cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eugenia Cheng
Matemátiques y cocina
Cheng ta interesada na investigación de la teoría de les categoríes, sobre la qu'escribió pal públicu polo xeneral usando analoxíes cola cocina. El so oxetivu ye llibrar al mundu de la fobia a les matemátiques. En Cómo enfornar Pi (tamién conocíu como Teoría de los pasteles, les natielles y les categoríes), cada capítulu empieza con una receta d'un postre, con cuenta d'amosar los puntos comunes ente los métodos y principios matemáticos y los de la cocina. El llibru foi bien recibíu y foi traducíu al francés. Cheng tamién escribió artículos con temes similares, como "Sobre la cantidá perfecta de crema pa un scone" y "Sobre la midida perfecta d'una pizza". Cheng trató temes similares al traviés de YouTube de forma risondera, y esploró cómo usar les matemátiques de forma amena, como na so charra "Matemátiques y Lego: la hestoria non contada".
Universidá
Cheng ta inda amestada a la Universidá de Sheffield como profesora senior de matemátiques, pero exerz anguaño na Escuela del Institutu d'Arte de Chicago, onde imparte matemátiques a los estudiantes d'humanidaes. Publicó más d'una docena d'artículos d'investigación en delles revistes del área de la teoría de les categoríes.
Música
Cheng ye una pianista especializada n'el Lied y na cantar polo xeneral. Ganó'l premiu Sheila Mossman Memorial del Conseyu Acomuñáu a los Reales Conservatorios, y foi la primera gallardoniada col Premiu al Meyor Músicu del Añu del Conseyu d'Arte de Brighton y Hove. En Chicago dio un recital na serie de recitales de Pianoforte de Chicago; representó Schwanengesang y Winterreise con Paul Geiger na Schubertiade Chicago en 2005 y 2006 respeutivamente, y Die Schöne Müllerin con Ryan de Ryke na Schubertiade Chicago en 2007. Interpretó Lieder col tenor Nicholas Harkness na serie de Recitales de Noontime na Universidá de Chicago, la serie de recitales Salon nel Towe Club, y la Serie de Recitales de Maxwell, y ufiertó recitales pal Capítulu Auxiliar del Conseyu de la Ópera Llírica; tamién actuó en La Traviata na Sala Oak Park Village Players.
En 2013, Cheng fundó'l Liederstube como un oasis dientro del cantar artísticu nel edificiu de Belles artes, nel centru de Chicago. L'oxetivu de Liederstube ye presentar y esfrutar la música clásica nuna redolada íntima ya informal. El Liederstube ye una organización ensin ánimu d'arriquecimientu.
Eugenia del Pino
Eugenia María del Pino Veintimilla ye una bióloga del desenvolvimientu, graduada na Pontificia Universidá Católica del Ecuador. En 2006, foi la primer ciudadana ecuatoriana escoyida como miembru pola Academia Nacional de Ciencies d'Estaos Xuníos.
Biografía
Al rematar el doctoráu tornó a Ecuador y xunióse a la Facultá de la Pontificia Universidá Católica del Ecuador, siendo profesora de Bioloxía dende 1972 al presente. Y desempeñóse como Xefa de Ciencies Biolóxiques, dende 1973 a 1975.
Estudios y carrera
Al so regresu a Ecuador, dempués de los sos estudios de doctoráu, escoyó pal estudiu una xaronca local: la xaronca marsupial andina Gastrotheca riobambae, investigación producida nos xardinos de la Universidá de Quito. Estudió les adautaciones reproductives y de desenvolvimientu d'esa xaronca en comparanza con otres xaronques tropicales, y cola xaronca Xenopus laevis, una xaronca llargamente utilizada pa estudios de desenvolvimientu. Los sos estudios comparativos añedieron enforma na comprensión de la rellación ente evolución y desenvolvimientu embriónico. Desenvuelve conxuntamente, investigaciones cola enseñanza de la Bioloxía del Desarrollu, n'Ecuador.
De primeres de la so carrera, interesar n'educación pal caltenimientu del archipiélagu de Galápagos. Ayudó a la Fundación Charles Darwin pa les Islles Galápagos nel establecimientu d'un programa de beques pa estudiantes ecuatorianos nes Islles Galápagos. Desempeñóse como vicepresidenta de la Fundación Charles Darwin mientres dellos años na década de 1990.
El so trabayu na Fundación Charles Darwin pa les Islles Galápagos, y la so posición como la única ciudadana ecuatoriana que llogró la reconocencia internacional de la ciencia, convertir nuna figura d'importancia nacional nel Ecuador.
Paramelomys lorentzii
Paramelomys lorentzii ye una especie de royedor de la familia Muridae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en la islla de Nueva Guinea.
Tavertet
Tavertet ye un conceyu de Cataluña, perteneciente a la provincia de Barcelona, na comarca d'Osona, asitiáu al sur de la subcomarca de Collsacabra, dientro de la zona de les Guillerías, enriba d'un peñascu y xunto a un gran derribadoriu con vistes a los banzaos de Sau, Susqueda y de lloñe los montes del Montseny que sirve de mirador d'un paisaxe apinao de montes mediterráneos.
El puntu más baxu atopar nos 425 msnm del banzáu de Sau y el puntu más altu, con 1.196 msnm, ye'l Puig de Cortils.
Tavertet llenda colos conceyos de Vilanova de Sau, Masías de Roda, Rupit i Pruit y Santa María de Corcó.
Símbolos
Foi aprobáu'l 29 de mayu de 1989 y publicáu nel DOGC númberu 1156 el 16 de xunu del mesmu añu.
Climatoloxía
El clima de Tavertet ye'l mesmu de la subcomarca del Collsacabra, que forma parte de la Cataluña húmeda. Anque les sos precipitaciones añales solíen ser cimeres a los 1.000 mm, anguaño (2007) tán ente los 800 y 900 mm.
Los branos son nidios y los iviernos rigorosos anque, por cuenta de la seca iverniza, nun suel nevar demasiáu.
La primavera y el seronda son les estaciones más lluvioses. La más seca ye'l iviernu. En branu pueden haber nubes vespertines.
Nucleos de población
Tavertet ta formáu por dos nucleos o entidaes de población.
Llista de población por entidaes:
Llugares d'interés
Les cases son casi toes de piedra y construyíes col tradicional estilu rural característicu del centru de Cataluña. El nucleu urbanu de Tavertet ta declaráu 'Bien d'interés cultural' pola Xeneralidá de Cataluña. Cuenta con unes 40 cases construyíes ente los sieglos XVII y XIX.
