cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
FC Bayern München
Centru de formación
thumb|200px|Vista aérea de los cuarteles Fürst-Wrede, onde s'aprecia lo que va ser el [[centru de formación del Bayern de Múnich.]] El centru de formación del Bayern de Múnich, ye un complexu deportivu allugáu na ciudá de Múnich qu'anguaño s'atopa n'obres. Dende'l 16 d'ochobre de 2015 sirvi como'l centru de formación de los equipos xuveniles del club. El so culminación esta prevista pal 2017, xunto con una academia de fútbol, ocho nuevos campos de fútbol y una sala polivalente pa los xugadores de balonmano y baloncestu.
El centru cunta con aproximao 30 hectárees, vendíes pol Estáu al club alemán en 2006, y ta allugáu na antigua sede de los cuarteles Fürst-Wrede nel Ingolstädter Straßy nel norte de Múnich, 2,5 km al suroeste del Allianz Arena nel distritu Freimann. Los costos d'esti centru calculáronse en €70 000 000. L'oxetivu del complexu ye solliviar la carga de trabayu qu'anguaño tien la Säbener Straßy nel distritu de Giesing.
Con 8000 m², va construyise una academia de fútbol de tres pisos funcionáu como un internáu de secundaria, ocho campos de fútbol de 105x68 m onde dos tán forníos con verde artificial, una pista d'atletismu, una casa club de 2100 m² con oficines y un cuartu con capacidá pa 80 persones. Per otra parte dientro de los planes atopa un salón d'usos múltiples pa xugadores de balonmano y baloncestu. De la mesma el centru va tener un campu de fútbol pal públicu, incluyendo una tribuna techada con capacidá pa 3000 espectadores, xunto con dellos edificios más pequeños como fan shop, restoranes, etc. amás d'una amplia zona d'aparcamientu, una encruciada propia y una estación d'autobús.
=== Residencia de la cantera Construyíu en 1990, la residencia de la cantera del Bayern de Múnich, atópase direutamente xunto a les oficines del club, al igual que l'antiguu edificiu de los xugadores del primer equipu. Nesta residencia, conviven hasta trelce xugadores d'edaes entendíes ente los 15 y 18 años, que les sos viviendes atopar alloñaes de la Säbener Straßy. Esto facilita'l desplazamientu diariu escontra los campos d'entrenamientu. La cortil amás tien una habitación de güéspedes pa los xugadores en periodu de pruebes.
Nel pisu cimeru esiste una estancia común, que cunta con cocina y sala de xuegos. Tamién dispón d'once tutor quien complementen la formación académica de los xugadores, compensando asina les posibles faltes a clase. Na planta baxa ta la sala de xuntes pa los entrenadores, según les oficines de los equipos de cantera. Nesta planta tienen llugar les charres y presentaciones.
Denominaciones
A lo llargo de la so historia, la entidá vio como la so denominación variaba por diversu circunstancies hasta l'actual de Fußball-Club Bayern München y.V., vixente dende 1923. El club fundar sol nome oficial de Fußball-Club Bayern.
De siguío se listan les distintes denominaciones de les que dispunxo'l club a lo llargo de la so historia:
Xugadores
Mientres los más de cien años de la entidá vistieron la camiseta del club una gran cantidá de xugadores que dexaron la so buelga nel club: Klaus Augenthaler, Franz Beckenbauer, Paul Breitner, Stefan Effenberg, Giovane Élber, Uli y Dieter Hoeneß, Oliver Kahn, Bixente Lizarazu, Sepp Maier, Lothar Matthäus, Gerd Müller, Karl-Heinz Rummenigge, Hans-Georg Schwarzenbeck, Mehmet Scholl o Roland Wohlfarth. La mayoría d'esti xugadores formen parte del salón de la fama del club. Igualmente la llista de xugadores llexendarios del club escoyíos pola FIFA completar: Maier, Beckenbauer, Müller, Schwarzenbeck, Breitner, Rummenigge, Augenthaler, Matthäus, Effenberg, Scholl, Kahn, y Élber.
Reconocíos pol so ampliu palmarés tantu a nivel de club como a nivel internacional de seleiciones, los xugadores de nacionalidá brasilana son los más representaos —sacante'l alemanes— con un total de 12 futbolistes, siendo 125 los xugadores estranxeros que defendieron la camiseta dende'l primer partíu oficial del club.
En cuanto al númberu de partíos y goles, el porteru alemán y capitán honorariu Oliver Kahn encabeza la llista con un balance de 632 partíos —31 percima de Sepp Maier—. Gerd Müller encabeza la llista de goliadores históricos con 476 —272 per delantre de Karl-Heinz Rummenigge, güei Direutor Xerente del club—.
Franz Beckenbauer y Oliver Kahn son los xugadores que más temporaes portaron el brazalete de capitán con siete temporaes cada unu. Esti postreru tien el récor como'l xugador del club con más títulos oficiales (23).
Al respective de los debutantes más nuevos, David Allaba obstenta el récor en debutando a la edá de 17 años, 7 meses, y 17 díes. L'austriacu debutó'l 10 de febreru de 2010 nun partíu pola Copa d'Alemaña onde'l Bayern ganó 6:2 al Greuther Furth. Pierre-Emile Højbjerg pela so parte, tien el récor de ser el xugador más nuevu del club n'apostar un partíu de lliga a la edá de 17 años, 8 meses y 8 díes. El danés debutaría na victoria del Bayern 4:0 sobre'l Núremberg el 13 d'abril de 2013.
En 2005, pa la inauguración del Allianz Arena, los aficionaos votaron pa escoyer a un porteru, cuatro defenses, trés centrocampistes, trés delanteros y un entrenador d'una llista de 60 candidatos, pa formar parte del once ideal de tolos tiempos. La resultancia anunciar con un estruendoso aplausu de los 66 000 espectadores nel partíu inaugural. L'entrenador electu resultó ser Ottmar Hitzfeld.
Xugadores internacionales
Tolos futbolistes de l'actual plantía fueron internacionales (en cualquier categoría) siquier una vegada a lo llargo de la so carrera futbolística.
Ente ellos, los más representaos correspuenden a la seleición alemana absoluta con ocho representantes, ente los cualos atópense los Copa Mundial de Fútbol campeón del mundu Jérôme Boateng, Mats Hummels, Thomas Müller, y Manuel Neuer, sumando anguaño ente toles categoríes alemanes un total d'once futbolistes.
