cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carlos II d'Inglaterra
Na actualidá
Carlos foi tamién el mecenes personal de Sir Christopher Wren, l'arquiteutu qu'ayudó a reconstruyir Londres dempués del Gran Quema de 1666. Sir Wren construyó igualmente l'Hospital Real de Chelsea, que Carlos fundó como llar pa soldaos retiraos en 1681, y nel que se topa dende 1692 una gran estatua de Carlos II vistíu a la manera de la Roma clásica.
El destacáu marín y meteorólogu británicu Robert Fitz Roy yera descendiente y tataranieto.
L'aniversariu de la Restauración de Carlos, el 19 de mayu, celebróse tradicionalmente nel Reinu Xuníu col nome de «Día de la Mazana del Carbayu», n'alcordanza del Carbayu Real nel que se diz que se despintó Carlos pa escapar de les tropes de Oliver Cromwell. Los celebrantes solíen afatase con fueyes de carbayu.
Ancestros
Ancestros de Carlos II d'Inglaterra
Títulos
Los títulos oficiales de Carlos II yeren: "Carlos Segundu, pola Gracia de Dios Rei d'Inglaterra, Escocia, Francia ya Irlanda, Defensor de la Fe, etc.". (La reivindicación de Francia yera solu nominal, y fuera formulada por tolos reis ingleses dende Eduardu III, independientemente de la porción de territoriu francés que controlaren de facto).
Hepatitis
La hepatitis ye una enfermedá inflamatoria qu'afecta al fégadu. La so causa puede ser infeiciosa (viral, bacteriana, etc.), inmunitaria (por autoanticuerpos, hepatitis autoinmune) o tóxica (por casu por alcohol, sustancia tóxicos o fármacos). Tamién ye considerada, dependiendo de la so etioloxía, una enfermedá de tresmisión sexual.
Hai virus específicos pa la hepatitis (virus hepatotropos), esto ye, aquellos que solo provoquen hepatitis. Esisten munchos virus: A, B, C, D, E, F y G. Los más importantes son los virus A, B, y C; en menor midida, el D y el E, siendo los postreros, F y G los postreros descritos y los menos estudiaos.
Causes
La hepatitis ye una enfermedá de la que se conocen numberoses causes: Hepatitis virales ===
Epidemioloxía
thumb|Distribución de la [[hepatitis A.]] thumb|Distribución de la [[hepatitis B.]] thumb|Distribución de la [[hepatitis C.]]
Patoxenia
En circunstancies normales, nun hai constancia de que nengún de los virus de la hepatitis seya direutamente citopático pa los hepatocitos. Los datos disponibles suxuren que les manifestaciones clíniques y l'evolución que siguen a la mancadura hepática aguda propia d'una hepatitis vírica son determinaes poles respuestes inmunitarias del paciente.
Toles infeiciones por virus de la hepatitis tienen un periodu d'incubación llargu:
Hepatitis A (HAV)
Tresmitir por vía entérica o fecal-oral (agües residuales, alimentos o elementos llavaos con estes agües). Produz una enfermedá benigna y autolimitada, con un periodu d'incubación de 2 a 6 selmanes.
El HAV solo reproduzse nel fégadu pero ta presente amás en fiel, fieces y sangre a la fin del periodu d'incubación. El so infecciosidad mengua rápido una vegada que la ictericia faise evidente. Los sos síntomes son foria, dolor d'estómagu, perdida de mambís, estomagaes, cansanciu y fiebre.
Hepatitis B (HBV)
La hepatitis B ye provocada por un virus d'ADN que llogra retrucar gracies al so ADN polimerasa con actividá adicional como transcriptasa inversa, y tresmítese per vía parenteral. Multiplicar nel fégadu pero puede tar presente fora d'él. Les sos partícules víriques son:
Tres la infeición pol HBV el primer marcador que s'atopa en sueru ye'l HBsAg, que s'alza primero que la infeición tenga espresión clínica (ictericia y otros síntomes) y mengua y sume al cabu de 1 o 2 meses de l'apaición de la ictericia, de la qu'aumenta l'anticuerpu contra'l antígeno S (anti-HBs), que persiste indefinidamente y protexe frente a la reinfección pol HBV.
Mientres l'intervalu nel que HBsAg ta menguando y el anti-HBs ta aumentando, pue que les seroloxíes dean negatives por non algamar los estragales necesarios pa la detección. Esti periodu denominar “ventana ciega” y pa nun incurrir nun falsu negativu podemos ayudar cola detección en sueru del anticuerpu contra'l HBcAg (IgM-antiHBc), que s'alza tres 1 o 2 selmanes dende l'apaición de HBsAg. Hai que tener en cuenta que nun podemos atópase en sueru'l mesmu antígeno HBcAg por escarecer de péptido de señalización pa faese soluble y tar por tanto integráu na nucleocápside viral.
Hai que reseñar que gracies a la sensibilidá de les nueves téuniques la ventana ciega menguóse considerablemente.
El anti-HBc puede persistir en sangre más que'l anti-HBs, una detección que solo amuesa'l anti-HBc como positivu nun implica una replicación activa del virus, siendo lo más frecuente que seya un signu d'una infeición antigua pol HBV;
Pa determinar si la infeición ye aguda o crónica tien de determinase'l tipu de Ig del anticuerpu: En cuanto al tercer marcador serológico, el HBeAg, apaez coles mesmes o pocu dempués del HBsAg y cuando la actividá replicativa del virus ye máxima. Mengua pocu dempués del aumentu d'actividá de les aminotransferasas y primero que suma HBsAg. Tres la so desapaición empiecen a detectase los anticuerpos anti HBeAg (anti-HBe).
La capacidá del paciente de dar una respuesta a la infeición ye la que produz el dañu sobre'l fégadu. Hai persones que nun se defenden bien del virus, nun producen niveles efectivos d'anticuerpos y caltienen los antígenos S como positivos mientres enforma tiempu con transaminasas normales y casi ensin sintomatoloxía. Si alluguen virus completos y non solo HBsAg, estos individuos son portadores asintomáticos capaces d'arimar la infeición a otra persona.
Menos d'un 5% de les Hepatitis Agudes por virus B lleguen a cronificar. La persona infestada con VHB puede sentise como si tuviera gripe o nun tener nengún síntoma. Con un analís de sangre puede sabese si una persona tien el virus. La VHB suel ameyorar bonalmente al cabu de dellos meses. Si non meyora, denominar hepatitis B crónica, y dura tola vida. La VHB crónica conduz a la cicatrización del fégadu, insuficiencia hepática o cáncer de fégadu.
