cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Idioma jakasio
A mediaos del sieglu XIX dellos llingüistes fineses y rusos empezaron a documentar el jakasio. En 1924 desenvolvióse una forma lliteraria usando l'alfabetu cirílicu. Ente 1929 y 1939 usóse l'alfabetu llatín, pero darréu volvióse al cirílicu.
Ortografía
Alfabetu llatín:
Alfabetu cirílicu:
Victorino de la Plaza
Victorino de la Plaza foi un abogáu, militar y políticu arxentín, Presidente de la Nación Arxentina ente'l 9 d'agostu de 1914 y el 12 d'ochobre de 1916. thumb|[[Escudu d'Armes de la familia Lea y Plaza.]] Foi'l postreru de los presidentes del llamáu Periodu Conservador, que s'empecipiara en 1880.
Infancia y mocedá
Victorino de la Plaza nació'l 2 de payares de 1840 na ciudá de Salta, provincia de Salta. Yera fíu del matrimoniu ente José Mariano Roque de la Plaza y Elejalde, y María Manuela Palacios. El so güelu paternu foi'l guerreru de la Independencia, coronel Manuel Ubaldo de Lea y Plaza, miembru d'una distinguida familia patricia que se forxó y cubrió d'honres tantu nos tiempos de la conquista como na magna xesta pola llibertá d'América. El so hermanu Rafael de la Plaza, nacíu en 1844, destacóse como políticu na provincia de Santiago del Estero, aportando a gobernador de la mesma. Tres la muerte del so padre, la so madre tuvo de faese cargu de la crianza de los hermanos.
De la Plaza empezó los sos estudios nuna escuela pública. Sicasí, tuvo pocu tiempu nesa institución, yá que ingresó a un conventu franciscanu. Realizó dellos trabayos mientres la so infancia; trabayó como preceptor nuna escuela empobinada por Pedro Arze, y vendió diarios, como tamién los dulces, xabones y empanaes preparaos pola so madre. Ingresó al estudiu de Mariano Zorreguieta y empezó a trabayar como escribán y procurador. Darréu, aprobó un exame ante'l Supremu Tribunal de Xusticia, polo que consiguió'l títulu de notariu en 1859.
Llogró una beca dada pol gobiernu de la Confederación, encabezáu por Justo José de Urquiza, que-y dexó ingresar al Colexu del Uruguái, allugáu en Concepción del Uruguay; la so fecha d'ingresu a la institución ye aldericada, pero sábese que foi ente 1859 y 1862. Equí completó'l secundariu, teniendo ente los sos compañeros a Julio Argentino Roca. Darréu viaxó a Buenos Aires, pa ingresar a la universidá. Empezó a cursar Filosofía, onde se destacar. Esto dexó-y que'l presidente Mitre nomar como escribiente segundu de la Contadoría Nacional, en 1864; al añu siguiente foi nomáu escribiente primeru.
Carrera militar
La carrera militar de de la Plaza foi bien curtia. Al españar la Guerra de la Triple Alianza, de la Plaza abandonó los sos estudios universitarios y se enroló nun reximientu d'artillería; foi escoyíu como ayudante del xeneral Julio de Vedia. Lluchó nes batalles d'Estero Bellacu, el 2 de mayu de 1866, y de Tuyutí, el 24 de mayu d'esi mesmu añu. Darréu, el gobiernu uruguayu lo galardonó cola medaya Sol de Plata pol so remanar mientres la batalla d'Estero Bellacu y colos Gordones d'Honor pola so actuación en Tuyutí. Bartolomé Mitre, pela so parte, xubir al grau de capitán y apurrió-y una mención pol so heroísmu. Sicasí, de la Plaza tuvo de tornar a Buenos Aires por problemes de salú.
Abogáu
Al so regresu, inscribir na Facultá de Derechu pa estudiar abogacía. Recibióse'l 13 de xunetu de 1868, cola so tesis llamada El creitu como capital. Tuvo como padrín a Dalmacio Vélez Sarsfield, pa quien trabayara como escribiente mientres ésti redactaba'l Códigu Civil.
Entamos na política
De la Plaza empecipió la so carrera pública y política mientres el gobiernu de Domingo Faustino Sarmiento, quien lo nomó profesor de filosofía del Colexu Nacional de Buenos Aires, reemplazando a Pedro Goyena. Tres l'aprobación del Códigu Civil per parte del Congresu Nacional, foi l'encargáu d'unvialo a los Estaos Xuníos, en que les sos prenses imprimir.
Nos años siguientes tuvo actuación destacada como abogáu de bancos y como diplomáticu; moró munchos años en Londres, y en 1890 foi encargáu pol presidente Carlos Pellegrini de la renegociación de la delda esterna del país, metanes la crisis económica d'esi añu.
Etapa como vicepresidente
thumb|left|Victorino de la Plaza tuvo presente na inauguración de la [[Llinia A (metro de Buenos Aires)|Llinia A del metro de Buenos Aires.|358x358px]] El 21 d'avientu de 1909 aprobóse una ordenanza municipal de la ciudá de Buenos Aires, que autorizaba a la Compañía de Tranvíes Anglu-Arxentina a construyir una llinia de soterraños na ciudá; sicasí, les obres namái empezaron el 15 de setiembre de 1911, cola presencia del presidente Sáenz Peña y del intendente Anchorena. D'esta forma, Buenos Aires convertir na decimotercer ciudá nel mundu en tener un serviciu de trenes soterraños, y la primera en Suramérica. La inauguración de la llinia llevar a cabu'l 1 d'avientu de 1913. El primer viaxe, al qu'asistieron de la Plaza (en representación del gobiernu nacional), Anchorena y otros funcionarios, tuvo llugar ente les estaciones Plaza de Mayu y Once.
Presidencia
N'ochobre de 1913, Sáenz Peña solicitó una llicencia al so cargu por razones de salú –morrería menos d'un añu más tarde, ensin haber reasumido el cargu– polo que'l vicepresidente Victorino de la Plaza fixo cargu del gobiernu y reorganizó el so gabinete en febreru del añu siguiente. El presidente morrió'l 9 d'agostu de 1914.