Nel club tamién s'atopen xugadores que se retiraron de los partíos internacionales, como nel casu de Franck Ribéry cola seleición de Francia, o Arjen Robben cola seleición de los Países Baxos.
Nota: en negrina xugadores parte de la última convocatoria na correspondiente categoría.
Salón de la fama
El salón de la fama, conformar una llista oficial de 16 xugadores escoyíos pol Bayern de Múnich pa honrar a los xugadores emblemáticos del club. Giovane Élber y Bixente Lizarazu son los únicos xugadores estranxeros presentes. Amás, Konrad Heidkamp (1928-1937, defensa) ye l'únicu xugador nel club citáu antes de 1960.
Como yera d'esperar el tríu Beckenbauer-Maier-Müller, ye la columna vertebral del equipu. Franz Beckenbauer (1964-1977, defensa), moteyáu «el Káiser», ye'l xugador más grande de la historia del club y el capitán de la xeneración que ganó trés años consecutivos la Copa de Campeones de la UEFA (1974, 1975, y 1976). Nel corazón de los años 70, la fuercia del Bayern non solo taba na so fortaleza mental, la so complementariedá, la so poder físicu, sinón tamién pol talentu del so líder, que güei día ye presidente honorariu del club. Sepp Maier (1962-1979, porteru) entra colos sos 14 temporaes llenes de títulos col Bayern. La so axilidá y reflexos ganáron-y el llamatu de «el gatu de Anzing». Na final de la Copa de Campeones de 1975, ufiertó una destacada actuación contra'l Leeds United (2:0). Gerd Müller (1964-79, delanteru), conocíu como «el bombarderu», un llamatu que diz enforma alrodiu de les sos cualidaes como atacante. Tamién ye'l primer alemán en consiguir el Balón d'Oru en 1970.
Amás d'esti tríu, dellos xugadores formaron unu de los meyores equipos del mundu como Franz Roth (1966-1981, mediocampista). El 12 de mayu de 1976, el mediocampista del Bayern de Múnich anotó l'únicu gol na final de la Copa de Campeones 1975-76. Hans-Georg Schwarzenbeck (1966-1981, defensa), foi pareya indixebrable de Beckenbauer al centru de la defensa pal club y la seleición alemana, fixo tola so carrera en Baviera. El so gol en tiempu extra contra'l Atlético de Madrid en 1974, caltuvo con vida al equipu pa consiguir el troféu nel partíu de vuelta de la final de la Copa de Campeones. Uli Hoeneß (1970-1978, delanteru) a pesar de que la so carrera remató mui a tiempu, ye parte d'esta llista. Como atacante ye una lleenda del Bayern. Foi él quien anotó dos de los cuatro goles na final de Múnich contra l'Atlético de Madrid (4:0) en 1974. En sufriendo un accidente en 1975, conclúi la so carrera tan solo 27 años. Convertir en xerente xeneral del club dende va trenta años y depués presidente del conseyu de supervisión en 2009. Anguaño ye presidente del club. Paul Breitner (1970-1974 y 1978-1983, defensa y mediocampista), campeón d'Europa col Bayern (y del mundu cola seleición alemana) en 1974 nel llateral esquierdu, dexó Múnich esi añu pol Real Madrid por causa de un conflictu con Franz Beckenbauer. Vuelve al Bayern en 1978 (dempués de la partida de Beckenbauer) como mediocampista. Foi capitán del club bávaru en dellos años (1980 a 1983).
Tres la marcha al Real Madrid de Paul Breitner, Karl-Heinz Rummenigge (1974-1984, delanteru) llega al Bayern en 1974. Él esllumó cola so habilidá pa regatiar, según les sos cualidaes de finalizador. Ganador de la Copa de Campeones de 1976 contra'l Saint Etienne y capitán en 1982 na final ante'l Aston Villa, Rummenige escoyíu dos veces Balón d'Oru en 1980 y 1981. Mientres el mesmu periodu, Klaus Augenthaler (1976-1991, defensa) fai lo que sabe nun solu equipu: Bayern de Múnich. Capitán en 1984, el defensor central ye siete veces campeón. Más tarde foi entrenador asistente del club mientres cinco años. thumb|left|250px|[[Oliver Kahn nel so partíu de despidida en Allianz Arena. Kahn tien el récor de más partíos col club con 632. ]] Lothar Matthäus (1984-1988 y 1992-2000, mediocampista y depués defensa), campeón del mundu 1990 y Balón d'Oru d'esi añu, ye un xugador emblemáticu del Bayern de los años 80 y 90. Como gran líder, Matthaus ganó cuasi tou col Bayern, sacante la Lliga de Campeones de la UEFA (derrota final en 1999 frente al Manchester United). Dexó'l Bayern nel 2000 a los 39 años. A finales de los años 90 apaez intermitentemente Stefan Effenberg (1990-1992 y 1998-2002, mediocampista). El xugador temperamental que foi'l líder del centru del campu del Bayern ente 1998 y 2002, dempués d'un primer pasu en 1990 a 1992. Bien téunicu y con un impresionante control del balón, condució a los sos compañeros d'equipu a la victoria Lliga de Campeones de la UEFA en 2001. Coles mesmes, dos xugadores son el centru d'atención: Scholl y Kahn. Mehmet Scholl (1992-2007, mediocampista) pasó quince temporaes en Baviera, conquistando un palmarés d'ocho lligues, cinco copes d'Alemaña, una Copa de la UEFA en 1996 y la Lliga de Campeones en 2001. Téunicu ya instintivu, Scholl sigue siendo un iconu del Bayern. Xunir al cuerpu téunicu en 2008 y depués dirixó al equipu de reserves. A los 25 años, Oliver Kahn (1994-2008, porteru) llogra sustituyir al prestixosu arqueru Raimond Aumann. En catorce temporaes nel club, ganó tou: la Copa de la UEFA en 1996, ocho títulos de lliga, seis copes y una Lliga de Campeones en 2001. Vistu como un líder autoritariu, Kahn sabía cómo tresmitir la voluntá de ganar al so equipu.
Philipp Lahm (2002-2003 y 2005-2017, llateral y mediocampista), foi'l postreru xugador en ser incluyíu nel salón de la fama del club. Campeón del mundu en 2014, foi un canteranu que tuvo amestáu al equipu mientres trece temporaes, onde consiguió 23 campeonatos, ente los que resalten: una Lliga de Campeones de la UEFA, una Supercopa d'Europa y un Mundial de Clubes, toos en 2013.
