cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
R Centauri
R Centauri ye una estrella binaria, que la so componente principal ye una xigante colorada lluminosa de tipu espectral M5IIev con un radiu 274 vegaes mayor que'l radiu solar. Ta clasificada como una variable Mira con una variación na so magnitú de +5,30 a +11,80 nun periodu de 546,2 díes. Sicasí, la so curva de lluz amuesa ciertes peculiaridaes: alterna ente un mínimu más fondu y otru menos fondu (una carauterística que R Centauri comparte con otres poques estrelles) amosando l'aspeutu d'un doble máximu, y el so periodu y amplitú fueron escayendo de cutio a lo llargo de los postreros 50 años.
Les variables Mira como R Centauri atopar nuna etapa de la so evolución estelar na que tien llugar la fusión d'hidróxenu nuna capa alredor d'una capa d'heliu inerte resultáu de la fusión previa. Sicasí, de forma irregular, la capa d'heliu vuelve encender cuando algama una masa crítico producida pola fusión del hidróxenu na capa darréu cimera. L'encendíu del heliu dar de forma bastante abrupta y denominar «flax del heliu». Esto produz que la capa d'hidróxenu espándase y esfreza atayando la fusión d'esti elementu, que yera lo qu'emburriaba escontra fuera les capes esteriores. Ello xenera una leve cayida na lluminosidá y un amenorgamientu del tamañu de la estrella, que se reflexa nel so periodu de pulsación. Cuanto menor ye'l tamañu de la estrella, más curtiu ye'l so periodu.
Tamer
Tamer (テイマ) ye unu de los conceutos de la franquicia Digimon. Nel anime, manga y los videoxuegos, un tamer ye un humanu (ensin importar la edá, anque son de normal neños o adolescentes) que llogró un Digimon como compañeru. Xeneralmente, un tamer tien la posibilidá d'escoyer al so propiu Digimon como compañeru. El conceutu de Tamers ye más usáu na manga y los videoxuegos. N'a l'anime esisten otru tipu de Tamer, conocíu como Chosen Child (選ばれし子供). Un Chosen Child ye una persona que foi invocada al Digimundo por un poder cimeru pa protexelo de dalguna crisis inminente.
Magar la creencia popular, un tamer puede tener más d'un Digimon. Esto ta basáu nel merchandising de Digimon na vida real, pos un mozu puede mercar cuantos V-Pets quiera. Nos videoxuegos sobremanera, un tamer puede llegar a tener casi tolos Digimon que salen nos xuegos.
Los Digimon xeneralmente llogren l'habilidá d'evolucionar más rápidu que de forma natural cuando tienen un compañeru humanu. Por eso munchos Digimon deciden buscar un tamer que los entrene afechiscamente, llegando al estremu de viaxar al Mundu Real en busca d'unu. En Digimon Tamers, este ye unu de los puntos principales na primer parte de la serie.
Neños escoyíos
El conceutu de Neños Escoyíos ye esclusivu de la serie. La so única diferencia colos Tamers ye que los Escoyíos son escoyíos por dalgún ser benevolente pa protexer el Digimundo (y el Mundu Real en ciertos casos). De normal, la función d'un Neñu Escoyíu ye ayudar a los sos Digimon compañeros per mediu de los oxetos sagraos que porten.
En Digimon Adventure esisten Neños Escoyíos de munches partes del mundu, y casi cada añu un grupu nuevu ye escoyíu. Nel episodiu 54 méntase de volao un primer grupu, del cual nun se da muncha información, sacantes fueron los que sellaron a Apocalymon años tras na serie.
Digisoul
Nes actuales entregues de Digimon (Digimon Savers y Digimon Next), introducióse esti nuevu elementu. La Digisoul (Dixital Soul, Alma Dixital), conocíu na versión USA como D.N.A. (Digimon Natural Ability, Habilidá Natural Digimon) ye una fonte d'enerxía nacida de les emociones y sentimientos humanos. Cuanto más intensu ye un sentimientu, más fuerte ye la Digisoul. La Digisoul emana como un aura d'enerxía, que'l so color varia según la persona, del cuerpu del Tamer, y puede ser usáu al traviés d'un Digivice unviando la enerxía al Digimon. Con esta enerxía'l Tamer puede dende potenciar les habilidaes d'un Digimon en batalla hasta empecipiar el procesu de Digievolución.
Década del 320 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Tabla añal del sieglu IV e.C. ( Sieglu V e.C. - Sieglu IV e.C. - Sieglu III e.C.)
Yuji Yabu
Yuji Yabu (養父 雄仁, ) ye un ex-futbolista xaponés.
Revel (Isère)
Revel ye una comuña francesa del departamentu d'Isère, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Pas-de-Calais
Pas-de-Calais ye un departamentu francés na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
La so prefeutura ye Arras.
Hellmayrea gularis
Hellmayrea gularis tamién denomináu chamiceru cejiblanco (Colombia), colaespina cejiblanca (Ecuador) o güitío paramero (Venezuela) ye una especie d'ave paseriforme, la única del xéneru monotípicu Hellmayrea qu'integra la familia Furnariidae. Habita en Suramérica.
Descripción
Mide ente 13 y 13,5 cm. Pequeñu y de cola curtia, en Colombia y Ecuador ye pardu ablondu penriba, cola mayormente ablonda, con llista superciliar, lorum y gargüelu blancos; pembaxo ye pardu amarellentáu. En Venezuela ye más abuxáu pembaxo. En Perú ye más brillosu y más canela penriba.
Distribución y hábitat
Alcuéntrase en Colombia, Ecuador, Perú y Venezuela.
El so hábitat natural ye'l sotobosque de forestes tropicales y subtropicales húmedes montiegues y carbes d'alta altitú nos Andes ente 2400 y 3700 msnm.
Comportamientu
Ye atopáu solitariu o en pares, xeneralmente dixebráu de bandaes mistes y usualmente inconspícuo.
Alimentación
Aliméntase d'artrópodos que prinda revolviendo fueyes muertes y mofu.
Vocalización
El cantar ye una serie de notes altes y fines, como Cranioleuca, terminando nun trinado, por casu: “chyit-chit-chit-chit-chi-chi-chichichichichichi”.
