cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Matt Keeslar
1996-1999
En 1999 foi unu de los protagonistes del tríu amorosu de Splendor, de Gregg Araki. En Durango volvió interpretar a un mozu irlandés, esta vegada, tratando de llevar el ganáu hasta un puntu alloñáu pa poder llograr un meyor preciu y asina poder casase cola moza de los sos suaños. Tamién foi entós que debutó como guionista, una y bones coprotagonizó y coescribió el guión de The Reel xunto a Christopher Jaymes.
2000-presente
En 2000 foi protagonista xunto a Dan Futterman de Urbania, una premiada adautación cinematográfica de la obra teatral Urban Folk Tales de Daniel Reitz, dirixida por Jon Shear. Keeslar interpretó a Chris, un mozu gai que ye asaltáu brutalmente xunto a Charlie, la so pareya, por un grupu d'homófobos. Charlie depués busca vengación y paz interior, mientres se da cuenta de que la hestoria d'ellos podría terminar convirtiéndose nuna lleenda urbana más.
Esi mesmu añu integraría el repartu de Scream 3 como Tom Prinze, l'actor que personificaría a Dewey na película Stab 3: Return To Woodsboro. Esta ye una de les sos actuaciones más recordaes y espublizaes per tol mundu, debíu al enorme ésitu de la película, cerradora d'una triloxía de terror y suspensu que revitalizó'l xéneru y escosó taquilles peruquier.
Sobre'l final del añu estrenaría la tamién esitosa miniserie Dune, basada na primera novela de la saga de Frank Herbert y tresmitida por Sci-Fi Channel. Estelarizada por un ensamble d'actores estauxunidenses y europeos, con William Hurt y Alec Newman a la cabeza, Keeslar personificó al sensual y engañador (pero tamién mortal) Feyd-Rautha.
En 2001 estrenóse Texas Rangers, onde trabayaría xunto a James Van Der Beek, quien fuera'l protagonista de la popular serie Dawson's Creek. De vuelta a la televisión y a les miniseries, en 2002 protagonizó Rose Rede xunto a Nancy Travis (ente otros), una producción especialmente escrita pa la pantalla chica pol afamáu Stephen King. Ellí sería Steve, el postreru de los Rimbauer, quien volvería a la casa embruxada de la so familia xunto a la so novia (Travis) y un grupu de psíquicos pa enfrentase colos pantasmes que la habitaben. Tamién volvería actuar nun papel rellacionáu cola Guerra del Golfu Pérsicu na película de televisión Live From Baghdad, protagonizada por Michael Keaton.
En 2004 protagonizaría Jekyll, una nueva versión y variación de la famosa hestoria del Dr. Jekyll y Mr. Hyde. Sicasí, esta producción encaró entueyos que fixeron del so estrenu en cine daqué inciertu. El so estrenu en DVD foi finalmente anunciáu p'avientu de 2007.
En 2005 la so participación na serie policial The Inside sufriría una suerte similar a la de Coupling U.S.. El capítulu The Perfect Couple, que grabara xunto a les actuaciones especiales d'Amber Benson y Steve Sandvoss, tampoco vería la lluz orixinalmente nel so país (sí nel esterior) al ser atayada la emisión de la serie unos capítulos enantes polos directivu de la cadena Fox. Nesti episodiu, una serie de bederres asesinatos a muyeres lleva a los investigadores hasta un club nocherniegu. Ellí van apaecer un cantinero (Sandvoss), el personaxe de Keeslar (Roddy Davis, un otrora famosu actor de sitcoms de principios los '90) y la so esposa (Benson).
La so próxima película cuntaría con meyor suerte yá que In Memory Of My Father, anque nun tuvo demasiao espardimientu nel so momentu, recibió premios en festivales. Ye la hestoria d'un padre morrebundu qu'axunta a la so familia y espera que la so muerte sea prindada pola cámara de video. Keesler interpreta a Matt, unu de los sos fíos (vuelve a coprotagonizar xunto a Christopher Jaymes), siendo esta vegada amás, productor executivu del filme. Ta entá a la espera d'una fecha definitiva pal so llanzamientu en DVD.
En 2006 les temes policial y sangrientu apoderaron la temática de les producciones nes que trabayó. En Art School Confidential compartió cartelu xunto a John Malkovich y Anjelica Huston, ente otros. Equí interpretaría a un estudiante d'arte que llama l'atención por non paecer encaxar col restu de la clase, nuna escuela na qu'estraños asesinatos diéronse últimamente. En The Thirst pasaría d'adictu a les drogues a un vampiru adictu a la sangre y nel episodiu Family de la serie d'unitarios de terror Masters Of Horror sería un médicu qu'al pie de la so esposa intentaría reconstruyir la so vida nun nuevu barriu, pero tien como vecín a un asesín que recueye víctimes pa la so "familia" de cadarmes.
Na serie Ghost Whisperer protagonizaría nel capítulu Dead Man's Ridge la hestoria d'una pantasma que nun ye tal y que busca ayuda. En Law & Order: Criminal Intent, nel capítulu Blasters, veríase rellacionáu cola mafia albanesa y en Numb3rs, nel capítulu Brutus, interpreta a un axente del gobiernu.
Los sos trabayos de 2007 topar en post-producción.
Festival d'Eurovisión Junior 2010
Países participantes
La Xunión Europea de Radiodifusión confirmó'l día 28 de xuliu de 2010 la llista oficial de los países que compitirán nel Festival d'Eurovisión Junior 2010. Son 14 países:
Máximas puntuaciones
Tras la votación los países que recibieron 12 puntos (máxima puntuación que podía otorgar xurado y televoto) fueron:
Sauvigney-lès-Gray
Sauvigney-lès-Gray ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Saona, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Cuculus solitarius
Cuculus solitarius ye una especie d'ave cuculiforme de la familia Cuculidae que vive nel África subsaḥariana.
Descripción
Miden ente 28 y 30 cm de llargor. El plumaxe de les partes cimeres ye de color gris escuru y el de les inferiores de color blancu llistaes en negru, a esceición del frontal del pescuezu y la parte cimera de pechu que son acolorataos. Tien aniellos perioculares mariellos.
