cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rubus chamaemorus
Distribución
Desenvolver en banzaos, y en praos húmedos, riquiendo esposición soleyera y suelos acedos (ente 3,5 y 5 de pH). La planta de Rubus chamaemorus puede soportar temperatures per debaxo de -40 °C, pero ye bien sensible a la sal y a les condiciones de seca.
Espardimientu
thumb|Bayes neñones deRubus chamaemorus thumb|Moneda de 2 Euros de Finlandia thumb|Bayes madures de Rubus chamaemorus thumb|Frutu inmaduru A diferencia de la mayoría d'especies de Rubus, la mora de los banzaos non se autopoliniza. Pa la so polinización rique una planta de sexu opuesto. La so distribución per amplies zones tien llugar al granar les granes indigeribles que fueron tresportaes y escretaes coles fieces d'aves y animales. Tamién s'estienden con tarmos rizomatosos dando llugar a nueves plantes.
A pesar de demanda actual de plantes (particularmente en Noruega) la mora de los banzaos ye sobremanera una planta montesa.
Dende mediaos de la década de 1990, sicasí, el Rubus chamaemorus forma parte del "Proyeutu d'investigación con Bagues Nórdiques" ("Northberry" Research Project). El gobiernu noruegu en collaboración col gobiernu finlandés, suecu y socios escoceses, tienen la firme intención d'aunir esfuercios pa consiguir ameyorar les variedaes de plantes y establecer un cultivu comercial de delles bagues monteses (Noruega importó de 200 - 300 t de mores de los banzaos dende Finlandia). Empezando dende'l 2002, a suministrar cultivares escoyíos a los llabradores, tales como "Apolto" (machu), "Fjellgull" (fema) y "Fjordgull" (fema). El Rubus chamaemorus puede cultivase en zones ártiques onde pocos cultivos son vidables, por casu a lo llargo de la mariña norte de Noruega.
Usos
Los frutos maduros son d'un color mariellu doráu, blandios y jugosos, siendo ricos en vitamina C. Cuando se peracaben fresques les mores de los banzaos dexen un sabor de boca agriu carauterísticu. De normal peracábense como mermelaes, zusmios, tartes ó llicores. En Finlandia estes bagues peracábense xunto con "Leipäjuusto" (un quesu llocal) y enforma azucre. En Suecia, utilícense como remate d'adornu nos xelaos. En Canadá, utilizar pa da-y sabor a una cerveza especial.
Por cuenta del so gran conteníu en vitamina C, les bagues utilizar tantu los navegantes nórdicos, como los Inuit americanos como proteición contra l'escorbutu. El so altu conteníu en acedu benzoico apúrre-y propiedaes de conservante.
El té fechu coles sos fueyes utilizar nun antiguu remediu de la medicina escandinava tradicional, pa curar les infeiciones del tracto urinariu. Rubus chamaemorus contién ácidu cítricu, acedu málico, α-tocoferol, antocianines y la provitamina A carotenoide, Beta-caroteno nos conteníos que difieren ente les rexones de Finlandia por cuenta de la esposición al sol, l'agua o la temperatura. Los elagitaninos lambertianin C y sanguiin H 6 tamién tán presentes. Xenotipu de variantes de mora de los banzaos tamién puede afectar a la composición de polifenol, particularmente pa elagitaninos, sanguiin H-6, antocianinas y la quercetina.
Estractos de polifenoles de mores tienen propiedaes ameyoraes d'almacenamientu cuando tán microencapsuláu utilizando maltodextrina DE5-8. L'arume de les mores cuenta con siquier 14 compuestos volátiles, incluyendo la vainillina.
Patóxenos
Les plantes de la mora de los banzaos utilizar como fonte d'alimentación les bárabos de delles especies de Lepidoptera tales como la Mariposa emperador.
Numismática
Una planta de la mora de los banzaos coles sos flores y los sos frutos, realizada por un diseñador del Reinu Xuníu, que s'atopa na moneda de dos euros de Finlandia.
Taxonomía
Rubus chamaemorus describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 1: 494. 1753. Rubus: nome xenéricu que remanez del llatín que significa "artu" o "artimora" o de ruber = "coloráu"
chamaemorus: epítetu botánicu que procede del griegu antiguu χαμαί ("al nivel de la tierra, so") y del llatín morus ("mora").
María Lomonósova
María N. Lomonosova (tresllitera del cirílicu Мария Ломоносова; ) ye una botánica rusa, identificando y clasificando siquier 25 nueves especies (la mayoría de les Chenopodiaceae), les qu'espublizó en: ''Komarovia; Fl. Sibir. (Poaceae); Konspekt Fl. Irkutsk. Obl.; Fl. Sibir. (Salicac.-Amaranthac.); Turczaninowia; Bot. Zhurn. (Moscow & Leningrad); Willdenowia''.
Formiga guerrera
right|thumb|[[Razia de formigues africanes del xéneru Dorylus, conocíes polos masai como siafu.]] El términu formiga guerrera, formiga lexonaria o marabunda, aplicar a más de 200 especies de formigues de distintes subfamilies y xéneros, que se caractericen pol so agresivu comportamientu depredador, el so calter nómada y les sos incursiones o «razies» nes qu'un enorme númberu de formigues (de 100 000 a 2 000 000 d'obreres adultes en columnes d'hasta 20 m d'anchu y 200 m de llargu) enfusar nun área, atacando a les sos preses en masa.
Circunscripción
Un estudiu realizáu por Sean Brady, de la Universidá Cornell en 2003 sobre trenta especies, indica que les formigues de los xéneros Dorylus y Eciton formaron ente dambes un grupu monofilético: toos el indicadores xenéticos idénticos compartíos suxuren un ancestru común. Brady concluyó qu'estos dos grupos son polo tanto un únicu llinaxe qu'evolucionó a mediaos del Cretaceu en Gondwana, y dende entós los dos subfamilies xunir nuna única subfamilia, Ecitoninae, anque nun esiste un consensu total en tol mundu.
Arriendes d'ello, les formigues guerreres anguaño reconocíes consisten nos xéneros siguientes:
Subfamilia Leptanillinae:
Subfamilia Leptanilloidinae:
Subfamilia Myrmicinae:
Subfamilia Ponerinae:
Fase nómada y estacionaria
Les formigues guerreres tienen dos fases d'actividá: una fase nómada (errante) y una fase estacionaria (sedentaria).
