cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Platycerus consimilis
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Sichuan (China).
Platycerus businskyi
Platycerus businskyi ye una especie de coleópteru de la familia Lucanidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Shaanxi (China).
Azur
thumb|180px|L'escudu del Reinu de Francia «modernu», usáu polos reis de la [[dinastía de los Capetos dende'l sieglu XIV, llevaba trés flores de lliriu d'oru sobre campu (fondu) d'azur]]
En heráldica, azur ye la denominación heráldica d'un color azul intensu o escuru. D'ente los esmaltes heráldicos, pertenez al grupu de los colores, xunto col gules (colloráu), el sable (negru), el sinople (verde) y el púrpura.
Per otra parte, azur ye un color que dende antiguu aplicóse a les coloraciones intenses entemedies ente'l celeste y l'índigo, polo que na moderna teoría del color puede considerase qu'l'azur ye un color espectral entemediu ente'l cian y l'azul, y por lo mesmo pertenez al círculu cromáticu natural.
Sinónimos
Dacuando esti esmalte foi llamáu turquí.
Etimoloxía
El términu «azur» provién del francés azur, que comparte orixe con «azul», al que se considera deriváu del árabe hispánicu lazawárd, esti del árabe lāzaward, 'lapislázuli', esti del persa laǧvard o lažvard, y esti del sánscritu rājāvarta, 'rizu del rei'. Otra interpretación sostién que'l persa laǧvard o lažvard derivaría de Lajward, una rexón de Turquestán onde, según Marco Polo, llográbase'l lapislázuli, piedra semipreciosa de color azul.
Historia
Nos entamos de la heráldica, ente los sieglos XII y XIII, l'azur yera un esmalte pocu emplegáu: el historiador Michel Pastoureau topó qu'apaecía solamente nel 10 al 15 % de les armeríes europees. Sicasí, escontra mediaos del sieglu sieglu XIV ganara terrén por cuenta del gules y del sable, volviéndose'l color predominante nos blasones europeos.
thumb|left|100px|Azur heráldicu convencional y manera de representalo por aciu un rayáu horizontal cuando nun se dispón de colores
Representación
L'azur nun s'atopa definíu con exactitú. Arriendes d'ello, el tonu y el matiz d'azul a emplegar pa representalo queden a criteriu del artista heráldicu. Encamiéntase, sicasí, que l'azul seya fuerte y fiel a la so naturaleza; nun tien de ser purpúreo nin verdosu.
Cuando nun se dispón de colores, l'azur puede representase por aciu un rayáu bien finu de llinies horizontales paraleles, según el métodu atribuyíu al xesuita Montés Pietra Santa. Este ye'l métodu de representación que se ve comúnmente en grabaos a una tinta.
Exemplos d'usu
Siguen tres ejemplos antiguos y notables del usu del azur.
Lluz
La lluz (del llatín: lux, lucis) ye una onda electromagnética, ensamada por partícules enerxizaes nomaes fotones, que ye capaz de ser endilgada pol güeyu humanu y cuya frecuencia o enerxía determina el so color. La ciencia qu'estudia les principales formes de producir lluz, asina como'l so control y aplicaciones denómase lluminotecnia.
Azur
Exemplos d'usu
Nel Muséu de Tessé, en Le Mans, caltiénse una placa esmaltada proveniente de la tumba de Godofredo Plantagenet que lo representa empuñando la so espada y el so escudu (d'azur, semáu de leoncillos d'oru). Esta efixe, que se remonta a alredor del añu 1160, ye considerada la imaxe más antigua d'un escudu en color que llegara hasta nós.
thumb|120px|Forru de vevos convencionales, alternando plata y azur
Usu nos vevos
D'ente los forros heráldicos, los vevos son típicamente d'azur y plata, anque en rares ocasiones pueden ser d'otros colores. Créese qu'l'azur de los vevos provién del fechu de qu'esti motivu heráldicu, güei bien estilizado, yera d'antiguo un forru iguáu con munches pieles d'esguil gris, que se cosíen ente sigo alternando los retazos correspondientes al llombu (azur) colos que se tomaben del banduyu de los animales (plata).
Usu nes ondes
La figura heráldica llamada «ondes», según les particiones y pieces ondulaes, usáronse con cierta frecuencia pa representar cuerpos y corrientes d'agua (el mar, ríos, etc.); nestos casos la suxerencia d'agua suel reforzase por aciu l'usu del esmalte azur.
Nel casu de les ondes, magar pueden representase en cualquier combinación de color y metal, pa faer referencia a l'agua suel recurrise a les de plata y azur.
Nomes, atribuciones y significaos en desusu
Escontra l'entamu del Renacimientu desenvolvióse un sistema de correspondencies simbóliques pa los colores heráldicos que güei s'atopa en desusu. Ye de notar qu'escontra 1828 esti sistema yera consideráu absurdu pol heraldista inglés William Berry, anque l'español Francisco Piferrer, en 1858, comentar como si inda fuera válidu.
Magar Jean Courtois, Heraldo Sicilia del Reinu d'Aragón, menta nel so tratáu -y blason des couleurs (1414) que cualesquier d'estes asociaciones del azur puede usase para blasonar, na práutica ye posible que solamente s'usaron el sistema planetariu y el sistema de piedres precioses. P'Alberto y Arturo García Caraffa (1919), el blasonado con xemes correspondía a los títulos y el de planetes a los soberanos. Arthur Fox-Davies cita un exemplu de blasonado con piedres precioses que data de 1458.
Debaxo danse dalgunes de les antigües correspondencies simbóliques del azur, según dalgunos de los nomes que se-y atribuyeron.
El color azur anguaño
Anguaño, l'azur ye un color usáu n'ocasiones nel ámbitu de la pintura decorativa, cosmética y otros. Ye importante la influyencia del idioma italianu, onde'l color azzurro (vèase azzurri) ye más claru que'l blu, pero más intensu que'l celeste. N'inglés azure defínese como'l color del cielu estenu. En rusu, Голубой (goluboi = celeste y azul claro) ta definíu como un color distintu de Синий (sinii = azul y azul escuro).
Puede llamase azur a los tonos que se perciben como entemedios ente l'azul y el cian. El so color complementariu ye'l naranxa.
Ver tamién
Los metales heráldicos:
Los otros esmaltes heráldicos principales:
Y amás:
Friol
Historia
En Friol queden entá muertes megalíticos y castreños, los más antiguos que caltién esti conceyu. Esta tierra foi tamién ocupada por romanos y visigodos.