Distribución
Alcuéntrase n'Angola, Benín, Botsuana, Burundi, Camerún, República Centroafricana, Chad, El Congu, República Democrática d'El Congu, Costa de Marfil, Guinea Ecuatorial, Etiopía, Gabón, Gambia, Ghana, Guinea, Guinea-Bisáu, Kenia, Lesothu, Liberia, Malaui, Malí, Mozambique, Namibia, Nixeria, Ruanda, Senegal, Sierra Lleona, Somalia, Sudáfrica, Sudán del Sur, Suazilandia, Tanzania, Togu, Uganda, Zambia y Zimbabue.
Comportamientu
El so hábitat preferíu son los montes. Xeneralmente atópense en solitariu. Aliméntase d'inseutos.
Los cuquiellos solitarios suelen apariase con más d'una pareya. Practiquen el parasitismu de puesta, ponen los sos güevos nos niales d'otres especies que críen a los pollos. Les femes ponen alredor de 20 güevos parduzos cada temporada distribuyíos en dos talos niales.
Universidá Estatal Immanuel Kant de Rusia
La Universidá Estatal Immanuel Kant de Rusia (en rusu: Российский государственный университет имени Иммануэла Канта, Rossiysky gosudarstvennyy imeni Immanuela Kanta), tamién llamada cortamente como Universidá Kant (en rusu: Университет Канта, Universitet Kanta), conocida formalmente como la Universidá Estatal de Kalingráu 1967-2005), ye una universidá na ciudá rusa de Kaliningráu (d'antiguo Königsberg).
La universidá caltién les tradiciones de la so predecesora alemana, la Universidá de Königsberg, la cual foi nomada dempués como Immanuel Kant nel 2005.
Historia
L'antigua Universidá de Königsberg foi comúnmente conocida como la Albertina. Esta foi la única universidá en Prusia Oriental y taba especialmente centrada nes matemátiques y astronomía. El campus foi estropiáu severamente polos bombadeos aéreos n'agostu de 1944 mientres la Segunda Guerra Mundial. La Albertina foi cerrada dempués de que Königsberg fuera tomada pol Exércitu Coloráu.
Dempués de la guerra, Königsberg foi renombrada a Kaliningráu, y el nuevu Institutu Pedagóxicu Estatal de Kaliningráu usó'l campus de la Albertina dende 1948 hasta 1967, incluyendo l'edificiu principal de la Albertina, inauguráu en 1862, nel cual dalgunes de les estructures orixinales pueden entá ser vistes na actualidá. En 1967, l'institutu recibió ye estatus d'universidá y pasó a ser conocida como la Universidá Estatal de Kaliningráu.
Nel 2005, mientres les celebraciones de los 750 aniversarios de la fundación de Königsberg, el presidente de Rusia, Vladímir Putin, el canciller Gerhard Schröder d'Alemaña, anunciaron que la universidá sería renombrada como Universidá Estatal Rusa Immanuel Kant, n'honor a Immanuel Kant.
Hasta'l 2005, la universidá consistía en doce facultaes con cursos que diben dende Ciencies Naturales hasta Humanidaes. Tenía un averáu de 12 800 estudiantes inscritos, tantu de nivel cimeru como de posgráu, y 580 persones nel cuerpu administativo y docente. La Sociedá de Kant de la IKSUR foi creada pa estudiar Kantianismo, o Filosofía Kantiana. La universidá tamién ta interesada n'enllaces históricos ente Königsberg y Rusia n'especial nel sieglu XVI.
Cochoa beccarii
La cochoa de Sumatra (Cochoa beccarii) ye una especie d'ave paseriforme de la familia Turdidae endémica de la islla de Sumatra.
El so hábitat natural son los montes tropicales d'Indonesia. Alcuéntrase amenazada por cuenta de la perda d'hábitat.
Jacques Derrida
Jacques Derrida foi un filósofu francés. Derrida foi famosu por aniciar el métodu conocíu como decostrución, que munchos otros filósofos y artistes -él mesmu ente ellos- esploraríen col tiempu. Esti conceutu fai crítica de les presuposiciones nel llinguaxe y les pallabres. El so oxetivu ye atopar el sentíu de la pallabra "nel orixe", dexándola "nidia" ensin les capes de sentíos que la historia y l'usu téngan-y añadío. Morrió en París d'un cáncer nel páncreas.
Ye, sicasí, el pensador de finales del sieglu XX que más polémica llevantó.
Enllaces esternos
(NOTA: de dellos títulos danse tornes lliterales, el llinguaxe de Derrida ta enllenu de xeitos a los que-yos faríen falta munchos más comentarios).
Zacatecas
Zacatecas ye unu de los trenta y un estaos que, xunto cola Ciudá de Méxicu, formen los Estaos Xuníos Mexicanos. Foi fundáu'l 23 d'avientu de 1588. La so capital y ciudá más poblada ye la homónima Zacatecas. Ta allugáu na rexón centronorte del país, llindando al norte con Coahuila, al nordeste con Nuevo León, al este con San Luis Potosí, al sur con Guanajuato, Jalisco y Aguascalientes, al suroeste con Nayarit y al oeste con Durango. Con 75 539 km² ye l'octavu estáu más estensu —por detrás de Chihuahua, Sonora, Coahuila, Durango, Oaxaca, Tamaulipas y Jalisco—, con 1 579 209 habs. en 2015, l'octavu menos pobláu —per delantre de Quintana Roo, Aguascalientes, Tlaxcala, Nayarit, Campeche, Baxa California Sur y Colima, el menos pobláu— y con 19,73 hab/km², el sestu menos densamente pobláu, per delantre de Sonora, Campeche, Chihuahua, Durango y Baxa California Sur, el menos densamente pobláu.
Estrémase en 58 conceyos. La capital ye la ciudá homónima: Zacatecas. Esta ciudá ostenta los títulos de La Bien Noble y Lleal Ciudá de La nuesa Señora de los Zacatecas, daos pol Rei Felipe II d'España el día 20 de xunu de 1588 en San Lorenzo de El Escorial, Madrid. Asina mesmu, concedió-y l'Escudu d'Armes, emblema nel que foi incluyíu'l cuetu de la Bufa. Esta ciudá foi importante pa la colonización, yá que yera un puntu importante na ruta escontra los territorios del norte de la Nueva España. Les sos principales actividaes económiques son la minería, l'agricultura y el turismu. Ye conocíu polos sos grandes depósitos de plata y otros minerales, la so arquiteutura colonial y la so importancia mientres la Revolución mexicana. Ente les sos llocalidaes más importantes tán Jerez de García Salinas, Fresnillo de González Echeverría, Ríu Grande, Guadalupe, Sombrerete y Nochistlán.