Mientres la fase nómada les formigues mover mientres el día, prindando inseutos, arañes y pequeños vertebraos. Al anochecer formen el so nial, que camuden cuasi diariamente. Delles especies protexen les sos rutes con soldaos. Mientres la caza son Ave siguidora de formigues acompañaos por delles aves, como formigueros, tordos y cerriques, que taramien a los inseutos que fuxen al pasu de les formigues. Ente les formigues guerreres tamién hai especies que namái salen pela nueche, anque nun hai estudios en fondura de les sos actividaes. De les especies que son actives mientres el día, Eciton burchelli y Eciton hamatum son les más estudiaes.
La fase estacionaria, que dura aproximao de dos a tres selmanes, empieza cuando les bárabos pasen al estáu de pupa. Dende esti momentu, les preses con que s'alimentaba a los bárabos agora utilícense puramente p'alimentar a la reina. El gaster (abdome) de la reina encher considerablemente y pon los güevos. A la fin de fase estacionaria, la eclosión de les pupes coincide cola apaición de les formigues d'obreres de los sos brotos. Dempués, les formigues vuelven a entamar la fase nómada.
Rhizophagus brancsiki
Rhizophagus brancsiki ye una especie de coleópteru de la familia Monotomidae.
Formiga guerrera
Niales
Les formigues guerreres nun constrúin un nial como la mayoría de les demás especies de formigues. Nel so llugar constrúin un nial viviente colos sos cuerpos, conocíu como vivac. Los vivacs suelen asitiase en tueros d'árboles o en llurigues escavaes poles formigues, y formar xuniendo les sos pates unes a otres y asina creando una especie de bola, que puede paecer non estructurada a los güeyos d'un profanu, pero que ye en realidá una estructura bien construyida. Les obreres de más edá asitiar nel esterior, dexando l'interior pa les más nueves. Ante una mínima perturbación, les formigues soldáu axuntar na parte cimera del campamentu, dispuestes a defender el nial colos sos potentes quexales y (nel casu de Aenictus y Ecitoninae) guiyes. L'interior del nial ta llenu de numberosos pasaxes y contién munches cámares colos alimentos, la reina, los bárabos y los güevos.
Rhizophagus brancsiki
Distribución xeográfica
Alcuéntrase n'Europa.
Formiga guerrera
Alimentación ya incursiones
Les formigues lexonaries pueden consumir hasta 100 000 animales acaldía, polo que pueden tener una influencia significativa na población, diversidá y comportamientu de les sos preses. La seleición de preses varia dependiendo de les especies. Les especies soterrañes cacen principalmente artrópodos que viven so tierra y los sos bárabos, viermes y, esporádicamente, pequeños vertebraos, güevos de tortúa o granes aceitoses. La mayoría de les especies, los lladrones» de la colonia especializar nes críes d'aviespes y d'otres formigues. Namái unes poques especies paecen tener l'ampliu espectru de preses apreciar nes especies que realicen incursiones. A pesar de que van matar a los pequeños vertebraos que queden atrapaos nel ataque, los quexales del xéneru Eciton estauxunidense nun tán afeches a esti tipu de presa, en contraste cola Formiga Siafu o Dorylus africanu. Estes preses ensin deseyar a cencielles déxense tras y son consumíes por carroñeros o poles mosques qu'acompañen l'ensame de formigues. Namái unes poques especies cacen fundamentalmente na superficie de la tierra; busquen les sos preses sobremanera ente la foyarasca y la vexetación baxa. Hai unos cinco especies que cacen nos árboles más altos, nos que pueden atacar a les aves y a los sos güevos, anque se centren na caza d'otros inseutos sociales, xunto colos sos güevos y bárabos.
Nes sos incursiones, les formigues guerreres siguen dos patrones: la incursión en columna y los ataques d'ensame. Eciton hamatum ye un exemplu típicu d'invasor en columna; miembros del ensame dixebrar a los llaos de la ruta principal y formen pequeños grupos de busca, con una formación similar a un árbol coles sos cañes. Los caminos secundarios individuales pueden tar bien dixebraos l'unu del otru. Les formigues guerreres tropicales, como Eciton burchelli, opten pol ataque d'ensame; primeramente tamién tienen una ruta principal, pa dempués dixebrase en múltiples cañes nuna formación similar a un paragües, pero los sos caminos secundarios tán bien xuntos y pueden cruciase munches vegaes, de cuenta que los equipos individuales cubren de forma efectiva una gran área. D'esta forma la columna puede abrir n'abanicu tomando un anchu d'hasta 20 metros.
Sandiche
Sandiche ye una aldea de la parroquia de Murias nel conceyu asturianu de Candamu.
Formiga guerrera
Ecitoninae
thumb| Formiga Soldáu del Nuevu Mundu, Tamién llamada Marabunda, [[Eciton burchelli.]] La mayoría de les formigues lexonaries del Nuevu Mundu pertenecen a la subfamilia Ecitoninae. Esta subfamilia subdividir en dos grupos, les tribus Cheliomyrmecini y Ecitonini; la primera contién namái'l xéneru Cheliomyrmex, y la segunda contién cuatro xéneros, Neivamyrmex, Nomamyrmex, Labidus y Eciton, el xéneru que da nome al grupu. El xéneru Neivamyrmex ye'l mayor de tolos xéneros de formigues guerreres, con unes 120 especies, toes nos Estaos Xuníos. La especie predominante de Eciton ye Y. burchellii, que'l so nome común ye «formiga guerrera» y que ta considerada como la especie tipu.
Sandiche
Alcuéntrase a 2,00 km de Grullos, la capital del conceyu, a un altor mediu de 60 msnm y tien una población de.
Formiga guerrera
Ecitoninae
Les formigues guerreres del Vieyu Mundu estremar ente dos tribus Aenictini y Dorylini. La tribu Aenictini componer d'un solu xéneru, Aenictus, que contién más de 50 especies de formigues guerreres. La tribu Dorylini contién les formigues más agresives del xéneru Dorylus. Conócense unes 60 especies.
Históricamente creíase que los llinaxes Ecitoninae del Nuevu y del Vieyu Mundu evolucionaren de forma independiente, un exemplu d'evolución converxente, pero un analís xenéticu realizáu por Brady en 2003 suxure que toes elles evolucionaron d'un ancestru común que vivió hai aproximao 100 millones d'años, cuando los continentes d'África y América dixebráronse. La taxonomía de les formigues guerreres ta en constante cambéu, y l'analís xenéticu va siguir apurriendo más información sobre la rellación ente les distintes especies.
