cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Julio García Mencía
Nació nel somantu d'una familia de tradición artística, yá que so padre y so güelu fueron grabadores de la Casa de la Moneda de Segovia. Estudió na Escuela de Belles Artes de S. Fernando. Darréu treslladaríase a París, onde garraría esperiencia como litógrafu, tornando a Madrid pa posteriormente treslladase a Xixón, ciudá na que llegaría a montar el so propiu taller, Establecimiento Cromo-Litográfico de Julio G. Mencía. La influencia de Mencía nel cartelismu asturianu foi notable a partir d'esa dómina, siendo él el que lu llevaría a la modernidá.
Esta primacía qu'exerció Mencia nel cartel asturianu duraría unes dos décades pa, darréu, dexar pasu a una nueva xeneración de pintores y cartelistes n'Asturies: Martínez Abades, Ventura Álvarez Sala, Evaristo Valle ..., qu'abandonaron la concepción europea del cartel que representaba'l pintor madrilán, pa centrase nos de temática más popular y folklórica.
Copa del Rei de fútbol 1982-83
Equipos clasificaos
72 equipos de Tercer División 1981/82 (d'un total de 260):
Fase final
La fase final xugar a trés rondes eliminatories a doble partíu. Los enfrentamientos y el cuadru, resulten d'un sortéu puru ente los vencedores de la ronda de dieciseisavos. Ésti determinó los siguientes enfrentamientos:
Final
{| width=100%
{| align=center cellpadding="3" cellspacing="0" style="background: #D0e7FF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" width=100% !width=50%|border|25px
2 !width=50%|border|25px
1, — 34 000 espectadores !colspan=2|Sustituciones !colspan=2|Goles !colspan=2|Amonestaciones !colspan=2|Espulsiones
Cecilia Álvarez
Cecilia Concepción Álvarez ye una artista chicana conocida poles sos pintures al oleu y murales onde desenvuelve temes del feminismu, probeza, degradación ambiental n'EE. XX. y Llatinoamérica.
Les Cuatas Diego ye unu de los cuadros más famosos y reconocibles d'Álvarez, apaeció en numberosos llibros y esposiciones en tol mundu. Álvarez tamién ilustró'l testu billingüe de lliteratura infantil La tarxeta d'Antonio (Antonio's Card) en coautoría con Rigoberto González. Ye fía de padre cubanu y madre mexicana. En 1975, Álvarez instalar nel stado de Washington onde creó la mayoría de la so obra artística. Mora y trabaya en Seattle, Washington.
Thoste
Thoste ye una comuña francesa del departamentu de Côte-d'Or, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Isabel de Borbón y Borbón
thumb|230px|right|Isabel de Borbón y Borbón xunto a la so madre, por [[Francisco Javier Winterhalter.]] Isabel de Borbón y Borbón que'l so nome completu ye (María Isabel Francisca d'Asís Cristina Francisca de Paula Dominga), conocida popularmente como La Chata foi infanta d'España, princesa d'Asturies dende 1851 a 1857 y dende 1874 a 1880 y condesa de Girgenti por matrimoniu.
Biografía
La infanta nació'l 20 d'avientu de 1851 nel Palaciu Real de Madrid como la fía primoxénita de la reina Sabela II y Franciscu d'Asís de Borbón. A otru día, foi bautizada na Capiya Real del palaciu colos nomes de María Isabel Francisca d'Asís Cristina Francisca de Paula Dominga de Borbón y Borbón, siendo los padrinos los sos güelos la reina María Cristina y l'infante Francisco de Paula de Borbón.
Considerada princesa d'Asturies dende la so nacencia, solo dende'l 24 de marzu de 1852 ostentó'l títulu por concesión de la so madre en real decretu. La Cruz de la Victoria, símbolu del Principáu d'Asturies y de los herederos de la Corona, tampoco-y foi conferida a la so nacencia, sinón siete años dempués, en 1857. Esti últimu añu, nació'l so hermanu Alfonso, quien pasó a ser l'herederu de Sabela II.
Frostia abdominalis
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Yunnan (China).
Isabel de Borbón y Borbón
Matrimoniu
La infanta Isabel casóse con Cayetano de Borbón-Dos Sicilies, conde de Girgenti, fíu de Fernando II rei de les Dos Sicilies, el 13 de mayu de 1868. Foi un matrimoniu alcordáu y nun caltuvieron nunca muncha cercanía ente ellos. La infanta Isabel y Cayetano nun tuvieron descendencia. Mientres el so viaxe de bodes, fora de territoriu español tuvo la noticia del derrocamientu de la so madre y nun pudo tornar a España hasta la restauración de la monarquía en 1874. Cayetano de Borbón-Dos Sicilies, carecía epilepsia, nun siendo alvertida d'esta circunstancia la infanta Isabel antes de casase. En setiembre de 1871, la infanta Isabel sufre un albuertu bonal, eventu que representa un duru golpe emocional pal so maríu y que va perxudicar definitivamente la so salú mental. Dos meses más tarde, el 26 de payares, Cayetano suicidóse pegándose un tiru na ciudá de Lucerna.
Vida posterior
Cola proclamación del príncipe Alfonso como rei d'España, la infanta Isabel convertir por segunda vegada en princesa d'Asturies, heredera al tronu hasta que se produció la nacencia de la so sobrina la princesa María de les Mercedes en 1880, anque'l gobiernu aguantar a xurala y reconocela oficialmente como heredera.
En 1900 adquirió'l palaciu de Quintana, onde moró dende 1902 hasta 1931.
Una de les actividaes públiques de la infanta Isabel que tuvo mayor trescendencia foi'l viaxe a Buenos Aires, representando a la Corona Española, por cuenta de celebración del Centenariu de la Revolución de Mayu (1810) de la República Arxentina que tuvo llugar en 1910, tando presente nel allugamientu de la primer piedra del Monumentu a La Carta Magna y les Cuatro Rexones Arxentines. thumb|left|300px|Monumentu a la infanta en La Granxa. Foi inmortalizada pol pintor López Mezquita saliendo de los toros, en coche de caballos y acompañada de la so amiga de la infancia y dama de compañía doña María Dolores Balanzat y Bretagne, marquesa de Nájera. El cuadru, fecháu en 1915, esponer nel Muséu d'Historia de Madrid, pos la infanta Isabel foi un personaxe que goció de gran simpatía popular, especialmente ente la población madrilana, que la conoció col apellativu de La Chata. Nel so honor foi nomada la conocida calle de la Princesa en Madrid. Gracies a esta popularidá, siendo casi octogenaria, nun foi obligada poles nuevu autoridaes a exiliase al proclamase n'España la II República. Sicasí, Doña Isabel decidió acompañar a los sos parientes y partió escontra Francia. Cinco díes dempués d'abandonar España morrió de causa natural nun conventu d'Auteuil, cerca de París. Foi soterrada en Francia.