Victorino de la Plaza yera especialista en finances. Mientres el so mandatu creóse la Caxa Nacional d'Aforru Postal y sancionáronse les lleis d'Accidentes de Trabayu y de Cases Barates pa emplegaos y obreros, llamada Llei Cafferata pol so inspirador, el diputáu Juan Félix Cafferata. Inauguróse'l primer ferrocarril llétricu, que xune güei la ciudá de Buenos Aires con Tigre. Implementó la Llei Sáenz Peña, el votu universal secretu y obligatoriu.
Metanes la crisis económica, de la incertidume pola Guerra y de l'aprovecedura del gobiernu pola derrota conservadora frente a la Unión Cívica Radical, él mesmu festexó'l Centenariu de la Declaración de la Independencia. Mientres los festexos, el presidente recibió un ataque con arma de fueu por un militante anarquista, del cual resultó ilesu.
Rellaciones esteriores
La mayor parte de la so xestión tuvo signada pol españíu de la Primer Guerra Mundial. Sicasí, xustu antes d'esti acontecimientu –en respuesta a la ocupación estauxunidense de Veracruz de 1914– empecipiáronse conversaciones con Brasil y Chile pa frenar la meyora de la influencia estauxunidense, que desaguaría al añu siguiente na firma del Pactu ABC.
Apenes empezada la Guerra, De la Plaza entainar en declarar la neutralidá arxentina y anunció el so deséu de comerciar con dambos bandos.
Consecuencies económiques de la Gran Guerra
Pocos díes antes del empiezu de la Guerra, representantes de les potencies europees retiraron tol oru que pudieron de la Caxa Nacional de Conversión, alredor de 28 millones de pesos,y embarcar escontra los sos países. De resultes, el públicu empecipió una corrida bancaria, a la que'l presidente respondió col zarru indefiníu de la Caxa. D'esi manera empecipió'l periodu de inconvertibilidad del papel moneda, que de la mesma perdió non menos del 10% del so valor.
La situación económica del país foi duramente afeutada pola guerra: namái en 1915, les rentes nacionales cayeron nun 40%. Les naciones batalloses utilizaron casi toles sos marines mercantes pa la guerra, y amás les sos flotes atacaron buques mercantes enemigos, colo que les esportaciones arxentines fixéronse más complicaes. Más notablemente entá,les importaciones de bienes industriales sufrieron una abrupta cayida, lo cual –sumáu a la inconvertibilidad– xeneró un rápidu aumentu del valor de los bienes industriales, lo que de la mesma xeneró una oportunidá única pa la industria nacional. Trátase d'un proteicionismu de fechu.
La resultancia foi una enorme crecedera del númberu de talleres industriales y de la producción industrial. La industria metalúrxicosobremanera, tuvo una crecedera esplosiva.
Sicasí les llimitaciones de capital, l'impulsu estatal sobre los ferrocarriles llogró llevalos a 33 595 km. Y, a pesar de les llimitaciones, les esportaciones de carne siguieron n'ascensu, pasando de 389 millones de pesos oro en 1910 a 574 en 1916. La esportación de granos, sicasí, tuvo una sópita cayida. D'últimes, la economía nel so conxuntu tuvo una baxa del 10% en 1914, y creció bien amodo mientres el restu de la Guerra. thumb|255x255px
Anécdotes
- Señora, falta la cuenta de los vinos.
Ésta esplicólu:
- Sr. Presidente, como yera una comida oficial, traxéronse los vinos de la bodega de la Casa de Gobiernu.
Victorino de la Plaza contestó-y:
- Señora, na mio casa'l gobiernu nun paga los vinos. Vaya al almacén y reponga a la bodega les botelles que se consumieron.
Entós daquella, l'evidente progresu arxentín destacar ente les grandes economíes del mundu. Llevándola a ocupar el séptimu llugar nel mundu como potencia agru-esportadora.
La victoria radical
thumb|right|[[Hipólito Yrigoyen, presidente.|195x195px]] En 1914, les eleiciones de diputaos paecieron dar la razón a los conservadores más optimistes: a pesar de los trunfos radicales del añu 1912, nesta segunda prueba'l conservadores lleváronse 33 diputaos, los radicales 22, los socialistes 7 y la Lliga del Sur 2.
Sobre la base de la Lliga del Sur partíu provincial santafesino fundáu por Lisandro de la Torre en 1908– n'avientu de 1914 fundóse'l Partíu Demócrata Progresista, col enfotu de apigurar a les esvalixaes fuercies conservadores; pero la insistencia de De la Torre en dirixir el partíu y en definise como socialmente lliberal –n'oposición al conservadorismu de los sos potenciales aliaos– llevó a la fundación posterior d'una Concentración Conservadora, dirixida por Benito Villanueva y Ugarte, que foi a les eleiciones por separáu.
Pela so parte, los radicales tuvieron dellos problemes pa conformar les llistes de candidatos a gobernadores y diputaos, pero non en cuanto al candidatu presidencial: l'únicu candidatu posible yera Yrigoyen; la proclamación de la candidatura presidencial asocedió apenes dos selmanes antes de les eleiciones, muncho depués de la presentación de les llistes d'eleutores. Aun así, nel Congresu partidariu que decidió la candidatura de Yrigoyen presentárense tres candidatures más, toes de futuros disidentes del radicalismu.
Ye bonu esclariar qu'antes de les eleiciones de 1916, en 1915 el doctor Victorino de la Plaza dio la ciudadanía a 3.000.000 d'inmigrantes, siendo que la mayoría simpatizaba col partíu Radical, que nació na Revolución del Parque, nel partíu socialista y nel anarquismu.
La eleición presidencial celebróse'l 2 d'abril de 1916, participando nella 747 000 votantes, el 45,59% de los cualos votó por Yrigoyen. Selmanes más tarde, ésti yera consagráu presidente por una diferencia d'apenes un votu nel colexu eleutoral.
Hipólito Yrigoyen asumió la presidencia'l 12 d'ochobre de 1916, momentu en que xeneralmente s'almite'l fin del ciclu conservador na Arxentina.
Victorino de la Plaza, depués d'apurrir el poder a Yrigoyen foise caminando, mientres el públicu lo ovacionaba.