Toponimia
miniatura|150px|derecha|Zacate
Escudu
miniatura|Escudo de la Ciudá de Zacatecas L'escudu d'armes de Zacatecas foi dau'l 20 de xunu de 1588 pol rei Felipe II, por aciu una Cédula Real. Según la cédula real orixinal, tien de tener la forma d'un escudu español. Nun únicu campu, predomina una elevación que representa al emblemáticu cuetu de la Bufa, en que los sos pies naz la ciudá en 1546, como productu del descubrimientu de les riques mines de plata. Na parte más eminente del cuetu apaez una imaxe de la Virxe María, por afayase esti cuetu y les mines el día nel que la ilesia católica celebra la fiesta de la Natividá de la Virxe; embaxo, el monograma del Felipe II, como testimoniu de quien dio l'escudu d'armes a la ciudá. Nos dos estremos superiores del escudu llexen el sol y la lluna nun cielu de color azul intensu. Na falda del cuetu hai cuatro retrato de persones en campu: el capitán Cristóbal de Oñate, Juan de Tolosa, Diego de Ibarra y Baltazar Temiño de Bañuelos, siendo los principales fundadores; debaxo d'ellos apaez el lema Labor Vincit Omnia (el trabayu vencer tou); y na orla, cinco manojo de fleches y entremetidos con otros cinco arcos, que son les armes de qu'usaben los referíos indios chichimecas.
Dómina prehispánica
miniatura|150px|left|Pirámide en [[La Quemada]] Nel sieglu XVI, los españoles llamaron "La gran chichimeca" al norte de la mesa central de Méxicu, territoriu que nunca foi conquistada polos mexiques. Esto agora ye compuestu polos estaos de Jalisco, Aguascalientes, Nayarit, Guanajuato, San Luis Potosí, Durango, Coahuila y Zacatecas. Los mexicas llamaron col etnónimo chichimeca a los pobladores d'esta gran rexón anque fueren de distintes civilizaciones, llinguaxes o tribus. Reportóse que no qu'agora ye l'estáu zacatecano habitaben cuatro etnies primixenies: los caxcanes, guachichiles, tepehuanes y zacatecos, siendo d'estos postreros que l'estáu recibe'l so nome modernu. 350px|miniatura|Naciones Chichimecas nes cercaníes de Zacatecas. La mayoría de los pobladores yeren nómades dedicaos a la caza, con pocos asentamientos humanos permanentes. El territoriu sureñu del estáu tuvo so la influencia mesoamericana, ente que la mayor parte del estáu formaba parte de la rexón denominada Aridoamérica. Anguaño en Zacatecas atópense zones arqueolóxiques como La Quemada, alcontrada nel conceyu de Villanueva, y Altavista alcontrada nel conceyu de Chalchihuites. Nestes zones atopen edificaciones ceremoniales y pirámides con traces arquiteutóniques de les cultures mesoamericanes.
Fundación
En 1531, Pedro Almíndez Chirino xunto a les sos tropes llegaron de lo qu'agora ye'l nordeste de Jalisco, empuestos por Xiconaque cacique zacateco que la so tierra atopar na actual Lagos de Moreno, Xiconaque llevar a lo que se llamaba'l "pueblu grande de los zacatecos" o Tlacuitlapán onde Chirino nun pudo atopar riqueces considerables, solo describió atopar nel visu d'un cuetu con crestón (La Bufa) una aldega indíxena que les sos cases yeren circulares con techu de paya y yerba. Sicasí, en 1546 cuando Juan de Tolosa encabezaba una esploración na parte sureña del estáu, no que güei ye Tlatenango, averáronse-y unos indíxenes y amosáron-y piedres brillosos que conteníen plata. De Tolosa foi al cuetu de La Bufa, onde s'atopaba una aldega zacateca, y lleváronse delles cargues de metal a lo que güei ye Nochistlan. Según créese, en xineru de 1548 Juan de Tolosa, Diego de Ibarra, Cristóbal de Oñate y Baltazar Temiño de Bañuelos axuntáronse y fundaron les primeres cases, anque nun fixeron la fundación formal de la ciudá que sería conocida como Mines de los Zacatecas yá que a la so llegada yá esistíen indíxenes qu'habitaben dicha zona, conocida dempués como la "Civilizadora del Norte". Supónse que la fundación asocedió'l 8 de setiembre de 1546 fecha averada en que De Tolosa esploraba'l cuetu de la Bufa. Zacatecas llegó a formar parte de Nueva Galicia, el nome que se-y dio a un territoriu del virreinatu de Nueva España. Por cuenta de la so riqueza mineral y los fuertes ingresos a la Corona Española, en 1585 Mines de los Zacatecas recibió'l títulu de "Bien Noble y Lleal Ciudá de La nuesa Señora de los Zacatecas" y el so correspondiente escudu per parte del Rei d'España Felipe II.
Sieglu XIX
100px|miniatura|left|José María Cos En Zacatecas como na mayor parte de Méxicu amenáronse llevantamientos y batalles col fin d'independizase d'España, unu d'ellos foi la Toma de Zacatecas de 1811. Cuando se conoció captura de los comandantes insurxentes en Acatita de Baján, López Rayón fuxó de Coahuila el 26 de marzu, dirixiéndose a
Zacatecas; siendo esti siguíu pol xefe realista José Manuel Ochoa, col que llibró la Batalla del Puertu de Piñones, ganando a Ochoa y llogrando armamentu. Depués de dellos combates, el 15 d'abril López Rayón tomó Zacatecas, ende fundió artillería, fabricó pólvora y dio uniforme a les sos tropes.
Un personaxe zacatecano que destacó mientres la indepencia foi José María Cos quien participó na guerra independentista de Méxicu casi dende'l principiu. Atribúyese-y, ente otros méritos, el torgar que Zacatecas fuera afarada pola violencia de la guerra y facilitar la so incorporación como plaza simpatizante de los insurxentes col mínimu de sangre esparnao. Cuando se instituyó el Congresu de Chilpancingo, Cos participó nél como diputáu pola provincia de Zacatecas. Participó na redaición de la Constitución de Apatzingán, primer llei que rixó'l gobiernu de la naciente República Mexicana.
