cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yen
Pronunciación y etimoloxía
La pallabra “yen” pronunciar en” en xaponés. La pallabra (shinjitai: 円, chinu tradicional/Kyūjitai: 圓) significa lliteralmente “oxetu redondu” en xaponés, de la mesma forma que "yuan" en chinu o won en coreanu. Orixinalmente, los chinos habíen comerciado con plata en grandes cantidaes, y cuando les monedes españoles d'oru y plata llegaron, llamar 銀圓 (círculu de plata) pola so forma. Les monedes y el nome tamién llegaron a Xapón. Más tarde, los chinos reemplazaron el calter 圓 por 元 que tien la mesma pronunciación en mandarín (pero non en xaponés). Los xaponeses prefirieron la grafía 圓 (reemplazada pol calter simplificáu 円 dempués de la Segunda Guerra Mundial).
La grafía y pronunciación “yen” provién de los ingleses que visitaron Xapón a finales del periodu Edo y principios de la dómina Meiji, cuando les pallabres pronunciar de felicidá forma. Nel sieglu XVI, los calteres /y/(え) y /we/(ゑ) pronunciábense y los misioneros portugués pronunciar “ye”. Poco dempués, a mediaos del sieglu XVIII /y/ y /we/ pronunciábense como anguaño, anque en delles rexones siguió calteniéndose la pronunciación. El misioneru Walter Henry Medhurst, que pa escribir les sos obres nun foi a Xapón y faló con xaponeses en Xakarta los cualos pronunciaben “y” como “ye”, representar asina nel so An English and Japanese, and Japanese and English Vocabulary (1830). Más tarde, la romanización Hepburn tamién reproducía “y” como “ye” na so conocida obra A Japanese and English Dictionary (primer edición, 1867), de referencia n'Occidente, polo que los estranxeros caltuvieron la grafía “yen”. Na tercer edición del diccionariu, de 1886, Hepburn tresformó les “ye” en “y” pa reflexar la pronunciación moderna salvu en “yen”, y ye por ello que dicha grafía ye la que se caltién.
Introducción del yen
thumb|Unu de los primeres [[billetes d'un yen, anverso y aviesu.]] Nel sieglu XIX, les monedes de dólar español de plata circulaben a esgaya pol sureste asiáticu, la mariña china y Xapón. Estes monedes fueren introducíes dende Manila mientres un periodu de más de 250 años, y veníen en barcos dende Acapulco. Estos barcos yeren conocíos como los galeones de Manila. Hasta'l sieglu XIX estes monedes yeren simples dólares españoles acuñaos nel nuevu mundu, principalmente en Ciudá de Méxicu, anque a partir de la década de 1840 empezaron a ser rápido sustituyíos por monedes de plata de les nueves repúbliques llatinoamericanes, yá sían en denominación d'ocho reales o d'un pesu. Na segunda metá del sieglu XIX realizaron monedes neses zones a semeyanza de los pesos mexicanos; la primera d'elles foi'l dólar de Hong Kong, acuñáu en Ḥong Kong ente 1866 y 1868. Estes monedes nun fueron bien recibíes pola población china, que prefirió los ocho reales mexicanos de siempre, y pollo el gobiernu de Hong Kong dexó d'acuñar moneda y vendió la maquinaria a Xapón. thumb|left|upright|Una de les primeres monedes d'un yen (1,5 gramos d'oru puro), anverso y aviesu. Los xaponeses decidieron entós adoptar un sistema d'acuñamientu de monedes de dólar de plata col nome de "yen", que significaba "oxetu redondu". El yen foi adoptáu oficialmente pol gobiernu Meiji nuna llei roblada'l 10 de mayu de 1871. La nueva moneda foi introducida de forma gradual dende xunetu d'esi añu. El yen yera, asina, una simple unidá similar al dólar que, como tolos dólares, baxaba de les pieces d'a ocho españoles. Asina, hasta 1873, tolos dólares valíen más o menos lo mesmo nel mercáu de valores. El yen reemplazó'l sistema monetariu de la yera Tokugawa, un complexu sistema basáu nel mon, una moneda base de cobre. La "Llei de la Nueva Moneda" de 1871 axustaba l'adopción d'un sistema decimal de cálculu nel qu'un yen (圓) estremar en 100 sen (銭) y 1 000 rin (厘), con monedes redondes como n'Occidente. Marcóse'l valor del yen como de 0.78 tomes troy (24.26 gramos) d'oru puro, o 1.5 gramos d'oru puro según el Congresu Européu d'Economistes de París de 1867; la moneda de cinco yenes declaróse igual a la de 5 pesos fuertes d'Arxentina), introduciendo la moneda nel llamáu "estándar bimetálico".
