cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tyrannus melancholicus
Intereses
Debíu al comportamientu agresivu d'esta especie, en Colombia utiliza la espresión popular "Tou gavilán tien el so sirirí" indicando qu'hasta'l más fuerte tien daquién que puede fadialo. De la mesma, "sirirí" conózse-y a una persona cansona ya insoportable.
Frantz Fanon
Fanon sofitó la llucha arxelina pola independencia y foi miembru del Frente de Lliberación Nacional arxelín. La so vida y los sos trabayos, principalmente Les damnés de la terre, afalaron ya inspiraron movimiento de lliberación anticolonialistes mientres más de cuatro décades.
Biografía
Frantz Fanon nació na isla de Martinica, na dómina en qu'ésta yera una colonia francesa, nel senu d'una familia con amiestu d'antepasaos africanos, tamiles y blancos, que vivía una situación económica relativamente bona pal estándar de la rexón, pero lloñe de lo que consideraríamos como clase media.
Dempués de que Francia rindiérase ante l'Alemaña Nazi en 1940, les tropes navales de la Francia de Vichy establecer en Martinica. Eses tropes presuntamente portáronse de forma abiertamente racista, dando pie a munches acusaciones d'abusu sexual y conductes impropies. Estos abusos exercieron una gran influencia en Fanon, quien, como munchos, tuvo que despintar la so alienación y disgusto frente a la realidá del racismu colonial francés.
A los 18 años, Fanon abandona la isla y viaxa a Dominica, onde se suma a les Fuercies de Lliberación Francesa, pa dempués apuntase nel exércitu d'esi país na guerra contra l'Alemaña Nazi, destacando especialmente na Batalla d'Alsacia, polo qu'en 1944 recibe la medaya de la Croix de Guerre. Cuando la derrota alemana fíxose inminente y los aliaos cruciaron el Rin escontra Alemaña, el reximientu de Fanon foi "blanquiáu", lo que significó qu'él y tolos soldaos non blancos fueron concentraos en Toulon (Provenza).
Post Segunda Guerra Mundial
En 1945, Fanon volvió a Martinica por un periodu curtiu pero significativu. A pesar de qu'él nunca se declaró comunista, trabayó na campaña eleutoral del so amigu y mentor intelectual Aimé Césaire, unu de los creadores de la teoría de la negritú, quien se presentó como candidatu comunista a l'Asamblea de la Cuarta República Francesa. Fanon caltener na isla namái lo suficiente como pa terminar la so Baccalauréat, volviendo a Francia pa estudiar medicina y psiquiatría. Estudió en Lyon, onde conoció a Maurice Merleau-Ponty. Graduóse como siquiatra en 1951 y empezó a exercer so la supervisión del médicu catalán F. de Tosquelles, de quien tomó la idea de la importancia de lo cultural na sicopatoloxía.
Fanon permaneció hasta 1953 en Francia metropolitana. Mientres esti periodu escribió'l primeru de los llibros polos cualos ye conocíu: Piel negro, mázcares blanques (Peau noire, masques blancs), que foi publicáu en 1952. Esi llibru respuende una entruga que probablemente Fanon empezó a faese cuando guardó l'abusu de los sos vecinos en Martinica y cuando'l so reximientu foi "blanquiáu": ¿por qué un negru ta dispuestu a arriesgar la vida por quien lo desprecien y maltraten? La respuesta que'l llibru ufierta ye que ser colonizáu ye más que ser apoderáu físicamente, ye selo culturalmente. Ser colonizáu ye tamién perder un llinguaxe y absorber otru. Nes sos pallabres: "Falar (un idioma) significa sobremanera asumir una cultura, (implica) absorber el conteníu d'una civilización".
En 1953 incorporóse como Xefe de Serviciu al Hospital Psiquiátricu de Blida-Joinville n'Arxelia, onde revolucionó'l tratamientu, introduciendo práutiques de terapia social, pa les que se basaba na idea de la relevancia de lo cultural tantu pa la psicoloxía normal como pa la patoloxía.
Guerra de Lliberación d'Arxelia
Tres l'empiezu de la Guerra de Lliberación d'Arxelia (payares de 1954) Fanon xunióse de callao al Frente de Lliberación Nacional (FLN), como resultáu del so contautu col Dr. Chaulet y de la so esperiencia direuta de les resultaos de les práutiques que l'exércitu francés taba emplegando. Al so hospital llegaben tantu los torturadores como les sos víctimes a recibir tratamientu.
Mientres esti periodu viaxó bien de por Arxelia, col aparente propósitu d'ampliar los sos estudios cultural y psicolóxicu alrodiu de los arxelinos, lo que produció estudios tales como Los marabout de Si Slimane. Esos viaxes tamién sirvíen pa propósitos clandestinos, especialmente los realizaos al balneariu de sky de Chrea, onde s'atopaba una base del FLN.
Nel branu de 1956 escribió la so famosa Carta Pública d'Arrenunciu al Ministru Residente y de resultes foi espulsáu d'Arxelia en xineru de 1957. Nesa carta, Fanon refugaba d'una vegada por toes el so pasáu "asimilacionista". Dempués d'una estancia bien corta en Francia, viaxó de callao a Tunicia onde formó parte del coleutivu editorial "El Moudjahid". Los sos escritos d'esi periodu fueron coleccionaos y publicaos dempués de la so muerte sol nome Pola Revolución Africana. Nellos Fanon revélase como unu de los estrategues del FLN.
Tamién actuó como embaxador del gobiernu provisional arxelín en Ghana y asistió nel so nome a numberoses conferencies en Accra, Conacri, Adís Abeba, Leopoldville, El Cairu y Trípoli.
Enfermedá y muerte
Dempués d'una agotadora travesía n'El Sáḥara p'abrir un tercer frente na llucha pola independencia, a Fanon foi-y diagnosticada leucemia. Viaxó entós a la XRSS y esperimentó dalgún ameyoramientu. A la so vuelta a Túnez, dictó'l so testamentu, el llibru qu'aseguraría la so importancia nos desarrollos políticos del sieglu XX: Los condergaos de la tierra (publicáu post mortem en 1961). Cuando'l so condición dexar, daba clases a los oficiales del FLN na frontera ente Arxelia y Túnez y foi a Roma pa visitar, per última vegada, a Sartre.
Más tarde treslladóse a Estaos Xuníos pa recibir tratamientu, sol nome de Ibrahim Fanon. Morrió'l 6 d'avientu de 1961 nel hospital de Bethesda (Maryland).