El 23 de mayu de 1991, por orde del rei Xuan Carlos I, fueron treslladaos los sos restos a España y depositaos na Colexata de la Santísima Trinidá del Palaciu Real de La Granxa xunto a los del rei Felipe V y la so esposa Isabel de Farnesio. Fuelga na Colexata d'esti Real Sitiu d'España porque tuvo bien venceyada a él, pasando ellí les vacaciones y entamando conxustes de la clase femenina de l'alta nobleza de la dómina nel "Pequeño Versalles", los xardinos d'esti llugar. Amás, entá se caltién la so alcordanza, yá que tres l'apertura al públicu nel añu 2000 d'esti Palaciu dedicó la última habitación de la primer planta a esta infanta d'España, asitiando trés fotografies enriba d'un pianu de cola.
Xunto al Parque del Oeste en Madrid írguese un conxuntu escultóricu na so memoria, na cai del pintor Eduardo Rosales (númberu 30).
thumb|280px|Monumentu nel Parque del Oeste, Madrid.
Ancestros
<div style="clear: both; width: 100% padding: 0; text-align: left; border: none;" class="NavFrame"> <div style="background: #ccddcc; text-align: center; border: 1px solid #667766" class="NavHead"> Ancestros d'Isabel de Borbón y Borbón, Infanta d'España
Jaime Fernández Barros
Jaime Fernández Barros ye un exvoleibolista asturianu. En pallabres del so antiguu entrenador, Miroslav Vorgich tenía un reblincón y capacidá pa xugar en cualquier posición.
Tíber
right|thumb|250px|El ríu Tíber na Ponte Sant'Angelo de Roma thumb|200px|El cursu del ríu|left
Jaime Fernández Barros
Trayeutoria deportiva
El so entamos nel voleibol empezaron nel Institutu Xovellanos de la so llocalidá natal, ellí llograría dos campeonatos xuveniles d'España (1973 y 1974). Depués dio'l so saltu a nivel absolutu nel Real Grupu de Cultura Cuadonga, que erael del propiu colexu, en División d'Honor. Pel branu de 1976 ficha pol Real Madrid, quien llevaba siguiendo los sos pasos desque-y ganó una final del campeonatu xuvenil a los xuveniles del equipu madrilanu. En dichu equipu tuvo cinco temporaes nes que consiguió 4 lligues y 5 Copes del Rei.
Tíber
El ríu Tíber (n'italianu Tevere) ye'l ríu más llargu de la península itálica, colos sos 405 km. Tien el so nacimientu nel monte Fumaiolo nos Apeninos y entaína a morrer nel mar Tirrenu dempués de pasar pente Roma y Peruggia.
Jaime Fernández Barros
Trayeutoria deportiva
En 1981, Fernández Barros ficha pol Son Amar Palma colos que consiguiría 3 lligues y 2 copes del rei. L'equipu baxa a la segunda categoría por decisición del so principal accionista, Damià Siguí de nun siguir sofitando al equipu. Aun así, Fernández Barros, al igual que Luis Álvarez, quedar nel Son Amar pa xubir a la siguiente temporada a División d'Honor. En 1985 l'equipu vuelve a la División d'Honor calteniendo'l mesmu equipu que tres la lliga de 1984. En final de la temporada 1986/1987, Pedro Bozic abandona'l club por motivos personales tornando al so Yugoslavia natal polo que pasa Fernández Barros pasa a ocupar el puestu d'entrenador xugador mientres lo que restó d'esa campaña. Nesi branu, anuncia la so retirada y pasa a ocupar el puestu d'entrenador del Son Amar hasta 1990 cuando ficha pol Lennik belga.
En 1991 vuelve del retiru como xugador pa consiguir l'ascensu del Xovellanos so les órdenes de José Castro, retirándose definitivamente tres la so consecución.
En 1992 ye nomáu entrenador del Xovellanos, yá que abandona en 1994 pa dise a vivir a Tenerife. En 1997 funda, xunto a Eulogio Hernández, el Tenerife Sur Voleibol exerciendo dende l'empiezu como entrenador. L'equipu taba formáu na so mayor parte por xuveniles y yá en 1998 participa a nivel absolutu en Segunda División y consigue xubir a la Primer División. Na temporada 1999/2000, l'equipu xube a Lliga FEV y un añu dempués consiguió xubir a Superliga. El so mayor ésitu vieno na temporada 2003/2004 cuando consiguió la Copa del Rei y xusto dempués la Supercopa d'España. En 2009 dexa de ser entrenador del Tenerife Sur siendo sustuido por John García. Un añu, ye nomáu presidente del club, en decidiendo abandonar el cargu Eulogio Hernández pa dedicase a los sos negocios profesionales, en 2012 el club sume.
Selección nacional
En categoría xuvenil algamó un total de 30 internacionalidades. El so debú cola selección absoluta foi en 1972 algamando un total de 245 internacionalidades cola selección española. Ente los sos llogros cola selección como xugador tán la primer participación d'España nunos Xuegos del Mediterraneu en 1975, el bronce na Spring Cup en 1976, la primer participación n'en Campeonatu d'Europa y l'oru nos Xuegos Mediterráneos de 1987.
Vida personal
Tienes trés fíos, Alicia (1991), Laura Fernández Rei (2001) y Elsa Fernández Rei.Los dos últimes con Mar Rei, xugadora de la selección española. Tamién tien otru fíu (Alexis, 1983) d'un matrimoniu anterior con Elena Gil, quien foi Miss Mallorca en 1982.
Liz Sheridan
Elizabeth Ann Sheridan, más conocida como Liz Sheridan foi una actriz d'Estaos Xuníos.
Ye reconocida polos sos papeles de Raquel Ochmonek na serie de televisión ALF, como asina tamién pol de Helen Seinfeld, madre de Jerry Seinfeld na ficción de la serie televisiva Seinfeld.
Primeros años
Liz Sheridan yera la fía d'Elizabeth Poole-Jones, una concertista, y Frank Sheridan, un pianista de música clásica.