Con vistes al pueblu álzase La Torre, que la so forma recuerda los torrexones de defensa de la Edá Media.
Intereses
La población yera'l llugar de residencia del filósofu y relixosu Raimon Panikkar.
Xosé Nel Riesgo
Biografía
Llicenciáu en Xeografía pola Universidá d'Uviéu y Máster Superior en Desarrollu Llocal.
Con Adolfo Camilo Díaz trabayó en dellos proyeutos, com por exemplu la revista Al bellume. A finales de los años 80 del pasáu sieglu xontóse a la corriente qu'empezó a cultivar la novela negra como un xéneru más na llingua asturiana.
Con "El Cai nunca duerme" algamó en 1988 el Premiu de Novela Curtia de l'Academia de la Llingua, premiu que repetiría nel 2006 cola novela Escrito na ceniza (ALLA, 2007), acabante d'espublizar. Xose Nel fala na so primer novela de los ambientes de la marxinalidá, la droga y la delincuencia del so Avilés natal. En Parque Temáticu ufiértase una crítica a la sociedá asturiana centrada nel so caciquismu políticu y urbanísticu. Dempues de Parque Temáticu, Xose Nel presenta en 2014 la continuación de Parque Temáticu "Venti Negrinos"
Tamién ye autor de varios rellatos, parte d'ellos recoyíos nel llibru "Cuentos de la nevera" (1997), y diversos poemes apaecíos en revistes lliteraries asturianes.
Aparte, Riesgo ye ganador de tres premios "Fernandez Lema" entamando el primero en 1999 (la fiebre del Dock), el segundu en 2009 (regresu ensin fin) y l'ultimu en 2013 (Tres cierves psicopompes). Algamando asína'l mayor númberu de Fernandez Lema.
Como xeógrafu foi responsable d'un de los fascículos de la Xeografía d'Asturies, editada por La Nueva España, amás d'una publicación sobre'l conceyu de Muros (2003).
Asina mesmo ye miembru de la Fundación Belenos y del Conseyu Editorial de la revista: Asturies, memoria encesa d'un país, amás de vocal de l'Arribada, asociación que fundara con Humberto Gonzali, Alberto Álvarez Peña y David M. Rivas.
Nel añu 2011 foi nomáu direutor de la Fundación Municipal de Cultura, Educación y Universidad Popular del Conceyu de Xixón
Obres
Ye autor de les noveles:
Fouqueure
Fouqueure ye una comuña francesa del departamentu de Charente, na rexón de Nueva Aquitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Faru de Lluces
El faru de Lluces ta asitiáu na aldea de Lluces, parroquia de Llastres, conceyu de Colunga, Principáu d'Asturies, na meseta del cabu de Llastres.
Gena Rowlands
Virginia Cathryn Rowlands ye una actriz de cine, televisión y teatru d'Estaos Xuníos. Ganadora de dos Globu d'Oru y de dos Premios Emmy. Candidata a los Premiu Óscar y los Premios del Sindicatu d'Actores. Conocida poles sos intervenciones en películes como A Women Under the Influence (1974), Gloria (1980), Night on Earth (1991), Hope Floats (1998), The Notebook (2004) y The Skeleton Key (2005).
Villers-sous-Chalamont
Villers-sous-Chalamont ye una comuña francesa del departamentu de Doubs, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Gena Rowlands
En 2015, concediéron-y el Óscar honoríficu.
Biografía
Gena Rowlands nació en Madison, Wisconsin, Estaos Xuníos, el 19 de xunu de 1930. Crióse na ciudá de Cambria. El so padre, Edwin Myrwyn Rowlands, yera un banqueru y llexislador, y la so madre, Mary Allen, yera una pintora nacida n'Arkansas. La so familia treslladóse a Washington, D.C. en 1939 cuando'l so padre foi xubíu al Departamentu d'Agricultura. Darréu camudáronse a Milwaukee en 1942 cuando'l so padre foi escoyíu como asesor del Office of Price Administration. Asistió a la Universidá de Wisconsin dende 1947 hasta 1950. En 1950, treslladóse a Nueva York pa estudiar interpretación nel American Academy of Dramatic Arts. Tuvo casada col actor y direutor John Cassavetes ente'l 9 d'abril de 1954 y el 3 de febreru de 1989, cuando ésti finó. Tuvo tres fíos frutu del matrimoniu, Zoe R. Cassavetes, Alexandra Cassavetes y Nick Cassavetes, siendo ésti últimu direutor de cine. thumb|250px|Gena Rowlands nuna fotografía publicitaria de 1955
Carrera
Pola so interpretación de Mabel Longhgetti en A Women Under the Influence (1974) ganó'l Globu d'Oru a la meyor actriz dramática y foi candidata al Óscar a la meyor actriz. El filme foi dirixíu pol so home John Cassavetes, y la so actuación foi considerada pola revista People como una de los cien meyores interpretaciones de tolos tiempos. Emanuel Levy escribió que "Rowlands ta magnífica como una ama de casa que crucia la llinia de la cordura". En 1978 foi nuevamente nomada al Globu d'Oru pola so participación nel drama Opening Night. Col thriller Gloria (1980) foi de nuevu candidata al Óscar y al Globu d'Oru a la meyor actriz dramática; la película tamién foi dirixida pol so maríu. Variety señaló que "Gena Rowlands ta escelente como una muyer cansada que decide tomar les sos propies decisiones".
La so trayeutoria nel cine siguiría con películes como Night on Earth (1991) o Something to Talk About (1995), protagonizada por Julia Roberts. En 1998 interpretó a la madre de Sandra Bullock nel drama Hope Floats; formó parte d'un repartu qu'incluyía nomes como'l d'Angelina Jolie, Ellen Burstyn y Sean Connery na comedia Playing by Heart, y trabayó con Sharon Stone en The Mighty. Darréu intervieno nel thriller Taking Lives (2004), y nel drama empobináu pol so fíu, y basáu nuna novela de Nicholas Sparks, The Notebook (2004) nel que dio vida a Allie Calhoun, personaxe que compartía en pantalla con Rachel McAdams. The Notebook ye la cinta más taquillera de la so filmografía con 115 millones de dólares recaldaos internacionalmente. Al añu siguiente participó en The Skeleton Key (2005), con Kate Hudson.