Dempués de recibir un funeral d'honor en Tunicia foi soterráu nel Campusantu de los Mártires (Chouhada) en Ain Kerma (nel este d'Arxelia). Sobrevivió-y el so esposa, Marie-Josephe "Josie" Dublé, el so fíu Olivier y Mireille, fía d'un matrimoniu anterior, quien se casó con Bernard Mendès-France, fíu del conocíu políticu francés Pierre Mendès-France. Josie suicidar en Arxel en 1989.
Obra - esbozu críticu
La obra política de Fanon ye al empar complexa y revesosa. Foi, por casu, acusáu de tener una visión simplaya y cuasi maniquea tantu de los problemes como de les soluciones. Per otra parte, díxose que les sos idees anteceden a les de pensadores como Michel Foucault, formando una de les bases del posmodernismu y poscolonialismu. Verdaderamente sirvió d'inspiración a munchu pensadores y movimientos fondamente críticos o revolucionarios, influyendo indireutamente inclusive en corrientes como'l feminismu y la teoloxía de la Lliberación.
Fanon publicó Piel negro, mázcares blanques en París, 1952. Nesti llibru trata, al traviés de reminiscencies sobre la so vida personal y utilizando métodos críticos derivaos del psicoanálisis, d'entender por qué los negros adopten los valores de los subyugadores blancos y les resultaos qu'eso produz, especialmente ente los apoderaos. Nes sos pallabres:
La respuesta de Fanon asitia conceutos tales como raza, clase, cuerpu, llinguaxe y cultura nel centru de problemes que tomen fenómenos tales como marxinación y desigualdá social, despreciu de sigo mesmu, inseguridá, servilismu, patologización tantu de sigo mesmu como forzada. Como diximos, el llibru ye complexu, pero la tesis central pue ser resumida na idea que los apoderaos traten de superar la so condición asumiendo'l bagaxe cultural de los subyugadores, especialmente'l llinguaxe, (poniéndose les mázcares blanques del títulu) pero al faer esto, absuerben normes que son inherentemente discriminatories o, nel so casu, racista; lo que de la mesma lleva a sentimientos fondos d'inseguridá ya inferioridá. Aceptar el conceutu del opresor de lo que son los primíos ye aceptar que se ye selvaxe, non dafechu humanu, inferior, etc.
J. P. Sartre comentó que'l llibru ye "la negación de la negación del negru". Sicasí, dellos autores haber criticáu por paecer escaecer que la "oralidad" puede tener un papel positivu de resistencia ente los primíos, dando poder a los suxetos (nel so doble sentíu d'individuos y sometíos). Considérese, por casu, y en rellación a los tiempos y problemática de Fanon, tantu Albert Camus como Jean Genet y Jacques Derrida etc, ensin escaecer, paradóxicamente, a Fanon mesmu.
La segunda publicación fundamental de Fanon tuvo llugar, en 1961, dempués de la so muerte. El títulu: Les Damnés de la Terre, ye una referencia explicita al primer versu de La Internacional, que, en francés diz: Debout ! les damnés de la terre ! Debout ! les forçats de la faim!. El títulu ye xeneralmente traducíu al castellán como Los condergaos de la tierra.
Sicasí, esos condergaos de la tierra nun son el proletariáu de Marx sinón más bien el lumpenproletariado, quiciabes lo que pasó a ser llamáu los marginalizados o "el pueblu". Fanon específicamente usa'l términu pa referise a quien nun tomen parte na producción industrial, especialmente'l campesinado probe que vive nes contornes de les ciudaes, argumentando que solo esi grupu tien o caltién l'abonda autonomía del aparatu colonizador como pa montar exitosamente una rebelión. Pa él, tantu'l proletariáu urbanu como les clases burgueses son "asimilaes" y escarecen de la motivación o necesidá de poner n'efeutu una revolución verdadera.
Igualmente controversial ye la introducción de Sartre. Nella, Sartre interpreta'l llibru como un llamáu inequívocu a la llucha armada. Esto derívase del primer capítulu del llibru (Alrodiu de la Violencia) qu'alderica'l papel de la violencia como catarsis de la subyugación. Argumentando -con Fanon- que la colonización en sí mesma ye un actu de violencia. Sartre escribe:
Fanon paez suxurir que l'usu de la violencia, más que deseable, ye inevitable. Pero'l so usu nun escarez de peligros. Fanon amestó, nun discursu a intelectuales africanos, refiriéndose tangencialmente al problema de la violencia, una alvertencia:
El llibru ye más fondu que lo qu'una llectura rápida suxure. Fanon esamina non solo les maneres direutes al traviés de les cualos un poder metropolitano exerz y caltién la so dominación, sinón tamién les maneres más sutiles, les que faen que los mesmos apoderaos tresformar en preseos, per un sitiu, del so opresión y, pol otru, axentes de lliberación. Y el mecanismu central en toos esos casos ye la cultura. Fanon amiesta (nel mesmu discursu) Vimos l'apaición del movimientu (escontra la independencia) en formes culturales y vimos como esi movimientu y eses nueves formes culturales tán amestaes al estáu de maduror de la conciencia nacional. Agora, esi movimientu tiende cada vez más a espresase de manera oxetiva, n'instituciones. Ye d'ende que vien la necesidá d'una esistencia nacional, seya los que quier la so costo.
Si hai daqué que puede criticase de Fanon ye que paez bien cercanu a una idea común nesos díes n'África tantu de la llibertá como de les sos consecuencies. La idea que bastaría llograr la independencia pa solucionar tou. Fanon amiesta que: "Dempués del conflictu hai non solo la desapaición del colonialismu, pero del colonizáu [...] Esta humanidá nueva nun puede faer otra cosa que definir un humanismu nuevu pa sigo mesmu y p'otros".
