cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zacatecas
Artesaníes
En Zacatecas les principales cañes artesanales actuales son la platería, la cerámica y alfarería, el talláu de cantera, los testiles, la talabartería y los trabayos con pita y lechuguilla. Prodúcense tamién artículos de madera tallao, cerámica, ferrería artística, cestería, vidriu sopláu, resines, papel maché, y obres en roques, piedres semipreciosas y metales como'l cobre, el fierro y l'oru. Oxetos de cueru con pirograbados, muebles de madera iguaos a mano, trabayos en piel y peluche, en macramé, muebles en miniatura, figures de yelsu y en chaquira. Ellabórense amás productos artesanales comestibles, como bebíes a partir del agave, dulces típicos y comíes o platillos tradicionales.
Los trabayos de llabráu en cantera, siempres fueron bien destacaos nesti estáu. Esta actividá caltúvose sobremanera en Fresnillo. Los testiles de Guadalupe, Xerez, Villa García y Zacatecas tienen son destaquen. Realícense ellí sarapes (especie de cobertor llabrador) y jorongos (con abertura a manera de ponchu), chamarras (camperas) y otros artículos de llana, ellaboraos en telar de pedales.
El territoriu huichol toma zones de la Sierra Madre Occidental principalmente nos estaos de Jalisco y Nayarit, y menor en Durango y Zacatecas. Los huicholes producen collares, pulseres y colgantes ellaboraos con chaquiras (mostacillas), faxes y morrales de llana texíos y bordaos con motivos astractos o naturistes, ropa y sombreros ceremoniales, etc. Estos oxetos son orixinalmente valoraos pola so capacidá pa brindar proteición tantu física como espiritual pal usuariu.
Por ser un estáu ganaderu, son bien valoraos equí los artículos en piel, sobremanera aquellos rellacionaos cola charrería, como ser montadures, cintos, botes, fundes de pistoles y arneses pa caballos. En Xerez ellaboren sielles de montar y los sos distintos accesorios, al igual que productos utilitarios como bolses de muyer (carteres) y monederos. Toos ellos son profusamente decoraos (piteados) con filos de pita que dexen aguantar un usu intensivu. El trabayu cola fibra de pita ye carauterísticu del suelu zacatecano.
Na rexón semiárida zacatecana, produzse una fibra conocida como lechuguilla, cola que se producen diversos oxetos texíos. Salvador Mazapil, Concepción del Oro y Melchor Ocampo son los trés conceyos onde numberosos pobladores sostener del trabayu con esti material El talláu de piedres precioses o semipreciosas facer na ciudá minera de Zacatecas, sobresaliendo les turqueses engarzadas en metal. A lo llargo del estáu esisten dellos museos rexonales onde s'esiben artículos propios de la rexón.
Dances
Esisten bailles bien reconocíos y recordaos ente la población zacatecana como ye'l baille de mexicapan que representa un propósitu vivíu y que reflexa'l calter del zacatecano: Recio, galantiador y fanfarron. Esiste un conxuntu de melodíes La Jesusa, Les Barraques, La Varsovina, El Barretero, La Botella, y el Diañu Verde; indiscutiblemente que con influencia europea, como resultancia de la puxanza minera de Zacatecas. Nel sur de Zacatecas ye famosa la danza de los tastuanes nos conceyos d'Apozol, Juchipila y Moyahua d'Estrada.
Música
En tol estáu zacatecano ye famosu'l corríu, nes sos múltiples manifestaciones. Nel sur del altiplanu y norte de la sierra suelen atopase les bandes d'aliendu, meyor conocíu como tamborazo. "La Marcha Zacatecas" de Genaro Codina, oyóse per años en tola república y l'estranxeru; ye l'himnu de les asociaciones charres y ta consideráu, pol so frecuente interpretación n'actos oficiales como'l "segundu himnu nacional". Coles mesmes puede escuchase por tol territoriu estatal la música nortiza identificada principalmente pol acordión.
Fueron célebres les interpretaciones de la internacional Banda de música del estáu de Zacatecas, dirixida por Octaviano Sigala, Juan Pablo García y Salvador García; lo mesmo que de la Orquesta Típica de señorites, dirixida por Fernando Villalpando. Ye importante destacar el tamborazo (proveniente de Xerez) que nun puede faltar nes fiestes zacatecanas. Los jaraberos de Nochistlán, música considerada de les más antigües del estáu.
La entrega de la presea realízase'l 2 de febreru de cada añu en conmemoración del natalicio de Candelario Huízar.
La música coral foi una de les principales manifestaciones musicales nel estáu. Fueron alcontraos manuscritos d'obra vocal p'agrupaciones musicales na Catedral Basílica de Zacatecas, el Conventu de Guadalupe y la biblioteca de la Undad Académica d'Artes de la Universidá Autónoma de Zacatecas cunta con un mancomún importante de manuscritos de compositores zacatecanos de los sieglu XIX y XX, ente otros: Fernando Villalpando, Francisco Aguilar y Urizar, Manuel Barrón y Soto, Severiano González, Isauro Félix, Candelario Huízar, Samuel de la Trinidá Herrera, Luis G. Araujo y Octaviano Sigala.
Les agrupaciones corales más destacaes nel sieglu XX fueron Coru de FONAPAS empobináu por Luis Félix Serrano * Cantoría Universitaria de la O.A.Z. empobináu por José Antonio Rincón y Héctor Mora de Llira * Ensamble Vocal Polifonía empobináu por Alfonso Vázquez
A entamos del sieglu XXI surdió na ciudá capital el proyeutu "Coru Monumental de Zacatecas" conformáu por un coru de cámara y dellos coros de neños, nuevos y adultos mayores. El proyeutu tuvo curtia duración con actuaciones trascendentes nos actos oficiales del Conceyu de Zacatecas.
En 2007 establezse'l Taller d'Ópera de Zacatecas, que darréu derivó no que güei ye la Compañía d'Ópera de Zacatecas. A partir de 2010 conformóse'l Coru del Estáu, única agrupación coral profesional activa na actualidá.
L'estáu cunta con estes agrupaciones orquestales: Ente otres
Gastronomía
La gastronomía de Zacatecas ye amplia y variada, ye una cocina rica en sabores y arumes, básase principalmente en productos como les carnes, el maíz, el chile, el jitomate, frutes y los frijoles, birria y tacos de canasta, cómo dixo Delia.
