cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hirundo lucida
Enantes, considerábase una subespecie de Hirundo rustica, d'apariencia similar. La golondrina de pechu coloráu estrémase apenes pol so tamañu de la so pariente migratoria. Amás tien una banda azul nel pechu más angosta y la cola del adultu ye más curtia. Mientres el vuelu, paez menos llamativa que H. rustica. Anque l'adultu de H. llucida estrémase razonalemente bien, los pitucos pueden ser confundíos cola otra especie, una y bones estos tamién tienen una cola más curtia. Sicasí, les golondrines de pechu coloráu mozos tienen una banda más angosta nel pechu y la so cola ye más blanca.
Carta Olímpica
La Carta Olímpica, (n'inglés: Olympic Charter, en francés, Charte olympique ; actualizada per última vegada'l 2 d'agostu de 2016) ye'l códigu que rixe la organización, aición y operación del Movimientu Olímpicu y establez les condiciones necesaries pa la celebración de los Xuegos Olímpicos.
Foi adoptada pol Comité Olímpicu Internacional (COI) como base de los sos principios fundamentales, regles y estatutos. La primer edición de la Carta Olímpica foi publicada en 1908 y titulada Annuaire du Comité International Olympique. En 1978, recibió'l nome de Carta Olímpica. En términos xenerales, tien tres propósitos: establecer los principios y valores del olimpismu, como reglamentu del COI y pa definir los derechos y obligaciones de los trés constituyentes del Movimientu Olímpicu (COI, Federaciones Internacionales y Comités Nacionales). Colos sos cinco capítulos y 61 artículos, la Carta Olímpica resume a detalle delles guíes y regles.
Mueyu de pexe
miniaturadeimagen|Mueyu de pexe El mueyu de pexe ye un condimento deriváu del pexe lleldáu. El términu emplegar pa describir na actualidá a un ampliu rangu de productos emplegaos en distintos cocines del Sureste Asiáticu y emplégase añedida a dellos platos fundamentalmente como un ingrediente de propiedaes similares a la sal. El mueyu de pexe ye bien popular na cocina vietnamita. Na cocina china del sur emplégase como un aceite de cocina, o como un ingrediente pa la ellaboración de sopa. N'Europa sol Imperiu romanu llegar a consumir el garum que yera un mueyu bien similar (anguaño apaez namái nos llibros de cocina antiguos, anque en 2014 un biólogu estremeñu xunto a espertos de la Universidaes de Cádiz y Sevilla dicen reproducir dicha mueyu a partir de restos intactos procedentes de Pompeya).
Tipos de mueyos de pexe
Dellos mueyos de pexe facer de pexe crudu, otres de pexe seco, dalgunes de namái ciertes especies; otru suelen ser los restos de los pexes atrapaos na rede, dacuando inclúyense moluscos; dalgunos d'un namái tipu de pexe, otros namái de la sangre y/o coraes del pexe. Dellos mueyos contienen namái sal y pexe y otres contienen amás una variedá yerbes y especies. Esisten mueyos de pexe que fueron lleldaes namái un pocu por que permaneza l'intensu arume a pexe y hai aquelles que tres una enllargada fermentadura yá namái tienen un arume a nueces y un sabor a quesu.
Occidente
thumb|right|Ruines d'una factoría romana de [[garum cerca de Tarifa, España.]] Un mueyu bien similar a la emplegada anguaño nos países del Sureste Asiáticu emplegar n'Europa na dómina del Imperiu romanu, mueyu que se denominaba: garum o liquamen, esistía en variedaes denominaes oxygarum (entemecíu con vinagre) y meligarum (entemecíu con miel). Yera una de les especialidaes culinaries de la Hispania Baetica.
Serradilla del Llano
Serradilla del Llanu ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Salamanca, na comunidá autónoma de Castiella y Llión. Intégrase dientro de la contorna de Ciudad Rodrigo y la subcomarca de Los Agadones. Pertenez al partíu xudicial de Ciudad Rodrigo.
El so términu municipal ta formáu poles llocalidaes de Serradilla y Porteros, ocupa una superficie total de 67,52 km² y según los datos demográficos recoyíos nel padrón municipal ellaboráu pol INE nel añu, cuenta con una población de habitantes.
Allugamientu
Serradilla del Llanu allugar nel sur de la provincia de Salamanca, na llende cola provincia de Cáceres.
Tamién tien un pequeñu enclave asitiáu al norte del términu municipal ente los conceyos de Serradilla del Arroyo y Ciudad Rodrigo.
A parte del nucleu urbanu principal, atópense otros como Ríu Chicu o Porteros con apenes población o n'estáu d'abandonu.
Historia
La fundación de Serradilla del Llanu remontar a la repoblación efectuada polos reis de Llión na Edá Media, quedando encuadrada nel Campu de Agadones de la Diócesis de Ciudad Rodrigo tres la creación de la mesma per parte del rei Fernandu II de Llión nel sieglu XII, denominándose entós Sierra del Llanu. Cola creación de les actuales provincies en 1833, Serradilla del Llanu quedó encuadráu na provincia de Salamanca, dientro de la Rexón Lleonesa.
Llugares d'interés
Ensin apenes monumentos, les vistes a la Sierra de Gata o'l ríu Agadón suponen un curiosu pa los turistes. Na población topamos dos cases rurales y espérase l'adecuación d'unos terrenes pa la instalación de caravanes nes cercaníes del ríu Agadón.
Fiestes
Les fiestes del pueblu son en payares dedicaes a Santa Catalina el 25 de payares, pero les más siguíes son les del día de Cristu, el 6 d'agostu.
Tyto capensis
Tyto capensis ye una especie d'ave strigiforme na familia Tytonidae nativa del sur d'África.
Distribución
Distribúise n'Angola, Burundi, Camerún, El Congu, República Democrática d'El Congu, Etiopía, Kenia, Lesothu, Malaui, Mozambique, Ruanda, Sudáfrica, Suazilandia, Tanzania, Uganda, Zambia y Zimbabue.
Descripción
Difier n'apariencia cola curuxa común, al ser más grande, con fuerte contraste ente la parte cimera ya inferior. Les partes cimeres son de color marrón escuru y les partes inferiores ablancazaes. La cara ye tamién más redonda que'l de la curuxa común.
