cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ziaur Rahman
El Teniente Xeneral Ziaur Rahman, Bir Uttam, Hilal-i-Jurat (জিয়াউর রহমান Ziaur Rôhman) (19 de xineru de 1936 - 30 de mayu de 1981) foi un carismáticu héroe de guerra, políticu y estadista bangladesí. Foi'l Presidente de Bangladex dende 1977 hasta 1981 y fundó el Partíu Nacionalista de Bangladex (PNB), unu de los dos partíos políticos más importantes del país. La so vilba, Begum Khaleda Zia, foi Primer Ministra de Bangladesh tres veces y anguaño ye la Líder de la oposición nel Jatiya Sangsad (parllamentu de Bangladex). Ye conocíu popularmente como Shaheed Zia, que significa mártir Zia, en referencia a la so asesinatu en 1981.
Althea Gibson
Althea Gibson foi una tenista d'Estaos Xuníos ganadora de dellos torneos de Grand Slam tantu n'individuales como en dobles (femeninos y mestos) dende 1956 a 1958. Foi la primera tenista afroamericana en xugar un tornéu amateur o profesional, amás de ser la primer ente homes y muyeres afroamericanos en ganar un Grand Slam n'individuales.
Saboya
Saboya puede facer referencia a:
A. N. Vasílieva
A.N. Vasílieva (translitera del А.Н. Васильева ye una botánica rusa, que la so abreviatura ye A.N.Vassiljeva. Ye especialista en Brassicaceae y en Chenopodiaceae, con énfasis en marcadores moleculares y filoxenética.
Kenny Rogers
Kenneth Ray Rogers, moteyáu Kenny Rogers, foi un cantautor y actor d'Estaos Xuníos. Ye consideráu una lleenda de la música country.
Biografía
Kenny Rogers ye'l cuartu de los siete fíos concebíos por Edward Floyd Rogers, un carpinteru, y la so esposa Lucille, enfermera. Rogers graduóse na Jefferson Davis High School en Houston. Acordies cola so acta de nacencia, el so segundu nome ye Ray y dacuando apaez nos creitos como "Kenneth Ray Rogers".
Entamos na música
Criáu n'unu de los sectores más probes de la ciudá de Houston, y empezó nel mundu de la música con 20 años, tocando temes d'otros cantantes de la dómina. Tuvo la influencia de dellos músicos de la música country y soul, tales como Nat King Cole, Charlie Daniels, Arthur Alexander y Chuck Berry. En 1977 llogró un gran ésitu nos Estaos Xuníos col so cenciellu Lucille, qu'algamó el númberu 1 nes llistes de country y tamién nes llistes de pop. Otru de los sos grandes ésitos nel country ye la tema "Coward of the County". En 1979 la so balada romántica She believes in me consagrólu yá non solo como un cantante country sinón como un sólidu intérprete románticu nes llistes del mundu enteru. En 1980 con Lady non solo llogra la fama mundial sinón la confirmación de ser una gran estrella de la música, amás ganó un premiu Grammy. Formó parte del grupu "USA for Africa", que cantó'l famosu cantar We Are The World nel añu 1985.
Saint-Laurent (Côtes-d'Armor)
Saint-Laurent ye una comuña francesa del departamentu de Côtes-d'Armor, na rexón de Bretaña. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
José María Campo Serrano
José María Campo Serrano foi un políticu colombianu, presidente de Colombia, representante, senador, gobernador del Estáu Soberanu del Madalena y xefe civil y militar d'Antioquia mientres la revolución de 1885. Xeneral de división el 4 de febreru de 1885. Ministru mientres los gobiernos de Francisco Javier Zaldúa, Ezequiel Hurtado y Rafael Núñez. Allegó por Antioquia al Conseyu Nacional de Delegatarios.
Trayeutoria política
Foi escoyíu representante al Congresu Nacional en 1866 y darréu, Senador de la República.
Nel gobiernu de Francisco Javier Zaldúa ocupó la Secretaría d'Instrucción Pública; nel gobiernu d'Ezequiel Hurtado, la Secretaría de Gobiernu; y na alministración del Rafael Núñez, ocupó delles secretaríes.
Como lliberal independiente, foi partidariu del movimientu de La Rexeneración de Núñez, quien en 1885 nomar Secretariu de Marina y Guerra, onde-y correspondió encarar la guerra civil de 1885 que llevó a la derrota del radicalismu, remató col esbarrumbamientu de la Constitución de 1863.
Dempués foi nomáu Secretariu de Facienda y depués delegáu del poder executivu n'Antioquia onde gobernó ente'l 12 de marzu y el 21 de setiembre de 1885. En representación d'Antioquia, Campo Serrano participó na redaición de la nueva Constitución Nacional. El Conseyu escoyó como presidente a Rafael Núñez, vicepresidente, a Eliseo Payán, y designáu, Campo Serrano.
Presidencia de la República
El 30 de marzu de 1886, el Conseyu de Delegatarios aceptó la separación del cargu de presidente a Núñez y Campo Serrano, como designáu, foi llamáu pa reemplazalo. Correspondió-y sancionar la Constitución Nacional de 1886, el 5 d'agostu del mesmu añu.
El xeneral Campu Serrano foi Presidente de la República hasta'l 6 de xineru de 1887. D'el so gobiernu destáquense obres como los contratos d'allumáu llétricu y agua potable para Bogotá y l'impulsu que dio a los Ferrocarriles de la Sabana de Bogotá y el Madalena.
Actividá post-presidencial
Concluyíu'l so mandatu presidencial, Campo Serrano aceptó sirvir como ministru de Gobiernu y gobernador del Departamentu de Panamá. Darréu foi escoyíu senador pol Departamentu del Madalena, en 1888.
Morrió en Santa Marta el 24 de febreru de 1915, siendo soterráu nel campusantu de San Miguel na mesma ciudá.
Saori Takarada
Saori Takarada (宝田 沙織, ), ye una futbolista xaponesa.
Raúl González Peláez
Raúl González Peláez ye un mineru español que foi acusáu de tar implicáu nel suministru d'esplosivos pa la comisión de los atentaos del 11 de marzu de 2004 en Madrid.
Acusóse-y de ser provisor d'esplosivos de Suárez Trashorras. Foi deteníu'l 12 de xunu de 2004 y quedó en llibertá so fianza de 35.000 euros. Nel xuiciu polos atentaos, la Fiscalía pidió que se-y condergara a 8 años de prisión. L'Audiencia Nacional condergólu a 5 años por tráficu d'esplosivos, pero'l Tribunal Supremu absolviólu al resolver los recursos de casación en xunetu de 2008.
