cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xuegu de palma
A lo llargo del sieglu XV, estender por toa Europa.
Historia
El xuegu de palma ye'l deporte rei ente los años 1250 y 1650. La capital del xuegu ye incontestablemente París, debíu al bote escepcional de les boles iguaes polos artesanos parisinos especializaos, -yos paumiers. En 1292, había censaos en París 13 artesanos constructores de boles. Les pelotes de piel d'oveya yeren un productu bien solicitáu hasta'l puntu d'apaecer como botín bien deseyáu polos pirates. Por cuenta de la fuerte demanda de los xugadores parisinos, los artesanos tiénense qu'esforciar al máximu pa dar aguantu, a esto xúnese-y la estricta prohibición d'esportar boles, yá sían nueves o usaes. Por tou ello, yera una xera bien difícil atopar boles de paume fora de París. Va Ser precisu esperar hasta'l sieglu XV, col descubrimientu del cauchu, pa poner a puntu una pelota con un meyor bote.
Regles del xuegu
El xuegu consiste en devolver una bola percima d'una rede, a la manera del tenis actual, y prauticar n'individual (1 contra 1) o en dobles (2 contra 2), pero tamién se xugaba 3 contra 3 y hasta 4 contra 4.
La forma de cuntar los puntos (15,30,40 y xuegu), ye la utilizada siempres nel tenis. L'orixe d'esta forma de cuntar nun ta claramente establecíu.
A partir de sieglu XVIII, empezar a utilizar un guante pa protexer la mano al cutir la pelota.
Nun principiu el xuegu desenvolvíase al campu, pero a partir del sieglu XIV los terrenes de xuegu treslládense tamién a cortiles zarraes, naciendo asina les sales de xuegu de palma, tamién llamaes tripots.
Xugar ensin árbitros y los xugadores teníen d'acatar les decisiones de los espectadores. Ente les sos normes taben la prohibición absoluta d'enoxar y esistía la obligación de llimpiar y camudase de camiseta dempués de cada xuegu. El xuegu yera darréu deteníu si unu de los participantes nun taba aptu físicamente.
La primer mención a la raqueta pa xugar apaez nel añu 1505. Enantes llegóse a xugar con una pala de madera. La raqueta taba formada por un cordaxe de cáñamu y tripes. Nel sieglu XVI, a partir d'esta innovación ye cuando'l xuegu de palma algama la so edá d'oru en Francia. La práutica a mano desnuda perdura y sígense xugando partíos nos que conviven los dos escueles: mano desnuda y mano enguantada con pala y raqueta.
La llocura francesa pol xuegu de palma
L'afición pol xuegu de palma, convertida casi en llocura, cafiaba a les autoridaes, polo que decidieron crear una normativa que llegara a tol mundu, dende'l Rei hasta'l más humilde, ensin escaecer a les muyeres.
El 22 de xunu de 1397, el preboste de París prohibió la práutica del xuegu ente selmana, solo podría xugase los domingos, una y bones la llocura pol xuegu faía que'l pueblu escaeza les sos obligaciones familiar y llaboral, afectando al orde públicu. Pero aun así munchu xugadores nun fixeron casu de la prohibición, y los partíos siguieron xugándose tolos díes.
En documentu de fecha 9 de payares de 1527, el rei de Francia, Francisco I, profesionalizaba los deportessobremanera'l xuegu de palma. Esto oldea les ganancies d'un xugador de paume colos frutos del trabayu. Años dempués, los apuestes nel xuegu convirtiéronse tamién nuna manera de ganase la vida pa munchos.
Les muyeres tamién prauticaron esti deporte, ente elles cabo destacar a Margot la Hennuyére, que causó sensación en París imponiéndose a los meyores especialistes del momentu.
L'añu 1594, a otru día de la so entrada en París, el rei Enrique IV apostó un partíu de paume, esto fixo que'l nuevu rei ganara popularidá ente'l pueblu parisín.
En 1596 envalorábase qu'había en París 250 sales de xuegu de palma, y que son unes 7.000 persones les que viven direutamente o indireutamente del xuegu. Tamién n'otres provincies el xuegu algamaba popularidá, en Orleans por casu cuntábense 40 sales.
Sir Robert Dallington (1561-1637) publicó nel añu 1604 n'Inglaterra, un artículu tituláu La vida en Francia nel que con un tonu bien críticu dicía ente otres coses, que los franceses nacíen con una raqueta na mano, y qu'había en Francia más sales de xuegu de palma qu'ilesies.
En 1657 había reconocíes en París 114 sales. El xuegu de palma siguió siendo'l deporte rei, pero yá taba en claru retrocesu mientres el reináu de Lluis XIII. Con Lluis XIV, abandonóse totalmente esta práutica, sicasí mandóse construyir nel so palaciu de Versalles una sala de xuegu de palma, más por formalidá que por pasión.
El xuegu de palma como disciplina olímpica
Esti xuegu tuvo una participación nos Xuegos Olímpicos de Londres 1908. Fueron los únicos Xuegos Olímpicos onde s'otorgaron medayes nesta disciplina.
Ver tamién:
El xuegu de palma güei
Cuando'l xuegu cayó en desusu en Francia nel sieglu XVIII, atopó abellugu n'Inglaterra y n'Estaos Xuníos. Estos dos naciones atópense güei xunto con Australia ente les potencies prauticantes d'esti deporte, ente que Francia intenta una cobarde torna.
El xuegu de palma foi'l primer deporte n'atribuyise un títulu de Campeón del Mundu dende 1740 ensin interrupción hasta l'actualidá.
El primer domingu de setiembre celebrar en París nos Xardinos de Luxemburgu les fases finales del Campeonatu de Francia.
Xuegu de palma y teatru francés
Por cuenta de el so altu númberu en París y, gracies a esta gran ufierta, la posibilidá d'arrendalos por un baxu costu, que llueu munchos se convirtieron en sedes permanentes de compañíes teatrales, siendo'l patiu usáu pa los caballeros y, a partir de 1640 cuando empezó a ser bien vistu como por que lo frecuentaren tamién muyeres, éstes ocuparon los palcos y graderías. L'arquiteutura polo tanto de les sales de xuegu de palma condicionaron un teatru fronteru, con un espaciu tan amenorgáu pa les escenografíes qu'éstes yeren pocu creíbles, lo qu'emburrió a conformar les obres según un cuadru únicu y, pa evitar que'l públicu se desorientara, caltener la unidá d'espaciu y de tiempu.