Hepatitis C (HCV)
Ye un virus de RNA que se tresmite per vía parenteral. Espresa'l antígeno HCAg (con mayúscula. Nun confundir col HBcAg o antígeno core del virus B). Puede cronificar n'aprosimao'l 80% de los casos.
Demostróse la esistencia d'anticuerpos neutralizadores del HCV pero suelen ser de duración curtia y nun se comprobó que la infeición pol HCV induza inmunidá duradera frente a la reinfección. Estos anticuerpos alzar mientres la fase aguda y detéctense antes o dempués, dependiendo de la téunica emplegada.
Pa detectar el HCV utilízase la detección del RNA del HCV por PCR. Detecta la presencia del RNA del virus C a pocos díes de sufrir la esposición y muncho primero de qu'aumenten los niveles d'anticuerpos anti-HCV.
Hepatitis D (HDV)
Nun ye un virus sinón, un viroide (axente infeiciosu qu'afecta a llantar pero a diferencia de los virus, nun tener proteínes nin lípidos, tán formaos por una cadena de ARN circular que non codifica proteínes). Ye l'únicu viroide capaz d'afectar a daqué más que les plantes. Tresmitir por vía parenteral. Ta totalmente amestáu al HBV, de manera qu'aprendió a "escondese" introduciendo'l so RNA circular dientro del Ag de superficie del HBV consiguiendo afectar d'esta manera a los hepatocitos. Si HBV ye negativu, HDV va ser tamién negativu. Otra manera, si HBV resulta positivu, puede o nun haber infeición por HDV. Al depender por completu del HBV la duración de la infeición pol virus D ta dafechu determinada pola del virus B, nun pudiendo devasala.
Pueden dase dos tipos d'infeición xunto al HBV:
Hepatitis Y (HEV)
Ye una infeición producida por virus con RNA llinial y con trasmisión entérica (oral-fecal). Ye una infeición aguda que non cronifica. Presentar en biltos epidémicos y ye endémica en rexones d'Asia, Oriente mediu, norte d'África y América Central. Anguaño esisten evidencia de que ye una zoonosis (puede tresmitise de los animales a les persones). El so reservorio principal ye'l gochu. Ye una hepatitis mortal namái en muyeres embarazaes. Tresmitise al igual que los HAV per vía enteral. Detéctense anticuerpo tipo IgM y IgG anti-HEV pero mengüen bien rápido tres la infeición aguda. Nun disponemos en clínica de marcadores serológicos. Como los HAV, nunca cronifican.
Diagnósticu d'exame.
Hepatitis G (HGV)
El virus d'hepatitis G ye un virus RNA de la familia flavivirus con una homoloxía aminoacídica de 29% col virus d'hepatitis C. El virus G tresmitir por vía parenteral, en forma similar a los virus d'hepatitis B y C. Diagnosticar por aciu la detección del RNA viral en sueru. A pesar del so nome, nun hai clara evidencia de qu'esti virus cause enfermedá hepática. Ye posible que seya un axente asociáu infrecuentemente a hepatitis aguda post-transfusional leve. Nun se demostró asociación con hepatitis crónica, cirrosis hepática nin carcinoma hepatocelular.
Hepatitis inducida por drogues
Por tanto, ante un paciente con hepatitis aguda va haber que faer una detallada hestoria de la ingesta de fármacos.
Hepatitis por toxines
Ente los tóxicos atópense:
Hepatitis de causa autoinmune
Les persones con hepatitis autoinmune con frecuencia carecen otres enfermedaes autoinmunes acomuñaes, principalmente la enfermedá celiaca (que suel cursar con síntomes dixestivos leves, intermitentes o inclusive dafechu ausentes), la diabetes tipu 1, la tiroiditis de Hashimoto y la enfermedá inflamatoria intestinal, ente otres.
Desordes metabólicos
Delles alteraciones metabóliques pueden provocar dañu per acumuladura de sustances a nivel de los diversos texíos del organismu, ente ellos, el fégadu. La hemocromatosis y la enfermedá de Wilson carauterizar por provocar hepatitis.
Obstructiva
La obstrucción enllargada por cálculos, cáncer o parásitos (fasciola hepática) puede provocar dañu ya inflamación a nivel del fégadu.
Hepatitis alcohólica
Producíu pola ingesta d'alcohol. Resulta nel dañu direutu debíu al estrés oxidativo a nivel de los hepatocitos. El so pronósticu ye variable, diendo dende casos autolimitados hasta situaciones más severes.
Hepatitis isquémica
La hepatitis isquémica ye causada pol amenorgamientu nel fluxu sanguíneo escontra los hepatocitos. usualmente ye por cuenta del amenorgamientu na presión sanguínea (shock) conocíu tamién como shock hepáticu. Los pacientes con hepatitis isquémiques xeneralmente atópense en mala traza por cuenta de la causa subxacente al shock (que pudi ser d'orixe hepáticu, sangráu masivu o falla del corazón). Raramente, la hepatitis isquémica pue ser causada por problemes locales nos vasos sanguíneos (tales como trombosis o estenosis de l'arteria hepática, que ye la responsable de la llegada de los nutrientes al texíu hepático). Nel perfil hepáticu puede reparase un aumentu transitoriu (hasta 10 díes de duración) de les GOT y GPT, que entepasen los 1000 O/L. Ye raru qu'esista insuficiencia hepática crónica secundaria a hepatitis isquémica.
Déficit de 1-alfa-antitripsina
En dellos casos, la defectu d'alfa-1 antitripsina provoca acumuladura de proteínes nel retículo endoplasmático provocando dañu inflamatorio a nivel de los hepatocitos.
Esteatohepatitis non alcohólica
Hepatitis introducida nel nuesu organismu, na cual nun intervién el consumu d'alcohol.
Cuadru Clínicu
Primer selmana (periodu preictérico de síntomes prodrómicos). Esti cuadru presentar mientres los primeres 5-6 díes de la infeición y nos que'l paciente nun suel tar diagnosticáu: Febrícula o non. Dacuando puede desencadenar fiebre de 39 °C con respigos.
A los 5-7 díes:
Delles hepatitis agudes pueden cronificarse, delles menos frecuentemente pueden producir un Fallu Hepáticu Agudu o Masivu y otres evolucionen escontra'l sanamientu.
Fallu hepáticu agudu: nel qu'asoceden dellos eventos. Unu d'ellos ye l'amenorgamientu na producción d'albúmina y otres proteínes, lo que da llugar a una hipoalbuminemia, anque se dea con más frecuencia n'hepatitis cróniques y cirrosis.