Llegando xuntos en 1997, Giovane Élber y Bixente Lizarazu fueron los únicos xugadores estranxeros d'esta llista. Élber (1997-2003, delanteru) chisca nel verde la so clase na Bundesliga. Cuatro veces campeón d'Alemaña (1999, 2000, 2001 y 2003) y ganador de la Lliga de Campeones de 2001, marcó 115 goles en 229 partíos col Bayern. Lizarazu (1997-2004 y 2005-2006, defensa) cunta los sos seis títulos de campeón d'Alemaña y la Lliga de Campeones en 2001. Foi escoyíu tres veces meyor llateral de la Bundesliga.
Capitanes
Dende la creación de la Bundesliga, el Bayern de Múnich cuntó con 15 capitanes a lo llargo de la so historia. En 2008, el neerlandés Mark van Bommel convertir nel primer estranxeru en ser capitán.
Nel so postreru partíu'l 2 d'agostu de 2008, Oliver Kahn foi escoyíu capitán honorariu del Bayern de Múnich polos direutores del club.
Xugadores con más apaiciones y goles
La siguiente tabla amuesa toles apaiciones y goles en partíos oficiales col primer equipu del Bayern de Múnich. Amás de los partíos de lliga esta inclúi tolos partíos nes competiciones nacionales ya internacionales. Nun inclúi apaiciones nin goles en partíos amistosos.
Entrenadores
thumb|200px|right|Jupp Heynckes, entrenador del primer equipu dende 2017. El Bayern de Múnich tuvo, cuntando al so actual téunicu, un total de 54 entrenadores de fútbol a lo llargo de la so historia. El primer entrenador que tuvo'l club foi'l neerlandés Willem Hesselink, que dirixó al equipu dende 1902 a 1905. La mayoría de los entrenadores del club fueron alemanes, siendo'l primeru Hans Tauchert en 1933.
El Bayern tuvo 20 entrenadores dende la so promoción a la Bundesliga en 1963. Udo Lattek, Franz Beckenbauer, Giovanni Trapattoni, Ottmar Hitzfeld, fueron dos veces direutores. Pela so parte Jupp Heynckes foi entrenador en cuatro causes.
El 20 d'avientu de 2015 el club informó oficialmente que Guardiola nun estendería los contratu de Pep Guardiola a la fin de la temporada 2015-16. El téunicu italianu Carlo Ancelotti sería confirmáu como'l so socesor en roblando un contratu en 2016 hasta'l 30 de xunu de 2019. Sicasí Ancelotti foi despidíu a mediaos d'añu y Willy Sagnol, ex-xugador del Bayern, tomó les riendes de forma interina. Darréu Jupp Heynckes saldría del retiru y sería confirmáu como nuevu entrenador del club hasta'l final de la temporada.
Organización y finances
La direición del Bayern ta compuesta na so mayor parte por antiguos xugadores del club. El presidente del club ye Uli Hoeneß. Karl-Heinz Rummenigge ye'l presidente del Conseyu Direutivu de la AG. La xunta supervisora consta na so mayor parte de xerentes de corporaciones alemanes: Herbert Hainer (el direutor xeneral de Adidas), Uli Hoeneß, Timotheus Höttges, Helmut Markwort, Dieter Rampl, Fritz Scherer, Rupert Stadler, Edmund Stoiber y Martin Winterkorn.
Rexistráronse recaldaciones de €328,4 millones en 2007-08 y dempués un beneficiu dempués d'impuestos de €2,1 millones, el Bayern reportó recaldaciones de €303,8 millones y un beneficiu de €2,5 millones en 2008–09. Según la última clasificación añal de la Deloitte Football Money League, el Bayern foi'l cuartu club más ricu nel mundu en 2009, xenerando ganancies de €289,5 millones, yá que siguiría calteniendo en 2017. En 2010 la revista Forbes clasificó al Bayern nel sestu llugar del so llistáu de los diez marques d'equipos deportivos más esitoses, con una fortuna envalorada en $178 millones. Igualmente en 2017, el Bayern terminó cuartu na llista de los equipos de futbol más pervalibles dicha revista.
Patrociniu
thumb|250px|Un [[Airbus A340 de Lufthansa, con marca especial del Bayern nel fuselaxe, averar a la pista 22L del aeropuertu internacional John F. Kennedy.]] El Bayern de Múnich cunta con 32 socios comerciales, que se d'estremen en tres categoríes: el patrocinadores principales (Adidas, Deutsche Telekom, Allianz y Audi) tán pagando más de €25 millones per temporada, el patrocinadores de platín (incluyendo DHL, Goodyear, Hamad International Airport, HypoVereinsbank, Lufthansa, Paulaner, SAP SE y Típicu) acarreten una ganancia añal de €5 millones (2013). Los collaboradores d'oru (Coca-Cola, MAN y P&G ) y los collaboradores oficiales (Apple Music, BAYERN 3, Beats Electronics, Body and Soul, Hugo Boss, EA Sports, Gigasets, Siemens AG, Siemens Healthineers y Veuve Clicquot) paguen más de €2 millones (2013). El global añal suel rondar los €82,3 millones, llogrando asina validar una política comercial amestada a la identidá del club. Voceros del club afirmen que:
En 2015, el Bayern de Múnich hasta 2030 anueva'l so compromisu col fabricante Adidas, recibiendo un importe mínimu de €60 millones.
Beneficencia
Súpose que'l Bayern intervieno con aiciones benéfiques por enforma tiempu, ayudando a otros clubes de fútbol que pasaben por crisis financieres, según a la xente na so desdicha. A consecuencia del terremotu del océanu Índicu de 2004, creóse'l FC Bayern – Hilfe y.V, una fundación que tien como meta concentrar los compromisos financieros del club. Nun principiu esta aición foi financiada con €600 000, atropaos por funcionarios y xugadores del club. El dineru foi destináu, ente otres coses, a construyir una escuela en Marathenkerny, Sri Lanka y reconstruyir l'área de Trincomalee nesi mesmu país. N'abril de 2007 decidióse que la fundación dedicaríase más a ayudar a persones precisaes a nivel llocal, ente qu'en 2015, el club entamó un campamentu deportivu pa neños refuxaos nel que participaron mozos de les sos categoríes inferiores. La institución encargar de que los mozos entrenaren, van tomar clases d'alemán y recibieren comida y equipación deportiva.
