cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trestornu depresivu mayor
Pronósticu
Les persones ablayaes tienen una esperanza de vida más curtia qu'aquellos que nun tienen depresión, en parte porque los pacientes ablayaos cuerren el riesgu de morrer por suicidiu. Sicasí, tamién tienen una tasa bruta de mortalidá más alta por otres causes siendo más susceptibles a afecciones médiques tales como enfermedaes del corazón. Hasta un 60% de los suicidios acomuñóse con dalgún trestornu del estáu d'ánimu, como la depresión mayor y el riesgu ye especialmente altu si la persona sufre d'esperecimientu o tien depresión y trestornu llende de la personalidá. Envalórase que nos EE.XX. el riesgu vital del suicidiu acomuñáu a un diagnósticu de depresión mayor ye del 3.4%, que promedia dos cifres bien desemeyaos de casi'l 7% pa los homes y el 1% pa les muyeres (anque los intentos de suicidiu son más frecuentes en muyeres). La estimación ye sustancialmente inferior a una cifra primeramente aceptada del 15% que fuera llograda n'estudios anteriores con pacientes hospitalizaos.
La depresión acomúñase de cutiu col desemplegu y la probeza. La depresión mayor ye anguaño la principal causa de carga d'enfermedá n'América del Norte y otros países d'altos ingresos, y la cuarta causa en tol mundu. Nel añu 2030 prevese que sía la segunda causa de carga d'enfermedá en tol mundu dempués del virus de la inmunodeficiencia humana, acordies cola Organización Mundial de la Salú. El retrasu o'l fracasu na busca del tratamientu dempués d'una recaída y el fallu de los profesionales de la salú p'apurrir el tratamientu fayadizu, son dos barreres que torguen l'amenorgamientu de la discapacidá.
Epidemioloxía
[[Ficheru:Unipolar depressive disorders world map - DALY - WHO2004.svg|thumb|250px|Años de vida afechos en función de la discapacidá (AVAD) pa los trestornos depresivos unipolares por cada 100 000 habitantes nel añu 2004.
{{legend|#b3b3b3|nun data}} {{legend|#ffff65|<700}} {{legend|#fff200|700-775}} {{legend|#ffdc00|775-850}} {{legend|#ffc600|850-925}} {{legend|#ffb000|925-1000}} {{legend|#ff9a00|1000-1075}}
{{legend|#ff8400|1075-1150}} {{legend|#ff6e00|1150-1225}} {{legend|#ff5800|1225-1300}} {{legend|#ff4200|1300-1375}} {{legend|#ff2c00|1375-1450}} {{legend|#cb0000|>1450}} ]]
La depresión ye una causa importante de morbilidá en tol mundu. Créese qu'anguaño afecta a unos 298 millones de persones a partir de 2010 (el 4.3% de la población mundial). La prevalencia de vida ye bien variable, dende un 3% en Xapón hasta un 17% nos EE.XX. Na mayoría de los países el númberu de persones que van tener depresión mientres la so vida ta dientro del rangu de 8 a 12%. En Norteamérica, la probabilidá de tener un episodiu depresivu mayor nel plazu d'un añu ye de 3 a 5% pa los homes y de 8 a 10% pa les muyeres. Estudios de población demostraron consecuentemente que la depresión mayor ye aproximao dos veces más común nes muyeres que nos homes, anque nun ta claro por qué esto ye asina y si factores desconocíos tán contribuyendo a esta situación. L'aumentu relativu de casos ta rellacionáu más bien col desenvolvimientu puberal que cola edá cronolóxica, algamando la ¿??? d'adultu ente 15 y 18 años lo que paez tar acomuñáu más a factores psicosociales qu'a factores hormonales.
Les persones son más propenses a sufrir un primer episodiu depresivu ente los 30 y 40 años d'edá y hai un segundu picu menor d'incidencia ente los 50 y 60 años d'edá. El riesgu de depresión mayor amontar con enfermedaes neurolóxiques como'l accidente cerebrovascular, la enfermedá de Parkinson o la esclerosis múltiple y tamién mientres el primer añu dempués del partu. Tamién ye más común que se presente dempués d'enfermedaes cardiovasculares y rellaciónase más con un desenllaz negativu que con unu positivu. Los estudios tán en desalcuerdu sobre la prevalencia de la depresión nos vieyos, pero la mayoría de los datos indiquen qu'hai un amenorgamientu nesti grupu d'edá. Los trestornos depresivos son más comunes de reparar nes zones urbanes que na población rural y la prevalencia ta en grupos con problemes (variables) socioeconómicos importantes como por casu la falta de vivienda.
Historia
alt=|thumb|Los diagnósticos de depresión remontar a [[Hipócrates.]].
El términu depresión derivar del verbu llatín deprimere, n'español “primir escontra baxo”. Dende'l sieglu XIV, “ablayar” significaba apoderar o se rellacionaba col espíritu baxu. Esti términu foi utilizáu en 1665 na Crónica del autor inglés Richard Baker pa referise a daquién que tien “una gran depresión d'espíritu”, y nun sentíu similar pol autor inglés Samuel Johnson en 1753. Esti términu tamién entró n'usu en fisioloxía y economía. En 1856 el psiquiatra francés Louis Delasiauve utilizó'l términu pa referise a un síntoma psiquiátricu y pola década de 1860 apaeció nos diccionarios médicos pa referir un amenorgamientu fisiolóxico y metafórico de la función emocional. Dende Aristóteles, la murria acomuñárase colos homes del saber y la brillantez intelectual, un peligru de la contemplación y de la creatividá. Un conceutu más recién abandonó estes asociaciones y a lo llargo del sieglu XIX acomuñóse más coles muyeres.
A pesar de que murria siguía siendo'l términu dominante de diagnósticu, el términu depresión adquirió cada vez más fuercia nos trataos de medicina y a finales de sieglu yeren consideraos como sinónimos. El psiquiatra alemán Emil Kraepelin pue ser el primeru n'usalo como términu xeneral refiriéndose a los distintos tipos de murria como estaos depresivos.