Gena Rowlands trabayó en televisión en numberoses ocasiones, participando en series de televisión o telefilmes como Hallmark Hall of Fame (1983) pola que foi candidata al Globu d'Oru a la meyor actriz de repartu en serie, miniserie o telefilme. En 1985 protagonizó'l telefime An Early Frost, siendo nomada al Globu d'Oru y al Emmy a la meyor actriz de miniserie o telefilme. En 1987 finalmente ganó'l Globu d'Oru a la meyor actriz de miniserie o telefilme y el Emmy a la meyor actriz de miniserie o telefilme por The Betty Ford Story, na qu'encarnaba a Betty Ford. En 1992 volvió ser acreedora'l Emmy a la meyor actriz de miniserie o telefilme por Face of a Stranger (1991). En 1993 pol so personaxe de Horona Swift en Crazy in Love llogró una nueva candidatura al Globu d'Oru. Otres intervenciones en televisión poles que Rowlands optó a los premios Emmy fueron The Color of Love: Jacey’s Story (2000) o Wild Iris, xunto a Laura Linney.
Protagonizó xunto a Uma Thurman y Juliette Lewis el telefilme Hysterical Blindness (2002), ganando'l Emmy a la meyor actriz de repartode miniserie o telefilme y llogrando la so octava nominación a los Globos d'Oru. Pola so interpretación del personaxe de Melissa Eisenbloom en What If God Were the Sun? (2007) foi candidata al Premiu del Sindicatu d'Actores a la meyor actriz de televisión de miniserie o telefilme y una vegada más al Emmy. Foi la estrella convidada d'un capítulu de la serie Monk, protagonizada por Tony Shalhoub, llogrando la so octava candidatura a los premios Emmy, nesta ocasión como Primetime Emmy a la meyor actriz convidada - Serie de comedia meyor actriz convidada en serie de comedia. Intervieno nun episodiu de NCIS en 2010.
Filmografía
thumb|140px|Gena Rowlands na entrega de los [[Premios Emmy de 1992.]] Filmografía destacada en cine y televisión.
Faru de Lluces
Historia
El faru alcuéntrase nun tarrén de 1200 metros cuadraos, zarráu con muria de piedra y alambrada metálica. Trátase d'un edificiu de mampostería de planta cuadrada nel centru del que naz una torre cilíndrica blanca. L'altura sobre'l nivel del mar ye de 117 metros y de 15 metros sobre'l terrén.
El so algame ye de 23 milles marines y les sos coordenaes son: 43º32,029 N y 05º18,042 W.
Éfesu
Éfesu (griegu: Έφεσος, Ephesos; llatín: Ephesus; turcu: Efes) foi na antigüedá una llocalidá del Asia Menor, na actual Turquía. Foi una de los dolce ciudaes xóniques a veres del mar Exéu, asitiada ente l'estremu norte de Panayr Dağ (l'antiguu monte Pion) y la desaguada del ríu Caístro y tenía un puertu llamáu Panormo. Al este topaben la llomba de Ayasoluk, col valle a los sos pies, y la población actual de Selçuk, cerca del mar, el monte Pion y el monte Coreso (actual Bulbul Dagh), a que los sos pies atopar la ciudá antigua. Foi inscritu pola Unesco como Patrimoniu de la Humanidá dende 2015.
Foi un importante centru relixosu, cultural y comercial. Anguaño les sos ruines constitúin una atraición turística importante.
Población
Parte del trazáu orixinal d'esta famosa ciudá de l'antigüedá ta ocupáu pola pequeñu villa de Ayasaluk, que'l so nome creyer que ye la corrupción del griegu hagios theologos, esto ye, «el santu teólogu».
Xentiliciu: efesiu -a.
Economía
L'actividá económica d'Éfesu céntrase fundamentalmente nel turismu qu'atraen les notables ruines grecorromanes de la ciudá antigua, y los restos paleocristianu y bizantín, qu'atraen igualmente a munchos pelegrinos. Magar na antigüedá clásica Éfesu foi una importante ciudá portuaria, dende'l sieglu V d'equí p'arriba, debíu al mar, sufrió, por procesos de sedimentación y erosión, un fuerte retrocesu que lo alloñó de l'actual llinia de la mariña, polo que'l so puertu foi abandonáu hai muncho tiempu.
Fundación
Ferécides (citáu por Estrabón) atribúi la fundación d'Éfesu a colonos xonios empobinaos por Androclo, fíu del rei ateniense Codro, qu'espulsaron a los léleges y carios qu'habitaben la rexón. Androclo tamién ocupó la islla de Samos y otres islles vecines que pasaron a tar sol dominiu d'Éfesu mientres un curtiu periodu. Una lleenda, sicasí, atribúi la fundación a les Amazones. Cuntábase que l'amazona Esmirna apoderárase de la ciudá y que por ella mientres un tiempu llamóse Esmirna a Éfesu. Ello ye que Estrabón cunta que la destacada ciudá d'Esmirna fuera fundada por una espedición que partió d'Éfesu. Otra lleenda indicaba que'l santuariu d'Artemisa fuera fundáu pol autóctonu Coreso y por un fíu del dios-río Caístro llamáu Éfesu, del cual tomaría'l so nome la ciudá.
Periodos arcaicu y clásicu
thumb|Representación de l'Artemisa efesia, llamada polimastia, esto ye, de múltiples pechos. Copia romana de la estatua del templu d'Éfesu, [[Muséu Arqueolóxicu d'Éfesu, Selçuk.]] thumb|Topografía histórica d'Éfesu, onde s'aprecia la llinia discontinua azul que representa'l llugar onde tenía de llegar el mar en redol al añu [[800 e.C.|800 e. C., que col intre de los sieglos foi reculando por causa de los sedimentos del ríu Caistro.]] thumb|Tetradracma d'Éfesu. La primer noticia cierta que se tien de la ciudá ye una guerra colos magnesios (los habitantes de Magnesia del Meandro) na que vencieron los magnesios.
Nel sieglu VII e. C. los cimerios invadieron l'Asia Menor nel reináu del rei de Lidia Ardis. Xubieron pol valle del Caistro y tuvieron de llegar a Éfesu, pero nada se sabe de los daños que causaron a la ciudá. Nestos ataques foi destruyida Magnesia.
Nel sieglu VI e. C., el rei de Lidia Creso sometió a los xonios y eolios d'Asia Menor. Éfesu foi la primer ciudá asediada por esti rei. Heródoto narra que los asediados dedicaron les sos oraciones a Artemisa y xunieron el templu y la ciudá por aciu una lluria.
A fines del sieglu VI e. C. pertenecía a Persia.