Nel so llibru Dizzy & Jimmy: My Life With James Dean, Sheridan comenta que mientres trabayaba como baillarina en Nueva York conoció a James Dean, primero que ésti fuera famosu. Ellos taríen rellacionaos sentimentalmente a lo llargo de cuatro años ya inclusive se comprometeríen. Sicasí, cuando Dean llogró formar parte del repartu d'una obra que prometía ser esitosa, ellos habríense dixebráu.
Carrera profesional
Sheridan empezó la so carrera como baillarina en musicales y clubes nocherniegos de Nueva York.
Alredor de los años 1980 consiguió los sos primeros papeles como actriz de repartu en series de televisión como Moonlighting, Kojak, The A-Team y Cagney & Lacey.
El so primer papel importante foi en 1986 cola serie de televisión de la cadena NBC ALF, hasta l'añu 1990. Esi mesmu añu llogró'l papel de Helen Seinfeld na serie de televisión Seinfeld, hasta l'añu 1998.
En 2009, protagonizó xunto a Andy Griffith, Doris Roberts, Paul Campbell y Marla Sokoloff la comedia romántica Play the Game, alrodiu d'un mozu muyeriegu qu'enseña los sos trucos de cites al so solitariu viudu güelu pa volver introducise nel mundu de les cites dempués d'una posa de 60 años, la película espertó ciertu discutiniu pola so escena de sexu octogenario ente Griffith y Sheridan.
Vida privada
En 1985 conocería en Puertu Ricu a William T. "Dale" Wales, un trompetista de jazz y escritor, con quien finalmente se casó nos años 1990. Tuvieron una fía, una fotógrafa nel Greenwich Village de Nueva York, de lo cual Sheridan dixo, "soi tan inmaternal, nun puedo dici-y, sigo siendo una neña en dalgún llugar de la flor. La mio fía yera más amiga mio que la mio propia fía la mayor parte de la so vida ".
Nicholas Hammond
Nicholas Amine "Nick" Hammond ye un actor d'Estaos Xuníos meyor conocíu polos sos papeles como Friedrich von Trapp na película The Sound of Music y como Peter Parker/Spider-Man na serie The Amazing Spider-Man.
Primeros años
Hammond nació 15 de mayu de 1950, en Washington, Estaos Xuníos. Fíu del coronel Thomas W. Hammond y l'actriz inglesa Eileen Bennett, tien un hermanu llamáu David.
Hammond tenía solo 10 años cuando fixo la so primer apaición cinematográfica en El Señor de les Mosques. Poco dempués de la filmación, Hammond apaeció en Broadway en 1961. Nueve años más tarde apaeció na so segunda obra de Broadway, Conducta Impropia.
Carrera
thumb|Hammond como [[Peter Parker en The Amazing Spider-Man, 1977.]] Apaeció nel popular anunciu de ceberes del almuerzu de Kellogs nos años 90.
The Sound of Music
En 1965 xunir al repartu principal de la popular y esitosa película The Sound of Music onde dio vida a Friedrich von Trapp, el segundu fíu de la familia von Trapp.
Otros trabayos
En 1973 interpretó Doug Simpson nun episodiu de la popular serie The Brady Bunch. Tamién interpretó a Britt en dos episodios de la serie Gunsmoke, un añu dempués apaeció nuevamente na serie agora como Doak mientres l'episodiu "Thirty a Month and Found".
En 1977 apaeció como convidáu na popular serie norteamericana Hawaii Five-O onde interpretó a Calvin, enantes apaeciera per primer vegada na serie en 1974 onde interpretó a Roger mientres l'episodiu "The Banzai Pipeline".
Esi mesmu añu xunir al repartu de la serie The Amazing Spider-Man onde interpretó al súper héroe Peter Parker "Spider-Man" hasta 1979.
Nel 2000 interpretó a Ben Water el direutor de la seguridá de la casa blanca na serie BackBerner hasta'l 2002.
Nel 2001 apaeció na película Child Star: The Shirley Temple Story onde interpretó al actor d'Estaos Xuníos Adolphe Menjou.
Nel 2003 apaeció como convidáu na serie CNNNN: Chaser Non-Stop News Network onde interpretó al comandante de la Nasa, Oscar F. Hepple. Esi mesmu añu apaeció como convidáu na popular serie de ciencia ficción Farscape onde interpretó al doctor Adrian Walker y na serie australiana Always Greener onde interpretó a Nigel Milne.
Nel 2005 xunir al repartu de la película Dynasty: The Making of a Guilty Pleasure onde interpretó al esitosu productor de series norteamericanu Aaron Spelling.
Vida personal
El 28 d'ochobre de 1978 casóse con Laura Solís, sicasí'l matrimoniu terminó en 1984. Dende 1987 sale cola actriz y direutora australiana Robyn Nevin.
Lucifer
derecha|miniaturadeimagen|350px|[[Fonte del Ánxel Cayíu|L'Ánxel Cayíu (1877, Parque del Retiru, Madrid), obra de Ricardo Bellver inspirada en El paraísu perdíu de Milton.]] Lucifer (del llatín lux "lluz" y fero "llevar": "portador de lluz") según el Diccionario de la lengua española definir como forma poética de llamar a un Lluceru, faciendo referencia al rellumu que se llogra del planeta Xúpiter y del planeta Venus a l'amanecida. Surdió na Antigua Grecia por cuenta de la ausencia de mecanismos pa estremar planetes y estrelles a güeyu.
Esti conceutu caltener na astroloxía de l'antigua Roma na noción de la stella matutina (el lluceru del alba) contrapuestu a la stella vespertina o'l véspere (el lluceru de la tarde) o “véspero”.
Na tradición cristiana, Lucifer como sinónimu de lluceru (Isaías. 14:12) representa al ánxel cayíu, exemplu de guapura y sabiduría a quien la soberbia condució a los infiernos, tresformándose en Satanás (Moisés 4:1–4).
Frostia basicrassa
Frostia basicrassa ye una especie de coleópteru de la familia Cantharidae.
Lucifer
Lucifer nel cristianismu
miniaturadeimagen|250px|La cayida de Lucifer, ilustración de [[Gustave Doré pa El paraísu perdíu de John Milton.]] La primer vegada que se cita'l nome de Lucifer ye nun testu del profeta Isaías (Is 14.12-14) de la Vulgata de San Jerónimo (sieglu V), traducción qu'él fai de la Biblia, del griegu (Nuevu Testamentu) y hebréu (Antiguu Testamentu) al llatín, pa designar a la pallabra Lluceru. Nesti testu acolúmbrase l'antiguu rellatu del ánxel cayíu:
Frostia basicrassa
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Yunnan (China).