Ente los platillos principales destaca l'asáu de bodes, el cual ta fechu a base de carne de puercu con un mueyu de chiles y chocolate, y que, como'l so nome dicir, tradicionalmente sirvir mientres les bodes. Otros de los platillos principales de Zacatecas son la birria de carneru, el popular menudu, les enchiladas, les gordines rellenes de guisaos y la carne adobada. Les gordines con chile y mantega nacen mientres la Revolución, y yeren preparaes poles adelitas pa los sos homes, y facer básicamente con esos dos ingredientes. Anguaño, esiste una gran variedá de gordines y paninos que xueguen un importante papel na alimentación popular, facer de maíz o de trigu, duces o salaos, en comal o nel fornu. Les gordines pueden ser rellenaes d'una gran variedá de guisos (mole con arroz, nopalitos con güevu, chicharrón con chile, raxes con papes, llingua, fégadu, alambre, yesca, ente otros. Tamién s'acostumen les panuchos y les semites, que s'ellaboren con farina de trigu, lleche, canela y azucre, y decoraes con pasitas, cocu o nuez, los condoches que son gordines de maíz tienru que se cuecen sobre les fueyes de elote.
Zacatecas cunta cola tradición de producción de mezcal y l'estáu ye parte de la llista d'entidaes con denominación d'orixe pa la producción de mezcal xunto con otros 7 estaos. Amás esta rexón produz vinos de mesa reconocíos internacionalmente, escelentes vinos tintos, blancos y rosados, ideales como acompañamientu nes comíes, dientro d'otres bébores tienen de mentase'l pulque y el aguamiel, xunto col aguardiente de caña y el colonche la bébora rexonal por excelencia, que se llogra de la fermentadura del zusmiu de la tuna cardona.
No referente a los postres destaquen les cocadas xerezanes, melcochas, arreyes (pasta duce) de guayaba y marmiellu, xamonucos de lleche, miel de tuna, según los tradicionales dulces de camote, biznaga, chilacayote y calabaza. En dómina de cuaresma consúmese la capirotada como postre principal.
Infraestructura
L'Estáu de Zacatecas puede considerase que s'atopa bien comunicáu, yá que s'atopa na zona centro-norte. Esiste una rede ferroviaria qu'anguaño solo s'utiliza pa tresporte de carga con un llargor de 671 km. Coles mesmes cúntase con delles centrales d'autobuses a lo llargo del estáu onde les más importantes son la de Zacatecas y la de Fresnillo, cuanta amás con un Aeropuertu Internacional, que tien serviciu nacional ya internacional con vuelos nacionales a Tijuana ya internacionales a Chicago-Midway y Los Angeles; cuenta con 5 aeródromos nos conceyos de Mazapil, Tlaltenango y Huanusco.
Carreteres
Tocantes a caminos, la rede carretera federal, estatal y rural tien un llargor de 11 842 km y cuenta con una rede de carreteres pavimentadas que crucien el so territoriu, coles mesmes cunta con una amplia rede que comunica la capital con tolos conceyos.
Les principales rutes que crucien l'estáu son: carreteres federales, la Carretera Federal 23 Fresnillo, ZAC - Chapala, JAL; la Carretera Federal 25, Aguascalientes, AGS - Loreto, ZAC; la Carretera Federal 44 Fresnillo - Valparaíso; la Carretera Federal 54 Saltillo - Zacatecas.
Medios de comunicación
Na entidá publiquen cinco periódicos, Imaxe, Páxina 24, El Sol de Zacatecas (fundáu en 1965, que ye unu de los diarios con mayor espardimientu y ventes nel estáu con un tiraje de 17 217 exemplares, de periodicidad diaria y miembru de la Organización Editorial Mexicana), La Xornada Zacatecas y el Diariu NTR; dos canales de señal abierta de televisión con 12 repetidores de Televisa y TV Azteca, según una gran variedá de programes locales por cable y publicaciones impreses en conceyos.
Economía
Por cuenta del so allugamientu xeográficu, Zacatecas ta conectáu colos principales puertos y centros económicos del país. L'Estáu de Zacatecas tradicionalmente tuvo bien pequeña la so aportación al productu internu brutu (PIB). Na actualidá la so participación nel total nacional ye tan solo de.9 per cientu.
Zacatecas recibió 5.9 millones de dólares por conceutu d'inversión estranxera direuta (IED) en 2011. La industria manufacturera foi'l principal destín de la inversión estranxera direuta recibida pol estáu nel añu de referencia. Zacatecas forma parte del acabante crear Corredor Económicu del Norte de Méxicu, integráu polos estaos de Chihuahua, Coahuila, Durango, Nuevo León, Sinaloa, Tamaulipas y Zacatecas.
La PEA de 12 años d'equí p'arriba ye de 358,449 persones, esto ye'l 37.5%, allugando a Zacatecas 11.8 puntos per debaxo de la media nacional, que ye de 49.3%. Sobresal la población económicamente inactiva, onde 62 de cada cien persones nun trabayen, lo que nos alluga 12 puntos enriba'l parámetru nacional. La población ocupada, ye de 353,628 persones (98.66%) de les cualos el 53.2% son emplegaos y obreros, el restu trabaya pola so cuenta o ta n'otra situación. Nesta mesma categoría sobresalen les muyeres, onde 68 de cada cien trabayen como emplegaes y obreres. La población ocupada atópase distribuyida de la manera siguiente: 73,126 persones nel sector primariu, 94,549 nel sector secundariu y 174,981 nel sector terciariu; nesti postreru concéntrase casi'l 50% de la población ocupada.
Actividaes primaries
Tán clasificaes como primaries: l'agricultura, la ganadería, la silvicultura, la pesca, la minería, etc.
Agricultura
Los productos agrícoles que se collechen son ceberes (la producción de los cualos depende de la intensidá de les precipitaciones), y el maguey, que depende de la regación de los valles baxos, y que se desendolca con facilidá en climes secos.
D'alcuerdu a les cifres del Censu del 2000, semar nel Estáu 1'303,564 hectárees, de les cualos a los cultivos cíclicos correspuenden 1'241,824 hectárees, y a los perennes malapenes 61,735. Dientro de los cíclicos la mayor superficie semar de fríjol 755,615 hectárees pero dau la baxa o depresión del preciu d'esta lleguminosa espérase que se semara una menor superficie nel futuru próximu. Cabo mentar que na llantadera de maíz foi de 356,166 hectárees, 64,177 d'avena forrajera; 34,150 de chile, 5,248 de cebada, 4,025 d'avena, amás de llantadera de sorgu, cebolla, ayu, etc. Polo que respecta a los perennes sémense 22,012 hectárees, de durazno, 14,181 de nopal, 8,605 d'alfalfa, 5,246 de guayaba etc.