Sigmund Freud comparó l'estáu de la murria col duelu nel so llibru Duelu y murria publicáu en 1917. L'espunxo la so teoría de que la perda d'oxetivos, tales como la perda d'una pervalible rellación por fallecimientu o una romántica rotura, traduzse tamién nuna perda suxetiva; l'individuu ablayáu identificóse al envís d'afecto al traviés d'un procesu inconsciente y narcisista llamáu “la catexis libidinal” del ego. Tal perda da como resultáu síntomes murnios severos más fondos que'l duelu; non solo tiense una visión negativa del mundu esterior sinón que'l mesmu ego se ve comprometíu. L'amenorgamientu de la autopercepción del paciente poner de manifiestu na creencia de la so propia culpa, inferioridá y falta de méritu. Freud destacó como un factor predisponente les esperiencies tempranes de la vida. Meyer propunxo un marcu social y biolóxico mistu enfatizando reacciones nel contestu de la vida d'un individuu y argumentó que'l términu “depresión” tenía d'utilizase en llugar de “murria”. El DSM na so primer versión (DSM-I, 1952) contenía reacción depresiva y na so segunda versión DSM-II (1968) neurosis depresiva, que se define como una reacción escesiva a un conflictu internu o un acontecimientu identificable, y tamién s'inclúi la psicosis maniaco-depresiva de tipu depresivu dientro de los trestornos afeutivos graves.
A mediaos del sieglu XX, los investigadores esponíen la teoría de que la depresión yera causada por un desequilibriu químicu nos neurotransmisores nel celebru, una teoría basada nes observaciones realizaes na década de 1950 alrodiu de los efeutos de la reserpina y la isoniazida na alteración de los niveles de neurotransmisores monoamina y qu'afecten a los síntomes depresivos.
El términu trestornu depresivu mayor foi dau a conocer por un grupu de médicos d'Estaos Xuníos a mediaos de la década de 1970 como parte de les propuestes de criterios diagnósticos basaos nos patrones de los síntomes (llamaos los Criterios diagnósticos d'investigación basaos nos criterios de Feighner anteriores a éstos), y foi incorporáu nel DSM-III en 1980. Pa caltener la correspondencia, la CIE-10 (Clasificación Internacional d'Enfermedaes, décima versión) utiliza los mesmos criterios con namái pequeñes alteraciones, pero utilizando l'estragal de diagnósticu DSM pa calificar un episodiu depresivu leve, añediendo categoríes de mayor estragal pa episodios moderaos y severos. L'antiguu conceutu de murria inda sobrevive na noción d'un subtipo murniu.
El términu "unipolar" (xunto col términu rellacionáu "bipolar") foi acuñáu pol neurólogu y psiquiatra Karl Kleist, y subsecuentemente utilizáu polos sos discípulos Edda Neele and Karl Leonhard.
El términu trestornu depresivu mayor foi dau a conocer por un grupu de médicos d'Estaos Xuníos a mediaos de la década de 1970 como parte de les propuestes de criterios diagnósticos basaos nos patrones de los síntomes (llamaos los Criterios de Diagnósticos d'Investigación basaos nos criterios de Feighner anteriores a éstos), y foi incorporáu nel DSM-III en 1980. Pa caltener la correspondencia, la CIE-10 (Clasificación Internacional d'Enfermedaes, décima versión) utiliza los mesmos criterios con namái pequeñes alteraciones, pero utilizando l'estragal de diagnósticu DSM pa calificar un episodiu depresivu leve, añediendo categoríes de mayor estragal pa episodios moderaos y severos. L'antiguu conceutu de murria inda sobrevive na noción d'un subtipo murniu.
Francisco Javier Fernández Vallina
Carrera académica
En estudiando la llicenciatura de filosofía, doctoróse en Filoloxía Hebrea pola Universidá Complutense de Madrid (1980), con una tesis sobre'l Targum de Job, dirixida por Alejandro Díez Macho. Foi direutor del Departamentu d'Estudios Hebreos y Arameos, anguaño Departamentu de Llingüística, Estudios Árabes, Hebreos y d'Asia Oriental, y miembru del Institutu Universitariu de Ciencies de les Relixones.
Trestornu depresivu mayor
Historia
Les nueves definiciones de depresión fueron llargamente aceptaes pero con delles resultancies y puntos de vista contradictorios. Presentáronse dellos argumentos empíricos pa retomar el diagnósticu de murria. Hubo delles crítiques de l'ampliación de la cobertoria del diagnósticu, rellacionaes col desenvolvimientu y la promoción de los antidepresivos y el modelu biolóxicu dende finales de 1950.
Francisco Javier Fernández Vallina
Carrera académica
Les sos llinies d'investigación ya intereses académicos algamen un ampliu númberu de temátiques, especialmente la hermenéutica, historia ya interpretación del testu bíblicu, el pensamientu xudíu na modernidá y les dinámiques sociorrelixoses de la dómina contemporánea, asina como les distintes dimensiones de racionalidá simbólica, qu'enllacia cola tradición crítica cola modernidá y la supremacía de la racionalidá instrumental de la Escuela de Frankfurt ocupó particularmente la so reflexón.
Trayeutoria política
Amás de la so trayeutoria académica, Francisco Javier Fernández Vallina ocupó distintos cargos de responsabilidá pública col Partíu Socialista Obreru Español, siendo xefe de gabinete del ministru de Presidencia Alfredo Pérez Rubalcaba ente 1993 y 1996, y conseyeru d'Educación y Cultura del Principáu d'Asturies entre 1999 y 2003.
Trestornu depresivu mayor
Sociedá y cultura
El diagnósticu ye menos común en dellos países, como na República Popular China. Argumentóse que los chinos tradicionalmente nieguen o somatizan la depresión emocional (anque dende principios de 1980 esta negación de la depresión puede camudar drásticamente). Per otra parte puede ser que les cultures occidentales replanteguen y alcen delles espresiones del sufrimientu humanu a la condición de desorde. El profesor australianu Gordon Parker y otros argumentaron que'l conceutu occidental de la depresión “medicaliza” la murnia o la miseria. De la mesma, el psiquiatra húngaru-estauxunidense Thomas Szasz xunto con otros psiquiatres argumenten que la depresión ye una enfermedá metafórica considerada de forma desaveniente como una enfermedá real. Tamién hubo esmolición de que'l DSM (Manual diagnósticu y estadísticu de los trestornos mentales), según el campu de la psiquiatría descriptiva que la emplega, tienda a materializar los fenómenos astractos, tales como la depresión, que pueden de fechu ser resultáu de construccionismo social. El psicólogu americanu representante principal de la psicoloxía arquetipal James Hillman escribe que la depresión puede ser saludable pa l'alma na midida na que “apurre abellugu, llimitación, enfoque, gravedá, pesu y una humilde impotencia”. Hillman argumenta que los intentos terapéuticos pa esaniciar la depresión asonsañen la tema cristiana de la resurrección, pero tienen l'efeutu desafortunáu de demonizar l'estáu espiritual del ser.