Caltenimientu
Considérase «vulnerable» en Sudáfrica, con unes 1000 y 5000 aves nel país (Barnes (ed.), 2000). La especie foi extirpada nel suroeste de Sudáfrica y Lesotho, y la presión combinada al desenvolvimientu, la mala xestión de les quemes, la roza del terrén pa l'agricultura, el sobrepastoreo y la deforestación son de gran esmolición pa la especie (Ansara, 2004).
Tyto glaucops
La curuxa cara ceniza o curuxa de La Española (Tyto glaucops) ye una especie de curuxa de la familia Tytonidae.
Ye endémica de la República Dominicana y Haití que conformen la islla Española.
El so hábitat natural son les carbes seques subtropicales o tropicales, carbes montanos subtropicales o tropicales, y montes bien degradaos. Nun tien subespecies reconocíes. Paezse enforma a la curuxa común (Tyto alba), sacante que tien un plumaxe más escura y la cara d'un color gris cenizo.
Olimpismu
miniaturadeimagen|375x375px|Monumentu colos aniellos olímpicos, allugáu na Sede de la COI, [[Lausana, Suiza.]] L'olimpismu refierse a la filosofía de los Xuegos Olímpicos. Los principios fundamentales del Olimpismu tán esbozaos na Carta Olímpica.
Filosofía
L'Olimpismu busca crear un estilu de vida entemeciendo'l deporte cola cultura, la educación y la cooperación internacional. #Basar na allegría del esfuerciu, el valor educativu del bon exemplu, la responsabilidá social y el respetu a los principios éticos fundamentales universales. L'oxetivu principal del Olimpismu ye poner el deporte al serviciu del desenvolvimientu harmoniosu de la humanidá, con mires a promover una sociedá pacífica que s'ocupe de la preservación de la dignidá humana.
Acordies colos principios del Olimpismu, la práutica del deporte ye un derechu humanu. #Cada individuu tien de tener la posibilidá de prauticar deporte, ensin discriminación de nengún tipu y nel espíritu olímpicu, lo que rique la comprensión mutua con un espíritu d'amistá, solidaridá y xuegu llimpiu.
Un principiu de non discriminación ye'l corazón del Olimpismu. L'olimpismu diz que'l gocie de los derechos y llibertaes pa prauticar el deporte tien de tener llugar ensin discriminación de nengún tipu, como raza, color, sexu, orientación sexual, idioma, relixón, opinión política o d'otra índole, orixe nacional o social, o dalgún otru estáu.
Orixe
El conceutu d'Olimpismu foi creáu por Pierre de Coubertin, quien el 23 de xunu de 1894 fundó'l Comité Olímpicu Internacional. La pallabra Olimpismu y el so conceutu nun esistieron na antigüedá. Sicasí, tres la celebración de los Xuegos Olímpicos antiguos casi cerca de mil años antes (776 a.c. a 394 d.c.), dio pasu a una actitú na dómina contemporánea. Olimpismu ye un conceutu modernu, que surdió tres la restauración de los Xuegos Olímpicos en 1894. Coubertín nun dio una definición precisa d'él, pero afondó sobre'l conceutu dando como resultáu de la so propia espiritualidá teóricamente una base na esperiencia d'entamar y afitar los Xuegos Olímpicos, hasta alzalos al nivel d'una doctrina.
Na Carta Olímpica esprésase como "una filosofía de la vida, qu'apondera y combina nun conxuntu harmónicu les cualidaes del cuerpu, la voluntá y l'espíritu. Al acomuñar el deporte cola cultura y la formación, l'Olimpismu propónse crear un estilu de vida basáu na allegría del esfuerciu, el valor educativu del bon exemplu, la responsabilidá social y el respetu polos principios éticos fundamentales universales".
El 19 de setiembre de 1990, un día dempués de que Juan Antonio Samaranch fixera públicu que los siguientes Xuegos Olímpicos qu'asocederíen a Barcelona 1992 seríen los d'Atlanta 1996, el COI aprobó la más importante remodelación de la so Carta Olímpica, tres casi ocho años de deliberaciones. Asina, dende 1990, la constitución del Olimpismu va encabezada por unos verdaderos principios fundamentales que se presenten como verdaes inmarcesibles del credo fundamentalista olímpicu, d'un Olimpismu triunfante y imparable tres la cayida de la Xunión Soviética y el final de la Guerra Fría. «L'Olimpismu ye una filosofía de vida que pon el Deporte al serviciu de la Humanidá», destaca un fragmentu de la cubierta de la edición n'español de la Carta Olímpica del añu 2011.
Proteiciones llegales
Los abogaos suxurieron que, nel Reinu Xuníu, los que tienen una fuerte creencia nel Olimpismu podríen beneficiase de la proteición contra la discriminación de la mesma manera que los siguidores del Islam, el cristianismu, el xudaísmu o cualesquier otra relixón tán protexíos.
Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie
thumb|Vista del edificiu qu'alluga al KDB El Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD; traducíu lliteralmente, ‘Institutu neerlandés pa la Historia del Arte’) ye'l centru de historia del arte más grande al mundu y ta asitiáu en L'Haya, nos Países Baxos. El centru ta especializáu en documentación, archivos y llibros sobre la historia del arte n'Occidente dende la Edá media hasta l'actualidá. Dende 1995 el RKD ye una organización independiente; sicasí, les coleiciones xestionaes pola Fundación siguen siendo propiedá del Estáu neerlandés.
Tol so conteníu atópase abiertu al públicu y gran parte ta digitalizado y disponible nel so sitiu web. L'oxetivu principal de la institución ye recoyer, clasificar ya investigar sobre arte, especialmente sobre la pintura barroca de los Países Baxos.
La biblioteca tien aproximao unos 450 000 títulos, de los cualos cerca de 150 000 son catálogos de puya, y alluga unes 3000 revistes. Anque gran parte del catálogu ta en neerlandés, el formatu de rexistru estándar inclúi un enllaz con entraes de biblioteca ya imáxenes de trabayos conocíos, qu'inclúin títulos tantu n'inglés como en neerlandés.
El RKD tamién xestiona la versión neerlandesa de Arte & Architecture Thesaurus, un tesauro de términos pa la xestión de la información sobre arte y arquiteutura.