Sicasí Fanon nun taba ciegu a los peligros que la situación implica. Alvierte contra'l cultu del líder y de la personalidá, la retirada a concepciones romantizadas d'un pasáu heroicu y el reemplazu d'élites estranxeres con élites locales que busquen asonsañar y son serviles a los intereses d'esos mesmos estranxeros (asimilaos, nel llinguaxe de Fanon). Fanon cree qu'estos y otros peligros derívense principalmente de la tentativa d'asonsañar a Europa y amiesta nel capítulu 6 (conclusiones) dempués d'acusar a Europa de inhumanidad y xenocidiu contra los non blancos nel nome de la humanidá y el so progresu:
Otra crítica frecuentemente dirixida a Fanon, especialmente n'EE. XX., ye que cadez d'una visión maniquea de la sociedá europea o occidental: el blancu ye bonu y el negru malu y polo tanto opónense absolutamente, riquiendo en consecuencia un mundu totalmente nuevu pa superar esa dicotomía. En favor de Fanon puede alegase que les esperiencies de la so vida dexaron poco espaciu pa concepciones entemedies. A lo último, daquién qu'arriesga la so vida pa defender lo que considera'l so país pa recibir dempués como gracies el ser removíu de les files a punta de fusil con cuenta d'evitar qu'apaeza nel desfile d'honor debío a los color de la so piel tien el derechu a pensar qu'esi color presenta, a lo menos pa los otros, un problema insoluble que-y torga llograr el derechu a ser tratáu non solo como ciudadanu con igualdá de derechos pero sobre la base de los sos actos.
Influencia y legáu
Les idees centrales de la visión de Fanon pueden resumise más o menos en trés postulaos:
Eses idees fixéronse comunes ente munchos, nutriendo, anque non siempres na so totalidá o puramente, movimientos tan distintos como la Fracción del Exércitu Coloráu en Alemaña y la comunidá cristiana pacifista en Iona (Escocia) que se define, ente otres coses, como lluchando cultural y políticamente contra'l racismu. Eses idees contribuyeron a, ente otres, formar les perceiciones básiques de desarrollos per un sitiu académicos, tales como la psicoloxía crítica y el poscolonialismu, y pol otru, sociales, tales como'l movimientu pola igualdá de xéneros sexuales (por casu, el feminismu) y movimientos de lliberación y renovación cultural nos pueblos africanos, llatinoamérica]]nos, palestinos, tamiles, afroamericanos, irlandeses, etc. Apocayá, el movimientu sudafricano Abahlali base Mjondolo foi influyíu poles sos perceición.
Notable ente eses influencies foi la que tuvo sobre trés de los sos más conocíos llectores: Ernesto “Che” Guevara n'Arxentina y depués Cuba. Steve Biko en Sudáfrica y Alí Shariatí en Irán. Pero entá ente ellos esta influencia nun foi una aplicación ríxida a otres realidaes.
Pa Guevara, por casu, la idea del home nuevu adquier un significáu deriváu del socialismu y el papel de la violencia pasa de ser una espresión cultural popular a una ferramienta que vanguardies utilicen cuasi como mecanismu terapéuticu, con cuenta de producir esi cambéu cultural. Esti aproximamientu paso a ser llamada foquismo o guevarismo
Shariati trató de revolucionar la interpretación del Islam, que los sos valores creía taben siendo destruyíos, per un sitiu, por concepciones degradantes de la vida productu de la sobrevaloración de la teunoloxía y la ciencia, etc, na so mayoría provenientes d'Europa, y, pol otru, poles concepciones petrificadas de los ulemes. Pa él, la verdadera revolución va ser l'afitamientu del mundu xuníu de los creyentes (umma), lo que se va llograr cuando los fieles adquieran una fe verdadera y dedíquense a Dios totalmente (aportando a l'Home Nuevu o Muyahid), que dean inclusive la vida polos sos ideales. Ye importante entender que Shariti nun ta llamando equí necesariamente a usar violencia física. El conceutu islámicu de Yihad ye primordialmente de dedicación (llucha) na vida personal, pero tamién de tar dispuestu a confrontar les desigualdaes ya inxusticies (nel sentíu de violaciones de la voluntá divina) onde s'atopen, inclusive nel Islam mesmu (o los países que se declaren islámicos) (ver Islamismu) La umma va implicar el fin de toa contradicción ya inxusticia, na midida que va ser, por dicilo asina, la encarnación del dios monoteísta, el trunfu del bien y lo divino sobre'l mal y lo satánico.
La violencia ye entós más qu'espresión cultural, espresión de fervor relixosu, utilizada non tantu contra poderes coloniales, sinón contra lo que se ve como élites asimilacionistas y corruptes, especialmente manifestaciones culturales occidentalizadas, tales como formes de vistir, estilos musicales, cine, etc. Al pie de ello ye común, nesta visión, afirmar que la democracia lliberal ye ayena a los valores culturales islámicos, proponiéndose nel so llugar repúbliques islámiques.
Biko foi quiciabes quien se caltuvo más cerca de la concepción orixinal. Frente al separatismu impuestu pol sistema d'apartheid buscó revitalizar los valores cultural y éticu de los primíos, empezar per crear la 'conciencia de ser negru' llegar a una (entós nueva) concepción de lo que significa ser sudafricano. Y la violencia vese como formes de resistencia, espresándose de maneres propies a los quitaos o marxinaos: revalorización de formes culturales tradicionales (cantares, cuentos populares, etc.) violencia contra sigo mesmos (dende fuelgues de fame a negación a emprestar servicios) a violencia direuta contra los asimilaos y los opresores.
Los Quitaos de la Tierra ye inda oxetu d'estudiu en colexos militares d'EE. XX., nel presente, como ayuda pa entender la situación en Iraq.
Rubia tinctorum
La roxa colorada  (Roxa tinctorum) ye una especie de plantes fanerógames del xéneru Rubia, del orde de les Gentianales, perteneciente a la familia de les rubiacees.
Marquesáu de Caneiru
El marquesáu de Caneiru ye un títulu nobiliariu español creáu pol rei Xuan Carlos I d'España el 12 de xunetu de 2008 a favor de Margarita Salas Falgueras, bioquímica, doctora en Ciencies y bióloga molecular. El so nome refiérese al llugar de Caneiru (Valdés, Asturies), llugar de nacencia de la primera marquesa.
Rubia tinctorum
Esta especie tuvo un gran espardimientu, sobremanera nel pasáu, por cuenta de la utilidá del so raigañu pa fabricar tintes de color coloráu destinaos a la industria testil y a la so utilidá farmacolóxica. thumb|Hábitus thumb|Ilistración thumb|Inflorescencia thumb|Flores
Ecoloxía
Ye una planta orixinaria de les rexones mediterránees, concretamente de la zona suroeste d'Europa, dende Irlanda al norte d'África. Desenvuélvese meyor en zones montascoses y húmedes. thumb|250px
Descripción
Ye una planta perenne que puede crecer hasta'l metro d'altor. Ye una planta fanerófita.