Dellos personaxes históricos yeren de cutiu ronciegos a aldericar o a buscar tratamientos pa la depresión debíu al estigma social qu'había alrodiu de esta condición, o por desconocimientu del diagnósticu o de los tratamientos. Sicasí, l'analís o la interpretación de cartes, revistes, obres d'arte, escritos o declaraciones de familiares y amigos de dellos personaxes históricos llevaron a la presunción de que pueden carecer dalgún tipu de depresión. Dalgunos d'ellos son: la escritora inglesa Mary Shelley, l'escritor estauxunidense (qu'a la fin de la so vida se nacionalizó británicu) Henry James, y el presidente d'Estaos Xuníos Abraham Lincoln. Delles persones contemporánees bien conocíes con una posible depresión inclúin al cantautor canadiense Leonard Cohen y el dramaturgu y novelista estauxunidense Tennessee Williams. Dellos pioneros de la psicoloxía como los estauxunidenses William James y John Broadus Watson trataron la so propia depresión.
Hubo un alderique continuu alrodiu de si los trestornos neurolóxicos y los trestornos del estáu d'ánimu pueden tar venceyaos a la creatividá, un discutiniu que se remonta a los tiempos de Aristóteles. La lliteratura británica da munchos exemplos de reflexones sobre la depresión. El filósofu inglés John Stuart Mill esperimentó un periodu de dellos meses de duración de lo que llamó “un estáu embotáu de los nervios”, cuando unu ye “insensible al gocie o a la escitación placentera, unu d'esos estaos d'ánimu nel que, lo que yera prestar n'otres ocasiones volver en daqué insípido o indiferente”. El citó “abatimientu”, del poeta inglés Samuel Taylor Coleridge, como una descripción perfecta del so casu: “un dolor ensin punzada, vacíu, escuru y murniu, / un afogáu, adormilitiáu dolor desapasionáu/ que nun atopa salida natural o aliviu / nuna pallabra o sollutu o un esgarriu.” L'escritor inglés Samuel Johnson utilizó'l términu perru negru” na década de 1780 pa describir la so propia depresión, que se popularizó darréu pola depresión que sufría l'ex primer ministru británicu Sir Winston Churchill.
L'estigma social de la depresión mayor ta bien estendíu y tar en contautu colos servicios de salú mental sollivia la situación namái llixeramente. La opinión pública sobre'l tratamientu difier notablemente de les de los profesionales de la salú. Llevar a cabo tratamiento alternativos que paecen ser más útiles que los farmacolóxicos, que son mal vistos. Nel Reinu Xuníu, el Colexu Real de Psiquiatres y el Colexu Real de Médicos llevaron a cabu una campaña conxunta “Derrota a la Depresión” que duró 5 años, de 1992 a 1996, col fin d'educar y amenorgar l'estigma. Un estudiu realizáu darréu pola empresa MORI amosó un pequeñu cambéu positivu na actitú pública al respective de la depresión y el so tratamientu.
Daily Herald
El Daily Herald foi un periódicu británicu publicáu en Londres de 1912 a 1964 —anque la so publicación foi selmanal mientres la Primer Guerra Mundial—. Dexó de publicar cuando foi rellanzáu como The Sun.
Oríxenes
N'avientu de 1910, la unión d'imprentadores, conocida como London Union of Compositors (LSC), comprometer nuna llucha por establecer la selmana llaboral de 48 hores y empezó a publicar un boletín de fuelga diariu llamáu The World. Will Dyson, un artista australianu aniciáu en Londres, contribuyó con una caricatura. A partir del 25 de xineru de 1911 el boletín camudó de nome a Daily Herald y publicóse hasta'l final de la fuelga n'abril de 1911. Nel so apoxéu tuvo ventes diaries de 25 000 exemplares.
Ben Tillett, líder de los estibadores, y otros sindicalistes radicales tuvieron la inspiración de recaldar fondos pa crear un diariu permanente que representara al movimientu llaboral y que compitiera colos periódicos que defendíen a los dos principales partíos políticos, el Lliberal y el Conservador, pero independiente del Partíu Llaborista oficial y del Trades Union Congress —Congresu de sindicatos—, que taben entamando establecer un diariu propiu, qu'empecipió la so publicación como Daily Citizen n'ochobre de 1912.
El grupu organizador inicial incluyía a Tillett, T. Y. Naylor del LSC, George Lansbury —políticu socialista—, Robert Williams de Transport and General Workers' Union —la unión de los trabayadores del tresporte—, W. N. Ewer y Francis Meynell. Caltuvieron el nome del boletín de fuelga y formaron la empresa del Daily Herald. El llectores y partidarios formaron sucursales locales de la Daily Herald League, al traviés de la cual axustaben el rotativu.
Periodu sindicalista 1912-1913
El primer exemplar apaeció'l 15 d'abril de 1912, editáu por William H. Seed. Un detalle clave fueron les caricarturas de Dyson, que contribuyeron a da-y tonu políticu al periódicu. El so enclín foi principalmente sindicalista: brindaba sofitu incondicional a les fuelgues y defendía una revolución socialista basada na organización de los obreros en sindicatos. Amás sofitó a los sufraxistes y a les lluches anticolonialismo, principalmente n'Irlanda. Los primeros exemplares tuvieron que documentar el naufraxu del RMS Titanic y fixeron énfasis nes desproporcionaes perdes ente los miembros de la tripulación y los pasaxeros probes de tercer clase, demostrando la distinta perspeutiva del nuevu diariu.
Los escritores del staff incluyíen a W. P. Ryan, Langdon Everard y George Slocombe. G. K. Chesterton yera un contribuidor frecuente y el so hermanu Cecil y Hilaire Belloc facer dacuando. Dempués de que Seed fuera removíu de la xefatura de redaición, Roland Kenney, Sheridan Jones y, finalmente, Charles Lapworth tuvieron nel cargu.
