cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia de la India
Prehistoria (hasta ca. 1750 a.C)
Les cultures agrícoles neolítiques surdieron na rexón del valle del Indo escontra 5 000 e.C., na parte baxa del valle del Ganges escontra 3 000 a.C y tán representaes polos afayos de Bhirrana (7 570 a.C - 6200 a.C) en Haryana, India, y los afayos de Mehrgarh (7000 e.C. - 5000 e.C.) en Baluchistán, Paquistán. La primer civilización urbana de la rexón foi la civilización del Valle del Indo.
Cultura del valle del Indo
thumb|300px|Mapa de la [[cultura del valle del Indo.]]
La transición ente comunidaes agrícoles a comunidaes urbanes más complexes empezó ente'l periodu de Mehrgarh y el Esti periodu marcó'l principiu d'una sociedá urbana n'India, conocida como la cultura del valle del ríu Indo ―tamién llamada civilización de Harappa y Mojensho Daro, que llegó al so máximu desenvolvimientu nel ralu de mil años ente'l sieglu XXIX y el XIX e.C.
Taba centrada ente los ríos Saraswati y el Indo y estendíase hasta les zones de los ríos Ganges y Iamuná, Doab, Guyarat y el norte d'Afganistán.
Esta civilización fíxose notar peles ciudaes que construyó con lladriyos, con sistema de drenaxes y cases con múltiples habitaciones. Les referencies históriques más antigües son les de Meluja nos rexistros de los sumerios. Comparáu coles civilizaciones d'Exiptu y Sumeria (anteriores en dellos sieglos), la civilización del Indo cuntaba con una planificación urbana bastante avanzada y con sistemes de midida sosprendentemente uniformes.
Les ruines de Mojensho Daro fueron en dalguna ocasión el centru d'esta sociedá. Los poblaos de la civilización del Indo estender hasta la frontera con Irán (nel oeste), hasta la cordal del Himalaya (nel norte), hasta Delhi (nel este) y hasta Bombay (nel sur). Nel so apoxéu envalórase qu'esta rexón tuvo una población de más de cinco millones d'habitantes.
Ente les poblaciones esistíen centros urbanos de cierta importancia tales como los de Mojensho Daro, Dholavira, Ganweriwala, Lothal y Rakhigarhi..
A la fecha, atopáronse más de 2500 ciudaes y poblaos, principalmente na vera este del ríu Indo en Paquistán, a lo llargo de lo que puede ser el ríu védicu Sáraswati. Piénsase que los cambeos xeolóxicos y del clima fueron los responsables d'ensugar el ríu Sáraswati, lo que creó la aridez de la rexón actual y la desapaición de la civilización nesa rexón.
Estudios arqueolóxicos suxuren que les civilizaciones del valle del Indo dependíen de los suelos d'ábanu de los ríos, lo cual producía altu rendimientos nes colleches de ceberes, granos y otros. Pal sieglu XXVIII e.C. rescampla la presencia d'un Estáu entamáu, con regles xerárquiques y obres públiques de mayor valumbu. A mediaos del II mileniu e.C., la rexón del valle de los ríos, onde se taben allugaos les dos terceres partes de los poblaos atopaos, ensugáronse y los poblaos fueron abandonaos.
El periodu védicu (ca. 1750 a.C - 600 a.C)
El periodu védicu toma'l so nome de la cultura indoaria del noroeste de la India, anque otres partes de la india tuvieron una identidá distinta mientres esti periodu. La cultura védica describir nes Vedes, testos entá sagraos pa los hindús, que fueron compuestos de manera oral en sánscritu védicu (un idioma proveniente del indoeuropéu d'Asia central). Les Vedes son dalgunos de los testos calteníos más antiguos de la India. El periodu védicu toma aproximao de 1750 a.C a 500 e.C. y contribuyó a formar los cimientos de dellos aspeutos culturales del subcontinente indiu. En términos de cultura, nesti periodu munches rexones del subcontinente pasaron por una transición de la Edá del Cobre a la Edá del Fierro.
La sociedá védica
L'antigua sociedá védica describir nel Rigveda, el testu védicu más antiguu, que se cree que foi compilado mientres el segundu mileniu a.C na rexón noroccidental del subcontinente indiu. Nesta dómina, la sociedá aria consistía en grupos esencialmente tribales y pastorales, distintos de la urbanización harappiense del valle del Indo que fuera abandonada. La presencia temprana de indoarios probablemente correspuende en parte, nun contestu arqueolóxicu, a la cultura de la cerámica coloriada d'ocre.
A finales del periodu rigvédico, la sociedá pastoral aria empezó a espandise dende la rexón noroccidental del subcontinente Indiu a la llanura occidental del Ganges. La sociedá fíxose cada vez más agrícola y taba socialmente entamada nuna xerarquía de cuatro varnas o clases sociales. esta estructura social caracterizóse tantu pol sincretismu coles cultures natives del norte de la India, como tamién pola esclusión de pueblos indíxenes que les sos ocupaciones etiquetar como impures. Mientres esti periodu, munches de les tribus y los cacicazgos pequeños empezaron a fundise en janapadas (estaos monárquicos).
Nel sieglu XIV a.C, la batalla de los diez reis, ente los reinos tribales védicos de los bharatas, aliaos con otres tribus del noroeste de la India y empuestos pol sabiu Vishvamitra y de los trtsu-barathas, comandados pol rei Sudás, causó la emerxencia del reinu Kuru, la primer sociedá a nivel d'Estáu mientres el periodu védicu.
Sanscritización
Dende tiempos védicos, "la xente de munchos estratos de la sociedá del subcontinente siguió un enclín d'afaer la so vida relixoso y social a les normes brahmánicas", un procesu que n'ocasiones se llama sanscritización. Esti procesu reflexar nel enclín d'identificar deidaes llocales colos dioses de los testos sánscritos.
Los reinos de la Edá del Fierro
La Edá del Fierro nel subcontinente indiu dende aproximao 1200 a.C al sieglu VI e.C. definir pol surdimientu de los janapadas, que fueron dominios, repúbliques y reinos, notablemente los reinos de Kuru, Panchala, Kosala y Videha.
