cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Palaciu del Louvre
Periodu renacentista
A partir del añu 1546, dempués de volver del so cautiverio n'España, el rei Francisco I de Francia emplegó al arquiteutu Pierre Lescot y al escultor Jean Goujon pa esaniciar la torre del homenaxe y modernizar el Louvre por que se convirtiera nun palaciu d'estilu renacentista. Lescot trabayara primeramente nos castiellos del valle del Loira y foi adoptáu como l'arquiteutu del proyeutu. El nuevu taba formáu por un patiu cuadráu, cola ala principal dixebrada por una escalera central, y les dos ales de los llaos entendíen un suelu. Lescot añedió un techu al cuartu del rei Enrique II (Pavillon du Roi) que s'estremaba del avezáu estilu con vigues, ya instaló la Salle des Caryatides, que presentaba cariátides esculpíes basaes n'obres griegues y romanes. L'historiador del arte Anthony Blunt referir a la obra de Lescot «como una forma de clasicismu francés, teniendo los sos propios principios y la so propia harmonía». Francisco adquirió lo que se convertiría nel nucleu del conteníu del Louvre; les sos alquisiciones incluyeron la Mona Lisa de Leonardo da Vinci.
La muerte de Francisco I en 1547, sicasí, atayó'l proyeutu de faer del Louvre una residencia real. L'arquiteutu Androuet du Cerceau tamién trabayó nel Louvre.
Foi la reina Catalina de Médicis la qu'esbozó'l proyeutu pa faer del Louvre un gran palaciu. En 1564 Catalina dirixó la construcción d'un palaciu al oeste llamáu Palaciu de les Tullerías, engarráu al Louvre y los xardinos de la contorna. El Palaciu cerraba l'estremu occidental del patiu del Louvre. Catalina entós entamó la restauración de tol palaciu. El so arquiteutu Philibert de l'Orme empezó'l proyeutu, y foi reemplazáu tres la so muerte en 1570 por Jean Bullant.
Dinastía Borbón y posterior
thumb|350px|El Louvre, les Tullerías y la Gran Galería en 1615. Los trabayos de Catalina de Médicis siguir Enrique IV dempués de les guerres de relixón que terminaron en 1589. Mientres el so reináu (1589-1610), empezó'l so «Gran Diseñu» pa esaniciar los restos de la fortaleza medieval, p'ampliar la zona de la Cour Carrée, y pa crear un enllaz ente'l Palaciu de les Tullerías y el Louvre. La unión foi terminada al traviés de la Grande Galerie polos arquiteutos Jacques Androuet de Cerceau y Louis Métezeau.
A principios de los años 1600, Lluis XIII baltó la nala septentrional del Louvre medieval y reemplazar con una continuación del nala Lescot. El so arquiteutu, Jacques Lemercier, diseñó y completó la nala en 1639 (darréu conocíu como'l Pavillon de l'Horloge, dempués de que se-y añedir un reló nel añu 1857.)
El Louvre sol Rei Sol
En 1659, Lluis XIV promovió una fase de construcción so los arquiteutos Le Vau y André Le Nôtre, y el pintor Charles Le Brun. Le Vau supervisó la decoración del Pavillon du Roi, el Grand Cabinet du Roi, una nueva galería pa quedar paralela a la Petite Gallerie y una capiya. Le Nôtre rediseñó el xardín de les Tullerías n'estilu francés, que fueren creaos en 1564 por Catalina de Médicis n'estilu italianu; y Le Brun decoró la Galerie d'Apollon. Un comité d'arquiteutos propunxeron la Columnata de Perrault; l'edificiu empezar en 1668 pero nun acabó hasta'l sieglu XIX.
Encargáu por Lluis XIV, la nala oriental del arquiteutu Claude Perrault (1665-1680), rematada por una balaustrada italiana inflexible xunto col so distintivamente teyáu planu non francés, foi un apartamientu radical de l'arquiteutura francesa. El so severu diseñu foi escoyíu en llugar d'un diseñu proporcionáu pol gran arquiteutu italianu Bernini, que viaxara a París específicamente pa trabayar nel Louvre. Perrault treslladara al arquiteutu romanu Vitrubio al francés. Agora les columnes pareadas rítmicamente de Perrault formaron una columnata en solombres con una entrada d'arcu triunfal con frontón alzada sobre una base alta, más bien defensiva, nun estilu barrocu italianu qu'apurrió modelos pa grandes edificios n'Europa y Estaos Xuníos mientres sieglos. El Muséu Metropolitanu na ciudá de Nueva York, por casu, reflexa'l diseñu del Louvre de Perrault.
350px|thumb|[[Pabellón de Flora (1855), obra de Jacques Androuet II du Cerceau, reconstruyíu por Hector Lefuel.]] La construcción del Palaciu de Versalles, entainada sol reináu de Lluis XIV, fixo que'l Louvre quedara sacupáu pola familia real en 1678. El Palaciu del Louvre convertir nuna galería d'arte. Por ello instaláronse nél, yá nel sieglu XVIII, l'Academia Francesa y dempués les restantes academies. Ellí celebráronse esposiciones añales de la Real Academia de Pintura y Escultura.
Obres posteriores
Tres la Revolución francesa qu'implicó l'abolición de la monarquía, el Palaciu del Louvre foi destináu (por decretu de mayu de 1791) a funciones artístiques y científiques, concentrándose nél al añu siguiente les coleiciones de la corona. Parte del Louvre abrir por primer vegada al públicu como muséu'l 8 de payares de 1793. Ésta yera una solución lóxica, habida cuenta de que taba ocupáu poles academies y porque, yá en 1778, ellaborárase'l proyeutu d'utilizar la so Gran Galería como pinacoteca. Lo novedoso de la midida foi que se nacionalizaban bienes de propiedá real, y que l'accesu yera llibre pos nun se llindaba al públicu cultu nin se regulaba por aciu visites alcordaes, como sí asocedía nos Uffizi y nel Muséu del Prado mientres los sos primeros años.
En 1806 empezó la construcción del Arcu de Trunfu del Carrusel, asitiáu ente les dos ales occidentales, encargáu pol emperador Napoleón I pa conmemorar les sos victories militares, diseñáu pol arquiteutu Charles Percier, coronáu por una cuadriga esculpida pol barón François Joseph Bosio, y termináu en 1808.
