cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sofá
Historia
El sofá yera orixinalmente el tronu de los árabes y exipcios la so esistencia ta constatada yá na antigüedá. Na sociedá romana'l sofá #atopar nel comedor, conocíu como triclinum. #Tres sofás yeren asitiaos alredor d'una mesa baxa y los homes folgaben mientres comíen (anque les muyeres #sentar en sielles convencionales).
El sofá yera orixinalmente un mueble elitista y nun foi hasta la dómina de la industrialización en que'l sofá #convertir nun artículu imprescindible de los muebles nes cases de clase media y baxa. A lo llargo de la so historia foi de cutiu oxetu de discutiniu, considerándolo una gran variedá de coses dende decadente hasta conformista.
El sofá amiéstase güei invariablemente a la vida familiar doméstica y a la cultura de la televisión. Asítiase de cutiu enfrente de la televisión nel cuartu de tar, y utilízase tamién pa dormir el pigazu. El sofá tamién se convirtió nel sofitu central pa munches comedies de situación de televisión y comedies. Esta simbiosis, cola cual el sofá pasó de lo privao a la esfera pública, representóse satíricamente na cultura popular, en series de televisión tales como Friends, Casaos Con Fíos, The Simpsons y Beavis and Butt-Head.
Villeguillo
Villeguillo ye un conceyu d'España, asitiáu na provincia de Segovia nel ente la Campu Segoviano y la Tierra de Pinares, comunidá autónoma de Castiella y Llión.
Alcontrar a 59 km de Segovia y unos 50 km de Valladolid, siendo la distancia a Madrid de 148 km. Tien una superficie de 16,69 km² con una población de 134 habitantes y una densidá de 8,028 hab/km².
La llocalidá asítiase nel Camín de Santiago de Madrid.
Historia
Según l'historiador Marcos García García, del que dempués toma referencia Germán Delibes de Castro, dientro del términu municipal a un quilómetru del nucleu poblacional, na zona conocidad como la cuesta del Páxaru atopa'l más complexa cortil de foso de dómina calcolítica.
Dientro de l'alfoz de la Universidá y tierra de Coca la so primer referencia ye de 1247. En 1785 queda clasificada como un Llugar de señoríu secular de la Provincia de Segovia, Comunidá de villa y tierra de Coca Partíu de Coca con Alcalde pedáneo.
Xeografía
La población concentrar nun nucleu de población asitiáu nuna vega que se desenvuelve paralela al ríu Eresma, al oeste de la provincia de Segovia. Límita al norte con Llano de Olmedo, al oeste con Fuente-Olmedo y Fuente de Santa Cruz. Al sur Coca (Cirolares de Coca) y al este col ríu Eresma a que la so otra vera tán les poblaciones de Villaverde de Íscar y Coca.
Símbolos
L'escudu heráldicu que representa al conceyu se blasona de la siguiente manera:
La descripción testual de la bandera ye la siguiente:
Monumentos y llugares d'interés
thumb|200px|Fachada principal de la Ilesia.
Cultura
center|800px
María de Huerva
Historia
El conceyu tien el so orixe na dómina musulmana cola construcción del Castiellu de María a principios del sieglu X, que tomó en 1124 Alfonsu I el Batallador como enclave estratéxicu para tomar de Zaragoza. Mientres los sieglos posteriores, la llocalidá pasó poles manes de dellos señores feudales. En 1610 producióse la espulsión de los moriscos, lo que dexó la zona práuticamente despoblada. Esto provocó que la llocalidá camudara de llocalización, treslladándose a la vera izquierda del ríu Huerva, el so allugamientu actual.
El 15 de xunu de 1809 llibrar na llocalidá una batalla de la Guerra de la Independencia que dexó gran mortalidá (ente 1 000 y 5 000 baxes nel bandu español y unes 800 nel francés) y saldóse cola victoria de les tropes franceses.
Economía
María de Huerva cunta con una importante planta de gas Butanu de la multinacional Repsol, con 4 esferes y conexón per ferrocarril, siendo ésta la mayor industria de la llocalidá.
Aeropuertu de Praslin
LAeropuertu de Praslin o Aeropuertu de la Islla de Praslin (n'inglés: Praslin Island Airport; en francés: Aéroport de Praslin) (IATA: PRI, ICAO: FSPP) tamién conocíu como "Aeropuertu de Iles des Palmes", ye un aeropuertu asitiáu en Grand Anse na Islla de Praslin parte del país africanu de Seixeles. L'aeropuertu ta anguaño funcionando namái colos servicios de Air Seixeles, que vuela vuelos regulares a Mahé y a les demás islles de les Seixeles. L'aeropuertu cunta cola capacidá de remanar más de 1500 pasaxeros diarios y más de mediu millón de pasaxeros cada añu.
Mientres la década de 1990 Praslin sufrió una espansión pa faer frente a un aumentu de pasaxeros y aviones más grandes. L'aeropuertu foi reabiertu oficialmente'l 3 de xunu de 2001. El costo de la renovación foi d'alredor de 40 millones de rupies de Seixeles.
11 de xineru
Abreviatures
° : fecha de nacencia
Corte Internacional de Xusticia
La Corte Internacional de Xusticia (CIX, tamién llamada Tribunal Internacional de Xusticia) ye'l principal órganu xudicial de les Naciones Xuníes. Foi establecida en 1945, en L'Haya, Países Baxos siendo la continuadora, a partir de 1946, de la Corte Permanente de Xusticia Internacional.
11 de xineru
† : fecha de la muerte
Corte Internacional de Xusticia
Les sos funciones principales son resolver per mediu de sentencies les disputes que-y sometan los Estaos (procedimientu contenciosu) y emitir dictames o opiniones consultives pa dar respuesta a cualquier cuestión xurídica que-y seya plantegada pola Asamblea Xeneral o'l Conseyu de Seguridá, o poles axencies especializaes que fueren autorizaes pola Asamblea Xeneral acordies cola Carta de les Naciones Xuníes (procedimientu consultivu). El Estatutu de la Corte Internacional de Xusticia forma parte integral de dicha Carta, asitiada nel so capítulu XXV. En virtú del artículu 30 del Estatutu, la Corte adoptó'l 17 d'abril de 2005 un reglamentu por aciu el cual determinóse la manera d'exercer les sos funciones ysobremanera, les sos regles de procedimientu.