Creación del Estáu
El Coronel don Manuel Orive y Novales foi'l postreru intendente de la Provincia de Zacatecas, tando nel poder hasta'l 18 d'ochobre de 1823, fecha en que la diputación provincial declaró l'Estáu Llibre y Federao de Zacatecas” nomándose un nuevu cuerpu llexislativu que nomó'l primer gobernador interín y provisional al Coronel don Juan Peredo que tomó posesión el mesmu 18 d'ochobre de 1823. 250px|miniatura|left|Zacatecas nel Méxicu de 1824, entá col [[territoriu de Aguascalientes.]] La diputación provincial declaró a Zacatecas estáu llibre y federáu el 17 de xunu, y el 19 d'ochobre de 1823 quedó instaláu'l primer Congresu estatal. Los trés poderes constituyíos —Executivu, Llexislativu y Xudicial— defendieron l'autonomía del estáu como condición pa caltener la integridá nacional. La so postura identificar con un confederalismo, opuestu a toa actitú separatista, y caltuvo la tradición constitucionalista y llegalista que s'enraigonara en Zacatecas ente 1810 y 1813. Don José María Hoyos, foi nomáu pola Xunta Auxiliar como Gobernador Provisional del Nuevu Estáu Federáu de Zacatecas, y el mesmu día 18 de marzu de 1824, tomó posesión del cargu, mientres se convocaba a los Conceyos a que presentaren una terna pa escoyer al nuevu Gobernador. Les xeres más urxentes del primer Congresu fueron ellaborar la constitución y caltener l'estáu a salvo de les pretensiones centralizadores del gobiernu nacional y, paradóxicamente, de Guadalaxara, que taba interesada en caltener la so antigua xurisdicción sobre Zacatecas. Dos de les principales temes de discutiniu de la llexislatura fueron el manexu de los recursos económicos del estáu, como garantía de la so independencia y soberanía, y l'equilibriu de los trés poderes.
En xineru de 1825 promulgóse la Constitución política del estáu llibre de Zacatecas. Pa la so preparación, el llexisladores analizaron les constituciones más avanzaes de la dómina, pero tuvieron una clara inspiración na de Cádiz. La Constitución foi esencialmente un documentu ideolóxicu qu'estableció como forma de gobiernu la república representativa popular federal y la división de los poderes; coles mesmes, definió los venceyos ente l'estáu y el restu de la nación. El territoriu estatal quedó estremáu nos partíos de Zacatecas, Fresnillo, Sombrerete, Aguascalientes, Juchipila, Nieves, Mazapil, Pinos, Xerez, Tlaltenango y Villanueva. A los conceyos concedióse-yos mayor autonomía, colo qu'ampliaron la so participación na vida política del estáu.
Rebelión en Zacatecas
miniatura|derecha|100px|Santa Anna A raigañu del fracasu del sistema federal, el centralismu ganó terrén y el Congresu modificó la Constitución de 1824 con cuenta de crear una república centralista, llindando'l poder de los estaos y amenorgando el númberu de tropes militares. Tales acontecimientos provocaron una rebelión en Zacatecas, onde'l mesmu gobernador, Francisco García Salinas, encabezó un exércitu d'unos cuatro mil homes en contra del gobiernu. Pa poner fin a los sublevaos, el presidente Santa Anna, en persona dirixir a combatilo, dexando como encargáu de la presidencia al xeneral Miguel Barragán. García Salinas, foi ganáu na Batalla de Zacatecas (1835), y en castigu pola so rebeldía, foi obligáu l'estáu de Zacatecas a perder parte del so territoriu, cola que se formó l'estáu d'Aguascalientes.
Reforma
Mientres la Guerra de Reforma (1858—1861) Zacatecas convertir en campu de batalla ente lliberales y conservadores. En 1859, Jesús González Ortega punxo fin a los ideales conservadores del estáu cuando decretó una llei en contra d'ello.
La Revolución de 1910
Una de les batalles más importantes de la revolución asocedió na ciudá de Zacatecas el 23 de xunu de 1914. Conózse-y como Tomar de Zacatecas. Nesta batalla, Francisco Villa —asistíu por Felipe Ángeles y Pánfilu Natera— y los sos doraos tomaron control de la ciudá de Zacatecas, asegurando la seguridá financiera de la revolución. N'honor a Pancho Villa, se erigó una estatua nel Cuetu de la Bufa y l'estadiu olímpicu de la capital recibió'l so nome, sicasí la economía estatal sufrió les consecuencies d'estos fechos mientres décades d'acentuada recesión económica.
Pa conmemorar esi fechu dende 2004 realízase añalmente nel mes de xunu na capital zacatecana una cabalgata qu'axunta cientos de caballeros de distintes llocalidaes del estáu.
Xeografía
Zacatecas tien una estensión territorial de 75.040 km², esto representa'l 3,83% del territoriu nacional. Les sos coordenaes estremes son 25°09' al norte, 21°04' al sur de latitud norte; al este 100°49' y al oeste 104°19' de longitud oeste. Llenda al norte con Coahuila, al noroeste con Durango, al oeste con Nayarit, al este con San Luis Potosí y Nuevo León, y al sur con Jalisco, Aguascalientes y Guanajuato.
Relieve
miniatura|derecha|200px|Sierra Zacatecana L'estáu atopar nel norte de Méxicu específicamente nel Pandu Central de Méxicu, que toma los estaos de Zacatecas, Durango, Chihuahua y parte de Coahuila; ente la Sierra Madre Oriental y la Sierra Madre Occidental, al occidente y suroccidente esisten dellos pandos con una altitú máxima de 2850 metros sobre'l nivel del mar (msnm) como'l cuetu La Aguililla.
N'unu de los valles, esiste'l Cañón de Juchipila, con un altor mínimu nel estáu de 1000 metros. La Sierra Madre Occidental ye la principal cadena montascosa que traviesa l'estáu. La elevación más alta ye la Sierra L'Estelleru con una altitú de 3200 metros sobre'l nivel del mar, siguíu pola Sierra de Sombrerete con 3100 y la Sierra Fría con 3030. El 38,82 % de la superficie estatal ye carba, el 27,38 % de la superficie usar pa l'agricultura, el 15,67 % ye pacional, el 12,66 % ye monte, el 1,94 % selva y el restu tien otros usos. La mayor parte del estáu forma parte del desiertu Chihuahuense, caracterizándose por escasa precipitación pluvial y una gran diversidá cactácea.