El club tamién ayudó a otros clubes n'apuros económicos. Repetidamente'l club dio ayuda al so rival local el 1860 Múnich entamando partíos amistosos gratuitos, alcordando trespasos con tases y tresferencies monetaries direutes. Tamién cuando'l St. Pauli tuvo a puntu de perder la so llicencia de fútbol profesional por cuenta de problemes financieros, el Bayern ufiertar a esti club pa un alcuentru amistosu gratuitu, donando toles ganancies al St. Pauli. Cuando'l club Fortuna Sittard del que procedía Mark van Bommel taba desapaecíu nuna crisis financiera, el Bayern foi a apostar un partíu de beneficencia contra'l club neerlandés. Otru bon exemplu conocíu foi la tresferencia d'Alexander Zickler en 1993 del Dinamo Dresde. Cuando'l Bayern fichó a Alexander Zickler por 2&nbsp300&nbsp000marcos, munchos consideraron qu'esti importe yera un subsidiu por que el equipu de Dresde saliera de los apuros financieros.
El club contribuyó na última década al rescate económicu de dellos equipos de la 1. Bundesliga, tou en pos de que la competición nun quedara desprestixada. En 2003, El Bayern salvó al Borussia Dortmund de la bancarrota, cuando estos calteníen una delda de €200&nbsp000&nbsp000. La salvadora intervención del Bayern contribuyó a afloxar la lluria y el Borussia pudo refaese hasta encauzar de nuevu les sos finances en 2005. Hans-Joachim Watzke, presidente del Dortmund confesó en más d'una ocasión el so agradecimientu eternu al so homónimu Uli Hoeneß y al Bayern pola so aportación nunos momentos tan delicaos. Igualmente en 2006 el club ayudó al 1860 Múnich cuando estos aquexaben una delda de €7 000 000, polo que'l club fixo entrega de €11 000 000, amás de «mercar» la so participación por que estos camudárense al Allianz Arena qu'apocayá s'había construyíu. Stefan Ziffzer, direutor del 1860 Múnich nel so momentu: Ensin esti préstamu del Bayern, sumiéramos. D'igual forma fixo col SpVgg Unterhaching, que mientres munchos años recibió la so ayuda financiera hasta atopar estabilidá, sicasí en 2012 producióse un amistosu col fin de salvar al equipu.
Per otra parte, el 14 de xunetu de 2013, el Bayern xugó un partíu benéficu contra'l Hansa Rostock, un históricu club alemán de la 3. Lliga que taba amenaciáu financieramente. El xuegu llevantó alredor de €1 000 000, asegurando la llicencia de l'Hansa.
A mediaos de 2013 el Bayern foi'l primer club pa dar sofitu financieru a la Fundación Hirschfeld Eddy. La fundación investiga les condiciones de vida de los LGBT, amás de desenvolver conceutos d'educación pa facilitar la información imparcial de temes LGBT nel fútbol.
Nel 2015 el club entamó nuevamente un partíu benéficu pal Dinamo Dresde, campeón d'ocho títulos na República Democrática Alemana. El Dresde recibió tou los ingresos del partíu, dende les entraes hasta derechos televisivos. Pela so parte el Bayern costeo el so treslláu y agospiamientu del so bolsu. Nos años anteriores ayudaron de la mesma al Carl-Zeiss Jena (2011), SV Darmstadt (2008), St. Pauli (2003), Hertha Berlín (1995), Eintracht Frankfurt, Fortuna Sittard y el yá citáu 1860 Múnich.
Siguidores
El Bayern considérase un club nacional. El club tien más de 290 000 socios y más de 4000 clubes d'hinches con más de 300 000 miembros, colo cual ye'l club col mayor númberu de siguidores n'Alemaña, asina lo confirma una encuesta del añu 2017 realizada pola empresa Nielsen Sports. El 25,6 % de los aficionaos encuestaos (edá entendida ente 14 y 59 años) decantar pol equipu bávaru. Completen el podiu'l Borussia Dortmund (19 %) y el Borussia Mönchengladbach (5,3 %), ye por ello que lo convierte nel club deportivu col mayor númberu de socios nel mundu. El club dispón de siguidores per tol país, dando como resultancia que se fueren vendíu toles entraes pa tolos partíos del Bayern fuera de casa nestos últimos años. El siguidores se reclutan principalmente de la clase media aspirante y la rexonal Baviera. A pesar de qu'una gran proporción de los sos siguidores tien que percorrer regularmente más 200 km, los partíos de la sede del club nel Allianz Arena cuasi siempres son vendíos. Según un estudiu por Sport+Markt el Bayern ye'l quintu club más popular del fútbol n'Europa con 20,7 millones de siguidores, y el club de fútbol más popular n'Alemaña con 10 millones de siguidores.
El Bayern de Múnich ye tamién célebre pol so bien entamada escena. Los grupos más prominentes son el «Schickeria München», les Rede Múnichs '89», la «Südkurve '73», los «Munichmaniacs 1996», el «Service Crew Múnich», «Rede Angels», el «Tavernen Crew München», y les Rede Sharks». Stern des Südens ye'l cantar que los almiradores canten nos xuegos domésticos. Nos 90' tamién solíen cantar FC Bayern, Forever Number One.
En payares de 2013, los ultres amosaron una pancarta col mensaxe: 75 años dempués de los pogromos, naide escaeció. al recibir al Augsburgu. Nun momentu nel que'l fútbol europeo taba infestáu d'antisemitismu y racismu, los ultres del Bayern actúaron conforme al so pasáu (el club fuera calificáu pol réxime nazi mientres l'holocaustu como «el club de los xudíos»), recordando la nueche de los cristales rotos.
El Bayern de Múnich tien munchos fanes famosos, ente ellos el Papa Benedicto XVI, Nico Rosberg, Robbie Williams, Wladimir Klitschko, Steffi Graf, Boris Becker, David Farrell, y Chester Bennington. thumb|Aficionaos del Bayern apinen la [[Marienplatz en Múnich mientres la final de la Lliga de Campeones de la UEFA 2011-12.]]
Celebraciones
Cuando'l Bayern de Múnich consigue títulos deportivos, tiende a celebrar nel balcón del conceyu de Múnich. Igualmente, los aficionaos bávaros celebren la consecución de los títulos concentrándose pela redolada de la Marienplatz Dada les grandes actuaciones a nivel llocal del club, volvióse común la programación que dispón el club cuando consigue títulos.