Saint-Méloir-des-Bois
Tien una población de y una superficie de  km².
Gonzalo Fernández de Córdoba
Gonzalo Fernández de Córdoba y Aguilar (Montilla, 1 de setiembre de 1453 – Granada, 2 d'avientu de 1515), noble, políticu y militar español, duque de Santangelo y Terranova, nomáu pola so escelencia nel arte de la guerra, el Gran Capitán.
Formación
Fiel a la causa isabelina, entamó la carrera militar que-y correspondía a un segundón de la nobleza na Guerra Civil Castellana y na de Granada, au rellumó como soldáu nel sitiu de Tájara, provincia de Granada, y la conquista d'Íllora: Espía y negociaor, fízose cargu de les caberes negociaciones col monarca nazarí Boabdil pa la rendición de la ciudá a entamos de 1492.
En reconocencia polos sos destacaos servicios, recibió una encomienda de la Orde de Santiago, el señoríu d'Órgiva, provincia de Granada , y determinaes rentes sobro la producción de la seda granadina, qu'aidó a engrandecer la so fortuna.
Libby Holman
Libby Holman foi una cantante de blues y actriz de cine y teatru d'Estaos Xuníos.
Biografía
Holman nació en mayu de 1904 en Ohio frutu del matrimoniu ente un abogáu xudíu y corredor de bolsa, Alfred Holzman (1867 - 1947) y la so esposa, Rachel Florencia Workum Holzman (1873 - 1966). Y que los sos hermanos yera Marion H. Holzman (1901 - 1963) y Alfred Paul Holzman (1909 - 1992). En 1904, la faneguera familia indixente arriquecióse dempués de que'l so tíu Ross Holzman malversara casi $ 1 millón del so negociu de corretaje de valores. En dalgún momentu, Alfred camudó'l nome de la familia de Holzman a Holman.
Cine
El so únicu filme trabayáu foi la película de fantasía de 1947, Dreams That Money Can Buy xunto a Jack Bittner, Josh White, John La Touche, Doris Okerson y Norman Cazanjian.
Teatru
Nel branu de 1924, foi a Nueva York, onde vivió primero nel Club Studio. El so trabayu teatral per primer vegada en Nueva York taba so la direición de la empresa The Fool. Channing Pollock, l'autor de El Llocu, reconoció'l gran talentu de l'actriz darréu y aconseyó-y siguir una carrera teatral. Una colega que tuvo dende los sos entamos xunto a ella y convirtióse na so meyor amiga mientres enforma tiempu foi la conocida actriz Clifton Webb, entós daquella una baillarina. Foi Libby quien-y dio'l llamatu de "La Estatua de Libby". Delles de los sos espectáculos na que se presentaba col nome de Elizabeth Holman avarcaron:
Etapa como cantante
Por cuenta de la so esquisita voz pudo usala en delles de los espectáculos teatrales nes que trabayó. En The Show Littlela de 1929 cantó per primer vegada'l númberu de blues, "Moanin 'Low de Ralph Rainger, que-y valió una decena de delles apertures d'eventos, recibió bonos aponderamientos de la crítica y convirtióse nel so cantar más famosu. Tamién nesi show cantó Kay Swift y un cantar de Paul James titulada Can't We Be Friends?. Al añu siguiente, presentó una tema de Howard Dietz y Arthur Schwartz tituláu Something to Remember You By nel espectáculu Three's a Crowd de 1930, que tamién protagonizó Allen y Webb.
Na so única película de 1947 fixo'l so tituláu The Girl with the Pre-Fabricated Heart. Tamién trabayó nel equipu de cantar de los actores del filme de drama de 1931, Tarnished Lady, protagonizada por Tallulah Bankhead y Clive Brook.
Na década de 1950, trabayó col so acompañante, Gerold Cook, na investigación y ordenanza de lo qu'ellos llamaron Tierra de música. Foi sobremanera'l blues que taben venceyaos a la comunidá afroamericana.
Una de les sos últimes actuaciones foi nel de les Naciones Xuníes en Nueva York en 1966 onde interpretó'l so cantar, "Moanin 'Low".
Vida privada
Holman pudo esfrutar abiertamente d'una variedá de rellaciones íntimes tantu con homes como con muyeres a lo llargo de la so vida. Ente les sos amantes lesbianes más famosos inclúin la heredera de DuPont Luisa d'Andelot Carpenter, l'actriz Jeanne Eagels y escritora modernista Jane Bowles. Carpenter desempeñó un papel bien importante na vida de la cantante. Criaron a los sos fíos y vivieron xuntes y fueron aceptaes abiertamente polos sos compañeru de teatru. Llogró escupuliciar a la prensa por salir con homes muncho más nuevos, como'l so compatriota l'actor Montgomery Clift.
Holman tomó un interés bien particular al empezar una rellación con Zachary Smith Reynolds, l'herederu de la compañía tabacalera RJ Reynolds's. Él tuvo namoráu de l'actriz dende'l principiu, a pesar de la so diferencia d'edá de siete años. Axuntar en Baltimore, Maryland n'abril de 1930 dempués de que Reynolds viera'l desempeñu de Holman nuna puesta n'escena de la obra The Show Little. Entós clamió-y al so amigu Dwight Deere Wiman, quien foi'l productor de la serie, pa llegar a ella. Reynolds escorrer per tol mundu nel so avión. Casáronse'l Domingu, 29 de payares 1931 nel salón de Monroe, Michigan. L'herederu quería qu'ella abandonara la so carrera como actriz, entós consintió en tomar una llicencia d'un añu d'ausencia.
Casóse col so segundu home, l'actor de teatru y cine Ralph Holmes, en marzu de 1939. Tenía doce años menor qu'ella. Libby saliera con anterioridá col so hermanu mayor, Phillips Holmes. Phillips morrió nun choque de dos aviones militares n'agostu de 1942. Cuando Ralph tornó a la so casa n'agostu de 1945, el matrimoniu agrióse rápido y dixebráronse.
Holman darréu adoptó dos fíos, Timmy (nacíu'l 18 d'ochobre de 1945) y Tony (nacíu'l 19 de mayu de 1947). El so tercer y últimu home foi'l famosu artista y escultor Louis Schanker col que se casó'l 27 d'avientu de 1960.
