cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muséu Etnográficu de Grandas de Salime
El conteníu museográfico
Formen parte del espaciu museográficu de La Casona / A Casoa una serie de construcciones anejas al edificiu principal como son:
La capiya qu'exhibe los elementos del mundu espiritual o de les creencies dende una concepción rural tradicional y al traviés de los distintos ciclos de la vida, # El cabazu, que'l so usu taba destináu a tenada, especialmente del maíz (apertura prevista al públicu nel segundu semestre de 2010), # La fábrica de gaseoses y sifones, dedicada a la producción d'esta bébora refrescante, y que la so apertura al públicu esperar pa mediaos de 2010 (precisamente en Grandas de Salime produció la marca “La Grandalesa”), # El fornu de pan (ensin fecha d'apertura prevista).
Dos pequeñes construcciones fora de la cortil del Muséu, pero bien visibles dende ésti:
El palombar de planta circular, magar nun son bien comunes n'Asturies, la so presencia puede ser entendida pola bonanza económica de delles cases como elementu de reconocencia y prestíu social.
Caldeviḷḷa d'Aciu
Caldeviḷḷa d'Aciu ye una aldea de la parroquia de La Riela nel conceyu asturianu de Cangas del Narcea.
Alcuéntrase a 8,00 km de Cangas del Narcea, la capital del conceyu, a un altor mediu de 620 msnm y tien una población de.
Nanteuil-Notre-Dame
Nanteuil-Notre-Dame ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Peneothello cyanus
Peneothello cyanus, ye una especie d'ave Passeriformes, perteneciente a la familia Petroicidae, del xéneru Peneothello.
Llocalización
Ye una especie d'ave que s'alcuentra en Nueva Guinea.
Nauroy
Tien una población de y una superficie de  km².
Marina Leticia Vilte
'''Marina Leticia Vilte''' (San Salvador de Jujuy, 5 de Payares de 1938, Ibidem secuestrada sumida'l 31 d'avientu de 1976), maestra militante sindical y del peronismu revolucionariu, víctima de la última dictadura cívicu militar d'Arxentina
Curtia reseña
Foi delegada estudiantil de la Escuela Normal Mista "Juan Ignacio Gorriti" de la provincia de Jujuy, y, terminaos los sos estudios y empecipiada la so actividá llaboral, foi Secretaria na Asociación d'Educadores Provinciales (ADEP), por trés periodos consecutivos. Nesa función, impulsa la creación del Sindicatu Únicu d'Educadores Jujeños. En 1973, en Güerta Grande, provincia de Córdoba, formo parte del grupu de fundadores de la CTERA, agrupación de la cual foi Secretaria Adxunta.
En 1974 el Ministeriu de Trabayu restitúi la personería xurídica a la UDA (Unión de Docentes Arxentinos) y establez que d'equí p'arriba va ser la única entidá sindical de representación de los docentes, colo cual otres agrupaciones pierden la reconocencia oficial.
Secuestru y desaparición
Marina Vilte foi secuestrada'l 24 de marzu de 1976, exactamente'l mesmu día del entamu de la dictadura cívicu militar, y lliberada pocu dempués. El 31 d'avientu de 1976 n'hores de la madrugada, foi secuestrada na so casa de la ciudá de San Salvador de Jujuy. Según testimoniu d'ex deteníos, tuvo nel Penal de Villa Gorriti, de la provincia de Jujuy. Permanez sumida.
Causa
La causa que se ta investigando se portada “Aragón y otros”, onde hai 13 persones sumíes, una d'elles Marina. Hai una requisitoria fiscal, de 51 persones acusaes por privación illexítima de la llibertá, detención illegal, homicidiu, onde solo hai cuatro deteníos, 12 finaos y deberíense citar a otros más, ente ellos a Jorge Rafael Videla (fináu darréu a esta fecha), a funcionarios del golpe militar y de grupos económicos.
Boran
Boran (según les fontes clásiques) o Purandokht foi xunto cola so hermana y socesora Azarmedukht una de los dos reines del Imperiu sasánida y una de los 14 gobernantes que s'asocedieron en namái 5 años, fía mayor de Cosroes II. Reinó ente los años 630 y 631, (otres versiones: 629-630; 629-631 ) tres la muerte del xeneral Sharvaraz, ya intentó restablecer la paz nel convulsu imperiu per aciu l'aplicación más rigorosa de la xusticia, la reconstrucción de les infraestructures y la baxada de los impuestos; pesie atolos sos esfuercios nun consiguió centralizar el poder na realeza, amenorgáu poles guerres civiles, y el so reináu pasó a la historia como caóticu.
Poco dempués sume de los testos, nun sabiéndose cómo morrió, si abdicó o foi asesinada. Ye recordada por haber roblao un tratáu de paz col emperador bizantín Heracles, dando fin mientres un tiempu a una serie de xabaces guerres; pa ello unvió una delegación nel añu 630 a Alepo, formada por altos dignatarios de la católica Ilesia del Este (depués llamada nestoriana, una de les antigües Ilesies orientales), lideraos pol patriarca Ishoyahb II.
El gran poeta persa Ferdousí fala de la reina nel so poema épicu Shahnameh (El llibru de los reis) como dada a alicar la memoria y el prestíu del so padre, que baxo'l so gobiernu, l'Imperiu Sasánida consiguió la so mayor estensión territorial.
Inda güei da nome a un grupu de platos de cocina (borani) basaos nel yogur, por cuenta de la so afición a les comíes tresnaes con yogur y verdures, qu'encargaba a los cocineros reales.
Parroquia rural (Asturies)
Una parroquia rural ye, n'Asturies, una entidá d'ámbitu territorial menor que'l conceyu, que tien personalidá xurídica propia distinta del conceyu al que pertenez.
L'artículu 6.2 del Estatutu d'Autonomía del Principáu d'Asturies reconoz dicha personalidá xurídica como «forma tradicional de convivencia y asentamientu de la población asturiana». La Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies aprobó la Llei 11/1986, de 20 de payares, na que se desarrollen les competencies, réxime orgánicu y recursos, ente otros aspeutos, de les parroquies rurales.
Ente les competencies asignaes, les parroquies rurales tienen capacidá pa la organización de la so comunidá y la xestión y alministración de los sos bienes, amás de toes aquelles competencies que-y deleguen el conceyu o'l Gobiernu del Principáu d'Asturies.