Los idiomes oficiales de la Corte son el francés y l'inglés.
Llexitimación de les partes
Pueden recurrir a la Corte de xusticia, en materia contencioso, tolos Estaos que sían parte nel so Estatutu, lo qu'inclúi automáticamente a tolos Miembros de les Naciones Xuníes. Un Estáu que nun seya Miembru de les Naciones Xuníes puede aportar a parte nel Estatutu de la Corte nes condiciones qu'en cada casu determine l'Asamblea Xeneral, por encamientu del Conseyu de Seguridá. Otros Estaos, non Miembros de les Naciones Xuníes y non partes nel Estatutu, pueden encamenta-y casos nes condiciones qu'estableza'l Conseyu de Seguridá según la Resolución 9 del 15 d'ochobre de 1946. Amás, el Conseyu puede encamentar qu'un pleitu unviar a la Corte.
Tanto l'Asamblea Xeneral como'l Conseyu de Seguridá pueden solicitar una opinión consultiva de la Corte sobre cualquier cuestión xurídica. Otros órganos de les Naciones Xuníes y los organismos especializaos, con autorización de l'Asamblea Xeneral, pueden solicitar opiniones consultives sobre cuestiones xurídiques que correspuendan al ámbitu de les sos actividaes.
Nenguna persona individual, física o xurídica, va poder recurrir a la Corte, nin na vía contenciosa nin na consultiva.'''
Procedimientu contenciosu: sentencies
Solamente los Estaos pueden ser parte nos asuntos contenciosos plantegaos a la Corte Internacional de Xusticia. La xurisdicción de la Corte ta llindada a los asuntos nos que dambes partes sometieron la so disputa a la Corte. Cada parte tien de cumplir les obligaciones que -y incumban de resultes del xuiciu emitíu pola Corte, el Conseyu de Seguridá pue ser convidáu a "faer encamientos o decidir sobre midíes" si asina lu envalora pertinente.
Na práutica, los poderes de la Corte viéronse llindaos pol esganu de les partes condergaes en respetar les sentencies de la Corte, o pola imposibilidá del Conseyu de Seguridá pa imponer les consecuencies del xuiciu, bien especialmente si'l fallu va en contra de los intereses d'unu de los cinco países miembros del Conseyu de Seguridá que tien el poder del vetu sobre cualquier decisión.
Sicasí, no que concierne a les partes, un xuiciu de la Corte ye venceyante, final y ensin posibilidá d'apelación y, de resultes de la firma de la Carta de les Naciones Xuníes, cada Estáu Miembru de les Naciones Xuníes comprométese automáticamente a obedecer cualquier sentencia de la Corte Internacional de Xusticia nun asuntu nel cual seya parte. Coles mesmes, la Carta de les Naciones Xuníes contempla nel so artículu 94 párrafu segundu la posibilidá de los Estaos de recurrir frente a un incumplimientu d'un resolución de la Corte al Conseyu de Seguridá, que tien la potestá de faer encamientos o dictar midíes con cuenta de se cumpla lo fallao per parte de la Corte nel casu particular.
Por casu, los Estaos Xuníos aceptaren primeramente la xurisdicción obligatoria de la Corte dende la so creación en 1946 pero retiró la so aceptación tres el xuiciu de 1984 que compelió a los Estaos Xuníos a "cesar y abstenese" del "usu illegal de la fuercia" contra'l gobiernu de Nicaragua. La Corte afirmó que los Estaos Xuníos atopábense incursos "nuna infraición de la so obligación sol Derechu internacional consuetudinario d'astención del usu de la fuercia contra otru Estáu" y foi-y ordenáu pagar compensaciones, anque nunca cumplió la so obligación.
Dellos exemplos d'asuntos puestos en considerancia de la Corte Internacional de Xusticia:
Procedimientu consultivu: dictames
Los dictames o consultives son realizaes nuna función de la Corte que namái ta abierta a ciertos organismos y axencies de les Naciones Xuníes. Al recibir una consulta, la Corte decide alrodiu de qué Estaos y organizaciones pueden apurrir información útil y da-yos la oportunidá de presentar declaración de forma oral o escrita. El procedimientu consultivu de la Corte ta diseñáu con base nel procedimientu contenciosu y polo tanto les fontes de derechu aplicables son les mesmes en dambos procedimientos. Nun siendo que s'apautara que'l fallu seya venceyante, en principiu los dictames de la Corte son de calter consultivu y polo tanto nun son venceyantes pa les partes que los soliciten. Sicasí, ciertes normes o preseos pueden adelantrar a les partes que la opinión resultante va ser venceyante.
Exemplos recién de dictames seríen:
Xurisprudencia
La xurisprudencia internacional ye una fonte del Derechu, esto ye, nun crea derechu, sinón que ye namái un «mediu auxiliar pa la determinación de les regles de derechu» (art. 38, 1, d) del Estatutu de la CIJ). Los dictames, xunto coles decisiones n'asuntos contenciosos, formen parte d'esta xurisprudencia internacional, que tien como principal función la de sirvir como elementu d'interpretación del Derechu Internacional. La CIJ fixo na práutica un usu indistintu como precedentes de los sos dictames y sentencies, tratando a dambos tipos de resoluciones de pies d'igualdá. Dambes, por tanto, son igualmente xurisprudencia. Ello producíase yá na Corte Permanente de Xusticia Internacional, que tamién podía dictar tanto dictames como sentencies.
Maxistraos
La Corte ta integrada por 15 maxistraos escoyíos pola Asamblea Xeneral y el Conseyu de Seguridá, en votaciones democrátiques. Escoyer polos sos méritos y si fina en funciones va buscase que seya de la mesma nacionalidá, ya inténtase que tean representaos na Corte los principales sistemes xurídicos del mundu. Nun puede haber dos maxistraos que sían nacionales d'un mesmu Estáu. Los maxistraos cumplen mandatos de nueve años y pueden ser reelixíos. Nun pueden dedicase a nenguna otra ocupación mientres dure'l so mandatu. Nun pueden tampoco participar na decisión de nengún asuntu en qu'intervinieren enantes como axentes, conseyeros o abogaos de cualesquier de les partes, o como miembros d'un tribunal nacional o internacional o d'una comisión investigadora, o en cualesquier otra calidá. Un terciu de la Corte ye escoyíu cada trés años. Cada unu de los cinco miembros permanentes del Conseyu de Seguridá (los Estaos Xuníos, Francia, el Reinu Xuníu, la República Popular de China y Rusia) tien siempres un xuez na Corte Mundial.