Hidrografía
miniatura|derecha|190px|El ríu Bolaños na so unión al ríu Santiago La entidá escarez de ríos importantes; los qu'hai, na so mayor parte son temporales y fórmense al esmucir l'agua de los montes na dómina d'agües. El sistema hidrográficu ta formáu por dos cuenques: la cuenca del Pacíficu al traviés d'otros estaos son: San Pedro, Juchipila, Xerez, Tlaltenango, San Andrés, Atengo, Valparaíso. Los ríos de la Cuenca Interior nun tienen salida al mar y los principales son: Calabacillas, Zaragoza, Los Llazos, San Francisco y Aguanaval que desagua en Torrexón, Coahuila. Tocantes a agua soterraño, esisten 20 zones geohidrológicas nel estáu. L'estáu cunta con un total de 80 preses con una capacidá total de 595 337 millones de metros cúbicos destacar les preses de: Leobardo Reynoso (Fresnillo), Miguel Alemán (Tlaltenango) y El Chique (Tabasco).
Lucía García
Biografía
Lucía y los tres hermanos nacieron nel Hospital de Cruces de Barakaldo. La so familia ye d'El Pino y namás foron a esti hospital vascu porque tan especializaos en partos múltiples. Volvieron al conceyu d'Ayer tres la nacencia.
Zacatecas
Hidrografía
Esisten 20 zones geohidrológicas nel estáu nes cualos alcuéntrense 5891 pozos fondos con fines agrícoles con gastos hidráulicos que bazcuyen ente 15 y 60 l/s. Con fondures de 150 a 250 metros. y niveles dinámicos permediu de 80 metros. Amás tiénense 2441 nories o pozos a cielu abiertu de poca fondura y baxu costo de 5 a 10 l per segundu. Igualmente, en diverses rexones del estáu alcuéntrense 483 pozos de baxu gastu con fines de bebederu pa ganáu. El principal problema qu'enfrenta'l llabrador qu'estrayi agua pa usos agrícoles ye'l costo de la eletricidá.
Lucía García
Biografía
Xugó per primer vez en Primer División a los 15 años xugando col Uviéu Modernu y a los 18 fichó pol Athletic Club.
Zacatecas
Flora y fauna
190px|miniatura|left|Agaves nel noroeste de Zacatecas
La vexetación de Zacatecas ye bien variada. Nes sierres esisten montes mistos de pinos y encines; los árboles caltiénense verdes tol añu. Tamién hai rexones grebes y semidesérticas qu'alluguen gran cantidá de plantes como les cactáceas. En llanos y valles abonden los mezquites, gobernadores, huisaches, nopales, lechuguillas, guayules y pacionales.
Les carbes tomen la tercer parte de la superficie del estáu; sígen-y n'estensión los pacionales y nes partes más alzaes los montes de coníferes y encines. Les zones agrícoles tomen 25% del territoriu.
Rexones xeográfiques
La zona norte ye carauterizada pol clima secu desértico, el suelu ye duru y saláu, enzanca l'agricultura; solo danse'l maíz y el frijol. Sicasí, les posibilidaes del usu pecuariu del suelu d'esta rexón son mayores. La zona centro tien climes semidesértico y templáu semidesértico, delles partes de la rexón tienen posibilidaes pa l'agricultura. La zona sur ye la rexón más grande del estáu y cuenta con climes como elseco semidesértico, el templáu semidesértico y el templáu subhúmedo, abonden los montes pero tamién en delles partes crecen carbes y pacionales; tamién esistes dellos ríos, polo que la rexón tien grandes posibilidaes pa la esplotación agrícola.
Representación nacional
A nivel nacional, l'estáu tien trés representantes nel Senáu Mexicanu: Carlos Alberto Puente Salas (PVEM), José Marco Antonio Olvera Acevedo (PRI) y Héctor Adrián Menchaca Medrano (PT). Zacatecas tien ocho representantes na Cámara de Diputaos | LXI Llexislatura representantes na Cámara de Diputaos: cuatro diputaos por mayoría relativa del PRI, unu por representación proporcional del PAN, unu por representación proporcional del (PT) y unu más por representación proporcional del (PVEM) | LXI Llexislatura.
Estatal
Los poderes gubernamentales del estáu tienen les sos instalaciones na Ciudá de Zacatecas.
Poder Executivu
miniatura|derecha|210px|Palaciu de Gobiernu L'actual gobernador de Zacatecas ye Alejandro Tello del PRI, quien ocupara'l cargu mientres el periodu 2016-2021. Los miembros principales del so gabinete son:
La organización xeneral del Poder Executivu * Secretaría Xeneral de Gobiernu.
Poder Llexislativu
El Poder Llexislativu del estáu, ta compuestu por 30 diputaos; 18 de mayoría relativa y 12 de representación proporcional, d'ente estos postreros, por mandatu constitucional y dende la cincuentena octava llexislatura hai dos diputaos migrantes o binacionales, destacando a Zacatecas como una entidá que supo dar la so representación y llugar a los migrantes zacatecanos en puestos d'eleición popular.
Distritos Federales
Distritos Locales
La organización xeneral de poder llexislativu.
Poder Xudicial
El Poder Xudicial del estáu ta compuestu por 13 maxistraos. Los miembros del congresu estatal y los conceyos son escoyíos por un periodu de 3 años.
Distritos Xudiciales del estáu
Rellaciones internacionales
L'estáu de Zacatecas cunta rellaciones internacionales nes que se busca ente otres coses atraer inversiones pal estáu o hermanamientos, anguaño cúntase con dellos hermanamientos en delles ciudaes del estáu como les siguientes:
Acordies cola Secretaría de Rellaciones Esteriores, l'estáu tuvo 7 convenios ó alcuerdos internacionales estos son:
División alministrativa
Vea: Conceyos de Zacatecas.
Zacatecas ta estremáu en 58 conceyos. El conceyu de Mazapil ye'l más grande nel estáu. Ocupa alredor del 36% del área estatal y ye más de dos veces la superficie del estáu d'Aguascalientes. El conceyu de Momax ye'l más pequeñu con solu 159 km². L'estáu tenía 56 conceyos, cantidá que s'amontó cuando en 2000 creóse'l conceyu de Trancoso y en 2005 el conceyu de Santa María de la Paz y totalizar los 58 actuales.