El reinu de Kuru foi la primer sociedá a nivel estatal del periodu védicu que correspuende a los entamos de la Edá del Fierro nel noroeste de la India, aproximao ente 1200 a.C y 800 a.C, y a la composición del Atharvaveda (el primer testu indiu en mentar el fierro, como śyāma ayas, lliteralmente "metal negro"). L'estáu de Kuru entamó los himnos védicos en coleiciones y desenvolvió el ritual ortodoxu śrauta pa caltener l'orde social. Dos figures clave del estáu de Kuru fueron el rei Prikshit y el so socesor Janamejaya, quien tresformaron el so reinu na potencia político y cultural dominante nel noroeste de la India de la Edá del Fierro. Cuando'l reinu de Kuru tornó, el centru de la cultura védica camudó escontra los sos vecinos orientales, el reinu de Panchala. La cultura de la cerámica gris pintada, que florió nes rexones de Haryana y l'occidente de Uttar Pradesh nel norte de la India nel periodu ente 1100 y 600 a.C, créese que correspuende a los reinos de Kuru y Panchala.
Epopeyes sánscrites
Amás de les Vedes, los testos principales del hinduismu, dizse que les temes principales de los testos épicos Ramayana y Majabhárata tienen los sos oríxenes mientres esti periodu. El Majabhárata ye anguaño'l poema más llargu del mundu. Enantes, los historiadores postularon una "edá épica" como la redolada d'estos dos poemes épicos, pero agora reconocen que los testos (que son familiares ente sigo) pasaron por munches etapes de desenvolvimientu a lo llargo de los sieglos. Por casu, el Majabhárata podría tar basáu nun conflictu a pequeña escala (posiblemente alredor de 1000 a.C), que dempués "foi tresformáu nuna xigantesca guerra épica por bardos y poetes". Nun hai prueba arqueolóxica concluyente de si los eventos específicos del Majabhárata tienen dalguna base histórica. Créese que los testos esistentes d'estes epopeyes pertenecen al periodu posvédico, ente 400 a.C y 400 d.C. Dalgunos inclusive intentaron datar los eventos usando métodos de arqueoastronomía, que refundiaron, según cuál pasaxes escoyer y cómo s'interpreten, feches envaloraes que se remonten inclusive a mediaos del II mileniu e.C.
La "segunda urbanización" (ca. 600 a.C – 200 a.C)
Mientres el periodu entendíu ente 800 a.C y 200 a.C formó'l movimientu Shramana, del cual aniciaríense'l jainismu y el budismu. Nel mesmu periodu escribiéronse los primeres Upanishads. Dempués de 500 a.C empezó la llamada "segunda urbanización", na que s'aniciaron nuevos asentamientos urbanos na llanura del Ganges, particularmente na llanura central del Ganges. Esta rexón, onde Maghada ganó protagonismu pa formar la base l'imperiu Maurya, foi una área cultural distinta con nuevos estaos que s'aniciaron dempués de 500 a.C mientres esta segunda urbanización. La llanura central del Ganges tuvo influyida pola cultura védica, pero estremábase notoriamente de la rexón de Kuru-Panchala. Foi "l'área del cultivu d'arroz más antiguo de que se tenga noticia nel sur d'Asia y hacia 1800 e.C. foi l'allugamientu d'una población neolítica avanzada acomuñada colos sitios de Chirand y Chechar. Nesta rexón floriaron los movimientos shramánicos y aniciáronse el jainismu y el budismu.
250px|miniaturadeimagen|Los Mahajanapadas fueron los dieciséis reinos y repúbliques más poderosos y estensos de la era. Alcontrábense principalmente a lo llargo de la fértil llanura indogangética. Hubo dellos reinos más pequeños que s'estendíen a lo llargo y anchu de l'antigua India.
Los Mahajanapadas
Nel periodu védicu tardíu, el subcontinente cubriérase de pequeños reinos o ciudaes estáu, munchos d'ellos mentaos na lliteratura védica, budista y jainista en feches tan alloñaes como 500 e.C. Dieciséis monarquíes y "repúbliques" conocíes como Mahajanapadas —Kashi, Kosala, Anga, Magadha, Vajji (o Vriji), Malla, Chedi, Vatsa (o Vamsa), Kuru, Panchala, Matsya (o Machcha), Shurasena, Assaka, Avanti, Gandhara y Kamboja— estender a lo llargo de la llanura indogangeática dende l'actual Paquistán hasta Bengala y Maharastra. Esti periodu foi testigu del segundu gran orixe del urbanismu indiu dempués de la cultura del valle del Indo.
miniaturadeimagen|150px|left|Moneda de Kuru, unu de los primeros exemplos d'acuñamientu na India. Munches cles más pequeñes que se menten nes primeres obres lliteraries paecen tar presentes nel restu del subcontinente. Dalgunos d'estos reinos yeren hereditarios, ente qu'otros escoyíen a los sos gobernantes. Les "repúbliques" tempranes, como la confederación Vajji (o Vriji) centrar na ciudá de Vaishali, esistieron dende'l sieglu VI e.C. y persistieron en delles árees hasta'l sieglu IV d.C. La llingua culta nesa dómina foi'l sánscritu, ente que les llingües de la población xeneral del norte de la India son llamaes prácritas. Munchos de los dieciséis estaos fundir pa formar cuatro entidaes mayores hacia 500 e.C. o 400 a.C, en tiempos de Buda Gautama. Estos cuatro estaos fueron Vatsa, Avanti, Kosala y Maghada. La vida de Buda Gautama tuvo acomuñada principalmente con estos cuatro reinos. Esti periodu correspuende nun contestu arqueolóxicu a la cultura de la cerámica negra pulida nortiza.
Los Upanishads y los movimientos shramánicos
Ente 800 e.C. y 400 e.C. compunxéronse los primeres Upanishads. Los Upanishads son testos que formen la base teórica del hinduismu clásicu y conócense como Vedanta (conclusión de les Vedes). Los Upanishads más antiguos llanzaron ataques d'intensidá creciente al ritual védicu. Nel Brihadaranyaka-upanishad, cualesquier qu'adora a una divinidá distinta a la mesma ye consideráu un animal domésticu de los dioses. El Mundaka-upanishad llanza l'ataque más sogón al ritual, al comparar a los que valoren el sacrifico con una embarcación insegura que ye de cutio sosprendida pola vieyera y la muerte.