En 499 e. C., cuando los atenienses y los eretrios juntamente colos xonios colaron contra Sardes, desembarcaron n'Éfesu y dexaron los barcos nel cabu Coreso. Xente de la ciudá empunxéron-yos pol valle del Caístro hasta'l monte Tmolo. Sardes foi amburada y retiráronse, pero fueron escorríos hasta Éfesu, onde fueron ganaos polos perses. En 494 e. C. tres la Batalla naval de Lade dellos combatientes de Quíos escorríos replegar a Mícala y fueron de nueche a Éfesu cuando se taba celebrando la fiesta de les Tesmoforias. Ellí los ciudadanos, que desconocíen lo que pasara, atacáron-yos pensando que yeren lladronos, y mataron a unos cuantos. Xerxes I amburó dalgunos templos, pero al d'Éfesu nun lu pasó nada.
Mientres la primer parte de la guerra del Peloponeso perteneció a la Lliga de Delos yá que apaez nos rexistros de tributos a Atenes ente los años 454/3 y 415 e. C. onde llegó a pagar un phoros de 7,5 talentos. Sicasí, mientres la parte final d'esta guerra foi una de les ciudaes de Xonia que se remontó contra Atenes. Casi a la fin de la guerra, el comandante ateniense Trasilo, que faía una espedición de saquéu, desembarcó n'Éfesu; el sátrapa persa Tisafernes axuntó un exércitu y, con ayuda de naves procedentes de les ciudaes sicilianes de Siracusa y Selinunte, pudo evitar el saquéu de la ciudá ganando a los atenienses. Los efesios, estimosos, honraron a los siracusanos y selinuntios ya inclusive dieron el derechu de ciudadanía a los habitantes de Selinunte que quixeren vivir n'Éfesu yá que la so ciudá fuera destruyida por Cartago nel 409 e. C.
Lisandro, el xefe de la flota espartana, llegó con una poderosa flota a Éfesu en 407 e. C. L'ateniense Antíoco, que taba na batalla de Notio como comandante d'Alcibíades, enfrentar con él, pero l'espartanu llogró la victoria.
Dempués de la batalla de Egospótamos, los efesios dedicaron una estatua a Lisandro (y otros espartanos menos conocíos) nel templu d'Artemisa. Pero dempués de la victoria de Conón na batalla de Cnido fueron sustituyíes por estatues de Conón y Timoteo.
Cuando nel añu 334 e. C. llegó a Éfesu Alexandru Magnu, taba en manes de los perses. Este suprimió'l sistema oligárquicu que imperaba na ciudá ya instauró una democracia. Tamién realizó un sacrificiu n'honor d'Artemisa y decretó que los impuestos qu'antes se pagaben a los perses, fueren depositaos a partir d'entós nel templu d'Artemisa.
Periodu helenísticu
Lisímaco de Tracia construyó les muralles cerca de la ciudá nun nuevu allugamientu más favorable, a 2 km al este del templu d'Artemisa nel 289-288 e. C., según deducióse a partir d'un decretu de Mileto, y como los efesios nun queríen camudar los sos allugamientos escontra'l llugar de les muralles, anubrió la ciudá cerrando les salíes de l'agua un día de muncha agua, y asina la ciudá vieya foi afarada. A la nueva ciudá fueron llevaos tamién ciudadanos de Colofón y Lébedos.
Volvió ser controláu pol Imperiu Seleúcida na dómina d'Antíoco III el Grande, que pasó l'iviernu de 197/6 e. C. na ciudá. Ellí recibió al xeneral cartaxinés Aníbal. Mientres la guerra romanu-siria, nel añu 190 e. C. la flota seléucida enfrentar a la romana cerca de Córico o Mioneso, onde'l almirante seléucida Polixénidas foi derrotáu y túvose qu'abelugar n'Éfesu. Dempués de la batalla de Magnesia del Sípilo, Éfesu foi apurrida a los romanos. Dempués de la guerra roblóse la paz de Apamea na que los romanos dieron la ciudá a Eumenes II de Pérgamo (188 e. C.), según otres ciudaes y contornes.
En 133 e. C., Atalo III morrió y dexó los sos dominios a Roma, pero Aristónico, fíu del rei Eumenes II de Pérgamo y de una muyer d'Éfesu, remontóse y quixo ocupar el reinu. Éfesu fíxo-y frente y ganó-y nuna batalla naval cerca de Cime. Creóse la provincia d'Asia de la qu'Éfesu foi la capital y residencia del gobernador, y tamién foi cabecera d'un conventu xurídicu, al qu'allegaben los cesarientes, metropolitas, cilbianos de riba y de baxo, misomacedones, mastaurenses, briulitas, hipepenos y dioshieritas.
Cuando Mitridates invadió Xonia nel añu 88 e. C. foi bien recibíu n'Éfesu y tiráronse les estatues de los romanos. Mitrídates ordenó la masacre xeneral de los romanos, y los efesios cumplieron la orde ensin respetar nin siquier a los que s'abelugaron nel templu d'Artemisa, a los que mataron. Mitrídates casóse con Monime, la fía de Filopemen, na ciudá d'Estratonicea de Caria, y nomó a ésti como gobernador d'Éfesu. Llueu los efesios remontáronse y mataron al xeneral pónticu Zenobio, el mesmu que deportara a la xente de Quíos. Sila, dempués de ganar a Mitrídates, castigó a Éfesu, a la qu'impunxo una dura contribución.
Éfesu dempués d'eso yá nun tuvo autonomía real. Yera un puertu de los romanos. Dempués de Farsalia, Metelo Escipión, que taba n'Éfesu, quixo'l dineru del templu, pero foi llamáu por Pompeyu pa xunise a él nel Epiru.
Dempués de la derrota de Brutu y Casio en Filipos, Marcu Antoniu visitó Éfesu y fixo sacrificios a la diosa y perdonó a los partidarios de los derrotaos que s'abelugaren nel templu (toos menos dos) y esixó a los efesios el tributu de 10 años nun solu añu (Éfesu diera en dos años los tributos de 10 años a Brutu y Casio). Los efesios pidieron perdón y esplicaron qu'habíen estáu obligaos a dar los tributos y yá nun-yos quedaba nada y entós Antonio aceptó los impuestos de 9 años a pagar en dos años. Nel templu d'Artemisa n'Éfesu, Marco Antonio prindó a los hermanos de Cleopatra y facer matar, según Dion Casio.
Antes de la batalla d'Accio la flota de Marco Antonio y Cleopatra taba n'Éfesu, onde llegó cola reina. Dempués de la batalla (31 e. C.), Éfesu, por suxerencia d'Octavio Augusto, dedicó estatues a Xuliu César.