Na Edá Media les families Ulloa, Parga y Seixas partiéronse'l poder nesti términu. Bona amuesa d'ello son les edificaciones, torres y castiellos, que pueblen el territoriu: La Torre de Friol, la Fortaleza de San Paio de Narla, torre de Miraz, Palaciu de Remesil y de Trasmonte.
La edificación más conocida de Friol ye la fortaleza de San Paio de Narla, d'orixe desconocíu y reconstruyida nel sieglu XVI por don Vascu de Seixas, señor de la Casa Solar y Castro de Seixas y del Palaciu de San Paio de Narla; fíu de Don Vascu de Seixas "el vieyu" y de María Álvarez de Sotomayor y nietu de Don Vascu de Seixas, quien yá nel sieglu XIV yera señor de San Paio, Osera, Chantada, Ferreira, Samos, Sobrado y Eiré. Participó na llucha dinástica de los Trastámara en favor de Don Enrique. Naquella dómina quedó partíu l'espaciu señorial lucense ente apenes cinco families: los Vázquez de Seixas, Ulloa, Lemos, Saavedra y Pardo.
En Friol esisten munches lleendes populares rellacionaes cola fortaleza de San Paio de Narla y los sos propietarios los Vázquez de Seixas. A este mesmu llinaxe perteneció tamién el Palaciu do Monte, asitiáu nesta mesma llocalidá.
Gastronomía
Dientro de la provincia de Lugo, la contorna de Friol puede esfrutase de los sos platos típicos como'l pulpu á feira, el caldu gallego, la empanada, les truches,... N'antroxu ye típicu'l cocíu con chorizu, pezuña, morru, oreya, rabu y otros derivaos del gochu. Ente la repostería destaquen les filloes (feches con sangre de gochu), los freixós y les orellas(toes comíes típiques n'antroxu, y toes elles feches a manera de postre).
Nel ámbitu gastronómicu destaca la " Feria do queixo y pan de Ousá" que se celebra añalmente y na que pueden tastiase y adquirir quesos artesanales realizaos por llabradores al estilu más tradicional.
Deportes
L'equipu deportivu más importante de Friol ye'l Club Peluquería Mista, que milita na Primer Nacional de Fútbol Femenino, la segunda división a nivel nacional. Esti club conto nel pasáu con destacaos equipos, a nivel autonómicu, de fútbol sala femenín (Concello de Friol FS) y na actualidá l'equipu de fútbol sala masculín (Servicio Iglesias Friol) compite na Lliga Provincial.
Nesle-l'Hôpital
Nesle-l'Hôpital ye una comuña francesa del departamentu de Somme, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Juan de Garlandia
thumb|right|300px|Juan de Garlandia colos sos discípulos. Portada de "Synónima magistri". Ed.: Heinrich Quentel. [[Colonia (ciudá)|Colonia. 1495.]] Juan de Garlandia (c. 1195 - dempués de 1272), John de Garland, llatinizáu Johannes de Garlandia o Johannes Anglicus, galizado Jean de Garlande, foi un profesor universitariu, escritor, lexicógrafu, retóricu, gramáticu, poeta y teólogu medieval inglés, que nun tien de ser confundíu col so contemporaneu y homónimu Juan de Garlandia (músicu).
Nació n'Inglaterra, quiciabes alredor de 1195, estudió en Oxford y coló a la Universidá de París en 1220 como maestru. Dende 1229 hasta 1232 Johannes enseñó na escuela cimera fundada en Toulouse, tornando dempués a París.
Los sos escritos traten temes gramaticales y retóricos y, polo xeneral, tán escrites en versos hexámetros.
Biografía
Según Edmond Faral nacería hacia 1180. Llámase-y de Garlandia pela cai Garlande de París onde habitó cuando enseñaba ellí pola década de 1220. Estudió en Oxford y foi discípulu d'Alain de Lille; por causa de la fuelga de profesores de la Universidá de París, foi convidáu en 1229 a enseñar na acabante crear Universidá de Toulouse, pero les revueltes de los cátaros (1229-1231) que describe nel so De Triumphis fixéron-y volver llueu a París y a la so fértil vida d'escritor (compunxo 17 obres que son sos con certidume y otres 12 que se-y atribúin con menos solidez); yera un escritor comenenciudu por tou: gramática, retórica, ascética y teoloxía. Considerar a sigo mesmu, frente a los sos colegues Alejandro de Villadei y Evrardo de Béthune, un innovador en cuestiones gramaticales; ye ciertu que como Roger Bacon nel so mesmu sieglu defendía la cultura clásica y la llectura de los auctores clásicos llatinos y griegos y tomó partíu contra los lóxicu-gramáticos escolásticos.
Escribió un diccionariu (Dictionarius) en llatín (1218-1220) y a pareyos intereses lexicográficos respuenden los sos Synonima y el so Multorum vocabulorum equivicorum interpretatio. Nel so Poetria (d'arte prosayca, metrica et rhytmica) (hacia 1230) trata cuestiones de Retórica y Poética en siete partes, estrema numberosos tipos de prosa y establez una influyente división de los xéneros lliterarios: traxedia y comedia van quedar estremaes en cuanto al estilu (grave naquélla y simple nésta) y tocantes a la forma narrativa (tragoedia, scilicet carmen quod incipit a gaudio et terminal in luctu; comoedia, scilicet carmen iocosum incipiens a tristitia et terminans in gaudium), lo qu'influyó la denominación que Dante Alighieri dio al so gran poema. Tamién estrema claramente ente res xesta o historia y res ficta o fábula, según res ficta quae tamen fieri potuit. La épica o narrativa puede escribise en prosa o versu (narratio communis est prose et metro). Añede a los trés estilos tradicionales otros que se cultivaben na so dómina.
Como poeta compunxo un Epithalamium beatae Virginis Maria que foi apurríu al legáu papal Romanu de Santángelo, unu de los fundadores de la universidá de Toulouse, en 1230; unes Georgica Spiritualia y un Floretus sancti Bernardi in se continens sacre theologie et canonum flores y comentó al llatín Ovidiu nos sos populares Integumenta Ovidii. Otres obres sos son el Compendium totius grammatices, Summa mysteriorum, metrice, cum comento y el De triumphis Ecclesiae; atribúyese-y el poema humorísticu Facetus in llatín.
Referencies
{{NF|1195|1272|Garlandia, Juan]]
Platycerus consimilis consimilis
Platycerus consimilis consimilis ye una subespecie de coleópteru de la familia Lucanidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Sichuan (China).
Quipu
thumb|Representación d'un quipu.