Sieteiglesias de Tormes
Sieteiglesias de Tormes ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Salamanca, na comunidá autónoma de Castiella y Llión. Intégrase dientro de la contorna de la Tierra d'Alba. Pertenez al partíu xudicial de Salamanca y a la Mancomunidá Banzáu de Santa Teresa.
El so términu municipal ta formáu poles llocalidaes de Sieteiglesias y Pedro Martín, ocupa una superficie total de 14,29 km² y según los datos demográficos recoyíos nel padrón municipal ellaboráu pol INE nel añu, cuenta con una población de habitantes.
Historia
La so fundación remontar a la repoblación efectuada polos reis de Llión na Edá Media, denominándose entós Siet Ecclesias, quedaba integráu nel cuartu de Allende el Ríu de la xurisdicción d'Alba de Tormes, dientro del Reinu de Llión, teniendo yá nel sieglu XV el nome de Sieteiglesias. Cola creación de les actuales provincies en 1833, quedó encuadráu na provincia de Salamanca, dientro de la Rexón Lleonesa, formando parte del partíu xudicial d'Alba de Tormes hasta la desapaición d'ésti y la so integración nel de Salamanca.
Nucleos de población
El conceyu estremar en dellos nucleos de población, que teníen la siguiente población en 2015 según l'INE.
Saint-Mesmin (Aube)
Saint-Mesmin ye una comuña francesa del departamentu d'Aube, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Têche
Têche ye una comuña francesa del departamentu d'Isère, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Toni Cruz
Antonio Cruz Llauna, conocíu como Toni Cruz ye un miembru del grupu musical humorísticu La Trinca, y productor de televisión español.
Biografía
Siendo entá adolescente, treslladar a vivir a la ciudá de Canet de Mar, onde conoció a Josep Maria Mainat, con quien s'acomuñar mientres el restu de la so trayeutoria profesional.
A mediaos de la década de los sesenta, dambos formaron el grupu musical The Blue Cabrits. En 1968, Miquel Àngel Pasqual incorporar al proyeutu y naz La Trinca, unu de los grupos musicales de mayor repercusión en Cataluña mientres la década de los setenta.
Nos ochenta, la banda, calteniendo'l so estilu humorísticu ya irónicu, llanzar al mercáu del restu d'España, empezando a grabar los sos cantares en castellán. Dar a conocer tamién al traviés de la televisión col programa Tariro, tariro (1988-1989) - continuación del qu'en 1987 realizaren pa la TV3 catalana Non passa res-.
Empecipiada la década de los noventa y disuelta La Trinca, Cruz, xunto a Mainat, dedicar al mundu de la producción televisiva, al traviés de la productora Gestmusic, que fundaron en 1987. Gestmusic integraríase darréu en Endemol, y Cruz foi nomáu Presidente de Endemol-España.
Mientres cerca de dos décades, Cruz tuvo al mandu de una de los productores que marcó l'aldu de la televisión comercial n'España, al traviés de programes emblemáticos como La parodia nacional, Crónicas Marcianas y, sobremanera, Operación Triunfo y Eurojunior.
Islla Akutan
Akutan (en aleutianu: Akutanax  ye una islla nel archipiélagu de les Islles Fox), en la cadena de les islles Aleutianes, nel este del estáu norteamericanu d'Alaska. La islla tien d'aproximao 30 km de llargor.
Contién el volcán Monte Akutan, que tuvo una erupción de llava importante en 1979. La superficie terrestre ye de 334 quilómetros cuadraos, y la población de la islla ye de 713 persones (según el censu 2000), toos habiten na ciudá de Akutan, cerca del estremu oriental de la islla.
Akutan ye un nome aleutianu rexistráu pol Capitán P. K. Krenitzin y M. Levashev en 1768 y escritu por James Cook en 1785. Esti nome puede provenir de la pallabra local "Hakuta", que, acordies con R.H Geoghegan, quier dicir "equivoquéme".
27 d'ochobre
Abreviatures
° : fecha de nacencia
† : fecha de la muerte
Daniel Westling
Daniel Westling, llamáu oficialmente príncipe Daniel de Suecia, (en suecu: Olof Daniel Westling Bernadotte) príncipe de Suecia y duque consorte de Västergötland tres el so matrimoniu cola princesa Victoria de Suecia, heredera al tronu real suecu y adoptó l'apellíu Bernadotte de la dinastía real sueca. El príncipe Daniel ye entrenador personal y empresariu de dellos ximnasios, tien una empresa llamada Balance Training, al traviés de la cual tien tres gimnasios nel centru d'Estocolmu.
Nacencia
Nacida nel hospital universitariu d'Örebro. Pasó los primeros años de la so vida en Almby nel condáu de Örebro y criáu en Ockelbo. Foi bautizáu na ilesia parroquial de Almby. Ye'l fíu d'Olle Gunnar Westling nacíu en Hanebo (Hälsingland) nel añu 1945 y d'Ewa Kristina Westling, nacida como Anna Ewa Kristina Westring en Arbrå (Hälsingland) en 1944. tamién tien una hermana mayor llamada Anna Söderström.
Estudios
Westling tuvo en dos colexos, nel de Raboskolan y el de Lundaskolan en Sindbis, darréu estudió nel Institutu de Secundaría de Sandviken. Graduóse en 1991 y trabayó en distintos trabayos mientres los meses de branu hasta qu'entró a trabayar na residencia de vieyos de Sindbis n'espera d'empecipiar el serviciu militar nel 14 Reximientu de Hälsinge na contorna de Gävle, (norte d'Estocolmu). Completáu'l serviciu militar entraría a trabayar nuna escuela pa neños especiales mientres más d'un añu y mediu.
En 1994 va treslladar a vivir a Estocolmu pa estudiar Educación Física nel Folkhögskola, especializándose n'orientación deportiva mientres dos años. Mientres esi periodu, volvió trabayar nuna empresa de formación y foi instructor d'entrenadores y monitores de fitness.
En 2011 siguió los sos estudios nel Institutu Karolinska d'Estocolmu estudiando Fisioloxía, Actividá Física y Salú.
Emplegos
Nel añu 2006 fundó n'Estocolmu la compañía Balance, una empresa de formación física proyeutáu nun nuevu conceutu. En 2010 cuntaba con más de 100 emplegaos y con unos 500 miembros nos sos centros de fitness.