Descripción orixinal
La especie H. gularis describióse per primer vegada pol naturalista francés Frédéric de Lafresnaye en 1843 sol nome científicu Sinnalaxis (sic) gularis; llocalidá tipo «Bogotá, Colombia».
Taxonomía
Primeramente asitiada nel xéneru Synallaxis, pero difier en vocalización y comportamientu alimenticiu paz ser que ye el pariente más cercanu a Cranioleuca o Schizoeaca. La validez de la subespecie cinereiventris merez investigación, yá que individuos d'apariencia similar fueron reportaos cerca de locales de la subespecie nominal en Cundinamarca (Colombia). Les subespecies propuestes rufipectus (Andes centrales de Colombia), descrita como más ablonda penriba y pembaxo, y pichinchae (Andes d'Ecuador), felicidá distinta por ser más pálida pembaxo y más escura penriba, son consideraes indistinguibles de la nominal.
Subespecies
Según la clasificación del Congresu Ornitolóxicu Internacional (IOC) (Versión 5.1, 2015) y Clements Checklist 6.9, reconócense 4 subespecies, cola so correspondiente distribución xeográfica:
Década del 330 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Tabla añal del sieglu IV e.C. ( Sieglu V e.C. - Sieglu IV e.C. - Sieglu III e.C.)
Snatchmon
Snatchmon ye un digimon androide-alien de nivel Campeón y ye la forma digievolucionada de Vemmon. Mide aproximao 2 metros con 70 centímetros y pesa 135 kg.
¿Qué ye Snatchmon?
Snatchmon ye la digievolución de Vemmon. La so apariencia ye bien similar a la de Vemmon solo que nuna forma adulta. Tien un cuerpu blindáu dafechu moráu, anque'l color gris destaca en ciertos puntos. El so pechu ye casi dafechu gris, con llurdios coloraos ente'l patrón de rejilla-como la del metal. Les sos costielles son blindaos pol metal, y paez que'l so cuerpu ye en realidá'l d'un cyborg. Ensin enbargo, les sos costielles nun son la so debilidá. Les sos piernes son idéntiques a les de Vemmon, solo que más grandes y fuertes, debíu al desenvolvimientu que-y daba Vemmon, pos les sos piernes siempres les usaba pa movese, correr o esguilar. Satchmon nun paez tener costazos, sicasí, tien una fuercia físico increíblemente poderosa. Los sos brazos son bien llargos. Les sos manes son bien llargues y son bien útiles pal combate. Snatchmon sustitúi les sos garres por 5 deos y sustitúi los sos ataques por un disparador que mata instantáneamente. Nel envés de les manes tien una especie de cúpula de color púrpura, cada conxuntu n'otru gran aniellu gris de metal. Esto podría ser una especie de fábrica d'asimilación de datos p'ayudar na absorción de datos. A lo último, la so cabeza tamién ye bien grande, que tien una apariencia casi llagartesa. La parte central tien una estructura similar a una mázcara púrpura que cubre los güeyos Snatchmon de debaxo del cazu, la conexón a la so armadura pescuezu. La parte cimera de la so cabeza ta cubierta col metal gris similar a la esistente acentuando nel restu del so cuerpu. La so cola ye llarga y muncho más fuerte, pero los sos nuevos poderes fixeron que la so cola (xunto coles piernes) sían casi inservibles nun combate.
Conocíos los datos: Snatchmon ye una de les especies Digimon más peculiares. Paez ser una especie de cyborg, pero'l so tipu Cyborg ye única. Podría ser qu'esti digimon foi creáu por A.o.A. y Lord Megadeath pa faelo más fuerte y obediente que Vemmon (yá que la so intelixencia nun foi desenvuelta y Vemmon tenía voluntado propia) Suponíase que Snatchmon diba ser más controlable, pero pasó tou lo contrarió. Na manera historia de Digimon 2003, Snatchmon nun se centró en namás que na destrucción del mundu real. Lo único que consiguió A.o.A. ye espertar los instintos malinos del Digimon, pero lo cierto ye que Snatchmon engañó a toa A.o.A. y la so mentalidá nun camudó.
Ataque carauterísticos de Snatchmon:
Disparador : Un ataque a curtia distancia, rapidísmo y bien bono d'usar que si s'inyecta nun cuerpu, conviértese instantáneamente en datos. Si impacta contra una armadura de metal-digizoid, l'ataque nun tien efeutu.
Fueu escuro matrix. Usa datos pa crear campos d'escuridá espacial nel cual si l'enemigu entra, el so cuerpu se autodestruirá amodo, debíu al efeuto secundariu, yá que esti ataque, ye llanzáu poles manes de Snatchmon.
Son unos ataques fora de lo normal y demasiao poderosos pa un digimon de nivel campeón. Sía comoquier, paez ser que cuanto más datos absorbiera Snatchmon, más poderosu ye.
Cambeos con Vemmon
Este tien toles carauterístiques de Vemmon y les ventayes que cueye Vemmon al digievolucionar en Snatchmon son estes:
-Por cuenta de que sábese bien pocu d'él, porbablemente adquiriera la capacidá de mutar, tresformase o camudar de forma, yá que los sos poderes digievolutivos aumentaron y Snatchmon ye una digievolución natural.
Los únicos inconvenientes eson estos : la cola de Snatchmon sigue siendo inservible y la so intelixencia nun aumentar. Sigue siendo la mesma que cuando ye Vemmon. Les piernes de Snatchmon son tan fuertes como les de Vemmon, pero la so capacidá de volar faen que les sos piernes sían casi inservivles, solo sirven pa preparar un saltu, una defensa, un ataque físicu, etc. (pero son ténicas probes en comparanza coles sos téuniques más fuertes.)