Si aumenta la bilirrubina hasta cifres cimeres a 3 mg (siendo lo normal 1 mg), los canalículos biliares van cerrase y el drenaxe va vese enzancáu dando llugar a una hepatitis aguda colostática. Si la bilirrubina aumenta hasta 10-12 mg la ictericia va rescamplar.
Por cuenta de la necrosis toes los pigmentos del fégadu van salir a sangre. Tamién vamos tener una alteración nel cuayamientu con un tiempu de protrombina allargáu debíu al déficit na síntesis de los factores de cuayamientu.
Diagnósticu
Amóntase tamién la fosfatasa alcalina pola colestasis por obstrucción biliar, aumenta la γ-glutamil-transpeptidasa (GGTP).
Les transaminasas dannos una idea del algame de la necrosis hepática, y por tantu de la hepatitis, ente qu'otros parámetros señalen l'estáu de la función hepática.
Marcadores bioquímicos específicos: como la midida de la carga viral o de los anticuerpos xeneraos pol organismu frente a ellos. van detallar nel estudiu individual de cada tipu de virus.
Tratamientu
El tratamientu principal ye sintomáticu ente que l'específicu va depender de la causa subxacente. Ye según nes hepatitis virales agudes va utilizase midíes de soporte ya hidratación, acutar l'usu de antivirales, hasta'l momentu disponíase casi puramente d'interferón y ribavirina, anguaño (dende l'añu 2011) esisten yá aprobaos inhibidores de polimerasa y proteasa pa casos por Virus hepatitis C (principalmente pol gran porcentaxe de pacientes qu'evolucionen a hepatitis crónica) ente que n'otros casos como por casu, na intoxicación por paracetamol utilízase N-acetilcisteína.
Nel casu de la hepatitis crónica que lleva a insuficiencia hepática, solamente van tratase los entueyos secundarios a ésta (hemorraxa dixestiva alta, ascitis, infeiciones, etc.).
Idioma cingalés
L'idioma cingalés, singalés o sinhala ye la llingua indoeuropea falada polos cingaleses, el grupu étnicu mayoritariu de Sri Lanka, d'unos 16 millones de persones.
Escritura
El cingalés escríbese usando un silabariu de 56 lletres deriváu del grantha, una versión meridional de la escritura brahmí. Al igual qu'asocede na mayoría de los derivaos del brahmi, les consonantes impliquen automáticamente que lleven la vocal inherente, sacantes la so ausencia vaya marcada por un diacríticu denomináu (h)al kirīma. Los símbolos vocálicos independientes a, i, o, etc. úsense solamente como iniciales de pallabra. Les vocales que siguen a les consonantes indicar por cambeos enriba, debaxo o al llau de les mesmes.
Carauterístiques
El cingalés pertenez a la subfamilia indoaria, que tien una serie de carauterístiques singulares que práuticamente non se dan en nenguna otra llingua d'esta subfamilia:
L'orde de la pallabra ye suxetu, oxetu y verbu.
Los númberos del 1 al 10 son: eka, deka, tuna, hatara, paha, haya, hata, aṭa, namaya, dahaya; 11 ekolaha, 12 dolaha, 13 dahatuna, 14 dahahatara, 20 vissa, 30 tiha, 40 hataliha, 100 sīyaya.
L'idioma arriquecióse con préstamos del portugués, neerlandés y inglés. El dhivehi o mahl ye una llingua derivada del cingalés.
Brañatruiye
Brañatruiye ye un llugar de la parroquia de Balmonte nel conceyu asturianu de Castropol.
Alcuéntrase a 19,00 km de Castropol, la capital del conceyu, a un altor mediu de 470 msnm y tien una población de.
Casper Van Dien
Casper Robert Van Dien, Jr. ye un actor de cine d'Estaos Xuníos, conocíu principalmente pol so papel como Johnny Rico en Starship Troopers y como'l guardaespaldes Andre en Watch Over Me, serie emitida en My Network TV.
Biografía
Casper creció en Ridgewood, Nueva Jersey. La so madre ye una profesora de xardín d'infancia retirada y el so padre un pilotu de guerra. Hai una llarga tradición militar na familia Van Dien. Primero que'l so padre, el so güelu foi un marine na Segunda Guerra Mundial.
Alfonsu III d'Asturies
right|thumbnail|200px|Estatua d'Alfonsu III. Alfonsu III d'Asturies, rei d'Asturies. Reinó dende 866 a 910. Nació hacia 848, fiu d'Ordoñu I.
Casper Van Dien
Biografía
Van Dien ye descendiente d'una antigua familia holandesa largamente asitiada nel área de Nueva York. Tamién tien heriedu suecu, francesa, inglesa y nativa americana.
La so familia tornó a Florida cuando él creció. Se enroló na división San Petersburgu.
Alfonsu III d'Asturies
Dominó una sulevación vascona en 867 y más tarde otra en Galicia.
Casper Van Dien
Biografía
Dempués foi a la Universidá Estatal de Florida en Tallahassee, inscribiéndose como pre-médicu. Ellí escoyó clases de teatru como actividá "extra escolar".
Llueu actuar empezó a clisar el so interés pola medicina, y abandonó la FSU (Florida State University) pa siguir la so carrera nesi campu.
Alfonsu III d'Asturies
Obligáu polos sos fíos a exiliase nel valle de Boides (Villaviciosa).
Cuando muerre la capital se tresllada a Lleón, anque'l reinu ye dividíu ente los sos tres fios demientres unos años.
Demientres esti reináu hai de citar les obres d'arte prerrománicu siguiente:
Casper Van Dien
Carrera
Treslladóse a Los Angeles, y consiguió pequeños papeles en series y películes de televisión. Dos de les sos primeres oportunidaes fueron los papeles secundarios que realizó en One Life to live, y Beverly Hills, 90210.
Alfonsu III d'Asturies
- San Salvador de Valdediós. - Santu Adrianu de Tuñón.
Casper Van Dien
Carrera
De siguío participó en numberoses películes llanzaes direutamente al mercáu domésticu, como Night Eyes 4, Beastmaster 3, The Eye of Braxus o Night Scream. Llogró una mayor reconocencia al protagonizar el biopic de James Dean: Race with Destiny. Pero foi xustu dempués cuando llogró'l decisivu papel de Johnny Rico nel filme de ciencia ficción de Paul Verhoeven Starship Troopers.
Esto direutamente llevólu a ser escoyíu como “El rei de la xungla” en Tarzán y la ciudá perdida. Tamién encarnó a Brom von Brunten en Sleepy Hollow, el filme de Tim Burton que toma como base'l clásicu de Washington Irving.