Falda
thumb|Falda llarga. Empiezos del sieglu XX. thumb|Minifalda La falda ye una prenda de vistir que cuelga de la cintura y cubre les piernes, siquier en parte. Tien los sos pares en prendes usaes históricamente pola muyer, como la pollera, el mantéu, la saya o la basquiña. Fabricada en distintos texíos, suel presentar forma cilíndrica o tueru-cónica, y a diferencia de los pantalones nun ta estremada. Por estensión, denominar tamién faldes o faldones a les teles que cuelguen de la mesa camiya o de les trubiecos.
Na so versión más senciella pue ser qu'un cachu de tela endolcar hasta la cintura (pareo, sarong), anque la mayoría de les faldes son afeches na cintura y más amplies según báxase. Dependiendo de les dómines, les modes y l'exhibicionismu de quien la lleve, el llargor de la falda puede dir de pocu más qu'un cintu, llegar hasta'l suelu y cualesquier otra midida entemedia.
Delles faldes medievales llegaron a tener más de tres metros de diámetru na base. Nel estremu contrariu les minifaldes de los años 60 (y siguientes) son priendas mínimes que pueden llegar a nun cubrir la ropa interior tando sentáu, y en casos estremos nin tando de pies. Pa estes postreres emplega'l términu de falda-cinturón o microfalda.
Esiste tamién un tipu de faldes montaes nun cuerpu que formen una sola pieza que recibe'l nome a cencielles de vistíu. Suel utilizase en xuntes sociales de gran formalidá (bodes, bautizos, cumpleaños, etc.)
La falda en dómines medievales
Escontra'l sieglu XVI, la falda de la xente de pueblu yera una pieza cuadrangular de tela, con un furacu nel centru, pol que s'afaía a la cintura por aciu un cintu o a cencielles una cuerda, de cuenta que colgaben cuatro picos.
Nel Quixote apaez una dueña Trifaldi que, esplícase, tenía la falda triangular con tres picos.
Les prostitutes llevaben la falda de color pardu y de ende'l dichu «dise de picos pardos».
Faldes nel sieglu XIX
Mientres el sieglu XIX les cortes de la faldes na cultura occidental sufrieron más variaciones qu'en nenguna otra dómina. La cintura de la falda empezó a tar asitiada al altor del pechu (debaxo de los senos) y foi baxando pasu ente pasu hasta la cintura. De primeres fueron bastante estreches y fuéronse enanchando hasta llegar a la crinolina, el polisón, el corsé y el miriñaque (armazones so les faldes pa da-yos volume). Mientres tol periodu, el baxu bazcuyó dende debaxo de la rodía hasta'l suelu.
Faldes nos sieglos XX y XXI
Dende 1915, les faldes de día dexaron d'abasnar pel suelu. Mientres los siguientes 50 años, les faldes volviéronse curties (años 20), depués llargues (años 30), dempués más curties (los años de la Segunda Guerra Mundial), dempués llargues y volviéronse desaxeradamente curties nos años 60, cuando se fixeron tan curties como foi posible ensin llegar a enseñar la ropa interior, lo que naquella dómina constituyía un tabú.
A partir de los 1970 la popularidá de los pantalones pa tou usu fizo que nengún llargor de falda fuera dominante, coesistiendo les minifaldes coles faldes pola rodía o inclusive les faldes llargues.
Dellos tipos de faldes comunes son:
L'usu de la falda ente los homes
Anque n'Occidente l'usu de la falda ente homes xeneralmente acomúñase con actos de travestismu, delles cultures caltuvieron nuna forma o otra l'usu de faldes masculines: el kilt de los escoceses, irlandeses y otros pueblos gaélicos; el pareo tahitianu; el llava-llava de la cultures polinesiu y oceánicu; la fustanella de los griegos y albanos; y el sarong, que s'usa en partes d'Asia, na península Arábiga, en partes d'África y n'islles del Pacíficu.
El martes 25 de setiembre de 1967 l'artista plàstico Gustavo del Ríu crea la falda pal home, mientres la perfomance body-art "la obra soi yo".
N'abril del 2009, un periódicu de Buenos Aires publicó un artículu sobre un grupu de mozos arxentinos heterosexuales, qu'empecipiaron l'usu de la pollera» y promovió l'usu de la falda nuna páxina de Facebook. El fenómenu paez tar llindáu a la capital d'Arxentina y contorna.
Calpinae
Calpinae ye una subfamilia de polilyes perteneciente a la familia Noctuidae. Ta estrechamente rellacionada con Catocalinae; dambes subfamilies contienen especies con ales más grandes de 5 centímetros.
La traza carauterística de los miembros esta subfamilia ye la probóscide, que tien dellos gabitos en forma d'anzuelu y que s'usa pa furar la piel de frutes pa beber los sos zusmios o la piel de mamíferos pa tener accesu a la so sangre.
Tribus y xéneros
Tribu Calpini
Sun Country Airlines
Sun Country Airlines ye una aereollinia de baxu costo d'Estaos Xuníos con base nel Aeropuertu Internacional de Minneapolis-Saint Paul dende onde realiza vuelos a Méxicu, Costa Rica, el Caribe y dientro de los Estaos Xuníos. L'aereollinia acoyer a la llei de bancarrota d'Estaos Xuníos (Chapter 11) n'ochobre de 2008. La so flota ta compuesta por B737-800.
Llexa
La flota de Sun Country Airlines componer de les siguientes aeronaves (a 1 de xineru de 2017):
Destinos
Sun Country Airlines cunta con 33 destinos, 20 n'Estaos Xuníos, 7 en Méxicu, 1 en Costa Rica y 5 nel Caribe.