Historia en Digimon World 2003
Vemmon absuerbe una gran cantidá de datos y el Vemmon orixinal y los sos 3 copies fúndense y dan orixe a Snatchmon. Viéndose dafechu cimeru a Lord Megadeath, consideró a esti como si fuera tamién datos y absorber. Agora que congiguió el poder, el so oxetivu yera digievolucionar en Galacticmon, p'asina acabar col Mundu Real y los sos habitantes, según colos humanos tresformaos en Oinkmons ente que coles mesmes digievolucionaba en Finmon. A pesar de que Junior corría un grave peligru, quería detenelo. Snatchmon recordaba a Junior, pos vio qu'a diferencia de los sos domadores, el nun yera malu. Probablemente pasárase-y pela cabeza que la solución qu'él tenía, nun yera la meyor idea. Snatchmon dio-y una oportunidá diciendo : "¡Intenta ganame cuando sía Galacticmon!". Junior díxo-y que fadría lo que pudiera. Snatchmon dixo que transferiria los sos datos nel espaciu. Snatchmon quería comprobar el so poder y lluchar contra una persona que lluchaba contra l'A.o.A, organización ciberterrorista que l'odiaba. Una vegada nel espaciu Snatchmon fundir con Gunsligner y convirtióse en Galacticmon Dempués d'eso, pasaron a la batalla.
Evolución:
Básicu: Nun esiste * Principiante: Vemmon
Revel-Tourdan
Revel-Tourdan ye una comuña francesa del departamentu d'Isère, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Jun Sonoda
Jun Sonoda (薗田 淳; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Hemipus hirundinaceus
Hemipus hirundinaceus ye una especie d'ave paseriforme de la familia Campephagidae. Ta llargamente distribuyíu nel Sureste Asiáticu, atopándose en Brunéi, Indonesia, Malasia, Tailandia y Myanmar. Nun se reconocen subespecies.
Lhuître
Lhuître ye una comuña francesa del departamentu d'Aube, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Idioma occidental
Interlingue o occidental (llamáu asina ente 1922-1949) ye una llingua artificial creada por Edgar von Wahl, unu de los primeros esperantistes.
Von Wahl nació en Tallin, güei Estonia y entós provincia del Imperiu rusu, nel senu d'una familia de llingua alemana. Los sos conseyos fueron siguíos por Zamenhof. Oficial de la marina de guerra, optó pol bandu zarista na Revolución de 1917. Tres el trunfu de los soviéticos, exilióse en Francia, camudando'l so apellíu por De Wahl. Descontentu col esperantu, decidió crear el so propiu proyeutu, al que llamaría occidental. Publica en 1922 el so proyeutu de llingua. Formula la regla de Wahl. Consiguió axuntar un pequeñu grupu de siguidores, que siguiría editando la revista Cosmoglotta hasta los años 1950.
Johann Gottlieb Fichte
Johann Gottlieb Fichte foi un filósofu alemán de gran importancia na historia del pensamientu occidental. Como continuador de la filosofía crítica de Kant y precursor tantu de Schelling como de la filosofía del espíritu d'Hegel, ye consideráu unu de los padres del llamáu idealismu alemán.
Idioma occidental
En 1949 decidieron camudar el nome pol d'interlingue (non interlingua, nome usáu por Peano pal so Latino sine flexione, y tamién pol Alexander Gode en proyeutu d'IALA de 1953). Sicasí, l'asociación nun volvió dar señales de vida hasta la década de los años 1990, al traviés d'Internet.
Historia y actividá
alt=|thumb|El primer númberu de Kosmoglott (más tarde Cosmoglotta), publicáu a toa priesa tres l'anunciu de que la Sociedá de Naciones taba estudiando'l problema d'un idioma internacional.
Principiu
Les actividaes del idioma y los sos usuarios pueden vese al traviés de la revista Cosmoglotta, qu'empezó a publicase en 1922 en Tallín (Estonia) sol nome de Kosmoglott. La llingua que de Wahl anunció aquel añu yera'l productu d'años d'esperimentos personales sol nome d'auli (de llingua auxiliar n'inglés, auxiliary language), que usó entre 1906 y 1921 y ganóse el nomatu de proto-occidental. Mientres el desenvolvimientu del idioma de Wahl esplicó'l so enfoque nuna carta a un conocíu, el Baron de Orczy, escrita en auli.
Johann Gottlieb Fichte
Vida
Nacíu de padres bien probes, mientres la so infancia tuvo que trabayar curiando oques p'ayudar a la so familia. Gracies al sofitu del barón Von Miltitz pudo Fichte empezar los sos estudios. El barón, dempués de ve-y asonsañar al pastor y escucha-y repitir de memoria un sermón al cual nun pudiera asistir, decidir a ayudar.
Todiramphus recurvirostris
Todiramphus recurvirostris ye una especie d'ave coraciforme de la familia Halcyonidae endémica de Samoa. Dellos taxónomos considérenla una subespecie d'alción sagráu.
Johann Gottlieb Fichte
Vida
N'acabando los sos estudios nel institutu de segunda enseñanza Schulpforta de Naumburgu, inscribir na facultá de Teoloxía de Jena en 1780, pa dempués treslladase a Leipzig. Mientres estos años l'ayuda del barón menguó pasu ente pasu, polo que pa solliviar la falta de medios Fichte poner a trabayar de preceptor, abandonando los sos estudios de Teoloxía. Camudar a Zúrich onde conoció a Johanna Rahn, cola que finalmente se casaría a les escondidielles n'ochobre de 1793. En Zúrich Fichte tamién s'afilió na loxa masónica "Modestia cum Libertate" onde solía frecuentar Johann Wolfgang von Goethe.
En 1791 viaxó a Königsberg pa conocer a Kant. Anque primeramente ésti nun paeció bien prestáu por esta inesperada visita, cuando Fichte enseñó-y un escritu so, el Intentu de crítica de toa revelación, prestó-y tantu a Kant que pidió personalmente al so editor que lu publicara, lo cual fíxose anónimamente en 1792. Como los académicos pensaron que'l llibru fuera escritu por el mesmu Kant, cuando'l mesmu Kant esclarió'l tracamundiu y allabó públicamente la obra, la reputación de Fichte creció significativamente ente la comunidá de filósofos. Por cuenta de esti ascensu de la so fama, foi llamáu a la Universidá de Jena pa ocupar una cátedra de filosofía qu'había quedáu vacante. Ellí, ente 1794 y 1795 dictó una serie de polémiques lleiciones que seríen publicaes como Delles lleiciones sobre'l destín del sabiu, nes cualos espónense les temes fundamentales de la so reflexón filosófica.