Lucifer
Lucifer nel cristianismu
Asturianu: "¡Cómo cayisti del cielu, Lluceru, fíu de l'Aurora! Fuisti ablayáu a la tierra dominador de naciones! Tu dicíes nel to corazón: "voi esguilar los cielos; voi alzar el mio tronu percima de les estrelles de Dios; voi sentame nel monte de la divina asamblea, na llende del septentrión voi esguilar los visos de les nubes, voi ser asemeyada al Peraltu"
Llatín: "Quomodo cecidisti de caelo, lucifer, fili aurorae?! Deiectus ye in terram, qui deiciebas xentes!, qui dicebas in corde tuo: 'In caelum conscendam, super astra Dei exaltabo solium meum, sedebo in monte conventus in lateribus aquilonis; ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo'".
Sicasí, amás del sentíu grecollatín del términu, Lucifer yá yera identificáu pola tradición veterotestamentaria con una estrella cayida, yá que nel llinguaxe bíblicu les estrelles representen a los ánxeles.
Otru testu del profeta Ezequiel tamién podría ser ilustrativu:
"Fíu d'home, entona una escoyía sobre'l rei de Tiru. vas dici-y: ''Asina diz el Señor Yahveh: Yeres el sellu d'una obra maestra, llenu de sabiduría, acabáu en guapura. N'Edén tabes, nel xardín de Dios. Toa suerte de piedres precioses formaben el to mantu: rubín, topaciu, diamante, crisólito, piedra de ónice, xaspe, zafiru, malaquita, esmeralda; n'oru taben llabraos los aretes y pinjantes que llevabes, arreglaos dende'l día de la to creación. Querubín proteutor de nales esplegaes te fixera yo, tabes nel monte santu de Dios, caminabes ente piedres de fueu. Fuisti perfectu na so conducta dende'l día de la to creación, hasta'l día en que se topó en ti enconía. Pola amplitú del to comerciu enllenóse'l to interior de violencia, y pecasti. Y yo te degradé del monte de Dios, y te esanicié, querubín proteutor, de metanes de les piedres de fueu. El to corazón pagóse de la to guapura, malvasti la to sabiduría por causa de la to rellumanza. Yo te bastié en tierra, te espunxi como espectáculu a los reis. Pol ensame de les tos culpes pola inmoralidá del to comerciu, profanasti los tos santuarios. Y yo saqué de ti mesmu'l fueu que te taramió; te amenorgué a ceniza sobre la tierra, a los güeyos de tolos que te miraben. Tolos pueblos que te conocíen tán asoraos por ti. Yes un oxetu d'espantu, y sumisti pa siempres."'' (Ez 28.12-19)
Puede apreciase que nun mesmu mensaxe tien doble destinatario: va empobináu a Satanás pero tamién a un arrayante rei humanu. Anque'l mensaxe va pal rei de Tiru, dizse que yera ‘querubín proteutor’, que taba nel Edén, pero depués foi “precipitáu a tierra”... La sobeyosa foi lo que caracterizó tol procesu de rebeldía. Satanás y los suyos pretendíen asemeyase a Dios. Precisamente la sobeyosa ye considerada como'l más grave pecáu (Salmos 18:14). D'ella deriváronse toles clases de perdición (Tobías 4:14). “Verdaderamente la sobeyosa va crear guerra…” (Proverbios 13:10; Habacuc 2:5).
Puede resumise que Lucifer yera un ánxel bien formosu que por soberbia remontar contra Dios, queriendo ser como él, y foi suburdiáu como castigu, xunto col exércitu d'ánxeles rebalbos qu'abasnó consigo, siendo dende esi momentu reconocíu como un Ángel cayíu. Dende la so rebelión ye denomináu "adversariu" (n'hebréu Satán -Satanás-).
“''Y dixo el Señor a Satán: ¿D'ónde vienes tu? Y respondió Satán: Di la vuelta pela tierra''” (Job 1:7; 2:2)
Sieglos dempués, en tiempos de Jesús, taba siendo xulgáu (Jn 16:11), pero entá nun asocediera lo fundamental. Jesús esplica que'l Reinu de Dios tien como fin compensar "l'autoridá y poder de Satanás". Pa confinarlo en tierra (ensin torna al cielu) yera indispensable'l sacrificiu de Cristu. Eso foi lo determinante.
Pal diañu, lo tráxico ye que si antes podía xubir al cielu (Zac 3:1), dende'l trunfu de Cristu perdió esi privilexu, esto ye, nun puede volver hasta aquél nivel como “acusador” (Ap 12:8). Por eso l'allegría celestial:
“''allegráivos, ¡oh cielos, y los que moráis nellos! ¡Ai de los moradores de la tierra y del mar! porque'l diañu baxó a vós, teniendo grande roxura...” (Ap 12:12).
El xudaísmu consideraba a Lucifer y a Satanás como dos entidaes separaes. Igualmente'l gnosticismu considera a Satanás y a Lucifer dos personaxes distintos, siendo'l primeru un tarrecible demoniu ensin determinar y el segundu la solombra del logos, el divín tentador, l'entrenador psicolóxicu, aquel que pon a prueba al adepto pa llograr la iniciación. Esta definición dulcificada y otres similares según dellos historiadores y teólogos católicos espertos na materia, sirven pa despintar la verdadera identidá y propósitu de Lucifer. Anque afirmen que Satanás nun ye Lucifer, nun dan nenguna definición clara del primeru y les aiciones de Lucifer que defenden siguen siendo les mesmes que se narren na Biblia, esto ye, la rebelión contra Dios por soberbia y cobicia, confirmando qu'esta teoría gnóstica ye solo una forma de despintar la verdadera identidá de Lucifer. Toles creencies que se basen nel gnosticismu, como la nueva yera, l'esoterismu o la teosofía, carauterizar por siguir l'exemplu de la rebelión de Lucifer y la so cayida na sobeyosa, por cuenta de que por aciu la iniciación por graos o gnosis faen creer al adepto que puede convertise nun ser cimeru, algamando un estáu casi divín, ensin necesidá dalguna de Dios.
Nel cristianismu dambos conceutos son identificaos col Diañu (Apocalipsis 12,9). La diferenciación anicia en que Lucifer ye'l nome del "Príncipe de los demonios" como ángel antes de la so cayida; y el nome de "Satán" o Satanás, el qu'adopta dempués. (Yá que "Lucifer" significa en llatín "portador de lluz", ente que "Satán" ye "adversariu" n'hebréu).