Antes del postreru partíu de la temporada, empecipiar cola actuación d'una orquesta qu'entona l'himnu de la institución: Forever Number One. Depués del partíu prosiguir cola ceremonia d'homenaxe oficial, la vuelta d'honor, y la ducha de cerveza. A otru día entámase una ceremonia, que usualmente ye dirixida por personaxes públicos, y finalmente dase entamu a la receición de los campeones nel balcón del conceyu.
Rivalidaes
thumb|250px|right|El Bayern ganó 2:1 al so rival, el [[Borussia Dortmund, nel partíu conocíu como «Der Klassiker», mientres la final de la Lliga de Campeones de la UEFA 2012-13 en Wembley.]]
El gran rival del Bayern ye'l Borussia Dortmund, col qu'apuesta'l partíu conocíu como «Der Klassiker», o «gran clásicu alemán». Son los dos equipos por excelencia del fútbol alemano, y cada partíu ente sigo ven les graes tantu del Allianz Arena como les del Signal Iduna Park llenes. La so rivalidá débese principalmente a que se parten bona parte de los títulos a lo llargo de la temporada. Anque'l términu gran clásicu alemán» fíxose bien popular pa describir los partíos ente'l Bayern y el Borussia Dortmund, lo cierto ye que n'Alemaña entá nun se ven estos partíos como grandes clásicos si son comparaos con otres rivalidaes nel mundu, por cuenta de que la rivalidá ente dambos equipos ye abondo recién.
El Bayern amás ye unu de tres clubes profesionales de fútbol en Múnich, polo qu'apuesta'l «derbi de Múnich» el rival llocal del Bayern ye 1860 Múnich, quien foi'l club más esitosu nos años 1960, conquistando una copa y un campeonatu. Nos años 1970 y 1980, el 1860 Múnich tuvo ente la primer y la tercer división, pero últimamente establecióse na segunda división. El «Münchner Stadtderby» ye inda un acontecimientu bien famosu, qu'espierta muncha atención adicional per parte de los siguidores de dambos clubes. El 1860 Múnich ye consideráu como'l club de los hinches de más edá y ta perdiendo siguidores a consecuencia del cayente nel sector manufacturero. El Bayern sicasí, ta vistu como'l club de la xente establecida, lo cual ta reflexáu polos numberosos líderes del mundu de los negocios que son miembros de la xunta, como l'anterior presidente bávaru Edmund Stoiber. A pesar de la rivalidá, el Bayern sofitó repetidamente al 1860 Múnich nos años de la crisis financiera. 250px|thumb|El [[Allianz Arena allumáu especialmente pa recibir el «derbi de Múnich».]]
Per otru llau el «Südderby» ye'l partíu de fútbol y la rivalidá que caltién el Bayern de Múnich y al Stuttgart,  los dos clubes más populares del sur d'Alemaña. Esta rivalidá deber en gran parte al enfrentamientu qu'hubo siempres por ser la meyor rexón alemana del sur, Baviera o Baden-Wurtemberg, amás de la rivalidá qu'esiste a nivel ciudadanu ente Múnich y Stuttgart. Nos partíos de la 1. Bundesliga y la Copa d'Alemaña siempres tán los estadios llenos y los recibimientos son contrarios.
El SpVgg Unterhaching de les contornes sureñes de Múnich ye'l tercer equipu de la ciudá. Celebraron el so ésitu más grande en 1999 cuando fueron promovíos pa la Bundesliga y permanecieron en bones posiciones pa xugar una segunda temporada. Dende entós tuvieron xugando na 2. Bundesliga y na Regionalliga. Dende la temporada de 2008-09 xueguen na 3. Lliga acabante fundar. Nun hai muncha rivalidá ente'l Bayern y Unterhaching yá que l'acontecimientu más notable na rellación de los dos clubes foi la final de la temporada 1999-00 de la Bundesliga. El Unterhaching ganó al Bayer Leverkusen nel últimu día de la temporada, dándo-y al Bayern la oportunidá pa devasar al Leverkusen na clasificación y reclamar el títulu. thumb|250px|Vista del primer partíu ente'l Bayern y el [[F. C. Núremberg|Núremberg en 1901.]] Históricamente y dende 1920, el Núremberg foi'l rival principal y tradicional del Bayern en Baviera. Philipp Lahm, ex-futbolista y capitán del club, dixo que xugar contra Núremberg ye daqué «siempres especial» y trai una atmósfera caldiada». Dambos clubes xugaron na mesma lliga na metá de la década de 1920, pero ente 1920-1930, el Núremberg taba distante de poder realizar campeonatos más esitosos. Vencedores en cinco nos años 1920, siendo'l campeón ensin precedente de los clubes alemanes, el Bayern asumió'l control del títulu sesenta años más tarde, cuando ganaron el so décimu campeonatu en 1987, y poro, devasando'l númberu de campeonatos ganaos pol Núremberg. El duelu ente Bayern y Núremberg ye de cutiu llamáu'l derbi bávaru».
Dende los años 1970, los rivales principales del Bayern fueron los clubes que puxen por quitar -y la so dominación nacional. Mientres esta década foi'l Borussia Mönchengladbach y a partir de 1980 entró nesta categoría los Hamburgu. Nos años 1990 fueron el Werder Bremen, Bayer Leverkusen y el Borussia Dortmund quien remanecieron como los adversarios más fervosos. El Bayern tamién presentaba una fuerte rivalidá col Kaiserslautern, esto tres un partíu en 1973, cuando'l Bayern llevaba la delantrera por 4:1 y terminó perdió por 7:4, Iguamente los dos clubes compitieron delles vegaes na Bundesliga.
Na década del 2000, foi'l Schalke 04, Werder Bremen y el Hamburgo los retadores principales na Bundesliga. Con ésti postreru tien una rivalidá histórica. Los partíos ante'l Hamburgo son unu de los enfrentamientos deportivos más importantes d'Alemaña, yá que enfrenta a los clubes más importantes y representativos de la segunda y tercer ciudaes más grandes del país tres Berlín. La rivalidá fíxose bien fuerte a finales de la década de los setenta y principios de los ochenta. No que al fútbol refierse son los únicos equipos d'Alemaña xunto con Borussia Dortmund que consiguieron ganar el mayor títulu européu de fútbol, la Lliga de Campeones de la UEFA, y tamién son los únicos dos equipos que llograron el doblete de lliga y copa d'Europa, n'Alemaña. El datu interesáu ye que son los equipos asitiaos xeográficamente más al norte y más al sur de la 1. Bundesliga, por esto muncha xente conoz esti enfrentamientu como «el cume norte-sur» o «Der Nord-Süd-Gipfel» n'alemán.