El quipu foi un sistema mnemotécnicu per aciu cuerdes de llana o algodón y nuedos d'ún o dellos colores desenvueltu poles civilizaciones andines. Magar se sabe qu'usóse como un sistema de contabilidá polos quipucamayoc (khipu kamayuq), alministradores del Imperiu inca, ciertos autores propunxeron que podría ser usáu tamién como una forma d'escritura, hipótesis sostenida ente otros pol inxenieru William Burns Glynn.
Topáronse quipus dende la Huaca de la Universidá de San Marcos, hasta «Cerro del Oro», correspondiendo estos a la cultura Wari. Anguaño caltiénense en museos alredor de 750 quipus.
Estructura
El quipu consta d'una cuerda principal, ensin nuedos, de la que dependen otres xeneralmente anoyaes y de diversos colores, formes y tamaños, los colores identifíquense como sectores y los nuedos la cantidá —llamaes cuerdes colgantes—. Pue haber cuerdes ensin nuedos, como tamién cuerdes que nun s'esprenden de la principal sinón de la secundaria (cuerdes secundaries). Los especialistes contemporáneos piensen que los colores y quiciabes la forma de trenzáu de les cuerdes indiquen los oxetos, ente que los nuedos fadríen referencia a les cantidaes, incluyendo'l númberu cero. Ente los quipus conocíos hai gran variedá de tamañu y complexidá, pos van dende los bien cenciellos hasta los que tienen más de mil cuerdes.
Marcia y Robert Ascher de la Universidá de Michigan analizaron dellos cientos de quipus, comprobando que la mayor parte de la so información ye numbérica. Cada grupu de nuedos ye un díxitu y hai trés tipos principales de nuedos:
Nel sistema d'Ascher hai un cuartu tipu de nuedu, con forma d'ocho con una vuelta estra, y represéntase por EE.
Un númberu ye representáu por una secuencia de grupos de nuedos en base decimal.
Exemplos nel sistema d'Ascher:
Esta llectura puede ser confirmada por un fechu afortunáu: los quipus regularmente contienen sumes de manera sistemática. Por exemplu, una cuerda puede contener la suma de les siguientes cuerdes y esa rellación repítise en tol quipu. Dacuando hai sumes de sumes tamién.
Dalgunos de los datos nun son númberos, sinón lo que los Ascher denomen etiquetes numbériques. Compónense de díxitos, pero'l númberu resultante paez ser usáu como un códigu, tales como los qu'usamos pa identificar persones, llugares o coses. Al desconocese'l contestu de los quipus individuales, ye difícil aldovinar lo qu'esos códigos signifiquen. Otros aspeutos del quipu podríen tener comunicao tamién información, por exemplu: códigu de colores, allugamientu relativu de les cuerdes, l'espaciáu y la estructura de les cuerdes y cuerdes secundaries.
Colores
thumb|Quipu.
Usu
Sábese del so usu contable, rexistru (censos, colleches) ya investígase sobre la so utilidá como sistema de representación llingüística y de memoria (historia, cantares y poemes) como tamién pa cuntar el ganáu. Antiguu preséu inca de rexistru y de comunicación, que consistía d'una llarga cuerda, de la que colingaben 48 cuerdes secundaries y delles otres suxetes a les anteriores. Los nuedos que se faíen nes cuerdes representaben les unidaes, les decenes y les centenes; y la falta de nuedos, el cero.
Una muestra de quipu (VA 42527, Museum für Völkerkunde, Berlín), primeramente estudiada por Gary Urton, porta una división por cuadrantes pocu común. Asociando l'Analís Estadísticu de Datos cola investigación de corte esperimental de tala amuesa, nun estudiu espublizáu por Alberto Sáez-Rodríguez llográronse les coordenaes correspondientes a un mapa estelar en 2 dimensiones, qu'indica la posición exauta de les estrelles más brilloses del recímanu de les Pléyades. Sabiendo que siquier 6 de les estrelles del cúmulu son visibles a güeyu, el puntu 7 podría corresponder a les coordenaes del planeta Venus, que pasa per delantre de les Pléyades cada 8 años. Ello probaría que los Inques yá conocíen el manexu de les coordenaes rectangulares (cartesianes).
Contabilidá
thumb|200px|Ilustración del cronista [[Guamán Poma en El Primer Nueva Coronica y Buen Gobierno (c. 1615).]] El so usu como sistema de numberación ye la forma más conocida. Nesti casu, les cuerdes secundaries representen, caúna, un númberu. Los nuedos van indicando les cifres según el so orde: les unidaes atópense a mayor distancia del cordel principal. Pablo Macera diz que'l quipu yera l'elementu matriz de la cultura inca y que'l control políticu débese en parte a qu'al traviés d'ellos podíen llevar un cálculu de los pueblos que controlaben. Pal contéu, tamién se sofitaben nel usu de la yupana o ábacu inca, del que se conoz la so esistencia polos cronistes, pero non el so manexu específicu, anque anguaño afíxose como preséu pedagóxicu, pa enseñanza de les matemátiques en proyeutos interculturales, en Perú, Bolivia, Ecuador y República Dominicana.
Posible escritura
left|thumb|Grabáu del sieglu XVI amosando un chasqui, mensaxeru inca, con quipus na so manzorga. Nos Andes nun se conocía la escritura con caráuteres sobre una superficie, talo que s'entiende n'occidente, pero los quipus paecen ser una eficaz ferramienta nemotéunico nos llabores alministrativos de la civilización Inca y que podríen tamién sirvir pa recordar fechos socedíos.
Dellos autores consideráron-yos un sistema de codificación d'información comparable a la escritura pos ye posible llograr más de 8 millones de combinaciones gracies a la diversidá de colores de cuerdes, distancia ente cuerdes, posiciones y tipu de los nuedos posibles. Nun se sabe como podría habese codificao'l conteníu testual más allá de delles secuencies cencielles. Hai dellos pueblos andinos alloñaos que menten tener «escritos» nos quipus de la so llocalidá.
William Burns Glynn plantega que los quipus yeren llibros con una escritura alfanumbérica onde los númberos simbolizaos en cada nuedu representen una consonante de la llingua quechua y, de la mesma, tienen una equivalencia colos colores de les cuerdes y colos dibuxos xeométricos usaos en cenefes testiles y na alfarería, colo qu'ellos tamién se convierten en testos d'escritura incaico.