La eleición realízase al traviés d'un réxime de doble escrutiniu. Por que una persona seya escoyida pa integrar la Corte, ye necesariu que cuntara con una mayoría absoluta de votos na Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes y nel Conseyu de Seguridá.
En 1889 creóse la Corte Permanente d'Arbitraxe, que ye una llista de nomes, cuatro propuestos per cada Estáu, de la cual pueden les partes nun conflictu escoyer árbitros.
Polo común, la Corte celebra sesiones plenaries, pero tamién puede constituyir unidaes más pequeñes, denominaes "sales", cuando les partes solicitar. Les decisiones sometíes a la Corte decidir pola mayoría de los xueces presentes pero les sentencies dictaes poles sales considérense dictaes pola Corte en plenu. La Corte constituyó amás una Sala d'Asuntos Ambientales.
Xuramentu
Los maxistraos tienen de realizar, na primer audiencia pública na que'l miembru del Tribunal tea presente, el siguiente xuramentu o declaración solemne: «Declaro solemnemente que voi cumplir los mios deberes y voi exercer les mios atribuciones de xuez, honrada y fielmente, con absoluta imparcialidá y con toa conciencia».
Composición
La CIJ ta compuesta de quince xueces electos pa periodos de 9 años pola Asamblea Xeneral de la ONX y el Conseyu de Seguridá de la ONX d'una llista de persones nomaes polos grupos nacionales nes Cortes Permanentes d'Arbitraxe. El procesu d'eleición ye espuestu nos Artículos 4–19 del estatutu de la CIJ. Les eleiciones son gradiaes con cinco xueces electos cada trés años, n'orde de garantizar continuidá dientro de la corte.
En casu de muerte d'un xuez nel cargu, la práutica xeneral pa escoyer a un xuez suplente foi por aciu una eleición especial pa completar el mandatu restante. Nun va poder haber dos xueces que sían del mesmu país. Acordies con l'artículu 9, supónse que la composición de la Corte ye pa representar les "principales formes de civilización y los principales sistemes xurídicos del mundu". N'esencia, esto significó'l derechu común, derechu civil y derechu socialista (agora llei post-comunista).
L'artículu 6 de los Estatutos establez que tolos xueces tienen de ser "escoyíos independientemente de la so nacionalidá, ente persones de gran integridá moral", que son bien calificaos pal cargu xudicial más altu nos sos estaos d'orixe o conocíu como abogaos cola competencia abonda nel derechu internacional. La independencia xudicial encétase específicamente nos artículos 16 a 18. Los maxistraos de la Corte Internacional de Xusticia nun pueden ocupar nengún otru puestu, nin actuar como asesor. Na práutica, los miembros del Tribunal tienen la so propia interpretación de les presentes bases. Esto déxa-yos participar nel arbitraxe fuera y ocupen cargos profesionales, siempres y cuando nun hai conflictu d'intereses. Un xuez puede ser destituyíu namái pol votu unánime de los demás miembros de la Corte. A pesar d'estes disposiciones, la independencia de los xueces de la CIJ foi cuestionada. Por casu, mientres el Casu Nicaragua, los EE.XX. emitió un comunicáu suxuriendo que nun podía presentar el material sensible a la Corte por cuenta de la presencia de los xueces de los Estaos del bloque oriental.
Los xueces pueden dictar resoluciones conxuntos o dar les sos propies opiniones independientes. Les decisiones y opiniones consultives son por mayoría y, en casu d'empate, el votu del Presidente convertir en decisiva. Los xueces tamién pueden emitir dictames disidentes separaos.
Composición actual
La composición de la Corte Internacional de Xusticia al 18 d'abril de 2015 ye la siguiente:
Bárzana
Col nome de Bárzana podemos referinos a:
Tamién podemos confundilo con:
Atsushi Mio
Atsushi Mio (美尾 敦, ) ye un ex-futbolista xaponés.
Santo Adriano
Santo Adriano ye un conceyu d'Asturies. Llenda al norte con Uviéu, al este con La Ribera y Morcín, al sur con Quirós y Proaza y al oeste con Proaza y con Grau. Tien una superficie de 22,60 km², lo que supón el 0,21% del total del Principáu y una población de.
La so capital ye Villanueva, a unos 24 quilómetros d'Uviéu.
Política
Nes eleiciones municipales de 2011 el conceyu pasó a tener un sistema de llistes abiertes y na más que 5 conceyales, ya que'l númberu d'habitantes descendió per debaxo de 250. Nes de 2015 volvió al sistema de partíos, al volver a superar los 250 habitantes.
Fontes: Ministeriu del Interior y Federación Asturiana de Conceyos
Arte
Na capital del conceyu tenemos la ilesia parroquial de San Román, d'orixe románicu que los sos restos reparar na estructura d'una sola nave, l'ábside semicircular y la cubierta con bóveda de cañón. El restu del edificiu pertenez al sieglu XVIII, nel que se reconstruyó la ilesia. Nel interior de la mesma podemos contemplar diverses pintures murales d'estética gótica. Otros templos relixosos d'importancia nel conceyu son los del Arcánxel San Gabriel en Castañéu del Monte y el de Santa Catalina en Llavares.
Del arte non relixosu tópense esvalixaes por delles aldegues numberoses casones nobles con escudu señorial. Amás la capital caltién una ponte medieval d'un solu güeyu que xune los dos barrios de la villa. Les viviendes típiques tán perbién encuadraes nel paisaxe del conceyu, tando bien calteníes la mayoría d'elles y amosándonos la edificación representativa de les cases de pueblu asturianes.
D'últimes hai que faer una reseña a la cueva del Fornu o del Conde, onde se toparon restos antiguos correspondientes a la etapa paleolítica y que foi declaráu bien d'interés cultural.