El Louvre entá tuvo más añedíos obra de Napoleón III. La nueva nala de 1852-1857, polos arquiteutos Louis Visconti y Hector Lefuel, representa la versión del Segundu Imperiu del neobarrocu, llenu de detalles y cubiertu d'escultures.
L'edificiu del Louvre tuvo xuníu al palaciu de les Tullerías (la traducción correuta ye Palaciu de Texer) formando un solu conxuntu hasta 1871, cuando esti postreru foi destruyíu nos fechos de la Comuña de París. L'estremu occidental del patiu del Louvre permaneció abiertu de magar, formando'l Patiu d'honor. Les ayalgues artístiques de les Tullerías perder na quema del palaciu, que les sos ruines fueron baltaes. El continuu embellecimiento y espansión del Louvre siguieron a lo llargo de 1876.
El «Gran Louvre» y les Pirámides
El Palaciu del Louvre actual ye una estructura casi rectangular, compuesta del Patiu Cuadráu (la Cour Carrée) y dos ales qu'envolubren a la Cour Napoléon al norte y al sur. Nel corazón d'esti complexu atopa la Pirámide del Louvre, sobre'l centru de visitantes. El muséu ta estremáu en tres ales: la Nala Sully al este, que contién la Cour Carrée y les partes más antigües del Louvre; la Nala Richelieu al norte y la Nala Denon que parte con el Sena al sur.
L'enorme muséu, que les sos sales y pasiellos marquen un percorríu de dellos quilómetros, foi sometíu a una ambiciosa modernización na década de 1980. En 1983, el presidente francés François Mitterrand propunxo'l plan Grand Louvre p'anovar l'edificiu y treslladar el Ministeriu de Facienda fora, dexando esposiciones per tol edificiu. El so elementu más visible foi la pirámide de cristal. Foi diseñada pol arquiteutu Ieoh Ming Pei ya inaugurada el 15 d'ochobre de 1988 pa centralizar l'accesu de los visitantes, que baxen por ella a un recibidor soterrañu pol que s'apuerta a les diverses nales del muséu. Revesosu de primeres, convirtióse nun monumentu parisín arquiteutónicu. La segunda fase del plan Grand Louvre, La Pyramide Inversée (La pirámide invertida), foi terminada en 1993. En 2002, el númberu de visitantes doblárase con al respective de la dómina anterior.
A pesar de tal modernización, dellos sectores del Louvre siguíen ocupaos por organismos públicos, y namái en fecha recién se desallugaron y afixeron como sales d'esposición. En marzu de 2004 anuncióse l'apertura d'una nueva nala dedicada al arte del Islam. Pal so diseñu convocó un concursu internacional en 2005. Inaugurar nel 2008, con una inversión de 50 millones d'euros.
thumb|600px|center|El patiu del Muséu del Louvre pela nueche, cola Pirámide amosada nel centru. thumb|center|600px|El patiu Napoleón arrodiáu pol Muséu del Louvre con cuadrar pirámides
Pedro de Vallés
Pedro de Vallés foi un humanista, historiador y paremiólogu español del sieglu XVI.
Biografía
Sacerdote aragonés, natural de Sariñena, foi maestru n'Artes y escribió poesía llatina (Carmen Pici figuram exprimens, Zaragoza, 1549), dos obres históriques (Historia del fortissimo y prudentissimo capitán Don Hernando de Ávalos, Marqués de Pescara, con los hechos memorables de otros siete capitanes del Emperador Don Carlos V Rey de España que fueron en su tiempo, es a saber el Próspero Colona, el Duque de Borbón, Don Carlos de Lanoy, D. Hugo de Moncada, Philiberto Principe de Orange, Antonio de Leyva, y el Marqués del Guasto. Recopilado por el Maestro Vallés, Zaragoza, 1562 y Amberes, 1570 y Chronica de D. Hernando y Dña. Isabel, Zaragoza, 1567). Como paremiólogu axuntó y escribió un ''Libro de refranes compilado por el orden del ABC, en el cual se contienen quatro mil y trezientos refranes. El más copioso que hasta oy ha salido impresso'' (Zaragoza, 1549, edición moderna 2003); anque apaeció ensin nome d'autor, unos versos acrósticos iniciales declarar; ensin dulda ye l'esfuerzu compilador más notable del sieglu XVI y supera a tolos anteriores; nel prólogu que punxo a la so obra fai una pequeña introducción histórica a la disciplina paremiolóxica y define'l refrán como:
En prosa castellana fixo un Discursu sobre la medrana de la muerte y l'amor de la vida que figura ente les Obres de Fernán Pérez de Oliva editaes en Córdoba: Gabriel Ramos Bejarano, 1586.
La Veiga las Zreizales
La Veiga las Zreizales ye una casería de la parroquia de Samartín d'Ondes nel conceyu asturianu de Miranda.
Alcuéntrase a 4,50 km de Balmonte, la capital del conceyu, a un altor mediu de 0 msnm y tien una población de.
Enrique Barón
Enrique Barón Crespo ye un políticu, economista, abogáu y ensayista español. Dende mayu de 2018 ye presidente de la Unión d'Europeístes y Federalistes d'España (UEF España).
Biografía
Llicenciáu en Derechu pola Universidá Complutense de Madrid, n'Alministración d'Empreses por ICADE y pola Escuela Cimera de Ciencies Económiques y Empresariales de París (ESSEC). Foi profesor d'Estructura Económica na universidá de Madrid dende 1966 a 1970 y profesor acomuñáu d'Economía en ICADE (Universidá de Comillas) ente 1965 y 1972. Exerció d'abogáu en materia de Derechos Humanos ante la xusticia de la dictadura franquista ente 1970 y 1977.