Los cultivos cíclicos que más se semen son: fríjol, maíz, avena forrajera, chile y cebada. Amás sémense avena, sorgu, cebolla, ayu, durazno, nopal, alfalfa y guayaba. En total, úsense 1.303.564 hectárees pa l'agricultura.
Ganadería y pesca
La ganadería ye tamién prioritaria na economía pos l'estáu de Zacatecas cunta con grandes estensiones de agostadero 5'388,434 hectárees susceptibles d'aprovechase n'actividaes ganaderes. D'alcuerdu al Censu del añu 2000, prodúcense añalmente 1'037,287 cabeces de ganáu bovín, ente: producción de carne, lleche,245,762 cabeces de porcín, 310,023 de cabeces de ganáu ovín; 546,414 caprinos; 209,707 equinos ente caballos, pollinos y acémilas; 1'862,726 aves gallinácees y 30,442 guajolotes y 46,426 truébanos ente rústiques y modernes. Hai de solliñar qu'a pesar que l'Estáu escarez de mariñes, el volume de captura de productos acuícola ye de 5,095 tonelaes destacando la tilapias, la carpa'l bagre y la lobina.
Silvicultura Con al respeutive de la silvicultura llógrense 58,344 m³ en rollu de productos forestales maderables, siendo los principales l'encina y el pinu.
Minería 150px|left|miniatura|Plata La minería ye por enforma una de les actividaes más antigües realizaes en Zacatecas, según una de les más importantes, destaquen principalmente la estracción de plata, oru, mercuriu, fierro, cinc, plomu, bismuto, antimoniu, sal, cobre, cuarzu, caolín, ónix, cantera, cadmiu y Wollastonita. Les riqueces minerales del estáu fueron afayaes pocu dempués de la conquista, y dalgunes de les mines (y les más famoses de Méxicu) daten de 1546. Les más granibles son les mines de plata de Alvarado. Namái d'esta mina estrayxéronse más de 800 millones de dólares mientres 1548 y 1867, según los rexistros que se caltuvieron. Anguaño, Méxicu ye'l primer productor de plata del mundu.
Anguaño la zones mineralizadas más importantes, contienen principalmente agregaos minerales en forma d'óxidos y sulfuros complexos de plomu, cinc y cobre, con pequeñes cantidaes de plata y oru. Tales zones tán alcontraos principalmente en 13 distritos mineros, ente los que destaquen pola so importancia los de Fresnillo, Zacatecas, Concepción del Oro, Mazapil, Sombrerete y Chalchihuites, siendo más importante nestos últimos años Noria d'Ánxeles.
Actividaes secundaries
La manufactura ye un sector de la economía en crecedera, d'estes la industria alimenticio y de bébores ye la más grande; de la industria manufacturera zacatecana sobresal la ellaboración de cerveza, qu'amás d'apaecer como l'actividá industrial más importante al apurrir el 24.8% de la producción bruta total de la entidá y 26.6% de los activos fixos, tamién ocupa'l primer llugar na xeneración del valor agregáu. coles mesmes destaquen pola so aportación al Productu, l'actividá d'Alimentos Bebíes y Tabacu col 55.93%, siguíu de Productos Metálicos, Maquinaria y Equipu col 22.41%. Los productos que tuvieron mayor dinamismu en Zacatecas pola so tasa de crecedera añal fueron: los productos de minerales non metálicos, siguíos de los productos metálicos, maquinaria y equipu.
Anguaño trátase de consolidar el Parque Industrial de Fresnillo, al cual dotóse d'infraestructura nel so área de reserva territorial, cola urbanización de 15 hectárees (ampliación del Parque Industrial Fresnillo), onde se llogró facilidá d'accesu y conectividad pal establecimientu de nueves empreses, tamién se crearon 10 nueves naves industriales, de 500m2 caúna, totalmente acondicionaes pa esi fin.
Nel Parque Industrial Calera realícense trabayos de nueva infraestructura, que execútase nes sos vialidades al respeutive de pavimentos, allumáu públicu, cercu perimetral, módulos d'accesu y parador d'autobuses. La industria aeroespacial instalar en Zacatecas. La empresa Grupu Everest, del sector de proyeutos industriales de manufactura en Méxicu, consolidó la instalación d'una empresa fondia, triumph group, dedicada a la manufactura de partes p'aeronaves, ultimadamente como resultáu de la inversión xaponesa inauguró otra empresa xaponesa na entidá llamada Koide Kokan Méxicu.
Actividaes terciaries
Comerciu
Cuenta con 48 257 unidaes económiques, el 1.3 % del país, en cuando a ocupación emplega 174 368 persones, el 0.9% del personal ocupáu de Méxicu. Del total del personal ocupáu na entidá, el 60% (103 894) son homes y el 40% (70 474) son muyeres, en permediu, les remuneraciones que recibe cada trabayador al añu en Zacatecas son de 72 211 pesos mexicanos, el permediu nacional ye de $99 114.
Turismu
miniatura|150px|derecha|Catedral de Zacatecas.
Na entidá, rexístrase la esistencia de 265 hoteles y 6 815 habitaciones, 604 establecimientos de preparación en servicios d'alimentos, bebíes, percorríos nocherniegos de lleendes, tours en tranvíes, serviciu de guíes per hora, ente otros servicios turísticos. L'estáu de Zacatecas tien comunidaes coloniales con reconocencia internacional como Zacatecas, capital del estáu; Guadalupe, Fresnillo, Sombrerete y Jerez de García Salinas.
Les llocalidaes más visitaes son: left|200px|miniatura|Teatro Fernando Calderón. Mercáu y la Plaza de Toro San Pedro (güei convertida n'hotel, unu de los más bellos de Llatinoamérica), tamién ye famosa pola so arquiteutura barroca y churrigueresca, anque en realidá l'únicu edificiu puramente barrocu ye la fachada principal de la catedral y los sos dos torres, de les cualos la torre norte terminar hasta 1904, según los 8 retablos bañaos n'oru de los altares llaterales del templu de Santu Domingu, esiste una ilesia d'estilu góticu que ye'l templu de Fátima, construyíu a metá del sieglu XX única construcción del so estilu nel estáu. Ciudá declarada Patrimoniu Cultural de la Humanidá pola UNESCO en 1993. En Zacatecas puede almirase el pueblu dende un teleféricu que crucia'l centru dende'l Cuetu de la Bufa hasta'l Cuetu del Grillu.