Carauterizar pol so raigañu acoloratáu. El so tarmu, ramifícase y ye de seición tetragonal. N'ocasiones presentar con aguiyones. Les sos fueyes tienen de cuatro a seis vértice con un peciolu minúsculu de 1-2 mm.
Ye hermafrodita, con una inflorescencia parcialmente recímanosa, paniculoide y pocu piramidal. Los sos frutos son carnosos y tienen forma de baga.
Usos
La parte utilizada de la planta pal so usu como planta melecinal, ye'l raigañu y dacuando les fueyes. Como fin melecinal recuéyese'l raigañu, pero siempres d'aquelles plantes que tengan siquier 2 años d'antigüedá. Tienen de llimpiase perbién toles partes verdes, llavales curioso y dexales ensugar al sol; tamién puede realizase con un secador siempres que nun se superen los 50 º C., nestes condiciones van caltener el so color acoloratáu. La so composición química ye: Iriroides: asperulósido. Sustancies colorantes, heterósidos de hidroxiantraquinones (1,5%), acedu ruberítricu, rubiadín-primaverosido, rubiadín-glicósidos, purpurina. Fitosteroles: beta-sitosterol.
Ye un bon colagogo, preséu nes afecciones hepátiques. Llaxante, astrinxente y un tónicu nidiu: favorez la evacuación intestinal.
Efeutos emenagoga (facilita la menstruación y aselu los dolores) y albortivos. Diurética: encamentar en tou tipu d'afecciones renales (cálculos, cólicos, infeiciones) y tamién pa la cistitis. Colerético: preséu nos trestornos de la vesícula.
Desinfestante, antisépticu. Antiespasmódico y sedante. Antiinflamatoriu. Utilícense les flores en fervinchu como antidiarreico ; y popular afrodisiacu. D'antiguo yera un remediu contra la ictericia y la gota. L'alministración de la roxa puede causar una alarma inxustificada, una y bones la orina, mucosidaes, sudu o lleche tiñir de colloráu. Esto debe a que tien alizarina, unu de los pigmentos más potentes del color coloráu. La planta ta utilizada contra les afecciones renales y de les víes urinaries y tien una gran eficacia na disolución de cálculos renales y urinarios. Utilízase para: oliguria, litiasis renal, cistitis, uretritis, hiperuricemia, edema, urolitiasis, hiperazotémia, gota, hipertensión arterial, discinesias biliares, etc. Les fueyes usar pa la hipertensión arterial.
La lucidina y la rubiadina, resultáu de la hidrólisis del llucida-primaverósido, son altamente citotóxicas y genotóxicas. Hai que tener precuru nel so usu como antidiurética en presencia d'hipertensión, cardiopatíes o insuficiencia renal, yá que puede suponer una aportación incontrolada de líquidos y la posibilidá de que se produza una descompensación tensional. Tamién hai que tener en cuenta'l conteníu alcohólico del estractu fluyíu y de la tintura. La planta ye cancerígena y puede provocar malformaciones conxénites.
Cultivu y recueya
Esta planta cultivar en terrenes húmedos, fondamente llabraos y adobaos na seronda. Recuéyense les granes nel mes d'agostu y setiembre y sémase en marzu. Déxense crecer los raigaños mientres 18 meses, y pasáu esti tiempu arrínquense en setiembre. Depués los raigaños, darréu, poner a ensugar a la solombra, una vegada seques muélense y amenórguense a polvu nun molín. Un campu de Rubia dura 10 años y en tou esti tiempu solo llábrase una vegada al añu.
Historia y otros usos
La primer apaición de los colorantes producir nel antiguu Exiptu. Naquellos tiempos la mayoría de los pigmentos auténticos yeren inorgánicos, sicasí, les prendes d'aquella dómina revelen que yá nel añu 2500 e.C. Utilizábase'l colloráu de alizarina, estrayíu de la roxa. Mientres sieglos, esti colloráu lluminosu, tamién conocíu como coloráu turcu o roxa tinctorum, foi l'únicu colorante coloráu resistente a la lluz. Un costosu y complicáu procesu d'ensugáu utilizar en toles rexones d'oriente próximu pa la coloración del algodón.
Nel "Zeitschr. F. Urologie" (1924), Bauer fixo un aponderamientu a la roxa pa combatir les enfermedaes del aparatu urinariu en toos aquellos casos en que se presenta alcalinidad de la orina, como en fosfatúria.
Taxonomía
Roxa tinctorum describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 1: 109, nel añu 1753. Rubia: nome xenéricu que remanez del llatín: rubrum "coloráu", que fai referencia al rizoma acoloratáu de la planta.
'tinctorum: epítetu llatín, referíu a tintoreru (xenitivu plural de tintor''). Númberu de cromosomes de Roxa tinctorum (Fam. Rubiaceae) y táxones infraespecíficos: 2n=44.
Copeca
thumb|Monedes de diez kopeks a lo llargo de la historia ([[Imperiu rusu, Xunión Soviética, Federación de Rusia, Ucraína).]] Copeca, kópek o cópec, treslliteráu del rusu kopeika (копейка), ye una unidá monetario qu'equival a la centésima parte del rublu y, dende'l 2 de marzu de 1992, tamién de la grivna ucraniana. De normal les copecas son monedes de metal, pero en dellos momentos de la hestoria emitíense billetes de papel col valor de 1, 2, 3, 5, 10, 15, 20, 25 y 50 copecas.
Orixe y usu
Según la versión más espublizada, el nome kopéika vien de la pallabra kopyó (en rusu: копьё), qu'en rusu significa llanza. Primeramente nel anverso d'estes monedes representábase San Jorge matando con una llanza al dragón. Anguaño esta representación apaez nos kopeks del rublu rusu.
Dellos países onde s'utiliza o s'utilizó la copeca como subunidad monetaria son:
Noceda del Bierzo
Noceda del Bierzo ye un conceyu na comarca d'El Bierzu, provincia de Llión. Tien una población de y llenda con.
Ye ún de los conceyos llioneses onde se caltienen la llingua llionesa.
Llocalidaes
El conceyu de Noceda del Bierzo ta conformáu poles siguientes llocalidaes:
Cyathopoma randalana
Cyathopoma randalana ye una especie de moluscu gasterópodu de la familia Cyclophoridae nel orde de los Mesogastropoda.
Distribución xeográfica
Ye endémica de Madagascar.