Alfonsu III d'Asturies
- San Andrés de Bedriñana.
Casper Van Dien
Carrera
Volviendo a los sos raigaños televisivos, nel añu 2000 apaez en Titans, del productor Aaron Spelling pa la NBC, xunto con Yasmine Bleeth, John Barrowman, Perry King, y Victoria Principal.
En 2005 produz y apaez na reality show I Married a Princess, sobre la so vida profesional y personal xunto cola so esposa Catherine Oxenberg, que la so madre ye la princesa Elizabeth de Yugoslavia.
Alfonsu III d'Asturies
- Santiago de Gobiendes.
Casper Van Dien
Carrera
A finales de 2006 Van Dien foi escoyíu pa la serie Watch Over Me nel papel de Andre, el guardaespaldes del bio-terrorista Michael Krieger (interpretáu per Mar Menard). La so muyer Oxenberg ye tamién co-protagonista caracterizando a Leandra Thames.
Vida personal
Tuvo casáu con Carrie Mitchum (la nieta de Robert Mitchum) dende 1993 hasta 1997. Tuvieron dos fíos: Cappy (Casper Robert Mitchum Van Dien) y Gracie (Caroline Dorothy Grace Van Dien).
Alfonsu III d'Asturies
Mando construyir la cruz de la victoria (recubriendo la orixinal de madera, con oru y piedres precioses) actual símbolu d'Asturies.
Casper Van Dien
Vida personal
La única vegada que la pareya trabayó xunta foi cerca del final del matrimoniu, en James Dean: Race with Destiny, onde tamién actuó Robert Mitchum. Tuvo saliendo con Denise Richards mientres dalgún tiempu, mientres trabayaben en Starship Troopers.
Mientres el rodaxe de The Collectors, conoció a Catherine Oxenberg. Trabayaron xuntos nel thriller cristianu The Omega Code. Casóse en mayu de 1999. Oxenberg tenía una fía, India, d'un matrimoniu anterior. Van Dien y Oxenberg tienen dos fíos de mancomún, Maya y Celeste.
Nel añu 2006, Van Dien foi convidáu al Larry King Live, onde almitió que foi oxetu d'abusos sexuales per parte de la so neñera cuando tenía 8 años. Guardó de callao estos fechos hasta los 32 años.
50 Capricorni
50 Capricorni (50 Cap) ye una estrella na constelación de Capricorniu asitiada a pocu más de 1,5º al norte de la eclíptica. De magnitú aparente +7,01, alcuéntrase a 205 años lluz de distancia del Sistema Solar.
50 Capricorni tien una metalicidá equiparable a la solar ([Fe/H] = -0,01). La so masa ye un 38% mayor que la masa solar, envalorándose la so edá nel rangu de 1800 - 2200 millones d'años.
Jeffrey Jones (actor)
Jeffrey Duncan Jones ye un actor d'Estaos Xuníos. Trabayó en delles películes y series de televisión, y ye conocíu por papeles como l'emperador Xosé II en Amadeus de Miloš Forman, Charles Deetz en Beetlejuice y Edward R. Rooney en Ferris Bueller's Day Off.
Primeros años
Nació en Buffalo, Nueva York, fíu de Ruth Schooley, una historiadora d'arte que lo afaló por que se dedicara a l'actuación, y Douglas Bennett Jones, quien morrió mientres la so niñez. En 1969 Jones treslladóse a Londres pa estudiar na Academia de Música y Arte Dramático y dempués estudió mientres tres años nel Teatru Stratford d'Ontario, Canadá.
Carrera
Jones empezó a actuar faciendo pequeños papeles en cine y televisión mientres la década de 1970. Consiguió un papel secundariu na película Easy Money (1983) de Rodney Dangerfield, y un papel como convidáu na serie Remington Steele dexó-y reemplazar a Ian Richardson na adautación de la obra de Peter Shaffer, Amadeus (1984) de Miloš Forman, interpretando al emperador Xosé II d'Habsburgu; recibió una nominación al premiu Globu d'Oru como meyor actor de repartu. Otru de los sos papeles notables foi'l de Edward R. Rooney en Ferris Bueller's Day Off.
Jones trabayó regularmente col direutor Tim Burton, en Beetlejuice, Ed Wood y Sleepy Hollow. Otres de les sos películes importantes son The Hunt for Red October, Howard the Duck, The Devil's Advocate, Stuart Little y Ravenous.
Jones foi convidáu en dellos shows de televisión, ente ellos: Amazing Stories, Tales from the Crypt y Escuela Wayside. En 1989 protagonizó la sitcom The People Next Door de Wes Craven, onde interpretaba a un dibuxante que la so imaxinación podía faer que les coses cobraren vida. Tamién fixo del famosu editor del diariu A.W. Merrick na serie de HBO Deadwood.
Arrestu y condena
En 2003, Jones foi arrestáu por posesión de pornografía infantil y por dar emplegu a un mozu de 14 años por que pose en fotografíes pornográfiques. Por un pidimientu, el cargu de posesión de pornografía infantil foi retiráu, y Jones nun refugó los cargos por inducir a un menor a posar pa fotografíes esplícites. Foi sentenciáu a un periodu de prueba de cinco años, y ordenar asistir a terapia y rexistrase como agresor sexual. En xunetu de 2004, foi arrestáu pola policía de Florida dempués de nun echar# voz del so cambéu de residencia como ordenen les lleis d'esi estáu. En 2004, dempués de que'l menor pasó a ser adultu, este llevó a cabu un xuiciu civil contra Jones, el cual foi tornáu nueve díes dempués.
Nezahualcóyotl
Nezahualcóyotl (tamién escritu como Netzahualcóyotl)  (1402-1472) (náhuatl: Nezahual.cóyō.tl 'coyote que ayuna') foi'l monarca (tlatoani) de la ciudá estáu de Texcoco nel Méxicu antiguu y convirtióse nel principal aliáu militar y políticu de los mexicas, pueblu col que taba emparentáu pola caña materna, anque nun se considera de raza mexica sinón chichimeca.
Primeros años
A principios del sieglu XV el mayor centru de poder na cuenca de Méxicu yera Azcapotzalco, capital de los tepanecas. El señoríu tepaneca baxu Tezozómoc tenía tintes tiránicos, y dempués d'un relativu fracasu militar, por aciu una combalechadura palaciega llogró espulsar de Texcoco y eventualmente, dar muerte a Ixtlilxochitl, padre de Nezahualcóyotl. Tiempu dempués ésti tuvo la oportunidá de participar nuna alianza colos mexicas, qu'amás de vengar la muerte del so padre, llogró derruir el poder tepaneca.