Gabinete
Nota: les feches d'entamu de los ministerios computar dende'l 12 de febreru de 1914, designaos pol vicepresidente De la Plaza, n'exerciciu de la presidencia, mientres el titular, Sáenz Peña, permanecía con llicencia, de la que nunca volvería.
Últimos años. El so testamentu
thumb|286x286px Finó en Buenos Aires trés años dempués de baxar de la presidencia, en 1919.
Victorino de la Plaza contraxera matrimoniu'l 21-V-1870, na parroquia porteña de N.Sra. de Monserrat, con Ecilda Belvis, nativa de Lomas de Zamora (fía de Severo Belvis y de Lucía Castellanos), que finó'l 30-VIII-1875, ensin habe-y dau fíos al so home. <o>Asina lo declaró esti nel so testamentu ológrafo suscripto na Capital Federal el 31-VII-1918</o>, qu'empieza de la manera siguiente; ''"Yo, Victorino de la Plaza, nacíu na ciudá de Salta'l día dos de payares de 1840, fíu lexítimu de don Mariano Roque de la Plaza y de la señora María Manuela Silva de de la Plaza...". Renglones más embaxo'l testador estampó: "nun tengo, nin reconocí fíu o fía, antes nin de cualesquier otra clasificación, n'este nin en nengún otru país, nin di motivu por que naide pueda invocar, de nenguna manera, esti títulu". Arriendes d'ello, el causante, instituyía únicos y universales herederos de la so fortuna "a les mios sobrines y sobrinos, fíos lexítimos del mio fináu hermanu Rafael"; y dexaba mandaos de dineru a dellos parientes y amigos, a la Universidá de Buenos Aires y a los hospitales de Salta; como tolos sos llibros, mapes y cartes xeográfiques a la Biblioteca Pública de la so ciudá natal. D'últimes nomó albacees; 1a al so sobrín Rafael de la Plaza; 2a al so sobrín políticu José A. Cabanillas; y 3º a otru sobrín políticu, Francisco Castañeda Vega" .'' Y trece meses más tarde, el 2-VIII-1919, el prócer salteño dexaba d'esistir en Buenos Aires, na so gran casa de la cai Libertad 1230, ente les d'Arenales y Xuncal, a los 79 años d'edá.
Los sos restos folgaben nel campusantu de la Recoleta, de la ciudá de Buenos Aires. Fueron treslladaos al campusantu de Pilar poles sos sobrines nietes Dinorah de la Plaza descendiente del únicu hermanu del Dr. Victorino de la Plaza, el Dr. Rafael de la Plaza casáu con Martina Benjamina Augier Echagüe, vilba del celebre escritor, Prof. Dr. Amadeo Jacques.
Vida familiar
Victorino de la Plaza casóse'l 21 de mayu de 1870 con Epifanía Ecilda Belvis Castellanos; sicasí, ésta finó al poco tiempu, el 31 d'agostu de 1875. Al nun tener herederos (fíos reconocíos o por reconocer) los sos bienes donar por testamentu a: los sos sobrinos fíos del so únicu hermanu'l doctor Rafael de la Plaza, a la biblioteca de Salta denominar anguaño col so nome, como tamién a hospitales y otres entidaes públiques.
Judith Esseng Abolo
Judith Aline Esseng Abolo ye una deportista camerunesa que compitió en yudu, ganadora d'una medaya de bronce nel Campeonatu Africanu de Yudu de 2002 na categoría de –57 kg.
Idioma japrería
El japrería ye un idioma de la familia caribe, en peligru d'estinción. Falar una amenorgada comunidá (95 según 2002 SIL) en partir norte de la Sierra de Perijá, nel estáu Zulia, Venezuela.
Japrería tamién se conoz como 'yaprería'.
Grupu
El japrería ye un idioma de la subrama costera del grupu Norte de la familia d'idiomes caribes. El yukpa ye la llingua caribe más próxima.
Vocabulariu
Dellos exemplos del léxicu japrería:
Enllaces esternos
Yaprería en Ethnologue (inglés)
Gemma Abant Condal
Gemma Abant Condal ye una deportista española que compite en ciclismu de monte na modalidá de trials, tres veces Campeonatu Mundial de Ciclismu de Monte campeón mundial, nos años 2008, 2010 y 2012, y Campeonatu Européu de Ciclismu de Monte campeón d'Europa en 2013. La so hermana ximielga Mireia tamién compite na mesma especialidá.
Ganó 9 medayes nel Campeonatu Mundial de Ciclismu de Monte ente los años 2006 y 2014, y 6 medayes nel Campeonatu Européu de Ciclismu de Monte ente los años 2007 y 2014.
Africanismu español
Africanista fai referencia a tres conceptos bien estremaos. De primeres, denominóse asina al grupu de personalidaes españoles que mientres la segunda metá del sieglu XIX y principios del XX, por razones históriques y xeopolítiques, consideraron que España tendría de tar presente na repartu del continente africanu, especialmente a partir de la Conferencia de Berlín de 1885. Mientres el postreru terciu del sieglu XIX produció un gran númberu de publicaciones sobre África y realizáronse espediciones, ente les que destaquen les entamaes pola Real Sociedá Xeográfica Española. Destaquen amás los congresos africanistes, de marcáu calter colonialista y económicu, que les sos actes recoyer en dellos volúmenes dende 1894.
L'africanismu ye equivalente d'Estudios Africanos, desenvueltos estos en primer instancia por investigadores y centros d'estudios africanos d'Europa y América mientres la segunda metá del sieglu XX, pero que'l so númberu creciente anguaño inclúi a científicos nacíos n'África y afrodescendientes y delles árees emerxentes, que correspuenden coles categoríes académiques anglosaxones «African studies», «Black studies», «African-American studies», «Black Male Studies», «Spanish African studies», «Atlantic studies», «African Politics» etc. El puntu d'inflexón tien llugar nos años sesenta, nos que se producen aportaciones como les de James Samuel Coleman sobre la segregación y l'educación de los afrodescendientes n'América.