Hábitat
El so hábitat natural son: Montes secos tropicales o subtropicales.
Coingt
Coingt ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Lituania
La República de Lituania (en lituanu Lietuva, Lietuvos Respublika) ye un país bálticu, de la fastera nororientl del continente européu, que pertenez a la Xunión Europea. Asítiase a lo llargo la costa meridional del mar Bálticu, al este de Suecia y Dinamarca. Llenda al norte con Letonia, al sur con Polonia y Bielorrusia, al este con esti caberu país y al suroeste col exclave rusu de Kaliningráu. La so población ye de 2,8 millones d'habitantes, y la so capital y ciudá más importante y poblada ye Vilnius. Los lituanos son un pueblu bálticu, y falen en lituanu, una de les dos úniques llingües vives (la otra ye'l letón) de la rama báltica de la familia llingüística indoeuropea.
La fastera suroriental de la costa del mar Bálticu tuvo habitada, demientres sieglos, por diversos pueblos bálticos. Na década de 1230 les tierres de l'actual Lituania foron xunificaes por Mindaugas, rei de Lituania; el 6 de xunetu de 1253 fundose'l primer estáu lituanu, el reinu de Lituania. Demientres el sieglu XIV el Gran Ducáu de Lituania foi'l país más estensu d'Europa, dominando les actuales Lituania, Bielorrusia y Ucraína y partes de Polonia y Rusia. Al traviés de la Unión de Lublin de 1569 Lituania y Polonia formaron una xuntura voluntaria de dos estaos, la nomada República de les Dos Naciones. Esta duró más de dos sieglos, hasta que los estaos vecinos la desmantelaron nel periodu que foi ente 1772 y 1795, quedándose l'Imperiu rusu cola mayor parte del actual territoriu lituanu.
De la que finaba la Primer Guerra Mundial, el 16 de febreru de 1918, roblose l'Acta d'Independencia de Lituania, que dio orixe a la moderna República de Lituania. Demientres la Segunda Guerra Mundial el país foi ocupáu, primero polos soviéticos y dempués polos alemanes, hasta que nel emburrión final del Exércitu Coloráu hacia Alemaña el país volvió a ser ocupáu polos rusos. El 11 de marzu de 1990, un añu anantes de la disolución formal de la Xunión Soviética, Lituania convirtióse nel primeru de los países bálticos en proclamase independiente. De magar tien ingresao na Xunión Europea, el Conseyu d'Europa y en bien d'otres instituciones supranacionales europees, incluyíes la Organización del Tratáu del Atlánticu Norte o'l Bancu Nórdicu d'Inversión (Nordic Investment Bank).
División territorial
thumb|300px|left|División política. El territoriu lituanu ta dividíu políticamente en diez distritos alministrativos nomaos apskritys:
Ciudaes
Las principales ciudaes son:
Liarea turriculata partula
Liarea turriculata partula ye una subespecie de moluscu gasterópodu de la familia Pupinidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Nueva Zelanda.
Torre del Bierzo
Torre del Bierzo ye un conceyu na comarca d'El Bierzu, provincia de Llión. Tien una población de y llenda con.
Ye ún de los conceyos llioneses onde se caltienen la llingua llionesa.
Güiles
Güiles ye una aldea de la parroquia de Murias nel conceyu asturianu de Candamu.
Alcuéntrase a 3,00 km de Grullos, la capital del conceyu, a un altor mediu de 250 msnm y tien una población de.
Colligis-Crandelain
Colligis-Crandelain ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Rhinosimus ruficollis
Rhinosimus ruficollis ye una especie de coleópteru de la familia Salpingidae.
Dättlikon
Dättlikon ye una comuña suiza del cantón de Zúrich, astiada nel distritu de Winterthur. Llenda al norte cola comuña de Buch am Irchel, al este con Neftenbach, al sur con Pfungen y Embrach y al oeste con Freienstein-Teufen.
Colonfay
Colonfay ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Folgoso de la Ribera
Folgoso de la Ribera ye un conceyu de la Comarca d'El Bierzu, na Provincia de Llión.
Llocalidaes
El conceyu de Folgoso de la Ribera ta conformáu poles siguientes llocalidaes:
El Caleyu (Murias)
El Caleyu ye una aldea de la parroquia de Murias nel conceyu asturianu de Candamu.
Alcuéntrase a 3,50 km de Grullos, la capital del conceyu, a un altor mediu de 280 msnm y tien una población de.
Kimetsu no Yaiba
Kimetsu no Yaiba (鬼滅の刃), tamién conocíu pol so nome n'inglés Demon Slayer, ye un manga ilustráu pol dibuxante y escritor xaponés Koyoharu Gotōge qu'entamó a espublizase'l 15 de febreru de 2016. La so versión animada s'emitió'l 6 d'abril de 2018 y acabó el 28 de setiembre d'esi mesmu añu.
Argumentu
Tanjirou Kamado ye un mozu intelixente y de bon corazón que vive cola so familia y gana dineru vendiendo carbón. Tou camuda cuando la so familia ye atacada y asesinada por un demoniu (oni). Tanjirou y la so hermana Nezuko son los únicos sobrevivientes del incidente, anque Nezuko foi convertida en demoniu. Tanjirou convirtióse nun asesín de demonios p'ayudar a la so hermana a volvese humana nuevamente y vengar la muerte de la so familia.
Personaxes
Ye'l protagonista de la serie, un mozu atentu por naturaleza con muncha determinación y que nun se rinde una vegada tien una meta qu'algamar. Tamién tien un bon sentíu del olfatu. Convertióse nun asesín de demonios tres un llargu entrenamientu con Sakonji Urokodaki.
Ye la hermana pequeña de Tanjirou y la única sobreviviente de la so familia tres l'ataque de Muzan, anque la convirtió en demoniu. Sicasí, retién les sos alcordances y sentimientos hacia'l so hermanu, quien la retién de los sos impulsos demoníacos. Volvióse sensible a la lluz del sol, el so hermanu la tresporta nuna caxa de madera mientres los sos viaxes.
Ye un asesín de demonios y compañeru de viaxe de Tanjirou. Zenitsu tien una personalidá cobarde por cuenta de la so baxa autoestima, anque desea tar al altor de les mires de los demás, a pesar de tar constantemente asustáu, llorando y siempre fuxendo. Tien un bon sentíu del oyíu y pue sentir coses que naide más puede. Él diz que quier vivir una vida modesta onde pueda ser útil pa daquién. Convirtióse nuna persona distinta cuando se duerme mientres una engarradiella.