Samartín del Rei Aurelio
Samartín del Rei Aurelio ye un conceyu d'Asturies y, dende 2007, una ciudá capital del mesmu tres l'aprobación de la xuntura alministrativa de les trés principales llocalidaes (L'Entregu, Sotrondio y Blimea) nuna sola: Samartín del Rei Aurelio (capital).
Llenda al norte con Siero, al este con Llaviana y Bimenes, al oeste con Llangréu y al sur con Mieres y Llaviana.
Xeografía
El conceyu alcuéntrese al rodiu d'una serie de valles y cordales con agües que vierten al ríu Nalón, que traviesa'l conceyu pela so parte central con una orientación Sureste-Noroeste. L'altor mediu qu'algama'l conceyu nes zones más llanes ye de 340 metros, en contraposición de los 1.000 metros de les sierres que sirven de llendes. Esti conxuntu partiendo de La Camperona y nel sen de les aguyes del reló, ye'l que vien darréu: el Cordal de Bimenes que s'estiende dende'l picu La Coroña, allugáu en La Camperona, hasta'l Picu El Rasu, al llau de La Casilla. Les agües que se vierten nesti cordal, separten el conceyu del de Bimenes. Llueu tenemos La Cuesta La Faya que comprende dende'l Picu El Rasu hasta Peña Corvera, enriba del Nalón. La llinia d'esti cordal llenda con Llaviana al Norte del ríu Nalón. Siguimos depués cola Sierra de San Mamés que va dende la redolada de Sienra hasta'l Picu Tres Conceyos, llamáu asina porque separta los conceyos de Llaviana, Mieres y Samartín del Rei Aurelio, y ye la continuación pa contra'l Sur de La Cuesta la Faya, siendo tamién llende con Llaviana. El próximu cordal ye'l d'Urbiés qu'empieza nel Picu Tres Conceyos, y finaliza nel Picu Les Cruces, onde coinciden los términos de Mieres, Llangréu y Samartín. La llende con Llangréu fórmala'l ríu Villar. Per último alcontramos el Cordal de Bimenes qu'enllaza nel Picu La Coroña. Estos cordales formen estrechos valles nos que s'asienten los principales nucleos de población. Los más importantes son los siguientes: Valle de San Mamés, Valle de La Cerezal, Valle de La Invernal y el Valle de Bédavo, al Sur del ríu Nalón. Y los valles de San Vicente, Lantero, La Magdalena, La Encarnada, La Güeria de Blimea, La Güeria de Carrocera pel norte.
Xeoloxía
Dende'l puntu de vista xeológicu, el conceyu ta comprendíu na so mayoría dientro del terrenu carboníferu del centru d'Asturies, tando representaos los sos tres tramos y siendo'l correspondiente al inferior el de mayor presencia. El carbón alterna con arenisca gris y daqué de pizarres, siendo práuticamente dala la presencia de bancos de pudinga caliar. Los márxenes del ríu Nalón son de terrenu alluvial, formáu por sedimentación d'arenes, barru, turba, tierra vexetal, etc, que dan llugar a vegues, anque poques d'éstes seyan granibles.
Clima
No tocante al clima, hai que comentar que pertenez al clima oceánicu, como'l restu d'Asturies, pero presenta delles peculiaridaes como un llixeru descensu del índiz mediu de precipitaciones añales y dalgunos calteres peratenuaos del clima continental.
Vexetación
La so vexetación tien sufrío grandes manques, sobremanera por mor de les tales indiscriminaes d'árboles, anque tovía ye posible observar delles manches viesquiegues de castaños y praderes.
Prehistoria
Los primeros restos del conceyu tienen el so orixe nel Neolíticu asturianu. Na Campa L'Españal, nel cordal que separa'l valle del Nalón de La Güeria Carrocera, pervive un sepulcru neolíticu del III mileniu e.C., ente La Casilla y La Campeta. Nesta mesma zona, concretamente en Los Cuetos, esisten unos grabaos rupestres esquemáticos, dellos túmulos funerarios, asina como una piedra grabada y trés esteles discoidees. Estos restos, xunto col hachu de piedra tallao procedente de La Oscura (L'Entregu) y que se conserva nel Muséu Arqueolóxicu Nacional d'España, confirmen la presencia de tribus nel conceyu yá na prehistoria. De finales de la edá del bronce o entamos de la edá del fierro, afayóse na redolada de Sotrondio un hachu del tipu de talón con dos ases.
Los restos de castros descubiertos nel conceyu y en zones llendantes, amás de la existencia d'una calzada romana que, proveniente del puertu de Tarna, travesaba'l conceyu, espeyen la presencia humana nes etapes visigodes y romanes.
Edá media y moderna
thumb|280px|Casa conceyu de Samartín del Rei Aurelio, en [[Sotrondio.]]
Ha d'esperase a l'Alta Edá Media, concretamente a la dómina del Reinu d'Asturies, p'alcontrar testimonios escritos del asentamientu de persones nel conceyu, nos que'l Rei Aurelio, quintu monarca del recién reinu ástur, treslladó la corte ente los años 768 y 774 al actual llugar de Samartín. Mientres esta etapa esisten nel conceyu nobles denominaos infanzones amestaos a esti territoriu y que naquellos tiempos formaba parte de Llangréu.
Nel añu 1075 el Rei Alfonsu VI dona a la Ilesia de San Salvador d'Uviéu la so xurisdicción de Llangréu, ente la que s'inclúi l'actual términu de Samartín. Los infanzones opusiéronse a esta donación y pleitíen col Rei, pierde la nobleza y pasa'l conceyu a depender de la mitra Uvíeina. Sicasí, aquélla siguió esfrutando de los terrenos emparentando más tarde con otros llinaxes como Bernaldo de Quirós, Xove o Miranda, quedando diverses casones y escudos qu'acoten estos fechos. thumb|280px|[[L'Entregu.]] Nel documentu que recueye la "confederación en xura", fecha nel Monesteriu de la Vega (Uviéu), en 1367, por dellos conceyos asturianos pa defender la causa de Pedru I escontra'l so hermanu bastardu Enrique de Trestámara, apaez la firma d'un descendiente de los infanzones, Don Pedro Peláez de Sanfrechoso. Nel añu 1388, gracies a un conveniu efeutuáu ente l'Obispu d'Uviéu coles xentes de l'Alfoz de Llangréu, da un permisu pa fundar una puebla rexida pol Fueru de Benavente, apaeciendo nomáu como "San Martín del Rei Orellán". Sicasí, les persones del valle siguen perteneciendo a la obispalía hasta que nel añu 1581 merquen la so redención al Rei Felipe II, pasando a convertise en conceyu de realengu con derechu a unviar representantes a la Xunta Xeneral del Principáu, na qu'ocuparon l'asientu númberu 42.