La ciudá sol imperiu romanu
thumb|Éfesu, fonte de Traxanu.
La ciudá espolletó mientres l'Imperiu romanu. En tiempos d'Estrabón, la so riqueza basar nel comerciu, y tola rexón hasta Capadocia taba llena de caminos que facilitaben l'intercambiu comercial. Diz qu'había un senáu empobináu polos epilectos que gobernaba la ciudá, senáu que fuera instituyíu por Lisímaco. La ciudá tenía un grammateus, funcionariu común a toles ciudaes griegues, y un arconte que curiaba del rexistru de títulos.
En redol a los años 114-120 construyóse la Biblioteca de Celso que, con una capacidá envalorada de 12 000 volumes, convertir nuna de les más grandes de la so dómina.
Dende entós la ciudá entró nuna decadencia que s'acentuó por dos terremotos que se producieron nos años 358 y 368 según porque los sedimentos del ríu Caístro nel puertu y la falta d'un fayadizu drenaxe de los mesmos provocaben cada vez más dificultaes a los barcos que llegaben al puertu.
Éfesu y los primitivos cristianos
thumb|Templu d'Adriano.
Pablo de Tarsu permaneció trés años n'Éfesu a partir del 54. Naquella dómina tenía d'esistir una importante comunidá xudía n'Éfesu que cuntaba con una sinagoga. Más tarde, tamién n'Éfesu, sufriría cautiverio (hacia l'añu 57). Dalgunos cunten que esto tuvo de producise más tarde, anque non dempués del 63. Créese que nesa dómina escribió la so Epístola a los filipenses, amás de la epístola a los efesios.
Xuan l'Apóstol treslladar a Éfesu hacia l'añu 62. Cola persecución del emperador Domiciano, Juan foi desterráu a la islla de Patmos y namái pudo volver a Éfesu cuando morrió Domiciano, onde siguió dirixendo la ilesia y onde finó pocos años dempués a edá bien avanzada. Nel Apocalipsis, la ilesia d'Éfesu ye una de los siete ilesies a les que se dirixen les cartes de Jesús».
Ignacio de Antioquía escribió tamién una carta a los efesios nel sieglu II.
El 22 de xunu de 431 empecipióse'l tercer Concilio Ecuménicu, conocíu como Concilio d'Éfesu, convocáu pol emperador Teodosio II ya impulsáu pol patriarca Cirilo d'Alexandría pa combatir el nestorianismu. Otru concilio, avera del monofisismu, tuvo llugar l'añu 449, y ye conocíu como Lladroniciu d'Éfesu yá que el papa Lleón I declarar nulu.
Edá Media
thumb|Mezquita de İsa Bey.
Mientres los sieglos VII y VIII, Éfesu tuvo permanentemente hostigada polos árabes. Al empar, la falta de drenaxe de los sedimentos del puertu que yá provocaba problemes nos sieglos anteriores, xunto con una serie d'hinchentes provocó que'l puertu resultara definitivamente cegáu, colo que la ciudá foi deshabitándose de forma progresiva. Nel sieglu XI los turcos selyúcides tomaron el control del llugar, que yá escarecía de toa población. Otros turcos, los llamaos otomanos, apoderar del llugar en 1304, construyeron la mezquita de İsa Bey y rebautizaron el llugar col nome de Ayaslug. Les tropes del turcu mongol Tamerlán (1402) afararon la basílica de San Juan y la mezquita, que foi reconstruyida pocu dempués.
Redescubrimientu
En 1863 l'arqueólogu John Turtle Wood empecipió les escavaciones en busca del templu d'Artemisa, que los sos restos finalmente atopó en 1869. Los trabayos arqueolóxicos fueron siguíos por Hogart, y depués por un equipu austriacu dende 1895, so la direición d'Otto Bennford. Mientres los sieglos XX y XXI siguieron los trabayos arqueolóxicos a cargu del Institutu Arqueolóxicu Austriacu.
Turismu
Anguaño les ruines son visitaes principalmente por cruceros que proceden del puertu de Kuşadası, asitiáu a 19 km. Ye un sitiu ampliu, que nun foi escaváu inda por completu, pero lo que puede reparase da una cierta idea de la so rellumanza orixinal.
Monumentos y llugares d'interés
thumb|Gran teatru d'Éfesu. thumb|[[Casa de la Virxe María, cerca d'Éfesu.]]
Los principales restos d'Éfesu distribuyir a lo llargo de les víes principales de l'antigua ciudá, que son la cai de los Curetes, que va dende la puerta de Heracles a la biblioteca de Celso; el camín de mármol, que s'estiende dende ellí hasta'l teatru, y la vía Arcadia, que va dende ellí hasta los baños del puertu.
Los restos más destacaos son:
Pela redolada tópense:
El cultu d'Artemisa
thumb|Ruines del templu d'Artemisa n'Éfesu. thumb|Éfesu. El templu d'Artemisa n'Éfesu ye una de les siete maravíes del mundu antiguu y el mayor templu de l'Antigüedá, con 120 columnes de 20 m d'altor, de les que namái sobrevive una. Nél venerábase a la Señora d'Éfesu», una divinidá de múltiples pechos a la que los griegos identificaron como Artemisa.
Siquier dende'l sieglu VIII e. C. yá esistió un primer templu. Dempués de la so destrucción polos cimerios, foi reconstruyíu a principios del sieglu VI e. C. por Quersifrón, con ayuda de Teodoro y termináu por Metágenes, fíu del primeru. La estatua de la diosa yera d'oru. Pela redolada del templu taba'l regatu llamáu Selinos. El cultu foi lleváu polos foceos a Masalia y dende ellí a les sos colonies.
El templu foi amburáu por Eróstrato, nel añu 355 e. C. según dizse, la nueche que nació Alexandru Magnu, col únicu propósitu de ser famosu, pero foi reconstruyíu por un arquiteutu que'l so nome probablemente sería Dinócrates, anque Estrabón, citando a Artemidoru, menta'l nome de Quirócrates.
Cuando Alejandro entró na ciudá, ufiertó pagar tolos gastos de reconstrucción, pero la ciudá nun la aceptó y llindóse a poner el nome del conquistador al templu. La reconstrucción duró 220 años, magar que la xente d'Éfesu collaboró al máximu. Foi alzáu nun terrén pantanosu pa protexelo de los terremotos.