En xunu de 1913, la compañía Daily Herald foi forzada a lliquidación. Lansbury y Lapworth formaron una nueva compañía, Limit Printing and Publishing Company. El déficit nos costos de producción yera garantizáu polos amigos ricos de Lansbury y Francis Meynell xunir a la xunta directiva como representante d'estos. D'avientu de 1912 hasta agostu de 1914, unu de los principales patrocinadores financieros foi H. D. Harben, fundador del New Statesman. A partir d'esta dómina, los miembros de la Daily Herald League nun tuvieron más influencia formal sobre'l periódicu.
A finales de 1913, los otros dos miembros de la xunta directiva pidiéron-y a Lapworth que dimitiera como editor. Lansbury y los financiadores del diariu taben inquietos polos ataques de Lapworth y d'otru escritores a ciertos individuos dientro del establishment y el movimientu llaboral. «Odiu de les condiciones por tolos medios, pero non de les persones», foi cómo Lapworth citó a Lansbury. Les consecuencies fueron espublizaes nes páxines de cartes de The New Age ente avientu de 1913 y abril de 1914.
El Herald sol mandu de Lansbury 1914-1922
El nuevu periódicu lluchó financieramente, pero de dalguna manera llogró sobrevivir, y Lansbury desempeñó un papel creciente en consiguir caltenelo a flote. Sol so mandu, el Herald tomó una posición política ecléctica pero implacablemente militante y llogró ventes de 50 000-150 000 exemplares al día. Pero, la Primer Guerra Mundial n'agostu de 1914 –o más bien la posterior división de la izquierda ente aquellos que sofitaben o s'oponíen al conflictu bélicu– amenorgó radicalmente la so circunscripción. Lansbury y los sos colegues, el centru de la izquierda antiguerra, decidieron publicar selmanalmente. El periódicu desempeñó un papel clave na campaña contra la guerra mientres los próximos cuatro años. Taba na vanguardia del movimientu contra'l serviciu militar obligatoriu y sofitó a los oxetores de conciencia; amás, acoyó con beneplácito les revoluciones ruses de febreru y ochobre de 1917. Hubo notables primicias periodístiques, la más famosa, la so hestoria de 1917, en «How they starve at the Ritz», una esposición del consumu conspicuo per parte de los ricos nun momentu nel que les dificultaes nacionales causaron que'l Gobiernu, motiváu pola llerza, racionara los alimentos.
El Herald volvió a entamar la publicación diaria en 1919 y otra vegada desempeñó'l so papel como propaganda de fuelgues y contra la intervención armada en Rusia metanes el baturiciu social de 1919-21. Tamién en 1919, el Herald empezó a publicar la tira risible de Bobby Bear. Cuando la onda radical menguó, el Herald taba en quiebra y yera incapaz de siguir como un diariu d'izquierda independiente. Lansbury apurrió'l periódicu al Trades Union Congress y al Partíu Llaborista en 1922.
Islles britániques
Islles Britániques ye'l nome tradicionalmente emplegáu pa identificar l'archipiélagu d'islles asitiaes al noroeste de la costa europea compuestu por Gran Bretaña y otres munches islles menores próximes. Tán separtaes de la Europa continental pel mar del Norte al este y pela canal de la Mancha al sur, demientres qu'al oeste y al norte llenden col océanu Atlánticu.
y otres munches pequeñes islles qu'arrodien Gran Bretaña.
Les Islles Anglonormandes inclúinse tamién a vegaes nel archipiélagu, anque les razones pa facelo son más bien polítiques qu'estrictamente xeográfiques, por cuanto tán munchu más cerca de la costa francesa que de la inglesa.
L'usu del términu paez tar amenorgando, sobre too ente los propios habitantes de les islles, por mor de les sos connotaciones polítiques y históriques del términu. Mentantu toes pertenecieron al Imperiu Británicu, el términu caltúvose alloñáu de toa polémica. D'otra miente, cola independencia de la República d'Irlanda (a la vez que con una cierta medra del sentimientu diferencial en Gales y Escocia) parte de los sos habitantes considérenlo inaceutable, por remitir a un subordinamientu al Reinu Xuníu qu'anguaño ye historia.
China del Norte
China del Norte ye una rexón xeográfica de China que toma, a nivel provincial, la rexón autónoma Mongolia Interior, les provincies Hebei y Shanxi y les municipalidaes Beixín y Tianjin, y estiéndese pola llanura del Norte de China.
Llenda al norte con Mongolia, al este con Nordeste de China, al sureste col Mar de Bohai y China del Este, al sur con China central meridional y al oeste con China del Noroeste.
Fano
Fano pue referise a:
Le Transloy
Le Transloy ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Vicenç Pagès i Jordà
Vicenç Pagès i Jordà  foi un escritor y críticu lliterariu español de llingua catalana. Foi profesor de llingua (enantes tamién lo foi d'estética) na Universidá Ramon Llull en Barcelona.
En 1989 ganó la Bienal de Barcelona nel apartáu de lliteratura, y al añu siguiente apaeció'l so primer llibru, una compilación de lleendes titulada Cercles d'infinites combinacions (ed. Empúries). En 1991 publicó'l un llibru formáu por millares de cites. El so trabayu Un tramvia anomenat text, ye un ensayu sobre la escritura que considera al testu como un amiestu d'inspiración y d'oficiu, de xeniu y habilidá, de maxa y disciplina.
Sociedá Filarmónica d'Uviéu
La Sociedá Filarmónica d'Uviéu ye una entidá ensin ánimu d'arriquecimientu fundada en 1907 con sede na ciudá d'Uviéu que'l so fin ye l'espardimientu de la música clásica, o pura como se dicía cuando se fundó, ye dicir puramente instrumental frente a la música de llibretu, óperes, zarzueles, revistes, etc. El mediu emplegáu pa esti espardimientu ye la organización d'una temporada añal de conciertos. thumb|280px|[[Teatru Filarmónica. Sede de la Sociedá Filarmónica d'Uviéu.]] La sede de la Sociedá Filarmónica ye'l Teatru de la Filarmónica, nel so entamu propiedá de la Sociedá y anguaño del Conceyu d'Uviéu.