Traxedies
En 1932, reveló-y a'l so home que taba embarazada mientres una importante fiesta na que tuvieron Reynolda Gardens, Gedeón Charles Hill, Jr. y Anne Ludlow Cañón Reynolds, esposa del primu del so home. Hubo una fuerte discutiniu. Momentos más tarde, escuchóse un disparu. Los amigos toparon a Reynolds con una importante hemorraxa ya inconsciente con una ferida de bala na cabeza. Les autoridaes primeramente indicaron que se trató d'un suicidiu, pero la investigación del forense dictaminó que foi un asesinatu. Holman y Albert Bailey "Ab" Walker, amigu de Reynolds y supuestu amigu de Holman, fueron acusaos d'asesinatu.
Louisa Carpenter pagó la fianza de $ 25.000 de Holman en Wentworth (Carolina del Norte). La familia Reynolds, en contautu coles autoridaes llocales, retirara los cargos por mieu al escándalu. Holman dio a lluz al fíu de la pareya, Christopher Smith "Topper" Reynolds, el 10 de xineru de 1933.
Una película de 1933, Sing, Sinner, Sing, foi basada llibremente sobre les acusaciones qu'arrodien la muerte de Reynolds.
El 15 de payares de 1945, l'actriz recibió otru duru golpe tres el suicidiu del so segundu home Ralph Holmes tres una de sobredosis de barbitúricos a los 29 años. El so cuerpu foi atopáu nel so departamentu de Manhattan.
El 7 d'agostu de 1950 el so fíu natural Christopher ("Topper") morrió dempués de cayer al vaciu mientres esguilaba un monte. Libby diéra-y permisu pa dir esguilar montes con un amigu en California nel picu más altu de monte "Whitney", ensin saber que nun taben preparaos pa l'aventura. Dambos morrieron. Nunca se perdonó por dexar que pasara esta traxedia. En 1952 creóse la Fundación Christopher Reynolds na so memoria.
Actividá política
Holman siempres tuvo arreyada no que depués se conoció como'l "Movimientu polos derechos civiles". Mientres la Segunda Guerra Mundial, trató d'acutar entraes pa espectáculos de los militares col so amigu, Josh White, pero fueron refugaos.
En 1959, al traviés de la Fundación Christopher Reynolds, financió un viaxe a la India por Martin Luther King, Jr. y la so esposa, Coretta Scott King, quien se convirtieron n'amigos cercanos con Holman y el so home, Louis Schanker. Holman tamién contribuyó a la defensa del Dr. Benjamin Spock, el pediatra y escritor deteníu por participar en manifestaciones contra la guerra.
Suicidiu
Libby Holman matóse'l 18 de xunu de 1971 en provocándose una intoxicación por monóxidu de carbonu. El so cuerpu foi atopáu casi ensin vida n'en l'asientu delanteru del so Rolls Royce pol so personal domésticu y foi tresllada de momentu al hospital local, onde morrió hores dempués.
Mientres munchos años, presuntamente sufría de depresión polos efeutos combinaos de la muerte del presidente Robert Kennedy y el Dr. Martin Luther King Jr., la perda recién de la eleición presidencial d'Eugene McCarthy, les muertes de los mozos na guerra de Vietnam, la congoxa pola muerte prematura del so propiu fíu y l'enfermedá y el rápidu deterioru de la so amiga Jane Bowles. Nunca foi la mesma dempués de la muerte de Montgomery Clift en 1966. En vista de los sos frecuentes ataques de depresión y reportes de dellos intentos de suicidiu previos, nengunu de los amigos o los sos familiares viéronse sosprendíos pola so muerte. Tenía 67 años.
Eris
Eris ye la personificación na mitoloxía griega de la Discordia. El so orixe ye escuru, pa unos ye fía de Zeus y d'Hera mientres que pa otros yelo de Nyx, undefined
Según Hesiodu yera ma, paez que por partenoxénesis, de:
Eris y la Guerra de Troya
La presencia más conocida d'esta diosa nos mitos foi como aniciadora de la Guerra de Troya. Celebrábase'l casoriu de Peléu y Tetis con cásique toles divinidaes convidaes, sacante Eris, que pol so calter nun lo foi. Asina que la diosa, presentose na folixa con una mazana d'oru que dicía kallisti, pa la más fermosa. Al empar, llanciáronse Atenea, Afrodita y Hera pero nenguna fíxose cola fruta dorada, asina que nomaron a Paris, fíu del rei de Troya, como arbitru. Sol fechizu de la trincha d'Afrodita, el mozu escoyó a la citerea como ganadora; esto fizo que les perdedores se vengaren d'él obligándolu a namorase d'Helena de Troya y raptala, emprincipiando asina la guerra de Troya.
Liliuokalani
Lili'uokalani, Reina de Ḥawai (2 de setiembre de 1838 – 11 de payares de 1917), enantes de nome Lydia Kamaka'eha, tamién conocida como Lydia Kamaka'eha Paki, col nome real qu'elixó de Lili'uokalani, y dempués Lydia K. Dominis, foi la cabera monarca del Reinu de Ḥawai.
Ramón Álvarez-Buylla
Ramón Álvarez-Buylla de Aldana  foi un médicu ciruxanu, neurofisiólogo y histólogu, asturianu, exiliáu en Méxicu en 1947, dempués d'haber estudiáu y vivíu hasta 1946 na Xunión Soviética, onde foi unviáu xunto con otros mozos güérfanos españoles de la guerra civil, tres el fusilamiento en 1936 del so padre, Arturo Álvarez-Buylla Godino, quien fuera Altu Comisariu de la república española en Marruecos. El so fíu, Arturo Álvarez-Buylla Roces, foi gallardoniáu en 2011 col Premiu Príncipe d'Asturies d'Investigación Científica y Téunica
Liliuokalani
El 16 de setiembre de 1862, casóse con John Owen Dominis, que sería gobernador d'O'ahu y Maui. Nun tuvieren descendencia; La heriede de Lili'uokalani demientres munchos años foi la so sobrina Victoria Ka'iulani (1875–1899), magar que Ka'iulani morrió enantes qu'ella.
Ramón Álvarez-Buylla
Na Xunión Soviética estudió medicina y el doctoráu en fisioloxía na Academia de les Ciencies de Rusia. Tamién nel desapaecíu país, trabayó como ayudante de científicos famosos como los fisiólogos Rashansky y Pyotr Anokhin de quien aprendió enforma de la so ciencia. Mientres la so estancia na XRSS conoció a Dolores Ibarruri,  La Pasionaria, quien foi instrumental na so emigración a Méxicu pa realcontrase cola so madre y hermanes a quien nun volviera ver dende los años de la guerra n'España.