Otra manera, Lucifer forma parte tamién del panteón de deidaes vuduistas, fechu ésti que fai ostensible, una vegada más, el calter sincréticu d'esti cultu.
Sicasí, el sentíu orixinal de la pallabra llatina luci-fer (equivalente al griegu fos-foros) ye "aquel que porta la lluz". Asina yera llamáu'l lluceru matutín (el planeta Venus). La lliturxa católica de la resurrección (Sábadu Santu), nel pregón pascual (Exultet), compara a Cristu mesmu resucitáu que xube al Padre na alba del Domingu de Resurreición, con esi lluceru (en llatín lucifer):
TRADUCCIÓN: Que'l lluceru matutín atopar amburando, Oh lluceru que nun conoz ocaso y ye Cristu, el to Fíu resucitáu, que volviendo del abismu, relluma serenu pal llinaxe humanu, y vive y reina polos sieglos de los sieglos.
Mitoloxía
Na mitoloxía romana, Lucifer ye l'equivalente al dios griegu Fósforu, Heósforo o Eósforo (Έωσφόρος, lluceru del amanecer), hermanu de Héspero (Ἓσπερος, lluceru del atapecer).
Supercontinente
thumb|250px|Movimientu de los continentes dende la dómina de [[Panxea hasta l'actualidá.]] Supercontinente ye la denominación emplegada en xeoloxía p'aquelles mases terrestres que consisten en dos o más cratones o nucleos de continentes. Comúnmente acomúñase a Panxea con esti términu, o a los otros dos grupos de tierres remanecíos de la so división (Gondwana y Laurasia), anque'l llistáu de supercontinentes pasaos, presentes y futuros ye bastante estensu.
Efeutos xeolóxicos
Los supercontinentes bloquien la salida del calor interno de la tierra, lo cual produz sobrecalentamientu de l'astenosfera. Eventualmente, esto produz fisuras na litosfera al traviés de les cualos va remanecer magma que va emburriar a los bloques, alloñar. Nun ta entá claru si los continentes vuelven xuntase de manera accidental depués de treslladase pol planeta (ver Deriva continental) o si dixébrense y vuelven xunise depués nun movimientu acordeónico.
Llista de supercontinentes parciales
Los que tomaron una cantidá considerable (xeneralmente, ente un cuartu y un mediu) de les tierres remanecíes, n'orde cronolóxicu.
Thury (Côte-d'Or)
Thury ye una comuña francesa del departamentu de Côte-d'Or, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Panteres Rosa
Les Panteres Rosa, enantes conocíu como "Frente de Combate a la Homofobia", ye un coleutivu LGBT nacíu en Portugal en 2004 que desenvuelve actividá pública como Observatoriu de discriminación contra la homofobia. El movimientu Panteres Rosa enfocar n'aiciones direutes y en campañes de denuncia nos medios. Denuncia casos de violencia o discriminación, destacando la so aición contra l'ataque entamáu contra homosexuales asocedíu en Viseu en 2005 o l'asesinatu de la muyer transexual Gisberta Salce Júnior perpetáu por un grupu de mozos na ciudá d'Oporto en 2006. Esti fechu motivó l'alteración del nome del grupu, enantes conocíu como "Frente de Combate a la Homofobia". Como grupu queer y transfeminista, les Panteres Rosa denuncien el cissexismo, el heterosexismo y la primacía de la heterosexualidá como parte d'un sistema políticu patriarcal que crea diferenciaciones sexuales y de xéneru pa determinar desigualdaes sociales.
Dende 2004 entama la Cola do Orgulho LGBT en Lisboa y dende 2006 la de Porto: Cola do Orgulho de Porto.
Orixe
Panteres Rosa tien el so orixe nel Grupu de Trabalho Homosexual (GTH), creáu en 1991 como primer organización LGBT en Lisboa, formando parte del Partíu Socialista Revolucionariu (PSR) y coorganizando la marcha LGBT en Lisboa dende 2000 hasta 2003, en que se disgregó el grupu. A partir de la so desapaición, munchos de los sos miembros formaron el Grupu LGBT del Bloco de Esquerda en 2003 y dempués Panteres Rosa, en 2004.
Activismu
Ente les actividaes públiques xeneraes poles Pantera Rosa figuren diversos actos como "Kiss-ins" y "Barómetru de la homofobia", dambos entamaos en 2005, y pa los cualos convidaben a periodistes de forma personalizada pa consiguir la cobertoria de l'aición na prensa. "Kiss-ins" consistió n'amosar a una pareya nueva homosexual de la mano, besándose y abrazándose pela cai, en distintos espacios públicos: paraes d'autobús, metro, chigres, restoranes, ente otros. Con esta aición consiguióse una páxina entera na edición del Diário de Noticies del 3 de xunetu de 2005. Otru eventu que foi bien noticiáu consistió nun grupu d'activistes vistíos como médicos y pacientes, con camisetes incluyendo mensaxes contra la patologización de la homosexualidá, mientres la celebración del Congresu de Medicina Sexual en Lisboa en payares de 2007. Mientres l'aición distribuyeron panfletos y certificaos de transfobia ente los participantes del Congresu. Esta aición taba dirixida a los psiquiatres, consideraos pol movimientu como la "policía de la identidá de xéneru".
Petra
L'asentamientu de Petra alcontrar nun valle angostu, al este del valle de la Aravá que s'estiende dende'l mar Muertu hasta'l Golfu de Aqaba. Los restos más célebres de Petra son ensin dulda les sos construcciones llabraes na mesma roca del valle (hemispeos)sobremanera, los edificios conocíos como'l Khazneh (l'Ayalga) y el Deir (el Monesteriu).
Fundada na antigüedá escontra'l final de sieglu VIII e. C. polos edomitas, foi ocupada nel sieglu VI e. C. polos nabateos que la fixeron espolletar gracies a la so situación na ruta de les caravanes que llevaben el inciensu, les especies y otros productos de luxu ente Exiptu, Siria, Arabia y el sur del Mediterraneu.
Escontra'l sieglu VI d. C., el cambéu de les rutes comerciales y los terremotos sufiertos, conducieron al abandonu de la ciudá polos sos habitantes. Cayó nel olvidu hasta qu'en 1812 el llugar foi redescubierto pal mundu occidental pol esplorador suizu Jean Louis Burckhardt (1784-1817).