Enfermedad
Daniel sufrió nel pasáu varios problemes con unu de los sos reñones, daqué que lo llevó a tener que sometese a un tresplante en 2009. L'encargáu de dona-y el reñón foi'l so padre, Olle Gunnar Westling. De magar, Daniel entornóse na concienciación de la importancia de donar órganos.
"Siempres-y voi deber al mio padre que me diera dos veces la vida: la primera cuando me creó y la segunda cuando me donó'l so reñón"
Novialgu y compromisu
En 2002 conoció a la princesa Victoria, al convertise nel so entrenador personal.Al poco tiempu van empezar a salir como pareya en contra de los deseos de los sos padres y de la sociedá sueca, que nun víen con bonos güeyos esta rellación. Aun así, caltuviéronse xuníos hasta en 2006 que decidieron dexar la so rellación por causa de la gran oposición de los reis. Nel fin d'añu de 2006 volvieron realcontrase, gracies a l'ayuda de los sos amigos más cercanos nuna casa de vacaciones en Francia y dende entós volvieron tar xuntos. En 2007 Daniel yá vivía nun apartamentu del Palaciu Real onde Victoria vivía. Mientres el so novialgu allegaron xuntos a actos deportivos, sociales y d'amigos. Desque se fixo públicu oficialmente'l so novialgu, empezar a cuntar cola presencia de Daniel n'actos de la Familia Real.
El 24 de febreru de 2009, Daniel y la princesa Victoria recibieron el permisu necesariu pa contraer matrimoniu per parte del Rei Carlos XVI Gustavo y el gobiernu suecu.
Boda
La boda celebró'l 19 de xunu de 2010 na catedral de San Nicolás y cuntó cola presencia de la realeza de tol mundu.
Tres el so matrimoniu recibió los títulos de príncipe de Suecia y duque consorte de Västergötland con tratamientu de  Alteza Real. Los sos futuros fíos van ser los primeres de la dinastía Bernadotte que tengan sangre sueco.
Fíos
- Estela Silvia Eva Maria, duquesa de Östergötland, nacida'l 23 de febreru de 2012.
- Óscar Carlos Olaf, duque de Escania , nacíu'l 2 de marzu de 2016.
Príncipe de Suecia
A partir del 16 de febreru de 2011, el príncipe Daniel empieza la so axenda en solitariu, independiente de la so esposa, nuna visita al Conseyu d'Esportaciones suecu en Londres. Coles mesmes, va siguir teniendo actos y compromisos compartíos cola so esposa y la so familia política.
Tencin
Tencin ye una comuña francesa del departamentu d'Isère, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Daniel Westling
Príncipe de Suecia
El so mentor ye'l xeneral de brigada Jan-Eric Warren, que dende 1986 trabaya a les órdenes del rei Carlos Gustavo.
Tencin
Tien una población de y una superficie de  km².
Karl Popper
Karl Raimund Popper foi un filósofu y teóricu de la ciencia, d'orixe xudíu, nacíu n'Austria, anque más tarde convirtióse en ciudadanu británicu.
Vida
Karl Popper, nacíu en Viena, foi fíu del abogáu protestante Simón Siegmund Carl Popper y de la so esposa protestante Jenny Schiff, siendo descendientes de familiares de relixón xudía. Popper mesmu caracterizábase como agnósticu. De la familia Schiff proveníen delles personalidaes significatives de los sieglos XIX y XX tales como'l direutor d'orquesta Bruno Walter. La familia de Popper convirtiérase al protestantismu dos generaciones primero que él naciera en 1902. El so güelu paternu tenía una terrible biblioteca na qu'él, dende neñu, contraería la pasión de la llectura. Nunca se consoló de tener que vendela cuando s'esbarrumbaron les finances de la so familia que, mientres la so infancia, fuera bien próspera.
Na Viena multicultural de principios del sieglu XX, que vio nacer a Karl Raimund Popper, la situación de los xudíos yera complexa. Per un sitiu, pertenecíen a les capes medies y altes de la sociedá, ocupando con frecuencia asities destacaes na economía y la política, pero, per otra parte, yeren habituales les manifestaciones d'antisemitismu. Popper destacóse llueu por un precoz refugu a toa forma de nacionalismu —la regresión a la tribu— lo que lo llevó a oponese al sionismu y siempres pensó que la creación d'Israel foi “un tráxicu error”. Nel borrador del so Autobiografía escribió una frase perdura: "Primeramente opúnxime al sionismu porque yo taba contra toa forma de nacionalismu. Pero nunca creyí que los sionistes volviérense racistes. Esto faime sentir vergüenza del mio orixe, pos me siento responsable de les aiciones de los nacionalistes israelinos". Pensaba entós que los xudíos teníen d'integrase a les sociedaes nes que vivíen, como fixera la so familia, porque la idea del "pueblu escoyíu" paecía-y peligrosa. Abarruntaba, según él, les visiones modernes de la "clase escoyida" del marxismu o de la "raza escoyida" del nazismu.
Cuando Karl Popper empezó los sos estudios universitarios, na década del 1920, la escena política taba apoderada efímeramente pola esquierda: floriaba entós la llamada Viena Colorada. Tamién Popper, interesáu principalmente na pedagoxía política, implicar nesti movimientu, ingresando nes mocedaes socialistes.
En presentando en 1928 una tesis doctoral fuertemente matemática empobinada pol psicólogu y llingüista Karl Bühler, Popper adquirió en 1929 la capacitación pa dar lleiciones universitaries de matemátiques y física. Nestos años tomó contautu col llamáu Círculu de Viena. Sicasí la so cercanía con este, Popper cuestionó siempres dalgunos de los postulaos más significativos d'esti grupu de pensadores, lo qu'enzancó la so integración nél. Sía que non, el Círculu viose influyíu pola encontada crítica de Popper y, ello ye que La lóxica de la investigación científica (n'alemán Logik der Forschung), principal contribución de Popper a la teoría de la ciencia, apaeció per primer vegada nuna serie de publicaciones del propiu círculu vienés, a pesar de que contenía una moderada crítica al positivismu d'esta comunidá de filósofos. La obra foi recibida como frutu de los discutinios del círculu, lo que llevó a munchos a calificar equivocadamente a Popper como positivista.