Pa Robert y Marcia Ascher la escritura en quipus taba basada n'arreglos de categorización cruciada, esto ye conxuntos entamaos de datos numbéricos correspondientes a categoríes, que podíen representar cantidaes d'oxetos, sirvir de rótulos o a cencielles formalizar información. Según Huamán Poma, les Kapakkuna o quipus con llistes de gobernantes incluyíen nel mesmu orde un resume de les traces del so calter, el nome de la Colla (esposa principal), los años que gobernó y les sos principales aiciones.
El 12 d'agostu del 2005, la revista Science incluyó'l reportaxe Khipu Accounting in Ancient Peru («Contabilidá con Quipu nel antiguu Perú») del antropólogu Gary Urton y del matemáticu Carrie J. Brenzine, según el que per primer vegada descifrárase un elementu non numbéricu nun quipu: una secuencia de 3 nuedos en forma de 8 al empiezu d'un quipu que podría significar un topónimu pal pueblu de Puruchuco.
Los quipucamayos
thumb|Quipu de la coleición del [[Muséu Arqueolóxicu Rafael Larco Herrera de Lima, Perú.|322x322px]] Ye sabío que namái los funcionarios estatales conocíen l'usu de los quipus. Éstos yeren llamaos quipucamayoc (khipu kamayuq en quechua: «responsable del quipu», plural: khipu kamayuqkuna). Éstos taben sofitaos polos qullqakamayuqkuna, qu'ordenaben los almacenes o tambos. Xeneralmente'l khipu kamayuq yera un varón vieyu, ente que la qullqa kamayuq yera una vieya, y dambos posiblemente fueren pareya de más nueves. Yeren les persones encargaes de rexistrar los acontecimientos y llevar les estadístiques d'un complexu estáu inca de dos millones de quilómetros cuadraos y más de 12 millones d'habitantes. Los quipus foron conocíos polos cronistes, que falaron en tientes d'ellos y emplegaron la información que conteníen, interpretada y proporcionada polos khipu kamayuqkuna, especializaos nel so manexu. Según José de Acosta (1590):
Historia
thumb|200px|Ilustración de Guamán Poma. El quipu más antiguu atopáu hasta agora atopóse nel añu 2005, ente los restos de la ciudá de Caral y data aproximao del añu 2500 e.C., lo que fai evidente que l'usu del quipu tien una gran antigüedá. Sábese amás que usáronse llargamente polos Huari, ochocientos años primero que los inques. Los quipus huari nun teníen nuedos, sinón cuerdes de colores distintos colgando de la principal en distintos puntos.
Usáronse pol Imperiu inca pa rexistrar la población de cada ún de los grupos étnicos qu'apurríen la so fuercia de trabayu al traviés de la mita y de la producción almacenada nes colques (qullqa) para lo cual tou depósitu tenía'l so khipukamayuq residente.
El cronista Pedro Cieza de Llión señala qu'en cada capital de provincia había un khipukamayuq encargáu de toles cuentes, inclusive les relatives a los testiles. Acordies cola importancia del depósitu dalgunos d'esti contadores pudieron pertenecer al llinaxe del inca.
Dempués de la conquista española, l'usu de los quipus foi primeramente incentiváu, tanto pola alministración colonial como pola ilesia. El virréi Francisco de Toledo, incorporó ente 1570 y 1581 el quipu al sistema alministrativu del Virreinatu. Usábense davezu nel cultu católicu pa memorizar les oraciones y pa recordar los pecaos na confesión, hasta qu'en 1583 l'III Conciliu de Lima prohibió'l so usu. A pesar d'esta prohibición les comunidaes siguieron usando quipus. En 1622 el párrocu d'Andahuaylillas, Juan Pérez Bocanegra escribió un testu sobre'l quipu confesional nel so Ritual formulariu, que describe cómo los indíxenes diben confesase con quipus que rexistraben los sos pecaos. Los quipus usáronse a lo menos hasta 150 años dempués de la Conquista y les pruebes de carbonu 14 revelaron que la mayoría de los quipus que se caltienen daten de la dómina colonial.
Anguaño, sigue investigándose'l significáu de los cerca de 700 quipus sobrevivientes, incluyendo los atopaos mientres el sieglu XX en tumbes de toa mena, lo que sirve p'ampliar les conocencies sobre l'antiguu Perú.
Gary Urton atopó un documentu que rexistra los tributos que pagaben los habitantes d'una comunidá del valle del Santa, ente que, nel Muséu Temple Radicati de la Universidá San Marcos atoparon 6 quipus d'esa zona entamaos en 132 reparticiones, que concasen colos 132 nomes qu'apaecen nel documentu. Los investigadores esperen qu'estos afayos dean más lluces sobre los códigos de los quipus.
Supresión y destrucción
Los conquistadores españoles rápido suprimieron l'usu de los quipus. Los conquistadores creíen que dellos quipucamayocs permanecíen lleales a los sos gobernantes orixinales, en cuenta de al rei d'España, unviando mensaxes secretos. Como los conquistadores llevaron alantre la política de conversión de los indíxenes al catolicismu, tolo que representaba la relixón incaica considerábase idolatría, creyendo dellos conquistadores que los quipus yeren coses del demoniu, polo qu'amburábense y destruyíenlos.
Llocalización actual de los quipus sobrevivientes
D'alcuerdu al Quipu Database Project lleváu alantre pol profesor de la Universidá de Harvard Gary Urton y el so colega Carrie Brezine, 751 quipus foron reportaos como esistentes na actualidá. Atópense n'Europa, América del Norte y América del Sur. La mayoría tan en museos fora de los sos países orixinales, pero dalgunos moren nel Perú al cuidu de descendientes de los inques. La coleición más grande alcuéntrase nel Berlin Ethnologisches Museum de Berlín, Alemaña, con 298 quipus. La siguiente coleición en tamañu n'Europa ye la del Museum für Völkerkunde de Múnich, tamién n'Alemaña. Nel Perú hai 35 quipus nel Muséu de Pachacamac y otros 35 nel Muséu Nacional d'Arqueoloxía, Antropoloxía y Historia de Perú, dambos en Lima, el Centru Mallqui en Leymebamba tien 32 quipus. El Muséu Temple Radicati de Lima tien 26, el Muséu d'Ica tien 25, y el Muséu Puruchuco d'Ate tien 23. Los quipus que s'atopen en coleiciones privaes nun foron contaos na database y el so númberu desconozse. Una prominente coleición privada alcuéntrase en Rapaz, Perú, y foi apocayá investigada pol profesor de la Universidá de Wisconsin-Madison, Frank Salomon. El Departamentu d'Antropoloxía y Arqueoloxía de la Universidá de California en Santa Bárbara y el Muséu Santuarios Andinos de Perú - Arequipa tamién tienen un quipu respeutivamente.