Tocantes a Europa, la so máxima rivalidá dar col Real Madrid d'España (que'l so duelu ye denomináu «el clásicu européu»), La rivalidá data dende los años setenta por cuenta de los sos polémicos enfrentamientos na Lliga de Campeones, con episodios como'l de «el llocu del Bernabéu» o'l de «la pisotada de Juanito a Matthäus»; o cola Associazione Calcio Milan d'Italia col que caltién la disputa deportiva por ser l'equipu más gallardoniáu a nivel internacional del continente.
El Milan, y el Manchester United, tamién son consideraos rivales del club por cuenta de qu'apostaron munchos partíos clásicos.
Palmarés resumíu
El Bayern de Múnich ye'l club más esitosu del fútbol alemano por ganar el mayor númberu de campeonatos de lligues y copes. Tamién ye'l club de fútbol alemano que conquistó más campeonatos internacionales: once trofeos. thumb|250px|Vista de los trés [[Lliga de Campeones de la UEFA|Copes d'Europa consiguíes ente 1974 y 1976 pol Bayern de Múnich.]] Incluyendo los sos 27 títulos de campeón nacional, el segundu club más esitosu ye'l Núremberg con un total de nueve títulos. El primer campeonatu ganáu en 1932 ye'l primer troféu na historia del club de Múnich, sicasí, tuvieron qu'esperar 37 años pa poder volver ser el campeón alemán en 1969. De magar, consiguieron 25 títulos en 48 años, nuna proporción d'un títulu cada dos años. Mientres esti periodu, el club llogró ganar tres títulos de lliga consecutivos en trés causes, 1972-1974, 1985-1987 y 1999-2001. Igualmente ganó cinco títulos de lliga consecutivu, esto dende la temporada 2012-13 hasta l'actualidá.
Na Copa d'Alemaña, el Bayern ganó'l so primer troféu en 1957. En 2016, ganó'l so 18ª copa de 21 finales xugaes. El club que los sigue tocantes a títulos ye'l Werder Bremen con tan solu seis.
En 1987, «los bávaros» ganaron la primer edición oficial de la Supercopa d'Alemaña. Cuatro años antes ganaren la copa na so edición non oficial. Dempués de consiguir el so segundu títulu en 1990, la Copa de la Lliga d'Alemaña sustituyó la competición ente 1997 y 2007. El Bayern ganó les primeres cuatro ediciones siguíes, consiguiendo otres en 2004 y en 2007. La Supercopa tornaría nel 2010, ganando les ediciones de 2010, 2012, 2016 y 2017.
N'Europa, el Bayern de Múnich ye l'únicu club alemán que ganó más d'una vegada la Lliga de Campeones de la UEFA y el tercer club que más vegaes ganó'l troféu na historia de la competición con cinco títulos. El club ganó los sos primeres trés copes de manera siguida en 1974, 1975, y 1976. De resultes, el club ganó'l derechu a ser unu de los clubes en tener el troféu en propiedá, según la insinia de campeón múltiple. La cuarta copa llegaría en 2001 dempués de cayer tres veces nes finales de 1982, 1987, y 1999. A principios de la década de 2010, el Bayern xugó trés finales (2010, 2012, y 2013), ganando la de 2013.
Na Recopa d'Europa, el Bayern ganó la so única final apostada en 1967. Tamién ganó la Copa de la UEFA en 1996. Dempués de trés ganes na Supercopa de la UEFA (1975, 1976 y 2001), los bávaros finalmente ganaron en 2013.
Nota: en negrina competiciones vixentes anguaño.
Bayern de Múnich na cultura popular
Como l'asociación más esitosa, ye sabíu que'l club ye conocíu popularmente como «l'equipu más grande» –y más odiáu– d'Alemaña. El club espierta rocea y antipatía pola so riqueza y llogros, pero siempres s'amosó fiel a los sos principios, amás de ser el gran referente deportivu de la rexón de Baviera. N'Alemaña, el fútbol reniega y desprecia al Bayern de Múnich, pero los sos aficionaos respuenden entonando'l eslogan más conocíu de la entidá, Mia san mia, que nel dialeutu bávaru significa nós somos nós. Para Matthias Sammer, exdireutor deportivu del club: Si cayemos mal ye porque otros intenten ser simpáticos y nós, a cencielles, queremos ganar.
El Bayern tamién destacar por ser unu de los pocos clubes que s'opunxo al réxime d'Adolf Hitler ente 1933 y 1945. En 2005, la Federación Alemana de Fútbol creó'l premiu Julius Hirsch», pola tolerancia y contra l'estremismu, que s'otorgó al Bayern, precisamente pol papel que tuvo mientres el réxime nacionalsocialista.
El club tamién foi catalogáu mientres dalgún tiempu como'l «Bayern-Dusel» (Bayern-suerte) por cuenta de la so habilidá pa voltiar los xuegos y ganar nos últimos minutos del partíu. En sentíu figuráu, el términu tamién s'utiliza n'otros deportes. A pesar d'ello, el club falló de cutiu y más dramáticamente que n'otros deportes. D'alcuerdu a xugadores y aficionaos del club, les victories finales nun representen una "felicidá", sinón el resultáu d'una fuercia proveniente del nerviosismu, la resistencia y l'esperiencia. Dicen que tou empezó en 1974 contra'l Atlético de Madrid, cuando empataron la final de la Copa d'Europa nel minutu 92 y nel partíu de desempate afararon a «los colchoneros» (4:0).
Regularmente, acusóse al ésitu del Bayern en gran midida, por debilitar a los sos rivales de lliga. Asina declaró'l direutor executivu del Borussia Dortmund, Hans-Joachim Watzke, quién acusara al Bayern n'otres oportunidaes de querer «destruyir» al Borussia Dortmund. De la mesma espresóse Axel Schweitzer, presidente del club de baloncestu ALBA Berlín, quien criticó'l fechu de que'l Bayern ufiertara «salarios absurdos» a los sos xugadores. Ello ye que l'entós presidente Uli Hoeneß almitió que'l motivu de debilitar a los sos oponentes xugó un papel importante nes tresferencies de xugadores nel pasáu. Asina foi en 2007, cuando l'entós xugador del Alemannia Aachen, Jan Schlaudraff, foi mercáu solo pa debilitar al Werder Bremen, quién quería cuntar col xugador.