Datos biográficos
Como resultáu de la guerra civil española llegó a la XRSS con un contingente de mozos españoles que los sos padres fueren víctimes del conflictu. Nel so casu, el so padre que fuera pioneru de l'aviación civil española y cuando españó la guerra yera Altu Comisariu de la República en Marruecos, foi fusiláu. Ramón, que por razones circunstanciales había perdíu contautu cola madre y les hermanes, al viaxar a Rusia facer col enfotu de apuntase na aviación soviética pa combatir al franquismu. Los estudios que fizo de medicina y l'excelencia de les sos notes académiques, fixeron que se-y convenciera d'arrenunciar de la so intención d'entrar al combate direutu. La resultancia foi una enllargada estancia de diez años na Xunión Soviética, estudiando y preparar na so especialidá de fisiólogu.
En 1947 por aciu de Dolores Ibarruri, llegó a Méxicu a los 28 años d'edá, ya incorporóse a la Escuela Nacional de Ciencies Biolóxiques del IPN, onde exerció la docencia ya investigó hasta 1960. Nesi centru d'investigación desenvolvió les sos teoríes sobre la fisioloxía de los receptores, siendo unu de los primeres en rexistrar les respuestes locales de los corpúsculos de Pacini; coles mesmes, pudo avanzar na conocencia de la homeostasis de la glucosa y el denomináu potencial de receptor, un principiu electrofisiológico por aciu el cual esplícase cómo viaxen nel cuerpu humanu los estímulos nerviosos, de los centros receptores a los órganos vitales.
Foi profesor y cofundador de Departamentu de Fisioloxía del CINVESTAV. Tamién collaboró con Arturo Rosenblueth nel Departamentu de Fisioloxía del Institutu Nacional de Cardioloxía. En 1980 Álvarez-Buylla foi nomáu xefe de la División d'Investigaciones Básiques nel Institutu Nacional d'Enfermedaes Respiratories de la Secretaría de Salú. Más tarde fundó y dirixó'l Centru d'Investigaciones Biomédicas de la Universidá de Colima.
Na ciudá de Colima, capital del estáu del mesmu nome en Méxicu, dempués d'una granible vida como investigador y formador d'investigadores, morrió a los 80 años en 1999. El estáu de Colima, creó un fondu que lleva'l so nome, destináu al propósitu d'aguiyar la investigación científica.
Obra escrita
Ente otres:
Ramón Pérez de Ayala
Ramón Pérez de Ayala y Fernández del Portal foi un escritor y periodista español.
Biografía
Nació n'Uviéu y foi bautizáu na ilesia de San Isidoro. El so padre Cirilo, natural de Tierra de Campos, Valdenebro de los Valles, provincia de Valladolid –nes sos noveles fai referencia a esta zona y la manera de vida que llevaben los paisanos naquella dómina– foi un comerciante de testiles que na so mocedá moró en Cuba. Perdió a la so madre, doña Luisa, asturiana, na so primer infancia. Siempres se resintió d'esta orfandad, careciendo soledá y miseries afeutives derivaes, amás, de tar la mayor parte de la so mocedá internu en colexos de la Compañía de Xesús, San Zoilo en Carrión de los Condes y Inmaculada en Xixón. Asina consiguió un gran caudal de conocencies humanístiques, debíos en parte al únicu profesor col que simpatizó, el gran eruditu Julio Cejador y Frauca, coles mesmes incómodu güéspede nuna orde que nun tardaría n'abandonar. L'anticlericalismu que-y inspiró la educación xesuítica ta afiguráu na so novela autobiográfica A.M.D.G., que'l so títulu fai alusión al lema Ad maiorem Dei gloriam, propiu de la Compañía de Xesús. left|miniaturadeimagen|Retratáu por [[Joaquín Sorolla|Sorolla en 1920]] Estudió derechu n'Uviéu so la proteición de Leopoldo Alas, «Clarín». Ellí entró en contautu con el pensadores del krausismu, ente ellos Rafael Altamira, Adolfo Posada y otros. Dispunxo de la escelente biblioteca del marqués de Valero de Urría. Daquella déxase melenes y visti con chalecu y monóculu como un dandi y exhibe una personalidá volteriana y lliberal. Atrái-y tantu'l rexeneracionismu de los sos mentores como'l decadentismo estéticu de la Europa de preguerra. Tarrez el conservadorismu burgués de la ciudá d'Uviéu, que na so obra apaez sol nome de «Pilastres». Otres denominaciones tapen na so obra lliteraria llugares y personaxes reales: «Noreña» ye Cenciella; «Novillo» ye'l presidente de la diputación Corbera en Belarmino y Apolonio y «Pía Octava Cioretti» en La pata de la raposa ye Natalia Perotti, vilba de Martín Escalera.
L'uvieín Pedro González Blanco púnxo-y en contautu colos modernistes de Madrid: Jacinto Benavente, Francisco Villaespesa, Mariano Miguel de Val, Gregorio Martínez Sierra, Juan Ramón Jiménez, Ramón María del Valle-Inclán y José Martínez Ruiz «Azorín». En 1902 El Progresu d'Asturies imprimió por entregues la so primer novela, ''Trece dioses. Fragmentos de les memories de Florencio Flórez, bien na órbita decadentista del Valle-Inclán de les Sonates''. En 1903 funda colos Martínez Sierra, Gregorio Martínez Sierra y María Lejárraga, Helios. Revista del Modernismu. A partir de 1904 empieza a collaborar en El Imparcial y ABC, y marcha a Londres en 1907 pa fuxir del escándalu provincianu que se monta al publicar la so novela Tiniebles nos cumes, empecipiada dos años antes con otru títulu, Eclís de sol; ellí caltiénse cola ayuda del so padre y una corresponsalía periodística. En 1908 enterar de la ruina y suicidiu del so padre.
