
El médicu puede encamentar la realización de distintes pruebes complementaries en casos escoyíos, en munches ocasiones los datos principales provienen del interrogatoriu y de les carauterístiques llocalización ya intensidá del dolor. Ye avezáu la solicitú d'estudios analíticos, ente ellos el hemograma, la VSG y la PCR.
Tamién pueden solicitase radiografíes de craniu y columna cervical si abarrúntase sinusitis o mancadures ósees y tomografía axial computarizada (TAC) o resonancia magnética nuclear (RMN) pa estudiar con detalle'l texíu cerebral y detectar estructures anómales como tumores cerebrales.
Tratamientu
El tratamientu varia llargamente según la causa y el tipu de cefalalxa. Les meyores opciones pa tratar les cefalees más comunes son los analxésicos como'l paracetamol y los axentes antiinflamatorios non esteroideos (AINEs) como l'aspirina, el ibuprofeno y el naproxeno. Sicasí ye precisu tener en cuenta qu'estos fármacos nun tán exentos d'efectos secundarios que n'ocasiones son graves. Amás l'abusu de los mesmos puede en determinaes circunstancies agravar el problema. Pueden utilizase en casos de dolor de cabeza leve o moderáu qu'asoceda dacuando. En casu de cefalalxa intensa, frecuente o con dalgún de los síntomes d'alarma, tien de consultase siempres col médicu y evitar la automedicación.
Paganismu nórdicu
Sacerdotes
Dalgunos tipos de sacerdociu shamanístico paecen esistir, centraos especialmente en muyeres máxiques, conocíes como völur (singular: völva). Al paecer fueron tamién xefes-sacerdotes, seculares, llamaos goðar (singular: goði), qu'entamaben los festivales relixosos nes sos propiedaes, pa los sos siguidores.
Sacrificios humanos
Los sacrificios podíen entender humanos, animales o, simbólicamente, oxetos inanimaos. Ente los escandinavos, había dos tipos de sacrificios humanos; aquellos realizaos pa los dioses nos festivales relixosos, y los sacrificios de sirvientes, realizaos nos funerales. Un testigu de tal sacrificiu, sobrevive na descripción d'un entierru d'un barcu funerariu, dada pol autor árabe Ahmad Ibn Fadlan, construyíu polos Rus' (ancestros de los rusos). onde una esclava ufiertóse acompañar al so señor al otru mundu. Rellatos de sacrificios relixosos ente los xermánicos fueron daos por diversu fontes, como Tácito, Saxo Grammaticus, y Adán de Bremen.
El Heimskringla narra sobre'l rei suecu Entá, quien sacrificó nueve de los sos fíos, nun esfuerciu por enllargar la so vida, hasta que los sos súbditos torgar matar al so últimu fíu Egil (Ongenþeow). Según Adán de Bremen, los reis suecos sacrificaben esclavos (homes) cada nueve años, mientres los sacrificios del Yule, nel Templu de Upsala. Los suecos non solo teníen el derechu pa escoyer los sos reis, tamién podíen deponelos, y tantu al rei Domalde como al rei Olof Trätälja, fueron sacrificaos tres años de fame.
Odín, principal dios del panteón escandinavu, yera acomuñáu cola muerte na forca, y una posible práutica de sacrificios de Odín por estrangulamiento, tien daqué de sofitu arqueolóxicu nos cadabres perfectamente calteníos gracies a los ácidos de los banzaos d'alteria de la Xutlandia, nel cual estes víctimes fueren refundiaes dempués de ser executaes. Esisten d'esto numberosos y notables exemplos como la Muyer de Haraldskær, la Muyer de Elling o'l Home de Tollund, de la edá del Bronce. Sicasí, nun esisten escritos qu'interpreten de manera esplícita la causa d'estos estrangulamientos, que bien pudieren tener otres esplicaciones, como una forma de pena capital.