Pola mesma dómina, Mahavira (24.° Tirthankara del jainismu) arrobinó una teoloxía que más tarde se convertiría nel jainismu. Sicasí, la ortodoxa jainista cree que les enseñances de los Tirthankaras son anteriores a tolos tiempos conocíos. Acordies colos investigadores, los últimos dos Tirthankaras, Pashvanatha y Mahavira, fueron figures históriques. Rashabhanatha foi'l primera Tinthankara. Créese que les Vedes documentaron a dellos Tirthankaras y un orde ascéticu similar al movimientu shramánico.
Les dinastíes de Magadha
miniaturadeimagen|L'Estáu Magadha hacia 600 e.C., antes d'espandise dende la so capital Rajagriha, mientres les dinastíes Haryanka y Shishunaga. Magadha foi unu de los dieciséis Mahajanapadas (en sánscritu: grandes países) o reinos de l'antigua India. L'área medular del reinu foi l'área de Bihar, al sur del Ganges; la so primer capital foi Rajagriha (la moderna Rajgir), dempués Pataliputra (la moderna Patna). Magadha espandir hasta incluyir la mayor parte de Bihar y Bengala cola conquista de Licchavi y Anga, respeutivamente y darréu con gran parte del oriente de Uttar Pradesh y Orissa. L'antiguu reinu de Magadha ye bien mentáu en testos jainistas y budistes. Tamién se menta nel Ramayana, el Mahabharata y los Puranas. La referencia más antigua al pueblu maghada atopar nel Atharvaveda, onde se listan xunto colos angas, gandharis y mujavats. El reinu Magadha tuvo un papel importante nel desenvolvimientu del jainismu y el budismu, y dos de los más grandes imperios de la India, l'imperiu Maurya y l'imperiu Gupta, aniciar de Magadha. El reinu Magadha incluyía comunidaes republicanes, como la comunidá de Rajakumara. Los poblaos teníen les sos propies asamblees, sol poder de xefes llocales llamaos gramakas. Les sos alministraciones taben estremaes en funciones executiva, xudicial y militar.
miniaturadeimagen|150px|left|Monedes de Magadha mientres la dinastía Shishunaga. El poema épicu hindú Mahabharata menta a Brihadratha como'l primera gobernante de Magadha. Fontes tempranes, el Canon Pali budista, los Agamas jainistas y los Pranas hindús, menten que Magadha foi gobernada pola dinastía Haryanka mientres 200 años, dende ca. 600 e.C. a 413 e.C. El rei Bimbisara de la dinastía Haryanka llevó a cabu una activa política expansionista y conquistó Aga, na actual Bengala Occidental. Bimbisara morrió a manes del so fíu, el príncipe Ajatashatru. Mientres esti periodu, Buda Gautama vivió gran parte de la so vida nel reinu Magadha. Algamó'l llume en Bodh Gaya, dio'l so primer sermón en Sarnath y el primer conseyu budista axuntar en Rajgriha. La dinastía Haryanka foi derrocada pola dinastía Shishunaga. El postreru gobernante shishunaga, Kalasoka, foi asesináu en 345 e.C. por Mahapadma Nanda, el primeru de los llamaos Nueve Nandas (Mahapadma y los sos ocho fíos).
Conquistes persa y griega del noroeste del subcontinente indiu
En 530 e.C., Ciro el Grande, rei del Imperiu persa aqueménida, crució los montes del Hindukush pa buscar tributu de les tribus de Kamboja, Gandhara y la rexón transindia (nos actuales Afganistán y Paquistán). Escontra 520 e.C., mientres el reináu de Darío I de Persia, gran parte de la rexón noroccidental del subcontinente (Paquistán y oriente d'Afganistán) pasó a ser gobernada pol Imperiu persa como parte de los sos territorios más orientales. L'área permaneció so control persa mientres dos sieglos. Mientres esa dómina la India suministró mercenarios al exércitu persa que dempués combatiríen en Grecia. Sol gobiernu persa, la famosa ciudá de Takshashila convertir nun centru onde s'entemecíen les enseñances védiques ya iranies. La dominancia persa nel noroeste d'Asia del sur terminó cola conquista de Persia por Alexandru Magnu en 327 e.C.
Escontra 326 e.C., Alexandru Magnu conquistara Asia Menor y l'Imperiu persa y llegara a les fronteres noroccidentales del subcontinente indiu. Ende ganó al rei Poros na batalla de Hidaspes (cerca de l'actual Jhelum, Paquistán) y conquistó gran parte del Punyab. La marcha d'Alejandro escontra l'este poner en confrontación col Imperiu Nanda de Magadha y el reinu Gangaridai de Bengala. El so exércitu, exhausto y medrosu ante la perspeutiva d'enfrentase a exércitos indios más numberosos nel ríu Ganges, remontar nel ríu Hyphasis (actual ríu Beas) y negóse a avanzar más al este. Alejandro, dempués d'axuntase col so oficial Coeno y saber del poder del Imperiu Nanda, convencer de que lo meyor yera tornar.
Les invasiones perses y griegues tuvieron repercusiones nes rexones noroccidentales del subcontinente indiu. La rexón de Gandhara, nel actual occidente d'Afganistán y noroeste de Paquistán, convertir nun amiestu de cultures india, persa, centroasiática y griega y dio orixe a una cultura híbrida, el grecobudismu, que duraría hasta'l sieglu V d.C. y tendría influencia nel desenvolvimientu artísticu del budismu Mahayana.
Imperiu Maurya
miniaturadeimagen|270px|L'imperiu Maurya en tiempos de Asoka el Grande. L'Imperiu Maurya (322 e.C. – 185 e.C.) foi'l primer imperiu n'unificar el subcontinente indiu nun estáu, y foi'l mayor imperiu del mesmu. Na so mayor estensión, l'Imperiu Maurya estender al norte hasta les fronteres naturales de los Himalayas y al este no qu'anguaño ye Assam. Al oeste, estendíase más allá del modernu Paquistán hasta los montes del Hindukush, no que güei ye Afganistán. L'imperiu foi establecíu por Chandragupta Maurya, asistíu por Chanakya (Kautilya) en Magadha (na moderna Bihar) cuando derrocó a la dinastía Nanda. El fíu de Chandragupta, Bindusara, aportó al tronu alredor de 297 e.C. Al momentu de la so muerte hacia 272 e.C., una gran parte del subcontinente taba so la soberanía maurya. Sicasí, la rexón de Kalinga (alredor de l'actual Odisha) permaneció fora del control maurya y quiciabes interfería col comerciu col sur de la India.
miniaturadeimagen|250px|left|Pilar de Asoka en Vaishali, sieglu III e.C. Bindusara foi asocedíu por Ashoka. Que'l so reinó duró cerca de trenta y siete años hasta la so muerte en ca. 232 e.C. La so campaña contra Kalinga hacia 260 e.C., anque esitosa, tuvo como resultáu una inmensa miseria y perda de vides. Por ello Ashoka, llenu de reconcomiu, decidió evitar la violencia y abrazar el budismu. L'imperiu empezó a tornar tres la so muerte y el postreru gobernante maurya, Brihadratha, foi asesináu por Pushyamitra Shunga, quien estableció l'Imperiu Shunga.