Población
left|200px|miniatura|Población de Zacatecas
Según l'Institutu Nacional d'Estadística, Xeografía ya Informática, nel 2010, l'Estáu de Zacatecas tenía una población de 1,690,750 habitantes con una densidá de 57 habitantes/km². Esto alluga al estáu nel 25º llugar de población na nación y representa el 1,3% del total nacional. El 51,3% (863,771) de la población zacatecana foi compuesta por muyeres ente que los homes representen el 48,7% (826,897). Al igual que la nación, la población promedia de Zacatecas ye abondo nueva, pos ye solo de 23 años, lo que lo alluga nel llugar 19°. Nos postreros 10 años, la población de Zacatecas aumentó 6%. La densidá foi de 18,13 habitantes por km².
Según l'últimu censu disponible (1921) étnicamente la entidá taba formada por un 8,55% indíxenes, 86,1% mestizos y 5,35% blancos. la población mestiza cuenta con un porcentaxe de xenes europeos superiores al restu del país. Estes cantidaes caltuviéronse hasta l'actualidá solo envalorando un amenorgamientu del porcentaxe indíxena y un llixeru aumentu del sector mestizu. Anguaño solo 1,837 persones falaben un idioma indíxena.
Árees urbanes
Les ciudaes consideraes como más importantes del estáu, por cuenta de la so población son Zacatecas, Guadalupe, Fresnillo, Xerez y Ríu Grande.
Nel estudiu más recién sobre zones metropolitanes (ZM), publicáu en 2010, pol Conseyu Nacional de Población (CONAPO), el Institutu Nacional d'Estadística y Xeografía (INEGI) y la Secretaría de Desenvolvimientu Social (SEDESOL), establecióse que nel Estáu de Zacatecas esiste namái una zona Metropolitana.
La Zona Metropolitana de Zacatecas-Guadalupe conformar polos conceyos de Zacatecas, Guadalupe y Morelos. Onde la población xube a 309 660 persones, una densidá de población de 88.1 habitantes per quilómetru cuadráu. La ZM de Zacatecas-Guadalupe tuvo una tasa de crecedera media añal de 1,1 % de 2000 a 2010.
Tocantes a urbanismu, d'alcuerdu a los resultaos que presentó'l Censu Xeneral de Población y Vivienda de 2010, nel estáu cunten con un total de 372 662 viviendes nel estáu.
Indicadores de desenvolvimientu humanu
La información más recién alluga a Zacatecas ente los estaos con desenvolvimientu humanu mediu (IDH de 0.7057). La so posición na clasificación nacional baxóse un llugar (llugar 27) en comparanza de 2000 y 2005 cuando taba allugáu nel llugar 26. En términos relativos, pal añu 2005 l'índiz de desenvolvimientu humanu (IDH) estatal foi de 0.7872, valor menor al nacional (0.8200), anque creció más rápido pos mientres l'indicador nacional aumentó 1.57%, el del estáu facer en 3.19%.
Al interior de la entidá tiense que'l IDH en 2005, pa los conceyos de Zacatecas (IHD de 0.8900) y Guadalupe (IHD de 0.8799) rexistraron el mayor nivel de IDH; en contraparte les demarcaciones d'El Salvador (IHD de 0.6792) y Jimémez del Teul (IHD de 0.6583) tuvieron los menores niveles de desenvolvimientu humanu.
Migración
derecha|250px|miniatura|Migrantes celebrando les fiestes patries La emigración de Zacatecas escontra Estaos Xuníos representó, históricamente, unu de los fluxos más intensos a escala nacional, por cuenta de les fluctuaciones de la minería y a les condiciones agrícoles, ente otros motivos. En 1956, 1957 y 1958, de resultes de la crisis agrícola severa aniciada pola seca, les salíes de zacatecanos fueron de 9.7, 11.1 y 10.4 per cientu en cada añu respeutivamente, de les totales nacionales; en 1957, respectu de la población equivalió a 6 per cientu y 21 a la mano d'obra (Padilla 2000). Navarro y Vargas (2000) identifiquen que de 1990 a 1995 cerca de 26 mil zacatecanos abandonaron añalmente la entidá y emigraron a otros estaos del país y n'especial escontra Estaos Xuníos.
L'estáu de Zacatecas empecipió la so incursión como expulsor de fuercia de trabayu dende finales del sieglu XIX. En trabayos d'antaño como'l de Gamio (1930), y en contemporáneos como'l de Durand (2005), reconozse que dende principios del sieglu XX, Zacatecas xunto con Jalisco, Michoacán y Guanajuato, yá conformaben la rexón expulsora de fuercia de trabayu.
Nesti procesu migratoriu influyeron diversos factores, como la precariedá y el calter escluyente de la estructura granible de Zacatecas, carauterizada, ente otres coses, por un sector industrial llindáu, una actividá agrícola pocu tecnificada y empobinada a la subsistencia familiar; una ganadería de corte estensivu especializada na cría de bovinos de pies y un sector mineru, que casi nun incide nel emplegu y l'economía rexonal. Estes carauterístiques asitien al estáu como unu de los de menor capacidá pa xenerar emplegu nel país, tal como lo señala'l Plan Estatal de Desenvolvimientu (1999–2004). Resulta interesante notar que, anque la economía zacatecana tuvo periodos d'espansión importantes, na actualidá sigue allugándose como unu de los estaos con mayor probeza y marxinación del país.
El fluxu migratorio sigue siendo negativu, anque menor qu'en décades pasaes. Envalórase que la metá de los zacatecanos viven fora del estáu. N'Estaos Xuníos viven ente 800.000 y 1.000.000. La mayoría mora en Chicago, Denver, Dallas, Houston, Los Angeles y Phoenix.
Relixón
La mayoría de los zacatecanos son católicos, a pesar de que'l porcentaxe de población católica en tola entidá menguó 0,7 per cientu.
Nel añu 2010, según el más recién Censu de Población y Vivienda del INEGI, el 94,4 per cientu de los zacatecanos profesaben la relixón católica, colo que superó a Guanajuato qu'una década tras encabezaba la estadística. Del millón 490 mil zacatecanos nel estáu, un millón 394 mil son católicos. Con esceición de la ilesia católica, práuticamente toles relixones y cultos principales rexistraron aumentu nel so porcentaxe de adeptos. miniatura|left|130px|Catedral de Zacatecas No que fai a protestantes y evanxélicos (hestóriques, pentecostales, neopentecostales) el INEGI reportó 41 mil 878, lo qu'equival al 2.8 per cientu de la población, esto ye, casi un puntu más que lo rexistrao una década tras. Grupos relixosos como los Adventistes, Testigos de Xehová, Ilesia de Xesucristo de los Santos de los Últimos Díes) llegaron a 15 mil 581 persones, lo que fala d'un aumentu d'apenes .1 per cientu. En tol estáu, solamente fueron contabilizaos 94 xudíos.