Realízase cada añu mientres la Selmana Santa una selmana Cultural, onde toles espresiones del arte manifestar en teatros, y escenarios naturales como places, plazuelas, cais y caleyones, Esta selmana cultural recibe artistes de toes partes del mundu y ye consideráu unu de los festivales culturales más importantes d'América, solo dempués de festival Cervantín.
L'últimu xueves, vienres, sábadu y domingu del mes d'agostu celebren les morismas de bracho una representación de la batalla de lepanto moros vs. cristianos asocedida en 1571, ye una de les 3 representaciones del mundu xunto cola de Granada y Alicante n'España, siendo ta la de Zacatecas la más monumental con cerca de 15.000 actores y que tien más de 100 años de tradición. miniatura|derecha|200px|Panorámica de la ciudá de Zacatecas. Del últimu domingu de xunetu al primer domingu d'agostu realiza'l festival zacateas del folclor internacional "Gustavo Vaquera Contreras" onde nos visiten grupos de danza de los cinco continentes, lo mesmo que de los estaos de Méxicu, ye consideráu unu de los meyores 5 festivales del mundu, siendo'l más importante del continente americanu, los bailladeros son en plazuelas, places y llugares especiales, les presentaciones de gala que se faen nel Teatru Fernando Calderón y Ramón López Velarde.
En setiembre realízase la Feria Nacional de Zacatecas (FENAZA) mientres los trés primeres selmanes del mes, con eventos como corríes de toros, engarradielles de gallos, esposiciones, variedaes artístiques y diversiones, considerada una de les 3 feries más importantes de Méxicu y ye una de les poques feries que nun cobren l'accesu a les sos instalaciones.
Tamién cada añu nel mes d'ochobre, la ciudá de Zacatecas caltién vixente la so cita internacional col festival de teatru de cai, siendo l'únicu festival nel so xéneru en tou Méxicu, abriendo les puertes de les sos plazuelas y caleyones a les compañíes que fixeron del espaciu abiertu, l'escenariu de la so creatividá artística, onde invaden tolos espacios posibles pa enfusase nos sentíos de cada unu de los espectadores, pa esaniciar la barrera qu'estrema la vida cotidiana del mundu de los suaños.
Tol añu Zacatecas realiza con eventos culturales diversos, y cúntase con una gran infraestructura hotelera, siendo una de les meyores opciones pal turismu nacional ya internacional.
Ye'l llugar del famosu Santu Neñu de Atocha una imaxe romana mercada per Méxicu a España * Santuariu de Plateros: Alluga al Santu Neñu de Atocha, el tercer centru relixosu más visitáu del país.
miniaturadeimagen|sdfa
Patrimoniu de la Humanidá
Centru Históricu de Zacatecas
En 1972 celebróse la Convención del Patrimoniu Mundial parte de la Organización de les Naciones Xuníes pa la Educación, la Ciencia y la Cultura (UNESCO) y l'Organización de les Naciones Xuníes (ONX) na ciudá de París na que'l Centru históricu de Zacatecas foi declaráu Patrimoniu de la Humanidá pola UNESCO nel añu de 1993. Notable pola so arquiteutura y los sos numberosos museos, la Catedral Basílica de Zacatecas, construyida ente'l 1730 y 1760, el Teatru Fernando Calderón, l'Acueductu El Cubu, el Palaciu de Gobiernu, La Plaza d'Armes, o'l Muséu de Tomar de Zacatecas, son solo dellos exemplos.
Camín Real de Tierra Adientro miniatura|200px|Mapa del [[Camín Real de Tierra Adientro.]] Nel marcu de la 34ª xunta del Comité de Patrimoniu Mundial de la UNESCO que s'efectúa del 25 de xunetu al 3 d'agostu na capital brasilana de Brasilia, el comité votó y declaró al Camín Real de Tierra Adientro, tamién conocíu como El Camín de la Plata como patrimoniu mundial.
Dichu Camín ye'l más antiguu d'América toma una estensión de 2 900 km que parte dende la Ciudá de Méxicu hasta Santa Fe, Nuevu Méxicu, Estaos Xuníos. Dicha ruta foi trazada nel sieglu XVI polos conquistadores españoles pa desenvolver el comerciu, facilitar les campañes militares, sofitar la colonización y evanxelización na Nueva España. Representa amás unu de les pontes culturales más relevantes que xunen a dambes naciones.
La UNESCO determinó qu'una carreta que forma parte de los murales prehispánicos de la Cueva de Ávalos va ser considerada l'emblema de los 60 sitios que conformen l'itinerariu cultural declaráu Patrimoniu de la Humanidá. Nesti llugar foi afiguráu en pintura rupestre'l contautu colos colonizadores.
Pueblos Máxicos
Les carauterístiques d'estos pueblos inclúin el tar allugaos en zones cercanes a sitios turísticos o grandes ciudaes, tener accesos fáciles per carretera. L'Estáu de Zacatecas cunta con cinco Pueblos Máxicos que son:
Zones Arqueolóxiques
Son más de 500 zones arqueolóxiques los que s'atopen en tol territoriu zacatecano, de los cualos destaquen La Quemada y Altavista.
La Quemada
La Quemada ye una zona arqueolóxica singular nel mosaicu de los sitios mesoamericanos. En 1615, Fray Juan Torquemada identificar como unu de los llugares visitaos polos Azteques na so migración escontra la cuenca de Méxicu.
Altavista
La zona arqueolóxica Altavista foi un centru ceremonial y astronómico productu de la caña súchil de la cultura Chalchihuites, que la so ocupación y desenvolvimientu tuvo un periodu d'aproximao 800 años. Esta zona ye considerada como un importante centru ceremonial-astronómicu de la cultura Chalchihuites, que los sos muertes arqueolóxiques son: la Plaza de la Lluna (o salón de columnes), la pirámide votiva, la escalera de Gamio y el Llaberintu. Nesta postrera pueden apreciase con puntualidá y precisión los respeutivos equinoccios de les estaciones.
Parques nacionales en Zacatecas
left|200px|miniatura|[[Parque Nacional Sierra d'Órganos.]] Son consideraos parques nacionales aquelles árees que tán protexíes por aciu un decretu oficial, xeneralmente pol presidente, son rexones que cunten con unu o más ecosistemes. Nel estáu de Zacatecas, cuntar con un parque nacional nel conceyu de Sombrerete.