Danny Makkelie
Danny Makkelie ye un árbitru internacional curazoleño que tamién tien la nacionalidá neerlandesa qu'arbitra davezu na Eredivisie. Amás d'actuar como árbitru de fútbol, Makkelie ta nel cuerpu de la policía neerlandesa.
Trayeutoria
Makkelie llogró la so llicencia d'árbitru FIFA en 2011. En 2012 dirixó la final del Campeonatu Européu de la UEFA Sub-19.
152 Atala
152 Atala ye l'asteroide númberu 152 de la serie, descubiertu'l 2 de payares de 1875 dende París por Paul Pierre Henry (1848-1905).
El nome remanez de la novela "Atala" de François René de Chateaubriand (1768-1848).
Ciudá metropolitana de Catania
La Ciudá metropolitana de Catania (Città metropolitana di Catania) ye un ente llocal italianu de la rexón de Sicilia, na Italia insular. La so capital ye la ciudá de Catania.
Dende'l 4 d'agostu de 2015 reemplazó a la Provincia de Catania.
Tien una área de 3.573,68 km² y una población total de 1.115.535 hab. (2016). Hai 58 conceyos na Ciudá metropolitana.
Les ciudaes de Catania, Caltagirone y Militello in Val di Catania, Val di Noto y el Etna fueron declaraos Patrimoniu de la Humanidá de la Unesco. Na llocalidá de Sant'Alfio allúgase'l llexendariu Castañal de los cien caballos,
Conceyos metropolitanos
Hai 58 conceyos la Ciudá metropolitana:
Calcetu
Un calcetu ye una prenda pal pie, diseñada col fin de calecer, absorber el so sudu, protexelo de suciedá y rascuños y solliviar el frotamiento con él.
De la pallabra calcetos derívense otros sustantivos que de siguío numberamos:
Los calcetos tán diseñaos pa ser llevaos col calzáu que cubre'l pie enteru, como calzáu deportivo, botes o zapatos de vistir. N'ocasiones, llevar con sandalies y zapatielles de casa. Los calcetos tamién pueden llevase solos, xeneralmente dientro de casa.
De normal, los calcetos tán fechos de algodón, llana o nailon. Fabricar en colores varios, pero típicamente son escuros pa traxe formal y escamplaes pa traxe deportivu o ocasional.
thumb|Calcetos llargos blancos. El llargor de los calcetos varia, dende cubrir solamente'l pie, hasta'l nivel de la rodía. Nos Estaos Xuníos, los calcetos curtios fixéronse populares pal usu con calzáu deportivo, especialmente ente los adolescentes y los adultos nuevos.
N'Uruguái, Arxentina y otros países de Suramérica, denominar soquete al calcetu curtiu, que cubre pocu más del todíu.
Daniele Orsato
Daniele Orsato ye un árbitru de fútbol d'Italia que pertenez a la UEFA.
Orsato foi nomáu árbitru FIFA en 2010. Arbitró los primeros partíos internacionales na UEFA Europa League y tamién dirixó partíos de la UEFA Champions League.
Arbitró partíos de clasificación pa la Eurocopa 2016.
Serra do Mar
thumb|250px|Conxuntu de montes de la sierra del Mar vistu dende'l centru de [[Curitiba.]] La Sierra del Mar (Serra do Mar) ye una cadena montascosa del relieve brasilanu que s'estiende por aproximao 1500 km a lo llargo de la mariña dende l'este escontra'l sur del país, diendo dende'l Estáu de Espírito Santo hasta'l sur del Estáu de Rio Grande do Sul. El puntu más eleváu ye'l picu Maior de Friburgu, con un altor de 2310 msnm.
Xeografía
thumb|right|Vista de la Sierra do Mar en Ubatuba, São Paulo. Nel estáu de São Paulo, Serra do Mar al traviés de les trés rexones costeres (norte, centru y sur).
La Sierra siéntase bien al llau del mar nel norte, por casu, en Ubatuba. Nel centru atopar a pocos quilómetros d'onde llanura s'estiende los cualos estiéndense conceyos como Praia Grande, y en direición de Iguape l'anchor al sur de la llanura crez unes poques decenes de quilómetros. Na zona del Gran São Paulo, la sierra llega a un altor mediu de 800 metros (la ciudá de São Paulo tien una altitú media de 780 metros).
Victor Horta
Víctor Horta foi un arquiteutu belga pioneru del Modernismu.
Biografía
Fíu d'un zapateru, mientres un curtiu periodu estudió violín. Espulsáu del Conservatoriu por indisciplina, mientres 1864, con 15 años, treslladóse a la Academia de Belles Artes (Francia) onde empezó los sos estudios como arquiteutu, inscribiéndose na especialidá de Dibuxu Arquiteutónicu. Caltúvose dos años trabayando en París, y darréu tornó a Bélxica en 1880 pola muerte del so padre. En 1881 casóse con Pauline Hervé, con quien tendría la so única fía y de la que se divorciaría en 1906, instalándose en Bruxeles, onde volvería a entamar los sos estudios d'arquiteutura na Academia des Beaux-Arts, combinándolos cola actividá profesional. A los sos 23 años, en 1884 empezó a trabayar como dibuxante para Alphonse Balat, personaxe destacáu na dómina, yá que foi l'arquiteutu favoritu del rei Leopoldu II de Bélxica. D'esti arquiteutu aprendió los principios del clasicismu los cualos seríen influyentes y claramente visibles nos sos primeros encargos. En 1893 convertir en profesor de la universidá, siendo un periodu importante pal so desenvolvimientu como arquiteutu, pos recibió los sos encargos más influyentes de los sos dos amigos Autrique y Tassel, a quien-yos proyeutó y construyó les sos respeutives viviendes en Bruxeles.
Ente los años 1892 y 1893 realizó la so primer obra innovadora: la llamada Casa Tassel, un edificiu unifamiliar alzáu en Bruxeles, onde prescindió del pasiellu y de les habitaciones en ringlera creando espacios fluyíos y dando un nuevu tratamientu al usu del fierro y del cristal, creando formes vexetales tantu n'elementos arquiteutónicos, como nel moblame. Más palantre edificó la Casa Solvay (1895-1900) y la so propia casa, la Casa Horta (1898) siguiendo idénticos parámetros.