Numberosos edificios que les sos fachaes tán direutamente esculpíes na roca, formen un conxuntu monumental únicu, qu'a partir del 6 d'avientu de 1985 ta inscritu na Llista del Patrimoniu Mundial de la Unesco. La zona qu'arrodia'l llugar ye tamién, dende 1993, Parque Nacional arqueolóxicu.
Dende'l 7 de xunetu de 2007, Petra forma parte de les nueves siete maravíes del mundu modernu.
Xeografía
Petra atopar a metá de camín ente'l golfu de Aqaba y el mar Muertu a una altitú de 800 a 1396 metros sobre'l nivel del mar nun valle de la rexón montascosa d'Edom, al este del valle del Arabah. Güei, Petra ta alredor de 200 km al sur de la capital xordana Amán, aproximao a 3 hores n'automóvil.
La situación de Petra, construyida en gran parte na mesma roca, como si d'una escultura tratárase, ta por eso mesmu embutida ente roques abruptas y empinaes, ente los pasadizos o pequeños cañones escavaos pola erosión de l'agua al traviés de miles d'años. Dispón d'un suministru seguru d'agua, lo que fai que sía un llugar aparente pal desenvolvimientu d'una próspera ciudá. El llugar ye accesible namái per un estrechu senderu de monte pel noroeste, o al este al traviés d'un cañón d'aproximao 1,5 km de llargor y hasta 200 metros d'altor, el Siq, l'accesu principal, que nel so llugar más estrechu mide apenes dos metros d'anchu.
La presencia d'agua y la seguridá proporcionada pol allugamientu de Petra fixo d'ella una parada natural na interseición de delles rutes de caravanes que conectabn'Exiptu, Siria y Arabia col sur del mar Mediterraneu, cargaes sobremanera con productos de luxu (especies y seda de la India, de marfil d'África, perlles del mar Roxu y inciensu del sur de Arabia). La resina d'árbol del inciensu (Boswellia) yera acobiciada en tol mundu antiguu como una ufrienda relixosa especialmente pervalible, y tamién como melecina.
L'actividá comercial xenerada poles caravanes y les tases percibíes producíen importantes beneficios pa los nabateos. Como resultancia, la ciudá allugó dende'l sieglu V e. C. un importante mercáu hasta'l sieglu III.
Planu detalláu de la ciudá
[[Ficheru:PetraMap.png|700px|center|thumb|Planu detalláu de la ciudá de Petra, en Xordania.
<p style='margin:0px;font-size:90%'> <span style='vertical-align:50%; font-size:60%; border-bottom:2px dotted #000; border-bottom:black solid 2px'>       Muralla     <span style='vertical-align:50%; font-size:60%; border-bottom:2px dotted #000; border-bottom:grey dotted 2px'>        Camín d'accesu
Cuadráu doble: altos llugares Cuadráu con círculu: fortaleces de los cruzaos Cuadráu con barra: escavación ]]
Lleenda detallada
Xeoloxía
thumb|[[Arenisca dorada y colorada.]] Petra ye una ciudá d'orixe nabateo asitiada metanes cantiles predresos, roques y piedres vense perdayures. El llugar ta compuestu d'arenisca, una roca detrítica formada a partir del agregamientu y cementación o diagénesis de los granos d'arena. Ye, poro, una roca coherente y duro.
Petra ta asitiada nuna rexón con una fuerte sismicidad: atópase onde la Placa Arábiga dixebrar de la Placa África. La sismicidad del sitiu vese reforzada pola proximidá del Gran Valle del Rift. Nos años 363, 419, 551 y 747, dellos terremotos estropiaron la ciudá y los sos monumentos.
La capa freática d'agua salada esistente debaxo de Petra xubió y produció el deterioru de la base de munchos monumentos.
Riego
L'agua ye necesaria pal desenvolvimientu de les actividaes humanes. Les fontes son escases nesta rexón de clima semidesértico. Ye l'agua d'agua, cerca de 150 mm al añu, anguaño de 50 a 250 mm la qu'asegura les necesidaes esenciales. Les fontes namái podríen apurrir agua pa unes poques families. Los nabateos construyeron un sistema de recoyida y redistribución d'agua, con regles pa la so distribución a los habitantes.
Nel sieglu I, Estrabón diz que'l pueblu de Petra tien fontes a esgaya, yá sía pa fines domésticos o pa regar los sos xardinos.
thumb|L'acueductu escaváu na roca pa enriar l'agua.
Les instalaciones de recoyida y distribución d'agua p'almacenala y tresportala al traviés d'un terrén tan serrapatosu inda son visibles, incluyíos un dique o presa hidráulica y dellos banzaos. Tamién hubo una amplia rede de cisternes. Nel nordeste y sureste de Petra, les agües fluyíen al Siq en galeríes escavaes na roca y recubiertes con pasta resistente a l'agua, o por aciu una rede hidráulica de tuberíes selemente inclinaes, feches de cerámica. La rede alimentaba d'agua munchos banzaos y un ninfeo o fonte pública. Una rede de mayor caudal tamién podía captar l'agua de manantiales y zones más remotes p'alimentar a los barrios más altos. Estes redes llevaben unos 40 millones de llitros d'agua per día a Petra.
El sistema de distribución d'agua comparar col de Roma, de la mesma dómina, y tamién bien avanzáu, anque'l tamañu de les dos ciudaes yera bien distinta, Roma taba muncho más poblada. Sicasí, yera abondu pa cubrir les necesidaes de la ciudá.
L'agua, de vital importancia, foi tamién el talón d'Aquiles de la ciudá. Asina los romanos cortaron l'acueductu mientres un asediu de la ciudá col fin de llograr una rindición más rápida d'habitantes.
La resultancia d'esti control de l'agua xeneró, na so dómina, un auténticu oasis artificial. Los restos d'estes instalaciones inda son visibles.
Agricultura y ganadería
Cuando la ciudá taba en plena puxanza, l'agua utilizábase principalmente pal consumu de persones y ganáu y, nuna fase posterior, pa regar xardinos.
Los ceberes, la cebada o'l trigu, los árboles frutales y les vides probablemente cultiváronse en Petra. Les prenses que s'atoparon escavaes na roca, daten de la dómina de la dominación romana que dio al vinu gran importancia.
Anguaño, les téuniques agrícoles qu'utilizaron son visibles por tol llugar: como cultivos en terraces nel sector de Zurrabeh, creaes pa lluchar contra la erosión del suelu y llograr mayores rendimientos.