Antecedentes
Como precursor del interés per África n'España destaca Domingo Badía, conocíu como Alí Bey, el primer européu que llega a La Meca. En 1876 constituyir en Madrid la Real Sociedá Xeográfica Española. A lo llargo de los años la Real Sociedá Xeográfica d'España foi impulsora d'importantes proyeutos, como los de Manuel Iradier en Guinea Ecuatorial o Joaquín Gatell y Folch, (Caid Ismail), y José María de Muga, Moru Vizcaín, en Marruecos. En 1922 foi una de les entidaes cofundadoras de la Unión Xeográfica Internacional. L'actividá d'estes y otres instituciones xeográficu y comercial, como la Sociedá de Xeografía Comercial de Barcelona, constituyeron una conciencia y un activismu colonialista n'España, que'l so focu concentrar n'África, especialmente tres la perda de les colonies americanes o la Sociedá Española d'Africanistes y Colonistas.
En 1877 créase l'Asociación Española pa la Esploración d'África, institución filial de l'Asociación pa la Esploración del Congo, fundada en Bruxeles pol rei Leopoldu II de Bélxica. L'impulsu de Joaquín Costa fai posible, en 1883, la creación de la Sociedá Española d'Africanistes y Colonialistes.
Llabor de divulgación
A finales del sieglu XIX apaez abondosa bibliografía alrodiu de les vicisitúes del quefer colonial:
Institutu d'Estudios Africanos
Hasta la Guerra Civil Española, l'africanismu taba empobináu cuasi puramente escontra'l Protectoráu Español de Marruecos, pero'l 28 de xunu de 1945 crear en Madrid el Institutu d'Estudios Africanos, adscritu al Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques; en 1946 la revista Cuadernos de Estudios Africanos (1946-1957), onde escriben ente otros José María Cordero Torres, Julio Caro Baroja, Rodolfo Gil Benumeya, Julio Cola Alberich, Félix Pareja S.J., Román Perpiñá Grau, etc. El xeógrafu castrense, escritor y periodista José Díaz de Villegas y Bustamente, sol seudónimu de Hispanus asume'l cargu de la Direición Xeneral de Marruecos y Colonies, sustituyendo al fináu Juan Fontán y Lobé, gran conocedor de la Guinea Española.
Partíu Popular Européu
El Partíu Popular Européu (n'inglés European People's Party, embrivíu EPP) ye un partíu políticu européu de centroderecha y proeuropeo. Foi fundáu en 1976 por partíos demócrata-cristianos, pero darréu amplió la so composición pa incluyir a conservadores y otres perspectives del centroderecha.
El PPE ye'l principal partíu de la Xunión Europea (XE), con más de 200 diputaos nel Parllamentu Européu, toos ellos presentes nel Grupu del Partíu Popular Européu. Amás cunta con 14 miembros de la Comisión Europea, incluyíu'l presidente Jean-Claude Juncker, y 7 nel Conseyu Européu, amás del so presidente.
Con 75 partíos partíos en 40 países d'Europa, controla 10 estaos de tol continente y cuenta col mayor grupu de l'Asamblea Parllamentaria del Conseyu d'Europa, con más de 190 miembros nel Grupu del Partíu Popular Européu.
El PPE inclúi partíos tan importantes como la Unión Demócrata Cristiana d'Alemaña, Los Republicanos de Francia o'l Partíu Popular d'España, y cuenta con miembros en tolos estaos miembros de la Unión Europea salvo'l Reinu Xuníu.
Historia
Según la páxina web, el Partíu Popular Européu «ye la familia política del centru derecha, que les sos raigaños fundir no fondo de la hestoria y la civilización del continente européu y que foi pioneru nel proyeutu européu dende la so creación».
Oríxenes
thumb|right|350px|D'esquierda a derecha: [[Leo Tindemans, Piet Bukman y Jacques Santer; expresidentes del Partíu Popular Européu.]] El partíu foi formalmente fundáu en Luxemburgu el 8 de xunetu de 1976 polos partíos alemanes Unión Demócrata Cristiana y Unión Social Cristiana de Baviera, polos belgues Cristianu Demócrata y Flamencu y Centru Democráticu Humanista, l'irlandés Fine Gael, l'italianu Democracia Cristiana (anguaño disueltu), el luxemburgués Partíu Popular Social Cristianu y los holandeses Partíu Popular Católicu, Unión Cristiana Histórica y Partíu Antirevolucionario, anguaño integraos na Llamada Demócrata Cristiana.
Sicasí, munches asociaciones polítiques de centro-derecha yá esistíen aquel día y pueden ser vistes como predecesores del Partíu Popular Européu. L'exemplu más claru son los Nuevos Equipos Internacionales de 1947, tresformáu en 1965 na Unión Europea de Demócrates Cristianos, que de la mesma baxa del Secretariáu Permanente de los partíos d'inspiración social-cristiana, fundáu en 1925 pol italianu Luigi Sturzo y el francés Georges Bidault. Tamién esistía'l Grupu demócrata-cristianu nel Parllamentu Européu, qu'hasta 1979 escoyer nos distintos parllamentos de los Estaos miembru de la Comunidá Europea.
Magar, los entamos nun fueron senciellos, una y bones los partíos alemanes apostaben pola apertura del PPE a conservadores y lliberales pa evitar que'l Parllamentu Européu fuera controláu polos socialista, pero atoparon la oposición de la mayoría de los partíos. Esto dio como resultáu la creación de la Unión Demócrata Europea, con partíos d'Austria, Portugal, Reinu Xuníu, Suecia o Grecia, amás de los alemanes del PPE, qu'establecieron una doble militancia europea.
Les primeres eleiciones del Parllamentu Européu
thumb|right|250px|[[Wilfried Martens, presidente del Partíu Popular Européu de 1990 hasta 2013.]] En 1979 celebráronse les primeres eleiciones direutes pa escoyer el Parllamentu Européu, llogrando'l Partíu Popular Européu 107 de los 410 escaños en disputa, aumentando a 117 de 434 tres la entrada de Grecia na Comunidá Europea. Estes eleiciones fueron ganaes pola confederación de partíos socialista que llograron 113 escaños.
Nel V Congresu, celebráu en 1984 na ciudá italiana de Roma, el partíu adoptó un Programa d'aición pa les segundes eleiciones direutes al Parllamentu Européu, que se celebraron esi mesmu añu con 110 escaños de los 434 en disputa, 20 per debaxo de los llograos pol los socialistes. Un añu más tarde sería escoyíu'l holandés Piet Bukman como líder del partíu.