Los quipus de Tupicocha y Rapaz
Anguaño les comunidaes de Tupicocha y Rapaz, na serranía de la rexón Lima - Perú, caltienen quipus qu'usen a mou de signu d'autoridá dientro de les sos comunidaes. Estos quipus almacénense nuna vivienda denomada «Kha Wayi» y son pieza fundamental pa ritos ancestrales como'l «Caccahuay». Los quipus de Tupicocha foron incluyíos pol Institutu Nacional de cultura de Perú dientro d'un rexistru etnográficu denomináu Programa Qhapaq Ñan.
Juan Casiano
Juan Casiano o Cassiano (c. 360/365-ca. 435). Sacerdote, asceta y Padre de la Ilesia. Nació na actual Dobruja en Rumanía, na desaguada del Danubiu, anque ye seguro que se formó en Belén y vivió mientres siete años como eremita nel desiertu d'Exiptu. Darréu recibió'l diaconáu en Constantinopla de manes de san Juan Crisóstomo, y foi ordenáu sacerdote en Roma pol papa Inocencio I.
Escontra 415 fundó l'Abadía de San Víctor de Marsella, formada por dos monesterios, unu masculín y otru femenín, pa los qu'escribió los sos escritos más importantes: les Institutiones, nes qu'espón les obligaciones del monxu y esamina los vicios contra los qu'hai de tar preveníu; y los sos venticuatro Collationes o Conferencies, nos que, en forma de diálogos con monxos famosos de l'antigüedá —como un complementu a les Institutiones— trata diversos aspeutos de la vida monacal, allaba la vida eremítica ya indica que la vida ascética ye la meyor vía pa lluchar contra'l pecáu.
Predicó enforma sobre la sexualidá. Na V Conferencia, estrema'l pecáu de la fornicación en tres tipos: el primeru consiste na conxunción de los dos sexos» (commixtio sexus utriusque); el segundu cometer ensin contautu cola muyer» (absque femineo tactu), lo que llevó a Onán a la condenación; el terceru ye «concebíu pol pensamientu y l'espíritu».
Por ser l'orixe de tolos demás pecaos, la pareya que formen la gula y la fornicación tien de ser arrincada, como si fora «un árbol xigante qu'estiende la so solombra de lloñe». Nel sistema filosóficu de Casiano equí anicia la importancia ascética del ayunu como mediu pa vencer la gula y atayar la fornicación. Esa ye la base del exerciciu ascéticu.
La fornicación ye ente los ocho pecaos fundamentales l'únicu que, por ser al empar innatu, natural y corporal nel so orixe, hai que destruyilo totalmente, como ye necesariu faelo colos vicios de l'alma, que son l'avaricia y l'arguyu. Imponse, pos, la mortificación radical que nos dexe vivir nel nuesu cuerpu previniéndonos de los enclinos de la carne. «Salir de la carne permaneciendo nel cuerpu». La castidá yera'l centru del sistema de Casiano, qu'obligaba al monxu a una represión constante nun estáu d'agotadora vixilia permanente tocantes a les más mínimos enclinos que pudieren producise nel so cuerpu y na so alma. Velar día y nueche; mientres la nueche pa prevenise del día y de día pensando na próxima nueche. Dicía Casiano: «Según la pureza y la vixilia mientres el día predisponen a permanecer castu mientres la nueche, de la mesma la vixilia nocherniega fortalez el corazón y lo pertrecha de fuercies que van ayudar a caltener la castidá mientres el día.» Tal estáu de vixilia suponía la puesta en práutica del procesu de «discriminación», qu'ocupaba'l centru de la téunica casiana d'autocontrol de la castidá en seis etapes socesives, que sigue usando la Ilesia. Casiano consideraba que se llegara al culmen del progresu de la castidá cuando nun se producíen poluciones nocherniegues involuntaries.
Los sos escritos teolóxicos influyeron nes doctrines semipelagianas.
Violeta Rivera
Violeta Rivera Poeta y artista visual. Llicenciada en Ciencies de la Información pola Facultá de Filosofía y Lletres de la Universidá Autónoma de Chihuahua.
Neslette
Neslette ye una comuña francesa del departamentu de Somme, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Violeta Rivera
El so trabayu foi espuestu en Méxicu, Portugal, Canadá, Italia, Arxentina y España. Al traviés de la so obra plástico y lliterario presenta personaxes espresivos, con alma y calter, asitiaos n'aiciones que parten y provoquen reflexón, crítica y analís sobre la condición humana y el so contestu social. Na so estética recurre a la moda internacional y al espresionismu, valiéndose de temes cotidianes que toquen direutamente les emociones, pensamientos y sensibilidá del espectador, valiéndose tamién de la poesía, colo que complementa y funde dambos llinguaxes.
Biografía
Violeta Rivera (Violeta Rivera Ayala) Chihuahua, Méxicu (1980-). Nació na ciudá de Chihuahua, Méxicu. Realizó los sos estudios na Facultá de Filosofía y Lletres de la Universidá Autónoma de Chihuahua. Cuenta con una especialidá en Lliteratura Mexicana del S. XX pola Universidá Autónoma Metropolitana.
Soffía Bjarnadóttir
Soffía Bjarnadóttir ye una novelista y poeta islandesa.
Violeta Rivera
Reconocencies
Representó a Méxicu na Incubadora d'Artistes de Portugal y Llatinoamérica.
Foi escoyida pol Nuit Rose Festival of Queer Art and Performance, pa realizar arte en direuto en Artscape Youngplace Gallery, en Toronto, Canadá
Soffía Bjarnadóttir
Biografía
Soffía Bjarnadóttir creció en Reikiavik (Islandia).
Juan Casiano
Posteridad
San Benitu de Nursia encamentó a los sos monxos la llectura de los escritos de Juan Casiano, y utilizar como fundamentu pal so regla, onde en ciertos pasaxes repitir casi vierbu a vierbu pasaxes de Casiano y la mesma regla afirma que ten de ser enllargada poles Conferencies de los Padres y les sos Instituciones de Casiano.
Violeta Rivera
Reconocencies
Llogró'l Tercer Llugar nel Concursu Eureka! De la Associazione Culturale CROSSMEDIA pa esponer nel Fourisalone de Milán, Italia.
Juan Casiano
Posteridad
Hasta agora, los monxos d'Occidente apreciáronlu como unu de los principales maestros de la vida monástica y consideren que-yos dexó beneficiase de la rica esperiencia de los primeros monxos d'Oriente.