Una vegada que recuperó'l tronu, Nezahualcóyotl gobernó Texcoco. Coles mesmes, ganó reputación de sabiu y llogró fama como poeta. La so formación intelectual quedó reflexada non yá na arquiteutura de la ciudá, sinón tamién nes sos manifestaciones poéticu y filosóficu. Nezahualcóyotl llegó a construyir un xardín botánicu afatáu con poces d'agua y acueductos en Tetzcotzingo, onde yeren habituales les xuntes de poetes ya intelectuales. Dellos historiadores manifestaron qu'entá cuando los acolhuas profesaben el politeísmu, él empezó a desenvolver la idea d'un dios únicu, al cual llama Tloquenahuaque. Dellos de los sos versos atópense anguaño afiguraos nos murios del Muséu Nacional d'Antropoloxía na Ciudá de Méxicu.
Texcoco o la guerra chichimeca de rojes
Dende la so infancia y mientres la so adolescencia, Nezahualcóyotl recibió una educación bien completa correspondiente al so llinaxe. Estudió primero nel palaciu con tutores designaos pol so padre, y más tarde nel calmecac, escuela d'estudios cimeros onde asistíen los mozos de les clases privilexáu y gobernante. D'esta forma aprendió la escritura, los ritos y tradiciones ancestrales de los sos antepasaos chichimecas-tolteques, la hestoria, les enseñances y les doctrines heredaes polos mexicas y acolhuacanos veníos del norte y les artes de la guerra y la política, que lo preparar pa gobernar al so pueblu.
Anque Netzahualcóyotl yera herederu nato del reinu de Texcoco, nun vivía como un príncipe arrodiáu de luxos y comodidaes, pos nesos años el so padre enfrentaba l'asediu de los tepanecas d'Azcapotzalco, que'l so belicosu rei, Tezozómoc, yá conquistara Tenayuca y Culhuacán, y naguaba estender el so imperiu escontra la rexón norte del gran llagu. La intención de Tezozómoc yera asesinar al rei Ixtlilxóchitl y a tola so familia pa poder apoderase del tronu de Texcoco. Aquel día, el reinu texcocano atopábase debilitáu, nun cuntaba con aliaos comprometíos, nin tenía les abondes armes nin l'exércitu necesariu pa sostener una guerra y repeler la invasión.
En 1418, los tepanecas sitiaron la ciudá de Texcoco mientres 30 díes. So l'amenaza de muerte llanzada por Tezozómoc, el rei Ixtlilxóchitl de 54 años, errante y furtivu, tuvo qu'abandonar el so palaciu. Mientres les huestes de Tezozómoc rastrexaben la contorna de la ciudá p'atopar al rei y príncipe texcocanos, éstos abellugar nes cueves de Cuauhyacac y Tzinacanoztoc, arrodiaos d'unos pocos lleales. Nun pudiendo despintase ellí por enforma tiempu, Ixtlilxóchitl ordenó al so fíu que s'enfusara nel monte, mientres él y unos pocos homes trataben de detener ensin ésitu la meyora de los sos captores. Sicasí, éstos antemanaron el so ataque y sosprender nel monte. El príncipe Nezahualcóyotl, ocultu ente les cañes d'un árbol, foi testigu de cómo'l so padre lluchó hasta cayer abatíu poles llances tepanecas.
Exiliu
thumb|Monumentu a Nezahualcoyotl nel [[Chapultepec|Monte de Chapultepec]] Depués de guardar l'asesinatu del so padre, Nezahualcóyotl, d'apenes 16 años, llogró escapar y fuxó. Antes pidiera a los sos partidarios que cesaren la resistencia y que, enagora, someter a la tiranía de Tezozómoc, mientres él buscaba'l sofitu d'otros pueblos y atopaba la manera de lliberar. Una vegada que Tezozómoc apoderóse dafechu de la ciudá, ordenó la captura de Nezahualcóyotl y ufiertó un pagu pa quien lo apurriera vivu o muertu; sabía que'l lexítimu príncipe herederu representaba un peligru pos intentaría lliberar al so reinu.
A partir d'entós y mientres los siguientes dos años, Nezahualcóyotl tuvo de refugar l'acoso y los acechos de los sos persiguidores. Clandestinamente, percorrió dellos poblaos col fin de consiguir aliaos y caltenese informáu de los planes del rei usurpador.
Un tiempu caltúvose tapáu en Tlaxcala, onde pudo pasar inalvertíu amarutáu de llabrador. D'ende treslladóse a Chalco ya incorporóse como soldáu al exércitu de los chalcas, pero foi descubiertu y zarráu nuna xaula. Toteotzintecuhtli, el soberanu d'esa ciudá, condergar a muerte pa congraciarse col tiranu Tezozómoc. Sicasí, Quetzalmacatzin, hermanu del gobernante chalca, se compadeció de Nezahualcóyotl y ayudar a escapar, camudando les sos ropes y ocupando el so llugar na xaula. Nezahualcóyotl pudo salir de Chalco y tornar a Tlaxcala ensin ser reconocíu; mentanto, el so proteutor foi executáu nel so llugar, acusáu de traición.
Torna a Texcoco
Ye hasta 1420 cuando conclúi esi periodu errante, depués de que les tíes de Nezahualcóyotl, hermanes de la so madre y esposes de los gobernantes de Tenochtitlan y Tlatelolco, solicitaron al rei tepaneca el perdón pal so nuevu sobrín. Tezozómoc consintió que Nezahualcóyotl viviera en Tenochtitlan, ciudá onde'l príncipe ensin tronu foi afectuosamente recibíu.
Mientres los siguientes ocho años, gracies a la hospitalidá de la so familia materna, Netzahualcóyotl pudo siguir cola so educación y ensayamientu militar, lo cual dexó-y convertir se rápido nun guerreru; d'igual manera cultivó la so vocación poles artes y les ciencies. Nesos años, Tezozómoc dio-y un palaciu en Texcoco y autorizólu a viaxar ente les dos ciudaes. Sicasí, Nezahualcóyotl nun escaeciera los sucesos que provocaron el so exiliu. Decidíu a recuperar el so tronu, entamaba la estratexa pa cumplir el so oxetivu. Aquel día, el vieyu Tezozómoc, debilitáu y gravemente enfermu, abarruntaba de les intenciones de Nezahualcóyotl y, casi en cantu de la muerte, encamentó a los sos trés fíos Maxtla, Teyatzin y Tlatoca Tlitzpaltzin asesinar al príncipe destronáu.