Ye un asesín de demonios y compañeru de viaxe de Tanjirou que lleva una mázcara de xabalín. Vivió la mayor parte de la so vida nel monte onde lluchó con animales y demonios. Ye un espadachín arteru qu'usa dos espaes pa lluchar.
Giyu ye'l primer asesín de demonios que conoció Tanjirou. Primeramente trató d'esaniciar a Nezuko, pero optó por nun lo facer dempués de ver la tenacidá del so hermanu. Enantes de dise pidió-y que visitara a Sakonji Urokodaki. Más tarde revelóse qu'él ye la pilastra de l'agua.
Joseph Ebuya
Joseph Ebuya ye un atleta especializáu nos 5000 metros que foi vencedor del Campeonatu Mundial de Campu a Través en 2010.
Henry H. Arnold
Henry Harley Arnold o Henry H. Arnold, al que tamién se conoció col nome de Hap (por happy, feliz n'inglés), foi un destacáu militar d'Estaos Xuníos
Henry Harley Arnold algamó'l grau de Xeneral de la Fuercia Aérea de los Estaos Xuníos, especialmente conocíu pol so papel mientres la Segunda Guerra Mundial, mientres la que foi'l xefe del Estáu Mayor de felicidá arma ente 1938 (cuando yera'l Cuerpu Aereu del Exércitu de los Estaos Xuníos, hasta 1941) y 1945.
Foi l'únicu oficial en xubir al grau de xeneral de la Fuercia Aérea, en xunu de 1949, siendo xubíu por orde del presidente de los Estaos Xuníos Harry S. Truman, qu'asocediera a Franklin Delano Roosevelt como presidente a la muerte d'ésti.
Historial
Henry Harley Arnold salió llicenciáu como oficial de l'Academia Militar de West Point en 1907, y foi unu de los primeros militares d'Estaos Xuníos n'aprender a pilotar aviones, nuna fecha tan temprana como 1911, recibiendo lleiciones de vuelu de parte de los mesmos Orville y Wilbur Wright.
Prueba de les sos capacidaes de navegación aérea ye que yá en 1912 ganó'l primer Troféu Clarence H. Mackay, al efectuar un vuelu de reconocencia d'unos 50 km de percorríu a bordu d'unu de los primeres y más primitivos modelos d'avión diseñaos polos hermanos Wright.
En 1917 Arnold foi unviáu a Panamá, onde s'encargó d'entamar y adomar la 7ª Escuadrilla de los Estaos Xuníos. Convertíase asina n'unu de los pioneros de l'arma d'aviación nes Fuercies Armaes de los Estaos Xuníos, lo qu'a la llarga dio nales a la so carrera militar, a pesar de que'l ser unviáu a esi destín torgó-y tomar parte na Primer Guerra Mundial. thumbnail|240px|right|Los xenerales Arnold, [[Carl Spaatz|Spaatz y Vandenberg.]] Nel periodu d'enteguerres destacó igualmente por ser unu de los más activos mandos militares d'Estaos Xuníos engarraos al aislamientu, yá que prevía un enfrentamientu con Xapón y con una Alemaña reforzada desque Adolf Hitler algamara'l poder. Ello supúnxo-y la estima del nuevu presidente de los Estaos Xuníos Franklin Delano Roosevelt cuando ésti empezó a tomar midíes pa proceder al desenvolvimientu armamentístico del país en previsión de la guerra que s'averaba.
En 1938 foi nomáu primer xefe del Estáu Mayor del nuevu Cuerpu Aereu del Exércitu de los Estaos Xuníos, cargu dende'l qu'impulsó'l desenvolvimientu de la Fuercia Aérea d'Estaos Xuníos, na llinia marcada pol presidente Roosevelt.
Al españar la Segunda Guerra Mundial impulsó la creación de la 8º Fuercia Aérea d'Estaos Xuníos, que tuvo papel destacáu na llucha contra'l Tercer Reich nel Frente d'Europa Occidental, por aciu constantes aiciones de bombardéu estratéxicu.
En 1945, ensin arrenunciar a les sos obligaciones anteriores, asumió amás el mandu direutu de la 20º Fuercia Aérea d'Estaos Xuníos, qu'efectuó aiciones de bombardéu estratéxicu contra les ciudaes y les industries de Xapón.
Mientres la Segunda Guerra Mundial tuvo sol so mandu a 2.500.000 soldaos y 75.000 aviones.
Morrió d'un infartu al corazón en 1950.
Commenchon
Commenchon ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Vicente de Lerins
Vicente de Lerins, Lérins o Leríns (†450). Monxu galorromano, santu y Padre de la Ilesia. Desconozse'l so llugar de nacencia, y les noticies sobre la so vida resumir en que, tres una esistencia mundana, ingresó nel monesteriu de Lerins, cerca de Marsella, onde morrió enantes de 450. El so escritu más famosu ye la Commonitorium (434), tratáu teolóxicu robláu col seudónimu de Peregrinus. Nesti tratáu desenvuelve les regles principales qu'hai de siguir un cristianu pa estremar el conteníu doctrinal del cristianismu orixinal del plantegáu poles herejíes. Utiliza un llinguaxe bien paecíu al del semipelagianismo, y enfréntase a les formulaciones básiques de la teoloxía de san Agustín d'Hipona, considerándoles novedoses y contraries a la que considera primer norma de la fe: creer quod semper, quod allugue, quod ab ómnibus ('solo y tou cuanto foi creíu siempres, por toos y perdayuri').
En delles ocasiones esti santu foi identificáu con Mario Mercátor, pol conteníu semipelagiano de la so teoloxía. Ello ye que considérase que Vicente ye l'autor contra'l que Prósperu, amigu de san Agustín, dirixó los sos Responsiones ad capitula objectionum Vincentianarum.
El so fiesta celebra'l 24 de mayu.
Las Cárquivas
Las Cárquivas ye una casería de la parroquia de Murias nel conceyu asturianu de Candamu.