== Lllista de parroquies rurales ==
Estandarte presidencial
El estandarte presidencial o bandera presidencial ye un estandarte que s'usa en munchos países como insinia del xefe d'Estáu o del presidente. Ye d'usu esclusivu y namái se enarbola nel llugar en que s'atopa'l xefe d'Estáu. Cuando'l país ye una monarquía, denominar estandarte real o imperial.
LeAnn Rimes
Margaret LeAnn Rimes ye una actriz y cantante de música country estauxunidense. Ye ganadora del premiu Grammy, como Artista Revelación del Añu, a los 14 años d'edá, convirtiéndose nuna de les persones más jovenes na historia de la música en ganar un Grammy.
Biografía
Mientres 1995, la carrera de Rimes siguió xubiendo, realizando más de 100 conciertos y apaeciendo nes televisiones de Texas. Mack igua un contratu con Curb Records, y sería esti sellu'l qu'editaría'l single “Blue” sol reclamu de que'l Dj esperara más de 30 años p'atopar a la vocalista aparente. Lo cierto ye qu'esto yera toa una desaxeración, "Blue" fuera grabáu por siquier trés artistes distintos.
Sicasí'l rumor corrió por tol país, llegando a la prensa musical, qu'incluyó nel mitu'l fechu de que Rimes yera la socesora de Cline. "Blue" y l'álbum del mesmu nome que-y acompañó se convirtió n'unu de los ésitos más grandes del branu de 1996. Como yá lo fixeren Tanya Tucker y Brenda Lee primero que ella, consiguió ésitu col single de presentación siendo non más qu'una adolescente.
Carrera
En 1996, LeAnn debuta col discu “Blue”. La so voz bien paecida a la de Patsy Cline y el fechu de que LeAnn Rimes editó esti álbum con tan solo 13 años d'edá llamaron l'atención de los siguidores del country en tou Estaos Xuníos. L'álbum vendió más de seis millones nel país, siendo unu de los discos más vendíos de 1996.
En 1997, con 14 años d'edá, ye gallardoniada col prestixosu premiu Grammy, como Artista Revelación del Añu, convirtiéndose na persona más nueva na historia de la música en ganar un Grammy.
En setiembre de 1997, publica'l so segundu álbum d'estudiu You Light Of My Life: Inspirational Songs, que debuta direutamente nel númberu unu nel llistáu Billboard 200, y conviértese n'unu de los discos más vendíos del añu. Del discu esprende'l senciellu "How Do I Live", que tuvo enorme ésitu mundial, vendiendo solo n'Estaos Xuníos más de tres millones d'exemplares. Nel 2009, el cantar foi allugada nel cuartu llugar, nel llistáu Hot 100 de tolos tiempos.
En 2000 participa con cuatro canciones na banda sonora de la película Coyote Ugly (El Chigre Coyote, n'España). La so tema "Can't Fight the Moonlight" representa un momentu álgido de la película.
A partir d'entamos d'esta década, tuvo esitosos álbumes, encimentando la so carrera nel Country o Folk estauxunidense.
Vida personal
Dempués de dos discos que nun llegaron a cuayar en 1997 ("Unchained Melody: The Early Years" y "You Light Up My Life: Inspirational Songs") el so siguiente discu relevante sería l'editáu nel añu 1998 “Sittin' on Top of the World” col qu'empezaría a desvenceyase del soníu country.
Nel 2003 editóse un recopilatorio de 19 cantares que van del country al pop, dos d'elles inédites y la postrera una versión del clásicu navidiegu "Silent Night".
Roberto Ojeda
ROBERTO OJEDA CAMPANA.- Cusco, 1º de Julio de 1895, estudió nel seminariu de San Antonio y na facultá de Lletres de la Universidá San Antonio Abá. En 1923 llogró resonante éxito internacional como direutor musical de la misión peruana d'arte incaico que visitó los países de Bolivia, Arxentina y Uruguay. Compunxo y captó mas de 300 pieces musicales d'estilu andín y ente les sos principales composiciones puédense señalar:
- Inti Raymi (escala pentatónica)
- La llantadera
- Texedores
- Flor andina
- Tres cantos a Tupac Amaru
Barriu (Teberga)
Barriu ye una aldea de la parroquia del mesmu nome, nel conceyu asturianu de Teberga.
Tien y alcuéntrase a 7,90 km de La Plaza, la capital del conceyu.
Roberto Ojeda
- Lloñe de ti (marinera)
- Danza de la fonda
- Danza de la flecha
Parandones
Parandones ye una aldea de la parroquia de La Riela nel conceyu asturianu de Cangas del Narcea.
Alcuéntrase a 9,00 km de Cangas del Narcea, la capital del conceyu, a un altor mediu de 560 msnm y tien una población de.
Roberto Ojeda
- Oscollo
Pinḷḷés
Alcuéntrase a 5,00 km de Cangas del Narcea, la capital del conceyu, a un altor mediu de 520 msnm y tien una población de.
Roberto Ojeda
- Mancu II y Choque Illa.
Añu Internacional de les Llegumes
L'Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes decide declarar a 2016 Añu Internacional de les Llegumes.
Celebración
El 12 d'avientu de 2013 l'Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes na Resolución 68/444 decide declarar a 2016 Añu Internacional de les Llegumes.
Madison Square Garden
El Madison Square Garden (embrivíu como MSG o Garden) ye un pabellón deportivu multiusos asitiáu nel distritu de Manhattan, en Nueva York (Estáu de Nueva York, Estaos Xuníos). Atopar nel encruz ente les aveníes Séptima y Octava de les cais 31 a 33, y enriba de la Estación Pensylvania. Foi inauguráu'l 11 de febreru de 1968.
Ye la cuarta construcción con esi mesmu nome na ciudá; los dos primeros coliseos (MSG (1879) y MSG (1890)) tuvieron alcontraos na Plaza Madison (Madison Square), d'onde provién el nome. Cuando se baltó'l segundu pabellón construyóse un nuevu coliséu (MSG (1925)) nel encruz de la Octava Avenida y la Cai 50.
L'actual allugamientu del MSG atopar nel llugar nel que s'asitiaba l'antigua Estación Pennsylvania. Por tal motivu, en 2013 l'alcaldía de Nueva York dio-y un ultimátum de 10 años a la propiedá del edificiu pa baltar el pabellón pa la futura construcción nel so llugar de la nueva estación.