Netzahualcóyotl, al tantu de los planes de los sos enemigos, abellugar en Tenochtitlan so la proteición del so tíu, el rei Chimalpopoca. Un añu dempués sobrevieno la muerte de Tezozómoc, y Maxtla ocupó'l so llugar como soberanu d'Azcapotzalco. Anque conocía'l propósitu d'asesinalo, Nezahualcóyotl asistió al funeral del patriarca tepaneca. L'herederu de Tezozómoc nun taba dispuestu a dexar el tronu de Texcoco a Nezahualcóyotl, y decidió faer prisioneru a Chimalpopoca como represalia contra este por ayudar al so enemigu; coles mesmes, unvió a un grupu de mercenarios pa buscar y executar al temerariu príncipe.
Netzahualcóyotl, desafiando'l peligru, llegó a Azcapotzalco pa interceder pola llibertá de Chimalpopoca. Maxtla asonsañó ser benevolente, pero trató d'asesinalo a traición. Netzahualcóyotl consiguió salir ilesu y escapó escontra Texcoco. Entós Maxtla preparó una nueva trampa pa esanicialo. Convenció a Yancuiltzin, fíu natural del padre de Nezahualcóyotl, por que convidara al so mediu hermanu a una llacuada y una vegada que tuviera solo na so casa matar. Sicasí, Nezahualcóyotl ye alvertíu del siniestru plan por un amigu y, pa llibrase de la muerte, dispunxo qu'un llabriegu fixérase pasar por él p'asistir a la llacuada de Yancuiltzin. Ellí, el supuestu Nezahualcóyotl ye degolláu y la so cabeza foi apurrida como troféu a Maxtla, quien creía qu'a la fin acabara col invencible príncipe. Sicasí, nun tardó n'enterase de que Nezahualcóyotl entá taba vivu. Enfurecido, Maxtla dio órdenes a los sos principales capitanes por que se dirixieren a Texcoco en busca de Nezahualcóyotl y aniquilar ensin piedá.
Ataque de Maxtla
De nuevu, el príncipe texcocano tuvo que fuxir d'una feroz persecución. En múltiples ocasiones llogró salir indemne de les emboscaes ordenaes por Maxtla. Ésti, al nun poder dar algame al so esmucidizu oponente, descargó la so vengación contra Chimalpopoca y alevosamente asesinar, lo cual daría un drásticu xiru en favor de Nezahualcóyotl, pos los mexicas, indignaos, decidieron romper la so alianza con Azcapotzalco y nomaron a Izcóatl como'l so nuevu rei. Esto acarretó que Tenochtitlan fuera sitiada por Maxtla.
Entrín y non, con gran habilidá diplomática, Netzahualcóyotl consiguió atraese los favores d'otres ciudaes descontentes cola tiranía tepaneca y entamó un frente común, que'l so pesu principal recayó nos tlaxcaltecas y los huejotzincas. El terrible exércitu aliáu algamó victories en Otumba y Acolman antes de tomar Texcoco en 1429.
Aína Netzahualcóyotl dedicó los sos esfuercios a lliberar Méxicu y Tlatelolco. Nuna cruenta batalla, destruyó Azcapotzalco dempués d'un sitiu de cientu catorce díes. Maxtla morrió a manes de Nezahualcóyotl, quien, dispuestu a inaugurar una dómina de rellumanza nel Valle de Méxicu, consiguió sellar un pactu confederal con Itzcóatl, de Tenochtitlan y Totoquiyauhtzin, señor de Tlacopan, pactu conocíu como la Ēxcān Tlahtolōyān.
Fallecimientu y herederu
Cuando en 1472 finó Netzahualcóyotl, xubió al tronu'l so fíu Nezahualpilli, quien gobernó la ciudá hasta l'añu 1516, siguiendo la política espansiva entamada pol so antecesor.
Obres mientres el so gobiernu
El gobiernu de Nezahualcóyotl non yá representó un modelu de gobiernu y alministración, el rei tamién entamó estraordinarios proyeutos de construcción y arquiteutura en Texcoco y Tenochtitlan. Tuvo especial interés poles obres de serviciu y ornatu, polo qu'edificó preses, acueductos, palacios, templos, monumentos, calzaes y xardinos. Gracies a la so visión estética, buscó harmonizar los requerimientos de los sistemes urbanos coles condiciones naturales del mediu ambiente. Amás de dirixir la urbanización del so reinu, fixo edificar más de cuatrocientes cases y palacetes pa los señores y caballeros de la so corte, cada unu acordies con el rangu y los méritos del so habitante. Ente les grandes obres realizaes por Nezahualcóyotl atópase'l Templu Mayor de Texcoco que taba dedicáu a Huitzilopochtli y a Tláloc, a que la so terraza cimera xubíase al traviés de 160 pasos.
Embellecimiento de la ciudá, xardín botánicu y zoolóxicu
Motiváu pol so amor pola naturaleza, nos montes de Tezcutzingo y Chapultepec, los sos llugares de recreación preferíos, caltuvo los manantiales y los árboles, condució l'agua pelos montes, introdució'l riego, talló estanques y banzaos nes formaciones predreses, llantó flores, arrobinó variaes especies animales y ordenó la construcción d'un zoolóxicu y un xardín botánicu. Coles mesmes destaquen los famosos xardinos del so sobeyosu palaciu, según el portentosu acueductu alzáu nel monte de Chapultepec p'abastecer d'agua potable a Tenochtitlan.
Dique de Nezahualcóyotl
La so mayor obra, a solicitú del so homólogu y aliáu Moctezuma I el grande, foi un gran dique de piedra y madera (que los españoles llamaron «el gran albarradón») que s'estendía por más de 16 km, que sirvió como defensa contra los hinchentes qu'afectaben a esa ciudá, y qu'amás torgaba que s'entemecieren l'agua salao y l'agua duce del gran llagu. Esta gran obra valió-y la reputación de meyor arquiteutu de les Amériques.
width = 250px|center
Nuevos descubrimientos avera del "coyote" o "llobu"
Apocayá especulóse qu'en realidá la pallabra en náhuatl, coyotl, pudiera referise en realidá al llobu y non al coyote. Esto básase principalmente nel descubrimientu d'un depósitu ritual na ufrienda númberu 126 del Muséu del Templu Mayor. Nesta hanse atopáu 9 mil huesos d'animales, ente ellos siquier güesos de 20 llobos. Estos animales yeren de toles edaes y hasta con enfermedaes dexeneratives asociaes a la vieyera, lo cual indica que los animales yeren curiaos hasta una edá avanzada más allá de la so esperanza de vida selvaxe, esto nel famosu Zoolóxicu de Tenochtlitlan.