L'ascensu del nacionalsocialismu n'Austria llevó finalmente a la disolución del Círculu de Viena. En 1936 el so fundador Moritz Schlick foi asesináu por un estudiante. En 1937, tres tomar del poder polos partidarios d'Hitler, Popper, ante l'amenazante situación política se exilió en Nueva Zelanda, n'intentando en devanéu emigrar a Estaos Xuníos y Reinu Xuníu.
thumb|210px|Balta de Karl PopperNel Canterbury College en Christchurch, Popper vivió aislláu y hasta ciertu puntu desconectáu d'un mundu que se bastiaba entós nel torbolín de la Segunda Guerra Mundial. Nesta redolada Popper redactó La sociedá abierta y los sos enemigos (n'alemán Die offene Gesellschaft und ihre Feinde). Tamién d'aquella dómina data la so amistá y collaboración col neurobiólogo John C. Eccles, xunto al qu'escribiría El Yo y el celebru en 1977.
Tres la guerra, en 1946, Popper ingresó como profesor de filosofía na London School of Economics and Political Science. El sociólogu y economista lliberal Friedricht August von Hayek foi unu de los principales valedores de Popper pa la concesión d'esa plaza. Sicasí, la rellación ente dambos pensadores ye entá revesosa. A pesar de que dambos calteníen posiciones metodolóxiques asemeyaes y de que Popper fixo sos dellos conceutos fundamentales de les obres de Hayek, tales como'l principiu del orde bonal, lo cierto ye que Popper resabiaba de los mecanismos puros del llibre mercáu qu'abanderaba Hayek, predicando más bien ciertu intervencionismu pero que nun desaguara, seya que non, nel control o na propiedá estatal.
En 1969 retirar de la vida académica activa, pasando a la categoría de profesor eméritu, a pesar de lo cual siguió publicando hasta la so muerte, el 17 de setiembre de 1994 en East Croydon (Londres).
Los llogros filosóficos de Karl Popper valiéron-y numberosos reconocencies, tales como ser nomáu caballeru pola reina Sabela II del Reinu Xuníu en 1969. Recibió la insinia de Compañeru d'Honor (Companion of Honour) en 1982, el premiu Lippincott de l'Asociación Norteamericana de Ciencies Polítiques y el premiu Sonning. Foi miembru de la Sociedá Mont Pelerin, una comunidá d'estudios fundada por Hayek pa promover una axenda política lliberal, lo mesmo que de la Royal Society de Londres, col rangu de miembru, y de l'Academia Internacional de la Ciencia. Ente otres, cultivó l'amistá del canciller alemán Helmut Schmidt. Dellos conocíos discípulos de Popper fueron Hans Albert, Imre Lakatos, y Paul Feyerabend.
Epistemoloxía
Popper espunxo la so visión sobre la filosofía de la ciencia na so obra, agora clásica, La lóxica de la investigación científica, que la so primer edición publicar n'alemán (Logik der Forschung) en 1934. Nella'l filósofu austriacu enceta'l problema de les llendes ente la ciencia y la metafísica, y propónse la busca d'un llamáu criteriu de demarcación ente les mesmes que dexe, de forma tan oxetiva como seya posible, estremar les proposiciones científiques d'aquelles que nun lo son. Ye importante señalar que'l criteriu de demarcación nun decide sobre la veracidá o falsedá d'una afirmación, sinón namái sobre si tal afirmación hai de ser estudiada y aldericada dientro de la ciencia o, otra manera, asítiase nel campu más especulativo de la metafísica. Pa Popper una proposición ye científica si puede ser refutable, esto ye, susceptible de qu'en dalgún momentu puedan plantegase ensayos o pruebes pa refutarla independientemente de que salgan airoses o non de dichos ensayos.
Nesti puntu Popper discrepa intencionadamente del programa positivista, qu'establecía una distinción ente proposiciones contrastables (positives), tales como Güei llueve y aquelles que, según los positivistes, nun son más qu'abusos del llinguaxe y escarecen de sentíu, por casu Dios esiste. Pa Popper, esti últimu tipu de proposiciones sí tien sentíu y resulta lexítimu aldericar sobre elles, pero han de ser estremaes y separaes de la ciencia. El so criteriu de demarcación tráxolu ensin querer un conflictu con Ludwig Wittgenstein, que tamién sostenía que yera precisu estremar ente proposiciones con sentíu y les que nun lo tienen. El criteriu de distinción, pa Wittgenstein, yera'l del "significáu": solamente les proposiciones científiques teníen significáu, ente que les que nun lo teníen yeren pura metafísica.
Lo cierto ye que Popper yera consciente del enorme progresu na conocencia científica que s'esperimentó nos sieglos que-y precedieron, en cuantes que problemes como la esistencia de Dios o'l orixe de la llei moral paecíen aguantase ensin remediu, yá que nun amosaben grandes meyores dende la Grecia clásica. Por ello, la busca d'un criteriu de demarcación apaez amestada a la entruga de ¿qué propiedá distintiva de la conocencia científica fixo posible la meyora nel nuesu entendimientu de la naturaleza? Dellos filósofos buscaren respuesta nel inductivismo, según el cual cuando una llei física resulta repetidamente confirmada pola nuesa esperiencia podemos dala por cierta o, siquier, asigna-y una gran probabilidá. Pero tal razonamientu, como yá foi notáu por David Hume, nun puede sostenese en criterios puramente lóxicos, yá que éstos nun dexen estrayer (inducir) una llei xeneral (universal) a partir d'un conxuntu finito d'observaciones particulares. Popper supera la crítica de Hume abandonando por completu'l inductivismo y sosteniendo que lo primero son les teoríes, y que namái a la lluz d'elles afitámonos nos fechos. Nunca les esperiencies sensibles anteceden a les teoríes, polo que nun hai necesidá de responder cómo de les esperiencies particulares pasamos a les teoríes. Con ello, Popper supera'l discutiniu ente empirismu y racionalismu, sosteniendo que les teoríes anteceden a los fechos, pero que les teoríes precisen de la esperiencia (nel so casu, de les refutaciones) pa estremar qué teoríes son aptes de les que non.
Falsacionismo
Sicasí, la tesis de Quine-Duhem   , tamién llamada holismo confirmacional o holismo epistemolóxicu, argumenta que nun ye posible probar qu'un enunciáu foi falsado.