Parque Nacional Sierra d'Órganos
Ye una área que correspuende al conceyu de Sombrerete, nel estáu mexicanu de Zacatecas. El llugar cunta con delles elevaciones serrapatoses y formaciones predreses caprichoses aniciaes por diversu factores climáticos y xeolóxicos, con forma similar a la de les cactáceas o a la de les pípas d'aquellos preseos musicales de los cualos toma'l nome.
Auníu a la presencia de montes de coníferes nes zones altes y carba y plantes xerófilas nes baxes, ye abellugu de delles especies d'animales reinales de la rexón y otres en peligru d'estinción. Ye un llugar allegáu pa la práutica de los deportes estremos como'l ciclismu, el senderismo y tamién pola guapura escénica de los sos paisaxes. Amás ser escenariu dende los años 1950's de numberoses películes de talla internacional.
Deportes
miniatura|200px|[[Estadiu Francisco Villa.]] miniatura|200px|Estadiu de la Universidá Autónoma L'estáu participa dientro del Sistema Nacional de Cultura Física y Deporte na rexón II conformada polos estaos de Chihuahua, Durango y Zacatecas.
Igualmente nel Conseyu Nacional del Deporte de la Educación participa na Rexón Norte, zona integrada poles universidaes de los estaos de Chihuahua, Durango y Zacatecas. Por Zacatecas compiten les siguientes universidaes: - Universidá Autónoma de Zacatecas - Universidá Autónoma de Durango. Campus Zacatecas - Escuela Normal Manuel Ávila Camacho - Escuela Normal Rural Matias Ramos
El profesionalismo atópase representáu pol equipu de fútbol Mineros de Zacatecas que compite nel Ascensu MX, la segunda categoría más alta nel balompié mexicanu , y el equipu homónimu de Basquetbol de la Lliga Nacional de Baloncestu Profesional de Méxicu. .
En tiempos pasaos l'estáu solía cuntar con equipos bien competitivos como los Mineros de Zacatecas del desapaecíu Circuitu Mexicanu de Basquetbol del que foi campeón en 2003, los Tuzos de la UAZ equipu de béisbol profesional de los años ochenta, y la Real Sociedad de Zacatecas finalista en 1997 de la Lliga d'Ascensu de Méxicu.
Personaxes distinguíos
Fundadores y conquistadores
Artistes Ramón López Velarde Poeta * Pedro Coronel Artista plásticu * Rafael Coronel Artista plásticu * Francisco Goitia Artista plásticu * Manuel Felguérez Artista plásticu * Francisco de Santiago Silva Pintor Manuel María Ponce Compositor Cynthia Klitbo Actriz historia-de-un llocutor migrante-que-destaco-en-estados-unidos/ Humberto Luna Llocutor Los Temerarios Grupu Musical
Política y Militar Fernando de la Campa Militar y Conde Basilio Pérez Gallardo Políticu y escritor Joaquín Amaro Xeneral que participó na revolución Amalia García Política * Basilio Pérez Gallardo Políticu y escritor Miguel Ruelas Políticu * Eliseo Medina Líder y activista a favor de los migrantes n'Estaos Xuníos Fernando Pámanes Escobedo Diplomáticu, políticu y militar
Relixosos
Mateo Correa Magallanes Mártir y santu Antonio Hernández Gallegos Obispu de Tabasco San Agustín Caloca Cortés Sacerdote, mártir y santu
Deportistes
Efraín Flores Direutor Téunicu de fútbol Santos Moreno Boxeador Intelectuales Refugio Reyes Rivas Arquiteutu * Juan Ignacio María de Castorena Ursúa y Goyeneche Sacerdote católicu, consideráu'l primera periodista de hispanoamérica Lluz González Cosío de López Fundadora de la Cruz Roja Mexicana Benignu Montoya Muñoz Escultor y pintor
Harvey Keitel
Biografía
Nació nel distritu neoyorquín de Brooklyn. Fíu d'inmigrantes xudíos d'orixe polacu (per parte de padre) y rumanu (per parte de madre) tuvo una infancia aturbolinada, llegando inclusive a ser espulsáu del colexu por absentismo.
A los 17 años apuntar nel Cuerpu de Marines de los Estaos Xuníos ya intervieno nel conflictu d'El Líbanu. Según les sos propies pallabres, el so pasu pol exércitu foi'l so primera "esperiencia espiritual", un puntu de rotura col microcosmos del barriu y un mediu pa enfrentar los sos mieos y conflictos.
Al so regresu a Nueva York trabayó vendiendo zapatos y como estenógrafo xudicial en Manhattan, hasta qu'un compañeru de trabayu aconseyó-y tomar clases d'interpretación, ente otros motivos p'ayudar a superar un grave problema de dislexa qu'abasnaba dende la so infancia. Foi según llegó al prestixosu Actor's Studio onde tuvo profesores tan notables como Stella Adler y Lee Strasberg. Trabayó dellos años nel teatru, n'obres menores hasta que respondió a un anunciu de la prensa nel qu'un mozu direutor Martin Scorsese, buscaba actores pa la so primer película Who's That Knocking at My Door: foi darréu escoyíu como protagonista. Darréu intervieno en delles cintes del mesmu direutor, tales como Street Scenes, Mean Streets y Taxi Driver, nestos dos últimes compartiendo protagonismu col tamién debutante Robert De Niro.
Unos años más tarde, la so carrera sufrió un duru revés al ser sustituyíu por Martin Sheen nel papel protagonista de Apocalypse Now. A partir d'entós los papeles importantes arralecieron ya intervieno en gran númberu de películes de dudosa calidá. Esta situación foi definida pol actor como "humillante" y pensó inclusive n'abandonar l'oficiu. A partir d'entós desenvolvió gran parte del so trabayu n'Europa, onde llegó a collaborar con direutores tan eminentes como Bertrand Tavernier, Ettore Scola o Ridley Scott. Trabayó xunto con Miguel Bosé en El caballeru del dragón (1985).
A pesar del so bon faer interpretativu, nun foi hasta bien entrada'l maduror, nos años 1990, cuando llogró una cierta reconocencia a la so carrera y una mayor popularidá llogrando diversos premios de la crítica y una nominación a los Premiu Óscar. Nesta etapa intervieno en películes tan renombraes como Reservoir Dogs, Pulp Fiction, El Pianu, Thelma & Louise, Smoke o la revesosa y perdura Bad Lieutenant, que marcaron un enantes y un dempués na so trayeutoria. Anque trabayó en títulos puramente comerciales, los sos meyores trabayos mover nel terrén del cine independiente, del que ye un firme defensor.