En 1986 producióse la entrada d'España y Portugal na Comunidá Europea, lo qu'amplió'l Parllamentu Européu hasta los 518 escaños, aumentando en 9 escaños la so presencia na cámara gracies a la entrada del portugués Partíu Social Demócrata y los españoles Partíu Demócrata Popular, la Unió Democràtica de Catalunya y el Partíu Nacionalista Vascu.
En 1987, el Partíu Popular Européu escoyó nel VII Congresu, celebráu en Luxemburgu a Jacques Santer como presidente, durando trés años nel cargu y siendo sustituyíu por Wilfried Martens en 1990 nel VIII Congresu na ciudá irlandesa de Dublín. Un añu antes, el PPE llograba 121 escaños de 518 nes eleiciones de 1989, casi 60 menos que los socialistes.
Unificación del centru derecha européu
thumb|right|200px|[[Sauli Niinistö foi l'artífiz de la integración de la Unión Democrática nel Partíu Popular Européu.]] La división del centru derecha caltener hasta los años 90, cuando l'apertura ideolóxica del Partíu Popular en busca de llograr mayoríes que dexaren realizar les sos idees, y tres la entrada de nuevos países na Xunión Europea, fixo perder fuercia a la Unión Europea de Demócrates Cristianos qu'acabó per ser absorbida pol PPE en 1999. Yá en 2002 el políticu finés Sauli Niinistö impulsó la fusión de la Unión Demócrata, de la cual yera presidente, y el Partíu Popular, con Wilfried Martens a la cabeza, que se fixo realizái n'ochobre de 2002, nel XV Congresu del PPE na ciudá portuguesa d'Estoril. Como reconocencia a los sos esfuercios, Niinistö foi nomáu presidente honorariu del Partíu Popular Européu esi mesmu añu.
Mientres estos años, la familia popular foi ampliándose con entraes como les del Partíu Popular español y del Partíu Popular Austriacu en 1991, los partíos conservadores escandinavos, según el Partíu Popular del Tirol del Sur en 1993, l'Agrupación Democrática xipriota y el Partíu Demócrata Cristianu suizu en 1994, los partíos de los países del esti candidatos a entrar na Comunidá en 1996, o'l partíu italianu Forza Italia en 1999.
Nesti periodu tamién se creó'l Comité de les Rexones (1994), onde'l PPE arrincó con 85 miembros y la presidencia a cargu del francés Jacques Blanc, y distintes asociaciones venceyaes al Partíu Popular Européu como la Unión Europea de Mayores en 1995 o la primer rede PYME Europa en 1996, eslleida en 2012.
División pol federalismu européu
Nes eleiciones europees de 2004, el PPE consiguió 268 diputaos, los sos meyores resultaos históricos, y llogrando una diferencia de más de 60 escaños col Partíu Socialista Européu. Antes d'estes eleiciones, entraron nuevos partíos como la italiana Unión de Demócrates per Europa, la francesa Agrupación pola República o los eslovacos Unión Demócrata y Cristiana Eslovaca-Partíu Democráticu y Movimientu Demócrata Cristianu, estos como observadores.
En 2006 empezó una nueva división nel Partíu Popular Européu, esta vegada pola derecha, una y bones el Partíu Conservador británicu y el Partíu Democráticu Cívicu de la República Checa fundaron el Movimientu pa la Reforma Europea, una entidá de partíos euroescépticos al marxe del Parllamentu Européu que, tres les eleiciones del 2009 formó'l Grupu de los Conservadores y Reformistes Europeos y darréu l'Alianza de los Conservadores y Reformistes Europeos.
Tres la salida de los partíos más euroescépticos, nel Congresu de 2002 na ciudá rumana de Bucuresti, el PPE aprobó un manifiestu onde, ente les prioridaes polítiques del partíu, incluyíense una Unión política europea», la realización del mercáu únicu européu», la eleición direuta del Presidente de la Comisión Europea» y el fortalecimientu de los partíos políticos europeos».
Con estes bases, el Partíu Popular Européu encaró les eleiciones de 2014 col luxemburgués Jean-Claude Juncker como candidatu a la presidencia de la Comisión Europea y llogrando 212 diputaos y un grupu parllamentariu de 221 escaños, frente a los 184 del Partíu de los Socialistes Europeos y los 191 del Grupu de l'Alianza Progresista de Socialistes y Demócrates.
Tres les eleiciones, populares, socialistes y lliberales llegaron a un alcuerdu col que Juncker consiguió ser escoyíu como presidente de la Comisión y el PPE llogró una gran cuota de poder cola presidencia del Parllamentu Européu los dos últimos años y mediu de llexislatura, según otros 6 miembros de la mesa, y 13 comisarios de la Comisión Juncker, estos tres alcuerdu del Conseyu Européu.
El 8 d'ochobre de 2013, Wilfried Martens dexó'l cargu de presidente del Partíu Popular Européu por motivos de salú, aquexáu d'un cáncer d'entrellenzu, finando dos díes depués. En sustitución foi nomáu'l francés Joseph Daul, miembru de Los Republicanos, y siendo confirmáu pola Asamblea Política del PPE el 12 de payares col sofitu de 112 de los 124 representantes de los partíos integrantes.
Tamila Abásova
Tamila Rashídovna Abásova (Тамилла Рашидовна Абасова; ) ye una deportista rusa que compitió en ciclismu na modalidá de pista, especialista na prueba de velocidá individual.
Nadine Wetie Diodjo
Nadine Wetie Diodjo ye una deportista camerunesa que compite en yudu, ganadora d'una medaya nos Xuegos Panafricanos de 2015, y cuatro medayes nel Campeonatu Africanu de Yudu ente los años 2014 y 2016.
Partíu Popular Européu
Líderes históricos
Dende la so fundación, el Partíu Popular Européu tuvo cinco presidentes y cinco secretarios xenerales:
Tamila Abásova
Participó nos Xuegos Olímpicos d'Atenes 2004, llogrando una medaya de plata na prueba de velocidá individual. Ganó una medaya de plata nel Campeonatu Mundial de Ciclismu en Pista de 2005, na mesma prueba.