El Artha-shastra y los Edictos de Ashoka son los principales rexistros escritos de la dómina Maurya. Arqueológicamente, esti periodu asítiase na era de la cultura de la cerámica negra pulida nortiza. L'Imperiu Maurya basar nuna economía y sociedá modernes y eficientes. Sicasí, la venta de mercancíes taba puramente regulada pol gobiernu. Anque nun había banca na sociedá maurya, la usura yera un costume. Atopáronse una cantidá importante de rexistros escritos sobre esclavitú, lo que suxure una prevalencia de la mesma. Mientres esti periodu, fabricóse una gran cantidá d'aceru, llamáu aceru wootz, nel sur de la India, que sería esportáu a China y Arabia.
Periodu Sangam
La lliteratura sangam enceta temes d'historia, política, guerres y cultura del pueblo tamil mientres esti periodu. Los sabios del periodu Sangam surdieron d'ente la xente común que buscó'l patrociniu de los reis tamiles, pero escribíen sobre les persones comunes y les sos esmoliciones. A diferencia de los escritores sánscritos que na so mayor parte yeren brahmanes, lo escritores sangam proveníen de distintes clases sociales y principalmente nun yeren brahmanes. Pertenecíen a distintos credos y oficios, como llabradores, artesanos, comerciantes, monxos, sacerdotes y inclusive príncipes, y bien pocos d'ellos yeren inclusive muyeres.
Periodu clásicu (ca. 200 a.C – 1200 d.C)
El periodu ente 200 e.C. y 1200 d.C. ye la Era clásica” de la India. Puede estremase en dellos subperíodos, según la periodización que s'escueya. El periodu clásicu empieza dempués del cayente del Imperiu Maurya y el correspondiente surdimientu de la dinastía Satavahana, qu'empieza con Simuka en 230 e.C. L'Imperiu Gupta (sieglu IV-VI d.C.) ye consideráu la era dorada” del hinduismu, magar munchos reinos gobernaron la India nestos sieglos. La lliteratura sangam florió ente'l sieglu III e.C. y el sieglu III d.C. nel sur de la India. Mientres esti periodu, envalórase que la India tuvo la mayor economía del mundu y controlaba ente una tercera y una cuarta parte de la riqueza del mundu.
Reinos de noroeste y cultures híbrides
• Reinu indogriego: El indogriego Menandro I, que reinó ente 155 e.C. y 130 e.C., condució a los grecobactrianos fora de Gandhara y más allá del Hindukush y convirtióse en rei pocu dempués de la so victoria. Los sos territorios cubríen Panjshir y Kapisa nel actual Afganistán y estendíense a la rexón del Punyab, con munchos estaos tributarios al sur y al este. La capital Sagala (actual Sialkot) espolletó descomanadamente sol gobiernu de Menandro. El testu clásicu budista Milinda Pañha empondera a Menandro diciendo que nun hubo “nengún igual a Menandro en tola India”. El reinu, que duró casi dos sieglos, foi gobernáu por una socesión de más de 30 reis indogriegos, que frecuentemente tuvieron en conflictu ente ellos.
• Reinu indoescita: Los indoescitas yeren descendientes de los sakas (escites) que migraron dende'l sur de Siberia a Paquistán y de Aracosia a la India dende mediaos del sieglu II e.C. al sieglu I d.C. Movieron a los indogriegos y gobernaron un reinu que s'estendía dende Gandhara hasta Mathura. El poder de los gobernantes saka empezó a tornar nel sieglu II d.C., dempués de que los escites fueron ganaos pol emperador del sur de la India Gautamiputra Satakarni de la dinastía Satavahana. Darréu, el reinu Saka foi dafechu destruyíu por Chandragupta II del Imperiu Gupta del este de la India nel sieglu IV.
• Reinu indoparto: El reinu indoparto foi gobernáu pola dinastía gondofárida, nomada asina pol so primera gobernante, Gondofares. Gobernaron partes de los actuales Afganistán, Paquistán y noroeste de la India, mientres el sieglu I d.C. o pocu antes. Mientres la mayor parte de la so historia, los reis gondofáridas tuvieron Taxila (na actual provincia pakistaní de Punyab) como la so residencia y gobernaron dende ende, pero mientres los últimos años de la esistencia del reinu, la capital camudó ente Kabul y Peshawar. Estos reis tradicionalmente fueron llamaos indopartos, yá que'l so acuñamientu tuvo inspirada frecuentemente pola dinastía arsácida, pero probablemente pertenecíen a grupos más amplios de tribus iranies que vivíen al este de Partia puramente dicha y nun hai pruebes de que tolos reis qu'ostentaron el títulu de gondófaros, que significa “portador de gloria”, tuvieren rellacionaos.
• Reinu indosasánida: L'imperiu sasánida de Persia, que foi contemporaneu al Imperiu Gupta, espandir na rexón del actual Baluchistán en Paquistán, onde l'amiestu de les cultures india ya irania dio orixe a una cultura híbrida sol gobiernu de los indosasánidas.
Comerciu y viaxes a la India
• El comerciu de especies de Kerala atraxo a la India a comerciantes de tol Vieyu Mundu. Fontes escrites tempranes y grabaos de la Edá de Piedra del Neolíticu indiquen que'l puertu de Muziris, en Kerala, na mariña suroeste de la India, estableciérase como un gran centru de comerciu de especies, o como'l xardín de especies de la India”. Yera'l llugar a onde comerciantes y esportadores queríen llegar, incluyíos Cristóbal Colón, Vasco da Gama y otros.