Activu miembru del mayu del 68, perteneció a Converxencia Socialista de Madrid, y foi unu de los líderes de la Federación de Partíos Socialistes nel empiezu de la Transición. Pasó al Partíu Socialista Obreru Español tres la disolución de Converxencia Socialista en primavera de 1977. Esi añu foi escoyíu diputáu na Llexislatura Constituyente pola circunscripción eleutoral de Madrid, desempeñando'l cargu de voceru económicu y presupuestariu del Grupu Socialista del Congresu ente 1977 y 1982. Foi designáu ministru de Tresporte, Turismu y Comunicaciones mientres el primer gobiernu de Felipe González, dende 1982 a 1985, punxo en marcha los primeros programes de modernización de la rede ferroviaria española, faciendo frente a situaciones de obsolescencia teunolóxica y rentabilidaes decrecientes, qu'en dellos casos esixeron el zarru de llinies yá con bien baxu o nulu usu, magar qu'en dellos casos los informes redactaos conteníen datos incorreutos qu'amontaben los déficits.
Tamién foi conceyal del Conceyu de Madrid ente los años 2003 y 2004, añu nel que dimitió pa siguir el so llabor nel Parllamentu Européu.
Preside a día de güei la International Yehudi Menuhin Foundation, la Fundación Yehudi Menuhin España (FYME) y la European Foundation for the Information Society. Tamién ye Patronu de la Fundación Gala-Salvador Dalí y de la Fundación Príncipe d'Asturies. Amás, ye miembru del comité de sabios de los think tanks Notre Europe y Gold Mercury International.
Na so faceta académica, ye profesor convidáu de les universidaes de La Sorbona y Sciences Po (París) y ESSEC, Verona, Bergamo (Italia), Boston University, Harvard, Miami y Colorado (EEXX), HEC Lausanne (Suiza) y Guadalaxara (Méxicu). Tamién ye Caderalgu Jean Monnet "ad personam" na Universidá de Castiella-La Mancha (España).
Tuvo casáu cola pintora y artista española Sofía Gandarias, finada en xineru de 2016 y tien un fíu.
Obres
Nel so llabor como académicu, ensayista y novelista robló más d'una ventena de llibros, bona parte d'ellos referíos a asuntos xurídicos, políticos ya institucionales europeos, anque tamién escribió lliteratura y analís históricu y económicu. La so obra foi editada n'español, inglés, francés, italianu y alemán. Les sos obres más relevantes son:
Premios y condecoraciones
Recibió amás la gran cruz de la Orde de Carlos III, la gran cruz de la Orde d'Isabel la Católica, la Medaya de la Integración Europea y la Medaya d'Oru al Méritu Turísticu. Nel estranxeru háise-y condecido la Medaya d'Oru del Parllamentu Européu, la Orde del Fénix de Grecia, la Orde del Gran Duque de Luxemburgu, la Orde de l'Águila Azteca, la Orde Bernardo O'Higgins (Chile), la Orde de Boyacá (Colombia), la Orde del Llibertador (Arxentina), ente otres. Y ye oficial de la Lexón d'Honor (Officier de la Légion d'Honneur) francesa.
Pat Cox
Pat Cox ye un políticu irlandés que foi Presidente del Parllamentu Européu ente los años 2002 y 2004.
Biografía
Vivió de pequeñu a la ciudá de Limerick. Estudió Economía na Universidá de Dublín, onde se diplomó en 1974. Darréu foi profesor d'economía nel Institutu d'Alministración Pública de la so ciudá natal según na Universidá de Limerick, interesándose sobremanera poles cuestiones más europeístes.
Ente 1982 y 1986 presentó'l programa "Today Tonight" a la Radio Telefís Éireann (RTE) na que s'emitíen reportaxes d'investigación y cola que cubrió les eleiciones a los Estaos Xuníos, el Reinu Xuníu y Francia.
Carrera política
Nes eleiciones europees de 1989 foi escoyíu eurodiputato del Parllamentu Européu en representación de los Demócrates Progresistes. En 1992 nes eleiciones xenerales irlandeses foi escoyíu miembru del Dáil Éireann (Parllamentu irlandés) pola circunscripción de Cork. Foi esguilando posiciones dientro'l so propiu partíu, llegando a apostar el so lideralgu l'añu 1993, perdiendo ante Mary Harney.
En 1994 abandonó'l partíu por desavenencies sobre la so acta de diputáu européu, que'l so partíu reclamaba para Desmond O'Malley. Aquel añu foi reelixíu diputáu européu como miembru independiente, y foi nomáu vicepresidente de l'Alianza de los Lliberales y Demócrates per Europa (ALDE), cuartu grupu parllamentariu en númberu de diputaos. En 1998 foi nomáu líder del grupu parllamentariu y participó viviegamente en contra de l'acción política de la Comisión Europea encabezada por Jacques Santer, consiguiendo la so dimisión en 1999.
En xunu del mesmu añu anovó la so acta d'eurodiputáu y, en virtú d'un pactu ente les principales fuercies europees nel Parllamentu, foi escoyíu Presidente del mesmu'l 15 de xineru de 2002, asocediendo a Nicole Fontaine (Partíu Popular Européu). Dimitió del cargu'l 20 de xunetu de 2004, siendo sustiuído por Josep Borrell (Partíu Socialista Européu).
El 20 de mayu de 2004 foi gallardoniáu col Premiu Carlomagno polos sos trabayu en favor de l'ampliación de la Unión Europea y la democracia.
De 2006 a 2011 Pat Cox yera presidente del Movimientu européu.
María Pascual
María Pasqual i Alberich, que roblaba a cencielles como MA Pascual, foi una dibuxante d'historietas y ilustradora española. Foi la más popular de les postreres revistes femenines de la editorial Toray, imponiendo un tipu particular de mocinos "modernos".
Biografía
Empecipió la so carrera a finales de los años 40, alternando editoriales como Ameller ("Los Mil y un cuentos", "Princesina"), Marte ("Sam", "Cuento Mariposa") y Toray ("Azucena", "Cuentos de la Abuelita", "Los mios Cuentos").
Valoración
Partiendo dende'l "tebéu de faes", María Pascual evolucionó escontra un estilu cada vez más realista, nel que faíen apaición los elementos de la vida real (coches, edificios, traxes, etc.) y onde destacaba tamién el so visión sabia del montaxe direutu, según espresión de Jesús Cuadrado.
Ahna Capri
Anna Marie Nanasi, meyor conocida pol so nome artísticu Ahna Capri, foi una actriz d'Estaos Xuníos de cine y televisión. Ye famosa por actuar na película d'artes marciales Enter the Dragon, xunto a Bruce Lee y John Saxon.