Historia
thumb|Interior del Madison Square Garden mientres un partíu de [[ḥoquei de los New York Rangers.]] El llocal onde se llevantó'l primera Madison Square Garden foi la estación de pasaxeros de la empresa de ferrocarril que xunía Nueva York con Harlem. Cuando esta llinia camudar al Grand Central Terminal en 1871 el sitiu foi vendíu a P.T. Barnum y convertíu nun hipódromu llamáu "Barnum's Monster Classical and Geological Hipodrome". En 1876 se -y renombró como "Gilmore's Garden".
William Henry Vanderbilt camudó'l nome a Madison Square Garden y reabrió el coliséu'l 30 de mayu de 1879 nel encruz da la cai 26 y l'Avenida Madison. El primer coliséu foi construyíu pal ciclismu y foi destruyíu pa la construcción del segundu.
El segundu Madison Square Garden, foi diseñáu por Stanford White, quien depués sería asesináu nesi sitiu. Abrió en 1890 y caltúvose hasta que foi derruido en 1925. El 11 de febreru de 1968, el tercer Madison Square Garden cerró ya inauguróse el cuartu y actual Madison Square Garden.
Amás de la cabida que se-y da a diversos eventos deportivos, na cortil presentáronse, a lo llargo de la so historia, munchos de los artistes más famosos na escena musical mundial al traviés de les décades.
Actividaes deportives
L'actual cancha ye onde xueguen de llocal los equipos profesionales de los New York Knicks (baloncestu), los New York Rangers (ḥoquei sobre xelu) y de les New York Liberty (baloncestu femenín). Tamién acueye'l "Circu de los Hermanos Barnum" cuando s'instala en Nueva York, los partíos del equipu "Red Storm" de baloncestu de la Universidá de Saint John y cualesquier otru eventu que rica la presencia de gran cantidá de persones como foi la Convención Republicana de 2004.
El MSG tamién acueye combates de boxéu. Munches de les engarradielles más importantes de la historia llevar a cabu nel Madison Square Garden. Primero que el promotores Don King y Bob Arum llevaren el boxéu a Las Vegas, Nevada, el Madison Square Garden yera la Meca del boxéu.
En 2016, el MSG allugó'l combate d'artes marciales mistes UFC 205, el primeru nel estáu de Nueva York dende'l UFC 7, celebráu en Buffalo en 1995. Esi deporte fuera prohibíu a nivel estatal en 1997.
Otres actividaes
Nel MSG presentáronse músicos y bandes. A finales del 2015, nel marcu de la so visita apostólica a Estaos Xuníos, el papa Francisco ofició una misa nel Madison Square Garden.
WWE
La WWE tien los derechos esclusivos pa realizar espectáculos de llucha llibre nel estadiu dende 1989. Nun WWE Live Event, el 7 de xunu de 2017, AJ Styles consagróse campeón del Campeonatu de los Estaos Xuníos de la WWE.
Idioma soninké
L'idioma soninké (tamién llamáu sarakole, sarahule, serahuli y marka) ye faláu aproximao por un millón y mediu de persones principalmente de la etnia soninké en Malí, Senegal, Gambia y Mauritania.
Llocalización
Pueblos vecinos: fulani, bamana, wólof, senufo, bobu.
Gramática
El soninké exhibe les carauterístiques típiques de les llingües mandé, escasa morfoloxía verbal, morfoloxía nominal amenorgada, calter altamente aislante. El nome nun estrema xéneru, a diferencia de la mayor parte de llingües Níxer-Congu.
La conxugación verbal faise principalmente per mediu d'auxiliares teniendo'l raigañu dos formes básiques, una asociada al aspeutu perfectivu y otra al imprefectivo. El tiempu (pasáu, presente, futuru), la polaridá y dacuando tamién l'aspeutu, realizar por aciu auxiliares:
La Rioxa
La Rioxa (en castellán y oficialmente La Rioja) ye una Comunidá Autónoma uniprovincial d'España. Llenda al norte col País Vascu (provincia d'Álava) y cola Comunidá Foral de Navarra; al sur y oeste con Castiella y Lleón (provincies de Soria y Burgos); y al este con Aragón (Zaragoza). La capital de la comunidá ye la ciudá de Logroño
De forma tradicional estremar en trés subrexones d'oeste a este, siguiendo'l cursu del Ebro: La Rioxa alta, La Rioxa media y La Rioxa baxa. Caúna d'elles colos sos correspondientes conceyos centrales y de servicios.
Llenda col País Vascu al norte (provincia d'Álava), Navarra al nordeste, Aragón al sureste (provincia de Zaragoza) y Castiella y Lleón al oeste y al sur (provincies de Burgos y Soria).
A lo llargo de la historia, La Rioxa foi tierra de camín, de fronteres, encruz de caminos, campu de lluches, y alcuentru de xentes, cultures y civilizaciones.​ Antigua tierra de les tribus prerromanes de los berones, los pelendones y los vasconos. Mientres la Edá Media foi tierra de fronteres, batalles y reñes territoriales, conquistada y tomada en posesión por distintos reinos cristianos y acobiciada por munchos otros. Esta Comunidá Autónoma ta históricamente venceyada a la Diócesis de Calahorra y al Reinu de Nájera. La primer referencia a La Rioxa como Rioiia, ta escrita nel fueru de Miranda de Ebro, nel añu 1099. L'estatutu d'autonomía de La Rioxa, denomináu Estatutu de San Millán, foi aprobáu en 1982, dotando d'esta manera a la rexón del correspondiente autogobiernu.
Ye bien conocida pola so producción de vinos so la Denominación d'Orixe Calificada Rioja, la más antigua d'España, ellaborando dalgunos de los vinos de mayor fama internacional. Amás ye unu de los territorios paleontolóxicos más importantes del mundu tocantes a xacimientos icnitas (buelgues de dinosauriu), que destaquen pol so númberu y caltenimientu. Ente los sos monumentos cabo mentar los monesterios de San Millán de la Cogolla, consideraos centru medieval de la cultura y declaraos Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco en 1997.
El so presidente ye José Ignacio Ceniceros González del Partíu Popular, que gobierna nel parllamentu de La Rioxa dende les eleiciones autonómiques de 2015 ensin la mayoría absoluta.
Comarques
La Comunidá de La Rioxa escarez d'una comarcalización que tenga relevancia alministrativa. Tradicionalmente usóse la consistente nos nueve partíos xudiciales qu'esistíen na antigüedá, correspondientes a Haro, Santo Domingo de la Calzada, Nájera, Logroño, Torrecilla en Cameros, Calahorra, Arnedo, Alfaro y Cervera del Río Alhama.