Violeta Rivera
Reconocencies
Foi escoyida pola Secretaria de Rellaciones Esteriores al traviés del Consuláu de Méxicu en Douglas pa participar nel proyeutu d'Arte Urbano "Dreams Across Borders".
Juan Casiano
Posteridad
Dempués de la so muerte, el segundu Conciliu d'Orange, en 529, condergó'l semipelagianismo y dio una formulación teolóxica de la gracia tal como preconizaba san Agustín. El concilio pronunciar contra los que, como Juan Casiano de Marsella, Vicente de Lerins y Fausto de Riez, daben un papel más importante al llibre albedríu.
Esto probablemente esplica porqué Juan Casiano nun fuera un santu de la Ilesia católica romana, anque sí se-y venera llocalmente. Delles llocalidaes cerca de Lérins lleven el so nome y guardar dacuando la memoria de la so fiesta el 23 de xunetu nestes villes o en Marsella. Los sos escritos, sicasí, fueron lleíos llargamente nos monesterios d'Occidente.
Otra manera, sí figura nel calendariu de santos de la Ilesia ortodoxa onde ye bien envaloráu polos sos escritos y poles sos opiniones sobre la gracia, nes que los ortodoxos reconócense, meyor que nes de san Agustín, nes posiciones tradicionalmente enseñaes polos Padres ortodoxos. Asina ye como monxos (y obispos) ortodoxos de cutiu lleven el so nome. El so fiesta celebra'l 29 de febreru (o 28 de febreru n'años non bisiestos).
Montes Tauro
Los montes Tauro (Toros Dağlları) son una cadena montascosa asitiada nel sur de Turquía. Estender a lo llargo d'una curva dende'l llagu Egridir nel oeste escontra'l cursu altu del ríu Éufrates nel este, formando un arcu que trescurre paralelu al mar Mediterraneu, que constitúi'l llende sur del pandu d'Anatolia. Al este, estremar nuna caña (Antitauro) que sigue escontra'l nordeste hasta la nacencia del Éufrates, y otra caña (Tauro oriental) que pasa al sur del llagu Van y al norte del ríu Tigris, y que ye travesada pol Éufrates nel so descensu escontra Siria.
El cordal tien dellos picos d'altor cimeru a los 3000 metros. El pasu conocíu na antigüedá como les Puertes Cilicias crucia la parte central de los montes Tauro, al norte de la ciudá de Tarsu.
La caliar haise erosionado formando paisaxes cársticos de cascaes, ríos soterraños y dalgunes de les mayores caverna d'Asia. El cordal de los montes Tauro forma una barrera climática ente'l pandu d'Anatolia, de clima continental, y la mariña del sur, de clima mediterraneu.
Violeta Szekely
Violeta Szekely, tamién llamada Violeta Beclea, ye una atleta rumana, especialista na prueba de 1500 m, na que llogró ser subcampeona olímpica en 2000 y subcampeona mundial en 2001.
Carrera deportiva
Nes Olimpiaes de Sydney 2000 ganó la plata nos 1500 metros, tres l'arxelina Nouria Mérah-Benida y per delantre del so compatriota la tamién rumana Gabriela Szabo.
Al añu siguiente, nel Mundial d'Edmonton 2001 volvió ganar la medaya de plata en 1500 m, llegando a la meta tres Gabrielas Szabo, y per delantre de la rusa Natalya Gorelova.
Arauzo de Salce
Arauzo de Salce ye una llocalidá y un conceyu español de la provincia de Burgos, comunidá autónoma de Castiella y Lleón (España), asitiáu contorna de La Demanda, partíu xudicial de Salas de los Infantes, cabecera del conceyu del so nome.
Descripción
Ente les sos edificaciones más importantes atópase una ilesia d'una sola nave de la dómina románica. Al pie de ella llevanta un impresionante moral centenariu. Les fiestes patronales son les "Fiestes de la Virxe de l'Asunción" y la "Fiesta de la Virxe de les Congoxes". Nesta ilesia tamién hai un arcu que pertenecía a la ilesia de Arauzo de San Miguel.
A la so xente llámase-yos salceños. Tien una fonte na plaza principal con cinco caños de los que sale abondosa agua y abondo fresca, proveniente d'una llaguna asitiada pela rodiada del pueblu.
Al pie de la fonte hai un pilón nel que ye costume bañar a los foresteros.
Xeografía
Ta asitiáu nel valle del Aranzuelo, y nel cantu oriental de la cuenca sedimentaria de la Submeseta Norte, nel SE. de la provincia de Burgos.
Demografía
El conceyu de Arauzo de Salce cunta con una población de 60 habitantes, de los cualos 35 son homes y 25 muyeres.
Ríos
Por Salce pasen dos ríos, el Aranzuelo que pasa pol mesmu pueblu y el Bañuelos que pasa pol términu municipal a tres quilómetros diendo pel camín pa la carretera de Caleruega. Tamién hai pequeños ríos dientro del pueblu nos que pel branu xueguen los neños.
Historia
PRIMERES REFERENCIES ESCRITES
Podemos asegurar que cuasi tenemos un pueblu milenariu yá que atopamos col primer testu escritu que fai referencia a Arauzo de Salce nel 1044, nel cartulariu de San Pedro de Arlanza, en dichu añu Laín González dona al citáu cenobiu y al de Vallegirneno bienes que tien en Arauzo de Salce. Poco tiempu dempués Fernandu I aneja en 1048 les posesiones del monesteriu de Santa María de Retortillo, cenobiu de Arlanza, ente les que s'atopa la nuesa llocalidá. Darréu María Fortúniz dona los sos derechos señoriales, en 1062, sobre'l mentáu llugar, a la mesma comunidá monástica.
Juan de Soria
Foi unu de los unviaos como delegáu hispanu al IV Conciliu de Letrán de 1215 y, a fines d'esi añu, ingresó na casa real castellana como canciller regio.
Arauzo de Salce
Historia
ORIXE DE LA PALLABRA ARAUZO
Juan de Soria
Foi secretariu y dende 1217 canciller de Fernandu III de Castiella, quien lo promovió a l'abadía de Santander y Valladolid. Sustituyó a los arzobispos de Toledo y Santiago de Compostela como Canciller Mayor de Castiella y Lleón en 1231. Esi mesmu añu foi nomáu obispu d'Osma, cargu qu'ostentaría mientres diez años.