María Paz García-Bellido y García de Diego
María Paz García-Bellido y García de Diego ye una profesora ya investigadora española.
Biografía
Llicenciada n'Historia pola Universidá Complutense de Madrid y doctora en Numismática Antigua pola Universidá de Salamanca, onde foi profesora titular d'Arqueoloxía, Epigrafía y Numismática. En 1990 empezó a trabayar como investigadora nel Institutu d'Historia (CSIC) y dende 2010 ye profesora ad honorem de dicha institución. Ye profesora honorífica de la facultá de Lletres de la Universidá de Porto y miembru de l'American Numismatic Society y del Deutsches Archäologisches Institut.
Direutora de la revista Archivu Español d'Arqueoloxía  y de les monografíes Anexos d'Archivu Español d'Arqueoloxía, les sos investigaciones centráronse n'historia antigua y arqueoloxía, especialmente na numismática, anque tamién trató otres temes como la etnicidad de los pueblos hispánicos, les causes sociales del orixe de la moneda, la política romana o les redes económiques nel Mediterraneu antiguu.
Publicaciones
Ente les obres que publicó destaquen les siguientes:
Rhizophagus cribratus
Distribución xeográfica
Alcuéntrase n'Europa.
Ikiryō
thumb Un ikiryō (生霊) ye una manifestación de l'alma d'una persona viva separada del so cuerpu na mitoloxía xaponesa. D'antiguo, si daquién tien abonda rensía contra otra persona, créese que una parte o la totalidá de la so alma puede abandonar temporalmente'l so cuerpu y presentase énte l'oxetivu del so odiu, con cuenta d'arrenegalu o de perxudicalu.
Condren
Condren ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Doppelgänger
Los Doppelgänger apaecen en delles obres lliteraries de ciencia ficción y de fantasía, nes que son un tipu d'ente qu'asonsaña una persona o especie en particular por dalgún motivu, xeneralmente malinu.
Bandera Conceyu de Gozón
La Bandera Conceyu de Gozón ye una competición de remu (traineres) que vien celebrando de forma intermitente dende 2003 en Lluanco (Gozón, Asturies).
Gadamés
thumbnail|right|300px|Ciudá vieya de Gadamés, cola torre d'una de les mezquites al fondu. Gadamés o arcaicamente Gadamis (n'árabe: غدامس, en libiu vernacular: ġdāməs, en bereber: ɛadēməs ) ye una ciudá de Libia, asitiada nun oasis cerca de les fronteres de Tunicia y d'Arxelia, a cuasi 600 quilómetros al suroeste de Trípoli y a 330 km de Nalut. El nome bereber de Ghadames, Ghadamés o Ghadamis vien de ghad, “comida” y ames, “ayeri”, esto ye: “la comida d'ayeri”. En tiempos del apoxéu del imperiu romanu el nome bereber foi transcripto al llatín como Cydamus y la ciudá foi considerada la capital de los garamantes y de la bastante efímera provincia romana de la Garamantica.
Descripción
La ciudá más cercana, Derj, atopar a 110 km al traviés de la hamada, una planicie predresa apenes cubierta de tierra y sable con delles carbes. Cerca del campusantu de Sidi Badri (pronúnciese "sidí-badrí"), que les sos tumbes anónimes tán señalaes por piedres verticales, atópense media docena d'hoteles y restoranes pequeños. El paisaxe qu'arrodia la ciudá ye desértico y non bien lloñe apréciense elevaciones en forma de pandos d'ente cien y doscientos metros d'altor.
Más lloñe, atópase l'aeropuertu y, a unos catorce quilómetros, el visitante puede bañase nun llagu d'agua salao en mediu del desiertu o, más cerca, visitar unu de los estremos del Gran Erg Oriental, el mar de dunes que cubre parte d'Arxelia y Tunicia y que equí apenes enfusa nel país y ye visita obligada de los turistes que quieren ver la puesta de sol dende'l visu d'una duna y fotografiase con un tuareg.
La ciudá vieya
La ciudá vieya o medina, asitiada xunto al oasis, ta abarganada por un muriu de piedra que la protexe. Mientres dellos sieglos foi un importante llugar d'intercambiu y descansu pa les caravanes que circulaben ente'l centru d'África y la mariña tripolitana. D'un llau, veníen los cargamentos de pieles, cueros, piedres precioses, oru, plata, marfil y animales exóticos de más allá del desiertu, y del otru, caballos y otres riqueces procedentes de les ciudaes costeres.
thumbnail|right|200px|Ciudá vieya.
Diseñada pa soportar el calor, la medina ye un llaberintu de cais estreches y abovedaes que formen túneles so los edificios de dos o tres piso d'adobe pintao de blancu. De xemes en cuando, una abertura alluma los llaberínticos caleyones y cada tantu atópase una plaza pequeña que sirve de frontera ente los siete barrios de la ciudá, habitaos poles distintes etnies que la poblaben. La ciudá tien dos puertes, una pa entrar, la puerta sur, conocida como Bab al-Burr y otra pa salir. En tiempos, namái abríen ente la primer oración de la mañana y la postrera de la tarde.
Dientro de la medina hai delles mezquites, ente les que destaquen les de Omran al-Aatik, (sieglu VII) y Nabi Younes (sieglu XIV). Una pequeña canal recueye l'agua del oasis, que naz caliente a gran fondura cerca d'esta postrera mezquita y forma una galería con pieces individuales pa la hixene y les abluciones. Destaca tamién la fonte d'A el-Kadus, cerca de Nabi Younes, que s'utiliza como reló d'agua (clepsidra) pa indicar el momentu de les oraciones.
Les viviendes consten de numberoses estancies a distintos niveles. Como ye natural nesti tipu de ciudaes musulmanes, les muyeres teníen accesu a tola vivienda, pero namái elles podíen aportar a terraces y terrados, pa evitar que los sos vecinos varones pudieren reparales. Debíu al descensu de la capa freática pol usu de motobombas, dalgunes de les fontes que regaben el palmeral ensugáronse y ésti yá nun ta tan curiáu como sería de deseyar, anque la fronda de les palmeres sigue envolubrando la ciudá vieya col so encantu.
Historia
Créese que l'oasis ta pobláu dende'l 3000 e.C., pero les noticies son poques hasta la ocupación polos romanos nel añu 19 e.C. Pliniu'l Vieyu cita na so Historia Natural un llagu saláu cerca de Cydamus, que nos da una pista sobre'l nome de la ciudá naquellos tiempos, perteneciente a la inmensa provincia romana de la Garamantica (aproximao equivalente al Fezzan actual) , que s'estendía hasta'l macizu del Hoggar (anguaño nel recién estáu del Chad).
thumbnail|right|225px|Vista dende unu de los terrados de la ciudá vieya.