Bayern de Múnich II
thumb|250px|El [[Bayern de Múnich II|filial del Bayern celebrando una victoria como llocal nel Grünwalder Stadion.]] Unu de los departamentos ye'l Bayern de Múnich II, que sirve principalmente de base pa probar xugadores prometedores antes de ser promovíos pal equipu principal. L'equipu ye entrenáu por Danny Schwarz. Dende'l principiu de la Regionalliga en 1994, l'equipu xugó na Regionalliga Süd, dempués de xugar na Oberliga dende 1978. Na temporada de 2007–08 calificar pa la 3. Lliga acabante fundar. Dende 1978 l'equipu tuvo xugando na lliga más alta que l'Asociación Alemana de Fútbol déxa-y al segundu equipu d'un club de fútbol profesional.
Bayern de Múnich Júnior
Nes categoríes menores, l'equipu xuvenil del Bayern de Múnich produció una cierta cantidá de xugadores sobresalientes europeos, incluyendo a Owen Hargreaves, Thomas Hitzlsperger, Philipp Lahm, Thomas Müller, y Bastian Schweinsteiger. La división foi fundada en 1902 y consta d'once equipos con más de 170 xugadores, el más nuevu tien menos de diez años d'edá.
Bayern de Múnich femenín
thumb|250px|Xugadores del [[Bayern de Múnich (femenín) celebrando la consecución del campeonatu lligueru en 2015.]] Na disciplina femenina ta'l Bayern de Múnich (femenín). La seición de fútbol femenino, a que'l so cargu ta'l téunicu Thomas Wörle, destacó a delles de los sos miembros pa la seleición nacional alemán xuvenil. El departamentu foi fundada en 1970 y consta de cuatro equipos con 90 xugadores. El so mayor ésitu foi la conquista del campeonatu en 1976. Darréu ganaron dos lligues consecutivamente mientres les temporaes de 2014-15 y 2015-16.
Otres seiciones
El Bayern tamién tien otros departamentos, como lo ye'l de fútbol pa veteranos. El departamentu de fútbol de tercer edá ye la división más nueva del club. Crear en 2002 pa participar nes distintes clases de la tercer edá de fútbol en Múnich. Amás, el departamentu desempeñar en xugar amistosos en casa y nel estranxeru, siendo estes xeres representatives pal club.
thumb|250px|right|L'[[Bayern de Múnich (baloncestu)|equipu de baloncestu del Bayern de Múnich nun partíu nel Audi Dome.]] L'equipu de baloncestu del Bayern de Múnich ye fundáu por Franz Kronberger en 1946. Una década más tarde, el club ganó dos campeonatos alemanes consecutivos (1954 y 1955). Klaus Schultz convertir nel primer xugador en ser tresferíu a la lliga cimera como'l club ganó la so primer Copa d'Alemaña en 1968. Inclusive en 1974 l'equipu foi apostráu a la segunda división, los colloraos nun se dieron por vencíos y en 2008 punxo en marcha un proyeutu pa traer de nuevu la vieya gloria del club. En 2010 l'equipu foi xubíu a la Lliga. De magar, siempres clasificaron ente los meyores equipos y anguaño entrenáu pol serbiu Svetislav Pešić. La temporada 2013-14 foi la primera na so historia na qu'apueste la Eurolliga. thumb|250px|Xugadores del [[Bayern de Múnich (axedrez)|club d'axedrez apuesten un alcuentru ante la seición d'axedrez del Hamburger SV.]] Como la mayoría de los departamentos del Bayern de Múnich, l'oxetivu principal del club d'axedrez ye la formación de nuevos talentos dientro de les llendes de la escuela Wilhelm-Hausenstein". La seición d'axedrez esistió dende 1980 y en 1992 ganó la Copa d'Europa de Clubes d'Axedrez, pero retirar de la competición d'altu nivel en 1995 siguiendo a xugar nes lligues locales. En 2000, l'equipu participa nel campeonatu nacional alemán y llogró terminar nel top. Na actualidá l'equipu masculín participa na 1. Bundesliga, ente que l'equipu femenín fai lo mesmo na 2. Bundesliga. Grandes Maestros pasaron pol club como Robert Hübner, Artur Yusupov y Zoltán Ribli.
El club tamién cunta con seición de balonmano del club foi creada n'agostu de 1945. Tres el final de la Segunda Guerra Mundial, los ex xugadores de balonmano de Turnerschaft Jahn München, Otto Wurth, Erwin Rudolf Kienzl y Vincenc empezaron la conformanza d'un departamentu de balonmano. N'agostu de 1945, la xunta inaugural llevar a cabu; el primer xefe de departamentu yera Erwin Kienzl. Como centru de formación primeramente tuvo llugar nel Bogenhausener Zaubzerstraßy.
El departamentu de bowling foi creáu en 1983 y anguaño componer de 38 miembros. Asitiáu al llau del famosu edificiu del departamentu de fútbol, y ta acomuñada a l'Asociación de Xugadores de Bowling de Múnich. De los cuatro equipos, el primer equipu xuega na segunda división más alta, la Münchner Spielklasse Bezirksliga. L'ex futbolista del Bayern de Múnich Mehmet Scholl foi unu de los integrantes del equipu.
El departamentu árbitros estableció en 1919 y cuenta anguaño con 111 árbitros, siendo'l departamentu d'árbitros de fútbol más grande d'Europa. L'actuación d'estos árbitros derívense principalmente na so actuación nos xuegos aficionaos de Múnich. Na actualidá cunta con 111 miembros.
Seiciones sumíes
El club cuntó con un equipu de béisbol dende los años 60s. Poco dempués de la so creación, en 1962 ganó'l campeonatu alemán de béisbol (Bundesliga) apoderando al campeón defensor TB Mannheim Germania, por 10:6. Al añu siguiente, el Bayern de Múnich enfrentar na final ante'l mesmu rival. Dempués de convertise en subcampeón nacional en 1966, el Bayern de Múnich volvió ganar el títulu de Bundesliga en 1969. La disolución de la seición de béisbol llevar a cabu na década de 1970 dempués d'un tercer títulu de subcampeón en 1970.
Una seición de ḥoquei sobre xelu esistió dientro de 1909 a 1969. El club Münchener Eislauf-Verein von 1883, o, MEV 1883 foi un club de Múnich especializáu en deportes de xelu, onde'l ḥoquei sobre xelu prauticar dende'l principiu del sieglu XX. Na nueche del 7 de xineru de 1966, el SRM na so seición de ḥoquei sobre xelu decidió xunise al Bayern de Múnich. Dempués de la temporada 1966-1967, l'equipu consigue xugar na Bundesliga. En 1967 tamién ganó'l DEV-Pokal, una competición de ḥoquei entamáu hasta 1968. Tres l'ampliación, l'equipu Bayern participa en dos ediciones de la Bundesliga antes de la disolución de la seición en 1969. Dempués de la disolución, l'equipu axuntar coles files del MEV 1883.