Muséu d'Orsay
El Muséu d'Orsay (en francés: Musée d'Orsay) ye una pinacoteca allugada en París (Francia), que se dedica a les artes plástiques del sieglu XIX y, más en concretu, del periodu 1848-1914. Ocupa l'antiguu edificiu de la estación ferroviaria de Orsay y alluga la mayor coleición d'obres impresionistes del mundu, con obres maestres de la pintura y de la escultura como Xinto sobre la yerba y Olympia d'Édouard Manet, una prueba de la estatua La pequeña baillarina de catorce años de Degas, Baille nel Moulin de la Galette de Renoir, delles obres esenciales de Courbet (L'orixe del mundu, Entierru en Ornans, El taller del pintor) ya inclusive cinco cuadros de la Serie des Catedrales de Rouen de Monet. Cronológicamente, esti muséu cubre la historia del arte ente los maestros antiguos (que tán nel Muséu del Louvre) y l'arte moderno y contemporáneo (nel Centro Georges Pompidou).
Las Cárquivas
Alcuéntrase a 3,00 km de Grullos, la capital del conceyu, a un altor mediu de 0 msnm y tien una población de.
Muséu d'Orsay
Historia
Nel espaciu que güei ocupa'l Muséu d'Orsay atopábase'l palaciu y xardín de Margarita de Valois.
El nuevu conxuntu foi diseñáu pol arquiteutu Victor Laloux ya inauguróse pa les feches del entamu del certame. Constaba d'un hotel y de la estación puramente dicha (que permaneció 39 años n'activu).
En siendo emplegáu con diversos usos hasta la década de los años 1970, l'edificiu sería destináu a muséu gracies a un resolución del Estáu francés. En 1973, la Direición de Museos de Francia concibió'l proyeutu d'establecer un muséu na estación de ferrocarril de Orsay, qu'amenaciaba ruina y na que se falaba de construyir un hotel, que s'inscribió nel Inventariu suplementariu de Monumentos Históricos el 8 de marzu de 1973. La decisión oficial de construyir el muséu llegó col conseyu de ministros del 20 d'ochobre de 1977.
Les obres d'acondicionamientu de la estación a muséu llevar a cabu ente los años de 1981 y 1986, faciéndose cargu de la remodelación esterior l'estudiu ACT-Architecture y de l'adaptación interior un equipu al cargu de l'arquiteuta Gae Aulenti. La inauguración oficial producióse'l 1 d'avientu de 1986, pol presidente de la República, François Mitterrand. Abrió al públicu'l día 9 del mesmu mes.
Los trés plantes en que s'estrema l'edificiu alluguen una escepcional coleición d'arte del sieglos XIX y principios del XX, procedente de diverses instituciones museístiques, ordenada de forma cronolóxica, y que cunta con obres impagables de grandes autores de la Historia del arte como Delacroix, Degas, Millet, Manet, Monet, Renoir, Pisarro, Fantin-Latour, Cézanne, Van Gogh, Gauguin, Seurat o Derain, ente munchos otros exemplos de pintura y escultura.
Esti muséu ilustra tamién otra aguada más conservadora del arte, dende'l gustu académicu nel cercu d'Ingres hasta'l simbolismu de Puvis de Chavannes; pero son estilos artísticos menos populares anguaño, que queden clisaos pola colosal coleición d'impresionistes. Hai tamién un ampliu repertoriu de proyeutos arquiteutónicos, oxetos decorativos, dibuxos y fotografíes.
En 2009 entamóse un remozamiento del muséu, que plantegó dar distintos colores a les parés de les sales y reorganizar munches d'elles. Aprovechando la ocasión, y pa recaldar fondos, el muséu emprestó importantes grupos d'obres pa la so exhibición fora de Francia.
N'ochobre de 2016 anuncióse la donación al muséu de la coleición privada de Spencer y Marlene Hays: más de 600 obres del periodu 1850-1950, de les que 187 apurriéronse yá formalmente, y les restantes van ingresar tres el fallecimientu de los propietarios. Considerada la donación de procedencia estranxera más importante que reciben los museos franceses dende la Segunda Guerra Mundial, ye rica en pintores nabis (Pierre Bonnard, Edouard Vuillard, Maurice Denis) ya inclúi tamién exemplos de Corot, Edgar Degas, Odilon Redon, Modigliani, Gustave Caillebotte y Aristide Maillol.
Coleición
Cronológicamente ye una continuación de les coleiciones del Muséu del Louvre, al tomar un periodu relativamente curtiu de los sieglos XIX y XX delimitado por dos destacaos fechos históricos: la Revolución de 1848 y l'españíu de la I Guerra Mundial en 1914. Alluga pintura Pintura del realismu realista, impresionista y postimpresionista, lo mesmo que de otres corrientes más tradicionales como'l romanticismu y simbolismu. Tou ello, xunto a escultura, artes decoratives, fotografía, cine y arquiteutura. Munches d'estes obres pertenecieron n'orixe al Muséu del Louvre, hasta qu'una ordenación de les coleiciones estatales marcó l'añu 1848 como llinia divisoria ente dambos museos.
Pintura
thumb|[[Jean-François Millet, Les espigadoras, (1857).]] thumb|[[Édouard Manet|Manet, Xinto sobre la yerba (1863).]] thumb|[[Gustave Courbet|Courbet, El cantil de Étretat dempués de la nube (1870).]] thumb|[[Auguste Renoir, Baille nel Moulin de la Galette (1876).]] thumb|[[Camille Pissarro|Pissarro, Castañeros en Louveciennes (1870).]] thumb|[[Gustave Courbet, L'orixe del mundu (1866).]] thumb|[[Gustave Caillebotte, Los acepilladores de parqué (1875).]] thumb|[[Alfred Sisley, Cai de la Chaussée en Argenteuil (1872).]] thumb|[[Claude Monet|Monet, Londres, el Parllamentu. Claro de sol ente la neblina (1904).]] thumb|[[Paul Serusier, El llavadores na Laïta (1872).]] thumb|[[James McNeill Whistler, Arreglu en gris y negru nᵘ1, una semeya de la madre del artista, 1871.]] El muséu de Orsay conserva y espón la mayor coleición de pintures impresionistes y postimpresionistas nel mundu lo mesmo que notables conxuntos de pintura simbolista, realista y académica, incluyendo escueles distintes de los franceses. Más de 5000 pintures componen la coleición.
Nesta llista non refecha atópense los principales pintores del muséu con delles de les sos obres y los sos respeutivos títulos, tean o non espuestes. Inclúi igualmente los pasteles. Delles obres tamién s'atopen en museos de les provincies como 21 de les 83 pintures de Pierre-Auguste Renoir, 20 de les 70 d'Édouard Vuillard, 22 de les 64 de Maurice Denis o 18 de les 61 de Pierre Bonnard.