Partíu Popular Européu
Llinies polítiques
thumb|right|300px|Imaxe del XX Congresu del Partíu Popular Européu celebráu en 2012 en Bucuresti. thumb|right|300px|Imaxe del XXI Congresu del Partíu Popular Européu celebráu en 2014 en [[Dublín.]] El Partíu Popular Européu marca les sos llinies polítiques nos Congresos de la formación. Mientres el XX Congresu celebráu en 2012 en Bucuresti, el partíu actualizó'l so programa base, dempués de 20 años tres la creación del anterior nel Congresu d'Atenes de 1992, y aprobó un manifiestu políticu nel que se sintetizaron los sos principales valores y prioridaes polítiques. Amás, como parte de la campaña escontra les eleiciones europees de 2014, na ciudá irlandesa de Dublín, el partíu aprobó'l postreru manifiestu eleutoral.
Manifiestu
Ente los principales valores del PPE, el manifiestu destaca:
Programa base
Nes prioridaes del programa base del Partíu Popular Européu méntense:
Manifiestu eleutoral
A lo último, del manifiestu eleutoral del partíu pa les eleiciones al Parllamentu Européu de 2014, destácase:
thumb|center|600px|Semeya de familia del Partíu Popular Européu nel XVIII Congresu de [[Varsovia en 2009.]]
Estructura
La organización interna del Partíu Popular Européu componer de tres estamentos estatutarios, la Presidencia, l'Asamblea Política y los Congresos, y de trés non reglamentados, que son los Cumes, les Xuntes ministeriales y los Grupos de Trabayu.
Presidencia
thumb|right|200px|[[Joseph Daul, Presidente del Partíu Popular Européu.]] thumb|right|200px|[[Antonio López-Istúriz, Secretariu Xeneral del Partíu Popular Européu.]] La presidencia ye l'órganu executivu del partíu y decide les llinies xenerales de política del partíu y preside l'Asamblea Política. Ta formada pol presidente del partíu, diez vicepresidentes, los presidentes honorarios, el secretariu xeneral y el tesoreru. Amás, el presidente del Grupu del Partíu Popular Européu, los Presidentes de la Comisión, el Parllamentu y el Conseyu Européu, según el Alto representante de la Unión p'Asuntos Esteriores y Política de Seguridá (siempres que pertenezan al partíu) son vicepresidentes ex officio.
Na actualidá, la presidencia del Partíu Popular Européu ta compuesta por:
Asamblea Política
Formen parte de l'Asamblea Política:
Congresu
El Congresu tien de ser convocáu cada trés años, onde s'escueyen los cargos de la Presidencia, pero fíxose habitual que se convoque cuando se celebren eleiciones al Parllamentu Européu. Tamién puede ser convocáu de manera estraordinaria pola Presidencia o l'Asamblea Política del partíu.
El Partíu Popular Européu convocó 22 congresos dende'l fundacional, celebráu 1978 en Bruxeles. Este ye'l llistáu y lo más destacao de los mesmos:
Cume
thumb|right|300px|Cume del Partíu Popular Européu en [[Bruxeles en 2004.]] Dese 1980, de manera previa a les xuntes del Conseyu Européu, los líderes del Partíu Popular Européu (incluyíos vice primer ministros en gobiernos de coalición o líderes de la oposición onde'l PPE nun gobierne) axúntense con cuenta d'esaminar l'orde del día y coordinar les posiciones nes distintes temes a tratar.
Amás, asisten a les xuntes la presidencia del partíu, los cargos más relevantes del Partíu Popular Européu nes instituciones, como son el Presidente de la Comisión Europea o del Conseyu Européu, y líderes de partíos miembru de países non comuñales.
Xuntes ministeriales
Dende 2007, el Partíu Popular Européu entama de manera regular, xuntes ministeriales antes de les xuntes del Conseyu de la Unión Europea. Diches xuntes tienen los mesmos oxetivos del cume: l'analís del orde del día y la coordinación de posiciones a tratar.
Estes xuntes, a les qu'allega un representante de cada país miembru na caña a aldericar, xeneralmente un Ministru o un Secretariu d'Estáu, según miembros especializaos del Grupu del Partíu Popular Européu, estremar en 10 árees de trabayu configuraes de la siguiente manera:
Grupos de trabayu
Los grupos de trabayu, magar nun tán nos estatutos del partíu, son la columna vertebral del llabor políticu de Partíu Popular Européu. Nellos, los representantes de los partíos miembru pueden desenvolver les posiciones estratéxiques comunes sobre determinaos aspeutos políticos y presentar encamientos p'aprobar na Asamblea Política.
Estos grupos tamién tienen mandatos específicos de trabayu pa la preparación de cumes y congresos del PPE, y son los responsables de la organización de conferencies, meses redondes o otros eventos que sían interesantes pa la organización.
Anguaño esisten los siguientes grupos:
thumb|center|600px|Semeya de familia del Partíu Popular Européu nel cume de [[2011 celebrada na ciudá de Marsiglia.]]
Instituciones europees
El Partíu Popular Européu ostenta les presidencies de dos de los trés principales instituciones europees: la Comisión Europea, liderada pol presidente Jean-Claude Juncker (CSV), y el Conseyu Européu, encabezáu pol presidente Donald Tusk (PO).
Conseyu Européu
El Partíu Popular européu tien siete xefes d'Estáu o de Gobierno qu'asisten a los cumes del Conseyu Européu, amás del presidente de la Comisión Europea y el mesmu presidente del conseyu, estos postreros ensin derechu a votu:
Comisión Europea
Tres esta eleición, que naz d'un alcuerdu del PPE con socialistes y lliberales, Juncker presentó un llistáu con 14 miembros del Partíu Popular Européu, de los 28 comisarios que tien la comisión.
Parllamentu Européu
thumb|right|200px|[[Manfred Weber, actual voceru del Grupu del Partíu Popular Européu y futuru presidente del Parllamentu Européu.]]
El Partíu Popular Européu tien el grupu políticu más grande del Parllamentu Européu, del que formen parte de manera obligada tolos partíos integrantes del PPE, que suman 221 escaños, según 3 eurodiputaos independientes, ente ellos l'español Francesc de Paula Gambús, y unu ensin adscripción europea, l'electu del Partíu Social Cristianu de Bélxica. El presidente del grupu ye l'eurodiputáu alemán Manfred Weber.