El so físicu poderosu ayudó-y a encarnar papeles de "tipu duru" en munches de les sos películes, col riesgu de ser encasillado nesti sentíu; sicasí, el so gran versatilidad dexó-y desenvolver personaxes d'esquisita sensibilidá, como'l de George Baines en El Pianu o d'una humanidá conmovedora, como'l del protagonista de La mirada de Ulises.
Keitel tamién ye dueñu d'una productora llamada The Goatsingers cola qu'intenta dar salida a proyeutos de mozos direutores, polos qu'apuesta firmemente. Nel terrén personal, ye un home bastante comprometíu colos problemes sociales (foi vocal d'Unicef mientres la Guerra de Bosnia), ye un apasionáu de la llectura, especialmente de la poesía y l'ensayu, y un auténticu espertu en puros habanos. Tuvo xuníu sentimentalmente a l'actriz Lorraine Bracco ente 1982 y 1993, con quien tuvo una fía llamada Stella Keitel-Bracco. Darréu caltuvo rellaciones (non demasiáu duraderes) con delles muyeres, ente elles l'actriz Andie MacDowell, hasta qu'en 2001 casóse cola actriz y direutora israelina Daphna Kashner con quien tien un fíu llamáu Roman Keitel. Tamién ye padre d'otru fíu, Hudson, d'una curtia rellación con una ceramista de California.
Premios
Llista incompleta
Sauvigney-lès-Pesmes
Sauvigney-lès-Pesmes ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Saona, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Woodbury Heights
Woodbury Heights ye un borough del condáu de Gloucester, nel estáu de Nueva Jersey. Llenda con.
Sauvigney-lès-Pesmes
Tien una población de y una superficie de  km².
Deidá llunar
200px|right|thumb|[[Chandra (dios)|Chandra montando'l so carru celestial]] En mitoloxía, una deidá llunar ye una deidá acomuñada o simbolizada cola Lluna. Estes deidaes pueden tener delles funciones y tradiciones dependiendo de la cultura, pero de cutiu rellaciónase como enemigu de la deidá solar. A pesar de que pueden tar rellacionaos, son distintos de la deidá solar. Les deidaes llunares pueden ser homes o muyeres, pero davezu son del sexu opuestu a la deidá solar correspondiente.
Woodbury Heights
Demografía
Tien una población de y una superficie de  km².
Bustantigo
Bustantigo ye un llugar de la parroquia del mesmu nome, nel conceyu asturianu d'Allande.
Alcuéntrase a 23 km de La Pola, la capital del conceyu, a un altor mediu de 707 msnm y tien una población de.
Ta situao na fastera izquierda del valle que forma'l Ríu del Ouro, nel Picoutel. La so ilesia parroquial, d'una sola nave, tien una imaxe de San Xosé. Como ye habitual en munches de les ilesies d'Asturies, tien a la salida de la mesma un texu, árbol sagráu pa los celtes.
Heteroglotónimu
El térmenu heteroglotónimu refierse al nome col que se conoz una llingua per parte de quienes nun la falen, ye dicir, un exónimu pal nome d'una llingua.
Al empar que los autoglotónimos pueden poseyer valir despectivu, por exemplu:
Fernando Menéndez
Fernando Menéndez ye un poeta español. Ente los sos trabayos destaca una amplia serie de llibros manuscritos ya ilustraos por el mesmu autor que fueron espuestos en delles ocasiones. Llicenciáu con grau en Filosofía Pura pola Universidá de Salamanca foi profesor de filosofía, anguaño ta xubiláu.
Trayeutoria Lliteraria
Les primeres publicaciones apaecen en revistes de lliteratura como Estafeta Lliteraria, Cuadiernos Hispanoamericanos y Cuadiernos del Norte, ente otres.
Esposiciones
Lluz de Llendes na Sala del Centru municipal del Cotu, Xixón (1998) acompañada tamién d'un llibru catálogu * Oquedades y caligrafíes na sala del CMI Xixón-Sur (2004)
Manuscritos
351 manuscritos distintos espuestos en delles esposiciones.
Intensidá
Denómase intensidá al grau de fuercia con que se manifiesta un axente natural, una magnitú física, una cualidá, una espresión, etc. Darréu desto, hai delles menes d'intensida, ente elles:
Shuichi Gonda
Shuichi Gonda (権田 修一, ), ye un futbolista xaponés.
Savoyeux
Savoyeux ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Saona, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Herciu
L'herciu ye la unidá de frecuencia del Sistema Internacional d'Unidaes. Remanez del apellíu del físicu alemán Heinrich Rudolf Hertz, que descubrió la propagación de les ondes lletromagnétiques. El so símbolu ye Hz (escritu ensin puntu, como tolos símbolos.)
Un herciu representa un ciclu por cada segundu, atalantando ciclu como la repetición d'un eventu. En física, el herciu aplícase a la midición de la cantidá de vegaes por segundu que se repite una onda (ya seya sonora o lletromagnética), magnitú denomada frecuencia y que ye, nesti sen, la inversa del periodu. Un herciu ye la frecuencia d'una partícula nún periodu de 1 segundu (Hz = s^{-1}):
Faru de Cuideiru
El faru de Cuideiru s'asitia na punta Roballera, a la vera la villa pixueta, capital del conceyu de Cuideiru.
Villamayor
Hai delles poblaciones col nome Villamayor o Viḷḷamayor:
Ludwigshafen am Rhein
Ludwigshafen am Rhein (Puertu de Luis a veres del Rin) ye una ciudá de Renania-Palatináu (Alemaña), importante puertu del ríu Rin. Xunto con Mannheim y Heidelberg, ye una de los trés grandes ciudaes de la rexón del Rin-Neckar. Tien una población de 163.560 habitantes (2006).
Giro d'Italia 1988
La 71ª edición del Giro d'Italia apostar ente'l 23 de mayu y el 12 de xunu de 1988, con un percorríu de 21 etapes, dos d'elles dobles, y 3579 km, que se percorrieron a una velocidá media de 36,788 km/h.
Ludwigshafen am Rhein
Conózse-y como la "ciudá de la química" por cuenta de qu'en ella atopa'l cortil química integráu más grande del mundu perteneciente a BASF.