D'aquella dómina apenes quedaron na ciudá unes poques ruines y una inscripción romana. Sol reináu de Septimio Severu, nacíu en Libia y que s'ocupó especialmente d'esta parte del Imperiu, instalar en Cydamus la Tercer Lexón. La ciudá yera entós la puerta del desiertu por onde entraben dalgunes de les mercancíes, oru, esclavos y animales selvaxes del otru estremu del desiertu, camín de les ciudaes costeres de Sabrata y de Leptis Magna, dende onde embarcaben escontra Roma.
Dempués de dos sieglos de dominiu, los romanos abandonen la frontera del desiertu y la ciudá vuelve a los nómades bereberes hasta la conquista polos bizantinos nel sieglu VI con Justiniano y la conversión al cristianismu de los sos habitantes. Poco dempués, la rexón foi tomada polos árabes y queda so la influencia del Islam.
thumbnail|right|225px|Interior d'una de les viviendes de la ciudá vieya.
Ghadames foi un importante puertu de caravanes mientres los próximos ocho sieglos; asina na Edá Media Gadamés fíxose célebre poles sos curtiduríes y marroquineríes caracterizándose polos ricos cueros llabraos y pintaos que por esto entá reciben el nome de gadamesíes (guadameciles). L'actual "ciudá vieya" foi construyida nel sieglu XIII (como puede reparase, el nome "ciudá vieya" ye daqué antoxadizu y solo refierse a la ciudá medieval en comparanza cola zona edificada más moderna, una y bones Gadamés esiste dende antes de la Era Común o cristiana. Un viaxeru británicu, l'esplorador Alexander Gordon Laing, describir en 1825 como una ciudá cercada, d'unos seis o siete quilómetros de circunferencia, cuntando los xardinos del oasis, y rica n'agua. Nesa dómina ye ocupada polos otomanos hasta la llegada de los italianos a Libia en 1911. En 1943 mientres la segunda guerra mundial, col enfotu de espulsar a los italianos de la ciudá, les tropes aliaes bombardearon la ciudá vieya, destruyendo una de les mezquites y setenta cases, y matando a 39 persones, ente ellos a 12 neños. En 1973, vivíen na ciudá vieya cerca de cuatro mil persones y en 1984, el nuevu gobiernu libiu empezó a construyir la "ciudá nueva" pa treslladar a los cerca de siete mil habitantes de la decadente ciudá vieya, que va quedar abandonada hasta la so reconocencia como Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco, nel añu 1986, que fizo que cobre interés turísticu y que se reconstruya en gran parte. Munchos de los sos antiguos vecinos vuelven a les sos cases nos díes más calorosos del branu pa esfrutar del frescor de les vieyes edificaciones.
Mientres la rebelión españada en febreru de 2011, la ciudá de Gadamés tuvo sitiada por tropes del Conseyu Nacional de Transición hasta la so lliberación.
Connigis
Connigis ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Buccinulum vittatum
Buccinulum vittatum ye una especie de moluscu gasterópodu de la familia Buccinidae. Mide unos 25 mm de llargor.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Nueva Zelanda.
Pesu (moneda)
miniaturadeimagen|442x442px|En verde países qu'usen una moneda llamada pesu, en rosa, aquellos que usaronlo. El pesu (símbolu: $ n'América y ₱ en Filipines) ye'l nome de la moneda de cursu llegal de siete países d'América. Tolos pesos s'acuñan nos sos respectivos países y tienen distintu valor. El pesu ye tamién l'antigua moneda de plata español d'una toma y de valor 8 reales, de la que proceden les monedes hispanoamericanu y filipino actuales. El so orixe remontase a una reforma monetaria española de 1497, que creó ente delles monedes el mentáu pesu duru o real d'a 8.
Llinia C-1 (Cercaníes Asturies)
La llinia C-1 ye una llinia de cercaníes del nucleu de cercaníes Asturies, que los sos servicios son operaos por Renfe Operadora sol nome de Renfe Cercaníes. Coneuta la ciudá más poblada d'Asturies, Xixón, cola capital autonómica, Uviéu, y colos conceyos de Llanera, La Ribera, Mieres y Ḷḷena.
Infraestructura
Circula pola sección entendida ente Xixón y Ponte de los Fierros de la llinia Llión-Xixón, parte de la llinia Venta de Baño-Xixón de la Rede Ferroviaria d'Interés Xeneral titularidá d'Adif, que cunta con vía d'anchu ibéricu y ta electrificada a 3000 voltios CC.
N'actualidá
En díes de diariu, cuenta con una frecuencia de camín de 30 minutos nel tramu ente Xixón, Uviéu y La Pola. El serviciu de trenes que lleguen hasta Ponte de los Fierros ye muncho más partíu con 9 trenes diarios, amenorgándose a 7 les fines de selmana y festivos. La infraestructura ye compartida con trenes Alvia (llarga distancia), trenes rexonales (media distancia) y trenes de mercancíes. Nes franxes horaries de mayor intensidá empréstense servicios semidirectos denominaos CIVIS ente les estaciones de La Pola, Uxo, Mieres-Ponte, Llamaquique y Uviéu; según entre Llamaquique, Uviéu, Calzada d'Asturies y Xixón qu'amenorguen sensiblemente los tiempos de viaxe.
Feve tamién opera ente Uviéu y Xixón, pero pasando per Noreña, El Berrón, Parque Principáu y termina en Trubia. Esti serviciu, una vegada per hora, realiza escases paraes y tarda 35 minutos.
Fragaria
Fragaria, llamáu comúnmente fresa o miruéndanu, ye un xéneru de plantes rastreres estoloniferas de la familia Rosaceae. Arrexunta unos 400 taxones descritos, de los cualos solo unos 20 tán aceptaos. Son cultivaes pol so frutu (eterio) comestible llamáu de la mesma manera, fresa o frutuca. Les variedaes cultivaes comercialmente son polo xeneral híbridos, cuantimás Fragaria × ananassa, que reemplazó cuasi universalmente a les especies monteses locales, como la eurasiática Fragaria vesca, pol superior tamañu de los sos frutos.