D'alcuerdu a l'arqueóloga Ximena Chávez Balderes, munches de les representaciones nos códices nun son coyotes sinón llobos:
Homenaxes
thumb|Fíu de Nezahualcóyotl: [[Nezahualpilli|alt=Nezahualpiltzintli.jpg]] Pa honrar la memoria d'esti pernomáu monarca prehispánicu, dedicóse-y una fonte nel Castiellu de Chapultepec, diseñada pol artista Luis Ortiz Monasterio. Igualmente la obra de Federico Cantú na Universidá Autónoma de Nuevo León, amás de bautizar col so nome un conceyu y una ciudá del Estáu de Méxicu.
Igualmente, na Universidá Nacional Autónoma de Méxicu alzóse la Sala Nezahualcóyotl col so nome.
Na ciudá española de Cáceres esiste una estatua nel so honor.
La so imaxe apaez nos billetes de 100 pesos mexicanos, acompañáu d'unu de los sos poemes más conocíos.
Nel añu 2005 el so nome foi inscritu con lletres d'oru nel muriu d'honor de la Cámara de Diputaos del Congresu Mexicanu.
Nel conceyu Texcoco, el so llugar natal, construyóse-y un monumentu, según tamién unes escueles.
Nel actu pa conmemorar el Día Internacional de la Llingua Materna, efectuáu'l 21 de febreru del 2013 nel Muséu Nacional d'Arte, la Direición Xeneral de Cultures Populares del Conseyu Nacional pa la Cultura y les Artes, al cargu de Miriam Morales Sanhueza, presentó l'aplicación gratuita para iPad dedicada a la obra poética de Nezahualcóyotl: inclúi 38 poemes que pueden lleese en náhuatl y n'español. Tamién s'incluyó un facsímil dixital de les primeres trescripciones calteníes de los cantares prehispánicos de Nezahuacóyotl y un cómic sobre la so vida. L'aplicación inclúi una seición de multimedia con entrevistes a Miguel León-Portilla y a Patrick Johansson.
Poesía
Conocíu como'l "Rei Poeta", Nezahualcóyotl escribió numberosos poemes que se diz caltener na Antigua Biblioteca de Texcoco, ente ellos el más conocíu ye'l siguiente:
.
Sicasí estudios recién indiquen qu'él podría nun ser l'autor d'esti poema, y que munchos más qu'él realizó desconócense
Década del 2720 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Sieglu XXIX e.C. - Sieglu XXVIII e.C. - Sieglu XXVII e.C.)
Amalio Rodríguez Telenti
alt=Víctor del Dr Telenti|miniaturadeimagen|Víctor del muriu de la Facultá de Medicina de la Universidá de Salamanca. Amalio Rodríguez Telenti foi un médicu asturianu especializáu en medicina interna y, más particularmente, n'enfermedaes infeicioses.
Biografía
Fíu del doctor Amalio Rodríguez Vigón y de Josefina Telenti González nació en Xixón el 28 de payares de 1927. Realizó los estudios de bachilleratu nel Instituto Xovellanos de Xixón y al rematalos en 1944 llogró'l Premiu Xovellanos-Habana al meyor espediente académicu. Darréu estudió Medicina y Ciruxía. Los primeros cursos na Facultá de Medicina de la Universidá de Valladolid y en 1947 tresllada la matrícula a Madrid y por concursu de méritos ingresa en Serviciu de Medicina del Hospital Provincial que dirixe Jiménez Díaz. N'abril de 1949 ye nomáu por oposición Alumnu Internu de la Beneficiencia Provincial de Madrid. Llicencióse en 1950 y en 1953-1954 realizó dos cursos de doctoráu. La tesis doctoral lleer na Facultá de Medicina de la Universidá de Salamanca en 1967 (en que los sos murios figura'l so víctor) que llevó por títulu Aspeutos médicos na obra del Maestru Frai B. Jerónimo Feijoo.
En 1953, casóse con Luisa Asensio Fernández con quien tuvo cuatro fíos: María Luisa, Mario, Mauricio y Amalio. D'ellos dos, Mauricio y Amalio, tamién son médicos. En 1958, invirtió l'orde de los sos apellíos pasando a llamase Amalio Telenti Rodríguez, como recueye esta Real Orde del Ministeriu del Exércitu. El popular Dr. Telenti finó por accidente de tráficu, n'Uviéu el 29 de xunu de 1982.
Na so alcordanza, el Conceyu d'Uviéu, dio'l so nome a la via d'accesu al so llugar de trabayu: doctor-amalio-telenti.html la Cai del Doctor Amalio Telenti
Oficiu
Apenes acabáu la carrera, ingresa por oposición nel Cuerpu de Sanidá Militar. Empresta servicios como médicu militar, primero nel Reximientu de Monte nᵘ9 n'Uesca, en 1952, y depués n'Uviéu. Ente 1953 y 1958 perteneció al Reximientu d'Infantería Milán nᵘ3 onde algamó'l grau de Capitán Médicu. Nesti periodu foi destináu en dos causes al Protectoráu español, Marruecos: el 15 d'avientu de 1956, al Hospital Militar de Chauen, d'onde-y treslladen el 24 de xineru de 1957, al so destín de plantía, al Hospital Militar d'Uviéu y, de nuevu foi destináu en 1958 a Villa Cisneros (de mayu a ochobre), causando baxa del exércitu a pidimientu propiu n'ochobre de 1958. En 1954, empecipió'l so trabayu nel Serviciu de Patoloxía Dixestiva del Hospital Provincial d'Uviéu polo que mientres cuatro años compatibilizó'l so serviciu nel exércitu col desempeñu de la medicina na sanidá pública.
En 1964, integrar nos servicios de radiodiagnóstico y cardioloxía del Hospital Xeneral d'Asturies, pasando a ser en 1967 Xefe de Serviciu de Medicina Interna del mesmu Hospital. La Facultá de Medicina d'Uviéu nóma-y Profesor d'Historia de la Medicina, que les sos enseñances imparte nos cursos 69-70 y 70-71. En 1975 decide siguir la so formación médica y asistir a un cursu de siete meses sobre bacterioloxía na Clínica Mayo, en Rochester (Minnesota, USA).
Varennes-lès-Narcy
Varennes-lès-Narcy ye una comuña francesa del departamentu de Nièvre, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Isongu
Isongu ye un llugar de la parroquia d'Abamia, nel conceyu asturianu de Cangues d'Onís.
Alcuéntrase a 5,9 km de Cangues d'Onís, la capital del conceyu, y tien una población de.