De forma más xeneral, La Rioxa considérase estremada en trés subrexones, siendo estes l'Alta, Media y Baxa, según el calce del ríu Ebro, cuntando caúna d'elles con zona de valle na so parte norte, de clima mediterraneu y zona de sierra en partir sur, de clima continental.
Por cuenta de que los antiguos partíos xudiciales de Santo Domingo de la Calzada y Nájera cubríen llocalidaes asitiaes en valle y sierra y atendiendo a la gran diferencia orográfica ente estes zones, suelse tratar a les sos respeutives zones de sierra Ezcaray y Anguiano como contornes. Amás tradicionalmente la contorna de Torrecilla en Cameros (conocida davezu como a cencielles Cameros) ye estremada en Camero Nuevo y Viejo.
Según esto suelen tenese en cuenta les siguientes:
Rioxa Alta Valle: Haro, Nájera y Santo Domingo de la Calzada Sierra: Anguiano y Ezcaray
Rioxa Media
Valle: Logroño Sierra: Tierra de Cameros (Estremáu en Camero Nuevo y Cameru Viejo)
Rioxa Baxa
Nesles-la-Montagne
Nesles-la-Montagne ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
La Rioxa
Comarques
Valle: Alfaro, Arnedo y Calahorra Sierra: Cervera
Topónimu
thumb|250px|Valle del río Oja, Ezcaray. El topónimu La Rioxa, ye de mala etimoloxía; d'ende, la esistencia de distintes tesis:
-Una d'elles, la teoría vascu-iberista, envalora que l'orixe de la voz ye euskérica, errioxa. Asina, Mateo Anguiano Nieva fai derivar el nome de llugar de herri que significaría 'tierra', y ogui que sería 'pan', polo que daría llugar al nome 'tierra de pan'. Sicasí, la documentación de los sieglos XI-XII refuga esta posibilidá.
-Pela so parte, Merín Urrutia,​ historiador y alcalde que foi d'Ojacastro nos años 1912 y 1913, considera que fai mención al ríu Oja, y que'l raigañu vascu oia, de la que procede'l nome d'esti cursu acuáticu, significa 'monte' ("oihan" euskera modernu). Con éses, si tenemos en cuenta que'l prefixu de Rioja podría proceder del llatín rivum, 'ríu', el términu fadría alusión a les munches fueyes qu'ésti abasnaba na seronda, tal como asocedería con Tolosa, Lodosa o Toulouse en referencia a la folla qu'abasnaba'l ríu.
--Nel fueru de Miranda de Ebro de 1099 atópase la primer referencia a La Rioxa como Rioiia, apaeciendo darréu como Riuum de Oiha y Rivo de Oia nel cartulariu de Santo Domingo de la Calzada de 1150. Por esta razón dellos investigadores consideren que'l topónimu deriva del ríu Oja. Sicasí, esta tesis presenta cierta debilidá cuando se considera'l nome orixinal d'esti cursu acuáticu, Glera o Illera, entá n'usu. Más bien paez una adecuación del primer términu documentáu Rioiia al idioma castellanu nun tiempu en que la rexón atopar en disputa col Reinu de Navarra.
-Según José Luis Álvarez Enparantza "Txillardegi", la primera sílaba del términu "La Rioxa" nun fai referencia al artículu femenín singular de la llingua española sinón que ye parte integrante del nome y debería d'escribise tou xuntu: "Larrioja". Según Txillardegi l'orixe de "Larrioja" sería'l vocablu eusquéricu "Larreolha" d'onde provendría'l nome de la rexón. Ésta sería'l tresformamientu fonéticu de la pallabra: Larrioja < Larreoja < Larreoha < Larreolha. "Larreolha" (o "Larreola" n'ortografía eusquérica estandarizada) vendría significar "taller del campu" o "taller nel campu" (onde "larre"="campu, prau, pacional", y onde "fola/olha"="taller, fábrica, inxeniu"). Seique "Larreola" referir a una forxa asitiada nel valle del ríu Oja (onde'l suministru d'agua y de madera tuvieren garantizaos).
-L'actual términu vascu de Errioxa ye un neologismos a partir de la grafía moderna Rioxa, a la que se añedir una Y por cuenta de l'iñerizu de la fonética vasca a la R n'empiezu de pallabra. Tamién y en conexón cola teoría que defende l'orixe vascu del topónimu, pudiera ser una mera adautación a les actuales normes del vascuenciu unificáu d'una pretérita denominación "Herri Oia" aportada en "Errioxa", pero ensin sofitar pola documentación, d'una manera análoga a l'actual "Erribera" en Navarra de herri=pueblu y behera=baxa. Sía que non nenguna teoría puede considerase concluyente por cuenta de la escasez de fontes documentales.
Historia
Artículu principal: Historia de La Rioxa
Hasta la llegada de los romanos nel sieglu II e.C. tuvo ocupada por trés tribus: los berones, que s'atopaben nel Valle del Ebro, los pelendones nes zones de sierra y los vasconos en delles zones de la Rioxa Baxa. La rexón foi invadida por musulmanes a principios del sieglu VIII. Tres el so reconquista, a empiezos del sieglu X, la rexón pasó a formar parte del Reinu de Navarra.
Los territorios de La Rioxa alta y media fueron reconquistaos en 923 pol Rei Sancho Garcés I del Reinu de Pamplona cola collaboración del Reinu de Lleón; al este del ríu Leza, la contorna de La Rioxa baxa, sería reconquistada tamién por esti rei pero volvería pasar a manes musulmanes, siendo recuperada otra vegada y yá de manera definitiva pol Rei de Nájera-Pamplona García Sánchez III, "el de Nájera" (1035-1054). Estos territorios reconquistaos pasaron a pertenecer al Reinu de Pamplona. El Rei Sancho Garcés I de Pamplona (Tamién llamáu Sancho Garcés I de Navarra en delles fontes), dempués de realizar les mentaes conquistes, apúrre-y estes nueves tierres anexonaes al so fíu García Sánchez I (918-970) por que lu descargue de les xeres de gobiernu y prepárese para ser un bon rei. Asitia la so casa y corte en Nájera (La Rioxa) y recibe el títulu de "rei de Nájera". D'esta manera nacería'l Reinu de Nájera.