Descripción
thumb|Fragaria × ananassa|left Son plantes herbales, perennifolies, con rizomes y estolones epigeos más o menos desenvueltos, que enraízan nos nuedos onde nacen fueyes arrosetadas tri-partíes. Los tarmos son xeneralmente simples, más o menos erectos y añales. Les fueyes arrexuntar en falses rosetas, colos segmentos ovalo-rómbicos, distalmente dentaos. Les inflorescencies entamar en visos con bráctees. Les flores, hermafrodites o funcionalmente unisexuales, tienen un receptáculu cola zona axial daqué cónica, acrescente y carnosa na fructificación. Los 5 sépalos son llanceolaos y polo xeneral enteros, más o menos acrescentes, erectos, patentes o reflexos na fructificación. El calículo tien 5 pieces más estreches que los sépalos los y son usualmente enteros. Los pétalos, polo xeneral en númberu de 5, son davezu mayores que los sépalos los; son obovados, non escotaos, cola uña curtia, blancos, blancu-verdosos o de color crema. Hai unos 10-20 estambres y numberosos carpelos llibres enllantaos na zona axial del receptáculu. El frutu ye un poliaquenio d'aquenios ovoides encuallaos en dichu receptáculu (eterio) que se vuelve carnosu al maurecer.
Especies aceptaes
nubicola]]'' (Lindl. ex Hook.f.) Lacaita
Gastronomía
left|miniaturadeimagen|Recoyida de freses
Les freses cultívense sobremanera pol so usu na gastronomía. La fresa ye una fruta del monte afecha en réximes dietéticos, yá que tien escasa concentración de glúcidos. Tien un sabor bien prestoso anque llixeramente agriu (delles poques especies pueden tener sabor duce). Peracábense soles o entemecíes con azucre, azucre y vinu, azucre y nata, zusmiu de naranxa, en xelaos, mermelaes, zusmios, licuados, batíos y tamién son bien apreciaes en repostería como duces, pasteles y tartes. Los frutos de color coloráu vivu de delles especies dan un toque especial como adornu alimenticiu. Cola fresa fai una bébora alcohólico compuesta d'aguardiente denomada llicor de freses.
Les fueyes tienres pueden consumise como verdura, anque ye infrecuente esi usu. Les fueyes, tienen de recoyese cuando la planta tea bien florida; los raigaños, cuando s'atopen a puntu d'ensugase; y los frutos, bien maduros, de color rosado intensu. Siempres se debe caltener a la solombra y nun llugar abellugáu del calor y del mugor. thumb|Flor de Fragaria × ananassa.
Taxonomía
El xéneru foi descritu por Carlos Linneo y publicáu en Species Plantarum 1: 494. 1753. La especie tipu ye: Fragaria vesca L. thumb|Corte esquemáticu nuna flor de Fragaria. Fragaria: nome xenéricu que provién del llatín fraga, "fresa", que se deriva de fragum, "fragante", onde se refier al arume de la fruta. thumb|[[Fragaria daltoniana, planta común nel Himalaya]] miniaturadeimagen|Planta de frutuques nuna güerta educativa en Buenos Aires, Arxentina
Villamarín (Murias)
Villamarín ye una aldea de la parroquia de Murias nel conceyu asturianu de Candamu.
Alcuéntrase a 3,20 km de Grullos, la capital del conceyu, a un altor mediu de 50 msnm y tien una población de.
Yolanda Díaz
Yolanda Díaz Pérez ye una política española. Anguaño ye diputada nel Congresu de los Diputaos y, ente 2005 y 2017, foi la coordinadora nacional d'Esquerda Unida.
Biografía
Ye fía de Xesús Díaz Díaz, exsecretariu xeneral de Comisiones Obreres de Galicia y sobrina de Xosé Díaz Díaz, exdiputáu del Bloque Nacionalista Galego. Llicencióse en Derechu pola Universidá de Santiago de Compostela, convirtióse coordinadora xeneral d'Esquerda Unida en 2005, siendo la candidata de la formación a la presidencia de la Xunta de Galicia nes elicciones d'esi añu. Llogró unos 12.000 votos (0,8%), siendo la cuarta formación más votada.
Nes eleiciones municipales de 2003, foi la cabezalera de la formación a l'alcaldía de Ferrol, recuperando pa la coalición la representación nel Conceyu, de la que se viera quitada nel mandáu precedente pola crisis derivada na rotura y xurdimento d'Esquerda Galega-Os Verdes. Llogró dos actes de conceyala, acompañada pol veteranu dirixente Fernando Miramontes.
Alcuerdu de gobiernu en Ferrol
Nes eleiciones municipales de 2007, foi la cabezalera de la formación a l'alcaldía de Ferrol. Llogró 5.203 votos (14,19%) y cuatro conceyales (al pie d'ella: Javier Galán, Miguel Reimúndez y Sari Alabado). En formalizando un alcuerdu pa un gobiernu en coalición col PSOE, resultó escoyíu alcalde'l candidatu socialista Vicente Irisarri, con Yolanda Díaz como vicealcaldesa.
El 28 d'ochobre de 2008 el gobiernu de coalición rompió, permaneciendo Irisarri como alcalde en minoría. Yolanda Díaz caltiénse cómo vocera de la so formación.
Muséu del Hermitage
El Muséu del Hermitage (en rusu Эрмитаж, ermitazh, proveniente del francés ermitage, «ermita», «abellugu del ermitañu») de San Petersburgu, Rusia, ye una de les mayores pinacoteques y museos d'antigüedaes del mundu. La coleición del muséu ocupa un complexu formáu por seis edificios asitiaos a la vera del ríu Nieva, siendo'l más importante d'estos el Palaciu d'Iviernu, residencia oficial de los antiguos zares. El restu del complexu arquiteutónicu formar cinco edificios, ente los que s'atopen el Palaciu Menshikov, l'Edificiu del Estáu Mayor y una cortil p'almacenamientu abiertu. El muséu formar cola coleición privada que fueron adquiriendo los zares mientres dellos sieglos, y nun foi hasta 1917 cuando foi declaráu Muséu Estatal.
Yolanda Díaz
Congresu de los Diputaos
Ye diputada nel Congresu de los Diputaos dende 2016 (XI llexislatura), primero nes llistes d'En Marea y dempués nes d'En Común. Tanto nes Eleiciones xenerales de 2015 como nes de 2016 foi candidata na llista d'En Marea al Congresu pola provincia de la Coruña, resultando escoyida diputada por esa provincia. Nes Eleiciones xenerales d'abril de 2019 y nes de payares del inclusive añu foi candidata na llista d'En Común al Congresu pola Provincia de Pontevedra, siendo escoyida diputada por esa otra provincia.