Escultura
thumb|right|[[Eugène Guillaume, Anacreonte, 1849-1851, mármol]] thumb|right|[[Charles Cordier, Negru del Sudán, 1857.]] thumb|right|[[Albert-Ernest Carrier-Belleuse, Hébé dormida, 1869, mármol.]] thumb|right|[[Jean-Baptiste Carpeaux, La dansa, 1869, grupu de piedra.]] thumb|right|[[Louis-Ernest Barrias, bustu de Henri Regnault, 1871.]] thumb|Los seis continentes, 1878, plaza del muséu.|199x199px thumb|[[Honoré Daumier, bustos de les Celebridaes del Xustu Mediu, hacia 1832.|210x210px]]
Impresionismu y Auguste Rodin
thumb|right|[[Rodin, San Juan Bautista.]] thumb|right|[[Rodin, La puerta del Infiernu, 1880-1917, yelsu]] thumb|right|[[Paul Gauguin, Oviri, 1894]]
Escultura d'animales
thumb|right|[[Henri-Alfred Jacquemart, Rinoceronte, 1878, plaza del muséu]] LOursBlanc1.jpg|thumb|upright=1.2|Osu blancu de François Pompon]]
El regresu al estilu
thumb|upright=1.2|[[Antoine Bourdelle, Heracles arqueru.]]
Arquiteutura
Inclúi obres y maquetes de Charles Garnier y Richard Peduzzi.
Artes decoratives
Destaquen les sales con obres de los movimientos Art Nouveau y Arts & Crafts.
Fotografía
Inclúi obres de Nadar, Regnault, Nègre, Aubry, Emerson, Le Gray, Shaw, Baldus, Lewis Carroll ya instantánees de Degas, Rivière, Zola o Bonnard.
Direición
El Muséu d'Orsay alcuéntrase nel númberu 62 de la rue de Lille-Varenne 75343 en París.
Rhizophagus aeneus
Rhizophagus aeneus ye una especie de coleópteru de la familia Monotomidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase n'Europa.
Steve Carell
Steven John Carell más conocíu como Steve Carell, ye un actor, humorista y productor d'Estaos Xuníos, ganador d'un Globu d'Oru pol so papel na serie The Office.
Concevreux
Concevreux ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Steve Carell
Primeros años
Carell, el menor de cuatro hermanos, nació nel Emerson Hospital de Concord, Massachusetts, y creció cerca d'Acton, fíu de Harriet T. Koch, una enfermera de psiquiatría, y Edwin A. Carell, un inxenieru llétricu. El so tíu maternu, Stanley Koch, trabayó con Allen B. DuMont. El so güelu paternu yera italianu; el so padre nació col apellíu Caroselli, que depués sería sustituyíu por Carell. Carell foi criáu como católicu y foi educáu en The Fenn School y Middlesex School. Mientres la secundaria xugaba ḥoquei sobre xelu. Tocaba'l pínfanu xunto a otros miembros de la so familia, y xunióse a un grupu de recreación histórica pa realizar el Décimu reximientu de pies. Carell atribuyó a esto'l so interés pola historia. En 1984 consiguió un títulu n'historia na Universidá de Denison de Granville, Ohio. En Denison, Carell foi miembru de Burpee's Seedy Theatrical Company, un grupu de comedia d'improvisación formáu por estudiantes.
Concevreux
Tien una población de y una superficie de  km².
Llista de conceyos del partíu de Briviesca 1833
250px|thumb|Mapa de los conceyos de [[Provincia de Burgos|Burgos (España). 2003.]] 350px|thumb|Escudu de Briviesca. thumb|250px|Vista de la ciudá de [[Frías (Burgos)|Frías, col castiellu, la ilesia de San Vicente y les cases colgantes.]] thumb|250px|Ruines del castiellu de [[Monesteriu de Rodía .]] Llista de conceyos del partíu de Briviesca, añu 1843:
Steve Carell
Carrera cinematográfica
Anque algamó la fama con The Office interpretando a Michael Scott, Carell apaeció en Watching Ellie (2002), Come to Papa (2004).
Llista de conceyos del partíu de Briviesca 1833
{| | ! Nome ! Pob. (1843) ! Pob. (Anexón o fusión)
Steve Carell
Carrera cinematográfica
Vanity Fair publicó la llista de los Top 40 de los actores meyores pagos de Hollywood en 2010. Steve Carell atopar nel númberu 31, ganando unos $17.5 millones poles sos películes.
Vida personal
Carell ta casáu con Nancy Carell, a quién conoció cuando ella yera una estudiante nuna clase d'improvisación cuando él taba enseñando en Second City. Tienen dos fíos, Elisabeth Anne "Annie" (nacida'l 25 de mayu de 2001) y John "Johnny" (nacíu en xunu de 2004). Amás de trabayar con él como corresponsal en The Daily Show, Nancy tamién actúa con él en The Office como'l so axente de bienes raíz y novia de curtia duración Carol Stills, y tamién como terapeuta sexual en The 40-Year-Old Virgin. La so última apaición xuntos foi na película Seeking a Friend for the End of the World onde interpretó a Linda, la muyer que la abandona por mieu al cabu'l mundu.
Filmografía
thumb|170px|Steve nos [[Premios SAG de 2010.]]
Luxemburgu
El Gran Ducáu de Luxemburgu, o simplemente Luxemburgu ye un país européu que llenda con Francia al sur, Bélxica al oste, y Alemaña al este.
Historia
El territoriu qu'anguaño ocupa'l gran ducáu foi orixinalmente pobláu polos tréveros, una tribu d'orixe belga. Ellos habitaron la rexón hasta l'añu de la conquista romana en 53 e.C. Alredor del sieglu V, mientres la Edá Media, los francos apoderar d'esti territoriu que más palantre pasó a formar parte d'otros reinos, como Austrasia (nel nordeste del reinu francu), el Sacru Imperiu Romanu Xermánicu y, a lo último, Lotaringia.
Anque la historia luxemburguesa documentada remontar a los tiempos de los romanos, considérase qu'empieza de forma puramente dicha nel añu 963 cola adquisición de Lucilinburhuc (anguaño'l Castiellu de Luxemburgu) por Sigfredo, Conde de les Ardenas. Nel sieglu XIV los emperadores xermánicos convertir en ducáu. En 1441 foi incorporáu al Estáu borgoñón.