De siguío de la muerte de Sancho Garcés IV de Navarra (Tamién denomináu Sancho Garcés IV de Pamplona) en 1076 producióse la conquista per parte d'Alfonso VI de Lleón del territoriu rioxanu​, dando empiezu a una disputa militar que va durar más d'un sieglu. En favor d'Alfonso VI xugaron dellos nobles que lu llamaron por que tomara posesión de La Rioxa y fora reconocíu como monarca del Reinu de Nájera. Esta adquisición territorial va durar pocu tiempu, yá que tres la muerte d'Alfonso VI la rexón va volver a dominiu del Reinu de Navarra. ​ En 1134 Alfonso VII l'emperador conquistó Nájera y el territoriu rioxanu. En 1163, aprovechando la minoría d'edá d'Alfonso VIII de Castiella, el navarru Sancho VI el Sabiu ocupa una parte del territoriu rioxanu nun intentu por recuperar les antigües posesiones del reinu, tomando Logroño y otres ciudaes, anque non Nájera o Calahorra. Estes alquisiciones territoriales empezaron a ser revertíes escontra 1173.
Dempués d'esti momentu, el títulu de Rei de Nájera caltendríase como parte de la intitulación regia castellana; arriendes de que'l reinu siguiría esistiendo, mientres dellos sieglos más, como un estáu estremáu nel conxuntu de los que rexíen los monarques castellanos, al igual qu'asocedió con otros territorios como'l reinu de Galicia. Tamién se produz un alloñamientu de la monarquía de dichu reino de los intereses rioxanos, que favorez el protagonismu de los señores y de los llabradores, garrar a una creciente señorialización, que produz cambeos estructurales na sociedá. Con éses la rexón pasaría entós al poder de los López de Haro, señores de Vizcaya.
Mientres dómines posteriores, produciríense numberosos sucesos históricos importantes, como por casu, l'asediu de Logroño poles tropes de Asparrot en 1521, la publicación del Compendio Historial de La Rioxa en 1701 obra de Mateo Anguiano o los llevantamientos en Logroño y Fuenmayor contra les tropes franceses en 1808, mientres la guerra de la independencia española. Guerra mientres la cual en La Rioxa entamar La Xunta de Rioja en 1809 pa lluchar contra l'invasor; con trés grupos de resistencia comandados dende la mesma: El Batallón de voluntarios de La Rioxa, el Reximientu provincial de Logroño y l'Escuadrón de los Húsares de La Rioxa. Coles mesmes, tamién cabo mentar la fundación de la Real Sociedad Económica de La Rioxa en 1790, que foi una de les sociedaes d'amigos del país fundaes n'España mientres la ilustración y que tanta importancia tuvo nes reivindicaciones polítiques de reunificación rioxana posteriores.
Nel sieglu XVIII tres la guerra de socesión y la llegada de los Borbones a España, realizóse la división del territoriu español a la manera francesa en 18 circunscripciones llamaes intendencies, buscando d'esta manera ameyorar l'alministración del estáu. Hasta esi momentu España yera un país atomizáu, estremáu por antiguos señoríos y llexislaciones locales ente otres figures, ensin una estructura que dexara gobernar de manera eficiente. La Rioxa quedaría asignada a les acabante crear intendencies de Burgos y Soria principalmente.​ Dende La Rioxa empezar a escuchar quexes de resultes de la mentada organización territorial y voces que reivindicaben un marcu alministrativu de los que se crearen na dómina propiu pa la rexón. Estes demandes fueron especialmente provenientes de la Real Sociedad Económica de La Rioxa, que yera una sociedá d'amigos del país, d'un grupu de representantes de los conceyos rioxanos llamáu Xunta Xeneral de La Rioxa y de dellos ilustraos rioxanos. Presentando estes reivindicaciones un marcáu discursu identitario. Estes organizaciones demandaben según les sos propies pallabres la reunificación territorial de La Rioxa». Otres aiciones como la misiva de 66 folios realizada pol ilustráu rioxanu Martín Fernández de Navarrete y titulada Carta d'un Rioxanu a un señor diputáu en cortes tendríen el mesmu oxetivu. Nella alegaben criterios étnicos, económicos, históricos y xeográficos en defensa del mentáu propósitu. En 1809, mientres la guerra de la independencia, los rioxanos entamar na Xunta de Rioja, que yera un territoriu políticu práuticamente autónomu con sede en Soto en Cameros dende'l que se faía frente al invasor, consiguiendo asina la unión del territoriu. Foi eslleida en 1811 pa volver estremar la rexón. Esto amontó entá más les reivindicaciones rioxanes y en 1812 celebróse la convención de Santa Coloma na que representantes de los conceyos rioxanos axuntar pa unviar a les cortes de Cádiz una nueva demanda provincialista rioxana. Les reclamaciones seríen satisfeches mientres el trieniu lliberal en 1820 cola formación d'una provincia llamada Provincia de La Rioxa. Sicasí, la reaición absolutista de Fernandu VII en 1823 provocó la so disolución.​ El 30 de payares de 1833 cola división d'España en provincies de Javier Burgos, basada na división territorial realizada mientres el trieniu lliberal, llograr de forma definitiva la unidá alministrativa. La Rioxa sería una de les 49 provincies institucionalizaes n'España, esta vegada so la denominación de Provincia de Logroño, concluyendo asina una reivindicación histórica que reclamaba la reunificación de La Rioxa. Instauráronse 9 partíos xudiciales.
Conformar en comunidá autónoma uniprovincial mientres la transición a la democracia tres un refugu de los sos habitantes a ser integrada n'otra rexón, fuera Castiella y Lleón, el País Vascu o nun país Vascu-navarru, como dalgunos defendíen y dempués de múltiples movilizaciones que reivindicaben la so autonomía. L'Estatutu d'Autonomía roblóse'l 9 de xunu de 1982, dempués d'un procesu eleutoral nel que 172 de los 174 conceyos rioxanos votaron a favor de la decisión autonomista. Pasando a celebrase a partir d'esi añu nesa fecha'l Día de La Rioxa.
Gloses emilianenses
En payares de 1977 celebróse una gran fiesta nel monesteriu de San Millán de la Cogolla pa celebrar el milenariu de la nacencia de la llingua castellana. Autoridaes, llingüistes, académicos, toos dieron cita naquel llugar onde surdió'l primera atatexo escritu de dicha llingua. Na biblioteca, heredera del Escritoriu de San Millán dormía mientres sieglos un códiz llatín, Aemilianensis 60, en que los sos marxes un amanuense escribiera unos apuntes (gloses) en llingua romance, en vascu y nun llatín que güei podríamos llamar “macarrónico”. Esisten estudios actuales qu'afirmen, que les gloses emilianenses nun tán escrites en castellán, como se creía en 1977, sinón na variedá rioxana del idioma navarroaragonés. Col detalle de que cuando s'escribieron esta rexón nun pertenecía entá al Reinu de Castiella, sinón al de Navarra.