Que les teoríes namái puedan ser probaes pola so rellación con otres teoríes implica que siempres se puede declarar que los resultaos de les pruebes que paecen refutar una teoría científica non la refutan n'absolutu. En llugar d'eso, puede sostenese qu'eses resultancies topeten coles predicciones porque dalguna otra teoría ye falsa o desconocida. Quiciabes l'equipu de pruebes tea desalliniáu o quiciabes haya materia escuro nel universu que seya la causante de los estraños movimientos de delles galaxes.
El fechu de que nun seya posible determinar qué teoría ye refutada por datos inesperaos significa que los científicos deben consensuar qué teoríes aceptar y cuálos refugar. La lóxica por sigo sola nun sirve de guía nestes decisiones.
Para Popper, tantu'l psicoanálisis como la teoría de la historia de Karl Marx nun yeren científiques. Karl Marx argumentaba que les sociedaes industrializaes daríen llugar al socialismu, y a lo postrero al comunismu. Pero cuando esto nun asocedía, en llugar d'almitir que la teoría de Marx yera incorreuta, los marxistes inventaríense una explanación ad hoc pa demostrar que lo asocedío yera perfectamente consistente cola teoría. Por casu, podríen argumentar que l'inevitable progresu del comunismu viérase temporalmente ralentizáu poles meyora del estáu de bienestar, lo cual ablandecía al proletariáu y debilitaba el so entusiasmu revolucionariu. Asina, la teoría podría compatibilizase con cualquier socesión d'acontecimientos, igualmente qu'asocedía col psicoanálisis, motivu pol cual, nun les consideraba científiques.
Con éses en realidá, y según, ente otros filósofos de la ciencia, Thomas Kuhn, la falsación asocedería cuando la comunidá científica ponse d'alcuerdu, consensúa en que foi falsado, esto ye, correspondería a una moda más o menos pasaxera, modes éstes estudiaes pola Socioloxía de la ciencia. El filósofu francés Gaston Bachelard consideraba que la ciencia progresaba al traviés de la superación de torgues epistemolóxiques. Según Bachelard, la epistemoloxía nun ye una filosofía xeneral que'l so oxetivu seya xustificar el racionamientu científicu, sinón que produz hestories de la ciencia. Nesti sentíu, conozse "en contra de conocencia anterior, destruyendo conocencies mal adquiríos o superando aquello que, nel espíritu mesmu, atrabanca la espiritualización."
Según Bachelard, la ciencia nun puede producir verdá. Lo que tien de faer ye buscar meyores maneres de preguntar. Pa ejemplificarlo, utiliza una metáfora: "la conocencia de lo real ye una lluz que siempres proyeuta dalguna solombra".
Cada superación de dalguna torga epistemolóxica trai necesariamente otra torga más complexa, contrariamente a lo supuesto por Popper, quien darréu abandonó'l simple falsacionismo como una lóxica de la ciencia, yá que se dio cuenta de que cualesquier teoría lo suficientemente rica puede refugar ser falsada recurriendo a hábiles movimientos de prestidigitación lóxica, y finalmente almitió que los continuos cambeos ad hoc d'una teoría dexaríen-y evitar ser falsada.
Con éses el falsacionismo, en toes y cada una de les sos múltiples formes, ye una idea interesante, pero insuficiente como pa carauterizar qué ye lo que ye ciencia o pa resolver el problema de demarcación. Sufre d'una serie de dificultaes lóxiques y epistemolóxiques que tendríen de faenos detenenos si lo que buscamos ye llograr una respuesta tocantes a qué ye bona ciencia y qué non.
Racionalismu críticu
Nel sistema de Popper combínase la racionalidá cola estrema importancia que la crítica tien nel desenvolvimientu de la nuesa conocencia. Por eso, tal sistema foi bautizáu como racionalismu críticu.
Les idees de Popper sobre la conocencia científica pueden considerase como la base que sofita'l restu de les sos contribuciones a la filosofía. Amás gociaron d'enorme popularidá desque fueron publicaes per primer vegada y, siquier ente la comunidá científica, el conceutu de falsabilidad enraigonó fuertemente y ye comúnmente aceptáu como criteriu válidu pa xulgar la respetabilidad d'una teoría. Consciente d'ello, y de les crítiques qu'amenaron les sos teoríes, Popper amplió y matizó el so trabayu orixinariu en socesives ediciones y postscripta.
Tocantes a la so idea de la conocencia, pa Popper cuanto más específicu y complexu sía'l modelu científicu, más apegáu a la realidá va tar. Ensin escaecer nunca que por qu'esistan modelos y teoríes verdaderes, siempres van tener qu'esistir les sos contrapartes y más teoríes que les invaliden. Que son igualmente verdaderes. Lo que significa que solo se puede xenerar una verdá, (o lo que se define como conocencia) a partir de modelos científicos o hipótesis perfectes, pero como la creación d'estes ye daqué utópicu, Popper conformar con que'l modelu seya lo suficiente averáu por que funcione na mayoría de los escenarios. Siempres faciendo énfasis y repitiendo en qu'esiste lo falso no verdadero, y que una idea o conceutu nunca va ser dafechu verdadera porque van esistir otres idees o conceutos que lu invaliden.
Popper espresa asina que tol tiempu tamos ellaborando teoríes ya hipótesis d'alcuerdu a les nueses mires y la mayor parte del tiempu tamos esperimentar, a les cualos llamar conxetures. Al momentu de qu'una teoría puede ser contrastable, anque non pueda verificase, ye falsable. Cuando se xeneraliza daqué y puede haber una esceición, una refutación, convertir en teoría científica. Asina él confirma que nun se trata de verificar infinitamente una teoría, sinón d'atopar daqué que la convierta en falsa; faciéndolo lóxicu y non metodolóxicu. Con esta idea la crecedera de la conocencia científica encargar d'esaniciar teoríes y crear una división ente la ciencia y la metafísica, per mediu de conxetures, que se ponen a prueba y refutan principalmente por científicos.
Socioloxía y política
Amás de les sos notables contribuciones a la epistemoloxía, Popper ye recordáu por munchos como un filósofu, teóricu del lliberalismu y defensor de la sociedá abierta frente a los sistemes que, según la so concepción, resultaben totalitarios, tales como'l comunismu y el nacionalsocialismu. Sicasí, pa entender les sos posiciones polítiques, ye precisu partir de les sos aportaciones a la teoría de la conocencia (vease epistemoloxía).