Biografía
Capri nació en Budapest, Hungría. Empecipió la so carrera como actriz infantil nes series de televisión Father Knows Best y The Danny Thomas Show. El so debú nel cine foi a los 13 años d'edá, nel western Outlaw's Son (1957). Darréu actuó en numberoses series de televisión, incluyendo Room for One More, The Many Loves of Dobie Gillis, Adam-12, Branded, The Man from UNCLE y The Wild Wild West. Actuó amás en películes como The Brotherhood of Satan (1971), Payday (1973) y Enter the Dragon (1973). El so últimu trabayu como actriz foi l'añu 1979.
El 9 d'agostu de 2010, Capri sufrió un accidente automovilísticu, nel que'l so vehículu foi impactáu por un camión. Tuvo en coma mientres once díes, y finó el 19 d'agostu a los 66 años d'edá.
Lorenzo Valla
Lorenzo Valla (Laurentius Valla nel so nome llatín; Roma, 1406/1407 - ibidem, 1 d'agostu de 1457) foi un humanista, orador, educador y filósofu italianu, consideráu'l pioneru de la crítica histórico y filosófico.
Foi conocíu nel so tiempu pola so demostración de que la Donación de Constantino, documentu por aciu el que'l papáu se arrogaba el dominiu d'estensos territorios d'Occidente, yera una falsificación. Nel terrén de la filoloxía bíblica, la so aportación máxima fueron los comentarios al Nuevu Testamentu, que seríen la base de la crítica testual d'humanistes posteriores como Erasmu de Rotterdam. Otru aspeutu pol que foi relevante ye la so redaición d'una nueva gramática llatina, les Elegancies de la llingua llatina (De elegantia linguae latinae), que superaba les gramátiques medievales y enseñaba un llatín clásicu de gran correición y elegancia. Coles mesmes, destaca'l so tratáu de lóxica aristotélica Disputaciones dialéutiques (Dialecticae disputationes), que simplificaba y racionalizaba la decadente escolástica cristiana.
Educación
La so familia venía de Piacenza; el so padre, Luca della Valla yera abogáu. Estudió llatín col humanista Leonardo Bruni y griegu con Giovanni Aurispa. A los 24 años refugóse-y cuando pretendió una de les secretaríes del Papa. Tres la muerte del so padre aceptó una cátedra d'elocuencia na universidá de Pavía, onde escribió'l so tratáu De voluptate (1431), onde demuestra ciertu enclín pol epicureísmu y que corrixó dempués col títulu De vero bonu. Daquella atacó al xurisconsultu Bartolo y viose obligáu a abandonar la cátedra, pasando por Milán, Xénova y Roma y diendo a la fin a Nápoles en 1433, onde aportó a secretariu d'Alfonsu V d'Aragón. Ellí escribió De llibero arbitrio, Dialecticae disputationes y Declamazione contro la donazione di Constantino (1440), que ye la so obra filolóxica más ambiciosa y que supunxo un gran sofitu pal posterior protestantismu, escrita cuando Alfonso d'Aragón taba en guerra col Papa. Tamién d'esa dómina ye De professione religiosorum (1442), anque'l so impresión llevar a cabu Vahlen en 1869.
En 1444 apostó con Fray Antonio de Bitonto sobre la composición del credo de los Apóstoles, lo que-y valió la condena per herexe per parte de la curia de Nápoles, a pesar de que'l xuiciu foi atayáu pol rei Alfonso.
Western
El western ye unu de los xéneros cinematográficos más populares del cine de los Estaos Xuníos.
La pallabra
La pallabra western, orixinariamente un axetivu deriváu de west («oeste», n'inglés), sustantivóse pa facer referencia a les obres, fundamentalmente cinematográfiques, anque tamién esisten na lliteratura, que tuvieren ambientaes nel vieyu oeste. N'asturianu, western ye un anglicismu que nun figura nel Diccionariu de la Llingua Asturiana de l'Academia de la Llingua. Nun esiste ninguna otra voz para facer referencia al conceptu que la pallabra western representa, polo que davezu tamién s'usen espresiones como «película del oeste» o «película de vaqueros».
Xéneru
En principiu una película incluiríase nesti xéneru simplemente por tar asitiada la trama nun contestu determináu: la esploración y el desarrollu del territoriu ocidental de los Estaos Xuníos durante'l sieglu XIX. Pero col tiempu les carauterístiques d'esi contestu históricu fueron espardiéndose a los personaxes d'eses histories, condicionando'l so modu de vida y definiendo la so idiosincrasia. Al tar les películes munches veces ambientaes en territorios inesploraos o indómitos baxo l'amenaza latente del ataque de los indios, o en ciudaes ensin llei dominaes polos bandidos, el xéneru foi enfocándose hacia la confrontación de los diversos personaxes, algamando un carácter cada vez más psicolóxicu.
Anicios y Mitos
thumb|120px|[[Billy the Kid]] El western entierra los sos raigaños no más fondo de la historia de los Estaos Xuníos. Glorifica un episódiu altamente simbólicu del nacimientu del país. La dura conquista del Oeste, la sangrienta Guerra de Secesión y les guerres contra los indios que se desarrollaron nel sieglu XIX representen la construcción nel dolor d'una nación. La epopeya de los pioners y la esperanza d'un mundu meyor son valores fuertemente enraigonaos nel pueblu americanu.
El western inspírsase en fechos históricos d'esta dómina, tales como'l sitiu d'El Álamo o la matanza d'OK Corral. Utilizólos como telón de fondu evocador pacontar un mundu munches veces alloñáu de la realidá pasada. N'efeutu, el xéneru mitificó muncho elementos centrales como'l cow-boy (o vaqueru). Esti mitu construyóse faciendo entrar na lleenda a figures emblemátiques como Billy the Kid, Doc Holliday, Jesse James o Calamity Jane. A la fin de The man who sot Liberty Valance, una frase resume la esencia del western : « Cuando la lleenda se fai realidá, imprime la lleenda »
Cine Mudu
El western nació colos primeros años del cine, al entamar el sieglu XX. El xéneru tien de particular qu'apaeció cuando'l periodu históricu que narra tovía nun se desaniciara. Dellos de los que vivieren esta dómina, como Buffalo Bill, tán tovía vivos nel momentu nel que realizadores como John Ford faen la so estrena, tresmiendo asina la so historia y la so esperiencia a los que ponen n'ináxenes un Oeste que combina lleenda y realidá.