A partir de la devaluación de la plata de 1873, el yen devaluóse ante'l dólar d'Estaos Xuníos y el dólar canadiense yá que se xuntaron al estándar monetariu del oru, y nel añu 1897 el yen solo valía 50 centavos estauxunidenses. Esi añu, Xapón adoptó l'estándar monetariu del oru y de ende'l valor del yen pasó a ser de dicha cantidá. El sen y el rin fueron esaniciaos en 1953.
Valor fitu al del dólar d'Estaos Xuníos
El yen perdió la mayor parte del so valor na Segunda Guerra Mundial. Dempués d'un periodu d'inestabilidá en 1949, el valor del yen foi afitáu a 360 yenes por dólar según un plan estauxunidense, parte del sistema Bretton Woods, pa estabilizar los precios de la economía xaponesa. Esa tasa de cambéu caltener hasta 1971, cuando estaos Xuníos abandonó l'estándar de cambéu del oru, parte clave del sistema de Bretton Woods, ya impunxo un impuestu a les importaciones d'un 10 per cientu, provocando que surdieren les tases de cambéu flotantes en 1973.
Yen infravalorado
En 1971, el yen taba infravalorado. Les esportaciones xaponeses costaben bien pocu nos mercaos internacionales, y les importaciones estranxeres costaben enforma a los xaponeses. Esta infravaloración viose reflexada na balanza de pagos, que pasara d'un déficit comercial a principios de los años sesenta a un superávit de 5 800 millones de dólares en 1971. La creencia de que'l yen y otres divises taben infravaloradas motivó les aiciones llevaes a cabu per Estaos Xuníos en 1971.
Cambéu flotante
A partir de la devaluación del dólar en 1971, el gobiernu xaponés aceptó una nueva tasa de cambéu fixu colos Alcuerdos del Smithsonian, roblaos a finales d'añu, dexando la tasa de cambéu en 308 yenes por dólar. Sicasí, ello influyó en forma negativa no referente a la ufierta y demanda, anulándose estes tases en 1973 y pasando a ser les divises de cambéu flotante.
Intervención del gobiernu xaponés nel mercáu de divises
Nos años 70, el gobiernu xaponés y los homes de negocios taben concenciaos de qu'una xubida del valor del yen estropiaría la crecedera de les esportaciones, yá que fadría los productos xaponeses menos competitivos y ello estropiaría la industria. Poro, el gobiernu siguió interviniendo nel mercáu de divises (mercando o vendiendo dólares), inclusive dempués de la decisión de pasar la moneda a un mercáu de divises flotantes en 1973. A pesar de la intervención, les presiones de mercáu causaron que'l yen siguiera xubiendo, llegando a algamar la tasa de 271 yenes por dólar en 1973, primero que se notara l'impautu económicu de la crisis del petroleu de 1973. L'altu preciu del yen provocó que'l yen se depreciase nun intervalu de 290 a 300 yenes ente 1974 y 1976. El remanecimientu d'un superávit comercial fizo que'l yen volviera valir 211 yenes por dólar en 1978, anque por cuenta de la crisis del petroleu de 1979 fizo que'l yen baxara de nuevu a 227 yenes por dólar en 1980.
El yen a principios de la década de los 1980
Na primer metá de los años 1980, el yen baxó enforma de valor, inclusive a pesar de la esistencia d'un superávit comercial. Asina, el dólar pasó de valir 221 yenes de media en 1981 a 239 en 1985. L'aumentu del superávit de cuenta corriente fizo que la demanda de yenes aumentara nos mercaos estranxeros, pero esta demanda foi movida por otros factores. Una gran diferencia nos tipos d'interés, colos mesmos más altos n'EE.XX. qu'en Xapón, y la continua desregulación del capital, fixeron que surdiera una gran salida de capital brutu de Xapón. Tou esto provocó qu'aumentara la demanda de yenes xaponeses, una y bones el inversores nipones camudaron los yenes por otres divises a la d'invertir nel estranxeru. Tou ello provocó que'l yen debilitárase frente al dólar y causó l'apaición d'un gran superávit comercial nos años 80.
Efeutos del Alcuerdu de Plaza
En 1985 empezó un gran cambéu, una y bones les principales potencies económiques roblaron l'Alcuerdu de Plaza, nel que s'afirmaba que'l dólar taba sobrovaloráu (y, poro, el yen infravalorado). Esti alcuerdu, y dellos cambeos na ufierta y demanda y presiones de los mercaos, fixeron qu'hubiera una xubida súbita del valor del yen. D'ende que se pasara d'un valor mediu de 239 yenes por dólar en 1985 a un valor pico de 128 yenes en 1988, doblando'l so valor relativu al del dólar. Tres unos tornes en 1989 y 1990, llegó a un nuevu récor de 123 yenes por dólar en 1992. N'abril de 1995, el yen llegó a un valor de 80 yenes por dólar, faciendo temporalmente la economía xaponesa del mesmu tamañu aproximao que l'americana.