Muséu del Hermitage
La so coleición, formada por más de tres millones de pieces, abarca dende antigüedaes romanes y griegues, a cuadros y escultures de la Europea Occidental, arte oriental, pieces arqueolóxiques, arte ruso, xoyes o armes. La so pinacoteca ta considerada una de les más completes del mundu. El muséu ye unu de los museos más grandes del mundu.
Contescourt
Contescourt ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Muséu del Hermitage
Direición
thumb|upright|Vista del Palaciu d'Iviernu dende l'Edificiu del Estáu Mayor.
Rhizophagus depressus
Rhizophagus depressus ye una especie de coleópteru de la familia Monotomidae.
Muséu del Hermitage
Direición
Plaza del Palaciu, 5 — Дворцовая пл., 2 (Dvortsovaia Ploschad', 2(dbá))
Universitetskaya Naberezhnaya, 15 — Университетская наб., 15 (Universitetskaya naberezhnaia, 2(Piatnatsat'))
Prospekt Obukhovskoi Oborony, 151 Пр. Обуховской обороны, 151
Historia
La hestoria del Muséu del Hermitage ta bien rellacionada cola del Palaciu d'Iviernu. Cuando la emperatriz Catalina la Grande llegó al poder por aciu un golpe d'Estáu en Rusia, una de les primeres coses que fizo foi establecer la so residencia nel recién construyíu Palaciu d'Iviernu.
Nel añu 1764, Catalina mercó una coleición de 225 cuadros de pintura holandesa y flamenca en Berlín a Johann Ernest Gotzkowski. Foi entós cuando empezó a decorar el palaciu con tou tipu d'obres d'arte que diba adquiriendo provenientes d'Europa Occidental. Namái'l comedor taba afatáu con 92 cuadros. Los diplomáticos rusos n'Europa taben encargaos de mercar tou tipu d'oxetos, cuadros, xoyes, llibros, documentos, pa llevar al Palaciu d'Iviernu. thumb|center|800px|El complexu arquiteutónicu del Hermitage a la vera del ríu Nieva, d'esquierda a derecha'l teatru Hermitage, l'arcu sobre la canal d'Iviernu, el Gran Hermitage, el Pequeñu Hermitage y el Palaciu d'Iviernu.
Sieglu XVIII
thumb|upright|María de neña, [[Zurbarán.]]
Mientres la segunda metá d'esti sieglu, Catalina dedicóse, amás d'a la construcción del complexu arquiteutónicu que forma l'actual Hermitage, a aumentar la so coleición de manera importante. Adquirió toles coleiciones en venta que pudo atopar. En 1769 mercó la so coleición al conde Heinrich von Brühl, con obres de Rubens y Rembrandt. En 1772 mercó la del barón Pierre Crozat. Esta incluyía obres de Rafael, Rubens o van Dyck ente otros. En 1779 adquirió la coleición de Robert Walpole, consideráu como'l primera primer ministru del Reinu Xuníu, qu'entendía obres de Murillo, Rembrandt, Rubens o van Dyck. En 1781 merca la coleición del Conde de Baudouin, que tomaba 119 obres d'artistes flamencos, holandeses y franceses, y en 1787, la coleición d'escultura de John Lyde-Brown, direutor del Bancu del Reinu Xuníu, que contenía 300 escultures, ente les que s'atopaben delles escultures romanes, una griega y escultures renacentistes. Amás, Catalina interesar poles antigüedaes, y encargó diverses obres por que les traxeren dende Roma. thumb|left|upright|Tres gracies, [[Antonio Canova|Canova.]]
Nuna carta unviada por Catalina a Fréderic-Melchior Grimm, cuntaba qu'amás de cuadros d'autores como Rafael Sanzio, la so coleición cuntaba con 38 000 llibros, más de 10 000 escultures y más de 10 000 dibuxos y grabaos. Foi nesta dómina cuando se mercaron les mayores coleiciones na hestoria del muséu. Toes estes obres yeren la coleición privada de Catalina. En nengún casu puede consideráse-y muséu, yá que nun taba abiertu al públicu. Consiguió asina la mayor coleición privada d'Europa.
Sieglu XIX
El zar Alexandru I de Rusia, cuando entró coles sos tropes nel añu 1815 en París, fixo una de les mayores compres pa la coleición del Hermitage: la coleición privada de la Emperatriz Josefina, que contenía pintures y escultures. A la so muerte, Alexandru mercó a los sos herederos 38 cuadros más, dalgunos de Rubens y Rembrandt, y cuatro escultures d'Antonio Canova. En 1837 hubo una gran quema nel Palaciu d'Iviernu qu'estrozó gran parte de los sos interiores, y p'evitar que'l fueu estender al Pequeñu Hermitage, desmontáronse toles conexones ente los dos palacios.
Mientres esti sieglu efectuáronse compres de delles coleiciones importantes. En 1850, adquirióse la coleición del Palaciu de Cristoforo Barbarigo, onde morriera'l pintor Ticianu. Esta coleición incluyía cinco cuadros del mesmu Tiziano, que se xuníen a los otros trés que yá contenía la coleición. En 1865 mercóse'l famosu cuadru de Leonardo da Vinci, la Madonna Litta al conde Litta, xunto con otros trés cuadros, por 100 000 francos. En 1870, el Hermitage mercó por 310 000 francos la obra maestra de Rafael La Virxe y el Neñu, que'l gobiernu italianu intentó mercar pa evitar que saliera del país, pero nun pudo igualar l'altu preciu.
L'emperador Nicolás I de Rusia decidió nel añu 1852 convertir al Hermitage nun Muséu Imperial, al ver que n'Europa empezaba a afitase'l sistema de museos estatales. Mandó construyir una entrada pal públicu y ordenó la decoración del muséu por que pudiera ser abiertu al públicu, incluyendo la construcción de nueves estancies pa poder depositar los oxetos y cuadros, decoración ya interiores que se caltuvieron intactos hasta l'actualidá. La inauguración foi'l 5 de febreru de 1852, colo que s'abrir el palaciu pa les clases altes, sobremanera. thumb|left|[[Monet: Muyer nel xardín]]
Mientres esti sieglu, aumentáronse primero de too los fondos arqueolóxicos del muséu. En 1861, el Hermitage mercó la coleición del marqués de Cavelli, Gianpietro Campana. Esti arqueólogu aficionáu yera'l direutor del Bancu Monte di Pietà de Roma y utilizó fondos del bancu p'adquirir les sos antigüedaes. Cuando foi sentenciáu a 20 años de prisión, l'Estáu sacó a puya tola so coleición, que se partió ente'l Hermitage y el Muséu Napoleón III de París (actual Louvre). La coleición adquirida pol Hermitage tomaba más de 500 vasíes griegues, 200 bronces y escultures de mármol, ente que'l muséu parisín adquirió mayormente pintures.