• El budismu entró a China al traviés de la ruta de la seda nel sieglu I o II d.C. La interaición de cultures tuvo como resultáu que dellos viaxeros y monxos chinos entraren a la India. Los más notables fueron Faxian, Yijing, Song Yun y Xuanzang. Estos viaxeros escribieron informes detallaos del subcontinente indiu, incluyíos los aspeutos políticu y social de la rexón.
• Los establecimientos relixosos hindús y budistes d'Asia del sur llegaron a tar acomuñaos cola actividá económica y el comerciu yá que los sos patrocinadores destinaron grandes fondos que dempués s'utilizaríen pa beneficiar la economía llocal por aciu l'alministración de la facienda, l'artesanía y la promoción d'actividaes comerciales. El budismu en particular viaxó col comerciu marítimu y promovió l'acuñamientu, l'arte y a alfabetización. Los comerciantes indios que trabayaben nel comerciu de especies llevaron la gastronomía india al sureste asiáticu, onde se fixo popular ente los habitantes nativos.
• El mundu grecorromanu comerciaba al traviés de la ruta del inciensu y les rutes Roma-India. Mientres el primer mileniu, les rutes marítimes a la India taben controlaes por indios y etíopes, que se convirtieron na potencia comercias marítima del mar Coloráu.
Imperiu Kushán
L'Imperiu Kushán espandir dende lo qu'anguaño ye Afganistán pel noroeste del subcontinente sol lideralgu del so primer emperador, Kujula Kadphises, a mediaos del sieglu I d.C. El so orixe venía de una tribu d'Asia central de llingua indoeropea llamada los yuezhi, una caña de los cualos foi conocida como los kushán. En tiempos del nietu de Kujula Kadphises, Kanishka el Grande, l'imperiu d'estendió hasta tomar gran parte d'Afganistán y dempués les partes nortices del subcontinente indiu hasta árees tan alloñaes como Saketa y Sarnath, cerca de Benarés.
L'emperador Kanishka foi un gran patrocinador del budismu. Sicasí, a midida que los kushán espandir al sur, les deidaes de les sos monedes terminaron per reflexar la so nueva mayoría hindú.
Los kushán xugaron un rol importante nel establecimientu del budismu na India y la so espansión a Asia central y China. L'historiador Vicent Smith comentó sobre Kanishka: Tuvo'l papel d'un segundu Ashoka na historia del budismu. L'imperiu enllazó'l comerciu marítimu del océanu Índicu col comerciu de la ruta de la seda ya impulsó el comerciu de llargues distancies, cuantimás ente China y Roma. Los kushán llevaron nuevos enclinos al periodu naciente y de florecimientu del arte de Gandhara, qu'algamó'l so visu mientres el gobiernu kushán.
Escontra'l sieglu III, l'imperiu Kushán na India se desintegraba y el so postreru gran emperador conocíu foi Vasudeva I.
Imperiu Gupta - Yera Dorada
La India clásica referir al periodu cuando gran parte del subcontinente indiu tuvo xuníu sol Imperiu Gupta (aproximao de 320 a 550 d.C.). Llamóse a esti periodu la Era Dorada de la India, que tuvo marcada por grandes meyores na ciencia, teunoloxía, inxeniería, l'arte, la dialéutica, lliteratura, lóxica, les matemátiques, astronomía, relixón y filosofía que materializaron los elementos de lo que se conoz como la cultura hindú. Los númberos indoarábigos, un sistema de notación posicional, aniciar na India y más tarde seríen tresmitíos a Occidente per mediu de los árabes. Los primeros númberos indios namái consistíen en nueve símbolos, hasta'l periodu ente los años 600 y 800 d.C., cuando se desenvolvió'l símbolu de cero pal sistema numberal. La paz y prosperidá creaes col lideralgu de los guptas dexaron la persecución d'empreses científiques y artístiques na India. El puntu cume d'esta creatividá cultural son magnífiques obres arquiteutóniques, escultóriques y pictóriques. El periodu Gupta produció intelectuales como Kalidasa, Aryabhata, Varahamihira, VIshnu Sharma y Vatsyayana, quien llograron grandes meyores en munchos campos académicos. El periodu Gupta foi un parteaguas na cultura india: los guptas realizaben sacrificios védicos pa legitimar el so gobiernu, pero tamién sofitaron el budismu, que siguió siendo una alternativa a la ortodoxa brahmánica. Les fazañes militares de los trés primeros gobernantes –Chandragupta I, Damadragupta y Chandragupta II– axuntaron gran parte de la India sol so lideralgu. La ciencia y l'alministración política algamaron nuevos puntos cume mientres la era Gupta. Los fuertes llazos comerciales tamién convirtieron a la rexón nun importante centru cultural y establecer como la base qu'influyiría en reinos y rexones cercanos en Birmania, Sri Lanka, l'archipiélagu malayu ya Indochina. Los postreros guptas aguantaron con ésitu a los reinos del noroeste hasta la llegada de los hunos alchons, quien s'establecieron n'Afganistán escontra la primer metá del sieglu V, cola so capital en Bamiyán. Sicasí, gran parte del Decán y el sur de la India nun se vieron afeutaos por estos acontecimientos nel norte.
Dinastía Vakataka
L'imperiu Vakataka aniciar nel Decán a mediaos del sieglu III d.C. Créese que'l so estáu estender dende les llendes sureñes de Malwa y Guyarat nel norte hasta'l ríu Tungabhadra nel sur, y dende el mar Arábigu nel oeste hasta les llendes de Chhattisgarh nel este. Fueron los socesores más importantes de los Satavahanas nel Decán y contemporáneos de los Guptas nel norte de la India. Los Vakatakas son conocíos por haber sío proteutores de les artes, l'arquiteutura y la lliteratura. Dirixeron obres públiques y los sos monumentos son un legáu visible. Los viharas y chaytias de los covarones de Ajanta construyir col patrociniu del emperador Vakataka Harishena.