Vien atribuyéndose a menudo el títulu de primer western a The great train robbery (El gran atracu del tren) rodada en 1903, magar qu'otros investigadores identifiguen dellos títulos anteriores. Ye interesante dase cuenta que les primeres películes tán na llende de la docuficción. Por exemplu, unu de los títulos que se citen como anteriores a The great train robbery pon n'escena un ataque a un tren, un fechu real n'aquel tiempu corriente.
Tolos primeros westerns mudos son relativamentealloñaos del xéneru cinematográficu que conocemos anguaño. La mayoría trátase de películes dramátiques o romántiques, l'oeste salvaxe nun yera más que un decoráu o un escenariu. Los personaxes principales son los indios y non los vaqueros. El tema abordáu ye normalmente la familia y l'amor más que la violencia y los combates.
Son los años 1910 y 1920 los que darán al xéneru la so carta de naturaleza. La llegada del cine mudu aportará el western que verá nacer milenta producciones demientres eses dos décades, la mayoría películes de serie B. Adquieren entós les sos carauterístiques fonderes, entamendo polos personaxes del vaqueru xusticieru y del fuera de la llei. Les estrelles qu'algamarán sonadía con esos papeles son, ente otros, Broncho Billy Anderson, Tom Mix, William S. Hart et Harry Carey.
Periodu clásicu
A lo llargo d'esos años, el western ye un xéneru que domina'l cine americanu. Munchos actores conocieron la gloria o simplemente entamaron la so carrera gracies a él: Gary Cooper o John Wayne. Otros, como Karl Malden o Lee Marvin encarnarán con éxitu los personaxes malos. Más otros ilustrarán secundarios d'importancia non menor, tales como Walter Brennan o Andy Devine. Tanto pa los grandes actores como pa los realizadores, les vaqueraes constituíen entós un camín obligáu.
L'elementu característicu del western clásicu ye'l maniqueísmu col que se representa l'oeste. Los personaxes son estereotipaos, del héroe al bandíu ensin fe nin llei. Los indios son consideraos como enemigos de la civilización y tán sistemáticamente nel campu de los malos. L'exércitu americanu ye valerosu y bonaz. Les muyeres son siempre seres protexíos y distinguíos. Esi maniqueismu aparente ye a menudo l'articulación de l'acción: el buen sherif contra los bandíos, los agricultores contra los ganaderos, l'home de llei contra'l sheri sospechosu, etc. Ello permite tocar una universalidá de situaciones que contribuyeron a popularizar el xéneru más allá del so territoriu orixinariu.
Spaghetti Western
Faciendo una síntesis d'influencies múltiples, Sergio Leone establez los códigos y usos d'esta subcategoría realizando dellos de les meyores películes del xéneru (la Triloxía del dolar y C'era una volta il West, estrenada n'España col títulu Hasta que llegó su hora). L'esquema maniquéu recurrente ye abandonáu pa poner n'escena a personaxes más complexos: los héroes combiértense en cazadores de recompenses ensin ética y nun dulden n'enfrentase a la llei. La violencia fai la so aparición n'escenes recurrentes de tortura (Django, 1966), violación (De uomo a uomo, 1967) o masacre (El grande Silencio, 1968).
El spaghetti caracterízase tamién por unos encuadres particulares, tales`como los primeros planos, acompañando l'aspectu altamente caricaturescu de les escenes. La música ye igualmente típica. Tien una gran importancia, y forma parte integrante del film y resuena nos momentos claves. L'italianu Ennio Morricone compuso los más grandes exitos.
El spaghetti western foi adulteráu en múltiples producciones escaecíes aína y pierde puxu con abonda rapidez pa terminar desapaeciendo nos años setenta. Magar esta vida curtia, tien una influencia monumental sobre la cultura d'anguaño. El xéneru italianu separta a los espectadores de manera a veces marcada ente los sos defensores y los adeptos del western americanu, porque'l spaghetti nun ye una parodia mediocre.
Western crepuscular
thumb|La [[Gatling, arma por escelencia del western crepuscular, símbolu de masacre.]]
El crepuscular pon n'escena una violencia tovía más evidente que'l spaghetti. El meyor exemplu ye The Wild Bunch (La orda salvaje, n'España) (1969) de Sam Peckinpah, na que la sangre ye omnipresente, les ferides puestes en valor, y onde'l tirotéu final ye una xigantesca masacre. Incluso, asístese a escenes crueles como la violación en Josey Wales hors-la-loi (1976).
Los últimos grandes éxitos del xéneru, tales como Unforgiven (Sin perdón, n'España) (1992) de Clint Eastwood, presenten paradóxicamente una constante de fracasu del western. Como una deriva del xéneru hacia la salidad, varios crepusculares como They came to Cordura (1972) asítiense demientres la revolución mexicana, episodiu que marca en cierta midida el fin de la conquista del Oeste. Tomen a veces más l'aspectu d'una película de guerra que d'un western.
Güei
Nos años ochenta, la realización de westerns cayó notablemente y constituye un xéneru menor del cine. Los años noventa ensinembargo vieron nacer dellos éxitos guapos como Dances with Wolves (Bailando con lobos n'España) (1990) de Kevin Costner. Nel sieglu XXI, delles superproduciones vieron tovía la lluz: Open Range (2003), The Missing (Desapariciones) (2003), Seraphim Falls (2007), The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford (El asesinato de Jesse James por el cobarde Robert Ford) (2007), 3:10 to Yuma (El tren de las 3:10) (2007) o Appaloosa (2008). Estes películes aseméyense en munches ocasiones a los westerns clásicos o crepusculares.
Variantes
El western ye permiable a los otros xéneros del cine. Asina, atopamos westerns en forma de comedies musicales (Paint Your Wagon, La Leyenda de la ciudad sin nombre, n'España 1969), westerns cómicos (Blazing Saddles, n'España, Sillas de montar calientes, 1974), films de terror, o próximos al cine negru : Colorado Territory (1949) ye'l remake de High Sierra (1941), unu de los clásicos del cine negru.