Pero Horta non yá acometió la construcción de viviendes sinón qu'aplicó'l nuevu estilu a otros edificios nacíos de los cambeos social y económicu del sieglu. Asina ente 1896 y 1899 construyó la so considerada obra maestra, la Casa del Pueblu (sede del Partíu Socialista Belga), y ente 1901 y 1903 los grandes almacenes Innovation, dambos edificios lamentablemente sumíos, pero de los que queden testimonios fotográficos.
Obres destacaes
Destaca la manera en que s'utilicen los distintos materiales dientro de la obra, yá que s'espresa claramente la so estructura d'aceru, vanos acristalaos enmarcaos por delgaes columnes metáliques de color ocre, balcones fechos en metal, amás de tar recubierta en piedra.
151 Abundantia
151 Abundantia ye l'asteroide númberu 151 de la serie, descubiertu'l 1 de payares de 1875 dende la ciudá de Pola (península d'Istria), en Croacia, por Johann Palisa (1848-1925). Púnxo-y nome'l direutor del Observatoriu de Viena, Edmund Weiss (1837-1917).
Fórmula d'Euler
La fórmula d'Euler o rellación d'Euler, atribuyida a Leonhard Euler, establez el teorema, nel que:
pa tou númberu real x, que representa un ángulu nel planu complexu. Equí, e ye la base del llogaritmu natural, i ye la unidá imaxinaria, \sen x y \cos x son les funciones trigonométriques senu y cosenu.
Historia
y foi publicada na so obra póstuma Harmonia mensurarum (1722), 20 años primero que lu fixera Leonhard Euler. Euler desenvolvió la fórmula utilizando la función esponencial en vegada del llogaritmu y comunicar nuna carta unviada a Christian Goldbach en 1741, siendo publicada y popularizada na so obra Introductio in analysin infinitorum en 1748. Ye interesante notar que nengún de los descubridores vio la interpretación xeométrica señalada enantes: la visión de los númberos complexos como puntos nel planu surdió en 1787 per parte del matemáticu Caspar Wessel nel so únicu informe pa la Real Academia Danesa.
Potencia complexa de y
O bien se suel espresar como:
siendo z la variable complexa definida por z=x+iy
Demostración
Nótese qu'esta nun ye una demostración basada nes propiedaes de los númberos complexos y de la función esponencial, sinón que ye necesaria la definición de la esponencial complexa como l'equivalente a la serie de Taylor sobre los númberos reales pa parámetros complexos.
La fórmula puede interpretase geométricamente como una circunferencia unidá nel planu complexu, dibuxada pola función eix al variar x sobre los númberos reales. Asina, x ye'l ángulu d'una recta que coneuta l'orixe del planu y un puntu sobre la circunferencia unidá, cola exa positiva real, midíu en sentíu contrariu a les aguyes del reló y en radianes. La fórmula namái ye válida si tamién el senu y el cosenu tienen los sos argumentos en radianes.
Demostración usando les Series de Taylor
thumb|300px|La fórmula d'Euler ilustrada nel [[planu complexu.]] Sabiendo que:
Otra definición que se-y puede dar a e^x basándose nes series de Taylor ye la siguiente:
también válido para:
Definimos caúna d'estes funciones poles series anteriores, remplazando x por i·z, onde z ye una variable real y i la unidá imaxinaria. Esto ye posible porque'l radio de converxencia ye infinitu en cada serie. Entós atopamos que:
El reordenamientu ye posible por cuenta de que cada serie ye absolutamente converxente. Remplazando z = x como un númberu real resulta na identidá orixinal tal como la afayó Euler.
Relevancia matemática
La fórmula apurre una potente conexón ente l'analís matemáticu y la trigonometría. Utilizar pa representar los númberos complexos en coordenaes polares y dexa definir el llogaritmu pa númberos negativos y númberos complexos.
Llogaritmu d'un númberu negativu
Nesti casu, la fórmula d'Euler ye evaluada en x=\pi, llogrando la identidá d'Euler:
Llogaritmu d'un númberu negativu cualesquier
Como estensión de la ecuación anterior, el llogaritmu de cualquier númberu negativu defínese como:
Amás puede definise'l llogaritmu d'un númberu negativu en cualquier base, a partir del llogaritmu natural y la fórmula de cambéu de base.
Integración y derivación
Una propiedá importante de la fórmula d'Euler ye que ye la única función matemática que permanez cola mesma forma (sacante pola unidá imaxinaria) coles operaciones d'integración y derivación del cálculu integral, lo que dexa que s'utilice pa convertir ecuaciones diferenciales n'ecuaciones con forma alxebraica, simplificando descomanadamente eses operaciones.
Funciones trigonométriques
La fórmula d'Euler tamién dexa interpretar funcionar senu y cosenu como meres variaciones de la función esponencial:
A partir d'estes igualdaes, ye posible definir les funciones trigonométriques pa los númberos complexos d'esta miente:
siendo, esto ye, que pertenez al conxuntu de númberos complexos. Estes funciones trigonométriques cumplen les lleis de los sos similares aplicaes a los númberos reales. Sean los númberos complexos z y w, ye dicir, entós son válides les siguientes igualdaes:
Ecuaciones diferenciales
Nes ecuaciones diferenciales, la espresión e^{ix} ye utilizada de cutiu pa simplificar derivaes, inclusive si la respuesta final ye una función real na qu'apaezan senos o cosenos. La identidá d'Euler ye una consecuencia inmediata de la fórmula d'Euler.
Analís de señales
Les señales que varien dacuando suelen describise como una combinación de funciones seno y cosenu, como asocede nel analís de Fourier, y estes son espresaes más convenientemente como la parte real d'una función esponencial con esponente imaxinariu, utilizando la fórmula d'Euler.
Harue Sato
Harue Sato (佐藤 春詠, ), ye una ex-futbolista xaponesa.
Baniana
Baniana ye un xéneru de lepidópteros perteneciente a la familia Noctuidae. Ye orixinariu d'América. (Walker, 1858).
Driver
Driver puede designar a:
Montes Muchinga
Los montes Muchinga son una cordalera del África austral, asitiaos al este de Zambia. Son una estrecha sierra de 700 quilómetros de llargu.