Reinu Kamarupa
La inscripción de la pilastra de Allahabad de Samudragupta del sieglu IV menta a Kamarupa (Assam occidental) y Davaka (Assam central) como reinos vecinos del Imperiu Gupta. Davaka foi absorbíu por Kamarupa, que creció hasta convertise nun gran reinu que s'estendía dende'l ríu Karatoya hasta cerca de l'actual ciudá de Sadiya, y entendía tol valle del Brahmaputra, el norte de Bengala, partes de Bangladex y n'ocasiones Purnea y partes de Bengala Occidental. Kamarupa foi gobernáu por trés dinastíes: Varman (ca. 350 - 650), Mlechchha (ca. 655 - 900) y Pala (900 - 1100), quien tuvieron como capitales Guwahati (Pragiyotishpura), Tezpur (Haruppeswara) y North Gauhati (Durjaya), respeutivamente. Los trés dinastíes afirmaben ser descendientes de Narakasura, un inmigrante de Aryavarta. Mientres el reináu del rei varman Bahskar Varman (ca. 600-650), el viaxeru chinu Xuanzang visitó la rexón y rexistró los sos viaxes. Más tarde, dempués de la so decadencia y desintegración, la tradición Kamarupa estender en ciertos aspeutos hasta ca. 1255 coles dinastíes Llunar I (ca. 1120 – 1185) y Llunar II (ca. 1155 – 1255).
Dinastía Pallava
Como colos Guptas nel norte, los Pallavas fueron grandes patrocinadores del desenvolvimientu sánscritu nel sur del subcontinente indiu ente los sieglos IV ya IX. Nel reinu Pallava apaecieron les primeres inscripciones sánscrites n'escritura Grantha. Los primeres Pallavas tuvieron distintos llazos colos países del sureste asiáticu. Los Pallavas usaron l'arquiteutura dravidiana pa construyir templos y academies hindús bien importantes en Mamallapuram, Kanchipuram y otros sitios; mientres el so gobiernu remanecieron grandes poetes. La práutica de dedicar templos a distintes deidaes poner de moda y foi siguida pola arquiteutura y escultura refinaes de los templos d'estilu Vastu shastra. Los Pallavas algamaron el visu del so poderíu mientres el reinu de Mahendravarman I (571 – 630) y Narasimhavarman I (630 – 668) y apoderaron la rexón telugu y la parte nortiza de la rexón tamil mientres aproximao seiscientos años hasta finales del sieglu IX.
Dinastía Kadamba
Los Kadambas aniciar en Karnataka, India. La dinastía foi fundada por Mayurasharma en 345 y darréu amosaría un potencial de desenvolvimientu de proporciones imperiales, nicios de lo cual apúrrense polos títulos y epítetos asumíos polos sos gobernantes. El rei Mayurasharma ganó a los exércitos de los Pallavas de Kanchi posiblemente con ayuda de delles tribus natives. La fama de los Kadambas algamó'l so puntu máximu mientres el reináu de Kakushthavarma, un gobernante notable col qu'inclusive los reis de la dinastía Gupta texeron aliances matrimoniales. Los Kadambas fueron contemporáneos de la Dinastía Ganga Occidental y xuntes, dambes dinastíes formaron los reinos nativos más antiguos que gobernaron el país con absoluta autonomía. Tres el so cayente, la dinastía siguió gobernando como feudataria d'imperios Kannada mayores, los imperios Chalukya y Rashtrakuta, mientres otros quinientos años, tiempu nel que se ramificó en dinastíes menores como los Kadambas de Goa, los Kadambas de Halasi y los Kadambas de Hangal.
Los hunos alchon
Los indoheftalitas (o hunos alchon) fueron una confederación nómada d'Asia central mientres l'Antigüedá tardida. Los hunos alchon establecer nel Afganistán modernu, escontra la primer metá del sieglu V. Encabezaos pol so líder militar Toramana, invadieron la rexón nortiza de Paquistán y el norte de la India. El fíu de Toramana, Mihirakula, fíu de Toramana, un hindú shivaísta, treslladar al este hasta cerca de Pataliputra y hasta Gwalior nel centru de la India. Hiuen Tsiang narra la persecución despiadada que Mihirakula fixo de los budistes y la destrucción de los sos monesterios, magar la descripción ye aldericada tocantes a la so autenticidá refierse. Los hunos fueron ganaos por una alianza de gobernantes indios, el marajá (gran rei) Yasodharman de Malwa y em emperador Gupta Narasimhagupta nel sieglu VI. Dalgunos fueron espulsaos de la India y otros asimiláronse na sociedá india.
Imperiu de Harsha
Harsha gobernó'l norte de la India dende 606 a 647. Foi fíu de Prabhakarvardhana y hermanu menor de Rajyavardhana, quien fueron miembros de la dinastía Pushyabhuti y gobernanron Thanesar, no qu'anguaño ye l'estáu de Haryana. Tres la cayida del Imperiu Gupta a mediaos del sieglu VI, nel norte de la India volvieron predominar repúbliques y estaos monárquicos pequeños. El vacíu de poder causó'l surdimientu de los Vardhanas de Thanesar, qu'empezaron a xunir les repúbliques y monarquíes dende'l Punyab hasta'l centru de la India. Dempués de la muerte del padre y l'hermanu de Harsha, los representantes del imperiu coronaron a Harsha emperador nuna asamblea n'abril de 606 y diéron-y el títulu de marajá cuando namái cuntaba 16 años. Nel visu del so poder, l'imperiu tomaba gran parte del norte y noroeste de la India, estender al este hasta Kamarupa y al sur hasta'l ríu Narmada. Harsha fixo de la ciudá de Kannauj (nel estáu de Uttar Pradesh) la so capital y gobernó hasta 647. La paz y prosperidá qu'apoderaron fixeron de la corte de Harsha un centru cosmopolita qu'atraxo intelectuales, artistes y visitantes relixosos dende llugares bien alloñaos. Mientres esta dómina, Harsha convertir del cultu a Surya al budismu. El viaxeru chinu Xuanzang visitó la corte de Harsha y escribió xuicios favorables d'él al emponderar la so xusticia y arrogancia. La so biografía, Harshacharita (“Los fechos de Harsha”), escrita pol poeta Banabhatta, describe la so asociación con Thanesar, amás de mentar la muralla defensiva, un foso y el palaciu con una dhavalagriha (casa blanca) de dos pisos.
Periodu clásicu tardíu (ca. 650 – 1200 d.C.)