Estos testos escribir nel sieglu X, anque investigaciones recién aseguren que seique fuera yá entráu'l sieglu XI. Esti códiz 60, qu'anguaño se guarda na Real Academia de la Historia, ye'l que tradicionalmente conozse como Gloses Emilianenses. Yá que dos d'estes gloses tán escrites en vascu, puede dicise tamién que nel monesteriu de San Millán tuvo llugar la nacencia de la llingua vasca escrita.
Sicasí, los investigadores rioxanos Claudio y Javier García Turza realizaron estudios sobro'l códiz 46, tamién atopáu na biblioteca de Yuso, qu'apaez fecháu, 13 de xunu del 964, colo qu'afiten entá más los oríxenes d'esta llingua romance escrita. El códiz 46 ye un diccionariu enciclopédicu con más de 20 000 entraes ordenaes de l'A a la Z, nel que les voces romances formen parte non solo de les anotaciones al marxe, sinón tamién de la parte del testu escritu en llatín bien contamináu pol fala popular. Esti manuscritu recueye'l saber popular y esclaria numberoses llagunes sobro l'alta Edá Media.
Buelgues de Dinosaurios
Mientres el periodu Cretácicu inferior la zona xeográfica de Cameros formó parte d'una llanura encharcada que se desecaba dacuando, dexando tras zones enfollagaes nes que les buelgues de dinosauriu quedaben marcaes al so pasu. Col tiempu éstes ensugaben y cubríen con nuevos sedimentos que'l so peso prensaba les capes inferiores, faciéndoles solidificar en roques col pasu de millones d'años. La erosión foi foliando les capes cimeres faciendo visibles munches d'estes formaciones predreses, dexando reparar les icnitas (pisaes fósiles). La Rioxa destaca pol númberu y caltenimientu d'estos xacimientos, faciéndola según los espertos, unu de los territorios paleontolóxicos más importante del mundu, arriendes de los que s'atopen na zona norte de Soria, baltes como Yanguas, Santa Cruz de Yanguas y otres llocalidaes de tierres altes.
Apiu Claudiu Pulcru (cónsul 38 e.C.)
Apiu Claudiu Pulcru (en llatín, Appius Claudius C. f. Ap. n. Pulcher) foi un maxistráu romanu.
La Rioxa
Xeografía
Cuando'l ríu Ebro traviesa l'angostu pasu ente les roques de les Conches de Haro, presentar en La Rioxa, por onde cuerre mientres 120 km, antes de prosiguir el so camín escontra'l Mediterraneu. Nes Conches de Haro l'altitú del ríu ye de 445 m y cuando sale de la comunidá, na Reserva Natural de los Sotos del Ebro en Alfaro, ye de 260 m. El ríu cuerre, poro, bien rápido per La Rioxa.
Apiu Claudiu Pulcru (cónsul 38 e.C.)
Fíu de Gayu Claudiu Pulcru, pretor en 56 e.C., foi adoptáu pol so tíu Apiu Claudiu Pulcru, cónsul en 54 e.C., camudando'l so nome orixinal de Cayu por Apiu.
La Rioxa
Xeografía
Al sur del ríu, ente 60 y 40 km de distancia, estiéndese paralela'l cordal Ibéricu, con altitúes que bazcuyen ente los 1.000 y 2.000 msnm. Del cordal esprender escontra'l norte, entrando fondamente en La Rioxa, la sierra de la Demanda, teniendo nel Monte San Llorienzo colos sos 2.271 m la máxima altitú rioxana.
Apiu Claudiu Pulcru (cónsul 38 e.C.)
Tres la muerte del so tíu Publiu Clodiu Pulcru, en 51 e.C. foi unu de los acusadores de Titu Aniu Papianu Milón.
La Rioxa
Xeografía
Del cordal baxen rápidos siete ríos escontra'l Ebro, ye por ello qu'a La Rioxa -y dicen: "La de los siete valles". Llámense, d'este a oeste, Alhama, Cidacos, Leza, Iregua, Najerilla, Oja y Tirón, anque les cabeceres del Alhama y Cidacos son sorianes y les del Najerilla-Neila y Tirón son burgaleses. N'ocasiones añede'l Llinares (afluente del Alhama), arrexuntando'l Tirón col so afluente'l Oja.
Apiu Claudiu Pulcru (cónsul 38 e.C.)
En 50 e.C. encargóse de llevar a la Galia les dos lexones que Pompeyu ganara a Xuliu César.
Foi cónsul en 38 e.C. xunto con Gayu Norbanu Flacu.
La Rioxa
Xeografía
Nes tierres altes crecen carbayos, hayas y pinos. Y hai carbes de enebros, boxes, endrinas, xardones, jaras. Y grandes fasteres con fines camperes pa ganaos caballar, vacunu y lanar. Más embaxo atópense encines, olivares y almendrales. Y cerca del Ebro, nos llanos, les tierres son pa cebera, remolacha y pataca, en cuantes que les llombes tán cubiertes d'inmenses viñes de les qu'esquiten lliteralmente los vinos que dan fama mundial a esta rexón.
Tolos ríos rioxanos, incluyíu'l Ebro, tienen una filera d'álamos y chopos como indixebrable compañía. De los álamos rioxanos escribió Ana María Matute: "... velos en cantu de l'agua, entornando'l paisaxe, apuntando como llances máxiques escontra'l país irreal y misterioso del fondu del ríu".
Comunicaciones y tresportes
Artículu principal: Carreteres de La Rioxa
La Rioxa atópase comunicada per vía aérea gracies al Aeropuertu de Logroño-Agoncillo.
Por aciu ferrocarril, pueden llevase a cabo trayecto escontra Madrid, Zaragoza, Barcelona, Valladolid, Xixón, Bilbao, A Coruña, Vigo yá que la llinia Castejón-Miranda traviesa la rexón d'este a oeste. La principal estación de la comunidá ye la estación de Logroño.
En cuestión de carreteres, La Rioxa tien comunicaciones coles rexones vecines, fundamentalmente por aciu l'autopista AP-68. Apocayá tánse construyendo autovíes, como l'autovía del Camín, que coneuta Pamplona con Logroño dende 2006, y nun futuru va llegar a Burgos.