Anguaño, los fataos de cabres ver por tol asentamientu de Petra. La so doma quedó demostrada dende'l Neolíticu.
Historia
La historia de Petra ye llarga, la so valle yera bien envaloráu pol so fácil defensa. Sicasí, los sos primeros habitantes fueron nómaes, nun hai buelgues físiques de les viviendes más qu'a partir de la dómina nabatea, una y bones esta civilización construyó y vivió ellí mientres enforma tiempu. Tres el periodu bizantín, el llugar ye práuticamente abandonáu, polo qu'hai poques fontes que remembren esi momentu, lo que fai difícil reconstruyir la historia de la ciudá mientres un llargu periodu. Tres el redescubrimientu de la ciudá por Jean Louis Burckhardt en 1812, atopóse nos escritos de l'antigüedá munches fontes que remembren la historia de Petra.
center|thumb|800px|Vista panorámica del Altu llugar del Sacrificiu na parte inferior de la ciudá de Petra.
Neolíticu
Los descubrimientos nel sitiu de Beidha, a pocos quilómetros de Petra, demostraron la esistencia d'instalaciones sedentaries que daten d'un periodu envaloráu ente los años 30 000 y 10 000 e. C. L'establecimientu más antiguu atopáu en Petra data de la Edá del Fierro.
Antigüedá
El llugar yera un santuariu relixosu, políticu y cultural.
Periodu edomita
Acordies con Lleón de Laborde, les primeres buelgues de les instalaciones sedentaries edomitas nel sitiu de Petra remóntense a la fin del sieglu VIII e. C. Esti pueblu apoderaba entós tola rexón. Los edomitas optaron por instalar se en Umm al-Beira, jlas llombes cercanes a Petra, yá que s'atoparon dellos allugamientos nos cumes. El mesmu llugar ocupáu más tarde polos nabateos, probes constructores, pero bien reputaos pola cerámica.
La rexón sufrió numberoses incursiones per parte de les tribus israelites, pero permaneció sol control de los edomitas siquier hasta l'anexón del territoriu edomita al Imperiu persa.
Según el Llibru del Éxodu (de la Biblia), los edomitas ―como descendientes d'Esaú y enemigos de los hebreos― oponer al pasu de Moisés. Nun esfuerciu por alcontrar los sitios mentaos nel Llibru del Éxodu, Lleón de Laborde y otru esploradores occidentales dieron nomes bíblicos a cada llugares, por casu, Wadi Moussa ('el regueru de Moisés') o Al-Khazne Firaun ('l'ayalga del Faraón'). Petra, como Bosra nun se va conocer hasta'l sieglu XX, como la ciudá mentada na Biblia (II Reis, XIV, 7; Isaías, XVI, 1) col nome de Sela (n'hebréu פטרה sela, «roquedal»), la capital de los edomitas, primero que les investigaciones arqueolóxiques demostraren que se trataba de dos ciudaes distintes. Sela tán más al norte.
Periodu nabateo
thumb|upright=1.5|Les rutes comerciales terrestres de los Nabateos fixeron de Petra un centru de comerciu importante pa la so dómina.
La llegada de los nabateos, pueblu nómada árabe, remóntase probablemente al sieglu VI e. C., cuando entren nel país de Edom y tomen el control de Petra. Los edomitas mover a la rexón de Hebrón, dexando l'asentamientu.
La dómina nabatea ta meyor documentada qu'otros tiempos de l'antigüedá, pero la mayoría de los documentos (escritos en papiru y otros soportes que se descomponen con facilidá) destruyéronse, les fontes que daten d'esti periodu son escases, nun nos queden más datos precisos que los que quedaron grabaos nes parés d'arenisca de la ciudá y les etapes de la construcción de los sos monumentos, p'ayudar a reconstruyir esta dómina de la so historia.
Nel añu 312 e. C., el xeneral Antígono I Monoftalmos fracasa nel so intentu de prindar la ciudá.
Nel sieglu IV e. C., la ciudá toma más de diez quilómetros cuadraos. Los nabateos son conocíos pola so téunica de cerámica d'alta calidá.
Escontra'l final de sieglu IV antes de C. y principios del III, los nabateos paecen totalmente independientes, a pesar del dominiu rexonal de la Dinastía tolemaica; y a la fin del sieglu III e. C., los nabateos sofiten a Antioco III, qu'espulsa a los tolomeos escontra'l sur.
Ente l'añu 93 e. C. y el 90 e. C., el rei nabateo Obodas I ganó a Alejandro Janneo nos Altos del Golán, Poniendo fin a la espansión de los Hasmoneos en Petra y el so reinu. Conquistó los países de Moab y Gilead, al este de Xordania que volverá perder dempués, a pesar de la so nueva victoria sobre Jannée nel añu 82.
Nel añu 85 Obodas I ganó al Seléucida Antioco XII que morrió en combate. A la so muerte, Obodas foi divinizáu polos nabateos qu'entamaron el so cultu y construyeron el Deir nel so honor.
El rei Aretas III, fíu de Obodas I estiende'l reinu de los nabateos hasta Damascu. La ciudá desenvuélvese gracies al comerciu de la ruta del inciensu. Esta histórica ruta terrestre empezaba en Yeme a lo llargo de la mariña oeste d'Arabia y estremábase en Petra en dos rama: una escontra'l noroeste que llevaba a Gaza, y otra al nordeste en direición a Damascu. L'agua y la seguridá fixeron de Petra un oasis pa les caravanes del sur d'Arabia, cargaes sobremanera de productos de luxu especies y seda de la India, de marfil d'África, perlla s del mar Roxu y inciensu del sur de Arabia, ente otros productos bien acobiciaos). La resina de Boswellia (el "árbol del inciensu") foi acobiciada nel mundu antiguu como ufrienda relixosa, especialmente pervalible, y tamién como medicina. La intermediación comercial y los aranceles producíen importantes beneficios pa los nabateos, que daba a les caravana enagua y vivienda pa pasar la nueche, en cuenta de un pagu.
thumb|Tumbes Reales.
El rei nabateo Malichos I y Obodas III fixeron fracasar munches espediciones romanes en Arabia incluyíu nos años 25 y 24 e.C., el prefeutu d'Exiptu Gaius Aelius Gallus. Los romanos trataron d'atopar l'orixe de les especies y los arumes colos que comerciaban los nabateos pa nun pagar la so intermediación.