Mientres el dominiu romanu, hubo un conflictu por cuenta de la asignación al templu d'Artemisa de los impuestos que producíen la llaguna llamada Selinusia y otra llaguna xunida a ella, na desaguada del Caístro. El recaldadores d'impuestos pretendieron quitar al templu d'estos impuestos, pero unviar al xeógrafu Artemidoru d'Éfesu como embaxador a Roma y consiguió qu'estos ingresos pertenecieren al templu. N'agradecimientu, a Artemidoru alzóse-y una estatua d'oru nel templu.
El templu foi escaláu y quemáu polos godos nel añu 262.
Efesios pernomaos
thumb|Monumentu a Memmio. Estrabón cita como personaxes pernomaos d'Éfesu al filósofu Heráclito; el llexislador Hermodoro; los pintores Parrasio d'Éfesu y Apeles, y tamién a Alejandro Licno, de quien diz que yera políticu, y escritor d'obres d'historia, astronomía y xeografía, en versu.
Otros efesios de sonadía fueron:
Drew Roy
Drew Roy ye un actor estauxunidense. Ye principalmente conocíu por interpretar a Hal Mason na serie de televisión de TNT, Falling Skies y por interpretar a Jesse na serie de Disney Channel, Hannah Montana y a Griffin na serie de Nickelodeon, iCarly.
Biografía
Roy foi criáu en Clanton, Alabama. En 2004 graduóse na Chilton County High School. Camudar a Los Angeles cola so hermana Lauren Roy, quien lo ayudar pa dedicase a l'actuación.
En xunetu de 2015 comprometer con Renee Gardner.
Carrera
Roy apaeció en películes na so mayoría independientes de 2006 a 2008, anque tamién llogró un papel recurrente ensin acreitar en Greek en 2007. En 2009, llogró un papel na serie de televisión iCarly. Tamién trabayó como actor invitáu en dellos episodios de les series Hannah Montana y Lincoln Heights. En 2010 participó na película Secretariat. Dende 2011 apaez xunto a Noah Wyle na serie de TNT Falling Skies, producida por Steven Spielberg.
Interpreta a Chad nel curtiumetraxe Running Up That Hill, escritu por Jordan Ross y empobináu por Robert Adamson, que foi estrenáu'l 11 de payares de 2013. La obra trata de cuatro nuevos quien tienen d'enfrentar la perda d'un ser queríu. Llogró un papel na película independiente de suspensu y comedia negra Sugar Mountain, xunto a Cary Elwes, Jason Momoa y Haley Webb.
Humphry Osmond
Biografía
Cursó les primeres lletres en Haileybury. De mozu trabayó nel Guy's Hospital Medical School de la Universidá de Londres. Mientres la II Guerra Mundial permaneció nel sector del Exércitu de la Marina (Royal Navy).
En 1953 Osmond aprove a Aldous Huxley de delles dosis de mescalina, tres los que Huxley va escribir el so ensayu Les Puertes de la Perceición.
Osmond presentó'l términu psychedelic nuna xunta de l'Academia de Ciencies de Nueva York en 1957, afirmando que la pallabra significaba "lo que manifiesta l'alma" y definir como "claro, eufónicu y incontaminado por otres asociaciones". Huxley unviara a Osmond una rima que contenía la so propia suxerencia como definición: "pa faer sublime esti mundu trivial, tomar mediu gramu de phanerothyme" (Thymos significa honor en griegu).
Osmond morrió d'una arritmia cardiaca'l 6 de febreru de 2004.
Dinastía Kayar
thumb|L'Imperiu persa kayar en [[1808.]]
La dinastía kayar (tamién escritu Qajar, Qadjar o Qājār; ) ye una familia real d'Irán, d'orixe turcu, que gobernó Persia (Irán) dende 1785 hasta 1925. La familia Qajar tomó'l control total d'Irán en 1794, al deponer a Lutf Ali Khan Zand, el postreru sah (emperador o rei) de la dinastía Zand. Restauraron la soberanía persa sobre los antiguos territorios iraninos de Xeorxa y el Cáucasu. En 1796 Aga Muhammad Kan foi coronáu formalmente sah. Sustituyó-y la dinastía Pahlaví en 1925.
Kayar (tamién escritu Qajar, Qadjar o Qājār; ) ye'l términu comúnmente usáu pa nomar a Irán (daquella conocíu como Persia) mientres el reináu de la familia real kayar, que rixó'l país dende 1794 hasta 1925.
Oríxenes
Los gobernantes Kayar yeren miembros del cla Quvanlu de los Kayar, orixinalmente miembros de la caña oghuz de los más amplios pueblos turcos. Los Kayar asitiar mientres el periodu mongol pela redolada d'Armenia y taben ente los siete tribus qizilbash que sofitaron a los safávidas. Los safávidas abandonaron Arran (na moderna República d'Azerbaixán) a los kanes locales turcohablantes; en 1554, Ganyá gobernar Shahverdi Soltan Ziyadoglu Kayar, que la so familia pasó a apoderar Karabaj, nel Arran meridional.
Los Kayar llevaron a cabu una serie de misiones diplomátiques y gubernamentales ente los sieglos y  pa los safávidas. El sah Abbás I asítiase en toa Persia. Munchos d'ellos tamién s'instalaron en Astarabad (el modernu Gorgán, n'Irán) cerca de la esquina sureste del mar Caspiu; foi esta caña de los Kayar la que s'alzó col poder nel país. L'antecesor inmediatu de los Kayar, el sah Qoli Kan Kayar Qovanlu de los Qovanlus de Ganyá, casóse con una muyer de los Kayar Qovanlu d'Astarabad. El so fíu, Fath Alí Kan Kayar, nacíu alredor de 1685-1693, foi un renombráu xefe militar mientres el reináu de los sahs safávidas Husáyn y Tahmasp II. Foi asesináu por orde de Tahmasp Qoli Kan Afshar (Nadir Sah) en 1726. El fíu de Fath Alí Kan, Muhammad Hasán Kan Kayar (1722-1758), foi asesináu de la mesma por orde de Karim Kan Zand, y foi'l padre d'Aga Muhammad Kan y Huséin Qoli Kan (Jahansouz Sah) Kayar (padre de «Baba Kan», el futuru Fath Alí Sah Kayar).
Nos cientu ventiséis años trescurríos ente'l principiu de la decadencia del Estáu safávida y la puxanza de Nasereddín Shah, los Kayar pasaron de ser una tribu de pastores guerreros con places fuertes nel norte de Persia a fundar una dinastía qu'ostentaba tolos símbolos de les monarquíes perses islámiques.