Arauzo de Salce
Historia
El topónimu Arauzo atópase bien documentáu nel medievu, magar la diversidá de grafias contribúi bien pocu establecer el verdaderu orixe.
Arabuzo, Arauz, Arauzh, Araut, Arauso, Arauço, Harauz, Arabzo
Son les distintes espresiones que s'atopen escrites en numberosos documentos, referentes a los trés pueblos que lleven nel so nome'l topónimu Arauzo (Arauzo de Salce, Arauzo de Miel y Arauzo de Torre).
Juan de Soria
Acompañó a Fernandu III nes sos campañes de 1235-36 contra los almohades d'al-Ándalus en calidá de legáu pa la cruzada, en sustitución de Rodrigo Jiménez de Rada, topándose presente en tomar de Córdoba, que la so catedral consagró.
Arauzo de Salce
Historia
Arauzo de Salce ye mentáu yá en 1044, nel Cartulariu de San Pedro de Arlanza, col nome de Arabuzo de salze, la mesma grafía repitir en documentos del 1048. En 1202 Alfonsu VIII dona a Silos " Bannuelos de Calzada, situm inter Arauzo de Salce et Arauzo de Turrie ", en 1250 (Apéu del cotu redondu de Bañuelos) "Sobre aquesto pesquisieron en ommes villes ffaçeras en Arauz de Salze ...", en 1272 (Apéu de los términos de Caleruega )"...Arauzo de Salze..." y en 1499 (Trespasu d'un censu al monesteriu de Caleruega) " ...el dichu conçejo de Arabzo de Salze...".
Arauzo escribíase “Arabuzo” nel sieglu XII, al caracterizase esti sieglu, fonéticamente, pola vacilación ente los la “b” y la “o”. Los trés pueblos de la so contorna denominar: Arabuzo de Gemielle, Gemellus, Gemiel, Emiel y Miel referir a nome de persona; Arabuzo de Salce al árbol sauce y pollo, a contorna de sauces, de lo qu'hai constancia documental qu'abondaben nesti territoriu y que fueron cortaos nel XIV, porque s'envaloró que yeren perxudiciales pa la salú de les xentes y Arabuzo de illa Torre ye por cuenta de que a pocu del so refundación alzóse sobre'l caserío una fuerte torre guerrera
A la de afitar la base del topónimu ARAUZO va haber que pensar na llingua vasca. El vascu puede, n'efeutu, esplicar a nivel de radical y tamién de sufixación l'orixe de ARAUZO:
Juan de Soria
En 1237 foi escoyíu obispu de Lleón (ocupando la diócesis vacante tres l'arrenunciu del obispu Arnaldo), anque nun llegó a tomar posesión, magar que'l papa Gregorio IX aprobó la eleición, yá que s'opunxo'l rei Fernando. En 1241, en siéndolo d'Osma, foi nomáu obispu de Burgos.
Foi autor de la Chronica llatina regum Castellae (Crónica de los reis de Castiella) redactada ente 1223 y 1237.
Arauzo de Salce
Historia
1. Paez tar presente na estructura ARAUZO el radical euskérico, ara- relacionable cola voz llabren "valle" o casu con ar(h)an "ciruelu".
2. La sufixación ye naturalmente vasca .El sufixu -ZU/-ZO tien valor abundancial nel vascu.Por razones de tipu semánticu habría que pensar nun raigañu etimolóxicu que respondiera al sentíu abundancial postuláu por dichu sufixu.
3. Cabría coles mesmes, la posibilidá de pensar nuna base hipotética *ARAUZ, variante de ARAOZ. El topónimu guipuzcoanu Araoz ye interpretáu por Menéndez Pidal como "llanu fríu", similar a "Navafria". Araoz sería un resultáu toponómico sobre la base llabra, variante de (h)llabren "valle" y el vocablu otz "fríu".
Fiestes y costumes
El día 22 d'abril celébrase la fiesta patronal n'honor a la Virxe de les Congoxes. Van en procesión a la ermita d'esa advocación llevando a carranquina les muyeres la so imaxe, puyando primeramente andar.
Les fiestes principales son en redol al 15 d'agostu, coincidiendo cola Virxe de l'Asunción. De normal los eventos trescurren mientres la segunda selmana del mes d'agostu con verbena y baille el xueves y vienres.
Victor Hugo Green
Victor Hugo Green foi un carteru, editor y escritor especialista lliteratura de viaxes d'Estaos Xuníos. Ye famosu pol so llibru The Negro Motorist Green Book, una guía de viaxes p'afroamericanos espublizada añalmente dende 1936 a 1966 na dómina de la segregación racial nos Estaos Xuníos. Esti llibru llista empreses, gasolineres, restoranes, hoteles y otros establecimientos que nun discriminaben a los afroamericanos por cuenta de les lleis de segregación racial vixentes hasta 1964. Cubre la mayor parte d'América del Norte, el Caribe y Les Bermudes y permitió a los viaxeros negros planiar los sos viaxes pa evitar conflictos.
Violeta Rivas
Ana María Francisca Adinolfi, conocida pol so nome artísticu Violeta Rivas, foi una cantante y actriz arxentina, reconocida por participar nel programa musical El Club de la Cla, xunto a otros artistes como Palito Ortega, Raúl Lavié, Johnny Tedesco Lalo Fransen y Chico Novarro.
Biografía
thumb|Violeta Rivas en 1967. Nació'l 4 d'ochobre de 1937. Al cumplir 5 años, participó nun concursu en Chivilcoy cantando cantares como «Clavelito chinu» y «Los xitanos».
Un añu dempués, foi escoyida de tola escuela por que cantara nel coru de la Caxa d'Aforru Postal. Al terminar la primaria empieza los sos estudios de música con cantar llírico.
En 1960, ye contratada por cuatro meses pa musicales en Buenos Aires. Al ser contratada pol direutor Ricardo Mejía, bautízase-y col nome artísticu de Violeta Rivas. Esi mesmu añu grabó con Bobby Capó «Llorando dormíme», unu de los ésitos radiales de 1960. Poco tiempu dempués grabaría'l so primera gran ésitu como solista, «Burbuya azul». En 1962, debuta en televisión na Canal 7 y depués participa nel programa El hit de los sos favoritos y tamién en El Club de la Cla.
En Lima, Perú, recibe'l premiu como meyor cantante estranxera. En 1964, Violeta Rivas afirma'l so novialgu con Néstor Fabián.
N'avientu d'esi mesmu añu empieza la película Fiebre de primavera. Esi mesmu añu presenta n'Uruguái, el que sería'l so mayor ésitu «¡Que Suerte!», xunto a Chico Novarro y Palito Ortega.