Más allá de la Unión Europea
El Partíu Popular Européu tien numberoses presidencies más allá de la Xunión Europea, y presencia n'otres cámares como'l Conseyu d'Europa, la Organización pa la Seguridá y la Cooperación n'Europa o l'Asamblea Parllamentaria de la OTAN.
Conseyu d'Europa
thumb|right|200px|[[Pedro Agramunt Font de Mora|Pedro Agramunt, presidente de l'Asamblea Parllamentaria del Conseyu d'Europa, nuna semeya de 2016.]] El Grupu del Partíu Popular Européu na Asamblea Parllamentaria del Conseyu d'Europa defende la llibertá d'espresión ya información, la llibertá de movimientu d'idees y la tolerancia relixosa, y promueve los principios de subsidiaridad y autonomía llocal, según la defensa de les minoríes nacional y social.
Organización pa la Seguridá y la Cooperación n'Europa
El Grupu del Partíu Popular Européu y allegaos» na Organización pa la Seguridá y la Cooperación n'Europa componer de parllamentarios de 56 países, onde tán tolos de partíos miembru del PPE, según otros del Partíu Conservador del Reinu Xuníu, el Partíu Conservador de Canadá o'l Partíu Conservador de los Estaos Xuníos.
El grupu, que ta lideráu pol georgianu George Tsereteli, participó nes misiones d'observación d'eleiciones en Serbia, Macedonia, Rusia, Turquía, Kazajstán, Kirguistán y Tunicia, según nel resolución de conflictos y l'afitamientu de les democracies.
Asamblea Parllamentaria de la OTAN
thumb|right|200px|[[Karl A. Lamers, actual presidente de l'Asamblea Parllamentaria de la OTAN y del Grupu del Partíu Popular Européu y acomuñaos» na mesma.]] El Partíu Popular Européu tamién ta presente na Asamblea Parllamentaria de la OTAN y forma parte del Grupu del Partíu Popular Européu y asociaos», qu'inclúi a tolos partíos miembru del PPE y otros como'l Partíu Conservador de Canadá y el Partíu Conservador de los Estaos Xuníos. El grupu ta lideráu pol alemán Karl A. Lamers, que ye tamién l'actual presidente de l'Asamblea.
Rellación con Estaos Xuníos
Esta cooperación incluyó sofitos esplícitos del PPE a candidatos del Partíu Republicanu como John McCain, que recibió'l sofitu de Wilfried Martens na campaña de 2008. Dambos políticos realizaron declaraciones conxuntes espresando la so esmolición sobre la situación de la democracia n'Ucraína, col xuiciu políticu» a Yuliya Tymoshenko.
Asociaciones internacionales
El Partíu Popular Européu ye tamién miembru d'otres asociaciones internacionales de centru derecha, como son la Unión Internacional Demócrata y la Internacional Demócrata de Centru, onde son la nala europea de la entidá.
Fundaciones
El Partíu Popular Européu, tres la revisión de la Regulación de la Unión Europea sobre partíos políticos, que dexó la creación de fundaciones venceyaes a los partíos, tien cuatro entidaes financiaes direutamente pol PPE.
Centru d'Estudios Europeos Wilfried Martens
thumb|right|300px|[[Wilfried Martens nel llanzamientu de la publicación «Europa: esforcio, supero del Centru d'Estudios Europeos en 2009.]] El Centru d'Estudios Europeos Wilfried Martens (que debe'l so nome al fundador del PPE, el belga Wilfried Martens) naz en 2007 como think tank oficial del Partíu Popular Européu como marcu pa les fundaciones de los partíos miembru, arrexuntando anguaño a más de 30 fundaciones y centros d'estudiu, ente elles la Fundación Konrad Adenauer y la Fundación Hanns Seidel d'Alemaña, la Fundación pal Analís y los Estudios Sociales d'España, l'Institutu pola Democracia Constantinos Karamanlis de Grecia, la Fundación Jarl Hjalmarson de Suecia o l'Academia política del Partíu Popular Austriacu, ente otros.
El centru participa de la ellaboración de los documentos eleutorales del Partíu Popular Européu, crea campañes y aiciones como'l «tellbarroso.eu» («Di-y a Barroso»), sofitando a José Manuel Barroso pa la presidencia de la Comisión nes eleiciones de 2009, entama seminarios y formaciones polítiques sobre la Unión Europea, y produz estudios d'investigación y publicaciones delles vegaes al añu.
Rede Europea d'Idees
thumb|right|300px|[[Wilfried Martens y Jaime Mayor Oreja nuna confederencia de la Rede Europea d'Idees en 2009.]] La Rede Europea d'Idees (EIN pol so nome n'inglés European Idees Network) ye una entidá diseñao y financiao pol Grupu del Partíu Popular Européu en 2002, coles mires de promover les idees del PPE nos retos clave qu'encaren la Xunión Europea y les sos estado miembro. Anguaño cunta con más de 600 miembros, ente ellos responsables políticos, académicos, asesores, empresarios, periodistes y demás.
La rede, liderada pol eurodiputáu Paulo Rangel, cuenta con diversos grupos de trabayu pa encetar les distintes cuestiones estatales, europees ya internacionales. El Futuru d'Europa», «Inmigración», «Demografía», «Rellaciones transatlánticas», «Dignidá humana y bioética» y «Círculu de pequeñes y medianes empreses» son dalgunos de los grupos más destacaos.
Instituto Robert Schuman
L'Institutu Robert Schuman (embrivíu de Unión del Institutu Robert Schuman pal Desenvolvimientu de la Democracia n'Europa central y oriental) ye la institución pa la formación a nivel européu del Partíu Popular, con sede en Budapest, Hungría. Foi fundada en 1995 y la so actividá principal entiende la formación político y ciudadano, especialmente nos países del este y del sureste européu.