Economía
Artículu principal: Economía de La Rioxa
El PIB a precios de mercáu, esperimentó una medría, dende la incorporación d'España na Unión Europea (XE), tantu para'l conxuntu nacional como para La Rioxa en particular. La Comunidá presentaba un PIB a precios de mercáu de 1997 que xubía a 360.713 millones de pesetes, frente a los 245.964 que presentaba nel añu 1986. La esplicación de la medría anicia na fuerte crecedera del PIB nel periodu 1986-1991, nel que se produció una variación del 5,6%, variación mayor que l'alcanzada nel mesmu periodu para España, que la so oscilación llegó a 4,6 puntos porcentuales. La Rioxa, poro, confirma nesti periodu un esfuerciu granible superior al del conxuntu nacional, comportamientu que se siguió calteniendo hasta l'actualidá.
Parllamentu de La Rioxa
El parllamentu de La Rioxa, ye l'órganu supremu de representación de La Rioxa, según recueye l'Estatutu d'Autonomía de La Rioxa. Los sos miembros son escoyíos polos ciudadanos de forma democrática nes Eleiciones al Parllamentu de La Rioxa y desempeña el papel llexislativu. La sede atopar nel antiguu Conventu de la Mercé de la capital rioxana. Consta de 33 escaños, que se parten en función de les candidatures que superaron el 5% de votos.
Repartu d'escaños (2015-2019)
Les eleiciones del 24 de mayu de 2015 supunxeron para La Rioxa el fin de la mayoría absoluta del PP. Arriendes d'ello, tantu PP como PSOE realizaron una serie d'alcuentros colos líderes rexonales de C's y Podemos nos que s'alcordó l'astención de la formación naranxa para facilitar una nueva llexislatura liderada pol Partíu Popular.
Gobiernu de La Rioxa
El Gobiernu de La Rioxa exerz el poder executivo y l'alministración de la comunidá autónoma. Les sos funciones son exercer la potestá reglamentaria que nun pertenez al Parllamentu, Interponer recursos énte'l Tribunal Constitucional y executar les funciones que se deriven del ordenamientu xurídicu estatal y rexonal.
Correspuende al presidente rexonal designar el númberu y la composición del mesmu.
Sanidá
La comunidá autónoma de La Rioxa, al igual qu'otres autonomíes, cuenta con un serviciu sanitariu públicu propiu reguláu pola llei 2/2002 del 17 d'Abril y dependiente de la conseyería de sanidá. Atópase entamáu nel Serviciu Rioxanu de Salú (SERIS). Apurre cobertoria sanitaria a toles persones empadronaes na rexón. Cuenta con cuatro hospitales, un centru d'investigación biomédica y numberosos centros de salú y consultorios médicos partíos por tola xeografía rrioxan.
Hospital San Pedro
Ye l'hospital de referencia na comunidá, ta asitiáu en Logroño y forma parte del complexu hospitalariu San Millán-San Pedro xunto col centru d'altu resolución San Millán (CARPA), cuenta con 630 cames, el 83% d'elles asitiaes n'habitaciones individuales y toles especialidaes médiques.
Hospital xeneral de La Rioxa
Ye l'hospital en funcionamientu más antiguu de la comunidá, ta asitiáu en Logroño al pie de la vera del Ebro, nun edificiu del sieglu XIX, cuenta con servicios de xeriatría, curiaos paliativos, psiquiatría, rehabilitación y radioloxía.
Centru d'investigación biomédica de La Rioxa (CIBIR)
Foi fundáu n'agostu del 2005 por iniciativa del gobiernu de La Rioxa como un llugar d'investigación nel ámbitu de les ciencies de la salú. Ta asitiáu xunto al hospital San Pedro y venceyáu al mesmu. La so organización cuerre al cargu de la fundación Rioja Salú. Na actualidá tán desenvolviéndose diversos proyeutos d'investigación dende dellos de los sos departamentos como son el d'oncoloxía, microbioloxía molecular, enfermedaes biomédiques etc...
Camín de Santiago
El Camín de Santiago tuvo gran importancia a lo llargo de los años nestos territorios, esistiendo dos rutes que trescurren por ellos. El camín Francés, el más popular, que partiendo de Roncesvalles pasa por Pamplona, Estella, Los Arcos y yá dientro de La Rioxa, por Logroño y Nájera para llegar a Santo Domingo de la Calzada onde va confluyir col otru camín denomináu del Interior o Camín de Santiago Vascu del Interior Vascu-Francés, que viniendo de Francia por Irún, trescurre por Andoain, Beasain, Zalduendo d'Álava, Vitoria, La Puebla de Arganzón, entrando en La Rioxa poles Conches de Haro escontra Briñas, Haro, Zarratón, Cidamón, San Torcuato, Bañares y finalmente Santo Domingo de la Calzada (probablemente'l llugar más allegáu al camín na rexón), dende onde va siguir escontra Belorado camín a Santiago de Compostela rematando'l so trayeutu rioxanu en Grañón.
Otru de los Caminos de Santiago que pasa per La Rioxa, ye'l Camín Xacobéu del Ebro. Los pelegrinos provenientes del Mediterraneu y del este del Pirinéu consolidaron esti Camín del Ebro dende Tortosa a Logroño pasando por Gandesa, Caspe, Zaragoza, Tudela, Alfaro y Calahorra. Ye la calzada romana que dende hai más de dos mil años xunió Tarraco con Astorga, una histórica exa de comunicaciones qu'afaya al caminante tierres y xentes de Cataluña, Aragón, Navarra y La Rioxa.
Munchos de los conceyos polos que trescurre'l camín cunten con albergues, por que los pelegrinos puedan faer nueche.
Patrimoniu de la Humanidá
El 4 d'avientu de 1997 los monesterios de San Millán de Yuso y Suso fueron declaraos Patrimoniu de la Humanidá n'Europa pola Unesco. Dambos atópense na llocalidá rioxana de San Millán de la Cogolla, y son famosos porque ellí atopáronse les Gloses Emilianenses.
El Monesteriu de Suso (de riba), el más antiguu, empecipió la so construcción a finales del sieglu VI, para allugar la tumba de San Millán, ermitañu discípulu de San Felices de Bilibio, ente que'l Monesteriu de Yuso (de baxo) tien los sos oríxenes nel sieglu X, cuntando con reconstrucciones posteriores nos sieglos XVI, XVII y XVIII. Cuenta con una importante biblioteca de Cantorales del sieglu XVII, según con una escelente coleición de facsímiles.
Nel monesteriu educóse Gonzalo de Berceo, el primer poeta conocíu en llingua castellana, y ye consideráu centru medieval de la cultura.