Xeografía
La sierra álzase ente 150 y 200 km al suroeste del Llagu Bangwelo hasta los 2.164 m d'altor. Forma parte de la divisoria ente les redes de drenaxe del Congu y del Zambeze.
Ríos más grandes
Nos mesmos montes Muchinga flúin solu pequeños regueros y ríos que más tarde trescurren en paralelu a la sierra en direición nordeste-suroeste desaguando nos ríos Chambeshi y Luangwa.
Chihiro Takahashi
Chihiro Takahashi –en xaponés, 高橋 千尋, Takahashi Chihiro– ye una deportista xaponesa que compitió en yudu, ganadora d'una medaya de bronce nel Campeonatu Asiáticu de Yudu de 2011 na categoría de –78 kg.
Parque nacional Olympic
El parque nacional Olympic (n'inglés, Olympic National Park) ye un parque nacional de los Estaos Xuníos alcontráu nel estáu de Washington, na península Olympic. El parque puede estremase en tres rexones: la mariña del Pacíficu, los montes Olympic y el monte templáu húmedu.
Historia del parque
El presidente Theodore Roosevelt creó, por aciu proclamación presidencial el monumentu nacional Mount Olympic el 3 de febreru de 1909, con una superficie de 2.586,75 km². Tamién por aciu proclamaciones presidenciales trés presidentes afixeron les sos llendes (William Taft, el 4 de marzu de 1912, redujó 0,64 km²; Woodrow Wilson, el 5 de payares de 1915, menguó 1.267,79 km²; y Calvin Coolidge, el 1 de xunetu de 1929, quitó otros 2,58 km²).
Finalmente, el Congresu autorizó'l 29 de xunu de 1938 el so redesignación como parque nacional. En 1976, el parque foi designáu reserva de la biosfera, y en 1981 foi incluyíu na llista del Patrimoniu de la Humanidá. En 1988, práuticamente la totalidá de la península Olympic foi incluyida na Zona Selvaxe Olympic («Olympic Wilderness Area»), ampliándose d'esta manera la proteición del renos
Mariña
thumb|left|200px|Sablera na seición costera.
La seición costera del parque consiste nuna sablera arenosa y accidentada xunto cola franxa forestal axacente. La Push Ocean Parck Tien un llargor d'unos 117 quilómetros pero'l so anchor ye de pocos quilómetros. Esta seición ta dixebrada de la interior, más grande. Orixinalmente, Roosevelt pretendía conectales por aciu una franxa sigue de terrén, pero'l plan nun se llevó a cabu.
La sablera caltién seiciones intactes de 15 a 30 quilómetros de llargor. En dellos llugares, ta cubierta de grandes roques. Por cuenta de la trupa vexetación arbustiva, el suelu resbalizu, les marees y el clima húmedu y neblinoso, l'accesu ye difícil, anque non tanto como nos montes del interior.
Na desaguada del ríu Hoh habita'l pueblu indíxena hoh; y na ciudá de La Push, na desaguada del ríu Quillayute, viven los quileute.
El senderu más popular, anque'l so accesu ta llindáu, ye'l Ozette Loop, de 14 quilómetros. Dende'l llagu Ozette, un camín de 5 quilómetros traviesa'l banzáu costeru primixeniu de tos xigantes (Thuja plicata). Al llegar al océanu, atópase un senderu de 5 quilómetros complementáu por un percorríu polos puexu pa la marea alta. Esta zona ye la preferida polos makah de Neah Bay. Un tercer ramal de 5 quilómetros ye practicable por aciu pasareles de madera.
Trupos bosquetes crecen xunto al sable, lo que provoca qu'haya tueros cayíos na sablera, a los que s'añedir los que son abasnaos pel ríu Hoh, al sur del parque, que les corrientes tresporten a les sableres.
Montaña glaciares
left|200px|thumb|Vista del visu del monte Olympus dende'l [[glaciar Azul.]]
Nel centru del parque nacional álcense los montes Olympic, coronaos por estensos glaciares. Estos montes son productu de la oroxénesis rellacionada cola subducción de la placa de Juan de Fuca so la placa Norteamericana.
El sector occidental del cordal ta apoderáu pol monte Olympus, con una altitú de 2.428 m. El monte Olympus recibe una nevadura; ta cubiertu por dellos glaciares, el mayor de los cualos ye'l del Hoh, de casi 5 quilómetros de llargor.
Escontra l'este, el cordal ye muncho más ensuga por cuenta de la barrera pa les agües del Pacíficu que constitúi la parte occidental. Nesta zona abonden los altos cumes y les crestes serrapatoses. El picu más altu ye'l monte Deception, con 2.374 metros d'altitú.
Monte templáu
thumb|200px|right|Un pládanu d'Oregón ([[Acer macrophyllum) cubiertu de mofu cerca del ríu Hoh.]] La parte occidental del parque ye la rexón más húmeda de la parte continental de los Estaos Xuníos, y ta cubierta de monte templáu húmedu. Destaquen los montes de los valles del Hoh y del Quinault. Ente los árboles que formen estos montes destaquen los abetos y les picees. Abonden los mofos, que cubren la corteza de los árboles y lleguen a formar húmedes perendengues dende les cañes.
Historia natural
Por cuenta de que el parque ta asitiáu nuna península aisllada, dixebrada del continente por una cadena montascosa, desenvolvió munches especies animal y vexetal úniques, como la marmota Marmota olympus. La mariña sur de la península ye tamién el llende sur de los glaciares de la mariña del Pacíficu d'América del Norte, polo que sirvió d'abelugu dende'l que les plantes colonizaron les rexones glaciares del norte.
El parque tamién sirve d'hábitat a munches especies natives de la mariña noroeste del Pacíficu, como'l venáu de Roosevelt (Cervus elaphus roosevelti).