Idioma occidental
Principiu
thumb|right|Participantes nuna xunta occidental en Viena, 1928: Engelbert Pigal, Karl Janotta, A. Deminger, Hanns Hörbiger, Eugen Moess, Franz Houdek, Johann Robert Hörbiger. thumb|right|Xunta d'usuarios d'occidental (interlingue) en Viena en 1927.
6 d'agostu
Abreviatures
Idioma occidental
Principiu
Tres el so anunciu en 1922, Occidental taba casi completu. De Wahl nun tuvo la intención d'anunciar l'idioma mientres dellos años pero dempués d'escuchar que la Sociedá de Naciones (SDN) empezara una investigación sobro la cuestión d'un idioma internacional, decidió acelerar la so publicación y dempués de recibir una respuesta favoratible l'añu anterior del Subsecretariu Xeneral Nitobe Inazō de SDN, qu'adoptara una resolución sobro'l tema en 1921. La primer publicación conocida n'Occidental, un folletu tituláu Transcendent Algebra de Jacob Linzbach, apaeció poco antes del debú de Kosmoglott.
Johann Gottlieb Fichte
Vida
En 1799 una aspra polémica sobre'l ateísmu, sostenida con un discípulu, obligó-y a dimitir, treslladándose en 1800 a Berlín, onde, como nun había universidá, tuvo que trabayar dando lleiciones privaes pa caltenese.
Idioma occidental
Principiu
L'occidental empezó a axuntar siguidores por cuenta de la so llexibilid, a pesar d'una completa falta de gramátiques y diccionarios. Dos años más tarde, en 1924, de Wahl escribió que se taba comunicando con unes 30 persones "en bon occidental" a pesar de la falta de material d'aprendizaxe. Dos sociedaes idistas xuntar al occidental nel mesmu añu, una en Viena (Austria) llamada IdoSocieto Progresu (rebautizada como Societé Cosmoglott Progress) y Societo Progresu en Brno (Checoslovaquia), que camudó'l so nome a Federali (Federation del amicos del lingue international). El primer diccionariu, Radicarium Directiv, una colección de raigaños occidentales y los sos equivalentes n'ocho idiomes, publicóse al añu siguiente.
Johann Gottlieb Fichte
Vida
Cuando en 1810 creóse la Universidá de Berlín, foi nomáu profesor ordinariu de filosofía, siendo darréu escoyíu rector en 1811. Al desamarrase la Guerra de Lliberación en 1813, Fichte dexa les sos lleiciones y se enrola na milicia.
Morrió en xineru de 1814 a los 51 años d'edá pola mor del tifus que-y arimara'l so muyer, que contraxera de la mesma la enfermedá mientres trabayaba d'enfermera voluntaria curiando a soldaos nun hospital militar.
El so fíu Immanuel Hermann Fichte tamién se dedicó a la filosofía.
Idioma occidental
Principiu
Kosmoglott tamién foi un foru para otros idiomes entamaos, anque inda taba escritu principalmente n'occidental. Hasta 1924, la revista tamién tuvo afiliada a l'Academia pro Interlingua, que promovía el latino sine flexione de Peano. El nome camudar a Cosmoglotta en 1927 cuando empezó a promover oficialmente l'occidental en llugar d'otros idiomes, y en xineru la oficina editorial y alministrativa de la revista treslladar al barriu de Mauer en Viena, agora parte de Liesing. Gran parte del ésitu inicial del occidental nesti periodu provieno del nuevu allugamientu central de la oficina, xunto colos esfuerzos de Engelbert Pigal, tamién d'Austria, que'l so artículu Li Ovre de Edgar de Wahl ("La obra de Edgar de Wahl") xeneró interés nel occidental per parte d'usuarios del ido. L'usu en Francia empezó en 1928 y, a principios de la década siguiente, la comunidá occidental establecer n'Alemaña, Austria, Suecia, Checoslovaquia y Suiza.
Periodu de Viena y Segunda Guerra Mundial
thumb|right|497px|Postal de relaciones públiques con testu occidental creada en 1928 en Viena. El periodu de Viena tuvo tamién marcáu pola estabilidá financiera. Cola ayuda de dos sofitos principales, Hans Hörbiger, de Viena, y G.A. Moore, de Londres, la revista Cosmoglotta espolletó a pesar de la crisis económica. Dempués de la muerte de dambos en 1931, la revista viose forzada a depender de nuevu de les ganancies xeneraes poles suscripciones y les republicaciones.
6 d'agostu
° : fecha de nacencia
Johann Gottlieb Fichte
Pensamientu
Fichte nun aceptaba l'argumentu kantianu sobre la esistencia de los noumena o «coses en sí», realidaes supra-sensibles más allá de les categoríes de la razón humana. Vía la rigorosa y sistemática separación ente les coses en sí» y les coses «tal que se nos representen» (phenomena) como una invitación al escepticismu.
En cuenta de aceptar dichu escepticismu, Fichte suxurió radicalmente que se debía abandonar la noción de mundu noumenal (y la "cosa en sí") y nel so llugar aceptar el fechu de que la consciencia nun tien el so fundamentu nel llamáu «mundu real» representáu imaginariamente como "fuera" de la consciencia cognitiva. Ello ye que Fichte ye famosu pol so orixinal argumentación de que la consciencia nun precisa más fundamentu qu'ella mesma: d'esta forma, la conocencia nun parte yá del fenómenu, sinón del Suxetu en cuanto dota de sentíu al mesmu procesu cognitivu. Ye asina que se crea l'Idealismu: la realidá epistemológicamente falando, ye un productu del suxetu pensante, en contraposición al realismu inocente y al empirismu, que afirma que los oxetos a conocer esisten independientemente del suxetu que los percibe.
Esta noción finalmente convirtióse na carauterística definitoria del Idealismu Alemán y, poro, na clave esencial pa la comprensión de la filosofía de Hegel. Fichte anque en dalguna midida ruempe col criticismu de Kant, ye coles mesmes l'enllaz ente Kant, -el so maestru-, y el xiru escontra'l Suxetu que va carauterizar a tol Idealismu Alemán. Nesti sentíu y a pesar de les opiniones escrites de Kant mesmu, Fichte vese asina mesmu como continuador consecuente de la obra de Kant. Según Fichte (Fundamentu de toa Doctrina de la Ciencia)tratar n'última instancia de prosiguir les consecuencies epistemolóxicu y ontolóxicu conteníes na postulación del Suxetu kantianu. Les categoríes en Kant nun tienen xénesis, son daes, son innates, mientres en Fichte les categoríes sí tienen xénesis, pos son autopoyéticas, construyir na interacción universal y necesario ente l'el "Yo" y el Non-Yo", y la so síntesis.