La obra más conocida de Karl Popper ye La sociedá abierta y los sos enemigos, escrita mientres la Segunda Guerra Mundial dende'l so exiliu en Nueva Zelanda. Nella l'autor propónse aplicar a la política les sos teoríes sobre la ciencia y la meyora de la conocencia. Al tiempu, Popper esplora na historia de la filosofía pa trazar los oríxenes del totalitarismu que desaguara na guerra y na radical crisis del pensamientu occidental. Ye notable que, dende les sos primeres páxines, Popper enceta'l problema armáu d'un firme optimismu al respeutive de la naturaleza humana, pos afirma que'l pensamientu totalitariu y la destrucción acomuñada a él nacen del enfotu sinceru de los homes n'ameyorar la so condición y la de los sos asemeyaos, magar la so bona voluntá descarrila al ser empuesta por filosofíes utópiques y metodológicamente equivocaes.
Esta reconocencia moral que Popper da a los sos adversarios ideolóxicos ye particularmente visible na considerancia cola que trata a Karl Marx yá que, magar puede considerase a La sociedá abierta y los sos enemigos una acerada crítica al marxismu, el pensador vienés reconoz en Marx un sinceru interés n'ameyorar les condiciones de les clases humildes, según pervalibles aportaciones a la socioloxía, nel sentíu de convertila nuna ciencia autónoma que dispón de les sos propies categoríes (tales como les instituciones) y que queda felizmente desaposiada del sicoloxismu de Stuart Mill.
Crítiques
Thomas Kuhn, na so influyente obra La estructura de les revoluciones científiques argumentó que poques vegaes los científicos actuaron siguiendo puramente los postulaos popperianos del falsacionismo. Otra manera, Kuhn defende la tesis de que la ciencia avanzó al traviés de paradigmes qu'apoderen la mentalidá de cada dómina: los nuevos desarrollos científicos son namái esaminaos a la lluz del paradigma n'usu y namái raramente asocede una revolución que cuestiona'l paradigma mesmu. Imre Lakatos, discípulu de Popper, trató de reconciliar esta postura cola del so maestru por aciu la introducción de programes d'investigación que seríen l'oxetu de crítica y falsación, en llugar de les más concretes proposiciones universalmente válides de les que falaba Popper. Nesti contestu, la tesis de Quine-Duhem afirma que ye imposible oldear una hipótesis aisllada, yá que ésta siempres forma parte d'una rede interdependiente de teoríes. Otru discípulu de Popper, Paul Feyerabend tomó una posición muncho más radical: nun esiste nengún métodu xeneral p'ampliar o esaminar la nuesa conocencia y la única descripción del progresu científicu ye anything goes (tou sirve).
Nes ciencies sociales, Popper caltuvo un vivu discutiniu conocíu como la disputa positivista (Positivismusstreit) de la socioloxía alemana. L'enfrentamientu foi abiertu por un ensayu tituláu Lóxica de les ciencies sociales que foi presentáu por Popper en 1961 nel congresu de la Sociedá Alemana de Socioloxía en Tubinga Tübingen. El filósofu vienés y el so discípulu Hans Albert afirmaron que toa teoría con pretensiones científiques, entá dientro de les ciencies sociales, tenía de ser falsable. A esta visión de la Socioloxía opunxéronse los dialécticos de la Escuela de Frankfurt, Theodor Adornu y el so discípulu Jürgen Habermas. Nesti contestu hai d'entendese una carta de Popper, publicada ensin el so consentimientu en 1970 nel selmanariu alemán Die Zeit y titulada Contra les grandes pallabres. Nella, Popper ataca duramente la obra d'Adornu y Habermas acusándolos d'emplegar un llinguaxe infláu y pretencioso pero vacíu de conteníu.
Saint-Nabord-sur-Aube
Saint-Nabord-sur-Aube ye una comuña francesa del departamentu d'Aube, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Llingües xudeorromances
Les llingües xudeorromances son les llingües derivaes de les Llingües romániques, falaes por delles comunidaes xudíes, y alteriaes hasta tal puntu que llograron reconocencia como llingües propies, apigurándose nel numberosu grupu de llingües xudíes.
Xudeoitalianu
Les variedaes de xudeoitalianu (dacuando llamáu Italkiano, un términu acuñáu por Solomon Birnbaum en 1942) son falaes fluidamente por menos de 200 persones. Estos falantes representen l'últimu remanente de l'amplia variedá de dialeutos xudeoitalianos falaos n'Italia, Corfú y sobre les mariñes orientales del Adriáticu y el Mar Xónicu.
Xudeoaragonés
El xudeoaragonés yera faláu nel norte centro d'España alredor de mediaos del sieglu VIII hasta la espulsión de los xudíos d'España en 1492, cuando se fundió colos otros dialeutos xudeoespañoles, o cayó en desusu en favor polos dialeutos xudeoespañoles del sur, que yeren más falaos, especialmente nes árees ocupaes poles actuales Comunidá Valenciana, Rexón de Murcia y Andalucía.
Xudeolatín o La'az
Conocíu como xudeolatín vulgar o xudeoromance, el xudeolatín cubría un ampliu rangu xeográficu y tenía diverses variedaes per cada comunidá específica de comunidaes xudíes nel Imperiu romanu.
Xudeoportugués o Lusitánicu
El xudeoportugués ye l'idioma faláu pola pequeñu población criptojudía de Portugal. Como munches de les llingües xudíes, caltién dellos arcaísmos que yá nun esisten nel idioma portugués. Entá esiste, principalmente en forma vestigial, nel llinguaxe de comunidaes criptojudías en Portugal continental, principalmente en Belmonte nel norte, y en Algarve.
Xudeoespañol o Ladín
Conocíu por munchos nomes y con una gran variedá de dialeutos, el xudeoespañol ye'l descendiente modernu del idioma español faláu polos sefardinos, descendientes d'una grande ya influyente población xudía n'España, antes de la so espulsión en 1492.
Xudeoespañol calcu
El Xudeoespañol calcu ye una llingua d'usu puramente escritu emplegada na traducción de testos sagraos.
Xudeofrancés o Zarfático
El zarfático o xudeofrancés, yera una llingua xudía falada nel norte de Francia, los Países Baxos y l'oeste d'Alemaña.