Sieglu XIX n'adelantre
thumb|280px|Vista de [[Blimea.]]
Mientres la guerra de la Independencia española d'entamos del sieglu XIX, les tropes franceses quemen y destruyen la casa de la familia García Bernaldo, como represalia a la muerte d'unu de los sos soldaos. Poco depués tres el pronunciamientu de Riego en 1820, l'amparu de les disposiciones relatives a conceyos conteníes na Constitución de Cádiz de 1812, los pueblos de Samartín piden y obtienen del gobiernu de la Nación la so independencia del conceyu de Llangréu, pasando a constituyise n'Ayuntamientu. D'otra miente, la reaición absolutista de 1823 reintégralu de vuelta al conceyu al que secularmente tuviera xuníu hasta que, gracies al apoyu de les tropes lliberales a la reina Sabela II, afítase como conceyu independiente, con capital na llocalidá de Sotrondio. Anque la zona de Mieres y Llangréu foi centru de partíes carlistes, la zona de Samartín caltúvose rellativamente llibre de les mesmes.
El sieglu XX tuvo marcáu pola proclamación de la Segunda República Española y la Guerra Civil Española, qu'afaró'l territoriu y que fizo que'l conceyu pasara per momentos difíciles, qu'adulces se diríen pasando gracies a la producción minera que convirtió al conceyu n'unu de los más poblaos d'Asturies. Mientres la revolución d'Asturies, fueron asaltaes cases cuartel de la Guardia Civil na so demarcación, pero nun hubo llucha posterior, una y bones la rindición de los revolucionarios prodúxose enantes de la llegada de les tropes del gobiernu de Madrid. Mientres la guerra civil, al cesar la resistencia entamada nel puertu de Tarna, tampoco hubo nenguna aición bélica nel so territoriu.
En 2007 aprobóse'l Decretu Llei qu'unifica les poblaciones de Sotrondio, L'Entregu y Blimea nuna única ciudá, Samartín del Rei Aurelio (capital). Y en febreru de 2008 apruébase la oficialidá de la so toponimia tradicional.
Política
L'únicu partíu que gobernó'l conceyu dende 1979 ye FSA-PSOE (ver Llista d'alcaldes de Samartín del Rei Aurelio). L'actual alcalde ye'l socialista Enrique Fernández Rodríguez.
Fontes: Ministeriu del Interior y Federación Asturiana de Conceyos
Economía
thumb|right|250px|Centru d'informática d'[[El Corte Inglés, en Blimea]] No que cinca a l'actividá económica del conceyu hai de dicir qu'adulces el sector terciariu de los servicios foi ganando terrenu sobre los otros dos, especialmente del secundariu, que fuera'l que mayor númberu d'emplegos xeneró a lo llargo de bona parte del sieglu XX.
El sector primariu representa namái un 3,1% de los emplegos, siendo l'actividá ganadera la que lleva la mayor parte. Les más de les esplotaciones trabayen col ganáu vacunu teniendo una orientación mesta cárnico-lláctea.
El sector secundariu de la industria sufrió un grave retrocesu nos últimos años, por culpa sobre manera de la baxada de la producción nos pozos mineros que fizo aumentar el númberu de prexubilaciones y la pérdida progresiva de puestos de trabayu. Anguaño xenera un 37,89% del emplegu del conceyu. Sicasí la industria estrautiva sigue siendo la que mayor númberu de xente emplega, siguida a gran distancia de la construcción.
Per último y como nota más positiva, el sector terciario ye l'únicu sector que ta medrando nestos años últimos, por mor del menor emplegu de mano d'obra na minería qu'atrae a mayor númberu de persones a esti sector llaboral. Na actualidá los servicios ocupen a un total del 59,01% del emplegu, distribuyéndose mayoritariamente nel comerciu, siendo los trés grandes nucleos de población onde se da la mayor concentración.
Demografía
La población de Samartín del Rei Aurelio miedra a finales del sieglu XIX y entamos del XX gracies a que l'actividá económica xubía y la economía agraria tresformaba en minera. Esta tendencia inviérte nestos años últimos, sobre too pola crisis de la minería.
Anguaño, la mayoría de la población concéntrase nel fondu de los valles, teniendo L'Entregu, Sotrondio y Blimea (poblaciones que conformen la capital samartiniega) el mayor númberu d'habitantes.
Toponimia
Pol Decretu 3/2008, espublizáu nel BOPA el 23 de xineru de 2008, aprobáronse les formes oficiales de los topónimos del conceyu, pasando a ser oficiales les denomaciones tradicionales n'asturianu, sacantes el nome del propiu conceyu, que caltién la so forma castellana: San Martín del Rei Aurelio.
Samartín ye unu de los pocos conceyos d'Asturies que tien estudiao dafechu tola toponimia menor. Los estudios fueron publicándose pola Academia de la Llingua Asturiana na revista Toponimia, principalmente pol autor Xulio Llaneza Fernández, entamando en 1991 y rematando los estudios en 1996:
Etnografía
Los allugamientos, les posesiones, les xebres llocales de los terrenos, los habitáculos y hasta delles de les formes de vida de los habitantes de Samartín del Rei Aurelio de güei son deldores de los de los sos antepasaos y queden nicios abondo d'ellos, amás de dalgunos vezos y costumes.
Les cases tradicionales, los horros, les paneres, los molinos y los llagares son amueses d'una teunoloxía popular importante desendolcada polos habitantes del conceyu pa facer más cómoda la so vida diaria.