En Zacatecas los templos católicos xueguen un papel importante na cultura que, xunto coles places, considérense como'l centru de les llocalidaes. El templu más importante del estáu ye la Catedral Basílica de Zacatecas, considerada como'l máximu esponente del barrocu en toa América. L'Obispu de la Diócesis de Zacatecas ye'l Monseñor Sigifredo Noriega Barceló, nomáu obispu de Zacatecas pol Papa Benedicto XVI el 2 d'agostu de 2012.
Servicios públicos
Los servicios públicos son aquellos que cumplen una función económica o social (o dambes) y satisfaen primordialmente les necesidaes de la comunidá o sociedá onde estos se lleven a cabu.
Salú
La tasa de natalidá del estáu en 2012 allugar nel 17.79%, en 2010 rexistráronse 36 323 nacencies. Amás de tener una población bien nueva, nel añu 2009, pocu más de la cuarta parte de la población nel estáu (26.1%) ye nuevu (15 a 29 años). La esperanza de vida al nacer ye de 74.8 a nivel estatal,72.1 años pa los hombre y 77.7 años pa les muyeres. En 2010 fueron rexistraos 8 202 fallecimientos, de lo anterior, les principales causes de muerte son les enfermedaes del corazón, tumores malinos y diabetes mellitus.
Zacatecas cunta con: Institutu Mexicanu del Seguru Social, Institutu de Seguridá y Servicios Sociales de los Trabayadores del Estáu, Cruz Roja Mexicana Delegación Zacatecas. La población de los servicios de salú de Zacatecas ye envalorada en 553 839 habitantes, ente que la Delegación Estatal del ISSSTE tien una población de 144 659 derechohabientes y en cuanto afiliaos a oportunidaes son en total 253 498. Cuenta con unidaes de primer nivel d'atención (426 unidaes d'atención y 16 unidaes d'especialidá); unidaes de segundu nivel d'atención (5 Hospitales xenerales, 15 unidaes d'atención y 11 hospitales comuñales); El ISSSTE tien un total de 35 unidaes y 688 persones en recursos humanos.
El IMSS tien 33 unidaes de primer nivel y 2 de segundu nivel. Esisten un total de 3240 recursos humanos.
Los Servicios de Salú cunten con 142 Unidaes de primer nivel, 6 de segundu nivel y 75 unidaes móviles. Los principales hospitales del estáu son: Hospital xeneral de Zacatecas, Hospital xeneral de Fresnillo, Hospital xeneral de Xerez, Hospital xeneral de Loreto y l'Hospital de la Muyer Zacatecana.
Educación
L'estáu de Zacatecas tien una biblioteca por cada 6.250 persones. Nel 2005, el 92,7% de la población de 15 años o más fueron alfabetos. El 98% de la población de 8-14 tienen l'aptitú de lleer y escribir. Nel estáu esisten 1.350 escueles de preescolar, 2.031 primaries, 1.159 secundaries y 185 bachilleratos.
Educación cimera
Cronoloxía de la Educación Cimera en Zacatecas
1759 – Fundación del Colexu de San Luis Gonzaga nel llugar qu'ocupa anguaño la Unidá Académica Preparatoria non. 1 de la UAZ.
1826 – Fundación de la Escuela Normal d'Enseñanza Mutua.
1832 – Empecipia llabores l'Institutu Lliterariu de Xerez.
1868 - L'Institutu Lliterariu de Xerez camuda de nome a Institutu Lliterariu de García, establezse la Xunta d'Instrucción Pública, Industria y Fomentu”, buscando'l perfeccionamiento de les escueles na ciudá.
1877 - Sol gobiernu de Trinidad García de la Cadena, se promueve la enseñanza cimera pa muyeres.
1927 – Empezó a funcionar la imprenta d'Enrique García, el primer linotipo del Estáu.
1935 – Son fundíes la Escuela d'Artes y Oficios de Guadalupe y l'asilu de neñes, por cuenta de dificultaes económiques, quedando alministrada pola Secretaría d'Educación Pública.
1937 – Reabre les sos puertes l'Institutu de Ciencies, habiendo siendo clausurada años antes xunto coles escueles normales de Zacatecas y Ríu Grande.
1940 – Reabre les sos puertes la Escuela Normal de Zacatecas.
1947 – Empecipiáronse los Xuegos Florales Ramón López Velarde, siendo reprimíos nel añu de 1972.
1948 – Inauguráronse los cursos de primavera, cola cuenta d'espublizar la cultura en tol Estáu. Siendo'l mesmu añu que tuvo la novena sesión del Congresu Mexicanu d'Historia.
1957 – 1972 Tuvo en funcionamientu la Escuela Normal del Colexu del Centru.
1968 – L'Institutu de Ciencies Autónomu convertir no qu'agora ye la Universidá Autónoma de Zacatecas, siendo'l so primer rector Magdaleno Varela Luján.
Nel Estáu de Zacatecas les decisiones que'l gobiernu toma en materia de política pública pero dirixida a la cuestión educativa, son los lineamientos qu'han de conducir y acompañar al modelu educativu vixente en cada sociedá. Son les regles a siguir, les disposiciones que l'Estáu establez y que s'aplica al Sistema Educativu. Méxicu ye un país con una estensa diversidá de cultura, llingües, tradiciones y costumes polo que nos caracteriza como país no cual fai énfasis nos planes y programes d'estudiu, y nel meyoramientu de la educación en Méxicu.
Públiques Centro d'Investigación en Matemátiques, A.C.