Nel so famosu trabayu Fundamentu del derechu natural, Fichte establez que l'autu-consciencia ye un fenómenu social. Esto ye, él afirma qu'anque la so esistencia depende de los oxetos del mundu esternu, sicasí, la mera perceición d'estos oxetos esternos depende del autu-consciencia. La solución d'esta paradoxa, pa Fichte, ye qu'un ser racional adquier la so consciencia dafechu cuando ye «remembráu» como consciente por otru ser racional fora d'él mesmu.
El socialismu ético»
En Contribuciones destinaes a rectificar el xuiciu del públicu sobre la Revolución Francesa, obra publicada en 1793, pocu dempués de producise la cayida de la Monarquía en Francia, Fichte cavilga sobre la nueva concepción de la propiedá que traxera la Revolución —agora frutu del lexítimu trabayu y non del privilexu, esfera d'actividá y non apropiación de coses— y afirma que «cada home que trabaya tien el derechu de tener» «una alimentación soportable pol cuerpu humanu y la cuenta pa reponer les fuercies, una vistimienta fayadiza, y una morada sólido y sano». «Ésti ye'l puntu de partida del socialismu fichteano», según Jacques Droz, que los sos axomes enuncia en Fundamentos del derechu natural según los principios de la Doctrina de la ciencia» (1796) y que lleva a la práutica en L'Estáu comercial zarráu (1800). Según Fichte, l'Estáu ye'l que tien que garantizar que cada persona reciba un mínimu de bienes que-y dexe vivir «del so propiu trabayu» «tan llibre y cómodamente como la naturaleza dexar».
P'algamar esti oxetivu l'Estáu racional (Vernunftstaat) debi reglamentar tola actividá económica nel marcu d'un Estáu comercial zarráu», que caltenga les menores rellaciones comerciales posibles col esterior, pero por que'l sistema funcione los ciudadanos tienen de ser conscientes de los sos deberes y del so compromisu cola coleutividá, d'ende la importancia que concede a la educación nacional». L'oxetivu del sistema, como señaló Jacques Droz, nun ye «una igualación artificiosa de les condiciones; nun tien en perspeutiva un repartu mecánicu de los bienes, dexa al trabayu individual el cuidu d'amontar la propiedá que foi originariamente concedida. El socialismu de Fichte ye, por tantu un socialismu éticu, y la so finalidá última ye la realización del destín cimeru de los individuos».
6 d'agostu
† : fecha de la muerte
Idioma occidental
Periodu de Viena y Segunda Guerra Mundial
El creciente movimientu empezó a faer campaña de manera más asertiva a favor del occidental a principios de la década de 1930, aprovechando la so legibilidad a la primer vista al ponese en contactu con organizaciones como empreses, embaxaes, imprentes y la Lliga de Naciones con cartes dafechu n'occidental que de cutiu s'entendíen y contestaben. Eses cartes de cutiu incluyíen el pie de páxina Scrit in lingue international "Occidental" ("Escritu nel idioma internacional Occidental"). Tamién se produció un gran númberu de documentos numberaos nesti momentu para introducir el conceutu d'un idioma internacional y defender l'occidental como la respuesta a la torre de Babel" d'Europa . Nesti periodu realizáronse por primer vegada grabaciones d'occidental faláu en discos de gramófonu para la so distribución.
Los años de 1935 a 1939 fueron particularmente activos para Cosmoglotta y publicóse una segunda edición de la revista. Orixinalmente titulada Cosmoglotta-Informationes, llueu foi rebautizado como Cosmoglotta B, centrándose n'elementos d'interés más internu como cuestiones llingüístiques, informes del occidental nes noticies y actualizaciones financieres. A principios de 1936, ensin cuntar los 110 númberos de Cosmoglotta y otres revistes y boletinos, esistíen un total de 80 publicaciones en y sobro l'occidental.
Pero los años previos a la Segunda Guerra Mundial plantegaron dificultaes para l'occidental y otros idiomes artificiales. Prohibiéronse n'Alemaña, Austria y Checoslovaquia, viéronse obligaos a eslleise , y caltuviéronse so vixilancia pola Gestapo , que tamién destruyó materiales d'enseñanza. La prohibición de les llingües auxiliares n'Alemaña foi particularmente dañible yá que yera ellí onde vivíen la mayoría de los occidentalistas nesi momentu. La imposibilidá d'aceptar el pagu de les suscripciones foi un golpe financieru que siguió dempués de la guerra xunto cola división d'Alemaña en zones d'influencia, non toles cualos dexaron pagos.
de Wahl, en Tallin, nun pudo comunicase cola Unión Occidental en Suiza dende 1939 hasta ochobre de 1947, primero por cuenta de la guerra y depués a la interceptación del corréu ente Suiza y l'Unión Soviética. Ensin dase cuenta d'esto, de Wahl taba asoráu pola falta de respuesta a les sos continues cartes; inclusive una gran colección de poesía traducida al occidental nunca foi apurrida. La única carta que recibió en Suiza foi en 1947, preguntando a la Occidental Union por qué nun respondiera a nenguna de les suyes. Mentanto, la casa de De Wahl y tola so biblioteca fueren destruyíes mientres el bombardéu de Tallin. El mesmu De Wahl foi encarceláu mientres a la temporada de negase a salir d'Estonia pa dir a Alemaña, y depués abellugóse nun hospital psiquiátricu onde vivió la so vida.
L'españíu de la guerra en 1939 detuvo les publicaciones de dambos Cosmoglottas hasta 1940, pero en 1941 Cosmoglotta B empezó a publicar una vegada más y siguió hasta 1950. Publicóse una edición de Cosmoglotta A o B tolos meses ente xineru de 1937 y setiembre de 1939, y depués (dempués del impactu inicial de la guerra) tolos meses dende setiembre de 1941 hasta xunu de 1951. Mientres la guerra, solo aquellos en Suiza y Suecia pudieron dedicase por completu al idioma, llevando a cabo actividaes de forma semioficial.