La ciudá algamó'l so apoxéu nel añu 50. Cuntaba con 20 000 habitantes, pero les fontes difieren enforma d'esti númberu: otres estimaciones van dende 30 000 a 40 000 habitantes.
Mientres el reináu del rei nabateo Obodas III el reinu esperimentó un importante desenvolvimientu cultural. Nesa dómina constrúin la mayoría de les tumbes y los templos.
Los nabateos adoraben a los dioses y dioses árabes de la dómina preislamica, según a dalgunos de los sos reis divinizaos. Dushara ye'l principal dios masculín, cola so trinidá femenina: Uzza, Allat, y Manat. Munches estatues tallaes na roca amuesen a estos dioses y dioses.
Diodoro de Sicilia y Estrabón son los únicos escritores conocíos d'esti periodu que dexaron testimoniu escritu de Petra. Estos testos dan cuenta de les riqueces d'esti pueblu árabe, provenientes del comerciu de les caravanes ente Asia y Europa, pero nun tán d'alcuerdu na so forma de vida: yeren sedentarios o nómades, llabradores o urbanos. El nome semíticu de Petra tamién se menta nos Manuscritos de Qumrán.
Periodu romanu
thumb|La provincia romana d'[[Arabia Pedresa.]]
Plinio el Viejo alcontrar perfectamente y otorgar munches notes de la so economía. Una confederación compuesta por diez Estaos Ciudaes asitiada non bien lloñe de Petra llamada Decápolis fixo la so apaición na dómina de los romanos. Va Ser sometida por Roma l'añu 63 e. C.
Ente los años 64 y 63 e. C., los territorios nabateos fueron conquistaos pol xeneral Pompeyu y anexaos al Imperiu romanu, na so campaña pa reconquistar les ciudaes tomaes polos hebreos. Sicasí, dempués de la victoria, l'imperiu dio a Petra y a los nabateos una relativa autonomía, cola obligación principal de pagar impuestos y de protexer les fronteres de les tribus del desiertu. Pa esta dómina empezar a construyir edificios a la manera griega y realícense les conocíes fachaes que remembren templos helénicos (como la que s'aprecia na primer fotografía d'esta páxina).
Nel añu 106, probablemente dempués de la muerte del últimu rei nabateo, Rabbel II Soter —yá que al paecer nun hubo nenguna batalla— el reinu foi anexonáu por orde del emperador romanu Traxanu, aición que foi llevada a cabu por Cornelio Palma, gobernador de Siria, una vegada apoderada dexóse acuartelada una lexón nel llugar. Esto fixo de Bosra, que se va convertir rápido na segunda ciudá más grande del reinu nabateo, la capital de la nueva provincia romana d'Arabia (provencia Arabia). L'emperador Traxanu renombró a Bosra (llamada entós Bostra) como Nea Traiane Bostra, o Nueva Bostra de Traxanu, y Petra recibe'l títulu honorariu de metrópolis (metrópolis). Un pocu más tarde, nel añu 114, Petra va convertir na base pa los ataques contra l'Imperiu de los Partos n'Irán.
L'apertura de les rutes marítimes na dómina romana dio un golpe fatal a Petra y a los nabateos al esviar les corrientes comerciales de la ciudá. Dende la ocupación romana, delles caravanes siguen parando en Petra, pero vuélvense cada menos frecuentes col tiempu a pesar de la construcción d'una vía romana de 400 Km, que coneuta Bosra, Petra y el Golfu de Aqaba. L'emperador Adriano foi a la ciudá nel añu 131 y dio-y el so nome: Petra Hadriana.
L'aumentu na construcción revela que la ciudá conoció, con too y con eso, un periodu prósperu mientres la "Pax Romana." Cola reorganización del imperiu, empecipiada pol emperador Diocleciano, convertir na capital de la Palaestina taertia o Palaestina salutaris. Los romanos encauzaron un ríu, el uadi, por un túnel debaxo de Petra, reconstruyeron la cai mayor y llevantaron el templu Qar el-Bint.
Según la tradición árabe, Petra ye'l llugar onde Moisés nel Éxodu del pueblu d'Israel dend'Exiptu, fizo que brotara una fonte de la piedra, al cutila col so cayáu. L'aldega cerca de Wadi Moussa y dellos otros llugares, inda recuerden a Moisés. Myriam, la hermana de Moisés, tien una tumba ellí.
Periodu bizantín
thumb|Detalle d'un [[mosaicu bizantín de la ilesia de Petra.]]
Nel añu 325 ―casi 500 años dempués de la creación de Petra como centru comercial―, la cristiandá convertir nuna de les relixones estatales del imperiu, lo qu'influyó tamién na provincia y en Petra. Nel 330, l'emperador Constantín I el Grande creó'l Imperiu romanu d'oriente, cola so capital en Constantinopla. Petra y la so provincia pasaron a ser parte de dichu imperiu.
Petra yera entós parte del Imperiu bizantín, y l'imperiu afaló —como en tol so territoriu— l'espardimientu de la fe cristiana por aciu la construcción d'ilesies. Los habitantes de la ciudá siguieron siendo fundamentalmente fieles a les sos creencies, pero nel añu 350 foi nomáu en Petra un obispu, y un sieglu más tarde construyéronse na ciudá grandes ilesies. Atanasio d'Alexandría referir a un obispu de Petra llamáu Asterius. El Deir foi inclusive utilizáu como ilesia mientres esti periodu, y mientres les escavaciones afayaron una cruz pintada nes sos parés, y otros trés ilesies. La gran Tumba de les urnes de la dómina nabatea, que correspuende a la tumba de Malichos II o Aretas IV Philopatris, convertir nuna especie de catedral nel añu 446. Al norte de Petra hai delles tumbes con una cruz tallada, lo qu'indica que los cristianos soterraron ellí a los sos muertos.
Nel añu 363 un fuerte terremotu causó daños nos monumentos, incluyíu'l teatru, y nos acueductos. Na so descripción del terremotu y el so poderosu retruque, Cirilo, obispu de Xerusalén, afirma que casi la metá de la ciudá foi destruyida cuando asocedió'l terremotu, a la tercer hora, y en particular a la novena hora de la nueche.
La ciudá atopábase yá debilitada dende l'empiezu de la dominación romana pol descensu de les sos actividaes comerciales; nun foi reconstruyida y foise balerando amodo de los sos habitantes.
Edá Media
thumb|Fortaleza nes ruines d'[[Al-Karak, a mediu camín ente Amán y Petra.]]