Ascensu al poder (Aga Muhammad Kan, 1794-1797)
thumb|right|180px|Aga Muhammad Kan, fundador de la dinastía Kayar.
Como cuasi toles dinastíes que rixeron Persia dende'l sieglu, los Kayar tomaron el poder col sofitu de fuercies tribales turques, pero na Alministración emplegaben a perses educaos. En 1779, dempués de la muerte de Muhammed Karim Kan Zand, de la dinastía Zand que gobernaba Persia meridional, Aga Muhammad Kan, caudiellu de la tribu de Kayar, decidió reunificar Irán. Aga Muhammad Kan foi capáu na so niñez polos enemigos del so padre y foi unu de los reis más crueles, inclusive pa los usos del sieglu iranín. Na llucha pol poder, afaró ciudaes, aniquiló poblaciones enteres y, nun actu de crueldá singular, cegó a unos venti mil homes na ciudá de Kermán solamente porque'l populacho local prefirió defender la ciudá del so cercu a apurri-y la. Los exércitos kayar taben compuestos d'una pequeña escolta de turcomanos y esclavos xeorxanos. Pal añu 1794, Aga Muhammad Kan esaniciara a tolos sos rivales, incluyíu Lotf Alí Kan, el postreru de la dinastía Zand, y restableciera el control iranín sobre los territorios n'El Cáucasu. En 1796 estableció la so capital en Teḥrán, una villa cerca de les ruines de l'antigua ciudá de Ray; esi añu foi formalmente coronáu sah. Aga Muhammad foi asesináu en 1797 en Susa, la capital del kanato de Karabaj, y asocedió-y el so sobrín, Fath Alí Sah Kayar, quien reorganizó l'Estáu Kayar.
Fath Alí Sah (1797-1834), la guerra con Rusia
Dende empiezos del sieglu XIX, Persia empezó a sufrir presiones per parte de Rusia y Gran Bretaña, nel marcu de lo que se llamó «El Gran Xuegu». L'interés de los británicos per Persia deber a la necesidá de protexer les rutes comerciales escontra'l Indo, ente que el de los rusos taba na espansión escontra'l golfu Pérsicu.
Carolee Schneemann
Carolee Schneemann ye una artista visual estauxunidense, conocida polos sos discursos sobre'l cuerpu, la sexualidá y de xéneru. Recibió un B.A. de la Bard College y un M.F.A de la Universidá d'Illinois. La so obra caracterízase principalmente pola investigación de les tradiciones visuales, los tabús, y el cuerpu del individuu en rellación a les entidaes sociales. Les sos obres exhibiéronse nel Muséu d'Arte Contemporáneo de Los Angeles, el Muséu d'Arte Moderno de Nueva York, y el London National Film Theatre. Schneemann enseñó en delles universidaes, incluyendo'l California Institute of the Arts, la School of the Art Institute of Chicago, la Hunter College y la Universidá Rutgers, onde foi la primer profesora d'arte contratada. Amás, publicó llargamente, produciendo obres, tales como Cézanne, She Was a Great Painter "Cézanne, foi una gran pintora" (1976) y More than Meat Joy: Performance Works and Selected Writings "Más de carne Allegría: Obres de rendimientu y Escritos escoyíos" (1997).
Dinastía Kayar
Fath Alí Sah (1797-1834), la guerra con Rusia
En 1807 roblóse'l Tratáu de Finckenstein con Francia, que los sos efeutos anuló'l de Tilsit con Rusia. Tamién se robló un tratáu con Gran Bretaña que prohibía'l pasu de tropes estranxeres per Persia en direición a la India. En 1803, so Fath Alí Sah, los Kayar entamaron la llucha contra l'Imperiu rusu, no que se conoz como la guerra rusu-persa de 1804-1813, esmolecíos pola espansión de Rusia escontra'l Cáucasu, que yera un dominiu iranín, anque dalgunos de los kanatos del Cáucasu yeren consideraos aquel día independientes o semiindependientes; nesti periodu socedieron les mayores intromisiones militares y económiques nos intereses iraninos de la toa dómina colonial. L'exércitu kayar sufrió una gran derrota militar na guerra, y polo dispuesto nel Tratáu de Gulistán en 1813, Irán reconoció l'anexón rusa de Xeorxa y de la mayor parte de la rexón del Cáucasu y dio derechos esclusivos de navegación pol mar Caspiu. La intervención afganistana en Jorasán provocó una guerra que terminó cola ocupación temporal persa de Herat en 1813. Una posterior guerra con Turquía tuvo poques consecuencies pa dambos bandos.
Carolee Schneemann
Les obres de Schneemann acomuñáronse con una variedá de clasificaciones d'arte como Fluxus, Neo-Dada, Beat Generation, y Happening.
Dinastía Kayar
Fath Alí Sah (1797-1834), la guerra con Rusia
La segunda guerra rusu-persa (1826-1828) acabó inclusive más desastrosamente pal Irán kayar: cola ocupación temporal de Tabriz polos rusos. Por aciu el Tratáu de Turkmenchay (1828), Irán reconoció la soberanía rusa sobre tou la Transcaucasia, la rexón al norte del ríu Ares, entendiendo Armenia y Azerbaixán, y dio privilexos de extraterritorialidad a los súbditos rusos. Poro, dempués de les guerres rusu-perses, el Tratáu de Gulistán (1812) y el de Turkmanchay (1828) dieron por resultancia que Persia perdiera tolos sos territorios del Cáucasu al norte del ríu Ares. A lo llargo del sieglu, Rusia obligó a los Kayares a abandonar tamién tolos sos territorios nel Asia central.
Muhammad Sah Kayar, 1834-1848
El reináu de Fath Alí Sah vio amontaos los contactos diplomáticos con Occidente y l'empiezu d'intenses rivalidaes diplomátiques europees sobre Irán. En 1834 asocedió-y el so nietu Muhammad Sah (nacíu Muhammad Mirza), quien cayó so la influencia rusa y fixo dos intentos infructuosos pa recuperar Herat. El sah Muhammad ocupó la islla d'Ashuradeh en 1840 y, en 1847, robló'l Tratáu de Erzurum con Turquía p'afitar les fronteres. Cuando Muhammad Sah morrió en 1848, la socesión pasó al so fíu Nasereddín, que resultó ser el soberanu más capaz y esitosu de la dinastía.