El periodu clásicu tardíu nel subcontinente indiu empezó dempués del fin del Imperiu Gupta y el colapsu del imperiu de Harsha nel sieglu VII que causó la llucha tripartita, y terminó nel sieglu XIII col surdimientu del Sultanatu de Delhi nel norte de la India y el final de los cholas tardíos nel sur de la India cola muerte de Rajendra Chola III en 1279.
Dende'l sieglu V al sieglu XIII, los sacrificios srauta tornaron, ente que tradiciones iniciáticas del budismu, jainismu, o más comúnmente'l shivaísmu, visnhuísmu y shaktismu espandir nes cortes reales. Esti periodu produció una parte del arte más refinao de la India, consideráu'l epítome del desenvolvimientu clásicu y el desenvolvimientu de los sistemes espiritual y filosóficu que siguieron siendo l'hinduismu, el budismu y el jainismu.
El budismu indiu del noroeste debilitar nel sieglu VI dempués de la invasión de los hunos alchon. La invasión de Mohamed ben Qasim en Sind (Paquistán actual) en 711 favoreció un mayor cayente del budismu. El Chach Nama da testimoniu de munchos casos de conversión de estupas a mezquites, por casu en Nerun.
Nel sieglu VII, Kumarila Bhatta formuló la so escuela de filosofía Mimamsa y defendió la postura de los rituales védicos contra los ataques budistes. El so ésitu dialécticu contra'l budismu ye confirmáu pol historiador budista Tathagata, quien reporta que Kumarila ganó a los discípulos de Buddhapalkita, Bhavya, Dharmadasa y otros.
Nel sieglu VIII, Adi Shankara viaxó pol subcontinente indiu p'arrobinar y estender la doctrina de Advaita Vedanta, que consolidóse, y recibe el creitu d'unificar les carauterístiques principales de los pensamientos del hinduismu. Foi un críticu del budismu y l'escuela Minamsa del hinduismu y fundó mathas (monesterios) nos cuatro puntos cardinales del subcontinente pa la espansión y desenvolvimientu de la Advaita Vedanta.
Ronald Ingen escribe qu'escontra'l sieglu VIII, “los símbolos de los dioses hindús remplazaron al Buda nel centru imperial y nel visu del sistema cosmopolítico, la imaxe o'l símbolu de los dioses hindús llega a agospiase nun templu monumental y ufiértase-y una adoración puya ellaborada d'estilu imperial. Anque'l budismu nun sumió de la India mientres dellos sieglos dempués del sieglu VIII, la proclividad real a los cultos de Vishnú y Shiva debilitaron la posición del budismu dientro del contestu sociopolítico y contribuyó a faer posible'l so debilitamientu”.
Del sieglu VIII al sieglu X, trés dinastíes apostáronse'l control del norte de la India: los Gurjara-Pratihara de Malwa, los Pala de Bengala y los Rashtrakutas del Decán. La dinastía Sena tomaría dempués el control del Imperiu Pala y los Gurjara-Pratihara estazar en dellos estaos, cuantimás nos Paramara de Malwa, los Chandela de Bundelkhand, los Kalachuris de Mahakoshal, tomar de Haryana y los Chauhan de Rajputana. Éstos fueron dalgunos de los primeros reinos rajput. Un rajput gujar d'una cla Chauhan, Prithvi Raj Chauhan, foi conocíu polos sos sangrientu conflictos contra los sultanatos túrquicos n'espansión. La dinastía rajput Chandela ye reconocida pol complexu de templos de Khajuraho. L'imperiu Chola remaneció como una gran potencia mientres el reináu de Raxa Raxa Chola I y Rajendra Chola I, quien de manera esitosa invadieron partes del sureste asiáticu y Sri Lanka nel sieglu XI. Lalitaditya Muktapida, que reinó ente 724 y 760, foi un emperador de la dinastía Karkota de Caxmir, dinastía qu'exerció influencia nel noroeste de la India de 625 a 1003 y foi asocedida pola dinastía Lohara. Kalhana nel so Rajatarangini da'l creitu al rei Lalitaditya d'encabezar una agresiva campaña militar nel norte de la India y n'Asia central.
La dinastía Shahi hindú gobernó porciones del oriente d'Afganistán, norte de Paquistán y Caxmir de mediaos del sieglu VII a principios del sieglu XI. En tantu, en Odisha, l'Imperiu Ganga Oriental algamó'l poder; fueron notables pola so avanzada arquiteutura hindú —en particular en templu de Jagannath y el templu de Suria de Konark— y por ser proteutores del arte y la lliteratura.
Imperiu Chalukya
L'imperiu Chalukya gobernó grandes partes del sur y centru de la India ente los sieglos VI y XII. Mientres esti periodu, los chalukyas gobernaron como tres dinastíes rellacionaes. La dinastía más antigua, conocida como los chalukyas de Badami, gobernaron dende Vatapi (moderna Badami) dende mediaos del sieglu VI. Los chalukyas de Badami empezaron a reivindicar la so independencia na decandencia del reinu Kadamba de Banavasi y rápido algamaron una posición dominante mientres el reinu de Pulakashin II. El gobiernu de los chalukyas marca un finxu importante na historia del sur de la India y una yera dorada na historia de Karnataka. L'atmósfera política ye'l sur de la India camudó de pequeños reinos a grandes imperios col ascensu de los chalukyas de Badamia. Un reinu centráu nel sur de la India tomó control y arrexuntó tola rexón ente los ríos Kaveri y Narmada. El surdimientu d'esti imperiu foi testigu de la nacencia d'una alministración eficiente, un comerciu d'ultramar y el desenvolvimientu d'un nuevu estilu arquiteutónicu llamáu “arquiteutura chalukya”. La dinastía Chalukya gobernó partes del sur y centru de la India dende Badami en Karnatka ente 550 y 750, y dempués nuevamente dende Kalyani ente 970 y 1190.
La dinastía Chalukya de Guyarat foi una caña de los chalukyas. La so capital en Anhilwara (Patan actual) foi una de les ciudaes más grandes de la India clásica, con una población envalorada de 100 000 habitantes nel añu 1000.
Imperiu Rashtrakuta
Fundáu por Dantidurga alredor de 753, l'Imperiu Rashtrakuta gobernó dende la so capital en Manyakheta mientres casi dos sieglos. Nel so momentu cumal, los rashtrakutas gobernaron dende'l doab ente los ríos Ganges y Yamuna nel norte hasta'l cabu Comorín nel sur, una dómina granible d'espansión política, fazañes arquiteutóniques y contribuciones lliteraries famoses.