Influencia
Buelgues ya influencies del paganismu escandinavu entá pueden atopase na cultura y les tradiciones de los actuales países nórdicos: Dinamarca, Suecia, Noruega, Islles Feroe, les islles Aaland, Islandia y Groenlandia; según en tolos países que recibieron inmigrantes d'estes naciones nórdiques.
Díes de la selmana
Los nomes de los díes de la selmana nes llingües xermániques tán basaos nos nomes de los dioses nórdicos.
Festivales
Diverses celebraciones modernes realizaes nos países nórdicos tienen los sos oríxenes en tradiciones que surdieron nes fiestes de los antiguos paganos. La celebración cristiana de la Navidá, tal como se practicaba nos países escandinavos y n'otros llugares, entá se recurren a diverses práutiques paganes, como'l tueru de Yule, el xardón, el arfueyu y l'intercambiu de regalos. La celebración del solsticiu de branu, ye una práutica escandinava inda celebrada en Dinamarca y Suecia, y hasta ciertu puntu, Noruega.
Llingua de señes yucateca
La llingua de señes yucateca ye una llingua de señes usada en Méxicu y Guatemala, por comunidaes mayas (sociedá con altes tases de sordera hereditaria, non habitual). En dellos casos, tantu oyentes como sordos pueden usar la llingua de señes. Al paecer nun ta rellacionada col llinguaxe de señes guatemalianu y la llingua de señes mexicana.
Poggio-di-Venaco
Poggio-di-Venaco ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Conopias albovittatus
The bienteveo del Topetó, suelda aureolada o mosqueru cabecianillado (Conopias albovittatus) ye una especie d'ave de la familia Tyrannidae, que s'atopa en Colombia, Costa Rica, Ecuador, Hondures y Panamá.
Hábitat
Vive nel monte húmedu, cantos del monte y escamplaes con árboles esvalixaos, hasta los 900 m d'altitú.
Descripción
En permediu mide 16 cm de llargor y pesa 24 g. La coroniella ye negra con un llurdiu mariellu dorada nel centru y superciliares blancos y angostos que traviesen la frente y la nuca. Una llinia negra gruesa dende l'área loreal que-y percuerre los güeyos y les mexelles hasta los llaos del pescuezu. El gargüelu ye blanca. El so envés ye pardu olivaceu y les sos ales y cola son pardu corites col cantu de les terciales blancu amarellentáu. El pechu y el banduyu partes inferiores son de color mariellu brillante. El picu y les pates son negros.
Taxonomía
Mientres enforma tiempu aldericóse sobre si Conopias parvus y C. albovittatus son una mesma especie. Güei considérase-yos especies separaes, tantu pol la coloración diferenye del gargüelu, como pola bien clara diferenciación de los sos cantares. Los estudios xenéticos confirmaron la separación en dos especies y la pertenencia de dambes al xéneru Conopias.
Xidi
Xidi ye una llocalidá asitiada al sur de la provincia china d'Anhui. Xunto cola villa de Hongcun foi declarada en 2000 pola Unesco Patrimoniu de la Humanidá cola denominación de antiguos poblaos del sur de Anhui.
El pueblu, llamáu d'antiguo Xichuan (ríu del oeste) por cuenta de los cursos d'agua que lo crucien, espolletó gracies a la familia Hu que s'instaló nel añu 1047. En 1465 esta familia entró nel mundu de los negocios con ésitu, lo que provocó un rápidu aumentu de la población según la construcción de destacaos edificios, tanto públicos como privaos. Ente ellos atopen les pontes Huiyuan y Gulai.
A partir de mediaos del sieglu XVII, la influencia de los miembros de la familia Hu estendióse, pasando del comerciu a la política. La prosperidá de Xidi llegó al so puntu máximu nos sieglos XVIII y XIX, con más de 600 residencies. Empezó a tornar escontra'l final de la dinastía Qing al desintegrarse el sistema feudal.