Comparte idees radicales col so amigu Azorín, al que sirvió de «negru», como López Pinillos, cuando esti sumir nuna crisis depresiva. Viaxó por Francia, Italia, Inglaterra, Alemaña y Estaos Xuníos y foi corresponsal de guerra mientres la del 14 pa La Prensa de Buenos Aires. De la so visita a los campu de batalla surdió la so obra Hermann encadenáu (1917). En 1927 llogra'l Premiu Nacional de Lliteratura. En 1928 ye escoyíu miembru de la Real Academia Española.
miniatura|left|160px|En [[Mundu Gráficu (1931)]]
En 1931, con José Ortega y Gasset y Gregorio Marañón, robla'l manifiestu «Al serviciu de la República», manifiestu antimonárquicu que tuvo estraordinaria inflúi sobre la opinión pública y valió a los trés l'apellativu de padres espirituales de la República». El Gobiernu de la República nomó-y direutor del Muséu del Prado y en 1932, Embaxador en Londres. Sobre esti periodu de la so vida, figuren numberoses alusiones, más bien burllones, nes Memories de Manuel Azaña. Descontentu col aldu políticu pre-revolucionariu qu'imponía n'España'l Frente Popular dimitió del so cargu en xunu de 1936 y al empecipiase la Guerra Civil Española se exilió a Francia. Dos fíos sos apuntáronse como voluntarios nel Exércitu Nacional y Pérez de Ayala esplicó y defendió el so toma de posición nuna carta abierta» publicada'l 10 de xunu de 1938 nel diariu londinense The Times.
Pérez de Ayala culpó de la guerra civil en gran midida a Manuel Azaña, contra quien acomete de forma gafienta, como lo amuesa'l siguiente fragmentu d'unu de los sos escritos, nel que califica de «memories ruines y amuyeraes» a lo qu'escribió Azaña cuando foi deteníu en Barcelona y encarceláu nun barcu de guerra por tar presuntamente implicáu na Revolución de 1934, acusación que finalmente foi tornada pol Tribunal Supremu:
thumb|Placa na última casa de Ramón Pérez de Ayala. Calle Gabriel Llobu, 11. Madrid.
Vivió socesivamente en París y en Biarritz y más tarde en Buenos Aires, onde foi nomáu agregáu honorariu de la Embaxada d'España. Tornó provisionalmente a España en 1949 pa resolver dellos asuntos personales, tornando dempués a l'Arxentina. Diversos reveses familiares y sociales sumiéron-y nuna aguda depresión. Cada vez más alloñáu de los sos «muertos», los llibros, collaboraba cada vez menos nos periódicos, onde la so firma yá nun yera riquida col apremiu d'antaño. La amputación de la pierna del menor de los sos fíos, primero, y la muerte, dempués, del mayor, fueron los golpes de gracia que fixeron del so un verdaderu «doloríu sentir» y lo que-y decidió a volver a Madrid, n'avientu de 1954. Pasara fora d'España venti años. Los sos llibros na España nacional nun teníen llibre circulación y los americanos taben prohibíos. Tres delles visites ocasionales, acabó tornando definitivamente a España en 1954 y dende entós ellí moró, publicando regularmente artículos sobre temes lliteraries nel diariu ABC. Morrió en Madrid unos díes antes de cumplir ochenta y dos años.
Obra
thumb|200px|Bustu de Ramón Pérez de Ayala. Paséu de los Poetes, [[Rosedal de Palermo|El Rosedal, Buenos Aires.]] Cultivó tolos xéneros y destacó en toos ellos menos nel teatru, qu'intentó en 1905 al estrenar n'Uviéu una obra escrita con Antonio de Hoyos y Vinent, la comedia Un altu na vida errante; Sentimental club (patraña burlesca) ye una antiutopía que, anque se publicar, nun pasó a les tables. Hoyos afixo al teatru la so novela Tigre Juan en 1928. Na llírica apréciase la inspiración simbolista y culturalista del modernismu; ye poesía ideolóxica y conceptual, pero provista d'emoción humana, y entá foi mal estudiada. Con Miguel de Unamuno ye, pos, unu de los cultivadores de la poesía filosófica nesa dómina, pero nun refalga la sonoridá nel versu. Escribió tres llibros de poemes, La paz del senderu (1904), que'l so títulu alude a la tierra, onde se percibe la buelga del modernismu, un modernismu non grandilocuente nin de receta, de Gonzalo de Berceo y de Francis Jammes; ye un llibru intimista y horaciano, y nun refalga la musicalidá. El senderu innumberable (1915) ye'l so segundu llibru, que'l so títulu alude al mar. El senderu andante (1920), que'l so títulu alude al ríu, cierra la so obra poética con un aproximamientu al pesimismu de la xeneración del 98, ensin abandonar el so enclín modernista. Quedó por editar un cuartu llibru que sería'l verdaderu zarru de la obra poética del autor, El senderu encesu. Nos sos llibros remémbrense temes de la poesía áurea española; otres temes son la soberbia intelectual, qu'apaez nun poema sobre san Agustín; l'ataraxia, la busca d'equilibriu y de paz, etc.
Destacó tamién nel ensayu, xéneru nél dominante y qu'asoma tamién na so poesía llírica y la so novela, bien intelectualizadas. Cultivó sobremanera la crítica teatral y la lliteraria. A la primera consagró los dos volúmenes de Les mázcares (1917-1919). Política y toros (1918) recueye los sos artículos sobre dambes temes.
Tocantes a la so producción narrativa, los críticos suelen estremar dos etapes na so actividá novelística.
Na primera, correspondiente a la so dómina xuvenil, apaez como un escritor realista con una visión pesimista de la vida, que se trasluce al traviés d'una sutil ironía. Pertenecen a esta etapa una serie de noveles en parte autobiográfiques (el protagonista de les noveles, Alberto Díaz de Guzmán, o Bertuco, ye'l alter ego del autor, que tomó l'apellíu d'unos parientes sos de Logroño colos que vivió unos meses) como Tiniebles nos cumes (1907), historia cruda de llibertinaxe, publicada col pseudónimu de Plotino Cueves, que noveliza la historia real del viaxe en tren dende Uviéu al puertu de los señoritos y les neñines del más luxosu chamizu d'Uviéu, pa ver un eclís de sol; tamién apaez la idea del artista desencantáu cola so educación castrante y burguesa qu'escuerre una pureza rexeneradora; la estética alterna naturalismu, decadentismo y modernismu; otru personaxe de la novela va remanecer dempués, la obrerita seducida, con un fíu y convertida en hetaira pa podelo caltener, Rosina; la obra termina con una apoteosis de nihilismu; La pata de la raposa (1911), segunda parte de l'anterior, analís del amor puro y sensual; A. M. D. G. (1910), obra de calter antijesuítico que causó un ciertu escándalu na so descripción de la vida d'un colexu d'internáu alministráu por xesuites, del cual escápase un mozu, y onde dalgún sacerdote da rienda suelta a los sos enclinos pedófilos; Troteras y danzaderas (1913), descripción de la vida bohemia de Madrid. Nestes noveles realicen dellos esperimentos narrativos, como l'alternanza de puntos de vista en contrapuntu.