Rexeneracionismu
Orixe del términu
La pallabra «rexeneración» úsase yá a principios del sieglu XIX y ta tomada del léxicu médicu, como antónimu de «corrupción», con cuenta d'espresar una mira política. En realidá, ye una nueva forma na que s'arrama la vieya esmolición patriótica pola decadencia del país, que s'espresó nos sieglos XVI y XVII al traviés de la obra de los arbitristas y nel sieglu XVIII per mediu de la Ilustración y el reformismu borbónicu, dacuando satirizáu na figura del llamáu proyectismo al qu'atacara José Cadalso nos sos Cartes marruecas. Pero'l so desenvolvimientu a fines del sieglu XIX ye una consecuencia direuta de la crisis del sistema políticu fundáu por Cánovas na Restauración: l'alternanza de partíos, qu'apurriera al país una falsa estabilidá basada nel so trunfu nes Guerres carlistes, yera ilusoria y sosteníase sobre la base d'una gran corrupción política que torgaba visualizar la efectiva miseria del pueblu y la mal repartida xeográfica d'una tardida revolución industrial, el caciquismu, el pucherazo eleutoral y el trunfu d'una oligarquía económico y político, qu'apostraren el papel motor de la burguesía a los apartaces catalanes y vascos, apoderándose práuticamente de tol suelu granible del campu español por aciu tramposes desamortizaciones que xeneraron improductivos llatifundios, creando mano d'obra barata nuna estensa clase de xornaleros afamiaos. Esti términu definióse ideológicamente al traviés de la influencia del Krausismu, filosofía qu'apregonaba la llibertá de conciencia, introducida n'España por Julián Sanz del Ríu.
Revistes del rexeneracionismu
Los intelectuales rexeneracionistes trataben de forxar una nueva idea d'España basada na autenticidá, polo que yera esencial esmazcarar les impostures de la falsa España oficial por aciu la divulgación de los sos estudios en revistes d'ampliu espardimientu. Munches d'estes revistes anteceden a les del 98 y en parte confundir con elles.
Partíu Popular Européu
Miembros
Nel senu del Partíu Popular Européu hai partíos políticos, asociaciones y, de manera escepcional, persones a títulu individual o entidaes como simpatizantes.
Partíos políticos
Anguaño, el Partíu Popular Européu ta formáu por 75 partíos, estremaos en tres categoríes. Los miembros plenos son toos partíos d'Estaos miembru de la Unión Europea. Tienen derechu total de votu en tolos órganos y cuestiones, ente que los miembros asociaos tienen iguales derechos de votu, salvu nos asuntos tocantes a estructura y polítiques de la Xunión Europea, yá que son partíos d'estaos candidatos, de l'Asociación Europea de Llibre Comerciu o del Pactu d'Estabilidá pal Sureste d'Europa.
Per otra parte, esiste la categoría de miembru observador, tantu con partíos d'Estaos miembros como de fora de la XE. Estos partíos políticos pueden participar en toles actividaes del partíu y asistir a los Congresos y les Asamblees Polítiques, pero nun tienen derechu de votu.
Ismael Zambada García
Ismael Mario Zambada García, alies El Mayu, ye un narcotraficante mexicanu que, xunto a Joaquín Guzmán Loera y Juan José Esparragoza Moreno, "L'Azul", lideraron el Cártel de Sinaloa. Presumir que, tres la captura de Guzmán y la supuesta muerte de Esparragoza, "El Mayu" quedó como'l máximu líder de la organización criminal, pero delegando la mayoría de les operaciones del cartelu a dellos de los mandos medios.
Desempeñóse como coordinador loxísticu pal Cártel de Sinaloa y ayudó na esportación de cocaína y heroína dende Méxicu escontra delles ciudaes d'Estaos Xuníos al traviés de túneles, trenes, barcos, aviones, submarinos, avionetes y helicópteros.
Trayeutoria
"El Mayu empecipió la so trayeutoria nel narcotráficu na década de los setenta, nel Cártel de Guadalaxara, organización empobinada por Miguel Ángel Félix Gallardo, Ernesto Fonseca Carrillo y Rafael Caro Quintero. Depués trabayó nel Cártel de Juárez d'Amado Carrillo, "El Señor de los Cielos", nel cual xubió hasta asumir el so lideralgu tres la muerte de Carrillo .En contraste con otros narcotraficantes, Zambada siempres procuró caltener un perfil baxu, lo cual dexó-y permanecer práuticamente intocable frente a les autoridaes mexicanu y d'Estaos Xuníos mientres más de tres décades.
La so mayor actividá criminal dar a finales d'esa mesma década, cuando'l gobiernu federal aprehendió a los entós máximos capos de la droga en Méxicu, toos sinaloenses: Rafael Caro Quintero; Ernesto Fonseca Carrillo y Miguel Ángel Félix Gallardo, tíu de los hermanos Arellano Félix, colos cualos formara un pactu, que rompióse por non cumplir y protexer a Joaquín "El Chapo" Guzmán. Yá empecipiaos los años noventa, la reestructuración de les organizaciones criminales mexicanes que siguió a otres detenciones importantes, tales como les de los líderes de los llamaos cárteles De Tijuana (Benjamín Arellano Félix) y Del Golfu (Osiel Cárdenas Guillén), derivó na invasión de places y territorios "controlaos", según una guerra ente los distintos grupos, tantu esistentes como emerxentes, y ente ésos y les fuercies armaes y policía federal mexicana, apostándose les rutes pal trasiegu y distribución de droga.
Partíu Popular Européu
Asociaciones
Les asociaciones miembru del Partíu Popular Européu son organizaciones específiques que s'enfoquen n'asuntos puntuales y que munches vegaes entamen, por sigo mesmes, seminarios, conferencies y otros eventos. Anguaño son 6 entidaes les que tienen esti estatus.
Según el Reglamentu Internu del partíu, les asociaciones miembru «tendrán de dexar claramente patente na so denominación el so venceyu col PPE» y «dexar l'ingresu de les asociaciones nacionales correspondientes de los Partíos Miembros ordinarios y acomuñaos».
Estudiantes Demócrates Europeos
thumb|right|300px|Estudiantes Demócrates Europeos nel XXI Congresu del Partíu Popular Européu en [[Bucuresti.]] Estudiantes Demócrates Europeos (EDS poles sos sigles n'inglés), ye la organización estudiantil del partíu. Dende la so fundación en 1958, l'asociación axunta a mozos estudiantes y líderes políticos pa promover intercambios políticos pro-europeos, valores xenerales como la llibertá, la democracia y los derechos humanos, y trabayar en pro de la educación, como ye'l casu del Procesu de Bolonia.