Western internacional
Magar qu'asociáu al cine americanu, el spaghetti demuestra la internacionalidá del western. Anantes qu'él, dende 1963, el western « chucrut » fai les sos pruebes, na serie alemana de los Winnetou.
Los westerns italianos fueron a menudo roados n'España, siendo n'ocasiones coproduciones hispano-italianes. Esto dio llugar, tamién, al nacimientu del "paella" western, con Cut Throats Nine (1972). L'efectu de proximidá tamién tocó Méxicu, puesto que l'ación desarróllase a menudo sobre'l so territoriu. Citamos por exemplu El Topo (1970).
Los spaghettis tamién se realizaron como coproduciones franceses: ye'l casu de Il mio nome e Nessuno (1973) o de Il grande silenzo (1968). El western francés tuvo una llarga vida nos primeros años del cine mudu. Muncho más rara ye la presencia de Fernandel a caballu en Dynamite Jack (1961).
Recientemente, los realizadores asiáticos ficieron delles parodies-homenaxes al spagheti western, como Sukiyaki Western Django (2007) o The Good, the Bad, the Weird  (2008).
No tocante al restu de filmografíes tenemos manifestaciones esporádiques como'l « kebab » western turcu, el « curry » western indiu (Sholay, 1975), el « mamaligă » western rumanu, el western soviéticu (White Sun of the Desert, 1970, A Man from the Boulevard des Capucines, 1987) y el western australianu (Ned Kelly, 2003).
Western contemporaneu
Estrémase del clásicu el western contemporaneu o modernu. Esta denominación refierse a la fecha de l'ación, y non a la de producción. Trátase asín d'una forma de western trespuestu a una dómina más recién: un western na civilización moderna. Les carauterístiques de base del xéneru atópense allí, pero'l cuadru históricu ye bien estremáu. Ente los títulos podemos citar: genre Bad Day at Black Rock (1955) de John Sturges, Lonely Are the Brave (1962) de David Miller, Bring Me the Head of Alfredo Garcia (1974) de Sam Peckinpah o No Country for Old Men (2007) de Joel y Ethan Coen.
Western ácidu
El términu inglés acid western foi utilizáu pola crítica americana de cine Jonathan Rosenbaum pa designar un tipu bien particular que xunta les ambiciones metapóriques del western tradicional cola désmesura delspaghetti y la visión de la contrecultura moderna. Esa mezclienda préstase perfechamente a la espresión de preguntes existenciales o místiques. El guión recurrente ye un llargu viaxe de personaxes. A menudo, trátase d'un viaxe esotéricu. Esi viaxe tien llugar nun mundu alegóricu, que ta gobernáu por acontecimientos a veces surrealistes. El marcu del Far West préstase particularmente bien pola llibertá que representa y la independencia qu'ufierta a los sos ocupantes.
El primer film qu'entra nesta categoría ye La mort tragique de Leland Drum (1967). Monte Hellman muestra una persecución nel desiertu one numberoses claves de la historia tán ausentes, dexando llibre la imaxinación del espectador. Tres años más sero, en El Topo, Alejandro Jodorowsky pon n'escena una búsqueda metafísica surrealista y mui estética. une En 1995, Dead Man de Jim Jarmusch presenta une deriva hipnótica désesperada y ensin meta a traves del Oeste xabaz.
María Elena Marroco Valero
Maria Elena Marroco Valero ye una científicu social especializada nel aprendizaxe del cambéu organizacional y músicu profesional del conservatoriu de música de Valencia (1960), Llicenciada n'Educación (1978) y Doctora en Ciencies Sociales (1996) pola Universidá Central de Venezuela. El so principal apurra a la Educación y al mundu granible allugar en caltener una llinia d'investigación en ciencies sociales, dende 1969 hasta l'actualidá, empobinada a decodificar el cambéu n'organizaciones como célules sociales, dando como resultáu la so teoría del aprendizaxe del cambéu organizacional (1990 - 1994) y depués el Sistema Educación Trabayo (SET©) (1996 - 2005) que pondría n'aición a la teoría, proponiendo asina una opción sistémica al abordaxe del cambéu organizacional.
Infancia
Fía única, naz el domingu 17 d'abril de 1938 en Valencia, España. Empieza estudios formales de música a los cuatro años, y a los 9 años facilitaba les sos conocencies de música como profesora, a otros neños del colexu onde estudiaba. A los 12 años dirixó un coru d'adultos de la municipalidá y ganó el segundu premiu de direición.
Mocedá
thumb|M. Marroco ByN La moza Maria Elena consigue ingresar al Conservatoriu Profesional de Música y Declamación de Valencia (güei Conservatoriu Cimera de Música de Valencia) so la direición de Manuel Palau, onde rápido llogra una beca pola Universidá Lliteraria de Valencia y la promoción a ayudante de cátedra. A la fin egresa como músicu profesional con mención summa cum laude. “La mio formación musical dexóme desenvolver una sensibilidá emocional, una llectura de la redolada a partir de la intuición y perceición, una estructura lóxica de pensamientu, una disciplina a toa prueba, un espíritu guerreru pa un mundu en conflictu, duru, esixente, difícil y competitivu”.1 Tou esto ente los años 1955-1958, ente los sos 17 y 20 años. Con 16 años y ensin dexar d'estudiar, María Elena Marroco yá xeneraba los sos propios recursos con clases particulares de música y conciertos. A los 20 años viaxa colos sos padres a Venezuela, significando pa la prominente músicu una rotura trascendental con tou lo que conocía y remanaba.
Sieglu XXI
Ente los años 2000 y 2001, xunto col so maríu, fixa residencia en Boston y más tarde en Nueva York, yá que asina lo demandaba una negociación pola so teunoloxía que tenía pal momentu con brokers de propiedá intelectual nos Estaos Xuníos y la República Popular China. Ente 2002 y 2003 sometió a xuiciu d'espertos el so modelu teóricu nes Universidaes de Coloráu (CU) en Boulder, Internacional de Florida (FIU) en Miami y Estatal de Florida (FSU) en Tallahassee EE.XX.; d'igual forma foi espuestu ante la Secretaría de la Presidencia y el Ministeriu d'Educación d'Arxentina y la Universidá Complutense en Madrid. Nos años 2004 y 2005 trabayó y vivió ente Madrid y Miami. Pa los años 2006 y 2007 decide entamar delles xires a China onde presenta la so teunoloxía a la CASS (Academia China de Ciencies Sociales), CITIC (China International Trust and Investments) y la UIBE (University of International Business and Economics). En 2008 viaxa a Méxicu y establez residencia nel Distritu Federal hasta l'actualidá. Nesi país fixo múltiples presentaciones a distintes organizaciones públiques y privaes, realizó implementaciones de la so teunoloxía y sigue na so investigación sobre cómo aprienden a camudar les organizaciones, agora con más insumos de la neurociencia, la física cuántica, la psicoloxía positiva y sobremanera de les teunoloxíes de la información y comunicación.
