cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Articulación de la rodía
Mancadures nel perru
Les principales mancadures que se producen na rodía del perru son el frayatu del lligamentu cruzáu anterior al que tán predispuestos los perros grandes con escesu de pesu y pates curties y la luxación de la rótula, más frecuente n'animales pequeños, en dambos casos el perru presenta coxera d'entamu sópitu y encamiéntase ciruxía como tratamientu.
Extrarticulares
Lligamentu alar rotuliano internu. Xune'l cantu de la rótula al cóndilo internu del fémur. Lligamentu alar rotuliano esternu. Xune'l cantu de la rótula al cóndilo esternu del fémur.
Gonartrosis
Pal diagnósticu ye bien útil la radioloxía, na qu'apaecen signos carauterísticos, como estrechamientu del espaciu articular, esclerosis subcondral y presencia d'osteofitos.
Ryan Gosling
La so banda, Dead Man's Bones, llanzó'l so primer álbum en 2009.
José Mujica
José Alberto «Pepe» Mujica Cordano ye un políticu uruguayu. Foi'l cuarentenu presidente d'Uruguái ente 2010 y 2015.
Con un pasáu guerra de guerrilles guerrilleru nel qu'integró'l Movimientu de Lliberación Nacional-Tupamaros, foi escoyíu diputáu y senador, pa darréu ocupar el cargu de ministru de Ganadería, Agricultura y Pesca ente 2005 y 2008. Ye'l líder del Movimientu de Participación Popular, sector mayoritariu del partíu d'esquierda Frente Ampliu.
Dende 2005 ta casáu cola actual vicepresidenta del Uruguái y dirixente histórica del Movimientu de Participación Popular, Lucía Topolansky (1944-), tres una enllargada convivencia.
Biografía
Fíu de Demetrio Mujica Terra y Lucy Cordano Giorello. Per llinia paterna, José Mujica ye descendiente de vascos, qu'escontra 1840 llegaron a Uruguái, con orixe na llocalidá vizcaina de Múgica. Per llinia materna, la so ascendencia ye italiana. Nació'l 20 de mayu de 1935 nel barriu Pasu del Sable, del departamentu de Montevidéu.
La so familia materna taba compuesta por inmigrantes italianos ligures; l'apellíu Cordano, del güelu Antonio, ye orixinariu del valle de Fontanabuona na provincia de Xénova na rexón de Liguria cerca de Rapallo. De la mesma zona venía la familia de la güela Paula, los Giorello. La so madre nació en Carmelo, llugar onde los padres d'esta, cultivadores de viñes, mercaron cinco hectárees na Colonia Estrella pa cultivar viñeos.
El so padre yera un pequeñu estanciero que s'atopó en quiebra poco primero de morrer, en 1940, cuando Mujica tenía seis años. Cursó los sos estudios primariu y secundariu na escuela y llicéu públicu del barriu onde nació. Termináu'l ciclu básicu, ingresó a preparatorios de Derechu nel Instituto Alfredo Vásquez Acevedo, ciclu que nun llegó a terminar.
Dende la edá de trece años, y hasta los diecisiete, prauticó ciclismu, corriendo en representación de dellos clubes y en toles categoríes. thumb|José Mujica y la so esposa, [[Lucía Topolansky.]]
Empiezos
Nes eleiciones de 1958, trunfa per primer vegada'l herrerismo y Erro ye designáu ministru de Trabayu, siendo acompañáu por Mujica, anque esti nun aportar# a funcionariu del Ministeriu.
En 1962, Erro y Mujica abandonen el Partíu Nacional pa crear la Unión Popular, xunto al Partíu Socialista del Uruguái y un pequeñu grupu llamáu Nueves Bases. Nes siguientes eleiciones, postulen a Emilio Frugoni como candidatu a presidente de la República, perdiendo rotundamente les mesmes con un 2,3 % del total de los votos.
Etapa de guerrilleru
thumb|José Mujica na so dómina de ministru de Ganadería, Agricultura y Pesca. Nel añu 1964 integrar al Movimientu de Lliberación Nacional-Tupamaros, col que participó n'operativos guerrilleros, de la que trabayaba nel so chacra hasta que, riquíu pola policía, pasó a la clandestinidá. Mientres el gobiernu de Jorge Pacheco Areco la violencia foi n'aumentu. El Poder Executivo usó reiteradamente l'institutu constitucional de les midíes puestes de seguridá pa faer frente a la guerra de guerrilles, según a la creciente oposición de sindicatos y gremios frente a les sos polítiques económiques.
N'enfrentamientos armaos foi mancáu de seis balazo. Foi prindáu cuatro veces y, en dos oportunidad, fugar de la cárcel montevideana de Punta Carretes. En total, Mujica pasó casi quince años de la so vida en prisión. El so últimu periodu de detención duró trelce años, ente 1972 y 1985. Foi unu de los dirixentes tupamaros que la dictadura cívicu-militar tomó como «rehenes», lo que significaba que seríen executaos en casu de que la so organización retomara les aiciones armaes. Nesa condición, pautada pol aislamientu y por dures condiciones de detención, Mujica permaneció once años. Ente los rehenes tamién s'atopaba Eleuterio Fernández Huidobro (quien darréu foi ministru de Defensa Nacional), según el líder y fundador del MLN-Tupamaros Raúl Sendic.
El camín escontra la política formal: 1985-2000
Depués de la torna a la democracia, Mujica salió en llibertá beneficiáu pola Llei nᵘ 15.737 del 8 de marzu de 1985, que decretó una amnistía de delitos políticos, comunes y militares conexos con estos, cometíos a partir del 1ᵘ de xineru de 1962.
Dellos años dempués de l'apertura democrática creó, xunto con otros referentes del MLN y otros partíos d'esquierda, el Movimientu de Participación Popular (MPP), dientro del Frente Ampliu. Nes eleiciones de 1994 foi escoyíu diputáu por Montevideo. Manifestó sentise «como un floreru» al empezar la so actividá parllamentaria. Sicasí, la so presencia nel sable políticu foi llamando l'atención de la xente, yá que Mujica supo capitalizar el descontentu. Nes eleiciones de 1999 foi escoyíu senador. Simultáneamente, el so sector políticu apuntaba a una estratexa d'acumuladura. Esi añu publicó'l llibru Mujica, de Miguel Ángel Campodónico, nel que se recueyen la vida y pensamientu del guerrilleru convertíu en políticu.
Nes eleiciones de 2004, el so movimientu llogró más de 300 000 votos, resultando'l sector cola votación más alta del país, lo que significó un importante porcentaxe dientro del Frente Ampliu, consolidándose según la primer fuercia dientro del partíu, qu'algamó'l gobiernu.
Actuación nel gobiernu frenteamplista
thumb|José Mujica xunto al presidente [[Tabaré Vázquez|Vázquez y parte del gabinete ministerial]] El 1 de marzu de 2005 el presidente de la República, Tabaré Vázquez, designar ministru de Ganadería, Agricultura y Pesca. Tuvo acompañáu por Ernesto Agazzi, d'oficiu inxenieru agrónomu, nel cargu de subsecretariu. En pallabres del propiu Mujica, «el verdaderu ministru diba ser Agazzi». Nos fechos, l'actuación de Mujica nel repartu gubernamental asimilóse más a la presencia d'un operador políticu y a un xenerador d'opinión con una novedosa capacidá de diálogu cola sociedá. En particular, destacar poles sos espresiones interesaes, los sos comentarios sorprendentes y les sos «salíes de tonu». Esto gustó en munchos sectores de la ciudadanía, pola franqueza de los planteamientos. Pero tamién hubo quien se quexaron de la supuesta falta de profesionalismo del titular ministerial.
Abandonó'l cargu'l 3 de marzu de 2008, dexándo-y el puestu al so entós viceministru Ernesto Agazzi. Dende entós tornó a la so banca nel Senáu y en tolos medios, tanto políticos como de prensa, mentar con insistencia'l so eventual postulación presidencial, más allá de que'l presidente Vázquez espresara la so preferencia por Danilo Astori.
Llueu Mujica empezó a xenerar fechos políticos que falaben a les clares de la so voluntá de ser candidatu a la presidencia, como la visita al matrimoniu Kirchner n'Arxentina. Esta visita foi bien comentada, yá que nesos momentos, Uruguái y Arxentina pasaben por una situación diplomática comprometida, con incesantes intercambios d'agresiones ente los gobiernos de los dos orielles; Mujica reivindicó una actitú d'acercamientu ente pueblos hermanos.
Precandidatura presidencial
El Congresu Estraordinariu «Zelmar Michelini» del Frente Ampliu, lleváu a cabu los díes 13 y 14 d'avientu de 2008, amás de resolver el programa de gobiernu de cara a un nuevu periodu, proclamar como'l candidatu oficial del Frente Ampliu pa les eleiciones internes del añu 2009, anque habilitó a los otros cuatro candidatos propuestos (Danilo Astori, Daniel Martínez, Marcos Carámbula y Enrique Rubio) pa participar nesta mesma instancia n'igualdá de condiciones. Darréu tantu Martínez como Rubio arrenunciaron del so precandidatura, polo que la disputa nes internes quedó plantegada ente Mujica, Astori y Carámbula.
Eleiciones presidenciales de 2009
Resultáu de la segunda vuelta de les eleiciones de 2009 pa la presidencia de la República.
Precandidatura presidencial
El 28 de xunu d'esi mesmu añu, tres les eleiciones internes, resultó escoyíu como candidatu únicu a la presidencia pol Frente Ampliu, en venciendo a los sos competidores con un 52,02 % de los votos totales.
Asunción de la presidencia
José Mujica emprestó xuramentu'l 1ᵘ de marzu de 2010 nel Palaciu Llexislativu, pa desempeñar el cargu de presidente de la República Oriental del Uruguái. Esta promesa foi tomada pola so propia esposa Lucía Topolansky, por ser la primer senadora de la Nación. Desenvolver cola presencia d'autoridaes de distintes partíos políticos uruguayos y de dellos representantes de distintos países, como Hillary Clinton, Cristina Fernández, Néstor Kirchner, Rafael Correa o Hugo Chávez, ente otros. Pronunció un discursu bien emponderáu y comentáu; nel mesmu sobrevolaben el so pasáu guerrilleru, les sos idees y el so llargu camín escontra la presidencia.
Candidatura presidencial
Ente los sos principales asesores de campaña destacáronse Milton Romani (seguridá pública), Héctor Tajam (economía), Juan José Domínguez (rellaciones esteriores), Alma Chiodi (salú) y Carlos Barceló (educación). Nel mes de setiembre de 2009 publicóse'l llibru Pepe coloquios, del periodista Alfredo García. Nel mesmu recueyen delles entrevistes grabaes a Mujica, col so pensamientu, les sos idees, les sos frases. Esti llibru llevantó discutiniu. Al respeutu Mujica declaró: «Equivócome como cualquier fíu de vecín».
Eleiciones presidenciales de 2009
El 25 d'ochobre de 2009, Mujica ganó con una votación cercana a la metá del total de votos válidos, lo cual valió pa dir a la segunda vuelta eleutoral contra Luis Alberto Lacalle'l 29 de payares. Esi día foi electu presidente con un porcentaxe cercanu al 52 % de los votos emitíos y a la nueche dirixó un mensaxe a la ciudadanía na que llamó ente otres coses a vencer los prexuicios.
Desbloquéu de la ponte de Frai Bentos
thumb|José Mujica xunto a la presidenta arxentina, [[Cristina Fernández de Kirchner nel Parque Anchorena, Uruguái.]] Depués de delles xuntes cola so homóloga Cristina Fernández, Mujica llogró que se llevantara'l piquete de Regueru Verde por que nuevamente el tránsitu fluyera ente Uruguái y Arxentina sobre'l Ponte Llibertadora General San Martín. Alcordóse dexar l'ingresu de personal téunico arxentín a la planta de celulosa d'UPM-Kymmene de Frai Bentos.
Gabinete ministerial
Nun principiu pal Ministeriu de Desenvolvimientu Social nomárase a Ana Olivera, quien se desempeñó como viceministra de la cartera ente 2005 y 2009. Sicasí, al ser propuesta como candidata a la intendencia del departamentu de Montevidéu, el so nome quedó refugáu.
Visites al esterior
miniaturadeimagen|José Mujica señalando nun mapa a [[Vladímir Putin|Vladimir Putin l'allugamientu d'Uruguái nel añu 2014. ]] Mujica realizó dellos viaxes al esterior, ente los que merez destacar particularmente la so visita a l'Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes, ocasión na que pronunció un enllargáu discursu de tonu global.
Programa de gobiernu
thumb|José Mujica y [[Danilo Astori, el 1 de marzu de 2010 camín a la plaza Independencia pa emprestar xuramentu.]] Antes d'asumir la presidencia fuéronse conociendo les distintes llinies programátiques que pensaben implementase nel nuevu gobiernu qu'asumiría'l 1 de marzu de 2010. Nesti marcu'l gobiernu electu definió cuatro eje de trabayu pa la conformanza de polítiques d'Estáu, esto ye, que trescendieren un periodu de gobiernu y que fueren relativamente independientes del partíu políticu gobernante. Les exes definíes fueron educación, seguridá, mediu ambiente y enerxía, y convocóse a los partíos políticos de la oposición con representación parllamentaria a integrar comisiones de trabayu pa la ellaboración de polítiques. Coles mesmes, plantegóse que'l gobiernu electu pretendía llevar alantre una ambiciosa reforma de l'alministración pública, inspirada nel modelu neozelandés.
Asunción de la presidencia
Mujica y la so esposa viven con gran austeridá, dende va décades, nuna chacra na zona de Rincón del Cuetu, onde se dedicaron al cultivo de flores como actividá económica. Al asumir como presidente de la República, en cuenta de treslladase a la residencia presidencial de Suárez y Reyes, el matrimoniu decidió permanecer na so residencia, lo cual implicó amesta-y meyores en materia de seguridá y comunicaciones.
Otros alcuerdos con Arxentina
El 25 de febreru de 2011 Mujica entrevistar cola presidenta arxentina, Cristina Fernández, na Quinta d'Olivos. Ellí alcordóse la conformanza d'una comisión binacional de siguimientu comercial. La función d'esta comisión yera detectar les demorances nel ingresu de los productos a l'Arxentina y faer les xestiones por que les llicencies pal ingresu de los productos uruguayos nun tardaren más de sesenta díes. La comisión taría integrada por téunicos de dambos países.
Na xunta de Olivos tamién se robló un conveniu pol cual alcordóse la puesta en marcha d'una planta regasificadora que dexa aprovir gas natural a dambos países mientres quince años, a partir del 2013. Según l'alcuerdu, la planta va ser propiedá de la empresa enerxética arxentina Enarsa y de la uruguaya Gas de Sayago S.A., propiedá d'UTE y ANCAP. El barcu metanero taría allugáu frente a la mariña uruguayo y conectao pol Gasoducto Cruz del Sur a les redes d'Arxentina y Uruguái. El proyeutu tendría un costo envaloráu en 18 millones de dólares.
Asunción de la presidencia
thumb|José Mujica nel despachu presidencial
Condecoraciones
thumb|150px|El presidente de Méxicu [[Enrique Peña Nieto condecorando a Mujica cola Orde de l'Águila Azteca]]
Educación
Mientres el gobiernu de Mujica promoviose'l proyeutu de la Universidá Teunolóxica del Uruguái, a instalase nel interior del país.
Relevancia internacional
Dende fines de 2013, el realizador cinematográficu Emir Kusturica atópase empuestu a la xera de filmar un documental sobre la vida de José Mujica, a quien considera «l'últimu héroe de la política».
Gabinete ministerial
Pa la conformanza del gabinete Mujica respetó los resultaos llograes nes eleiciones d'ochobre. D'esta manera'l Movimientu de Participación Popular llogró cuatro ministerios, el Frente Liber Seregni trés, el Partíu Socialista dos, la CAP-L, l'Aguada Artiguista y el Partíu Comunista unu cada unu.
Reforma del Estáu
Mujica anunció la so intención de «reformar l'alministración pública». Sicasí, la batalla agórase bien dura, tantu nel aspeutu escalafonario como nel salarial.
Plan d'Integración Socio-Habitacional «Xuntos»
Esti plan ye consideráu como buque insignia del gobiernu de Mujica. El mesmu foi llanzáu pol gobiernu'l 15 de xunu de 2010, como una continuación del Plan d'Emerxencia del so antecesor Tabaré Vázquez. Ye sofitáu por collaboraciones solidaries d'empreses privaes, col 87 % del salariu mensual de Mujica y cola venta de dalguna de les propiedaes del Estáu que cayeron en desusu. L'oxetivu del plan ye brinda-y a families carenciadas un llar onde vivir. Foi definíu por el mesmu presidente, non como un plan de vivienda, sinón como un plan d'ética y como una visión a futuru. El plan empezó a mediaos del 2010. La primer casa foi construyida nel asentamientu informal Primeru de Mayu. Les viviendes son construyíes con especialistes, pero amás colos mesmos comenenciudos, colos sos vecinos y con voluntarios.
Política económica
En términos xenerales caltiénse la política económica del anterior periodu, fortalecíu esto pola presencia d'un home del astorismo n'Economía. Dientro de les polítiques gubernamentales ta la promoción a la inversión nacional y estranxera. Dientro d'estes postreres destaquen emprendimientos como'l proyeutu Aratirí y Montes de la Plata.
Dende distintos medios de prensa afirmóse qu'esistía un grupu asesor al presidente integráu por Jerónimo Roca y Gabriel Frugoni de la OPP y el subsecretariu d'economía Pedro Buonomo, que la so orientación difier de les polítiques impulsaes pola ala astorista (integrada pol ministru d'economía Fernando Lorenzo, l'asesor Andrés Masoller y el presidente del BCU Mario Bergara). La esistencia de discrepancies ente dos aparentes corrientes económiques fixéronse bultables n'añu 2011 nel tratamientu de dellos proyeutos como l'Impuestu a la Concentración d'Inmuebles Rurales (ICIR) o la llei qu'efectuaba delles rebaxes diferenciales al IVA. Sicasí, dende'l gobiernu afirmóse en repitíes oportunidaes que la política económica del gobiernu ye una sola y que «nun hai nengún equipu económicu trabayando na solombra».
Programa de gobiernu
Nel so discursu de toma de mandu, realizáu'l 1 de marzu de 2010, Mujica reafitó la necesidá de que'l país cuntara con polítiques d'estáu. Tamién plantegó como un oxetivu primordial de la so alministración la eliminación de la indigencia y l'amenorgamientu de la probeza nun 50 %.
Creencies relixoses
Les creencies relixoses de Mujica fueron oxetu d'interés y especulación per parte de la prensa. Nuna entrevista cola BBC sostenida en payares de 2012 afirmó: «Nun tengo relixón, pero soi casi panteísta: almiro la naturaleza». Nuna carta unviada a Hugo Chávez el 11 d'avientu de 2012 deseyándo-y la so recuperación esclárialu qu'anque él «nun ye creyente» va convocar a una misa por que quien quixeren manifestase pola so salú facer. A la salida de dicha ceremonia Mujica esclarió: «Toi poniendo vieyu y nun sé si toi arimando a Dios, o non. Nun soi creyente (...) Dientro del mio corazón inda nun puedo o nun sé creer». N'ocasión de l'asunción en Roma del papa Francisco, orixinariu d'Arxentina, la esposa de Mujica, Lucía Topolansky esclarió que la so ausencia na ceremonia deber a que tanto ella como'l so maríu «nun son creyentes» y que a la ceremonia asistió'l vicepresidente Danilo Astori yá que él sí lo ye. Esti tipu de declaraciones valió-y que la prensa xeneralmente considerar unu de los dos únicos presidentes abiertamente ateos d'América, xunto al presidente de Cuba Raúl Castro.
Pensamiento
José Mujica llamó l'atención internacionalmente por el so estilu de vida austeru. Vive nuna chacra pela rodiada de Montevidéu propiedá de la so esposa, tornando ocupar la Residencia Presidencial de Suárez y Reyes, usada namái p'actos oficiales. Utiliza un Volkswagen Escarabayu de 1987 como mediu de tresporte. El 90 % del so sueldu (260.259 pesos uruguayos en 2012) dedicar a proyeutos d'ayuda contra la probeza.
Candidatura presidencial
thumb|Recibimientu de Mujica per parte de [[Lula da Silva, nel marcu de la campaña presidencial del Frente Ampliu.]] Depués de les eleiciones internes Danilo Astori aceptó completar, como candidatu a vicepresidente, la fórmula que va presentar esa fuercia político nes eleiciones d'ochobre de 2009. Mientres l'intre de la campaña eleutoral Mujica apuntó a un cambéu d'imaxe, abandonando'l so paxellu informal y vistiendo en delles oportunidaes con traxe a midida, anque nunca usó corbata.
Asunción de la presidencia
Al concluyir la ceremonia y el discursu de Mujica, él y el vicepresidente entrante Danilo Astori dirixir escontra una caravana que desaguaría nel llugar de tomar de mandu. Asumió de forma oficial el so cargu de presidente del Uruguái unes dos hores y media dempués del xuramentu, nuna ceremonia realizada al campu a pidíu esplícitu de Mujica, na plaza Independencia (la más importante del país) frente a bien de públicu y autoridaes nomaes; cuando'l presidente saliente Tabaré Vázquez asitió-y la banda presidencial.
Derechos humanos
El 22 de marzu de 2012, nuna ceremonia nel Palaciu Llexislativu, Mujica lleó un discursu nel cual reconocióse públicamente la responsabilidá del Estáu uruguayu nes violaciones a los derechos humanos mientres los años de la dictadura. Nesti actu tuvieron presentes, ente otros, el poeta Juan Gelman y la so nieta, Macarena, fía de sumíos nacida en cautiverio en Montevideo.
Tresxéneru
El términu tresxéneru fai una referencia a les persones que les sos identidá de xéneru son distintos del sexu o'l xéneru que se-yos asignó al nacer.
Porque les persones nun esperimenten los sos xéneros de la mesma manera, otros conceutos ya identidaes el términu tamién puede referise a inclúi:
El términu aplícase, polo xeneral, al estáu de la identidá de xéneru, que nun se correspuende col xéneru asignáu (la identificación biolóxica de si ye home o muyer en función de los cromosomes o xenital). Tamién s'aplica a una variedá d'individuos, conductes y grupos que suponen enclinos que s'estremen de les identidá de xéneru binaries (home o muyer).
Tresxéneru y LGBT
Como indica la conformanza de les sigles LGBT (L: Lesbianes; G: Gais; B: Bisexuales y T: Tresxéneru), el tresxéneru ye un componente de dicha comunidá por representar, al igual que les distintes orientaciones sexuales que nun siguen la heteronormatividad, una minoría sexual. Frecuentemente, la T ye interpretada como la lletra inicial de transexual o travesti; a pesar d'ello, dambes son identidaes tresxéneru, polo que la estensión del conceutu nun sería la mesma. De forma más xeneral, indícase que la lletra "T" representa tresxéneru.
Travestismu
El travestismu ye una identidá na que l'individuu utiliza priendas socialmente asignaes al xéneru opuestu, esto ye, identifícase meyor cola moda del xéneru opuestu que cola moda del xéneru propiu, dacuando pa reflexar dalgún tipu d'espresión sexual o identidá de xéneru (a diferencia del drag, que se llinda al entretenimientu, ente que el cross-dressing centrar nel usu d'indumentaria del xéneru opuestu, ensin esmolecese pola so intención). El travestismu puede o nun tar amestáu a la orientación sexual, y puede rellacionase col deséu de ser identificáu como una persona del xéneru opuestu. El términu travestismu tamién puede referise al patrón conductual y espresión sexual de los artistes de drag, nos que lo drag signifique dalgún tipu d'espresión sexual que nun se llinde a cencielles a la interpretación d'un personaxe col únicu fin d'entretener al públicu o provocar hilaridad. El fetichismu travestista ye una parafilia que designa'l vistise cola indumentaria socialmente asignada al xéneru opuestu como un mediu pa llograr prestar. Estereotípicamente, acomuñar al travestismu cola homosexualidá, pero nun son sinónimos. No relativo a los derechos humanos, tien d'identificase a una persona travesti como una persona del xéneru col que s'identifica, ensin importar qu'ésti correspuenda o non a la indumentaria qu'utiliza.
Tresxéneru y LGBT
miniaturadeimagen|left|220px|[[Drag queens nel Pride Parade en São Paulo, Brasil.]]
Símbolos tresxéneru
De manera más xeneral suel utilizase una alteración de los símbolos alquímico-astrolóxicos de Marte y Venus pa estremar a la comunidá tresxéneru. El símbolu representar con un aru xeneral qu'incorpora la cruz del símbolu de Venus, la flecha del símbolu de Marte y un tercer elementu que surde d'un híbridu de la cruz de Venus y la flecha de Marte. Na mayor parte de los símbolos tresxéneru suelen utilizase'l color rosa y el color azul en distintes solombres y tonos; tamién suel utilizase en degradáu de color.
Rellacionar con términos como'l cross-dressing ye l'usu de prendes asignaes socialmente al xéneru opuestu que nun arreya un propósitu específicu; el travestismu (identificase cola indumentaria socialmente asignada al sexu opuesto) y el drag (auxiliar dramáticu nel que se representen personaxes paródicos o burlescos del xéneru opuestu, con fines primordialmente histriónicos).
Identidaes tresxéneru
El tresxéneru consta de distintes identidaes, catalogaes de distintes maneres na que dalgunes s'inclúin y reconocen como tresxéneru. Diches identidaes rellaciónense porque prevalez una discordancia ente'l sexu biolóxico, el cisxéneru y los roles socialmente asignaos a determináu sexu biolóxico; identifíquense, asina, coles carauterístiques del xéneru opuestu, coles carauterístiques de los dos xéneros o con nengún de los xéneros binarios.
Popularmente allóñase'l términu tresxéneru d'otres identidaes que se deriven d'este, como la transexualidá y el travestismu. Equivocadamente suxúrese qu'una persona transexual o una travesti son distintes a una persona tresxéneru. Tresxéneru ye una persona qu'espresa'l so xéneru d'una manera distinta a lo que la sociedá hexemónica espera pola presencia de determináu sexu biolóxico nun individuu. L'identificase col xéneru opuestu o con nengún xéneru entra dientro de la definición de tresxéneru, polo qu'una persona axéneru, andróxina, bixéneru, un cross-dresser, un artista drag, genderqueer, xéneru fluyíu, una kathoey, un panxéneru, un tercer sexu, un transexual y una travesti, etcétera, son tresxéneru.
Androginia
L'androginia ye una identidá tresxéneru presente naquelles persones que nun tán acordies con el so sexu natural. La androginia utilizar con frecuencia dientro del estudiu de la bioloxía pa referise a la presencia "anormal" de carauterístiques sexuales de determináu xéneru dientro d'otru xéneru, polo que'l términu suel confundise cola intersexualidá y el hermafroditismu, anque puede llindase a cencielles a condiciones clíniques avezaes en determináu xéneru que se manifiesten dientro del xéneru opuestu d'una manera poblacionalmente rara, como'l hirsutismu y la ginecomastia. La androginia ye l'ambigüedá sexual de carauterístiques físiques o psicolóxiques, identificaes como una ambigüedá biolóxica nel casu de que la persona nun pueda ser identificada clínicamente como un masculín o un femenín por cuenta de la presencia d'anomalíes xenitales qu'acompañen la visión clínica de la intersexualidá, o como una ambigüedá psicosocial na que s'identifiquen patrones de comportamientu y manerismos socialmente asignaos a determináu xéneru dientro de la espresión social d'una persona del xéneru opuestu.
Afeición y masculinización
L'afeición y la masculinización rellacionar con diverses identidaes tresxéneru qu'arreyen la feminización y masculinización social, psicolóxica o física d'un individuu que desea vivir y ser aceptáu como una persona del sexu opuesto.
Androginia
La androginia tamién define una serie de patrones psicolóxicos nun individuu de determináu xéneru que concuerden colo que convencionalemente la sociedá identifica col comportamientu del xéneru opuestu, esto ye, el términu tamién s'usa como un términu social que define a aquelles persones qu'adopten el comportamientu y manerismos del xéneru opuestu (y presenten una discordancia respectu al llamáu cisxéneru). La androginia, como términu pa definir el comportamientu social o la vida sexual, ye axustada poles carauterístiques del afeición o de la masculinización, que suelen interpretase popularmente nun sentíu peyorativu. L'afeición o masculinización d'una persona nun son determinaos por nengún tipu d'orientación sexual, yá que nengunu de los dos rellaciónase. La androginia psicolóxica (afeición y masculinización) nun suelen considerase identidaes tresxéneru.
Afeición y masculinización
El afeición ye un patrón social qu'introduz les nociones tradicionales de la feminidad dientro de la masculinidad, esto ye, ye tou aquello que, en mira de ser masculín, resulta femenín; arreya la conducta individual, el comportamientu social y la espresión cultural. Dientro del comportamientu humanu identifícase l'adopción de manerismos y espresiones atribuyíes socialmente a determináu xéneru dientro del patrón conductual d'un individuu del xéneru opuestu. L'afeición rellaciónase socialmente con un atributu clave de la homosexualidá masculina, anque ésti nun dependa de nenguna manera de la orientación sexual.
Tresxéneru y LGBT
A pesar d'arrexuntase con orientaciones sexuales en LGBT, el fechu de ser tresxéneru tien que ver cola identidá de xéneru d'una persona, non cola so orientación sexual. Una persona tresxéneru puede manifestar cualquier orientación sexual, al igual qu'una persona cisxéneru.
Androginia
miniaturadeimagen|left|160px|Escultura de [[Hermafroditu]]
Transfobia
La transfobia ye un delitu d'odiu que describe un rangu de discriminación escontra les persones tresxéneru. Les persones tresxéneru tamién pueden esperimentar homofobia, por cuenta de la concepción errónea qu'acomuña la identidá de xéneru y l'homosexualidá. Nuna situación similar atópase'l términu prexuiciu tresxéneru, que refier al prexuiciu, discriminación o l'estereotipu negativu de la comunidá tresxéneru. El trans bashing ye un patrón de comportamientu d'odiu qu'arreya ataques verbales o físicos a persones tresxéneru.
Tresxéneru y LGBT
En décades anteriores confundíense los conceutos d'orientación sexual ya identidá de xéneru, polo que se-yos etiquetaba a cencielles como homosexualidá o heterosexualidá, según el sexu biolóxico que presentaba una persona. A partir de la década de los 70, empezó a faese una distinción ente'l términu identidá tresxéneru y el términu homosexualidá, esto ye, ente la identidá de xéneru y l'orientación sexual d'una persona. Si una persona percíbese como'l xéneru opuestu al grupu pol que siente atraición sexual, pue ser considerada heterosexual. Por casu, una muyer transexual que se siente atraida por homes puede ser llamada heterosexual.
Tercer sexu
Denominar tercer xéneru tamién a la presencia de l'afeición o masculinización, equivocadamente atribuyíos a la homosexualidá; anque tamién s'alluga como una noción social sobre'l queer na que s'estrema al LGBT de los xéneros binarios, al xustificase cola so conducta. Por casu, un home que se desempeña sexualmente como bottom sería socialmente rellacionáu con un físicu masculín y una sexualidá o psicoloxía femenina tradicional. Tamién s'utiliza pa referise a persones con identidá de xéneru y sexu biolóxico concordantes y d'orientación sexual heterosexual qu'esperimenten deseos homosexuales (heteroflexibilidad).
Bixéneru
El bixéneru ye un conceutu que describe aquella conducta na que surde un tipu de transformismu nel que la persona rota la so personalidá a masculín y femenín, en función del contestu. L'individuu identificar a sigo mesmu como masculín y como femenín, pero alteria la so perceición de xéneru, afaciéndose a les circunstancies sociales. El bixéneru tamién se rellaciona col xéneru fluyíu y el transformismu, yá que representa una alteración propia del xéneru qu'actúa sobre'l comportamientu social de la persona, afaciéndose al xéneru col que s'identifique nesi momentu.
Xéneru fluyíu
El xéneru fluyíu ye una identidá tresxéneru del genderqueer na que pueden allugase otres identidaes, como la identidá bixéneru y l'identidá trixéneru, concentrándose na identidá o conformanza sexual d'una persona con dambos xéneros binarios y, nel casu d'identidá trixéneru, con dalguna otra variante de xéneru. El xéneru fluyíu establez periodos de transición nos que s'identifica como masculín y otros periodos nos que s'identifica como femenín o como dalgún otru xéneru, davezu nuna identidá tresformista. El xéneru fluyíu nun se determina cola presencia de determinaes carauterístiques sexuales o pola orientación sexual, sinón por una conformidá na identidá de xéneru con dambos xéneros convencionales. Llámase-y xéneru fluyíu por analoxía a les carauterístiques de los fluyíos de permanecer en constante movimientu, y fai referencia al trance ente masculín y femenín nuna persona.
Perceición social: discriminación
Dientro de la perceición social tradicional, suel asimilase que'l tresxéneru arreya un desorde o patoloxía mental frecuentemente rellacionada cola homosexualidá. Suel confundise que la orientación sexual homosexual deriva na identidá tresxéneru, polo que suel dicise qu'una persona homosexual vese como una persona del xéneru contrariu polo que prefier la interacción sexual de persones del so mesmu sexu biolóxicu (Exemplu: asumiríase qu'una persona que camudó'l so xéneru a femenín taría atraida sexualmente a persones del xéneru masculín). La identidá tresxéneru nun tien rellación cola orientación sexual, yá que cualquier orientación sexual pue tar presente nuna persona que s'identifica como tresxéneru. Tamién suel dicise equivocadamente que'l tresxéneru y l'homosexualidá (en cualesquier de les espresiones LGBT) formen parte d'un "tercer sexu" que transgrede l'espectru de los xéneros binarios (masculín y femenín), falándose de tres xéneru equivocadamente axustaos: masculín, femenín y queer.
Salú mental
En distintes llexislaciones y estatutos clínicos considerar al tresxéneru en cualesquier de les sos espresiones (principalmente la transexualidá y el travestismu) como un trestornu mental. El tresxéneru, nel so calter clínicu, identifícase como trestornu d'identidá de xéneru, clasificáu como trestornu o desorde mental nel Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM), publicáu pola Asociación Estauxunidense de Psiquiatría (APA). Como respuesta social a la clasificación del tresxéneru, surdieron distintos movimientos sociales d'activistes que piden que la clasificación del tresxéneru dexe de ser consideráu trestornu mental y esaníciese de la clasificación del DSM. La psicoloxía define'l desorde d'identidá de xéneru como: "Fuertes y persistentes sentimientos d'identificación col xéneru opuestu y inconformidad col xéneru propiu".
Genderqueer
Genderqueer (identificáu como xéneru entemediu o interxéneru) ye una identidá na que l'individuu nun s'identifica colos xéneros binarios tradicionales (masculín y femenín), y puede llegar a identificase como un amiestu de masculín y femenín, como masculín o como femenín, como nengún de los dos xéneros, como un tercer xéneru amás de los xéneros binarios o como tolos xéneros posibles, incluyíu un xéneru entemediu. Les persones genderqueer nun se perciben a sigo mesmes como un individuu perteneciente parcial o totalmente a un xéneru, sinón que presenten un tipu de inconformidad que-yos dexa atribuyir se carauterístiques especiales de determináu xéneru pa satisfaer el so deséu d'identidá. Nel casu de que se perciba a sigo mesmu como masculín y femenín, esiste una identidá bixéneru; si nun se percibe como masculín nin como femenín, entós esiste una identidá axéneru; si percíbese como un amiestu ente masculín y femenín, entós esiste una identidá panxéneru; si percíbese como un xéneru distintu al xéneru masculín, al femenín o al nulu, entós percíbese como un tercer xéneru. El términu nun tien de confundir se col términu queer (que, lliteralmente, significa "estrañu", n'inglés), que designa a cualquier tipu de minoría sexual que quede incluyida nos parámetros de la identidá LGBT, yá que ye un términu de mayor estensión que tamién designa a les persones tresxéneru y, por tanto, tamién a les persones d'identidá genderqueer.
Salú mental
La APA clasifica carecimientos clínicamente relevantes que causen dalgún tipu d'entueyu o respuesta negativa na salú, polo que'l desorde d'identidá de xéneru considérase una patoloxía psicolóxica namái cuando produz disforia de xéneru; amenórgase, asina, la respuesta social que produz la controversial clasificación del tresxéneru como desorde mental clínicu-psicolóxicu. Dellos grupos d'activistes deseyen que'l tresxéneru descríbase clínicamente a cencielles d'una forma más apropiada que nun lo considere un trestornu mental. Nuna variante del desorde d'identidá de xéneru, atópase'l trestornu d'identidá de xéneru infantil. El trestornu d'identidá de xéneru infantil ye un patrón de comportamientu ente infantes y persones que pasen pola pubertá, nel que l'individuu refuga pertenecer al xéneru que-y foi asignáu al nacer y desea vivir como una persona del xéneru opuestu; acepta'l so estilu de vida, la so rol social y los manerismos. Considerar a esti patrón de comportamientu un precursor de la homosexualidá.
Tercer sexu
miniaturadeimagen|240px|[[Vedette|Showgirls kathoey]]
Axéneru
Axéneru ye una "identidá de xéneru" na que la persona nun s'identifica o conforma con dalgunos de los dos xéneros socialmente establecíos, masculín y femenín, o bien con nengún d'otru tipu, polo que nun se considera dientro de les estipulaciones de nengún de los xéneros binarios nin transxéneros. Una persona axéneru puede tener determinaes carauterístiques físiques del dimorfismu sexual que definen les carauterístiques físiques del so sexu biolóxico y que la suxetar a un xéneru biosocial; o a cencielles nun s'identifica o conforma col xéneru socialmente correspondiente al so sexu biolóxico nin tampoco col equivalente opuestu, polo que decide establecese como una persona que tien una identidá de xéneru allugada como neutral o nula. Una persona axéneru puede sentise identificada como un xéneru, pero non correspondiente a nengún de los establecíos, o bien puede nun acomuñar nin identificase con nengún xéneru.
Perceición social: discriminación
Otru aspeutu social frecuentemente problemáticu sobre'l tresxéneru refier al usu de pronomes y artículos pa marcar el como referise a una persona tresxéneru. Lo más políticamente correcto ye referise a una persona d'alcuerdu a la so identidá de xéneru y non al so sexu biolóxico.
Aspeutos llegales
En distintes jurisdicción políticu-sociales ufiértense garantíes a la proteición de les persones tresxéneru en toles sos identidaes. La reconocencia de diches lleis depende de la xurisdicción de cada país, y son contrastantemente xurídicos, pos se dexa la ciruxía y la reconocencia llegal del tresxéneru, nun estremu, pero penalízase cualesquier tipu d'espresión tresxéneru, nel otru.
Salú física
Los tratamientos hormonales son una alternativa qu'en casu de ser introducíos nun individuu de sexu biolóxico femenín, crea una mayor concentración de vellu androgénico na zona facial y masculiniza la distribución de la grasa. Nel casu d'aplicase a un individuu de sexu biolóxico masculín, l'efeutu va causar la feminización de la distribución de la grasa y el volume de los senos. Otres alternatives sencielles inclúin la depilación láser y la depilación por electrólisis pa remover el vellu endrogénico nel cuerpu. Los términos cambéu de sexu y ciruxía de reasignación de sexu usar de manera global pa definir la transición d'un cuerpu de determináu sexu biolóxico al otru. Dellos procedimientos quirúrxicos qu'inclúin les ciruxíes de cambéu de sexu son:
Kathoey
Kathoey (tailandés: กะเทย, IPA: [kaʔtʰɤːj]) ye un términu tailandés utilizáu pa referise a un home tresxéneru o a un home amuyeráu. Del Kathoey surden distintes espresiones del tresxéneru rellacionaes cola transexualidá, col drag y cola perceición genderqueer d'un tercer sexu. Un kathoey puede ser transexual, esto ye, nun se conforma col sexu biolóxico que-y foi axustáu al nacer. Pa reconfigurar el so xéneru, recurre a l'afeición del so cuerpu con tratamientos hormonales, ciruxíes y tratamientos de guapura. N'otros casos, un kathoey puede tar conforme col xéneru que-y foi determináu al nacer, y desea tener solo una apariencia femenina. N'otros casos, un kathoey pertenez al tercer xéneru, esto ye, clasifícase como un amiestu d'home y muyer.
Trixéneru
El trixéneru ye una identidá tresxéneru que, de manera similar al bixéneru, carauterizar pola movilidá ente xéneros, rellacionándose asina cola identidá tresxéneru del xéneru fluyíu. El trixéneru carauterizar pola movilidá d'un individuu como masculín, femenín o'l tercer xéneru (yá sía un xéneru nulu, una combinación de masculín y femenín o dalguna otra variedá de la identidá tresxéneru del genderqueer), tou determináu poles circunstancies que presenta'l contestu.
Símbolos tresxéneru
Un símbolu común de l'actualidá ye la bandera del arguyu tresxéneru, creada en 1999 por Monica Helms y amosada per primer vegada nel Pride Parade de Phoenix, Arizona, nel añu 2000. El símbolu consta de cinco franxes, de les cualos dos son azules, que representen el xéneru masculín; dos son roses, que representen el xéneru femenín, y una central blanca, que representa la neutralidá de xéneru, el axéneru y/o la intersexualidá.
Tresxéneru y relixón
Dientro del xudaísmu y el cristianismu atópense términos que, derivaos de diverses interpretaciones modernes, refieren a persones con capadura, identidá tresxéneru, homosexualidá, afeición y conducta célibe que nun se peracababa nel matrimoniu. Nel xudaísmu y el cristianismu, allúgase'l términu d'orixe llatín enuchus, deriváu de la mesma del griegu εὐνοῦχος (eunûjos, eunucu), que refier a persones que nun tienen la capacidá de la procreación por cuenta de una causa biolóxica o social como la capadura y el celibatu. El eunucu y la so interpretación moderna suxuren un modelu LGBT antiguu nel que se clasificaba a persones pertenecientes a dalguna minoría sexual, de manera similar al malakos griegu. Xesucristo menta tres tipos d'eunucos según los rellatos de Matéu, nel qu'esisten eunucos natos, que deciden nun peracabar la so vida en matrimoniu y que dellos puntos de vista modernos suxuren que yeren persones homosexuales o tresxéneru; tamién menta eunucos producíos pol home (persones clínicamente capaes que nun peracababen la so vida en matrimoniu por cuenta de la falta de xenitales procreadores) y los eunucos fechos por voluntá (persones dedicaes al celibatu que practicaben l'astinencia sexual y que nun peracababen la so vida en matrimoniu).
Símbolos tresxéneru
100px|esquierda
Transexualidá
La transexualidá ye una identidá na que l'individuu identifícase, desea vivir y ser aceptáu como una persona del sexu opuesto al so sexu biolóxico. La transexualidá presenta una discordancia ente la identidá de xéneru mesma y el sexu biolóxico asignáu na nacencia; surde'l deséu de pertenecer al xéneru opuestu. El deséu transexual definir pola incorfomidad col xéneru anatómicu, lo que fai que l'individuu busque que la so apariencia física y xenitales tean lo más cerca posible, al traviés de cirugía y tratamientos hormonales de reasignación de sexu o cambéu de sexu, de la identidá de xéneru que l'individuu mesmu percibe. La terapia clínica de la transexualidá inclúi diversos tratamientos endocrinolóxicos ya intervenciones quirúrxiques que modelen el cuerpu a semeyanza del cuerpu d'una persona que pertenez al xéneru deseyáu. La transexualidá arreya'l sentimientu de pertenencia a una identidá, lo cual puede tener implicaciones llegales sobre'l cambéu d'identidá que lu aseguren a la persona transexual que va ser reconocida llegalmente como una persona del xéneru opuestu.
Transfobia
Les persones de xéneros non-binarios sufren, tamién, una forma de transfobia específica que nun sufren les persones de xéneros binarios; y generismu, que ye la creencia de que solo esisten dos xéneros.
Tresxéneru y relixón
Nes relixones dhármicas nun s'establez una noción determinada del xéneru y les sos variantes, polo que dientro de diversos cultos y cosmovisiones ye apreciable la interpretación de dioses andróxinos que presenten diverses carauterístiques rellacionaes cola intersexualidá. Dientro de la relixón hindú considérense diverses deidaes intersexuales, onde una persona biolóxicamente designada con dicha condición o Hijra considérase una encarnación de Parvati y Shiva.
Aspeutos sociales
miniaturadeimagen|190px|Portada de The Third Sex [El tercer sexu] (1959), d'[[Artemis Smith, seudónimu d'Annselm Morpurgo.]]
Salú física
Distintos procedimientos médicos y quirúrxicos topar a disposición de los pacientes en distintos países nos que ta dexada la reasignación de sexu. Non toles identidaes tresxéneru busquen un cambéu na apariencia física pa la reasignación del so sexu biolóxico.
Afeición y masculinización
La masculinización ye un patrón social qu'introduz les nociones tradicionales de la masculinidad dientro de la feminidad, esto ye, ye tou aquello que, en mira de ser femenín, resulta masculín; arreya la conducta individual, el comportamientu social y la espresión cultural. Dientro del comportamientu humanu identifícase l'adopción de manerismos y espresiones atribuyíes socialmente a determináu xéneru dientro del patrón conductual d'un individuu del xéneru opuestu. La masculinización ye socialmente rellacionada como un atributu clave de la homosexualidá femenina, anque ésta nun dependa de nenguna manera de la orientación sexual.
Intersexualidá
La presencia combinativa o especificativa de diches anomalíes xenitales nun dexa la correuta clasificación d'un individuu intersexual dientro de lo que la sociedá consideraría un masculín o un femenín. Tal motivu aniciaba la mutilación xenital d'un individuu nuevu por que fuera clasificáu como masculín o femenín. Pa evitar discriminación, tien d'aludise a una persona intersexual col xéneru col que s'identifica, ensin importar les carauterístiques sexual que la determinen. El términu hermafrodita utilizar na bioloxía pa referise a organismos de reproducción sexual que tienen dambos órganos sexuales, aniciáu a partir de raigaños mitolóxicos qu'estigmaticen el conceutu de la intersexualidá, polo que'l términu dientro y fora del área médica ye refugáu, y tamién se refuga la subcategoría del pseudohermafroditismu.
Símbolos tresxéneru
Otros símbolos del tránsgenero son la camparina (que suel ser modificada con colores en rosa o azul), que fai una referencia analóxica ente'l procesu de metamorfosis de los lepidópteros y la transición de xéneru d'una persona tresxéneru. Otru simbolismu de la comunidá tresxéneru ye'l Taijitu, como representación del yin y el yang, alteriáu en color azul celeste y rosado pa representar los xéneros binarios y la complementación, equilibriu y harmonía de dambos xéneros.
Tresxéneru y relixón
Distintes ideoloxíes oponer a la espresión del tresxéneru, sobremanera aquelles relixones abrahámiques que sostienen la ideoloxía de la complementación de los xéneros, el designio divín axustáu a cada persona, l'orde social específicu y l'orde natural y propósitu procreativo del home, polo que la espresión tresxéneru (principalmente la transexualidá y el tresxéneru) pue ser considerada como una contradicción al designio divín, una contradicción al designio natural o una ofiensa divina. Dientro de les creencies nes relixones abrahámiques, axústase que Dios creó a les persones con xéneros binarios, lo que suel interpretase dientro de les práutiques relixoses como un mandatu divín contra les variantes de xéneru. Nel llibru del Xénesis, nos pasaxes que refieren a la creación d'Adán y Eva, establezse la noción tradicional de la feminidad y la masculinidad, ya ignórense les posibles variantes de xéneru, al interpretar la esistencia única del xéneru binariu, destináu a la procreación y la complementación natural.
Salú mental
Nel casu de carecer disforia de xéneru, sentimientos depresivos o estrés ante la discordancia ente identidá de xéneru y el sexu biolóxico, encamiéntase la terapia psicolóxica. Tamién ye recomendable la terapia psicolóxica pa la transexualidá en casu de que'l cambéu de sexu sía una realidá, non como un diagnósticu clínicu, sinón como un sofitu qu'ayude al paciente a sobrollevar el so "nueva vida" como miembru reconocíu del xéneru opuestu.