Historia humana
thumb|right|200px|Un árbol cayíu. Antes de la llegada de los colonos europeos, la población yera amerindia, que'l so uso de la península llindar a la caza y pesca, anque los recién estudios históricos y arqueolóxicos suxuren un usu más intensu, sobremanera nos praos subalpinos. La mayor parte, si non la totalidá, de les cultures indíxenes viéronse afeutaes adversamente, y de cutiu abrasaes, poles enfermedaes traíes polos europeos y otros factores, polo que los rexistros históricos de los europeos namái amuesen una cultura yá en decadencia.
La puxanza de la industria maderero na mariña del Pacíficu empezó a finales del sieglu XIX, ente que la oposición pública a baltar de los montes nun apaeció hasta los años 1920, coincidiendo col creciente usu del automóvil y la popularización del turismu.
L'interés del públicu pol caltenimientu de la rexón creció hasta que'l presidente Franklin D. Roosevelt creó'l parque nacional en 1938. Sicasí, les batalles polítiques p'acabar con baltar illegal duraron entá munchos años.
Turismu
right|thumb|200px|Los tabayones del Sol Duc. Hai delles carreteres nel parque, pero nenguna enfusa enforma nel interior. Hai una rede de senderos, pero por cuenta de la estensión del parque, tárdase dellos díes en llegar a les zones más altes del interior. Amás, l'agua ye frecuente, anque en xunetu, agostu y setiembre puede haber llargos periodos secos.
Tamién pueden faese escursiones pola sablera, que la so estensión fai que se tarde dellos díes en percorrela. En ciertos pasaxes más estrechos, les marees pueden llegar a bloquiar dafechu'l pasu.
Pel hibiernu ye bien popular Hurricane Ridge, onde puede practicase l'esquí alpino y nórdico.
Sostén
Col términu Sostén podemos referinos a:
Dani Pedrosa
Daniel Pedrosa Ramal ,más conocíu como Dani Pedrosa, ye un pilotu de motociclismu español. Llogró tres títulos nel Campeonatu del Mundu de Motociclismu en distintes categoríes (2003 en 125 cc, 2004 y 2005 en 250 cc). Dende 2006 compite pal equipu oficial Repsol Honda na categoría reina, MotoGP. Ellí foi subcampeón en 2007, 2010 y 2012, terceru en 2008, 2009 y 2013, cuartu en 2011, 2014, 2015 y 2017, y quintu en 2006, atropando un total de 31 victories y 112 podios.
Inicio
La so carrera nel motociclismu empezó en 1996 nel Campeonatu d'España de minimotos. Esi añu terminó nel segundu puestu na clasificación final del campeonatu. Al añu siguiente quedó terceru, magar sufrir problemes de salú y en 1998 llogró ganar el campeonatu. Magar les sos bones resultaos naquella dómina, Dani plantegó dexase les motos y empezar a competir en mountain bike por cuenta de la falta de recursos.
125cc
En 2001 pasó a correr el Mundial de Motociclismu de 125cc consiguiendo dos podios (Valencia y Motegi) y quedando 8º nel campeonatu con 100 puntos. Entós yá se pronunciaba como un gran pilotu pal futuru.
Presidencia de Cristina Fernández de Kirchner
La presidencia de Cristina Fernández de Kirchner ye'l periodu comprendíu ente'l 10 d'avientu de 2007, fecha d'asunción como presidenta de la Nación Arxentina y el 10 d'avientu de 2015, fecha na que terminó'l so segundu mandatu y asumiólu'l so socesor Mauricio Macri.
Dani Pedrosa
125cc
Nel so segundu añu nesta categoría consigue 3 victories nel campeonatu (Assen, Motegi y Valencia), quedando finalmente 3º na clasificación xeneral a pesar de ser unu de los favoritos al títulu.
Presidencia de Cristina Fernández de Kirchner
Nel periodu 2007-2011, na so primer xestión de gobiernu, foi acompañada pol vicepresidente Julio Cobos, ex gobernador de Mendoza.
El 21 de xunu de 2011 confirmó públicamente'l so postulación pa la reelección. El so compañeru de fórmula foi Amado Boudou, Ministru d'Economía y Finances Públiques nel periodu 2009-2011. Nes eleiciones presidenciales de 2011 llogró'l 54,11% de los votos, aportando a un segundu mandatu presidencial nel periodu 2011-2015.
Dani Pedrosa
250cc
A pesar de nun tener malapenes pretemporada dio'l saltu a la categoría del cuartu de llitru. Magar yera'l campeón de 125cc, nun partía como favoritu pal títulu yá que yera debutante na categoría, amás pudiera probar bien pocu la nueva moto. Nin la so mancadura nin la presión que tenía por ser debutante torgaron que diera la sorpresa y ganara la primer carrera del añu. Poco primero de la metá del campeonatu púnxose en cabeza de la clasificación y yá nun la dexó hasta'l final, onde con un cuartu puestu n'Australia, llogró axudicase'l títulu de campeón. Ganar el 17 d'ochobre de 2004, y convirtióse nel campeón de 250cc más nuevu del mundu y tamién nel bicampeón más nuevu. Amás de ser el primer pilotu capaz de ganar consecutivamente el títulu de 125cc y el de 250cc.
Presidencia de Cristina Fernández de Kirchner
Eleición
El 19 de xunetu de 2007 llanzó oficialmente la so candidatura presidencial pa les eleiciones presidenciales d'Arxentina de 2007.nel Teatru Arxentín de la ciudá de La Plata dientro del Partíu Xusticialista El 28 d'ochobre del citáu añu, Cristina conságrase ganadora en primer vuelta col 45,29 % de los votos positivos 8.652.293―con unu de los más folgosos marxes de ventaya dende la torna de la democracia en 1983. El Frente pa la Victoria superó por más de 22 puntos al so contrincante inmediatu. asumiendo'l cargu'l 10 d'avientu de 2007. Cristina Kirchner foi la primer muyer arxentina escoyida pal cargu de presidenta y la segunda n'exercelo. Convirtióse, amás, na ganadora de les primeres eleiciones primaries na historia arxentina, llogrando pocu más del 50% de los votos válidamente emitíos y una ventaya de 38% sobre Ricardo Alfonsín, candidatu de la Unión Cívica Radical.