Con Belarmino y Apolonio (1921) empieza la so segunda etapa, onde abandona'l realismu en favor del simbolismu caricaturescu y el llinguaxe recargar con componentes ideolóxicos propios del ensayu. Nella analiza la tema de la dulda trascendental nun alma fondamente relixosa. Pertenecen tamién a esta etapa Lluna de miel, lluna de hiel (1923) y la so segunda parte, Los trabayos d'Urbanu y Simona (1923) recoyíos depués nuna sola obra col títulu de la segunda. Trátase de la historia de dos nuevos educaos tan puramente que nun saben qué ye'l sexu y se -yos concierta el so casoriu; pero nun faen nada sexual y deciden llevalos al campu por qu'en contautu cola naturaleza desenvuelvan los sos instintos reprimíos. Hai puntos de contautu con otra novela de Miguel de Unamuno, Amor y pedagoxía. Tigre Juan (1926) ye considerada como la meyor novela de Pérez de Ayala, y reflexa la evolución d'un home desaxeradamente machista escontra una comprensión más humana por aciu el torcedor de la infidelidá de la so muyer. La segunda parte, El mestrón de la so honra, constitúi un sutilísimo exame psicolóxicu del machismu, qu'asitia a Pérez de Ayala nel visu de la narrativa psicolóxica en castellán.
L'estilu de Ramón Pérez de Ayala carauterizar pola ironía y l'usu d'un llinguaxe bien refináu, onde abonden les alusiones, les cites tapaes y la intertextualidad, pola bayura de cultismos y helenismos y pol usu ocasional de les téuniques degradantes del esperpento. El perspectivismo y el contrapuntu son téuniques que dacuando utiliza, estremando inclusive la páxina en dos columnes pa oldear puntos de vista. Na so primer etapa reproduz de forma casi naturalista los soníos.
A. L. Barker
Audrey Lilian Barker, más conocida como A.L. Barker [Pat Bourne nome de casada, y Pat como la conocíen los sos amigos] foi una novelista y cuentera británica.
Biografía
Anque nacida en Kent, creció en Beckenham. Siguiendo les indicaciones del so padre, a los dieciséis años viose obligada a abandonar los estudios pa trabayar nuna reloxería. Mientres la Segunda Guerra Mundial, incorporar al exércitu y casóse con un militar, pero dixebróse asegurando que nun taba fecha pal matrimoniu; lo que-y interesaba yera la lliteratura y el tiempu llibre de que disponía dedicar a escribir. Al rematar la guerra entró a trabayar na redaición de Amalgamated Press y como llectora na editorial Cresset Press. En 1949 entró a trabayar na BBC, onde permaneció mientres cuasi trenta años (1949-1978).
Nun foi una autora que les sos ventes algamaren cifres altes, pero esfrutó d'un llectores fieles y nunca-y faltaron aponderamientu de los críticos. Mientres la so vida, publicó diez llibros de cuentos y once noveles, una de les cualos —John Brown's Body— foi finalista del Premiu Booker en 1970. Con anterioridá ganara la primer edición del Premiu Somerset Maugham en 1947, cola so coleición de cuentos Innocents. Foi escoyida miembru de la Royal Society of Literature en 1962.
Foi, sobremanera, una maestra del rellatu curtiu. Caltuvo una prosa escrupulosa onde punxo especial atención y detalle a les rellaciones humanes, les interacciones ente dos o trés persones y cómo les rellaciones desenvuélvense, dacuando sosprendiendo a los mesmos protagonistes de les sos hestories que desconocíen el destín que los aguardaba. Sobre la so obra, Rebecca West (1967) allabó The Middlight, diciendo que yera «el meyor llibru escritu por una muyer nel nuesu tiempu». Auberon Waugh, al lleer per vegada primera una obra so (The Gooseboy, premiu PEN Silver Macmillan), señaló: «nun sé nada d'A.L. Barker, sacante qu'escribe como un ánxel y l'amu». Y Robert Nye, sobre'l conxuntu de los sos rellatos, escribió, «[son] hestories curioso compuestes como poemes [que] persisten na mente». A.L. Barker considerábase, primero de too, una escritora de rellatos curtios, a los que llamaba «esplosiones na escuridá».
Chad Lindberg
Chad Tyler Lindberg ye un actor d'Estaos Xuníos. Ye conocíu polos sos papeles en películes como The Fast and the Furious y October Sky, y series de televisión como Fíos de l'anarquía y Supernatural.
Vida y carrera
Lindberg nació en Mount Vernon, Washington, fíu de Luwana y Pete Lindberg. Asistió a Mount Vernon High School. Empezó la so carrera d'actuación con gran ésitu como Rory en Black Circle Boys nel Festival de Cine de Sundance de 1997. A partir d'ende, él fixo delles apaiciones en programes de televisión populares, como ER, Buffy the Vampire Slayer, y Los Espedientes Secretos X. Siguió buscando papeles de películes, especialmente como Sherman O'Dell en October Sky y Jesse en The Fast and the Furious.
En 2010 apaeció nel remake de la película I spit on your grave de 1978. Tamién apaeció nel papel recurrente de Chad Willingham en CSI: NY y como Ash en Supernatural. En 2011 participó nel documental de Tony Zierra My Big Break, que sigue los entamos de Lindberg, Wes Bentley, Brad Rowe y Greg Fawcett. Tamién foi estrella convidada nun episodiu de The Cape como Hicks, un asesín francotirador profesional.
Kate Linder
thumb|Kate Linder en 2010. Kate Linder ye una actriz americana conocida principalmente pola so roll d'Esther Valentine na telenovela The Young and the Restless. Ella ye judia
Vida y Carrera
Linder nació en Pasadena, California, y graduóse con una llicenciatura n'artes teatrales de la Universidá Estatal de San Francisco. Mientres esi tiempu, ella tamién empezó a trabayar como asistente de vuelu pa Transamerica Airlines. Dempués de la so graduación, Linder atopó trabayu na televisión, incluyendo un papel en Prestar de Archie Bunker y Bay City Blues.
Linder foi protagonista en The Young and the Restless por 30 años y ella ye tamién una de dos Daytime Gobernadores de l'Academia de Televisión, Artes y Ciencies, que se presenten los premios Emmy. Linder ye tamién el voceru nacional de l'Asociación ELA y ye miembru activu de Cares TV, SIDA recaudación de fondos y la conciencia la organización del ARREYES, y la Fundación Make-a-Wish Foundation.