Fraylescano o Ladinio
El fraylescano o ladinio, yera una llingua hispanu xudía falada en Chiapas, Méxicu, foi introducida polos descendientes de sefardinos y los flaires evanxelizadores escontra los pueblos indíxenes, el nome deriva de la rexón de la Fraylesca.
Historia y evolución
La evolución exacta de les llingües xudeorromances nun ye clara. Una teoría suxure que toles llingües fueron descendientes del xudeolatín, y que se desenvolvieron de manera paralela a les llingües derivaes del llatín o que son ramificaciones independientes de cada comunidá llingüística. Otra teoría suxure que delles llingües xudeorromances como'l zarfático, el shuadit, italkiano y catalánico son descendientes del xudeolatín, pero qu'otros como'l zarfático, catalánico, ladín y xudeoportugués son productu d'una evolución independiente.
Estáu actual
El xudeolatín, zarfático, shuadit, xudeocatalán y xudeoaragonés son agora llingües muertes. El xudeolatín sumió dende tiempos antiguos, el zarfático y xudeoaragonés na Edá Media, y el shuadit sumió en 1977 cola muerte del so postreru falante. Nun ta claro cuándo sumió'l xudeocatalán.
El xudeoportugués permanez principalmente como muerte nel llinguaxe de pequeñes comunidaes criptojudías de la Península Ibérica, anque según el puntu de vista llingüísticu podría considerase tamién una llingua muerta.
El italkiano, que yera faláu fai dos generación tras por daqué más de 5.000 italianos xudíos, ye agora faláu por menos de 200, la mayoría vieyos.
El ladín ye l'idioma xudeorromance más faláu, ye la llingua de les comunidaes sefardines del Magreb, nel norte d'África y nel Oriente Mediu, especialmente en Turquía ya Israel, que ye faláu por más de 150.000 persones, na so gran mayoría son siquier billingües.
Como munches llingües xudíes, el futuru de les llingües xudeorromances ye inciertu. Cola predominancia del idioma hebréu como'l mediu de comunicación ente les comunidaes xudíes del Mediu Oriente, y l'aumentu del usu del inglés, la situación paez desoladora.
Vaaletoa Sualauvi II
Vaaletoa Eti Sualauvi II ye'l O le Ao o le Malo (Xefe d'Estáu) de Samoa, dende'l 21 de xunetu de 2017. Ostenta'l títulu de Tuimalealiifano dende 1977.
Tamién ostenta los títulos de ''Tui Aana y Tamaaiga.
Biografía
Miembro de la dinastía Tauaana, ye bisnietu d'unu de los líderes del Movimientu Mau, Tuimalealiifano Faaoloii, y sobrín del miembru orixinal del Conseyu de los Diputaos, Tuimalealiifano Suatipatipa II. Trabayó como abogáu y primeramente fuera inspeutor Xefe de policía y profesor d'enseñanza secundaria. Foi oficial de policia en Nueva Zelanda mientres trés años. Tamién emprestó serviciu como fiduciario públicu, abogáu y procurador na Corte Suprema de Samoa. Ye diáconu mayor y tamién predicador llaicu de la villa de Matautu Falelatai y predicó sermones n'Australia y Nueva Zelanda pa la Ilesia Congregacional Cristiana de Samoa. Foi miembru del Conseyu de Diputaos del Xefe del Estáu dende 1993 hasta 2001, y darréu dende 2004. Foi alzáu a O -y Ao o -y Malu el 21 de xunetu de 2017.
Educación
Sualauvi II tien una Llicenciatura en Lleis pola Universidá Nacional Australiana y un Diploma n'Estudios Teolóxicos pol Malua Theological College.
O le Ao o le Malo
O le Ao o le Malo ye'l nome pol que se conoz al Xefe d'Estáu de Samoa, magar una traducción más exacta del términu podría ser la de «xefe del gobiernu», yá que ao ye un títulu reserváu xeneralmente a los xefes y malu significa «gobiernu». Recibe'l títulu de La so Alteza.
El cargu ta reguláu na Parte III de la Constitución de Samoa del añu 1960. Nel momentu que adoptóse la Constitución antemanóse que los xefes d'estáu futuros seríen escoyíos d'ente los cuatro xefes» reales (Tama-a-Aiga). Sicasí, esti requisitu nun apaez textualmente na Constitución y, por esi motivu, Samoa podría considerase de facto como una república en llugar d'una monarquía electiva y constitucional que ye lo que ye de iure.
El Secretariu de Prensa gubernamental describe'l cargu de O le Ao o le Malo como'l d'un presidente ceremonial». Na actualidá, el cargu ocupar Vaaletoa Eti Sualauvi II, que foi escoyíu pa un mandatu de 5 años el 21 de xunetu de 2017.
Historia
Cuando Samoa algamó la so independencia nel añu 1962, los que nesi momentu yeren consideraos los dos xefes tribales más importantes de los cuatro esistentes, Malietoa Tanumafili y Tupua Tamasese Mexaole, fueron escoyíos conxuntamente pal cargu y de manera vitalicia, y asina foi recoyíu na Constitución de 1960. Cada unu, respeutivamente, representaben a los Malietoa y los Tupua, tribus que fueron descrites como «los dos principales llinaxes familiares» de Samoa. Conocíase-yos conxuntamente como O Ao o -y Malo ya individualmente como O le Ao o le Malo.
Sicasí, Tupua Tamasese Mexa’aole morrió un añu dempués, en 1963, dexando a Malietoa Tanumafili como l'únicu xefe d'Estáu de Samoa hasta la so muerte en 2007, a los 94 años d'edá.
Nel so llugar, Tuiatua Tupua Tamasese Efi foi escoyíu, el 16 de xunu de 2007, pola Asamblea Llexislativa de Samoa como nuevu O le Ao o le Malo y pa un mandatu de 5 años qu'empezó'l 20 de xunu de 2007. Tupua Tamasese Tupuola Tufuga Efi sirviera yá en dos causes como Primer Ministru de Samoa y ye el fíu mayor de Tupua Tamasese Mexaole.
Requisitos
De conformidá col artículu 18 de la Constitución de Samoa, les persones qu'ocupen el cargu de O le Ao o le Malo tienen de cumplir los siguientes requisitos:
Duración del cargu
Per otru llau, una persona puede ser estremada del cargu de manera antemanada por trés víes: