Historia_de_la_ciencia
Edá Moderna
thumb|170px|Producción de llibros n'Europa occidental nes edaes Medio y Moderno (en naranxa manuscritos y n'azul impresu). Pa dexar la comparanza reparar que la escala nun ye llinial, sinón esponencial en potencies de diez. thumb|left|[[Ars Magna de Gerolamo Cardano (1545), la obra más importante del nuevu álxebra del sieglu XVI, que desenvuelve les idees de Tartaglia y preciede a les que cierren el sieglu (Rafaelle Bombelli y François Viète). Na primer metá del sieglu destacaren los maestros calculistes encargaos de la contabilidá nos puertos hanseáticos (Rechenmeisters). ]] thumb|170px|[[Biblia de Gutenberg (1450-1455). El desenvolvimientu de la imprenta dexó per primer vegada un accesu casi instantáneu y universal a les conocencies a midida que díbense produciendo. La publicación (que tamién podía faese por aciu la correspondencia) convertir nun requisitu pa l'atribución d'un llogru científicu, y convirtió la ciencia nuna actividá coleutiva. L'alfabetización xeneralizóse, sobremanera nos países del norte d'Europa, onde trunfó la Reforma protestante (qu'aportunaba na necesidá del accesu individual a la llectura de la Biblia). La rellación ente La ética protestante y l'espíritu del capitalismu foi señalada por Max Weber.]] thumb|left|[[Kepler demostró la so honestidá intelectual al arrenunciar al sistema ptolemaicu en comprobando que les observaciones daben datos incompatibles con él, a pesar de toles sofisticaes formulaciones teóriques qu'intentó, incluyendo modelos con sólidos platónicos inscritos unos n'otros, que pretendíen atopar la perfeición formal d'un universu creáu por Dios. La solución qu'atopó, órbites elíptiques col sol n'unu de los focos, nun yera tan mística, pero funcionaba (lleis de Kepler, 1609-1618). El sistema copernicanu (espuestu en De Revolutionibus Orbium Coelestium la obra póstuma de Nicolás Copérnico, 1543) foi defendíu tamién por Giordano Bruno (condergáu a la foguera en 1600) y Galileo Galilei (obligáu a abjurar en 1633 del so Dialogo sopra i due massimi sistemi del mondo Tolemaicu, y Coperniciano, 1632), atopando la so definitiva espresión na llei de la gravitación universal de Newton, que los sos términos (l'atraición ente cuerpos en rellación direuta a la masa ya inversa al cuadráu de la distancia) taben nel ambiente intelectual dende'l final de les décades de 1660 antes de ser espuestos ante la Royal Society en 1686, lo qu'amenó una acusación de plaxu por Robert Hooke.]] thumb|170px|[[Leviathan de Hobbes (1651), unu de los testos fundadores de les modernes ciencies polítiques (con El Príncipe de Maquiavelo -1513-, Los seis llibros de la República de Bodino -1576-, Mare Liberum de Grotius -1609- o Trataos sobre'l gobiernu civil de Locke -1689-). Nel sieglu XVI foi decisiva la influencia de la neoescolástica Escuela de Salamanca, ente que nel sieglu XVIII dir los ilustraos franceses (Montesquieu -L'espíritu de les lleis, 1748-, Voltaire -Candide ou l'Optimisme, 1759- y Rousseau -El contratu social, 1762-) y los italianos Vico (Principi di Scienza Nuova d'intorno alla Comune Natura delle Nazioni, 1725-1744) y Beccaria (De los delitos y les penes, 1764).]] thumb|left|Dibuxos realizaos por [[Galileo pa representar la so observación de la lluna al traviés del telescopiu (1616).]] thumb|170px|[[Ética (Spinoza)|Ethica ordine geometrico demonstrata de Spinoza, 1677.]] thumb|left|La "[[pascalina", calculadora diseñada por Blaise Pascal en 1642.]] thumb|left|[[Philosophiæ naturalis principia mathematica de Newton (1687).]] thumb|170px|Representación artística del [[terremotu de Lisboa (1755). La impresión que causó na opinión pública europea confirmó nos llamaos philosophes (comprometíos nel ambiciosu y peligrosu proyeutu de L'Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers de Diderot y D'Alembert, 1751-1772) la necesidá d'un cuestionamiento radical de los dogmes; un sentíu críticu y una osadía intelectual (sapere aude) que Kant definió darréu como "la salida del home del so autoculpable minoría d'edá" (Ausgang des Menschen aus seiner selbstverschuldeten Unmündigkeit), nel so artículu Was ist Aufklärung? ("Qué ye ilustración", 1784).]] thumb|left|Clasificación del "reinu animal" en [[Systema Naturae de Linneo (1735). El diseñu de la nomenclatura binomial dotó a la bioloxía d'una ferramienta de clasificación científica de primera magnitú.]]