Alonso de Quintanilla
Alonso de Quintanilla o Alfonso Álvarez de Quintanilla foi un políticu y estadista español del que, a pesar de desempeñar un papel relevante al serviciu de la Corona na segunda metá del sieglu XV como Contador Mayor y promotor de la Santa Hermandá, apenes llegaron, según el so primer biógrafu, «vagues noticies, escures referencies, y alusiones remotes», silencios y omisiones que pudieren tener el so orixe «nel ambiente de malquerencia y aislamientu que contra él creara la despechada aristocracia». Ye la personalidá más sobresaliente d'Asturies nel sieglu XV. La so vida entera tuvo amestada a la Corte de los Reis de Castiella, empezando con Xuan II de Castiella pa siguir con Enrique IV de Castiella y bien especialmente colos Reis Católicos, al serviciu de los cualos punxo de manifiestu'l so talentu de gobernante.
Biografía y fechos históricos
Alonso de Quintanilla foi fíu de Luis Álvarez de Paderni y de Orosia Álvarez de Quintanilla, llabradores acomodaos, que la so memoria quixo honrar mandando reparar y ampliar les instalaciones del monesteriu de Santa Clara, extramuros d'Uviéu, dándo-yos nél sepultura xunto col so hermanu Luis. Según dellos biógrafos debió de formase nel conventu benedictín de San Vicente d'Uviéu, yá que yera l'únicu centru d'enseñanza esistente entós n'Asturies onde recibiría la so esmerada cultura n'Humanidaes y Derechu.
Paez probable que'l primer contautu cola Corte tener como criáu de Juan Pacheco, marqués de Villena, quien años más tarde, en 1458, concedió-y un xuro perpetuu asitiáu nes alcabales d'Uviéu. Darréu entró como doncel na Corte de Xuan II, confiándose-y la educación del príncipe don Enrique. Con Enrique IV nel tronu esguiló na Corte, esistiendo un documentu de 1453 que-y menta yá como «poder habiente» del rei nun actu oficial celebráu en Medina del Campo. En 1460 foi nomáu «criáu, guarda y vasallu militar» del rei, y de 1462 a 1464 encargar de les finances reales como «contador de acostamientos». Con frecuencia apaez él mesmu como emprestadora o garante de la Corona na anárquica corte d'Enrique IV.
Participación nel bandu confederáu
Al españar la crisis, Quintanilla pasar al partíu del infante Alfonso, pretendiente al tronu de Castiella. Yá en payares de 1464 formó parte de la comitiva que s'entrevistó col rei cola pretensión de que reconociera por herederu al infante en perxuiciu de Juana, llamada la Beltranexa. Asistió a la Farsa d'Ávila, en xunu de 1465, participando na deposición del rei y la coronación del infante, a quien acompañó en tomar d'Olmedo, propiedá d'Enrique, y nes sos correríes per tierres de Valladolid y Palencia. El pretendiente nomó a Quintanilla Contador Mayor de Cuentes (títulu que va caltener hasta 1494), miembru del so Conseyu, escribán mayor de Privilexos y Confirmaciones, Alcalde Mayor del Adelantamientu de Castiella y «Executor de cuentes contra los morosos al pagu de los tributos», confiándo-y la fundación de la fábrica de moneda de Medina del Campo.
Al serviciu de la princesa Sabela
thumb|300px|Vista panorámica del [[castiellu de La Mota en Medina del Campo.]] Al morrer don Alfonso (1468), Quintanilla retornó a la obediencia d'Enrique IV, pasando al serviciu de la princesa Sabela, más tarde Sabela la Católica, una vegada xurada heredera en setiembre de 1469 nes Ventes de los Toros de Guisando. Nomáu por Sabela el so contador mayor, tomó posesión nel so nome del castiellu de La Mota, apostáu pol marqués de Villena, y d'Ávila, una de les ciudaes apurríes por Enrique a la princesa conforme al pactu de socesión, pa lo qu'hubo de compensar con 500.000 maravedinos a Gómez Manrique que tenía la so custodia. Ente 1471 y 1473, gastando fuertes sumes del so propiu dineru, llogró someter tamién al patrimoniu de la princesa les villes de Sepulveda, pretendida pol marqués de Villena, agora'l so rival, Ágreda y Aranda de Duero, qu'hasta entós lo yera de la Beltranexa. Quintanilla apurrir por completu a la defensa de los intereses de la princesa, participando viviegamente nes intrigues cortesanes dirixíes principalmente contra'l marqués de Villena, favoritu d'Enrique. Gracies a la so habilidá como diplomáticu y a les ingentes cantidaes de dineru del so propiu peculio gastaes en tropes y sobornos, llogró qu'en 1473 Sabela entrara en Segovia, acompañada del cardenal de Toledo Alonso Carrillo, pa tomar posesión de la ciudá y del so alcázar. En nome de Sabela tomó Tordesillas poles armes en 1474, ciudá que quedó sol so gobiernu hasta 1476 y na que taba en posesión de cases principales, tierra y rentes diverses, coles que formó un mayoralgu dexáu a la mayor de les sos fíes, doña Inés.
Na Corte de los Reis Católicos
Quintanilla tomó parte na organización del ceremonial pa la proclamación de Sabela como reina de Castiella'l 13 d'avientu de 1474 en Segovia. En febreru de 1475, ante la grave situación provocada polos partidarios de Juana de Castiella, los reis Sabela y Fernando nomáron-y alcaide del Castiellu de La Mota. Al españar la guerra, cola entrada en Castiella d'Alfonso V de Portugal y el so matrimoniu en Plasencia cola so sobrina Juana, Quintanilla recibió la orde de recuperar la villa d'Arévalo, na qu'Alfonso afitara'l so campamentu antes de dirixise escontra Toro y Zamora. De nuevu Quintanilla actuó equí más como arteru negociador que como guerreru, apurriendo al so alcaide 80.000 maravadís pola villa, en parte del so propiu patrimoniu y n'otra parte llográu del enfotu del collar d'eslabones» de la reina Sabela.
Ante la escasez de recursos económicos de Sabela y Fernando, agravada polos gastos de la guerra, Quintanilla propunxo a los reis «que imploraran subsidios del sentimientu relixosu y de los magnates» como se fixo n'efeutu nes Cortes de Medina del Campo, nes que'l cleru castellanu concedió la metá de la plata de les ilesies, por valor de 30 millones de maravedinos, a reintegrar en trés años, con otros subsidios apurríos polos magnates opuestos a la Beltranexa, que fixeron posible la formación del exércitu que rindió Toro y condució a la fin de la guerra, anque esta entá prosiguiera dellos meses n'Estremadura, onde Quintanilla participó na rindición de Candeleda.