En 1886 adquirieron la coleición de Aleksandr Basilevski, qu'entendía tou tipu de pieces medievales, de marfil, esmaltes, y tou tipu d'oxetos, que'l muséu mercó por 6 millones de francos. Amás, nel añu 1885, treslladóse la coleición Imperial d'armes al muséu.
Sieglu XX
thumb|Cases de llabradores en Auvers, [[Van Gogh.]]
En 1904, el Palaciu d'Iviernu dexa de ser una residencia imperial. Dende l'empiezu de la Primer Guerra Mundial en 1914, el muséu pasa a ser un hospital, y les coleiciones fueron treslladaes a Moscú pa la so seguridá. Nun volvieron hasta l'añu 1924. L'alministración del muséu y el personal que trabayaba ellí camudó enforma dende l'añu 1917, tres la Revolución rusa, y a partir d'entós dexóse trabayar ellí a los non aristócrates. Tres un tiempu zarráu al públicu, al poco volvióse a abrir. El direutor del muséu, en previsión polo que podía asoceder nel asaltu al Palaciu d'Iviernu, protexó les obres, que nun resultaron estropiaes nesa nueche del 25 d'ochobre de 1917, cuando arrestaron al Gobiernu Provisional. Cinco díes dempués, declarar al Muséu Hermitage Muséu Estatal, siendo, mientres los cinco primeros años, la so entrada gratuita. Amás, crear nel muséu un centru cultural y empezáronse a traer esposiciones non permanentes d'otros sitios.
Tres la revolución de 1917
thumb|Parau, parau, [[Paul Gauguin|Gauguin.]] thumb|left|Ninfa, [[Lorenzo Bartolini|Bartolini.]]
Mientres esti sieglu, el muséu tuvo importantes perdes. Mientres la década de 1920, treslladáronse 500 obres al Muséu Pushkin de Moscú, por que el arte nun tuviera tan centralizáu en San Petersburgu. Nos años 30, treslladáronse otres 70 obres, ente elles pintures de Rubens, Rembrandt o Tiziano. Sicasí, el Hermitage tamién consiguió importantes bienes; mientres estes mesmes décades empezar a nacionalizar los bienes que s'atopaben nos palacios de l'aristocracia rusa, y la mayoría d'éstos foi a parar al Hermitage. Recibiéronse tou tipu d'obres d'arte de los palacios imperiales, oxetos arqueolóxicos del antiguu Exiptu, documentos, monedes, arte de la dómina bizantina... Foi nesta dómina cuando, al aumentar considerablemente'l so patrimoniu, pasó de ser un muséu d'arte, a ser un muséu d'arte y cultura universal.
La Segunda Guerra Mundial
thumb|Combate de tigre y búfalu, [[Henri Rousseau|Rousseau.]] Cola entrada de les tropes alemanes en Rusia nel añu 1941, empecipióse la evacuación de les obres del Hermitage. Foi la mayor evacuación d'obres d'arte dende l'asocedida mientres la Guerra Civil Española nel Muséu del Prado. Miles de voluntarios dedicar a azacanar más d'un millón d'obres, pa treslladales en tren hasta Sverdlovsk, nos Urales. Dos trenes pudieron llegar al so destín, pero cuando taben preparando'l terceru, empezó'l asediu a la ciudá polos alemanes, que duró 900 díes, y que produció la muerte de dos millones d'habitantes de la ciudá. Mientres, el conservadores que se quedaron dedicar a salvar y llevar al muséu tolos bienes qu'atopaben n'otros palacios, y a protexer al propiu muséu del fríu y de la nieve y de los ataques aéreos. Amás, sirvió d'abellugu contra les incursiones aérees alemanes, y hasta 12 000 persones vivieron ellí hasta les primeres evacuaciones, nel añu 1942. Les obres treslladaes a Sverdlovsk llegaron bien y ellí creóse una nueva seición del muséu pa caltener los oxetos y cuadros. Nun s'estropió nin se perdió absolutamente nada. thumb|left|Somerset House de [[Londres, qu'alluga esposiciones de pieces vencíes pol Hermitage.]]
Tres el final de la Segunda Guerra Mundial, el muséu volvió abrir les sos puertes al públicu, coles obres sacupaes que volvieron ser asitiaes nel so llugar d'orixe. Amás, el muséu tuvo que ser restauráu por cuenta de tolos daños que sufriera mientres l'asediu nazi, restauración que llevó dellos años. Nel añu 1948, el Muséu d'Arte Contemporáneo Occidental de Moscú donó 320 obres d'arte del sieglu XIX y XX, ente les que s'atopaben obres de Renoir, Matisse, Picasso, Monet, Van Gogh o Gauguin.
El Exércitu Coloráu, a la so vuelta de Berlín, traxo numberoses obres d'arte qu'acabaron nel Hermitage, sobremanera d'obres impresionistes y postimpresionistas de coleiciones privaes. Unu de los casos más importantes foi'l del Altar de Zeus de Pérgamo, que foi lleváu del Muséu de Pérgamo en Berlín como botín de guerra, y que tuvo espuestu nel Hermitage hasta l'añu 1959. El muséu y l'exércitu rusu recibieron munches crítiques por esti robu d'obres, pero'l gobiernu rusu alegó que fueron como un mínimu prestu pola destrucción per parte del exércitu nazi d'obres ruses d'incalculable valor, como los palacios de Peterhof y Tsarskoye Selo. Amás, el gobiernu rusu prohibió por llei la devolución de les obres en casu de que se demuestre que los dueños financiaron económicamente al réxime nazi.
Actualidá
El Muséu del Hermitage ta espandiéndose de cutio, y na actualidá ta collaborando en diversos proyeutos nel estranxeru, como los complexos d'esposiciones del Guggenheim Hermitage na ciudá de Las Vegas, EE. UU., la recién inauguración del muséu Hermitage Ámsterdam, n'Ámsterdam, Holanda, o les sales del Hermitage na Somerset House, en Londres, Reinu Xuníu.