L'entierru de Cristu
L'entierru de Cristu, tamién llamada Santu Entierru, ye una obra d'El Greco, realizada ente 1570 y 1576 Consérvase nel Muséu Alexandros Soutzos d'Atenes. (Grecia)
Analís
Pertenez a la etapa romana d'El Greco. La escena tien llugar nun covarón, onde les figures retáyense ante un fondu escuru y les serrapatoses roques. Un personaxe de llombu introduz al públicu a la composición, habitual recursu manierista. Apréciase la marcada influencia de Miguel Ángel na cara de Cristu de los apóstoles.
El Greco llogra tresmitir los sentimientos de murnia y ablayamientu de les santes muyeres. La so capacidá como retratista demuéstrase al xugar coles tonalidaes sienes y azules.
Asociación Automovilística d'Estaos Xuníos
L'Asociación Automovilística d'Estaos Xuníos (American Automobile Association o AAA) ye una federación d'asociaciones automotrices d'Estaos Xuníos. Foi fundada en 1902. A entamos de los años 2000, l'AAA cuntaba cola afiliación de más de cuatro millones d'asociaos.
El Comité de Competición de l'AAA crear en 1902. La institución fiscalizó pruebes d'automovilismu mientres mediu sieglu, ente elles les 500 milles d'Indianapolis, la Copa Vanderbilt, la Copa Astor y el Campeonatu Nacional de l'AAA. Depués del desastre de Le Mans en 1955 y otres muertes en carreres internacionales d'automovilismu, l'AAA abandonó'l so rol como ente rector d'automovilismu. En 1959 fundóse'l Automobile Competition Committee for the United States, que reune a les organizaciones promotores d'automovilismu d'Estaos Xuníos.
Rexones de Tabasco
L'Estáu de Tabasco, nel sureste de Méxicu, cuenta con dos tipos de rexonalización, la económica y la granible.
Rexones económiques
300px|right|thumb|Rexones económiques del estáu de Tabasco. Rexón Grijalva (color verde) Rexón Usumacinta (color coloráu)
Les rexones económiques, fueron implementaes cola cuenta d'identificar les carauterístiques y potencialidaes del estáu, para d'esta forma, entamar y poner en práutica estratexes de crecedera y desenvuelvo acorde a los requerimientos de les distintes rexones.
D'esta forma, estremar al estáu en dos rexones económiques:
Rexón Grijalva
Ye la rexón más poblada del estáu y la de mayor crecedera industrial y comercial, y onde s'alcuentren los más importantes centros urbanos del estáu.
Carauterizar por una fuerte actividá petrolera y agroindustrial. Nesta rexón alcuéntrense dos de los trés inxenios azucreros del estáu, el puertu petroleru de Dos Bocas, la Cd. Industrial de Villahermosa, según 4 parques industriales más, según la mayoría de los campos petroleros productores, y les grandes estensiones de cultivos como'l plátanu, piña, cítricos, cacáu y caña d'azucre.
Los conceyos que lu integren son
Rexón Usumacinta
Alcontrar al oriente del estáu na cuenca del ríu Usumacinta, los conceyos que lu integren son:
Esta rexón carauterizar por tar constituyida polos conceyos que tán más alloñaos de la capital del estáu. Amás de ser conceyos eminentemente rurales.
Ye una rexón de menor desenvuelvo que la Rexón Grijalva, y cuenta con escasa actividá industrial. Carauterizar por tener grandes estensiones dedicaes a la ganadería estensiva y a l'agricultura. El conceyu más industrializáu ye Macuspana el cual cunta con una fuerte actividá petrolera, al tener el Complexu Procesador de Gas de Cd, PEMEX, y una planta productora de cementu en tol mundu.
Nesta rexón los cultivos más importantes son sandía, caña d'azucre, melón, chile, sorgu y arroz.
Los índices de crecedera son muncho más baxos que na Rexón Grijalva y en contraste l'índiz de marxinación ye más altu. El gobiernu del estáu, implementó programes de desenvolvimientu rural, mecanización agrícola y programes de fomentu a la ganadería.
Les poques industries importantes qu'esisten tán allugaes nel Conceyu de Macuspana siendo'l más desenvueltu y pobláu de la Rexón y les microindustrias de consumu local que tán conformaes por productos lácteos y artesanales tán allugaes nos conceyos restantes de dicha rexón.
La pesca ye quiciabes l'actividá más desenvuelta, yá que nesta rexón alcuéntrase'l puertu de Frontera que ye consideráu'l principal polu pesqueru del estáu, tamién nos conceyos de Jonuta y Emiliano Zapata esisten una importante actividá pesquera n'agües interiores.
Rexones granibles
L'estáu de Tabasco estremar en rexones granibles o tamién llamaes sub rexones, que arrexunten a conceyos con carauterístiques xeográfiques y granibles similares. D'esta forma, los 17 conceyos de la entidá, quedaron arrexuntaos en cinco rexones granibles o sub rexones. Ye la rexonalización más espublizada y usada.
Subrexón Centro
300px|right El so nome fai alusión tantu al so allugamientu xeográficu, nel centru del estáu, como al so estatus políticu, pos ye nesta subrexón onde s'atopa la capital del estáu y la sede de los poderes estatales, la ciudá de Villahermosa.
Esta subrexón atópase dientro de la rexón hidrográfica del ríu Grijalva; a la que tamién pertenecen la Chontalpa y la Sierra. La so superficie ye de, lo que representa'l 10.51% del total del estáu; y la so población, según cifres del INEGI yera de nel añu 2010, esto ye, el 36.39% de la población total de la entidá.
Ye la de mayor concentración comercial ya industrial, yá que ye equí onde s'alluga la ciudá de Villahermosa.
Ta formada por trés conceyos, que presenten un altu porcentaxe de población indíxena, sobremanera nel conceyu de Nacajuca. Dellos testos, nos que se sigue considerando l'anterior división del estáu en cuatro subrexones (nun esistía la subrexón de los Banzaos), los conceyos de Nacajuca y Jalpa de Méndez incluyir na subrexón de la Chontalpa y la subrexón ta constituyida namái pol conceyu del Centru.