Xidi, asitiáu nuna zona montascosa, recibe tres cursos d'agua que proceden del norte y del este y que se xunen so la ponte Huiyan, asitiáu al sur del pueblu. Una cai principal y dos calles paraleles, coneutaes per estreches aveníes, crucien la villa d'este a oeste. Una serie de pequeños espacios abiertos sirven d'accesu a los principales edificios públicos como la sala del respetu, la sala de la reminiscencia o'l arcu de trunfu del gobernador.
Les numberoses residencies construyíes mientres les dinastíes Ming y Qing destaquen pola so arquiteutura, formada por una estructura de madera y parés de lladriyos, según poles sos decoraciones tallaes. La mayoría d'elles construyéronse a lo llargo d'unu de los trés cursos d'agua que crucien el pueblu.
Tomoya Kanamori
Tomoya Kanamori (金守 智哉; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Sariegu
Sariegu ye un conceyu d'Asturies. Llenda'l norte con Xixón y Villaviciosa, al este con Villaviciosa, Nava y Cabranes, al sur conSiero y Nava y al oeste con Siero de nuevu.
Ye llugar de nacencia del Ríu Nora. Les sos fiestes principales son les de Santiago (la fin de selmana anterior al 25 de xunetu) y San Pedrín de la Cueva (el tercer domingu d'agostu). Tamién se tán recuperando delles festividaes rellacionaes con delles actividaes tradicionales como por casu la esfoyaza.
Morfolóxicamente Sariegu ye un gran valle arrodiáu de montes non bien altes, inscritu na depresión mesoterciaria asturiana, na parte de la nacencia del ríu Nora y col llende norte nel cordal de la Llomba. La composición del suelu y del sosuelu entiende principalmente al periodu secundariu, mayoritariamente triásicu, xurásicu, conglomeraos y arenisques, amosándose rastros paleozoicos como les caliares de monte en Careses.
Les elevaciones más destacaes son: El picu Fariu con 731 metros na zona occidental y que sirve de llende con Siero, la llomba del Arbazal con 563 metros y que ye'l puntu estremeru de Sariegu, Nava, Cabranes y Villaviciosa, y tamién destaca la peña de Los Cuatro Xueces, que dixebra los términos de Sariegu, Siero, Xixón y Villaviciosa.
El principal ríu del conceyu ye'l ríu Nora, que'l so nacencia asitiar nel nordeste de Sariegu, concretamente na fonte de Ñora en Valvidares. Traviesa'l conceyu mientres 6 km, para pasar a Siero y acabar dando les sos agües al ríu Nalón, del que ye'l so afluente más importante dientro de la so aguada derecha. Da al valle un calter asimétricu, dada la mayor superficie de la so aguada nortiza de la que recibe cinco corrientes d'agua. Na aguada meridional flúin regueros curtios y de bien escasu caudal. Les agües soterrañes del suelu anicien numberoses fontes, pozos, sumidorios, etc, que doten al conceyu de gran bayura del líquidu elementu, y a que la so causa puede debese'l nome del mesmu. Ye de destacar la fonte d'agües salaes atopada nel POZU SALAU.
L'historiador carbayo afirmaba qu'en sieglu XVll hai una fonte salfuginosa  que crez y mengua ,Como'l mar tando distante a más de cuatro llegües, y que ye de gran virtú para tou mal,de la cual aprovéchense los naturales de la zona'l llugar de sal. Afírmase que'l nome de Sariegu Vien d'esta fonte de la que sale un regueru "sal riegu" pero la etimoloxía esclaria que sariegu a de venir del raigañu Sar y del sufixu aecus llugar onde abonden les agües. Sía como fuera los analises demuestren que tien una composición de sal d'un 90% muncho más salada que la del mar.
Al respective del so clima podemos encuadrar a Sariegu dientro de la zona asturiana de los valles, qu'entiende les tierres asitiaes ente los 200 y los 800 metros. Podemos afirmar que les precipitaciones medies bazcuyen en redol a los 1000 mm3, teniendo unes temperatures medies mínima y máxima d'ente 3 y 4º pa la mínima y 20-25º pa les máximes.