Lejre
Lejre ye una llocalidá allugada na islla de Selandia en Dinamarca. En 2012 cuntaba con una población de 2.387 habitantes. Pertenez a la rexón de Selandia y al conceyu de Lejre.
Idioma occidental
Periodu de Viena y Segunda Guerra Mundial
Mientres la guerra, los occidentalistas notaron que de cutiu se dexaba que l'idioma unviar por telegrama dientro y fora de Suiza (especialmente dende y escontra Suecia) inclusive ensin reconocencia oficial, suponiendo que el censores podíen entendelo y podríen pensé que taben escritos n'español o romanche, un idioma menor pero oficial en Suiza que nesi momentu escarecía d'una ortografía estandarizada. Esto dexó que tuviera llugar dalguna comunicación ente los occidentalistas en Suiza y Suecia. A los otros centros d'actividá occidental n'Europa nun-yos foi tan bien, una y bones les esistencies de materiales d'estudiu en Viena y Tallin fueron destruyíes en bombardeos y numberosos occidentalistas fueron unviaos a campos de concentración n'Alemaña y Checoslovaquia.
Lejre
Lejre allugar nel centru-norte de la islla de Selandia, a 9 km al suroeste de Roskilde. La otra ciudá más cercana ye Holbæk, al noroeste. Lejre ye sirvida pela llinia ferroviaria Nordvestbanen, que cuerre ente Roskilde y Kalundborg. Tamién ta comunicada con Roskilde per carretera. La capital municipal, Hvalsø, atopar a 9 km al oeste de Lejre.
Idioma occidental
Periodu de Viena y Segunda Guerra Mundial
Los contactos restableciéronse pocu dempués de la guerra polos que se quedaron, con cartes de países como Francia, Checoslovaquia, Finlandia y Gran Bretaña que llegaron a Cosmoglotta. El escritores dixeron que taben llistos para empezar de nuevu les actividaes para l'idioma. Cosmoglotta tenía suscriptores en 58 ciudaes de Suiza unos meses antes del final de la Segunda Guerra Mundial n'Europa, y Cosmoglotta A empezó a publicar nuevamente en 1946.
Estandarización del idioma
Mientres la guerra munchos occidentalistas dedicáronse a estandarizar l'idioma. De Wahl creara Occidental con una serie de característiques inmutables, pero creía que siguir les lleis de la vida" dábalu una base lo suficientemente firme como para siguir una "evolución natural" . La so flexibilidá "dexaría que'l tiempu y la práctica ocupar de los cambeos que resultaren necesaries" . Como resultancia, delles palabres teníen más d'una forma dexada, lo que nun podía resolvese por decretu, dexando asina la decisión final a la comunidá al incluyir dambes formes posibles nos primeros diccionarios del idioma . Un exemplu ye'l verbu scrir (escribir) y una posible otra forma scripter, una y bones dambos creaben derivaciones reconocibles internacionalmente: scritura y scritor de scrir, o scriptura y scriptor de scripter . De Wahl espresó la so preferencia por scrir, atopando scripter daqué pesáu, pero comentó qu'esti postreru verdaderamente taba dexáu y que l'occidental podría tomar una evolución similar a les llingües naturales nos que dambes formes volver d'usu común, cola forma más llarga teniendo un calter más pesáu y formal y la forma más curtia un tonu más llixeru y cotidianu (como'l story y history n'inglés).
Lejre
Historia
Lejre ye una llocalidá nueva surdida alredor de la estación de tren de Lejre, que foi fundada n'avientu de 1874. La llocalidá antigua de Lejre, un dominiu real con oríxenes prehistóricos, ye anguaño conocida como Gammel Lejre (Lejre vieya), y atópase 1,5 km al norte de la Lejre moderna.
Herbarium Normale: Schedae Centuriarum
Herbarium Normale: Schedae Centuriarum (embrivíu Herb. Norm. Sched. Cent.) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol botánicu pteridólogu austriacu Ignaz Dörfler. Forma parte de los exsiccatas coles partes 31-56, publicaos dende 1894 hasta 1915.
Idioma occidental
Estandarización del idioma
La ortografía yera otra área na qu'esistíen delles posibilidaes, esto ye, la ortografía etimolóxica (adtractiv, opression), la ortografía histórica (attractiv, oppression) o la ortografía simplificada (attractiv, opression). La primer opción casi nunca s'usó, y l'ortografía simplificada finalmente convirtióse nel estándar en 1939. Gran parte de la estandarización del idioma llevar a cabu d'esta manera al traviés de la preferencia de la comunidá (por casu, propunxéronse tantu ac como anc para la palabra "tamién", pero la comunidá decidióse rápido por anc), pero non tou foi asina. Coles duldes pindies sobro la forma oficial de delles palabres y la falta de material xeneral destináu al públicu polo xeneral, dedicóse muncho tiempu mientres la Segunda Guerra Mundial a la estandarización del idioma y la creación de cursos, y por cuenta de la continuación de la guerra, n'agostu 1943 tomóse la decisión de crear una academia interina pa oficializar esti procesu.
Esti procesu empezara poco primero de la guerra, y los occidentalistas suizos, atopándose aisllaos del restu del continente, optaron por concentrar se nos materiales d'instrucción para tenelos llistos a la fin de la guerra. Al faelo, con frecuencia atopáronse confrontados cola decisión ente dos formes "teóricamente igualmente bones" que permanecieren nel usu popular, pero que la so presencia podría ser confusa pa un nuevu aprendiz del idioma. L'academia sostuvo que los esfuerzos d'estandarización basar nel usu real, afirmando que:
Lejre
Historia
La zona ye rica en restos arquelógicos y ello ye que la estación foi construyida nel llugar d'un antiguu túmulu funerariu. D'antiguo, el sitiu foi conocíu como Lethra, Lethre, o Ledra. Etimológicamente, Lejre provién del nórdicu antiguu hleiðra, que significa aproximao "cabaña", o "edificiu de madera". El nome quiciabes faía referencia nun principiu a un templu nórdicu paganu o a un edificiu rellacionáu con dalguna asamblea (ting).