Persones famoses
Boris Brejcha, DJ y productor musical de "High-Tech Minimal" Helmut Kohl, antiguu canciller alemán dende 1982 hasta 1998
Giro d'Italia 1988
Los españoles qu'allegaron al Giro de 1988 nun tuvieron demasiao protagonismu. Pedro Delgado foi segundu na docena etapa y tuvo, nes etapes de monte, ente los meyores, pero'l so mal rendimientu en contrarreló quitó-y d'un puestu meyor y terminó séptimu. Por detrás d'él, Juan Tomás Martínez, del equipu Zahor, foi 16º. Hai de solliñar tamién l'actuación del mexicanu Raúl Alcalá, compañeru d'equipu del ganador de la carrera, que terminó 14º.
La victoria final na ronda italiana foi para Andrew Hampsten. Hampsten encimentó'l so trunfu nuna escapada na decimocuarta etapa, na que se xubió'l Gavia, visu que nun se xubía dende la edición de 1960. Mientres tola etapa l'agua tuvo presente, pero al llegar a l'ascensión al Gavia, les condiciones climatolóxiques fueron tarrecibles, con constante y abondosa agua, bien de fríu y nieve. Andrew Hampsten, preveníu pol so direutor deportivu, fornióse nada menos que con guantes de neoprenu, un xerséi de llana y gafes d'esquí para dicha ascensión. Sicasí, como apuntara'l campeón italianu Francesco Moser, más allá de les dures condiciones climatolóxiques de l'ascensión, daqué igualáu n'otres ocasiones a lo llargo de la historia del ciclismu, peor entá foi'l descensu de 16 milles hasta la meta final de Bormio. Mientres el mesmu, una nube españó y munchos ciclistes viéronse obligaos a detenese de resultes de l'agua y les baxes temperatures, llegándose a formar xelu nos cambeos de marches o nos frenos. Johan van der Velde, líder del monte hasta esi momentu, y que coronó en primer llugar el visu, tuvo que detenese a los pocos quilómetros d'empezar el descensu, incapaz de controlar la bicicleta pola mor del fríu, pa solicitar al so direutor deportivu ropa d'abrigu y tomar daqué de té caliente y coñá. En Bormio, Van der Velde perdió más de 47 minutos respeuto al vencedor de la etapa. Numberosos ciclistes realizaron el descensu nos coches de los sos respeutivos equipos, terminando sobre la bicicleta solo los últimos trés quilómetros de la etapa. Sicasí, la organización decidió dexa-yos siguir en carrera a otru día a pesar d'ello. Breukink y Hampsten aventayaron a tolos favoritos en más de cuatro minutos a la fin del día; el neerlandés axudicóse la etapa y el norteamericanu vistir de rosa.
Debíu tamién a la nieve, la etapa del día siguiente viose encurtiada, al esaniciar del trazáu l'ascensu al Stelvio. Eso convertía al Gavia na Visu Coppi d'esta edición.
Nel podiu final de Milán, xunto a Hampsten y Breukink xubiría al podiu'l suizu Urs Zimmermann, en tercer llugar.
Idioma luxemburgués
El luxemburgués ye un dialeutu moselofranconiu altoalemán (xermánicu occidental) faláu por 300.000 persones nel Ducáu de Luxemburgu eleváu a llingua oficial (xunta'l francés y alemán) en 1984.
Tauru
Tauru (Taurus) ye una de les constelaciones del zodiacu. Ye grande y prominente nel cielu hibernal, ta allugada ente Aries al oeste y Xéminis al este; pal norte alcuéntrase Perséu y l'Áuriga, al suroeste Orión y al sureste Eridanus y Cetus.
Carauterístiques
En mediu d'esta constelación alcuéntrase una de les poques estrelles de primer magnitú del cielu, Aldebarán. Los cuernos del güe espárdense pal oeste, nuna punta por Elnath (Beta Tauri) y (Zeta Tauri).
Oxetos
Na rexón este de la constelación alcuéntrase uno de les concentraciones d'estrelles más afamada, les Pléyades, visibles a simple vista. Tras Aldebarán allúguense les Hyades otru enxeme d'estrelles que formen la V que marca nel cielu la tiesta del güe. Tamién ye visible, con telescopiu, la Nebulosa del Cangrexu (M1), un restu de supernova de Zeta Tauri. La so esplosión foi visible dende la Tierra, el 4 de xunetu de 1054, y foi de tala magnitú qu'en dellos díes yera posible vela en plenu día, como conseñen los rexistros escritos de los historiadores chinos y de los indios d'América. 150px|left|thumb|Representación medieval de Tauru
Astroloxía
Esta constelación ta asociada col signu astrolóxicu de Tauru (20 d'abril-20 de mayu). Ta rellacionáu col elementu de la Tierra y, poro, ye un signu de tierra, al igual que Virgu y Capricorniu. El so opuestu ye Escuripión.
Garri Kaspárov
Kaspárov convertir nel Campeón del Mundu más nuevu de la hestoria en 1985. Caltuvo'l títulu mundial oficial de la FIDE hasta 1993, cuando una disputa cola Federación llevar a crear una organización rival, la Professional Chess Association. Siguió calteniendo'l Campeonatu del Mundu d'Axedrez Clásicu, hasta la so derrota frente a Vladímir Krámnik en 2000.
Kaspárov encabezó la clasificación mundial de la FIDE de forma cuasi continua dende 1986 hasta la so retirada en 2005, algamando en xunetu de 1999 una puntuación de 2851, la mayor llograda hasta'l llogru del GM Magnus Carlsen n'abril de 2014, al algamar ésti los 2882 puntos Elo. Amás ganó n'once causes el Óscar del Axedrez. Tamién ye conocíu polos sos enfrentamientos con ordenadores y programes d'axedrez, especialmente tres la so derrota en 1997 ante Deep Blue; esta foi la primer vegada qu'un ordenador ganó a un Campeón del mundu nuna partida con ritmu de xuegu de tornéu. Kaspárov anunció la so retirada del axedrez profesional el 10 de marzu de 2005 pa dedicar el so tiempu a la política y a la escritura sobre temes d'axedrez. Formó'l movimientu Frente d'Unión Civil y xunióse como miembru de La Otra Rusia, una coalición opositora a l'alministración de Vladímir Putin.