Tocantes a la so vexetación, en Sariegu abonden les praderíes naturales y los pacionales, yá que ocupen más de la metá de la superficie total del conceyu.
La capital del conceyu de Sariegu ye la llocalidá de Vega, que s'enmarca dientro de la parroquia de Santiago. Atopar a una altitú de 260 metros y ta alcontrada nun ampliu valle delimitado al norte pola sierra de la Llomba. El so territoriu foi dependiente del monesteriu de les pelayas Uviéu enantes de valdedios Villaviciosa mientres sieglos onde antes de tar la capital en vega atopar en moral hasta a década del sieglu XIX.
Toponimia
Artículo principal: Toponimia asturiana
virtú del decretu 116/2005 de 17 de payares de 2005, publicáu nel BOPA del 2 d'avientu, fueron aprobaes les formes oficiales de los topónimos del conceyu de Sariegu, pasando a ser oficiales en tolos casos les denominaciones n'asturianu, salvu nel casu de Lamasanti/Llamasanti, nel que s'optó por caltener una denominación billingüe. Les denominaciones agora oficializaes son les úniques que van poder apaecer na señalización viaria y nos mapes oficiales.
Historia
Nun se toparon muertes históriques que prueben la esistencia de vida humana nel conceyu mientres tiempos prehistóricos nin románicos, nin visigóticos, anque se tienen nicios d'un asentamientu romanu nel territoriu, fechu esti ensin demostrar por falta de pruebes arquiteutóniques, epigráficas o numismátiques.
La primer noticia documental que se tien del conceyu viennos del añu 996 d. C., nel que'l monarca Bermudo II y la so esposa Elvira dexen delles posesiones de Sariegu al monesteriu de San Pelayo n'Uviéu. Esti fechu queda conmemoráu'l día 14 de marzu de 1996 con una placa sita na Fonte Pozu Salau, que diz: «conmemoración milenariu donación del valle de Sariegu pol rei Bermudo II al Real Monesteriu de San Pelayo d'Uviéu».
Mientres el sieglu XIII les lluches ente les xentes de les aldegues de Sariegu y los poderes monacales convertir en frecuentes, llegando a tal puntu que'l rei Alfonsu X concediera al pueblu'l privilexu de poder entamase en conceyu, énte lo que los monesterios de San Pelayo n'Uviéu y Valdediós en Villaviciosa remontáronse y consiguieron faer que'l rei camudara d'actitú nun otorgándo-yos tal privilexu.
Yera Sariegu llugar de camín dientro del camín de pelegrinación de Santiago, cruciando'l territoriu l'itinerariu llamáu «camín francés». Al conceyu llegaben caminantes que, dempués de dexar Valdediós, siguíen camín darréu per Siero y Uviéu. Créese que tuvo qu'haber un hospital p'atender y agospiar a estes persones que faíen la pelegrinación. Suelse señalar como primer capital del conceyu a Moral, tal como sostién Xovellanos na so coleición d'Asturies.
Al constituyise la Xunta Xeneral del Principáu, Sariegu participa nella como conceyu de realengu con procurador propiu y votu na mesma. Mientres la Edá Media'l conceyu cunta con un alférez mayor, rexidores y dos xueces. Mientres esta dómina'l control del valle foi exercíu pola familia Vigil-Quiñones que'l so escudu d'armes puede reparase nel Palaciu de Moral.
Nos principios del sieglu XIX, concretamente na guerra de la Independencia, Sariegu foi llugar de camín de les tropes franceses, tando les guerrilles asturianes escondíes peles sos fasteres y los rincones montascosos dende onde atacaben a diches tropes invasores. Acabada la guerra empezar a producir un movimientu migratoriu a tierres d'ultramar que duraría dellos años. Yá nel sieglu XX reseñar histórica más destacada ye la guerra Civil española, qu'ablayó a les xentes como nel restu del país. En dicha guerra nel conceyu quedó habilitáu un pequeñu campu d'aviación republicanu.