Los primeres gobernantes d'esta dinastía fueron hindús, pero los gobernantes posteriores tuvieron fuertemente influyíos pol jainismu. Govinda III y Amoghavarsha fueron los más famosos d'una llarga socesión d'alministradores producíos pola dinastía. Amoghavarsha, que gobernó por 64 años, foi tamién escritor y escribió el Kavirajamarga, la primer obra poética conocida n'idioma canarés. L'arquiteutura algamó un finxu nel estilu dravidiano, que'l so meyor exemplu ye'l templu Kailasanath de Ellora. Otres contribuciones importantes son les escultures de los covarones de Elefanta en Maharastra, según el templu hindú Kashivishvanatha y el templu jainista Narayana en Pattadakal na Karnataka moderna.
Imperiu Pala
L'Imperiu Pala foi fundáu por Gopala I y foi gobernáu por una dinastía budista de Bengala na rexón oriental del subcontinente indiu. Anque los palas yeres siguidores de les escueles mahayana y tántrica del budismu, tamién sofitaron el shivaísmu y el vishnuismu. El morfema pala, que significa “proteutor”, usóse como un sufixu pa los nomes de toos vos monarques palas. L'imperiu algamó'l so cumal con Charmapala y Devapala. Créese que Dharmapala conquistaron Kanauj y estendieron la so influencia hasta les llendes más alloñaes del subcontinente indiu nel noroeste. L'Imperiu Pala puede considerase como la era dorada de Bengala en munchos aspeutos. Dharmapala fundó la universidá de Vikramashila y alicó Nalanda, considerada una de les primeres grandes universidaes de la historia. Nalanda algamó'l so apoxéu sol mecenalgu del Imperiu Pala. Los palas tamién construyeron munchos viharas. Caltuvieron llazos culturales estrechos con países del sureste asiáticu y el Tíbet. El comerciu marítimu contribuyó llargamente a la prosperidá del Imperiu Pala. El comerciante árabe Suleimán escribió sobre lo enorme del exércitu pala nes sos memories.
Imperiu Chola
Los cholas medievales algamaron prominencia a mediaos del sieglu IX y establecieron el mayor imperiu del sur de la India que se viera. Los cholas unificaron exitosamente el sur de la India so la so égida y per mediu de la so fuercia naval estendieron la so influencia en países del sureste asiáticu, como Srivijaya. Con Rajaraja Chola I y los sos socesores Rajendra Chola I, Rajadhiraja Chola, Virarajendra Chola y Kulothunga Chola I la dinastía convertir nuna potencia militar, económica y cultural n'Asia del sur y del sureste. Los barcos de Rajendra Chola I fueron inclusive más lloñe y ocuparíen les mariñes dende Birmania hasta Vietnam, les islles Nicobar y Andamán, les islles Laquedivas, Sumatra y la península malaya nel sureste asiáticu. El poder del nuevu imperiu foi anunciáu al mundu oriental pola espedición al Ganges que Rajandra Chola I entamó y pola ocupación de ciudaes del imperiu marítimu de Srivijaya nel sureste asiáticu, según poles embaxaes a China.
Los cholas apoderaron los asuntos políticos de Sri Lanka mientres más de dos sieglos per mediu de repitíes invasiones y ocupaciones. Tamién tuvieron continuu contautu comercial colos árabes nel oeste y col Imperiu Chinu nel este. Rajaraja Chola I y el so fíu Rajendra Chola I dieron unidá política a la totalidá del sur de la India y establecieron l'Imperiu Chola como una potencia marítima respetada. Colos cholas, el sur de la India algamó nuevos visos nel arte, la relixón y la lliteratura. En toes estes esferes, el periodu chola marcó la culminación de los movimientu qu'empezaren nun periodu anterior colos pallavas. L'arquiteutura monumental en forma de templos maxestosos y escultura en piedra y bronce algamaron una refinación nunca antes algamada na India.
Imperiu Chalukya Occidental
L'Imperiu Chalukya Occidental gobernó la mayor parte del Decán occidental, nel sur de la India, ente los sieglos X y XII. Vastes árees ente'l ríu Narmada nel norte y el ríu Kaveri nel sur quedaron so control chalukya. Mientres esti periodu les otres families gobernantes del Decán, los hoysalas, los seuna yavadas de Devagiri, la dinastía Kaktiya y los kalachuris del sur, taben subordinaes a los chalukyas occidentales y ganaron la so independencia namái cuando'l poder de los chalukyas tornó mientres la segunda metá del sieglu XII. Los chalukyas occidentales desenvolvieron un estilu arquiteutónicu transicional ente l'estilu de la primer dinastía chalukya y el del Imperiu Hoysala posterior. La mayoría de los sos monumentos tán nos distritos qu'arrodien el ríu Tungabhadra nel centru de Karnataka. Exemplos bien conocíos son el templu Kasivisvesvara en Lakkundi, el templu Mallikarjuna en Kuruvatti, el templu Kallesvara en Bagali y el templu de Mahadeva de Itagi. Ésti foi un periodu importante nel desenvolvimientu de les belles artes nel sur d'India, particularmente na lliteratura, una y bones los reis chalukyas occidentales aguiyaron a escritores en llingua canaresa y sánscrita como'l filósofu y estadista Basava y el gran matemáticu Bhaskara II.
Primeres incursiones islámiques nel subcontinente indiu
En 712, el xeneral árabe musulmán Mohamed ben Qasim conquistó la mayor parte de la rexón del Indo, nel Paquistán modernu, pal Califatu Omeya, ya incorporar como la provincia de “As-Sindh” con capital n'A el-Mansurah, 72 km al norte de l'actual Hyderabad en Sind, Paquistán. Dempués de delles incursiones, los reis hindús al este del Indo ganaron a los árabes mientres les campañes omeyes na India y de esa manera detuvieron la so espansión y contener en Sind, Paquistán. Vikramaditya II del Imperiu Chalukya, Nagabhata I de la dinastía Pratihara y Bappa Rawal de la dinastía Guhilot, refugaron a los invasores árabes a principios del sieglu VIII.