Amás, llevar a cabu'l proyeutu cinematográficu L'arca rusa d'Aleksandr Sokúrov, un viaxe al interior del muséu, a la so hestoria y al so conteníu, rodada nuna sola toma d'hora y media de duración, ensin cortes (planu secuencia). La película participó nel Festival de Cannes l'añu 2002.
El 17 de xunu de 2016 anuncióse que'l Hermitage de Barcelona va abrir les sos puertes en 2019 nel puertu de la ciudá condal.
Complexu arquiteutónicu del muséu
thumb|upright|Escalera principal del Palaciu d'Iviernu. thumb|Edificiu del Estáu Mayor.
El Palaciu d'Iviernu (Зимний дворец) ye'l principal edificiu del muséu. Foi construyíu ente los años 1754 y 1762 por orde de la emperatriz Isabel. El diseñu foi obra del arquiteutu italianu Francesco Bartolomeo Rastrelli. Terminó de construyise dempués de la muerte d'Isabel. Foi la residencia oficial de los zares de Rusia hasta la cayida de la monarquía tres la Revolución rusa, nel añu 1917, y nel so interior asocedieron dalgunos de los acontecimientos más importantes de la historia de Rusia.
Catalina II mandó construyir al arquiteutu Vallin de la Mothe un pequeñu palaciu, asitiáu al llau del Palaciu d'Iviernu, al que llamó Pequeñu Hermitage (Малый Эрмитаж), y que ente otres coses, cuntaba con unos xardinos colgantes. Esta seición del muséu foi construyida ente los años 1765 y 1769. Contién dos sales d'esposiciones llaterales, y sirve d'enllaz ente'l Palaciu d'Iviernu y el restu de palacios que formen el muséu.
Llueu'l palaciu enllenar d'oxetos, asina que Catalina ordenó a los arquiteutos Velten y Quarenghi la construcción d'otru edificiu, conocíu darréu como'l Viejo Hermitage (Старый Эрмитаж), construyíu ente los años 1771 y 1787. Esta parte del muséu ta coneutada col restu d'edificios que vienen de siguío al traviés d'un arcu que sortea una de les canales que desagüen nel Nieva, la canal d'Iviernu.
El Teatru del Hermitage (Эрмитажный театр) foi ordenáu a construyir por Catalina la Grande ente los años 1783 y 1787. Foi construyíu pol arquiteutu Giacomo Quarenghi. Atópase al otru llau de la canal d'Iviernu. Na actualidá, siguen representándose obres teatrales dientro de la programación del muséu.
El Nuevu Hermitage (Новый Эрмитаж) foi'l primer edificiu construyíu en Rusia específicamente pa contener arte. Foi construyíu ente los años 1841 y 1842 pol arquiteutu alemán Leo von Klenze. Ye onde s'atopa la entrada principal del muséu, que consiste nun gran pórticu con unos atlantes. Atópase de siguío del restu d'edificios, al otru llau de la canal.
El Palaciu Menshikov (Меншиковский дворец), foi la residencia del gobernador de San Petersburgu y amigu del zar Pedru I de Rusia. La so construcción data del añu 1710, y foi diseñada pol arquiteutu Giovanni Mario Fontana. Acabóse la so construcción n'a l'añu 1721. Foi consideráu'l palaciu más luxosu de tola ciudá.
Coleición
La coleición del muséu toma munchos temes distintes. Va dende arte prehistórico, hasta numismática, muebles, cuadros y escultures de toles dómines, o armes. Nel so interior alluga una de les mayores pinacoteques del mundu. Otra seición importante ye la dedicada al arte occidental.
Arte prehistórico
El muséu tien munchos de los oxetos prehistóricos atopaos en xacimientos en Rusia, siendo les venus prehistóriques dalgunes de les más importantes, atopaes en dellos xacimientos de Siberia, anque tamién tienen tou tipu d'industria lítico paleolítica. Amás, esíbense diversos petroglifos y figurillas neolítiques de xacimientos rusos, broches, hachos y decenes d'oxetos de la Edá del bronce, procedentes de les cultures calcolíticas d'El Cáucasu. Dientro d'esti últimu grupu, tienen especial importancia los oxetos atopaos nel túmulu de Maikop, que'l so dote ye unu de los más ricos ya importantes del Calcolíticu Mediu de la cultura de los kurganes. Contién figurillas d'oru, vasíes de cobre y bronce, broches, etc. Tamién tán presentes na coleición tou tipu d'oxetos, de cerámica y folla del Mediterraneu y d'escavaciones llevaes a cabu n'Ucraína y los Balcanes. La so coleición d'oxetos de la cultura Escita ye una de les más importantes del mundu, destacando diversos oxetos d'oru finamente trabayaos.
En resume, cúriense decenes de miles d'oxetos prehistóricos, que tomen dende'l Paleolíticu Inferior hasta'l segundu o primer mileniu antes de Cristu, teniendo'l muséu gran parte de los oxetos atopaos en xacimientos rusos y en países de l'antigua Xunión Soviética.
Antigua Grecia y Roma
Contién 106 000 oxetos de Grecia y Roma, y de les escavaciones arqueolóxiques que tuvieron llugar mientres los sieglos XIX y XX na mariña del mar Negru onde s'atopaben les ciudaes de Ninfea, Panticapea, Quersoneso y Teodosia. Van dende'l sieglu XV e. C. hasta'l sieglu IV La so coleición contién, ente otres coses, 15 000 vasíes griegues y romanes, sarcófagos, xoyes d'oru, xemes tallaes y más de 200 bustos de mármol de la dómina romana.
Pintura occidental
Ye una de les mayores coleiciones de pintura del mundu. Contién pintura italiana dende'l sieglu XIII al sieglu XIX, con obres de Ticianu, Leonardo da Vinci, Rafael, o Caravaggio. Dalgunes de les obres más importantes son La Madonna Benois y la Madonna Litta, de Leonardo, la Virxe con neñu o La Sagrada familia de Rafael, munches obres de la dómina tardida de Tiziano, la Judith de Giorgione, La Virxe y el Neñu de Fra Angelico y obres de Caravaggio, Canaletto, Tintoretto, Veronés o Tiépolo. Otru fuerte de la coleición pictórica ye la pintura española, una de les coleiciones más importantes fora d'España, con autores como el Greco, Zurbarán, José de Ribera, Juan Bautista Maino o Murillo. Amás, exhibe La xinta y Semeya del Conde d'Olivares de Velázquez o'l Semeya d'Antonia Zárate de Goya. thumb|left|Bé bé, [[Paul Gauguin|Gauguin.]]