Privaes
Escueles Normales
Arquiteutura
{| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=800px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5y |colspan=6 style="background:#4b6791; color:white; font-size:120%" align=center|Arquiteutura Civil de Zacatecas style="background:#e5ebf2;" align="center" |Edificiu de la Torre |style="background:#e5ebf2;" align=center|Teatro Fernando Calderón style="background:#e5ebf2;" align="center" |Mercado González Ortega |style="background:#e5ebf2;" align=center|Portales El Teul align=center|Caxes Reales
Nesta entidá atopen una gran cantidá de monumentos, reconocíos internacionalmente polos sos estilos barrocu, góticu, churriguresco y colonial. La conquista relixosa foi llevada a cabu prioritariamente pola orde Franciscana los que fundaron l'hospiciu en 1558; en 1567 teníen yá un gran conventu y 1603 creóse la custodia de provincia de Zacatecas. Darréu llegaron los Agustinos, Dominicos y Xesuites quien non solo evanxelizaron a los indíxenes sinón coadyuvaron a volvelos sedentarios, polo qu'alredor de los sos capiyes y conventos fuéronse fundando poblaciones que na actualidá son ciudaes bien populoses. L'Acueductu'l cubu faía llegar el vital líquidu
hasta'l sitiu onde s'alluga'l monumentu al xeneral Jesús González Ortega y de ende escontra una pila d'agua que s'allugaba na Plaza Independencia, partiendo del tiru de la mina del Cubu, d'ende'l so nome popular. Mientres los sieglos XVII y XVIII tamién se desenvolvieron interesantes amueses d'arquiteutura barroca, amás nesti periodu tamién se construyeron delles faciendes en dellos conceyos del estáu como la facienda del Condáu de San Mateo en Valparaíso. Pal sieglu XIX mientres el porfiriato construyir na entidá dellos edificios, principalmente na capital, de los que destaquen el teatru Calderon y el mercáu González Ortega allugaos nel centru de la ciudá de Zacatecas.
De les construcciones relixoses destáquense la Catedral Basílica de Zacatecas, l'ex conventu de San Francisco, templu de Fátima, templu de Santu Domingu, ex templo de San Agustín, Santuariu de Plateros ente otros.
Museos
Zacatecas cunta con un gran númberu de museos, la mayoría allugaos na ciudá de Zacatecas, tien grandes mancomunes artísticos y con diversidá temática. Diches coleiciones son exhibíes n'espacios históricos y artísticos (ex conventos, ex templos, edificios coloniales, señoriales residencies, ex reclusorios, centros d'enseñanza, modernes cortiles, etc), que para tal efeutu fueron acondicionaos afaciéndolos a les esposiciones. Ente los museos del estáu atopen el museo Rafael Coronel onde s'esibe interesantes coleiciones d'arte popular mexicanu, que tán encabezaes pola denominada "La cara de Méxicu" y que ta integrada por más de diez mil mázcares mexicanes, el muséu Pedro Coronel onde s'atopa una coleición d'arte universalcon más de 1300 pieces de diverses cultures, el muséu Zacatecano de cultura, el toma de Zacatecas, Muséu Francisco Goitia, el muséu Mina l'Edén y el muséu d'arte relixoso allugáu na ciudá de Guadalupe, nesti muséu atopa una de les coleiciones de pintura virreinal más importantes de Méxicu, según el muséu d'arte astracto Manuel Felguérez.
miniaturadeimagen|Muséu del Conceyu de Guadalupe
Otros museos del estáu son: el muséu de ciencies de la UAZ, la galería episcopal, el muséu d'Historia del Tresporte y el Muséu de les migraciones. De los museos arqueolóxicos los esistentes son el muséu arqueolóxicu La Quemada y el muséu arqueolóxicu sitiu Altavista; de los museos interactivos de la entidá son el muséu interactivo Zig Zag, únicu muséu nel estáu de Cuarta Xeneración y el muséu interactivo Casa Ramón López Velarde allugáu na ciudá de Xerez. A lo llargo del estáu esisten tamién dellos museos rexonales.
Na entidá celebren les festividaes de conmemoración de Méxicu, tamién se destacar les conmemoraciones oficiales como l'aniversariu de la Independencia de Méxicu (16 de setiembre), Día de Muertos, aniversariu de la Revolución Mexicana, etc. Na Selmana Santa católica llevar a cabo representaciones del viacrucis y crucifixón.
Tamién asocede l'Internacional Festival de Teatru de Cai (la tercer selmana d'ochobre), que presenta a compañíes teatrales de Méxicu y l'estranxeru qu'ufierten funciones en places, museos y otros espacios al campu de la ciudá de Zacatecas. Surdió nel añu 2001, col propósitu de llevar el teatru a la so cortil orixinal, la cai, asina llograr un mayor acercamientu d'esta disciplina artística al públicu polo xeneral, especialmente a los neños y nuevos.
Fiestes populares
Na entidá celebren les festividaes de conmemoración de Méxicu, tamién se destacar les conmemoraciones oficiales como l'Aniversariu de la Independencia de Méxicu (16 de setiembre), Día de Muertos, Aniversariu de la Revolución Mexicana, etc. En Selmana Santa llevar a cabo representaciones del viacrucis y crucifixón.
Les festividaes en Zacatecas tienen carauterístiques y matices bien especiales, anque mientres l'añu realiza una programación d'eventos, les gales festives amosar mientres los grandes festivales como: el Festival Cultural Zacatecas (nes selmanes Santa y Pascua); l'Internacional del Folclor (celebráu en mes de xunetu); les tradicionales Morismas de Bracho (na última selmana d'agostu); la Feria Nacional de Zacatecas (les dos primeres selmanes de setiembre)
Les fiestes y feries nel interior del estáu son principalmente pa festexar a un santu patrón determináu. Ente les festividaes tradicionales que más destaquen son les "callejoneadas", onde se percuerren los escondíos caleyones de la ciudá, saborguiando un esquisitu mezcal de Huitzila y tastiando una muestra de la gastronomía rexonal.
Otres fiestes del estáu son: la jerezada, la feria de primavera de Xerez, el festival barrocu del muséu de Guadalupe y el festival de la poesía zacatecana. Les fiestes patronales de dellos conceyos del estáu son:
Artesaníes
Nel estáu de Zacatecas, al igual que n'otres rexones de Méxicu, el desenvolvimientu económicu o l'adopción de nueves pautes culturales provocaron en munches comunidaes urbanes o rurales, un progresivu abandonu de la producción en diverses cañes del artesanáu tradicional.
Sicasí, nos últimos años vienen realizándose intentos dende dellos organismos oficiales pa caltener la influencia d'aquellos maestros artesanos qu'entá subsisten y arrobinar les sos conocencies. Una encuesta recién del IDEAZ (Institutu de Desenvolvimientu Artesanal de Zacatecas) dexó alzar el censu d'artesanos de 150 a 1500 en tola entidá. Ente otres iniciatives, pretende crease un sellu d'alta calidá pa la platería, una y bones la plata zacatecana ye de los meyores del mundu.