Fallecimientu
Violeta Rivas morrió'l 23 de xunu de 2018, nel Sanatoriu Guemes, por causa d'una insuficiencia renal.
Teatru
1969: "La Novicia Rebelde" xuntu José Cibrían y gran repartu y temporada de branu en Mar del Plata. 1991; "Gloria" xunto a Camila Perisse, Chela Ruiz, Ruben Stella y Alfredo Zemma
Montes Pónticos
Los montes Pónticos o Alpes Pónticos (Doğo Karadeniz Dağlları) son una cordal alcontrada nel norte de Turquía, que'l so estremu oriental estender pol sureste de Xeorxa.
El cordal escurre en direición E-O, en paralelu y cerca de la mariña meridional del mar Negru. El picu más altu nel cordal ye'l Kaçkar Dağı, que s'alza hasta les. La falla del Norte d'Anatolia y la falla Esti d'Anatolia, que son dos falles de tipu transformante que van d'este a oeste, percuerren el llargor de la cadena.
Los montes tán polo xeneral cubiertes por mestos montes, predominantemente de coníferes. El monte d'Anatolia septentrional ye una ecorrexón que toma la mayor parte del cordal, ente que el monte mistu del Cáucasu estiéndense cruciando l'estremu oriental del cordal, conocida como los montes Kaçkar. La rexón ye'l llar de fauna xavaz euroasiática como'l gallo lira caucasianu, mierlu capiblanco, verducu de cabeza colorada y treparriscos. La estrecha franxa costera ente los montes y el mar Negru, conocida como'l Ponto, ye'l llar del monte de frondosas del Ponto Euxino y la Cólquide, una formación de montes templaos húmedos. La pandu d'Anatolia, que queda al sur del cordal, tien un clima considerablemente más secu y de clima continental que la mariña húmedo y nidio.
Juan de Valladolid (sieglu XIV)
Juan de Valladolid (c. 1335 - dempués de 1374), escritor antijudaico español.
Platycerus consimilis phagophilus
Platycerus consimilis phagophilus ye una subespecie de coleópteru de la familia Lucanidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Sichuan (China).
Xermade
Xermade ye un conceyu español asitiáu na provincia de Lugo. Al norte parte con el conceyu de Muras, al oeste llenda colos de Monfero y As Pontes de García Rodríguez (na provincia d'A Coruña), al este parte con el de Vilalba, y escontra el sur, col de Guitiriz.
La so población en 2012 yera de 2.101 persones según l'INE.
Pascual Madoz, nel so Diccionariu Xeográficu-Estadísticu-Históricu d'España, detalla la so orografía, población y organización alministrativa en 1850.
Parroquies
El conceyu de Xermade ta compuestu poles siguiente parroquies:
La parroquia de Cazás ye famosa poles cases rurales.
En Cabreiros hai una plaza colos restos d'una vieya ilesia, y tamién hai una fonte de la cual dicen que la so agua tien propiedaes curatibles. En Lousada ta'l picu más altu de Xermade y de la Terra Chá, llamáu Goía, d'aproximao 800 metros d'altitú. Esti picu ye un mirador onde se celebra añalmente una merienda campestre nel mes d'agostu. En Lousada caltiénense delles "medoñas" (túmulos).
Etimoloxía
L'orixe del nome probablemente proceda del llatín (villa) Germinati, indicando la pertenencia a un possessor llamáu Germinatus, nome d'orixe llatín. Alternativamente, ye deriváu de *(villa) Iermiati, xenitivu de Ieremias, forma llatina del nome hebréu Yirmeyah.
Papa Hixiniu
San Hixiniu foi elixíu obispu de Roma nel 136 y morrió nel 140.
Yera un filósofu qu'ingresare na comunidá cristiana y fore ganando'l respeutu de la xente hasta convertise n'obispu de Roma.
Instauró los padrinos nel bautismu los recién nacíos pa guialos pela vida cristiana y decretó la consagración de les ilesies. Tamién definió la xerarquía eclesiástica y ordenó que toles ilesies foren consagraes por capellanes enantes de facer la primer misa.
Tevo que s'enfrentar coles doctrines gnóstiques espardíes por Marción, Valentín o Cerdón, sobre la conexón ente cristianismu y xudaísmu.
Según la tradición morrió martirizáu nes persecuciones de cristianos, pero nun hai evidencia dala. La so festividá celébrase l'11 de xineru.
Papa Telesforu
San Telesforu (Grecia, ? - Roma, 136) foi elixíu papa nel 125 y exerció hasta la so muerte nel 136.
Les dates del so pontificáu son duldoses pero sábese con seguridá que foi escoyíu nel reináu del emperador romanu Adrianu (117-138) y paez que morrió na dómina d'Antonín Píu (138-161).
Neufmoulin
Tien una población de y una superficie de  km².
Papa Telesforu
Compunxo l'himnu Gloria in Excelsis Deo y instauró l'ayunu nes siete selmanes enantes de la Pascua.
Santana
Col nome de Santana podemos referinos a:
Papa Telesforu
Ye l'únicu obispu de Roma del sieglu II del que se tienen evidencies históriques del so martiriu.
La so festividá celébrase'l día 5 de xineru según la Ilesia católica y el 22 de febreru según la ortodoxa. Los carmelites venérenlu como santu patrón de so.
Decán
La pandu del Decán ye una gran pandu que s'estiende pela mayor parte del territoriu centro-sur del subcontinente indiu.
Llocalización
Estender d'este a oeste polos estaos indios de Madhya Pradesh, Chhattisgarh, Maharastra, Andhra Pradesh y Karnataka.
Poblamientu
Les principales ciudaes que s'atopen nel pandu son les siguientes: Bangalore, Hyderabad, Bhopal, Puni, Nagpur.
Toponimia
El nome Decán (Deccan n'inglés) ye una forma anglicanizada de la pallabra dakkhin en prácrito, de la mesma proveniente de la pallabra dakia en sánscritu, que quier dicir Sur. thumb|100px|left|Réxime pluviométricu nel Oeste.
Teddy Award
El Teddy Award («Premiu Teddy») ye un premiu que s'apurre dende 1987 pa películes con protagonistes lesbianes, gais o trans. Apúrrese la nueche anterior a la entrega del Osu d'Oru, dientro de los actos de la Berlinale, el Festival Internacional de Cine de Berlín.
Decán
Estructura xeolóxica
Enormes colaes de roca basáltica rica en titaniu, magnesiu y fierro.