Poles sos contribuciones na televisión, Linder llogró una estrella en Hollywood Walk of Fame. Ella ye'l cuartu actor pa ganar una estrella nel Paséu de la Fama namái nos méritos d'actuar nuna telenovela, dempués de Macdonald Carey, Jeanne Cooper y 2005 homenaxáu Susan Lucci. En de 2000, dempués de 30 años nel xabón, Linder fixo'l so debú cinematográficu. Actuó en delles producciones independientes, como la histeria y Borraos.
Victoria del Reinu Xuníu
Alexandrina Victoria de Hannover, foi reina del Reinu Xuníu y d'Irlanda dende'l 20 de xunu de 1837 hasta la so muerte en 1901, y 1ª emperatriz de la India dende'l 1 de xineru de 1877, tamién hasta la so muerte. Reinó demientres 64 años, y el so reináu foi'l más llargu de la historia de Reinu Xuníu. El reináu de Victoria tuvo solliñáu por un gran espardimientu del Imperiu Británicu. La Dómina Victoriana -como foi denomáu'l so reináu- tuvo inmersu na Revolución Industrial, un periodu de cambeos significativos a nivel social, económicu y teunolóxicu nel Reinu Xuníu. Demientres esa dómina el Reinu Xuníu convirtióse na superpotencia más grande qu'enxamás se viera'l mundu.
Victoria, que yera cuasi dafechu d'ascendencia alemana (sacante pol so ancestru Sofía de Hannover, yera tamién descendiente por llinia femenina de Xacobu VI d'Escocia y I d'Inglaterra), foi la cabera monarca de la Casa de Hannover; el so fíu y socesor, Eduardu VII perteneció a la Casa de Saxonia-Coburgu-Gotha.
Aeropuertu Internacional de Mangalore
L'Aeropuertu Internacional de Mangalore (enantes Aeropuertu de Bajpe) ye un aeropuertu internacional qu'atiende a la ciudá costera de Mangalore, India. L'aeropuertu foi inauguráu en 1951 como Aeródromu de Bajpe y l'entós Primer Ministru d'India Primer Ministru Jawaharlal Nehru llegó n'avión. N'agostu de 2007 l'aeropuertu xestionó 10.019 operaciones en comparanza coles 6.268 del añu anterior.
L'aeropuertu atópase cerca de Bajpe, que ta a unos 20 km al nordeste de Mangalore. Hai vuelos diarios domésticos a Bombay, Bangalore, Goa, Kochi, Kozhikode y Madrás. Hasta 2005, la so pequeña pista de 5200 ft significaba que namái podía atender aviones del tamañu del Boeing 737. Agora Kingfisher Rede utiliza l'Airbus A320 ente que Air India utiliza un Airbus A319. Jet Airways y Air India Express operen aviones Boeing 737NG. Kingfisher Airlines opera vuelos de curtiu radiu dende l'Aeropuertu de Bajpe utilizando aviones ATR 72-500.
La operación de vuelos internacionales empezó en 2006 con Air-India Express volando a Dubai. Ente que l'aeropuertu tien anguaño'l estatus d'aeródromu executivu, espérase qu'algame'l estatus d'internacional tan llueu se adecuen les infraestructures.
Visión xeneral
La primer pista taba allugada a lo cimero d'una llomba, con aproximamientos d'aterrizaxe bien próximes a los llaterales de la llomba y conocíos como de pista d'aterrizaxe estremu. Los visos de la llomba sobresalíen un altor de 90 m dende'l valle y algamaba a poca distancia de la pista los 500 m d'altor nel llau este de la pista y de 83 m a 25 m nel llau oeste. Una desventaxa adicional yera que la pista nun ta nivelada, con altores que varien de 90 m a 83 m del este al oeste. Aterrizar nesta curtia pista taba consideráu d'elevada dificultá.
El 10 de xineru de 2006 un Airbus 319 de Kingfisher Airlines foi'l primer avión de la so clase n'aterrizar en pista. El númberu de pasaxeros qu'utilizaron l'Aeropuertu de Mangalore amontóse nun 100% nel últimu añu (de 2,6 millones a más de cinco). Cola medría de tráficu l'aeropuertu llogró unos beneficios de 83 millones de rupies nel añu financieru 2006-07.
Segunda pista
Una nueva pista internacional de 2,9 km foi construyida produciéndose la so inauguración el 10 de mayu de 2006. Con esto, l'Aeropuertu de Mangalore convirtióse nel primer aeropuertu en Karnataka en tener dos pistes. La pista foi construyida con formigón. L'aeropuertu adquirió terrén pa construyir una cai de rodadura paralela a la nueva pista p'amenorgar el tiempu en tierra de los aviones, va ser coneutada cola nueva terminal anguaño en construcción.
Nuevu edificiu terminal
Con aeronaves más grandes que pueden volar agora a Mangalore, decidióse empecipiar la construcción d'un nuevu edificiu terminal que va amenorgar la distancia ente Mangalore y l'aeropuertu nunos 7 km. La terminal de Kenjar espérase que tea concluyida n'ochobre de 2009, suponiendo otru finxu na historia del Aeropuertu Internacional de Mangalore. Construyóse una plataforma de 4,3 ha y un costu de 18,190 millones de rupiasy que ta coneutada cola nueva pista de formigón
Va Tener 28 mostradores de facturación, delles cintes d'equipaxes y un sistema de circuitu zarráu de control de seguridá. Tamién va cuntar con cinco fingers.
Vuelos internacionales
right|thumb|Air-India Express nel Aeropuertu de Mangalore Airport. El 3 d'ochobre de 2006, el vuelu IX-802 de Air-India Express dende Dubai convertir nel primer vuelu internacional n'aterrizar en Mangalore. El 15 de febreru de 2007, Air-India Express añedió conexones con Abu Dhabi y Muscat, con Doḥa y Baḥréin añedíos como nuevos destinos el 25 de marzu. Tamién empecipió vuelos a Kuwait y Sharjah el 17 de xunetu de 2008. La compañía malasiq Air Asia tamién entama empecipiar vuelos a Kuala Lumpur.
Tamién hai planes de Jet Airways y Deccan pa volar al Golfu Pérsicu en curtiu.
Templu
El términu templu (del llatín templum) designa un edificiu sagráu. Nel so orixe, designaba la zona del cielu que l'augur utilizaba pa contemplar qué aves travesar y en qué sentíu, estableciendo asina los badagüeyos. Munches relixones, si non toes, tienen edificios que se consideren sagraos.