Encuadre Filosóficu
"La Dra. Marroco allugar so la Perspeutiva Cualitativa (posmoderna), un nuevu paradigma científicu distintu del positivista tradicional, un paradigma emerxente. Nesi paradigma'l focu del estudiu ye la naturaleza estructural-sistémica de les típiques realidaes humanes (Miguel Martínez Miguelez); ye l'estudiu d'estructures d'alta complexidá como les aiciones humanes, onde un eleváu númberu de variables interactúan ente sigo; de resultes, ye obligatoriu conocer el patrón y sistema de rellaciones onde s'enserten toes estes variables y el so significáu específicu. El Paradigma Emerxente reemplaza'l conceutu d'oxetividá pol de ínter-suxetividá.
Merleau-Ponty dixo “les estructures non pueden definise en términos de la realidá esterior sinón en términos de conocencia” por cuenta de que son oxetos de la perceición; por esta razón, les estructures (en ciencies sociales) non pueden definise como coses del mundu físicu sinón como un tou percibíu; “son esencialmente una rede de rellaciones percibíes y vivíes” (M. Miguelez/La investigación cualitativa).
El mio aproximamientu investigativa ye: Fenomenológica, Hermenéutica y Etnográfica, y como métodu de les ciencies sociales ye'l cualitativu – comparativu – constante" 4
Publicaciones
• 1986. Escuela Básica: Escuela activa n'aición. Volumes I, II, III ya IV. Editorial Tropikos, Caracas – Venezuela
• 2010. How to manage change: Basic manual to transform organizations. Chinese Academy of Social Sciences (CASS). Beijing – PRC. 经济管理出 版社合同－修改,
Reconocencies
• 1988 Condecoración de la Orde Andrés Bello na clase de Corbata y Medayes per parte de la viceministra d'Educación de Venezuela. Caracas, Venezuela.
Ver tamién
• Jean Piaget
• David Ausubel
• Edgar Morin
• Michio Kaku
• Daniel Kahneman
• Lynn Margulis
• Patricia Churchland
Referencies
1. Volver enriba↑ Entrevista personal 29/10/2014. Méxicu DF
2. Volver enriba↑ http://www.eluniversal.com/internacional/140415/isabel-allende-los mios meyores amigos-son-venezolanos
3. Volver enriba↑ Entrevista personal 29/10/2014. Méxicu DF
4. Volver enriba↑ Postura científica Dr. Marroco en www.eti-technology.com
Fuentes
• ETI-Technology (Postura científica de la Dra. Marroco)
• WOBI 01/08/2012 (Tresformamientu y Cambéu Organizacional) http://www.wobi.com/es/hsm-tv/programs/spotlight-mar%C3%AD-elena-marroco-de-rodr%C3%ADguez
• WOBI 25/07/2013 (Tresformamientu y Cambéu Organizacional) http://www.youtube.com/watch?v=8Ef4G7Z6O0c
• Virtual Educa 21/06/2012 (Tresformamientu y Calidá de la Educación) http://www.virtualeduca.org/alcuentros/panama/programa.php
• Virtual Educa 26/03/2014 (Tresformamientu y Calidá de la Educación) http://www.youtube.com/watch?v=Lh0ZvWXNTxs
• Entrevista Dr. M. Marroco - Lic. Gerardo Corona. (La Teunoloxía Marroco). Ciudá de Méxicu. 29 d'ochobre de 2014
• Entrevista Dr. M. Marroco - Redaición Central Rede Financiera MX. Ciudá de Méxicu 03 de Payares 2014http://redfinancieramx.mx/index.php/economia/item/15048-mexico-iman-pa-inversionistas-marroco-valero
Enllaces esternos
• http://www.p21.org/ Alianza pa les habilidaes del sieglu 21
• http://bic.cass.cn/english/ Academia China de Ciencies Sociales
• http://www.cccun.org/ Comité de Coordinación de Comunicaciones pa les Naciones Xuníes
• http://www.chinatefl.com/beijing/study/bjie.html Institutu d'Educación de Beijing
• http://english.uibe.edu.cn/ Universidá d'Economía y Negocios Internacionales de China
• http://www.ccadet.unam.mx/ Centro de Ciencies Aplicaes y Desenvolvimientu Teunolóxicu UNAM/Méxicu
• http://www.oecd.org/edu/ Organización pa la Cooperación y Desenvolvimientu Económicu
• http://www.unesco.org/new/es/education/ Organización de les Naciones Xuníes pa la Educación, La Ciencia y la Cultura
María Parrado
María Dolores Parrado Ávila, más conocida como María Parrado, ye una cantante española de pop, ye conocida por ganar la primer temporada de La Voz Kids España, en 2014.
Carrera musical
Empezó a cantar a los 3 años. A la edá d'ocho años participó nel concursu televisivu Cántame un cantar en Telecinco. Entós foi tamién escoyida pa participar nel programa Menuda nueche de Canal Sur con tan solo 8 años el 16 d'abril de 2010. Cantó a capella dellos cantares nel programa como «Beauty and the Beast» o «Vas volveme lloca».
A la edá de 12 años, en 2014, ganó la primer edición del concursu de talentu español La Voz Kids, emitíu en Telecinco. Formó parte del equipu de Malú nel show. Cuando ganó'l concursu taba en 1º de la ESO y en cuartu de pianu.