Demografía
La evolución de la población nel conceyu siempres se caltuvo más o menos constante, teniendo una media histórica de 1.400 habitantes, cifra que se supera anque en bien poca cantidá anguaño, pero que s'atopa daqué alloñada de la so cota más alta que foi de casi 1.750 habitantes na metá del sieglu XX. D'esta miente la población de principios de sieglu ye bien asemeyada, numbéricamente falando a l'actual. La llocalización del conceyu asitiáu ente Xixón, Siero, Villaviciosa y Nava apurrió-y una situación ventaxosa nel centru de la rexón, yá que-y dexó desempeñar ciertu papel de llocalización residencial que sirvió p'amenorgar la perda d'efectivos nel mesmu. La pirámide de población atópase abondo apurrida en comparanza con otros conceyos asturianos, siendo altamente permediada la rellación home-muyer. La población concentrar en trés parroquies que son les de Santa María de la Concepción en Bárzana, la parroquia de Santiago de Sariegu y la de San Román. De toes elles la de Santiago ye la que mayor númberu d'habitantes tien con un total de 706 y nella atópase alcontrada la capital del conceyu que ye Vega.
Al respective de l'actividá económica del conceyu hai que destacar dos factores ayenos a ella puramente como son les rentes llograes poles persones de Sariegu que trabayen n'otros conceyos, y les prestaciones percibíes per una parte de la población (pensiones, subsidios, etc).
Con tou esto'l sector primariu ye'l que xenera mayor númberu d'emplegos nel conceyu representando a un 41,23% del total. La ganadería ye l'actividá principal, contabilizándose una mayoría de cabeces vacunes, teniendo nun 70% una orientación láctea. La edá media de les persones titulares de les esplotaciones ye de 50 años, anque equí les perspectives de que se produza un relevu xeneracional son muncho más grandes que n'otros llugares.
El sector secundariu y la construcción nun se caractericen por tener una gran presencia nel conceyu nin enantes nin agora onde xenera anguaño un 24,3% de los emplegos totales, siendo la caña de la construcción la caña que se lleva la mayor parte d'ellos. Tamién tien representación l'actividá maderera y la industria extractiva.
L'únicu sector que ta teniendo una evolución realmente positiva ye'l terciariu de los servicios, que foi ganáu importancia nel conceyu mientres estos últimos años, llegando a tener anguaño al 34,47% del total. L'actividá del comerciu ye la que mayor númberu d'emplegos da al conceyu. Fuentes: gráfica por Wikipedia INE
Arte
El conceyu resulta de gran interés arquiteutónicu, destacando les trés ilesies parroquiales que de siguío vamos detallar.
La ilesia de Santa María de Narzana ta alcontrada nel altu de la llomba qu'apodera tol valle del Nora. Ye un monumentu románicu que data del sieglu XII, y presenta una sola nave, ábside semicircular precedíu de tramu rectu y cubierta con bóveda de fornu. Tien un importante conxuntu decorativu destacando los capiteles historiaos con temes juglarescos, según la puerta d'accesu nel so llau occidental formada por trés arquivoltas enmarcaes nun guardapolvo.
La ilesia parroquial de Santiago de Sariegu ye d'orixe prerrománicu, calteniendo de dicha dómina trés ventanales del sieglu X. El restu de la ilesia ye d'una reconstrucción posterior, concretamente del sieglu XVI destacando d'ella la cabecera de bóveda estrellada.
D'últimes la ilesia parroquial de San Román data del sieglu XIII y presenta la típica estructura del románicu rural asturianu, esto ye, cabecera plana y ventana absidal, que recuerda a la ilesia de Santa María en Narzana anque con una decoración muncho más simple qu'ésta.
Dientro de l'arquiteutura civil y popular vamos destacar el palaciu Vigil-Quiñones, alcontráu en Moral, y que yera d'una familia noble qu'ostentó ciertu poder nel conceyu. Foi construyíu nel sieglu XVI cuntando con una capiya so la advocación de San Roque. El palaciu presenta un cuerpu central flanqueado por dos torres que tienen un pisu más d'altor. El cuerpu central, nel pisu inferior ta formáu por arcos carpaneles y rematar por un pisu formáu por galeríes de madera. Nes torres puede reparase l'escudu d'armes de la familia.