El templu sumeriu-acadiu
Tenemos De estremar ente "templos altos" y "templos baxos". Nos santuarios más antiguos, los primeres yeren construyíos a manera d'una terraza artificialmente elevada, sobre la que se llevanten los templos de lladriyu. Más tarde adquieren la forma de torres y va llamáse-yos zigurat. Los primeres qu'ordenen construyilos son los reis de la III dinastía de Ur, Urnammu y Shulgi. Llegar al visu per aciu escalinates y ramples. El templu paez ser consideráu como una puerta que quiciabes conduciría al cielu.
Aeropuertu Internacional de Mangalore
Terminal de carga
Una vegada que la nueva terminal tea concluyida nel so nuevu allugamientu, la terminal actual va ser utilizada puramente pal manexu de carga aérea.
Yá hai un bon númberu de compañíes de carga con interés en poner base en Bajpe. Amás delles compañíes cargueres del Golfu entamen operar en Mangalore.
Templu
El templu sumeriu-acadiu
La terraza xunto al templu altu yera llamada gi-gun-na en sumeriu o gegunnum en acadiu. El templu del visu, davezu consagráu al dios de la ciudá, edificábase tan alto pa caltenelo de l'amenaza del robu y profanación polos enemigos.
El templu exipciu
thumb|250px|Patiu del templu de [[Luxor (Exiptu).]] thumb|250px|Templu d'[[Isis, en File.]]
Na relixón exipcia'l templu ye la imaxe terrestre de la morada celestial, y les estatues que representaben a los dioses yeren consideraes depositaries del Ka del dios, y la so situación dientro del templu, la naos. Estos templos, más que llugares de cultu, yeren consideraos moraes del espíritu de la divinidá y por esti motivu, namái'l faraón y los sacerdotes podíen entrar nes zones privaes» de la cortil sagrada, permaneciendo la nobleza nos patios redoma y el pueblu ante los pilonos.
La relixón exipcia tenía un calter mistérico de gran complexidá, y los rituales precisaben de sacerdotes xerarquizaos. El cleru tuvo gran poder ya influencia en diversos periodos. Nuna primer dómina, los Imakhus teníen funciones civiles y relixoses, nun había distinción. Nos templos había un Sumu sacerdote (como'l Sumu sacerdote de Amón) que yera'l delegáu del faraón pa realizar el cultu; tamién había profetes y un cleru inferior, encargáu de les xeres auxiliares. Mientres el periodu tardíu d'Exiptu tamién esistía un influyente cleru femenín, destacando Nitocris, la sacerdotesa del dios Amón.
El templu exipciu del Imperiu Nuevu
Nel templu del Imperiu Nuevu, tolos elementos tienen el so significáu, como l'Avenida de les esfinxes (dromos), la entrada ente pilonos, con obeliscos remataos nun piramidón, que simbolizaben los rayos del Sol. Dempués un patiu y una amplia sala hipóstila que preciede al pronaos y a la naos, que van siendo cada vegada más pequeñes y escures: los capiteles van plegándose, y les columnes tamién amenorguen n'altor. El templu complementar con una serie de sales que sirvíen de residencia, escueles, talleres y almacenes, que s'amestaben al templu. Otra parte del mesmu ye'l llagu sagráu, que s'atopa xunto a la naos, nel que se sacaba al dios nuna barca sagrada mientres les fiestes, que yera cuando'l pueblu exipciu aprovechaba pa veneralo.
El palaciu minoicu
thumb|250px|El [[palaciu de Cnosos.]] El palaciu minoicu ye centru políticu, relixosu, económicu, almacén central, centru social, residencia real, etc. Estos complexos asitiar en llugares altos cercanos a la mariña, sobre una llomba, polo que son espacios llenos de desniveles, con ramples y escaleres, pos siguen la topografía del terrén. El palaciu, cola so estructura llaberíntico y trupo, constitúi un ordenáu microcosmos. Alredor del patiu central atópense espacios arquiteutónicos de múltiples usos.
Esisten murios maestros compartíos a partir de los cualos constrúyense otros murios perpendiculares, causando un efeutu “peñe”, bien característicu de los palacios minoicos. Estrémense asina habitaciones distintes. Delles estancies minoiques siguen l'esquema de los espacios del mégaron de Micenas. Va Haber zones destinaes a almacenamientu o actividaes públiques, y otres destinaes a vivienda. L'arquiteutura minoica ye fluyida y nun tien una exa central. Nun se trata de ciudaes axiales, como van ser les micéniques, sinón d'espacios asimétricos, llenos d'intersecciones y circulación espiral. L'arquiteutura minoica ye adintelada. Les columnes carauterizar pol fuste coloráu que se va estrechando escontra la base, coronáu por un capitel almohadillado. Ye una arquiteutura bien decorativa.
El templu griegu
La civilización de l'antigua Grecia alzó los templos más bellos y harmoniosos, modelu reproducíu polos arquiteutos del Imperiu romanu y dacuando utilizáu como canon y referente na arquiteutura relixoso y profano occidental.
Arcaísmu
La planta del templu, derivada del mégaron micénicu, ye'l gran apurra de la dómina arcaica. Ye interesante tener en cuenta que nun se trata d'un espaciu pa los fieles, que realicen les ceremonies fora del templu, sinón pa la estatua del dios.
Pa entender la so estructura,na so construcción empieza utilizándose materiales probes, como l'adobe o la madera. Les primeres columnes yeren tueros d'árboles tallaos verticalmente con un hachu: les estríes son alcordances d'esos precedentes. Los tueros sofitar nuna base de piedra que los protexía del mugor. Hacia l'añu 600 e.C. esos materiales son sustituyíos por piedra y mármol, anque se caltién la forma esterior del templu.
Órdenes arquiteutónicos
Llueu se configuren los dos órdenes principales: dóricu y xónicu, entendiendo por orde» el sistema de proporciones matemátiques qu'apodera l'arquiteutura. Dende'l principiu, l'orde dóricu, coles sos formes poderoses, acomuñar a la solemnidá. Sicasí, l'orde xónicu, nacíu na mariña d'Asia Menor, apurre una mayor fantasía y elegancia.
Planta del templu
El númberu y disposición de la columnes sirve pa estremar los diversos tipos de templos. Van Ser perípteros si les columnes arrodien tol perímetru esterior; próstilos, si namái apaecen na fachada; o anfipróstilos, cuando s'asitien nos dos llaos curtios del templu. A lo último, según el númberu de columnes de la fachada puede falase de templu dístilo (dos), tetrástilo (cuatro), hexástilo (seis), octástilo (ocho), etc.