Los dos cantares que cantó na última fase de La Voz Kids («Quién» de Pablo Alborán nel Top 9 y «Lucía» de Joan Manuel Serrat, cantar que darréu tendría la suerte de compartir col artista, nel Top 3) fueron llanzaos como senciellos y apaecieron na llista d'ésitos española. Recibió una beca de 10.000 euros pa siguir cola so carrera musical, un viaxe a Disneyland xunto a los otros finalistes del concursu y l'oportunidá de grabar un discu cola compañía Universal.
Unes selmanes dempués de la final de La Voz Kids llanzó'l so álbum debú, un homenaxe al cantante Pablo Alborán y producíu por Universal Music Spain y tituláu a cencielles María Parrado, qu'en poco tiempu algamó'l númberu 2 na llista d'álbumes más vendíos d'España. Esti álbum pasó 46 selmanes consecutives na llista. Esti álbum incluyó 7 cantares del artista Pablo Alborán interpretaes por María, y una inédita titulada «El significáu del amor».
A finales de 2015 anunció qu'estrenaría'l cantar Fríu», incluyida nel so álbum Abril, a dúu con Andrés Ceballos del grupu Dvicio.
N'abril de 2016 anunció la so nueva xira musical sol nome «El mio Mundu». Nesta xira, la cantante interpretó temes de los sos dos discos, temes que lu marcaron, al empar qu'interactuaba con dos músicos y col públicu.
En xunu 2016 estrenóse como miembru del xuráu nun nuevu talent show de Canal Sur tituláu Fenómenu Fan, programa presentáu por Natalia Rodríguez.
Coles mesmes, interpretó la versión n'español de la tema principal de la película animada de Disney Vaiana («How Far I'll Go»), en castellán «Qué hai más allá», tantu na so versión normal como na versión «reprise», que reflexa l'espíritu aventureru y guerreru de la moza protagonista. Arriendes d'ello, dobló a la protagonista del filme, la princesa Moana Waialiki. Amás de el cantar principal, cantó los cantares del restu de la película, como «Equí ta». Tamién allegó en calidá d'invitada al programa de cocina de Disney Un, dos, ¡chef!.
Foi nomada pa un Kids' Choice Award 2017 na categoría Artista español favoritu».
El 6 d'abril del 2018 salió a la venta'l so tercer álbum, tituláu Nales. Esti discu inclúi 12 cantares, ente elles «Si déxesme», «Un milagru» y «Nales», cantar compuestu por ella. Sobre esti discu, María prometió un cambéu de soníu y d'estilu. L'álbum debutó nel númberu 6 n'España.
Televisión
Programes
Les Misérables
Los miserables (títulu orixinal en francés: Les Misérables) ye una novela del políticu, poeta y escritor francés Victor Hugo publicada en 1862, considerada como una de les obres más conocíes del sieglu XIX. La novela, d'estilu románticu, plantega al traviés del so argumentu un razonamientu sobre'l bien y el mal, sobre la llei, la política, la ética, la xusticia y la relixón. L'autor confesó que s'inspirara en Vidocq, criminal francés que se redimió y acabó inaugurando la Policía Nacional francesa, pa crear a los dos protagonistes y que la hestoria del so país inspiráralu p'asitiar el contestu históricu: por ello, los personaxes viven la Rebelión de xunu (1832) y los posteriores cambeos políticos. Amás, l'autor analiza los estereotipos d'aquel momentu y amuesa la so oposición a la pena de muerte. Nel so nucleu, a la fin, la novela sirve como una defensa de los primíos sía como quier el llugar o situación sociohistórica que vivan.
Heidi Hautala
Heidi Hautala ye una dirixente política ecoloxista Finlandesa conocida pola so eficiencia, versatilidad y esperiencia en polítiques verdes y sustentables. Enfocándose en Derechos humanos, tresparencia, xusticia global y llexislación ambiental responsable. Foi presidenta de la Lliga Verde (en finés: Vihreä liitto) de 1987 a 1991, y candidata presidencial en 2000 y 2006.
Les Misérables
Rellación del testu col so contestu históricu
La restauración monárquica ente 1815 y 1848, coles revoluciones de 1830 y 1848 qu'arimaron a toa Europa. El Segundu Imperiu de Napoleón III, sobrín del anterior Bonaparte, con quien s'acentuó'l procesu de industrialización y colonización. Y el establecimientu de la Tercer República nes últimes décades del sieglu.
Heidi Hautala
Tres la incorporación de Finlandia a la Xunión Europea en 1995, foi escoyida pal Parllamentu Européu en 1996. Darréu torna al parllamentu nacional nes eleiciones de 2003, volviendo ser escoyida eurodiputada en 2009. Dende xunu de 2011 presidió na Subcomisión de Derechos Humanos y darréu como ministra de Desenvolvimientu Internacional de Finlandia nel gabinete de Jyrki Katainen.
N'ochobre del 2013, Hautala dimitió del so cargu declarando públicamente dexar la so posición como ministru n'almitiendo ser inesacta ya incorreuta tocantes a la información develada en cuanto al casu "Arctia Shipping".
Les Misérables
Contestu de la obra
Na 2ª metá del sieglu XIX la sociedá nun camuda sustancialmente. Sicasí apréciase una nueva actitú del autor qu'encara la realidá en llugar de fuxir d'ella. La realidá ye retratada tal como apaez y al traviés de la novela inténtase criticar la sociedá dende dientro. Esti pasu del romanticismu al realismu tamién se reflexa na lliteratura de la sociedá burguesa. Nun ye d'escaecer que na base del Romanticismu protestar contra'l mundu burgués. Nel realismu caltiénense y desenvuelven ciertos aspeutos del Romanticismu como l'interés pola naturaleza y l'interés polo rexonal y lo local, lo costumista. Sicasí, esaníciense y depuren de la mesma otros elementos. Pónse-y frenu a la imaxinación y tou lo fantástico refúgase. Los personaxes yá nun son tan apasionaos y abandónase l'alcordanza d'una dómina pasada.
Esta dómina posterior al Romanticismu carauterizar por fondos tresformamientos sociales: éxodu rural a les ciudaes, gran crecedera demográfica, una burguesía cada vez más conservadora. Ye la dómina de la Revolución industrial n'Inglaterra y daqué dempués n'otros países europeos, una dómina na que se da un progresu téunicu con nuevos inventos y un desenvolvimientu de la industria y el comerciu nunca vistu hasta esi momentu.