Antecedentes
Yá dende mediaos del sieglu XIX la naciente burguesía uvieína escoyó la música clásica instrumental, o pura como se dicía naquellos tiempos, tanto como forma d'ociu como forma d'exercer un mecenalgu.
Los primeros conciertos públicos celebrar nel Teatru del Fontán. En 1886 preséntase Pablo Sarasate interpretando obres d'Antón Rubinstein y sos propies llogrando un enorme ésitu de públicu y crítica. Sicasí'l gustu del públicu nun s'inclinaba pola música instrumental y de cámara y asocédense los conciertos a los que namái asisten el promotores del mesmu. Unu d'esti promotores, Anselmo González del Valle, nuna ocasión llegó a compar tol aforu del teatru y regaló les entraes a amigos y familiares y aun así el teatru nun s'enllenó. thumb|100px|[[Tomás Bretón dirixó a la Sociedá de Conciertos de Madrid nel Teatru Campoamor d'Uviéu en 1893.]] En 1892 inaugúrase'l Teatru Campoamor y nes fiestes de San Mateo de 1893 preséntase la Sociedá de Conciertos de Madrid cola direición de Tomás Bretón, por intercesión d'Anselmo González del Valle de quien yera amigu personal, ufiertando tres concierto. Les crítiques de los mesmos son inmeyorables pero l'asistencia de públicu escasa lo que ye criticáu desfavorablemente.
El saltu definitivu del gustu popular pola música clásica producir en 1906, cuando'l grupu de mecenes y entusiastes locales d'esti tipu de música decidir a entamar un ciclu de cuatro concierto a cargu del Cuartetu Francés, creáu pol violinista Julio Francés en 1902, acompañaos al pianu por Saturnino del Fresno. Amás dedicáronse a una intensa y novedosa campaña de propaganda na qu'encetaben direutamente a los transeúntes en plena cai informando de los conciertos y contautaron con tolos familiares y amigos que pudieron. Los conciertos verificáronse los díes 25, 26, 28 y 30 de mayu de 1906 nel acabante inaugurar Teatru Celso constituyendo un gran ésitu de públicu y crítica.
Fundación de la Sociedá Filarmónica
Ante la insistencia y amueses de sofitu recibíes per parte de la población uvieína polo xeneral y el deséu de repitir la esperiencia, los organizadores de los anteriores conciertos decidir a crear, en xunta caltenida nel Casino d'Uviéu'l 2 de marzu de 1907, la Agrupación Musical Uvieína. Esta Agrupación taba formada por una Xunta de Gobiernu y trenta socio qu'apurrieron cada unu la cantidá de cien pesetes pa entamar de nuevu na temporada de 1907 otros cuatro conciertos. En principiu esta asociación yera de calter zarráu pero ante l'ábanu de solicitúes d'adhesión, el 30 d'abril de 1907, ye dicir menos de dos meses dempués, decide eslleise l'Agrupación y crear la Sociedá Filarmónica Uvieína de calter abiertu a tol que quixera contribuyir colos fines de la Sociedá que yeren la de la espardimientu altruista de la música pura por aciu la organización d'una temporada añal de conciertos. Foi la quinta constituyida n'España, dempués de les de Les Palmes (1866), Málaga (1869), Bilbao (1896) y La Coruña (1904).
El primer conciertu entamáu pola Sociedá tuvo llugar el 1 de xunu de 1907 nel Teatru Campoamor nel que l'Agrupación Artísticu Filarmónica de Madrid dirixida por Eduardo Escobar interpretó obres de Weber, Tchaikovski, Bretón, Wagner, Saint-Saëns, Mendelssohn y Berlioz. thumb|left|100px|[[Alfred Cortot y Jacques Thibaud actuaron na Sociedá Filarmónica d'Uviéu en diverses ocasiones y con diversos artistes.]] La primer temporada de la Sociedá saldar con un importante ésitu d'organización, llogróse superávit, de concurrencia a los conciertos, favorecida pol fechu de que los socios recibíen trés entraes cada unu a esfrutar por esposa y fíes, pero non por fíos, y d'afiliación: 331 socios esta primer temporada, diez veces más que los fundadores de la Sociedá.
El 16 de setiembre de 1908 celebrar na sede de la Sociedá Filarmónica de Madrid una asamblea de Sociedaes Filarmóniques pa crear, a propuesta del presidente de la uvieína, Plácido Álvarez-Buylla González-Alegre, una Unión de Sociedaes Filarmóniques col fin de collaborar pa contratar artistes y partir los costos.
En 1913 y a propuesta de la Unión de Sociedaes Filarmóniques, toles Sociedaes camuden el xentiliciu del so nome pol de la so ciudá, una y bones esti usu provocaba problemes de contratación, sobremanera nel estranxeru, por ello la Sociedá pasa a denominase Sociedá Filarmónica d'Uviéu
La nómina de músicos qu'actúen nos primeros años na Sociedá ye grande en cantidá y calidá: el pianista alemán Emil von Sauer, Manuel de Falla miembru d'un tríu xuntu Antonio Fernández Bordes y Víctor Mirecki, anque nun interpreta nenguna composición propia, la Orquesta Sinfónica de Madrid dirixida por Enrique Fernández Arbós que debuta n'Uviéu en 1909 y va actuar hasta en 107 ocasiones hasta 1936, el tríu formáu por Pau Casals, Alfred Cortot y Jacques Thibaud, la clavecinista Wanda Landowska, el Cuartetu Rosé, comandado por Arnold Rosé, los pianistes María Carreres y Ricardo Viñes, Enrique Granados como pianista xunto con Jacques Thibaud al violín anque, como Falla, tampoco interpretó obres propies, Joaquín Nin que debutó n'Uviéu con 22 años y el dúu Manuel Quiroga y José Iturbi que lo faen con 20 y 17 años respeutivamente.
Hasta l'añu 1914 la marcha de la Sociedá foi ascedente en númberu de socios y asistencia, pero l'españíu de la I Guerra Mundial supón la primer crisis de la Sociedá yá que munches families retayen gastos n'ociu y resulta casi imposible contratar artistes estranxeros lo qu'enzanca completar los programes.
La sociedá nel Teatru Campoamor
thumb|100px|El públicu uvieín pudo esfrutar del talentu d'[[Arthur Rubinstein en numberoses ocasiones nos años 1920 y 1930.]] Nestes feches ye cuando se trata per primer vegada la construcción d'un teatru propiu de la Sociedá. Les razones son munches: llibre disponibilidad de feches, esaniciar l'arriendu del Teatru Campoamor asegurar más capacidá pa vender mas entraes y permediar presupuestos. El 21 d'abril de 1915 alcordóse la creación d'una sociedá mercantil que'l so fin yera la construcción d'un teatru pa la Sociedá Filarmónica. El 14 de xunu constituyóse la Casa de la Filarmónica S.A. con un capital de 300.000 pesetes. Sicasí, el Conceyu d'Uviéu, precisáu de dineru mientres la crisis producida pola guerra, propón a la Sociedá qu'ésta-y empreste dicha cantidá en cuenta de la cesión del Teatru Campoamor mientres 20 años en conceutu de pagu d'intereses. El 15 d'avientu de 1915 róblase'l contratu ente'l Conceyu y la Sociedá, que de la mesma arrendó'l teatru a un terceru pa la ocupación del mesmu nes feches llibres que dexaba la Sociedá.
En 1916, y contratáu pola Unión de Sociedaes Filarmóniques, ufierta dos conciertos na Sociedá'l pianista Arthur Rubinstein, el segundu de los cualos, acompañáu por Gaspar Cassadó, violonchelista que va actuar 20 vegaes más na Sociedá en socesivos años. En 1917 vuelvi Manuel de Falla, acompañáu de la sopranu Aga Lahowska, qu'agora sí qu'interpreta obres propies xunto con otres de Turina, Guridi y del compositor local Baldomero Fernández.
Los primeres años 1920 ven como s'amonta la nómina de cantantes en desterciu de la música de cámara. A la citada Aga Lahowska, xúnese-yos la compañía llírica del baxu Carlos del Pozo, la sopranu Ángeles Ottein y el tenor Armando Crabbé que crearen el xéneru llamáu ópera de cámara; Ofelia Nieto, Crisena Galatti, acompañada ésta de Turina, y el Coru Nacional d'Ucraína qu'ufierta tres concierto. Tocantes a música de cámara, actúen na Sociedá'l Cuartetu Rebner nel que figura como viola'l compositor Paul Hindemith; y como solistes, los pianistes Ignaz Friedman, Josef Lehvinne, Vladimir Horowitz, Arthur Rubinstein qu'ufierta otros cinco conciertos en 1926, el violinista Jan Kubelík y el violonchelista Pau Casals. Por novedosa destaca l'actuación en 1924 de la Banda de Música del Real Cuerpu de Guardias Alabarderos de Madrid, pa lo que la Sociedá tuvo que pidir permisu a la Casa Real. thumb|left|100px|El gran violinista [[Jascha Heifetz cobró la exorbitante cifra de 6000 pesetes en 1932.]] 1928 ve pasar pol Teatru Campoamor a Joaquín Turina, Emil von Sauer y Ofelia Nieto per última vegada. Amás ufierten conciertos la violonchelista Raya Garbousova y el violinista Juan Manén, pero lo más destacao d'esi añu ye'l conciertu ufiertáu pol gran guitarrista Andrés Segovia y el qu'ufiertó Maurice Ravel el 27 de payares compuestu dafechu por obres propies, que sicasí nun gustó al públicu oventense.
La etapa del Teatru Principáu
Nel añu 1934 tien llugar la Revolución d'Ochobre qu'afara la ciudá d'Uviéu ente los edificios destruyíos figura'l Teatru Campoamor amburáu pol exércitu pa desallugar a los insurxentes qu'ellí apostaos hostigaban al Cuartel de Santa Clara allegante al teatru. Xunto col teatru sumieron la oficina y l'archivu de la Sociedá con toles partitures, semeyes y alcordances, munchos d'ellos dedicaos polos músicos que pasaren hasta'l momentu, y hasta el pianu de la Sociedá. Tres estos tráxicos sucesos asocédense les amueses de ciñu y solidaridá de munchos de dichos músicos y artistes que s'ufierten tantu pa interpretar conciertos como pa reponer los archivos de la Sociedá.
La Sociedá, tres trabayoses negociaciones, arrendó'l Teatru Principáu pa los sos conciertos. la temporada de 1934 volver# a entamar el 12 d'avientu con un conciertu a cargu del violinista francés Zino Francescatti. Los imprevistos gastos fixeron que la temporada de 1935 fora más amenorgada de lo normal, unos quince conciertos frente a los venti de medies qu'hubiera hasta entós. Aun así, el 10 d'abril presentar n'Uviéu el compositor rusu Rajmáninov llogrando l'ésitu que se-y negara a otru compositores que tamién pasaren pola Sociedá como Ravel o Béla Bartók thumb|100px|El compositor y pianista rusu [[Serguéi Rajmáninov, nel visu de la so carrera, actuó n'Uviéu en 1935.]] Sicasí, l'acontecimientu más entrañable del añu foi l'estrenu mundial el 23 d'ochobre del poema sinfónicu Paisaxe asturiano del compositor asturianu Manuel del Fresno.
En 1936 van actuar Jacques Thibaud, un mozu Jorge Bolet, el gran pianista Leopoldo Querol y la Orquesta Sinfónica de Madrid dirixida por Enrique Fernández Arbós que la so interpretación d'El sombreru de tres pico de Manuel de Falla va ser la última pieza qu'escuchen los socios antes del españíu de la Guerra Civil, cola consiguiente parada de l'actividá de la Sociedá, que va dexar la ciudá d'Uviéu, apenes recuperada de la revolución de 1934, de nuevu destruyida.
L'actividá volver# a entamar en 1939 cola organización, bien dificultosa daes les circunstancies, d'una temporada de cuatro concierto, el primeru de los cualos cuerre al cargu de Leopoldo Querol, postreru de los solistes n'actuar antes de la guerra. El 30 de payares debutó como solista Ataúlfo Argenta que'l so ésitu n'Uviéu foi'l preludiu de la so reconocida y esitosa carrera musical.
Aun así, amás del citáu Szeryng, quien llegó a actuar seis veces na Sociedá hasta finales de los años 1950, visitaron Uviéu nestos iniciales años 1940 artistes de la talla de los pianistes José Cubiles, Arturo Benedetti, y Nikita Magaloff, el violonchelista Maurice Maréchal, el guitarrista Regino Sáinz de la Maza y el violinista Gerhard Taschner quien tuvo que camudar el programa alcordáu por cuenta de la perda de les sos partitures mientres unos bombardeos en Berlín. Tocantes a les orquestes actuaron la Orquesta de Cámara de Berlín, la Orquesta de Cámara de Nápoles, la Orquesta Municipal de Bilbao y la Orquesta Sinfónica de Madrid, yá ensin el maestru Arbós, y finalmente destaca l'actuación en 1942 del famosu coru de los Neños Cantores de Viena.
Les dificultaes col arriendu del Teatru Principáu, fixeron renacer l'antigua idea de la construcción d'un teatru propiu. Pa ello plantégase l'ampliación de capital de la Sociedá Casa de la Filarmónica S.A. pa empecipiar de nuevu les xestiones tendentes a la construcción d'un nuevu teatru. Escoyóse una cortil de la cai Mendizábal dando empiezu les obres en 1941, rematándose les mesmes en 1944.
L'últimu conciertu de los 106 que tuvieron llugar nel Teatru Principáu corrió al cargu de Juan Manén el 11 d'abril de 1944 y el númberu de socios de la Sociedá superaba los 2000, recuperando'l nivel d'antes de la Guerra Civil.
Presidentes
A pesar de la so centenaria historia, pocos fueron los presidentes que rixeron la Sociedá Filarmónica. Estos fueron los siguientes:
Condecoraciones
La Sociedá Filarmónica d'Uviéu ta en posesión de les siguientes condecoraciones:
Agapetes
Agapetes ye un xéneru d'arbustos pertenecientes a la familia Ericaceae. Entiende 198 especies descrites y de estes, solo 147 aceptaes.
Taxonomía
El xéneru foi descritu por D.Don ex G.Don y publicáu en A General History of the Dichlamydeous Plants 3: 862. 1834. La especie tipu ye: Agapetes setigera D. Don ex G. Don
Ver tamién
miniaturadeimagen|[[Agapetes serpens.]]
Proedromys bedfordi
Proedromys bedfordi ye una especie de royedor de la familia Cricetidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase namái en China.
Trescault
Trescault ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Oswald Spengler
Biografía
Cola cayida d'Alemaña en 1918, Spengler vuélvese un adversariu declaráu de la Democracia y espón estos convencimientos nos sos manifiestos Prusianismu y socialismu (1919) o La rexeneración del Imperiu Alemán (1924). Spengler llama a la dictadura a que ponga fin a la República de Weimar y encare con ésitu los grandes problemes de la política interior y esterior, cuantimás na era de la guerra d'aniquilación. (cf. Decadencia d'Occidente, III, tabla «correspondencies de dómines polítiques»). Les sos idees tuvieron gran influencia nel Movimientu Revolucionariu Conservador d'Alemaña. Dende esti puntu de vista, Hitler nun-y paez axuntar les cualidaes riquíes: l'actitú de Spengler escontra los nazis fluctuará largamente, primero que refugue tou alcuerdu cola República de Weimar. Cuenta ente los sos amigos colos industriales Paul Reusch y Albert Vögler, que lu ayudar financieramente, según del poeta Adolf Weigel (qu'usaba'l seudónimu de Droem Ernst), col que visitó Praga.
Nos años venti dirixó los Archivos Nietzsche ya intentó entrar en política. En 1922, col empresariu periodísticu Nikolaus Cossmann, l'universitariu nacionalista Martin Spahn y l'industrial Albert Vögler yá mentáu, intentó caltener un cartelu nacionalista, pero la empresa viénose embaxo por falta de subsidios.
El 14 de xunu de 1933 Spengler foi propuestu pa ocupar una plaza na Universidá de Leipzig, pero lo refugó como yá refugara'l que-y ufiertaron na de Göttingen en 1919. Realcontrar con Adolf Hitler en Bayreuth el 25 de xunetu siguiente. Nel so Años decisivos, apaecíu n'Alemaña'l 18 d'agostu de 1933, Spengler toma distancia clara col canciller del Reich y el nacional-socialismu emponderando sicasí'l fascismu a la manera de Benito Mussolini. Nel historicismu de Spengler, el Duce ye comparanza del cesarismu, el prototipu del César que se va llevantar del Occidente en ruines pa reinar na Era de la civilización avanzada por analoxía a los césares de l'antigüedá. Sicasí la so almiración inicial, l'actitú delirante de Mussolini terminó exasperando a Spengler. El llibru foi sicasí autorizáu pola censura del III Reich, non ensin una curtia campaña de prensa en contra orquestada por Joseph Goebbels, quien buscaba sobremanera reconciliase con Spengler. Namái cuando esti negar a redactar un artículu (pa la prensa) sofitando a los nazis nes inminentes eleiciones, censuróse-y por completu. Los ideólogos conservadores que sofitaron a los fascistes contra la República de Weimar detentaban una ideoloxía qu'ellos nun podíen asumir. La rotura definitiva de Spengler colos nazis vieno a consecuencia del golpe internu contra la SA que sirvió de sida a Hitler pa esaniciar físicamente a Ernst Röhm na Nueche de los cuchiellos llargos el 30 de xunu de 1934. Gregor Strasser, unu de los amigos políticos de Spengler, foi una de les víctimes, pero foi l'asesinatu del críticu musical Willi Schmid, confundíu poles SS col oficial SA Wilhelm Schmidt, lo que soliviantó más a Spengler, quien compunxo'l so aponderamientu aciagu (poema «A la memoria de Willi Schmid», publicáu en 1935 na antoloxía Reden und Aufsätze), una señal de coraxe y audacia neses circunstancies.
Nos sos últimos años Spengler consagrar al inventariu de les cuestiones científiques nes cualos les grandes civilizaciones enfrentáronse como partes integrantes d'una historia universal. Paralelamente escribió sol acrónimu «DiG» (Deutschland in Gefahr, «Alemaña en peligru»), notes pal segundu tomu de los Años decisivos, nos cualos terminó de rindir cuentes contra'l nacional-socialismu y el bolxevismu, doctrina que designara yá como'l más grande de tolos fraudes políticos. Reafitó sicasí la so almiración por Mussolini. N'ochobre de 1935 retirar de les sos funciones d'alministrador del Archivu Nietzsche pa denunciar la nueva interpretación de la obra del filósofu pola propaganda nazi. Morrió na nueche del 7 al 8 de mayu de 1936 d'ataque cardiacu nel so apartamentu muniqués. La so muerte prematura dio creitu a la hipótesis d'un asesinatu políticu. Ta soterráu nel Campusantu Norte de Múnich (seición 125, llote númberu 2).