Nasereddín Shah Kayar (1848-1896), desenvolvimientu y cayente
Mientres el reináu de Nasereddín Shah introducir en Persia la ciencia occidental, la so teunoloxía y los sos métodos educativos y empezó la modernización del país. Asina, en 1851 el país enllazóse telegráficamente con Europa y la India.
Carolee Schneemann
Biografía
Cuando yera neña, el so amigos describir como "una lloca panteísta", por cuenta de la so rellación y respetu pola naturaleza. Schneemann cita a la so primer conexón ente l'arte y la sexualidá de los sos dibuxos a les edaes de cuatro y cinco, lo que basó nel so dibuxó recetes médiques del so padre. La familia Schneemann foi polo xeneral de sofitu a la so naturalidá y gratuidá col so cuerpu. Schneemann atribuyóse'l sofitu del so padre sobre'l fechu de qu'él yera un médicu rural que tuvo que faer frente de cutiu col cuerpu en dellos estaos de salú.
Dinastía Kayar
Nasereddín Shah Kayar (1848-1896), desenvolvimientu y cayente
thumb|300px|[[Mulás en presencia real. L'estilu pictóricu ye marcadamente kayarí.]]
Mirza Taghi Jan Amir Kabir foi'l conseyeru y axente de policía del nuevu príncipe Nasereddín. Al morrer Muhammad Sah en 1848, Mirza Taqi foi llargamente responsable d'asegurar la socesión a la corona del nuevu príncipe. Cuando Nasereddín asocedió-y nel tronu, Amir Nezam foi premiáu cola posición de primer ministru y el títulu de Amir Kabir, el Gran Gobernante.
Carolee Schneemann
Biografía
Schneemann foi gallardoniada con una beca completa al Bard College en Nueva York. Ella foi la primer muyer de la so familia n'asistir a la universidá, pero'l so padre -y desalienta a una educación artística. Ente que nel Bard, Schneemann empezó a dase cuenta de les diferencies ente les perceiciones d'homes y muyeres de los demás cuerpos, ente que sirve como modelu de desnudos pa les semeyes del so noviu y mientres pintaba autorretrato desnudos. Mientres la llicencia de Bard y con una beca por separáu a la Universidá de Columbia, axuntar col músicu James Tenney, quien asistió a la Juilliard School. La so primer esperiencia col cine esperimental foi al traviés de Stan Brakhage, ella y l'amigu de Tenney. Dempués de graduase de Bard, Schneemann asistió a la Universidá d'Illinois pol so títulu de posgráu.
Dinastía Kayar
Nasereddín Shah Kayar (1848-1896), desenvolvimientu y cayente
Naquella dómina, Persia taba cuasi en bancarrota, el gobiernu central yera débil y les provincies yeren práuticamente autónomes. Mientres los siguientes dos años y mediu Amir Kabir empecipió importantes reformes en cuasi tolos sectores de la sociedá. Reformó'l sistema fiscal, reforzó'l control central sobre l'alministración, potenció'l comerciu y la industria y amenorgó la influencia de los clérigos chiitas y de les potencies estranxeres. El gastu gubernamental foi cortáu y estremóse ente fondos públicos y privaos. Los preseos de l'alministración central fueron revisaos y Amir Kabir asumió la responsabilidá pa toles rexones de la burocracia. La interferencia estranxera nos asuntos interiores de Persia foi acutada y animóse el comerciu estranxeru. Entamáronse obres públiques como'l bazar en Teḥrán. Amir Kabir promulgó un edictu prohibiendo la escritura afatao y escesivo formalmente en documentos gubernamentales; l'empiezu del estilu en prosa modernu data d'esta dómina.
Carolee Schneemann
Los primeros trabayos
Carolee Schneemann empezó la so carrera artística como pintora na década de 1950. Los sos trabayos de pintura empezó a adoptar delles de les carauterístiques del arte Neo-Dada, yá que utiliza les estructures de caxa xunto cola pincelada espresionista. Estes construcciones comparten en gran midida les carauterístiques texturales que s'atopen na obra d'artistes como Robert Rauschenberg. Schneemann descríbese l'ambiente na comunidá del arte nesti momentu como misóxines y que les muyeres artistes de la dómina nun yeren conscientes de los sos cuerpos. Estes obres integraes de la influencia d'artistes como'l pintor post-impresionista Paul Cézanne y los problemes na pintura presentada polos espresionistes astractos. Schneemann optó por centrar se na espresividá del so arte en llugar de l'accesibilidá o la elegancia. Inda se describe como una formalista, sicasí, a diferencia d'otros artistes feministes que queríen alloñase de la historia del arte d'orientación masculina. Schneemann arreyar col movimientu artísticu de los happenings cuando entamó Journey through a Disrupted Landscape (Viaxe al traviés d'un paisaxe Atayáu), convidando a la xente a "abasnar, engatar, axustar les roques, esguilar, caminar, dir pola folla". Poco dempués conoció a Allan Kaprow, la figura principal de los happenings, amás d'artistes Rede Grooms y Jim Dine. So la influencia de figures como Simone de Beauvoir, Antonin Artaud, Wilhelm Reich, y Kaprow, Schneemann viose atraida pola pintura.
Dinastía Kayar
Nasereddín Shah Kayar (1848-1896), desenvolvimientu y cayente
Unu de los grandes llogros de Amir Kabir foi la construcción del Dar ol Fonún (Politéunicu de Teḥrán, en 1851), la primer institución d'enseñanza cimera en Persia. Dar-ol-Fonún foi creada pa formar a un nuevu cuadru d'alministradores y familiarizalos coles téuniques occidentales. Amir Kabir ordenó que se construyera la escuela na llende de la ciudá, de manera que pudiera estendese no que fixera falta. Contrató a instructores franceses y rusos, según perses pa enseñar temes tan distintes como Llingua, Medicina, Derechu, Xeografía, Hestoria, Economía ya Inxeniería. Desafortunadamente, Amir Kabir nun vivió lo suficiente pa ver acabáu'l so gran monumentu, pero entá permanez en Teḥrán como un signu de les idees del gran home pal futuru del so país.
A estes reformes opunxéronse dellos notables que quedaron escluyíos del gobiernu. Consideraben a Amir Kabir como un advenedizu social y una amenaza a los sos intereses, y formaron una coalición contra él, na que tuvo activa reinar madre, quien convenció al nuevu sah de que Amir Kabir quería usurpar el tronu. N'ochobre de 1851 el sah deponer y lo exilió a Kashan, onde foi asesináu por orde del sah. Al traviés del so matrimoniu con Ezzat od-Doleh, Amir Kabir fuera cuñáu del sah.