El 28 de setiembre de 2007, Kaspárov entró na carrera presidencial de Rusia, recibiendo 379 de 498 nun congresu celebráu en Moscú por La Otra Rusia. Anque finalmente'l so partíu nun allegó a les eleiciones de marzu de 2008, debíu, según el mesmu Kaspárov a la imposibilidá de consiguir un local onde axuntar al so partíu, requisitu indispensable según la llei eleutoral rusa. Él foi escluyíu por nun atopar una lo suficientemente grande como espaciu d'arriendu pa montar el númberu de siguidores que tien la obligación llegal pa sofitar una candidatura como la llevó a retirase. Kasparov culpó a "la obstrucción oficial" pola falta d'espaciu disponible. A pesar de que ye llargamente consideráu n'Occidente como un símbolu de la oposición a Putin, foi escluyíu de la votación presidencial. El clima políticu en Rusia según los informes, fai que seya difícil pa los candidatos de la oposición a entamase.
Ye llargamente consideráu nel Oeste como símbolu d'oposición a Putin, sicasí'l sofitu de Kaspárov en Rusia ye consideráu baxu.
Robert Fulton
Robert Fulton foi un inxenieru y inventor d'Estaos Xuníos, conocíu por desenvolver el primer barcu de vapor que se convirtió nun ésitu comercial.
Xuliu (unidá)
El xuliu o joule (J) ye la unidá del Sistema Internacional pa enerxía y trabayu. Defínese como'l trabayu fechu pola fuercia de 1 newton nun desplazamientu de 1 metru y toma'l so nome n'honor al físicu James Prescott Joule.
Robert Fulton
Vida y carrera
Robert Fulton nació en el corazon de Alba Reche y stream Nana Triste y tambien nacio en pennsylvania para los que no saben, busquen todas las informaciones en paginas de historia y no aca gracias por su atencion. Pudo habese comenenciudu per primer vegada nes máquines de vapor en 1777 cuando, a la edá de 12 años, visitó al delegáu de Láncaster William Henry, qu'estudiara la máquina de vapor de Watt nuna visita a Inglaterra. A la so vuelta, Henry construyó la so propia máquina y en 1763 (dos años enantes de la nacencia de Fulton) intentó asitiala como motor d'un barcu, que terminó fundiéndose.
Xuliu (unidá)
El xuliu tamién ye neto a 1 vatiu segundu, polo que llétricamente ye'l trabayu fechu por una diferencia de potencial de 1 voltiu y con una intensidá de 1 amperiu demientres un tiempu de 1 segundu.
Robert Fulton
Vida y carrera
thumb|300px|left|Fulton presenta la primer máquina de vapor a Napoleón Bonaparte en 1803.
Xuliu (unidá)
Equivalencies:
Robert Fulton
Vida y carrera
Cuando Fulton algamó la mayoría d'edá, en 1786, partió a Inglaterra pa estudiar pintura. Nesti país creó'l so primer inventu, que consistía nun sistema d'elevadores aplicáu al navegación internu.
Xuliu (unidá)
De miente aproximao, un joule ye la cantidá d'enerxía necesaria pa llevantar un quilogramu a una altura de 10 cm de la superficie de la Tierra
Robert Fulton
Vida y carrera
Yá en 1793 había propuestu planes pa la construcción de barcos de vapor a los gobiernos británicu y americanu, y n'Inglaterra conoció al duque de Bridgewater, que'l so canal usaría pocu tiempu dempués pa faer les pruebes d'una barcaza a vapor, y quien más tarde mercaría barcos de vapor a William Symington. Symington llograra con ésitu faer navegar barcos de vapor en 1788, y ye bien probable que Fulton tuviera al tantu d'estos desarrollos.
Garri Kaspárov
Kasparov ye gallardoniáu col premiu UN Watch de les Naciones Xuníes, pola so pacífica llucha pol respetu de les llibertaes fundamentales en Rusia. Anguaño ye presidente de la Fundación de Derechos Humanos y preside el so Conseyu Internacional.
Fernando M. García-Ordóñez
Fernando Martínez García-Ordóñez nació nel pueblu asturianu de Salas el 22 de xunu de 1922 y finó en Valencia el 21 de payares de 2015. Cursó les carreres de Ciencies Exactes y Arquiteutura, llogrando'l títulu nesta postrera pola Escuela d'Arquiteutura de Madrid en xunetu de 1955.
Garri Kaspárov
Inicio de la so carrera
thumb|left|A la edá de 11 años, en [[Vilnius, 1974.]]
Robert Fulton
Vida y carrera
En xunu de 1802 el ministru británicu solicitó una comisión pa evaluar el proyeutu del submarín de Fulton. La comisión integrar Sir Joseph Banks, Mr. Canvesdih, Sir Home Riggs Popham, el Mayor Congreve y Mr. John Rennie. La comisión tres delles selmanes de trabayu determinó que'l proyeutu yera invidable.
Garri Kaspárov
Inicio de la so carrera
Garri Kímovich Veinshtéin nació en Bakú ( Azerbaixán) de madre armenia Clara Shaguénovna Kasparián y padre rusu xudíu Kimo Moiséyevich Veinshtéin. Los sos entamos ajedrecísticos fueron reparando al so padre, quien lu enseñó lo básico; pero empezó a estudiar axedrez seriamente dempués de que los sos padres propunxéren-y un problema d'axedrez. El so padre morrió cuando tenía siete años. Adoptó l'apellíu armeniu de la so madre, Kasparián, modificar a una versión más rusificada, Kaspárov.
Fernando M. García-Ordóñez
Formación académica y primeros trabayos
Siendo entá estudiante conoz a Pedro Bidagor Lasarte con ocasión del "Concursu d'Idees pa la Ordenación del Centru Comercial na Avenida del Xeneralísimu" (más tarde conocíu como complexu AZCA), nel que resulta premiáu con un accésit: en ganándose l'enfotu del entós Xefe de la Seición d'Urbanismu de la Direición Xeneral d'Arquiteutura, consigue dos años más tarde, en 1957, el so encamientu pa treslladase a Valencia, col encargu de realizar un informe urbanísticu pal Ministeriu de la Vivienda. Amás de los sos trabayos de coordinación urbanística pa la Solución Sur tres la riada del 13-14 d'ochobre de 1957, García-Ordóñez eslluma cola so primer obra como arquiteutu: la Escuela-Jardín Guadalaviar (1958-59), delicáu referente de l'arquiteutura moderna valenciana, que sería recoyíu por numberoses publicaciones profesionales tantu nacionales (Informes de la Construcción, nᵘ125) como estranxeres (L'Architecture d'aujourd'hui, nᵘ91; The Architect & Building News, nᵘ30, ente otres).