Dani Pedrosa
250cc
El 16 d'ochobre de 2005, ensin inda acabar el campeonatu de 250cc, consiguió ser matemáticamente campeón de la so categoría per segundu añu consecutivu con 8 victories. Tuvo que correr delles carreres cola cabeza del húmeru rota polo que nes carreres anteriores nun había consiguíu bonos resultaos pero n'Australia, yá recuperáu, ganó la carrera y eso dexó-y alzase de nuevu col títulu, yá que'l so máximu rival, Casey Stoner, cayóse. Esi mesmu añu, nel GP de Francia, anuncióse'l so fichaxe pol equipu oficial de HRC pa correr en MotoGP al añu siguiente.
Presidencia de Cristina Fernández de Kirchner
Eleición
miniatura|Cristina Fernández depués de producise'l trespasu del mandu presidencial, el 10 d'avientu de 2007. Detrás, el so maríu y predecesor, [[Néstor Kirchner.]]
Política en Ciencia y Teunoloxía
En ciencia y teunoloxía destáquense dellos puntos, ente ellos la llegalización de patentes per parte del INTA de granes y lleche maternizao. Coles mesmes la Llei de Promoción de Software Nacional que se sancionó. creció un 66% la cantidá de recursos humanos dedicaos a la materia; indicó qu'Arxentina tien un índiz de 2,9 cada mil integrantes de la población económicamente activa, dedicaos a la ciencia y a la teunoloxía. Solo en 2012 les esportaciones de melecines escontra América Llatina crecieron 53 %. Arxentina fixo meyores en materia científico a partir d'investigaciones llevaes alantre pol Institutu Nacional de Teunoloxía Agropecuaria (INTA), en convenios con empreses del país y estranxeres y col sofitu económicu del Estáu.
SAC-D (Satélite d'Aplicaciones Científiques - D) tamién conocíu como Aquarius pol so principal preséu, foi un satélite arxentín d'observación climática y oceanográfica, construyíu por INVAP y llanzáu el 10 de xunu de 2011 por un cohete Delta II, que lo asitió nuna órbita alredor de la Tierra a una altitú de 670 km. Contién 7 preseos pa estudiar el medioambiente, y un paquete de demostración teunolóxica. El so preséu primariu, Aquarius destináu a midir el salín de los océanos, ye operáu pola NASA d'Estaos Xuníos. El SAC-D ye operáu pola CONAE, l'axencia espacial Arxentina. La misión Aquarius formó amás parte del programa EOS de la NASA, destináu a recoyer datos por llargos periodos de tiempu de la superficie de la tierra, la biosfera, l'atmósfera terrestre, y los océanos.
En 2012 llanzóse'l Plan Nacional Arxentina Coneutada, llanzáu mientres la xestión Fernández, construyó 15.453 quilómetros de la Rede Troncal de Fibra Óptica, mercó-yos otros 4494 quilómetros de ductos a les empreses Silica, Giga Rede y Global Crossing, y robló convenios coles telefóniques pa sumar otros 8305 quilómetros a partir d'intercambios. En total, la rede suma 28.252 quilómetros, a lo que tamién va haber qu'amesta-y la rede provincial que se ta montando con financiamiento del gobiernu nacional. Hasta 2014 construyéronse 15.453 nuevos quilómetros de Rede Troncal de Fibra Óptica, el 79,3 per cientu de los 19.480 proyeutaos nes distintes rexones nes que s'estremó al país pa la implementación del plan.
Dani Pedrosa
MotoGP
thumb|Dani Pedrosa pilotando la [[Honda RC211V en Phillip Island.]] thumb|Dani Pedrosa pilota la so Honda de MotoGP mientres un test de pretemporada en [[Circuitu Internacional de Sepang en Kuala Lumpur el 22 de xineru de 2007.]]
El 9 de payares de 2005, Dani Pedrosa empezó la so etapa en MotoGP, nel equipu Repsol Honda col númberu 26, que-y diera Alberto Puig coles mires de ganar a Valentino Rossi de Yamaha. Na so primer carrera, el Gran Premiu d'España en Xerez, l'español queda segundu. Pudo consiguir la primer victoria na categoría na so tercer carrera, pos a pesar de partir dende la posición 16ª llegó a liderar la carrera, pero na última vuelta dir al suelu y anque pudo llevantar la moto y volver a pista namái pudo ser 14º. La victoria llegó una carrera dempués, la cuarta de la temporada, nel Gran Premiu de China. Un día antes consiguiera'l so primera pole en MotoGP. Darréu consiguió en Donington Park la so segunda victoria de la temporada.
Presidencia de Cristina Fernández de Kirchner
Creación del Ministeriu de Ciencia, Teunoloxía ya Innovación Granible
miniatura|Parque de les Ciencies nel Polu Científicu Teunolóxicu rematáu en 2015. Una de les primeres midíes adoptaes pola presidenta Fernández foi la creación del Ministeriu de Ciencia, Teunoloxía ya Innovación Productiva, designando al so cargu a Llinu Barañao, un reconocíu biólogu molecular. La midida complementóse col anunciu de creación d'un polu científicu-teunolóxicu en Buenos Aires, integráu por trés institutos: Ciencies Sociales y Humanes, Ciencies Biomédiques y Bioteunolóxiques y Ciencies Exactes y Teunolóxiques.
Empresa ARSAT y satélites ARSAT-1, ARSAT-2 y SAC-D
En 2007 empecipióse na operación y prestación de servicios sobre satélites arrendaos. En 2013 foi llanzáu Capitán Beto, un nanosatélite artificial desendolcau pola empresa arxentina Satellogic, con sofitu financieru del Ministeriu de Ciencia y téunicu de la empresa INVAP, llanzáu'l 26 d'abril de 2013, dende'l Centru Espacial de Jiuquan, en China. Siendo primer nanosatélite desendolcau y producíu na Arxentina.
L'Estáu arxentín tresfirió a ARSAT, los activos de la empresa Nahuelsat S. A., qu'esplotaba la posición orbital geoestacionaria 72° oeste al traviés del satélite Nahuel 1A, de fabricación estranxera. Dicha posición siguió ocupada hasta principios de 2010 pol satélite, hasta qu'esti cumplió la so vida útil.