Horros y paneres son construcciones perestendíes per tol conceyu. La bayura d'estos elementos arquiteutónicos tradicionales ye tala que, en cuantes que se sal del centru de cualquiera de les tres zones urbanes, pue topase dalgún exemplar que lleva ellí cientos d'años.
HD 147513
Distante 42 años lluz del Sistema Solar, HD 147513 ye una nana mariella de tipu espectral G3V o G5V. Asemeyáu al Sol en munchos aspeutos, tien una temperatura superficial de 5890 ~ K. El so radiu ye un 2% más grande que'l radiu solar y xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada inferior a 1,7 km/s. Ye daqué menos lluminosa que'l Sol, con un 97% de la lluminosidá solar. El so conteníu metálico, espresáu como [Fe/H], ye un 18% mayor que'l del Sol; coles mesmes, la so bayura relativa de litiu ye claramente cimeru al de la nuesa estrella (logє[Li] = 1,89), fechu que nun ye especialmente notable una y bones el Sol paez tar emprobecíu en litiu al respective de otres estrelles de discu. Nun esiste consensu tocantes a la so edá; delles fontes considerar una estrella bien nueva de 650 millones d'años d'edá, pero otres aumenten esta cifra hasta los 1400 millones d'años.
HD 147513 ye miembru de l'Asociación estelar del sietestrellu, grupu d'estrelles con un probable orixe común que se mueven xuntes al traviés de la galaxa.
Sistema planetariu
En 2003 dar a conocer la esistencia d'un planeta xigante (HD 147513 b) n'órbita alredor d'esta estrella. La so masa ye siquier igual a la masa de Xúpiter. La separación media al respective de HD 147513 ye de 1,26 UA, siendo el so periodu orbital de 540 díes.
Al igual que Iota Horologii, 47 Ursae Majoris o HD 70642, ye una estrella análoga solar qu'alluga un sistema planetariu.
Rocles (Ardèche)
Rocles ye una comuña francesa del departamentu d'Ardèche, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Roiffieux
Roiffieux ye una comuña francesa del departamentu d'Ardèche, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Noceta
Noceta ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Aeropuertu de Príncipe
LAeropuertu de Príncipe (en portugués: Aeroporto Príncipe) (IATA: PCP, ICAO: FPPR) ye un aeropuertu na islla de Príncipe, asitiáu a 3 quilómetros (2 milles) al norte de Santo António capital de la isla. Ye l'únicu aeropuertu en Príncipe y unu de los trés aeropuertos que sirven al país africanu de Santu Tomé y Príncipe.
STP Airways opera por una conexón d'África STP vuelos a Santu Tomé. L'aeropuertu atopar a una elevación de 591 pies (180 m) sobre'l nivel mediu del mar. Tien una pista designada como 18/36 con una superficie d'asfaltu que mide 1.320 por 30 metros (4.331 pies x 98 pies).
Marina Comes
Marina Comes Oller ye una actriz española. Foi ganadora del Premiu Goya a la meyor actriz revelación, según el Gaudí a la meyor actriz secundaria, pol so papel na so primer película, Pan negro (Pa negre).
Nocario
Nocario ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Account of an Expedition from Pittsburgh to the Rocky Mountains
An Account of an Expedition from Pittsburgh to the Rocky Mountains (embrivíu Account Exped. Pittsburgh) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol ciruxanu militar, naturalista, botánicu d'Estaos Xuníos Edwin James y espublizáu en Londres y tres volúmenes nel añu 1823 col títulu d'Account of an Expedition from Pittsburgh to the Rocky Mountains, performed in the years 1819, 1820 by order of the Hon. J. C. Calhoun, under the command of Maj. S. H. Long / compiled from the notes of Major Long, Mr. T. Say and other gentlemen of the party by Edwin James.
Güevos rellenos
Los güevos rellenos son un platu ellaboráu con güevos duros aliñados con distintos ingredientes. Ye habitual que presenten rellenos de dalgún conteníu que puede dir dende pexe, encurtidos, mueyos (como la mayonesa, ketchup, etc.), pasta, etc. Por regla xeneral esti platu sírvese acompañáu d'otros aliños.
Variantes
Esta preparación tien diversos nomes nos países. D'esta forma, na cocina francesa denomínase œuf mimosa (güevos mimosa); n'Hungría töltött tojás; en Rumanía ouă umplute ("güevos rellenos"); en Bélxica, Holanda y Alemaña rellenense con caviar y denominense "güevos a la rusa".
Bursera simaruba
Carauterístiques
Ye un árbol pequeñu a medianu, d'hasta 25 m d'altor y de 10 a 100 cm de diámetru, con tueru cilíndricu ramificáu de baxa a medianu altor y copa irregular y esvalixada. Les fueyes son n'arreglu espiraláu, pinnaes con 7 a 11 foliolos, cada foliolu ye ovaláu anchu, de 4 a 10 cm de llargor y 2 a 5 cm d'anchu.
thumb|Exemplar mozu d'Indiu desnudu (Bursera simaruba). thumb|Vista delPalo mulatu thumb|Detalle del tueru thumb|Fueyes thumb|Frutos Presenta carauterístiques xerófitas, polo que crez nos climes semiáridos y de sabana de la Zona Intertropical. El so tueru y cañes tienen un notable color cobrizu cuando apuerten a adultos, lo qu'esplica'l so nome pola so paecencia col color de la piel de los indíxenes. Tien una corteza interna verde y brillante, con cloroplastos qu'ayuden na fotosíntesis mientres la estación seca. Crez cuasi en cualesquier parte, como puede trate na imaxe tomada nel Inxeniu Bolívar de San Mateo (Estáu Aragua, Venezuela). Ye de crecedera llarga y tamién de vida llarga. Un exemplu interesante d'árbol con posible emplegu pa reforestar pendientes, anque sían bien inclinaes y en suelos bien probes.
Según House y otros, llámase jiñocuabo o copón.
Na rexón de Colima en Méxicu esti árbol ye conocíu como Palu Mulatu, Papelucu y Cuajiote. L'últimu nome ye un vocablu d'orixe náhuatl que se compón de los raigaños cuahuitl o kuauitl, que significa árbol, y jiotl, que quier dicir jiote, sarna o sarapulláu, según definir el Diccionariu de Mejicanismos, de Francisco J. Santamaría. Sería, pos, árbol sarnosu, precisamente porque la cutícula del so tueru y les sos cañes esprender notablemente. Nesti sentíu la definición de Membreño seria una inversión de los dos vocablos en náhuatl, pero que no fondero signifiquen acoricar. Ye interesante de notar qu'esti la corteza d'esti árbol ye utilizada como remediu contra la sarna y que n'El Salvador y Guatemala l'árbol ye denomina jiote.
L'árbol turista»
En Florida y en Cuba esti árbol ye humorísticamente llamáu'l "árbol turista" ("tourist tree"), por cuenta de que el árbol ye coloráu y la corteza se descama.
Na cultura maya
Yá dende l'antigüedá los mayes denominaben a esti árbol chakáh y tamién lo emplegaben pa curar la irritación cutanea causada pol chechén (Metopium brownei) el cual crez cuasi siempres cerca del primeru. Esisten delles lleendes mayenses respectu al orixe de dambos árboles, una d'elles cunta que na antigüedá dos guerreros, unu bondosu llamáu Kinch y l'otru maldadosu llamáu Tizic, llucharon a muerte pol amor d'una moza de nome Nicte-Há con aciagu desenllaz pa dambos. Los dioses concediéron-yos la gracia de volver al mundu de los mortales convertíos n'árboles pa contemplar a la so amada: Tizic sería un chechén y Kinch un chacáh. Finalmente Nicte-Há morrería de pena y los dioses convertir nuna flor.
Propiedaes
Esta especie utilizar de distintes formes pa baxar la fiebre o calentura. Aconséyase inxerir pela mañana y pela nueche el cocimientu de les fueyes pa tratar los carecimientos del reñón. Prescribir en forma d'estruyíes sobre mancaes. La cocción de la corteza tómase como enagua d'usu contra disentería, dolor d'estómagu, tos ferina o p'acelerar la evolución del sarampión. Pa esti postreru, amás, encamentar en baños o frotaciones.
Macerada con sal sirve como vomitivu. Se licúan les yemes de copal (o palu mulatu) n'agua crudo, cólase y toma n'ayunes como purgante. La resina fresca úsase sobre les quemadures de chechem (Metopium brownei); combinada con sebu y romeru (Rosmarinus officinalis) poner en forma d'emplastu onde hai dolor por reumes.
Tamién s'empleguen en casos de calor nel estómagu, foria, dolor de mueles, infeición intestinal, carecimientos hepáticos, pujos, tos, males venérevos, granos, salpullido, calor de la vexiga, mal d'orín, baños pa dempués del partu, baxar de pesu, esaniciar coloradillas y cachiparros, contra hidropesía y venenu de víbores. Nicolás Monardes, nel sieglu XVI, rellata na so obra Yerbolera d'Indies que s'emplega pal reumatismu, artritis, toyimientu de les articulaciones, rixidez, dolor; pa numberoses enfermedaes de la piel, tales como l'apaición de llagues angüeñoses, llepra, erupciones aguacientes, según cualquier acumuladura de líquidu o agua nel organismu.
Nel sieglu XX, Maximino Martínez referir pa abscesos, como antierotálica, antidisentérica, para enfermedaes venérees, hemorraxes del estómagu, gastroenteritis y hidropesía.
Notes
Dellos investigadores creen que los indíxenes del centro-norte de Venezuela denominaben esti árbol como "aguatiri". El nome de la ciudá de Guatire, nel estáu Miranda, paez provenir del nome qu'ellos-y daben a esti árbol.
Taxonomía
Bursera simaruba describióse por (L.) Sarg. y espublizóse en Garden & Forest 3(118): 260. 1890. Bursera: nome xenéricu que foi nomáu n'honor del botánicu alemán Joachim Burser (1583-1649).
simaruba: epítetu
Jane McNeill
Jane McNeill ye una actriz d'Estaos Xuníos de teatru, cine y televisión, meyor conocida pol públicu pol so papel televisivu recurrente na segunda temporada de la esitosa serie The Walking Dead interpretando a Patricia.
Vida personal
Jane McNeill nació en Whiteville, Carolina del Norte y asistió a la Universidá de Carolina del Norte en Chapel Hill, onde estudió arte dramático y graduóse con una llicenciatura en Periodismu. Dempués de 10 años nel teatru rexonal y Chicago, llogró una Maestría n'Educación na Universidá DePaul. En 2008, dempués de sobrevivir al cáncer de mama, ella volvió actuar.
The Walking Dead
McNeill interpretó a Patricia en The Walking Dead, esposa de Otis (Pruitt Taylor Vince) na segunda temporada. Ella fai'l rol d'enfermera na Granxa Greene. Patricia queda afarada pola muerte de Otis, pero aceptándolo decidió siguir cola so vida. Nel últimu episodiu de dicha temporada, Lori Grimes (Sarah Wayne Callies) diz-y a Carol Peletier (Melissa McBride) que busque a los demás pa escapar de la menada masiva de zombies qu'invadíen la granxa. Tratu d'escapar corriendo de la mano con Beth Greene (Emily Kinney) cuando un Zombie atrapa a Patricia y rápido morder nel pescuezu, mas zombies balanciábense-y y morder en distintes partes del cuerpu, Patricia entá con vida enferrona fuerte a la mano de Beth, quien glayaba espantada viendo como los Zombies atacar y refugábase a soltala, nesi momentu Lori torna y salva a Beth d'una muerte segura, al intre vese como los Zombies taramien dafechu a Patricia. A la fin del episodiu los sobrevivientes del ataque axúntense y Hershel Greene (Scott Wilson) entruga por Patricia y Beth murnia cúntalu lo que-y asocedió y facer a llorar.
Vagner da Silva Sarti
Vagner da Silva Sarti ye un ex-futbolista brasilanu.
Ricardo de Freitas Carreira
Ricardo de Freitas Carreira ye un ex-futbolista brasilanu.
Rosières (Ardèche)
Rosières ye una comuña francesa del departamentu d'Ardèche, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Rompon
Rompon ye una comuña francesa del departamentu d'Ardèche, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Nonza
Nonza ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Calamares fritos
miniaturadeimagen|Les rabas son el aperitivo más consumíu polos cántabros. left|miniaturadeimagen|Calamares fritos: calamares empanaos y fritos sirvíos como tapa.
Los calamares fritos, n'ocasiones tamién denominaos calamares a la romana o rabas en Cantabria, Asturies, Navarra y País Vascu, ye un platu preparáu a base de calamares rebozados en farina y luego fritos, que puede atopase en munchos chigres y restoranes de los países qu'esfruten de la cocina mediterránea y atlántica.
N'España sírvense xeneralmente como una tapa (aperitivo) en munchos chigres. Como dellos otros platos de mariscu suélense sirvir fríos y fritos del día anterior [cita riquida], xunto con una rodaja de llimón, pa estrumila sobre la ración si'l consumidor asina lu desea.undefined
Carauterístiques
Los calamares suelen limpiase per dientro y escáldiense n'agua mientres un ratu. El cuerpu cortase por regla xeneral n'aniellos antes de ser rebozado y tostáu n'aceite bien caliente (xeneralmente a temperatures de 160 °C). Los calamares asina preparaos suelen dir a una fonte con una rodaja de llimón, o dacuando sírvense como bocáu (bocáu de calamares). Nos países del área mediterránea ye tan popular que pueden atopase yá preparaos pa tostar na mayoría de los supermercaos na so zona de conxelaos.
Otra variante ye rebozarlos en farina de garbanzos, modificando la so testura -queden más crujientes- y sabor. Típicu de frituras y rebozados del sur d'España.
De la mesma les rabas de Cantabria pueden ser clasificaes pola raza del calamar con que son iguaes. Ésti pue ser magano, peludín o rejo, siendo'l más apreciáu'l magano pescáu a guadañeta, arte de pesca tradicional con que se pesquen los cefalópodos d'esta raza d'unos 12 cmts de llargor. Les rabas d'esti tipu son denominaes "rabas de magano" o "rabas blanques".
Variantes fuera d'España
Calamares tostaos son comunes a les cocines de munchos países de la ribera del Mediterraneu; por casu en Turquía son bien populares col nome "kalamar tava", que significa "calamar tostáu" en turcu. Esta variante cómese con mueyu tarator.
An Annotated Checklist of the Italian Vascular Flora
An Annotated Checklist of the Italian Vascular Flora (embrivíu Annot. Checkl. Italian Vasc. Fl.) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu conxuntamente por F. Conti, G. Abbate, A. Alessandrini, C. Blasi, eds. y espublizáu en Roma nel añu 2005.
Deili Custodio da Silva
Deili Custodio da Silva ye un ex-futbolista brasilanu.
Butea monosperma
thumb|200px|Flor en [[Calcuta, Bengala Occidental, India.]] Butea monosperma (tamién conocida como Butea frondosa) ye una especie de planta melecinal perteneciente a la familia Fabaceae ye nativa del Asia del sur tropical, de Paquistán, la India, Bangladex, Nepal, Sri Lanka, Myanmar, Tailandia, Laos, Camboya, Vietnam, Malasia ya Indonesia occidental.
Descripción
Trátase d'un árbol de tamañu medianu de fueya caduca, qu'algama los 15 m d'altor. Les fueyes son pinnaes, con un peciolu de 8-16 cm y trés foliolos, cada unu de 10-20 cm de llargu. Les flores tienen 2,5 cm de llargu, son de color naranxa-colloráu, y prodúcense en recímanos d'hasta 15 cm de llargu. El frutu ye una vaina de 15-20 cm de llargu y 4-5 cm d'anchu.
Propiedaes
thumb|Vista de la planta. Utilizar pola madera, resina, forraxe, medicina y tinte. L'árbol produz una gomoresina, llamada kamarkas n'hindi, utilizar en ciertos platos. La goma tamién ye conocida como Bengala Kino, y ye considerada pervalible polos farmacéuticos, por cuenta de les sos cualidaes astrinxentes, y pol so usu pa curtir el cueru, por cuenta del so tanín.
En Bengala Occidental acomuñar cola primavera, especialmente al traviés de los poemes y cantares del Premiu Nobel Rabindranath Tagore, quien comparó la so flor de color naranxa brillante con una llapada de fueu. En Santiniketan, onde vivió Tagore, esta flor convirtióse nuna parte indispensable de la celebración de la primavera. La planta dio'l so nome a la ciudá de Palashi, famosa porque la histórica Batalla de Plassey llibróse ellí.
Indicaciones: ye usáu como astrinxente. Les granes dan un aceite usáu como vermífugo.
Taxonomía
Butea monosperma describióse por (Lam.) Taub. y espublizóse en Die Natürlichen Pflanzenfamilien 3(3): 366, f. 131M–N. 1894.
Novale
Novale ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Viveiro
Viveiro ye un conceyu y una ciudá española, asitiáu na provincia de Lugo, na comunidá autónoma de Galicia. Coles mesmes, ta asitiáu dientro de la comarca d'A Mariña Occidental, de la cual ye la so capital. Nella atopa la so sede'l partíu xudicial númberu 6 de la provincia.
El so términu municipal ta allugáu na rexón costera conocida como A Mariña, ocupando una superficie de 109,3 km². Esti territoriu asitiar nel valle formáu pol ríu Landro, qu'estiende pel sur dende los piedemontes de la sierra d'O Xistral, y que desagua al norte na ría de Viveiro, que ye una de les ríes pertenecientes a la rexón de les Rías Altas, que desagüen al mar Cantábricu.
Con 15 615 habitantes —7982 muyeres y 7633 homes, según el censu del INE de 2016— Viveiro ye'l tercer conceyu más pobláu de la provincia, por detrás de Lugo y de Monforte de Lemos, y percima de Vilalba. De la mesma, ye'l términu municipal más pobláu de la contorna, según el centru d'influencia de los conceyos estremeros. La población concentrar en tres nucleos principales: Viveiro, Covas y Celeiro, anque la crecedera urbanística tiende a la unificación de los trés nucleos.
Los primeros asentamientos na zona de Viveiro daten de la Edá del Fierro, como lo atestigüen los numberosos yacimiento arqueolóxicos celtes esistentes. A partir de los sieglos XII y XIII, Viveiro empezó a tomar especial relevancia, cola pujanza de la villa medieval.