Nes llocalidaes de Vega y San Román tamién pueden reparase casones que lleguen a tener un tamañu considerable, según les típiques viviendes rurales asturianes, perbién encaxaes dientro del paisaxe del conceyu.
Andrés Montes
Andrés Montes foi un conocíu llocutor deportivu español.
De padre gallegu y madre cubana, fizo retransmisiones deportives (incluindo fútbol) dende 1980. Trabayó pa Radio Cadena Española, la COPE, Radio Marca o Antena 3 Radio con José María García. Dende 1996 narró, xunta Antoni Daimiel, les retransmisiones de la NBA en España pa Canal +.
N'abril de 2006 anunció so fichaxe por la Sexta, que-y encargaría los comentarios del Mundial de fútbol d'Alemaña de 2006, apoyáu pol ex-futbolista Julio Salinas y por Antonio Esteva. Tamién comentó el Mundial de baloncestu de Xapón 2006, xunta los ex-xugadores Juan Manuel López Iturriaga y Juan Domingo de la Cruz. Con esti pasu a la televisión n'abiertu, Andrés Montes pasó a ser aínda más conocíu si cabe. Ye conocíu'l so estilu desenfadáu y únicu, percurriendo a un argot específicu d'inventiva propio.
Vespula germanica
La ye un himenópteru social perteneciente a la familia Vespidae. El nome común d'esta especie ye aplicáu tamién a otres viéspores de los xéneros Vespula y Dolichovespula, yá que comparten un aspeutu morfolóxicu similar. Esta especie ye d'orixe Mediterraneu, tomando Europa, Norte d'África y zones templaes d'Asia. Anguaño invadió Norteamérica (este d'Estaos Xuníos), Suramérica (especialmente en Chile y Arxentina), sur d'Australia y Nueva Zelanda. Xeneralmente, naquellos sitios onde l'organismu invadió un ambiente, ye considerada una plaga de distintes actividaes como l'agricultura, ganadería, apicultura y turismu.
Carauterístiques morfolóxiques
La Vespula germanica tien pates marielles que pliega al esnalar, antenes color negru que tienen dolce o trelce segmentos según la casta, y casi nun tien pelos nes sos pates y cuerpu. Tien un cuerpu estremáu en cabeza, tórax y abdome, que presenta bandes marielles y negres. L'abdome ye abultáu y comúnmente suel ser confundida con Polistes dominula o viéspora de papel (aviespa de morfoloxía bien similar pero de vezos distintos, pues nun ye carroñera, con pates y antenes marielles, y abdome menos abuitáu).
Saint-Jean-de-Muzols
Saint-Jean-de-Muzols ye una comuña francesa del departamentu d'Ardèche, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Vespula germanica
Carauterístiques morfolóxiques
Na parte final del so abdome tien l'obleru, col que suel picar inoculando un venenu de bien alta toxicidá, que nos seres humanos, puede producir dende una leve hinchadura hasta la muerte por shock anafilácticu. A diferencia de les abeyes, que tienen aguiyón con rebarba, la viéspora alemana tienen un obleru nidiu'l cual nun pierden al momentu de picar, polo qu'una mesma viéspora puede atacar delles vegaes a la so víctima. Tien un apareyu mazcador constituyíu por quexaees de gran poder triturador, polo cual amás de picar ye bien común que muerdan.
Naquellos sitios onde Vespula xermánica invadió tamién ye bien común atopar la viéspora común, o Vespula vulgaris. Básicamente, dambes especies presenten una bioloxía bien similar siendo delles carauterístiques morfolóxiques les que les estremen. La más relevante a güeyu ye la presencia de trés puntos na frente de V. xermánica y una mancha negra en forma d'ancla en V. vulgaris.