Idioma occidental
IALA, interlingua y cambéu de nome a interlingue
L'Asociación Internacional d'Idiomes Auxiliares (IALA), fundada en 1924 para estudiar y determinar el meyor idioma planiáu para la comunicación internacional, foi vista de primeres con rocea pola comunidá occidental. El so cofundadora, Alice Vanderbilt Morris, yera esperantista, al igual que munchos de los sos emplegaos, y munchos occidentalistas, incluyíu'l mesmu de Wahl , creíen que'l so lideralgu sol esperantista William Edward Collinson (conocíu ente el llectores de Cosmoglotta por un artículu del so títulu Dalgunos puntos débiles del occidental") significaba que fuera creáu con un equipu de llingüistes profesionales so una sida neutral y científicu pa reforzar un encamientu final pal esperantu. Sicasí, les relaciones ameyoraron llueu, yá que quedó claro que la IALA pretendía ser lo más imparcial posible al familiarizase con tolos idiomes planiaos esistentes. Ric Berger, un prominente occidentalista que depués se xunió a Interlingua na década de 1950, detalló una d'eses visites que fizo en 1935 a Morris la cual ameyoró descomanadamente la so opinión sobro la organización:
Lejre
Historia
La llocalidá moderna creció gracies al ferrocarril. En 1970 creóse'l primer conceyu de Lejre cola fusión de siete parroquies alredor de la llocalidá de Lejre, y escoyóse ésta como la capital del conceyu. En 2007 Lejre engrandar cola fusión de los conceyos de Bramsnæs y Hvalsø. Anque'l nuevu conceyu caltuvo'l nome, la capital camudar a Hvalsø.
Idioma occidental
IALA, interlingua y cambéu de nome a interlingue
En 1945, la IALA anunció qu'entamaba crear el so propiu llinguaxe y amosó cuatro posibles versiones so considerancia, toles cualos yeren naturalistes en llugar d'esquemátiques. Los occidentalistas taben polo xeneral complacíos de que la IALA decidiera crear un llinguaxe de naturaleza tan similar al occidental, viéndolo como una asociación creíble que daba pesu al so argumentu de qu'un idioma auxiliar tendría de proceder del estudiu de los idiomes naturales en llugar d'intentar encaxar nun sistema artificial. Ric Berger foi particularmente positivu al describir l'idioma que la IALA taba creando como una victoria para la escuela natural" ("¡Li naturalitá esset victoriosi!") y "casi'l mesmu idioma" en 1948 . Sicasí, entá tenía reserves, duldando de qu'un proyectu con un aspeutu y una estructura tan similares sería capaz de "provocar de secute la cayida de los prexuicios [contra les llingües planiaes] y crear la unidá ente los partidarios de les llingües internacionales" . Tamién tarrecía qu'a cencielles podría "esvalixar a los partidarios del idioma natural ensin nada qu'amosar" dempués de que l'occidental creara "unidá na escuela naturalista" mientres tanto tiempu.
Lejre
Cultura
Al nordeste de Lejre atópase'l palaciu de Ledreborg, una obra barroca de mediaos del sieglu XVIII que dende los sos oríxenes sirvió de residencia a la familia Holstein-Ledreborg. Anguaño ye tamién un muséu, con una importante coleición de muebles, pintures y escultures. Cuenta tamién con árees agrícoles y de montes.
Idioma occidental
IALA, interlingua y cambéu de nome a interlingue
Magar los dos idiomes teníen un vocabulariu idénticu nun 90 per cientu ensin tener en cuenta les diferencies ortográfiques (por casu, con filosofie y philosophia consideraes la mesma palabra), estructural y derivacionalmente yeren bien distintes. La Riegla de De Wahl nel occidental esaniciara na so mayoría los verbos llatinos de doble raigañu (verbos como actuar: ager, act- o unviar: mitter, miss-), ente que el interlingua a cencielles aceptar como parte integrante d'un sistema naturalista. Los idiomes de control (italianu, español y/o portugués, francés, inglés) utilizaos pol interlingua para formar el so vocabulariu na so mayoría riquen qu'una palabra elegible atopar en trés idiomes d'orixe (la regla de trés"), lo qu'entraría en conflictu col sustrato xermánicu del occidental y delles otres palabres que seríen, por definición, inelegibles nun idioma unificáu que retuviera la metodoloxía del interlingua. L'aceptación de palabres occidentales como mann, strax, old y sestra (Interlingua: viro, inmediatamente, vetere, soror) nel interlingua solo podría faese esaniciando los idiomes de control, el nucleu mesmu de la metodoloxía del interlingua para determinar el so vocabulariu. El interlingua tamién dexaba conxugaciones verbales irregulares opcionales como so, son y sia como primer persona del singular, tercer persona del plural y suxuntivu de esser, el verbu 'ser'.
L'occidental tamién se taba recuperando de la guerra. Cosmoglotta siguió informando hasta 1946 sobro quién sobrevivieren a la guerra, quién d'ellos taben llistos pa participar nuevamente y quién entá taben fuera de contactu. La revista viose afectada financieramente polos costos d'impresión enchíos de la posguerra y la so incapacidá pa cobrar pagos de ciertos países, en marcáu contraste cola bien financiada IALA con sede en Nueva York.
Lejre
Cultura
Mui cerca del castiellu ta Sagnlandet Lejre ("El país de les lleendes"), un muséu al campu enfocáu a la historia y a l'arqueoloxía, qu'atrai decenes de miles de visitantes añalmente.