Pensamientu
miniaturadeimagen|218x218px|Caricatura de Spengler por Rudolf Grossmann (1922). Nel so ensayu La decadencia d'Occidente (1.er volume 1918 y 2º volume 1923) pretendía llevar a cabu un estudiu de les formes subxacentes a los acontecimientos concretos, de la macroestructura dientro de la cual flúin tolos acontecimientos históricos particulares. Spengler presentaba la historia universal como un conxuntu de cultures (Antigua o Apolínea, Exipcia, India, Babilónica, China, Mexicana, Occidental o Fáustica) que se desenvolvíen independientemente unes d'otres —como cuerpos individuales— pasando al traviés d'un ciclu vital compuestu por cuatro etapes: Mocedá, Crecedera, Florecimientu y Decadencia, como'l ciclu vital d'un ser vivu, que tien un empiezu y un fin determinaos. Amás, caúna de les etapes que conformaben el ciclu vital d'una cultura presentaba, según l'esquema spengleriano, una serie de traces distintives que se manifestaben en toles cultures por igual enmarcando los acontecimientos particulares. Con base nesti esquema y aplicando un métodu qu'él llamó la morfoloxía comparativa de les cultures”, Spengler proclamó que la cultura Occidental atopar na so etapa final, esto ye, la decadencia, y afirmó que yera posible predicir los fechos por venir na historia del Occidente.
Spengler toma de la tradición romántica de Goethe y Nietzsche (tamién Schopenhauer) l'afirmación del ser orixinariu como vida. Tou ye esencialmente ser "orgánicu": la naturaleza, l'individuu y, primordialmente, la historia. Esti ser orixinariu nun se conoz al traviés de la reflexón o l'entendimientu, sinón al traviés de la esperiencia intima, la vivencia (averándose a San Agustin y alloñar de Kant). El ser de la vida ye'l tiempu y la so espresión el destín", tantu individual como coleutivu. L'organismu vivu de la historia ye la cultura, que na so maurecer tórnase civilización que camina yá escontra'l so destín final: la muerte.
Frente a esti idealismu y romanticismu, Spengler opón un realismu y materialismu qu'integra na so visión. El ser de la vida ye puru "producir" que al realizase apuerta "lo producío". La naturaleza, y l'espaciu como'l so intima categoría, ye la superficie onde se realiza y faise efectivu'l ser interior y fondu de la vida. Esti ser esterior ye xustamente'l que conoz la racionalidá científica, aplicando'l métodu matemáticu capaz de desentrañar la llei causal. Asina, na mesma historia tamién atopamos "naturaleza": los fechos, el soceder, los oxetos, la cronoloxía, son toos ellos fenómenos históricos "muertos", mecánicos. So esta superficie ye onde s'atopa la estructura de la vida que puede llevanos a la comprensión de cualquier cultura.
Ye Spengler un filósofu de corte idealista, onde l'individuu tien siempres un importancia mayor que'l grupu o la clase. Coles mesmes, nun siendo racional ya igualitariu l'accesu a la conocencia, afirma ciertu elitismu del saber, onde solo los grandes xenios apuerten al valor de la vida, superando'l mieu a la muerte y encarando el mesmu destín. Amás, al pie de un romanticismu escesivu amuésase un realismu que xustifica lo fáctico dende lo ideolóxico; belicismu, grandor d'Alemaña, etc... A pesar d'ello, Spengler remana con gran orixinalidá múltiples y amplios datos del conxuntu de la historia que resulten fundamentales nel so esfuerciu por enllazalos y entendelos intrínsecamente.
Spengler, gran espertu na filosofía de Heráclito, basa la so idea del isomorfismu nos estudios naturalistes de Goethe. A partir d'ellos concibe un orde natural intrínsecu a cualquier sistema dau, orde que tien de cumplir obligatoriamente a lo llargo del so desenvolvimientu y manifestación. Como esti orde o forma ye generalizable a tolos niveles de la realidá, cumplir dende les plantes na so crecedera hasta les civilizaciones, pasando pol Cosmos mesmu. Ye según acuña'l conceutu d'isomorfismu aplicáu al ámbitu de la realidá social y la Historia.
Como conclusión al so estudiu de Heráclito, Spengler sostién que la vida humana y la historia de la humanidá son una llucha constante ente la estabilidá y la movilidá, ente estaos y procesos.
Spengler, magar lo poco citáu que resulta nos círculos académicos, ye una influencia constante nel sieglu XX. Ente otros, determinó los escritos de Georg Henrik von Wright sobro la nuesa sociedá. Tamién foi influencia nodal en Francis Parker Yockey, quien escribió Imperium. La filosofía de la Historia y la Política a manera de remortina de La decadencia d'Occidente. Yockey llamó a Spengler "El filósofu del sieglu XX".
George Mifflin Dallas
Dallas nació en Filadelfia y graduóse nel Colexu de Nueva Jersey, agora la Universidá de Princeton, en 1810. Foi almitíu en 1813 y sirvió como secretariu personal del ministru de Rusia, Albert Gallatin. Dallas tornó en 1814 y prauticó lleis en Nueva York. Morrió en 1864 a los 72 años y foi soterráu nel campusantu de St. Peter na ciudá de Dallas, Texas (otres ciudaes pudieron ser designaes "Dallas" nel so honor). Foi alcalde de Filadelfia.
China del Suroeste
China del Suroeste ye una rexón xeográfica de China que toma, a nivel provincial, la rexón autónoma del Tíbet, les provincies Sichuan, Yunnan y Guizhou y la municipalidá Chongqing y estiéndese pol suroeste incluyendo la pandu tibetanu (Tíbet ye la rexón con menor densidá de población) y la provincia de Sichuan (la 4ª más populosa) de China.
Troisvaux
Troisvaux ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Supermercaos Masymas
Supermercaos Masymas ye una marca comercial de cuatro empreses:
Cuenta con dellos premios INVAC a la meyor carnicería.