Dani Pedrosa
MotoGP
Pedrosa tuvo opciones matemátiques al títulu de 2006 hasta la penúltima carrera y anque la mayor parte del campeonatu caltener ente'l segundu y el tercer puestu, finalmente quedó quintu nel campeonatu, principalmente por cuenta de un mal final de temporada yá que se mancó nos entrenamientos del Gran Premiu de Malasia y anque xubió al podiu nesa carrera, nes siguientes resentir de la mancadura y del esfuerciu realizáu. Nun pudo acabar la temporada con un podiu en Valencia yá que tenía órdenes d'ayudar al so compañeru d'equipu Nicky Hayden por que llograra el títulu mundial. Hayden fórase al suelu na carrera anterior y perdió el lideralgu del mundial por un choque ente dambos. L'español consiguió ser el meyor novatu d'esi añu y tamién de la hestoria yá que consiguió en total 2 victories, 6 podios más y 215 puntos. Nengún otru corredor llograra tantos puntos na so primer temporada na categoría reina.
Presidencia de Cristina Fernández de Kirchner
Empresa ARSAT y satélites ARSAT-1, ARSAT-2 y SAC-D
miniatura|Satélite arxentín [[ARSAT-2, colos colores de la bandera nacional.]]
ARSAT tien el mandatu de contratar la inxeniería y desenvolvimientu de los sos satélites con manufactura nacional, los que van ser construyíos dientro del marcu del proyeutu Sistema Satelital Xeoestacionario Arxentín de Telecomunicaciones (SSGAT).
ARSAT a partir de 2010 empezó a trabayar nel satélite ARSAT-1, que'l so desenvolvimientu y ensamblado foi realizáu pol INVAP en San Carlos de Bariloche, so la direición de Thales Alenia Space. El so llanzamientu foi realizáu'l 16 d'ochobre de 2014 en Guayana Francesa. En cuantes que la totalidá del software foi desenvueltu n'Arxentina. Tres esto, el país convertiose nuna de los ocho naciones nel mundu que desenvuelven y producen los sos propios satélites xeoestacionarios y, xunto a Estaos Xuníos, son los dos únicos nel continente americanu. Ye'l primer satélite nel so tipu construyíu per un país llatinoamericanu. El satélite foi llanzáu'l 16 d'ochobre de 2014 col cohete Ariane 5, al cargu de la empresa Arianespace, dende la base espacial establecida na islla de Kouru na Guayana Francesa.
Dani Pedrosa
2007
En setiembre de 2007 enllargó'l so contratu col equipu Repsol Honda dos años más, magar que tuvo axustando con otres escudaríes, ente elles Kawasaki. Esi añu terminó nel 2ᵘ puestu del campeonatu de moto GP 2007, superando a Valentino Rossi na última carrera, al remonta-y 24 puntos nel Gran Premiu de Valencia (Dani ganó y Valentino tuvo qu'abandonar por problemes mecánicos). Dani sufrió mientres esi añu tou tipu de problemes colos sos neumáticos. Michelín reconoció que les sos gomes nun taben al altor de les Bridgestone, aun así Dani consiguió quedar segundu y Rossi terceru (dambos de Michelín) anque a una gran distancia de Casey Stoner (Bridgestone).
Presidencia de Cristina Fernández de Kirchner
Empresa ARSAT y satélites ARSAT-1, ARSAT-2 y SAC-D
El 30 de setiembre de 2015 llanzóse'l satélite ARSAT-2, que cubre tantu Suramérica como gran parte d'América del Norte. Anguaño trabayase nel ARSAT-3, satélite que'l so oxetivu va ser tomar tol continente americanu. En febreru de 2014 remató l'acopláu de los módulos de serviciu y comunicaciones. El llanzamientu del satélite cuntó col respaldu d'un broker internacional. N'agostu del mesmu añu empezaron los ensayos nel Centru d'Ensayos d'Alta Teunoloxía. Pa xunu de 2015, yá se completara la construcción del satélite de comunicaciones, y atopábase transitando'l periodu de pruebes en San Carlos de Bariloche. Foi treslladáu a la Guyana Francesa n'agostu del mesmu añu y llanzáu el 30 de setiembre de 2015 a bordu d'un Ariane 5 dende'l Puertu espacial de Kourou que cuntó con una inversión estatal de 250 millones de dólares, ufiertando cobertoria d'Internet, datos, telefonía IP y televisión pa tol continente americanu, a diferencia del so antecesor el satélite Arsat 1, llanzáu un añu primero que cubría la superficie de tola Arxentina.
Tres el llanzamientu de dambos satélites, escontra mediaos de 2014, atopar en procesu de diseñu'l ARSAT 3. A mediaos de 2015 empecipiárase la so construcción, siendo'l so llanzamientu programáu pa 2019.
Dani Pedrosa
2008-2009
Dempués d'una mala pretemporada por quebrar na mano derecha que sufrió en xineru en Sepang, Pedrosa sumó un tercer puestu na primer carrera en Qatar y una victoria nel gran premiu de Xerez, segunda cita de la temporada 2008, poniéndose na cabeza de la tabla de MotoGP. Diba líder nel mundial antes de la carrera d'Alemaña, carrera apostada en moyáu y que lideró mientres les primeres vueltes hasta que se foi al suelu. Esto acabó coles sos posibilidaes de ser campeón del mundu yá que amás de nun puntuar nesa carrera tampoco pudo apostar la siguiente, en Laguna Seca, ente que los sos principales rivales, Rossi y Stoner, sumaron 45 puntos cada unu ente esos dos carreres. La segunda parte de la temporada tuvo especialmente marcada pol mal rendimientu de los neumáticos Michelín, lo que motivó a Pedrosa de mano a utilizar Bridgestone nes postreres 5 carreres pa familiarizase con ellos de cara al próximu añu yá que a partir de 2009 la categoría de MotoGP ye monomarca. Esi añu acabó terceru nel mundial, por detrás de Valentino Rossi y de Casey Stoner. En 2009, Pedrosa ganó les carreres de Laguna Seca y de Valencia, llogrando'l tercer puestu final nel campeonatu por detrás de Valentino Rossi y Jorge Lorenzo.