Idioma occidental
IALA, interlingua y cambéu de nome a interlingue
La política internacional foi otra dificultá para los occidentalistas dempués de la guerra. L'empiezu de la Guerra Fría creó una situación particularmente incómoda para la Occidental-Union , que'l so nome lamentablemente coincidía col d'una lliga política antirrusa; los occidentalistas suizos creíen qu'esa yera la razón pola que s'interceptaron toles cartes de De Wahl dende Tallin. De Wahl permaneció inconsciente de los desenvolvimientos nel idioma y la propuesta pol restu de la so vida. A principios de 1948 los occidentalistas checoslovacos empezaren a solicitar un nuevu nome que-yos dexara siguir coles sos actividaes llingüístiques ensin barruntos, proponiendo'l nome de Interal (International auxiliari lingue), a lo que'l sindicatu respondió que'l términu Interlingue sería más apropiáu y que yeren llibres d'introducir l'idioma como "Interlingue (Occidental)", o inclusive esaniciar la mención d'Occidental ente paréntesis si asina lo deseyaben. Ric Berger empezó a abogar por un cambéu de nome d'Occidental a Interlingue en 1948 que tamién esperaba qu'ayudaría nuna fusión ente los dos idiomes. La votación oficial sobro'l cambéu de nome a Interlingue tuvo llugar nel plenu d'Occidental Union en 1949 y foi aprobada con un sofitu del 91 per cientu, lo que fizo que'l nome oficial Interlingue, con Interlingue (Occidental) tamién dexáu, a partir de setiembre de 1949.
El debú del interlingua en 1951 debilitó al interlingue-occidental, qu'hasta entós nun fuera cuestionáu nel campu de los idiomes auxiliares planiaos naturalistes. La percepción de Vĕra Barandovská-Frank de la situación nesi momentu foi la siguiente (traducíu del esperantu):
André Martinet, el penúltimu director de la IALA, fixo observaciones similares a les de Matejka. Confesó que la so variante preferida de la interlingua yera la más cercana al interlingue que la oficializada por Gode. Nestes circunstancies, los esfuerzos de Ric Berger para treslladar a tolos usuarios del interlingue en masa al interlingua de IALA foi un shock. El so herejía causó duldes ya interrupciones nos círculos del interlingue, especialmente dempués de que s'arreyó na publicación de "Revista de Interlingua". Demostróse que la idea anterior d'una fusión natural de dambos idiomes nun yera realista, y el nuevu idioma convertir nun rival.
Don Harlow resume de manera similar l'añu 1951 para l'occidental:
Estancamientu y resurdimientu
thumb|Númberu 326 de Cosmoglotta pal periodu de xineru a avientu de 2020.
Magar la migración de tantos usuarios al interlingua debilitara gravemente al interlingue, la consiguiente cayida de l'actividá foi gradual y producióse mientres décades. Cosmoglotta B dexó de publicar dempués de 1950 y la frecuencia de Cosmoglotta A empezó a menguar gradualmente: una vegada cada dos meses dende 1952 y depués una vegada por trimestre dende 196339. Otros boletinos en Interlingue siguieron apaeciendo mientres esti tiempu, como Cive del Munde (Suiza), Voce de Praha (Checoslovaquia), Sved Interlinguist (Suecia), International Memorandum (Reinu Uníu), Interlinguistic Novas (Francia), Jurnale Scolari International (Francia), Bulletine Pedagogic International (Francia), Super li Frontieras (Francia), Interlingue-Postillon (1958, Alemaña), Novas d'Oriente (1958, Xapón), Amicitie european (1959, Suiza), Teorie y practica (Suiza-Checoslovaquia, 1967), y Novas in Interlingue (Checoslovaquia, 1971). Barandovská-Frank cree que l'amenorgamientu del interés n'Occidental-Interlingue producióse en xunto col avieyamientu de la xeneración que primero se sintió atraida por otros idiomes planiaos (traducíos del esperantu):
Como foi'l casu d'otros idiomes planiaos, la llegada d'Internet aguiyó la renacencia del occidental. Nel añu 1999 el fundóse'l primer Yahoo! Group n'occidental, Cosmoglotta empezara a publicar de manera intermitente nuevamente y l'idioma convertir nuna tema de discutiniu na lliteratura sobro idiomes auxiliares. Un exemplu ye The Esperantu Book publicáu en 1995 por Harlow, quien escribió que l'occidental tenía un énfasis intencional nes formes europees y que dalgunos de los sos principales siguidores adoptaron una filosofía eurocéntrica, lo que puede atrabancar el so espardimientu. Entá asina, la opinión opuesta tamién yera común na comunidá y l'occidental ganó adeptos en munches naciones, incluyíes les naciones asiátiques. En 2004 aprobóse una Wikipedia en interlingue. Nos últimos años volver a entamar les xuntes oficiales de falantes del idioma: una en Ulm en 2013, otra en Múnich en 2014 con trés participantes y una tercer en Ulm l'añu siguiente con cinco.
La edición más recién de Cosmoglotta ye'l volume 327, correspondiente al periodu de xineru a xunu de 2021.
L'añu 2021 vio nuevos llibros publicaos n'occidental, incluyíes trés obres de Vicente Costalago: Li sercha in li castelle Dewahl y altri racontas, Antologie hispan y Fabules, racontas y mites.
Filosofía
thumb|Pegatina de 1930 creada para enfatizar la legibilidad a la primer vista: Li lingue quel vu entiende (L'idioma qu'entiendes) y Occidental propaga se self (Occidental promociónase a sí mesmu).
De Wahl aprendió sobro les llingües artificiales cuando oyó falar del volapük a Waldemar Rosenberger, un compañeru de trabayu del padre de De Wahl .​ De Wahl terminó convirtiéndose n'unu de los primeros usuarios del esperantu, qu'afayó en 1888 mientres el so periodu como volapükista y pal cual taba compilando un diccionariu de términos marinos. Rápido convirtióse nun fervosu partidariu del esperantu mientres dellos años, onde collaboró con Zamenhof en delles partes del diseñu del idioma ​ y tradució una de les primeres obres al esperantu: "Princidino Mary" ,​ publicáu en 1889 originalmente baxu'l nome de Princino Mary. Siguió siendo esperantista hasta 1894 cuando fracasó la votación pa reformar l'esperantu. Nesta votación, de Wahl foi unu de los dos que votaron nin pol esperantu ensin cambeos nin pola reforma propuesta por Zamenhof, sinón por una reforma dafechu nueva .​ L'occidental nun s'anunciaría hasta 28 años dempués de que De Wahl abandonara l'esperantu, un periodu nel que pasó trabayando con otru creadores d'idiomes y tratando de desenvolver un sistema que combinara tanto naturalismu como regularidá. Esta combinación de naturalismu y regularidá convertir n'unu de les ventayes a los que se fai referencia con mayor frecuencia na promoción del occidental dempués de la so publicación.