Nel añu 2013, incluyóse'l paisaxe cultural del vinu y el viñéu de La Rioxa y Rioja alavesa na llista de bienes candidatos a patrimoniu de la humanidá.
Dialeuto rioxanu
Variante del idioma español, faláu en La Rioxa, con dos subdialeutos, el de La Rioxa Alta y el de la Baxa. Tien traces rellacionaes col antiguu idioma Navarroaragonés y quiciabes col Vascu. Anguaño atópase práuticamente en desusu en munches de les sos carauterístiques y amenorgáu a delles zones rurales n'otres. Tamién se llama asina a una llingua falada na zona na dómina na qu'esta rexón taba en poder del Reinu de Navarra.
Final de la Copa Mundial de Fútbol de 1958
La final de la Copa Mundial de Fútbol de 1958 apostóse'l 28 de xunu nel Estadiu Råsunda de la llocalidá de Solna, Área Metropolitana d'Estocolmu, Suecia. Los dos ganadores de los partíos de semifinales, Brasil y Suecia, enfrentar nun únicu partíu de 90 minutos. Con dos goles de la so estrella xuvenil de 17 años d'edá, Pelé, Brasil superó al equipu anfitrión 5:2 y convirtióse en Campeona Mundial per primer vegada na so hestoria. Brasil convirtióse asina na primera y única seleición americana que ganó la Copa Mundial en territoriu européu.
La Rioxa
Guardaviñas o chozo rioxanu
Los guardaviñas, cabanos o chozos, son edificaciones rurales de piedra, d'una sola planta, típiques de La Rioxa y Rioja alavesa, casi siempres de forma circular y con una falsa cúpula. La mayoría atopar na Rioxa Alta, cuantimás en Ábalos, Briones, San Asensio y San Vicente de la Sonsierra. Utilizábense como abellugu de llabradores de la vide y los sos animales de llabor énte les inclemencies del tiempu. Tamién fueron usaos poles instituciones de Guardes de Campu, pa xixilar dende estos allugamientos les colleches.
Final de la Copa Mundial de Fútbol de 1958
Antecedentes
La final de la Copa Mundial de Fútbol enfrentó a dos equipos que realizaron un bon tornéu. Brasil buscaba la so primer conquista depués de dos talos fracasos nos mundiales anteriores, incluyendo'l Maracanazo. Pela so parte, Suecia llegaba con un procesu sólidu arrecostines, porque en 1956 la lliga Allsvenskan empezó a xugase con futbolistes profesionales.
La Rioxa
Guardaviñas o chozo rioxanu
La mayoría tán construyíos práuticamente en secu, con piedres asitiaes con escasísimo apurra d'argamasa.
Final de la Copa Mundial de Fútbol de 1958
Antecedentes
El siguiente cuadru amuesa l'historial d'enfrentamientos n'ediciones anteriores de la Copa Mundial de la FIFA ente los equipos qu'apostaron la final del mundial.
La Rioxa
Guardaviñas o chozo rioxanu
Pa llevantalos, partir d'un zócalo bien resistente nel que se diben asitiando fileres de piedres casi siempres planes. Una vegada asitiaes piedres hasta un bonu altor, siguía faciéndose círculos de menor diámetru, hasta consiguir que s'estrechara tanto'l círculu que bastara con una sola piedra pa cerrar el techu.
Final de la Copa Mundial de Fútbol de 1958
Enfrentamientos previos
Les seleiciones de Brasil y Suecia enfrentar en dos partíos oficiales de les seleiciones adultes antes d'apostar la final de la Copa Mundial de Fútbol de 1958. Curiosamente, dambos compromisos previos ente los dos equipos fueron válidos pola Copa del Mundu. El de 1938 en Francia, decidió'l tercer llugar del Mundial, ente que el de 1950 foi parte del cuadrangular final col que se definía al campeón.
La Rioxa
Flora y fauna
La Rioxa representa'l 1% de la superficie d'España y sicasí cunta con aproximao'l 46% de los vertebraos qu'utilicen España como residencia habitual y el 60% de los peninsulares. Tamién vive equí'l 21% de los vertebraos reinales de la península ibérica. Cinco d'ellos son peces: el barbu del Ebro, el barbu de cola colorada, la bermejuela, la lamprehuela y la colmilleja. Y tamién hai dos mamíferos, el falcatrúa ibérica y la llebre ibérica, un anfibiu, el sapillo pintojo ibéricu, y un reptil, l'eslizón ibéricu.
El relieve de la rexón estremar en dos grandes zones: el Valle del Ebro al Norte, y la Sierra, al Sur, con altitúes medies próximes a los 2.000 metros na metá suroeste, y de menos de 1.500 metros escontra'l sureste. D'esta forma tenemos flora y fauna mediterrráneas nel Valle del Ebro y nes sierres baxes y de tipu centroeuropéu nes sierres altes del suroeste, Demanda, Urbión, Cebollera y Fayedal de Santiago.
Final de la Copa Mundial de Fútbol de 1958
Campañes
Previu a la disputa de la Copa del Mundu, Brasil llegaba con una racha de cinco partíos ensin derrota que databa de 1957. Pela so parte, l'escoyíu suecu solamente perdió unu de los ocho partíos amistosos nel añu previu al certame.
La Rioxa
Flora y fauna
Ente les especies mediterránees que s'afaen a la depresión del Ebro cuntamos col galápagu malatu, la salamanquesa, el eslizón ibéricu, la llagartesa colirroja, la llagartesa cenicienta y la víbora hocicuda; peces como'l Salaria fluviatilis y la colmilleja nel Ebro; aves nidificantes como l'águila perdicera, la ganga, la ortega, la collalba negra, el críalo o'l páxaru moscón ente otres; mamíferos como la musarañita, l'esperteyu de cantu claru, mure morunu y el topín común.
Final de la Copa Mundial de Fútbol de 1958
Campañes
thumb|left|La [[Seleición de fútbol de Suecia|seleición sueca, nuna imaxe tomada mientres el Mundial 1958, llegó a la final como anfitriona.]] Brasil empezaba la so campaña allugada nel Grupu D, que tamién integraron les seleiciones d'Inglaterra, Austria y el debutante equipu de la Xunión Soviética. Nel so primer partíu, l'equipu suramericanu nun tuvo inconvenientes pa goliar 3-0 a los austriacos, con dos goles de José Altafini. Como fechu curiosu, Pelé nun empezó na formación titular del equipu.