Años post-burbuya
thumb|Una de les primeres monedes d'un yen, 24,26 gramos de plata puro de Xapón, acuñada en 1870 (añu 3 de la [[Dómina Meiji).]]
Monedes
thumb|left|Una de les primeres monedes de 20 yenes d'oru (1870). Les monedes fueron introducíes en 1870. Había monedes de plata de 5, 10, 20 y 50 sen y de 1 yen, y monedes d'oru de 2, 5, 10 y 20 yenes. Les monedes d'oru de 1 yen fueron introducíes en 1871, siguíes poles monedes de 1 rin, ½, 1 y 2 sen de cobre en 1873.
Les monedes de 5 sen de cuproníquel fueron introducíes en 1889. En 1897 la moneda de 1 yen de plata dexó d'esistir y el tamañu de les monedes d'oru amenorgar nun 50%, cola emisión de monedes de 5, 10 y 20 yenes. En 1920, introduciéronse monedes de 10 sen de cuproníquel. thumb|Una de les primeres monedes de plata de 1 yen; 26,96 gramos de plata puro de 900 milésimes de Xapón, acuñada en 1901 (añu 34 de la [[Dómina Meiji).]] Les monedes de plata dexaron d'acuñase en 1938, y emplegar otros metales p'acuñar les monedes de 1, 5 y 10 sen mientres la Segunda Guerra Mundial. Fixéronse monedes de 5 y 10 yenes de cerámica en 1945 por cuenta de la escasez de metales, pero nunca llegaron a circular. thumb|Moneda xaponesa de 10 yenes ([[anverso) amosando'l Salón del Fénix del templu de Byōdō-in.]] Dempués de la guerra, introduciéronse monedes de latón de 50 sen, 1 y 5 yenes ente 1946 y 1948. En 1949, introducióse l'actual moneda de 5 yenes, siguida pola de 10 yenes de bronce en 1951.
Les monedes de menos de 1 yen declaráronse inválides el 31 d'avientu de 1953, dempués de la entrada a valir de la Llei de les Subdivisiones Monetaries y l'Arredondio Fraccionariu nos Pagos (小額通貨の整理及び支払金の端数計算に関する法律).
En 1955, foi introducida la moneda d'aluminiu de 1 yen, xunto a la moneda de 50 yenes de níquel ensin furacu. En 1957, introduciéronse monedes de 100 yenes de plata, que fueron sustituyíes en 1967 pola de cuproníquel, xunto cola de 50 yenes con un furacu. En 1982, introduciéronse les primeres monedes de 500 yenes.
La fecha, espresada col añu de reináu del emperador nel momentu del acuñamientu de la moneda, atopar nel aviesu de toles monedes, y, na mayoría de los casos nel anverso, el nome del país (hasta 1945, 大日本 o Dai Nippon, "Gran Imperiu Xaponés"; dende 1945, 日本国, Nihon koku, "Xapón") y el valor en kanji, salvu na moneda de 5 yenes onde'l nome del país ta na cruz. La moneda de 1 yen tien una composición de 100 % aluminiu.
A fecha d'abril de 2011, les monedes de 500 yenes yeren les monedes circulantes de mayor valor del mundu con un valor de 5.50 dólares, 3.90 €, 3.80 llibres y 5.80 francos suizos. La moneda d'un dólar americanu valía al cambéu 92 yenes; la de 2 euros, 255; la de 2 llibres esterlines, 260; y la de 5 francos suizos, 430. Por cuenta de el so altu valor facial, foi oxetu de los falsificadores, hasta qu'en 2000 acuñóse una nueva serie de monedes con más midíes de seguridá.
En delles ocasiones, acúñense monedes conmemorativas d'oru y plata con un valor facial máximu d'hasta 100 000 yenes. Les primeres fueron les monedes de plata de 100 y 1000 yenes acuñaes en conmemoración de los Xuegos Olímpicos de Tokiu 1964. El valor más común nes monedes conmemorativas ye'l de 500 yenes, acuñáu en conmemoración de los Xuegos olímpicos d'iviernu de Nagano 1998 y la Expo 2005 de Aichi. Les monedes conmemorativas de 500 y 1000 yenes empezaron a emitise n'avientu de 2009, con 47 diseños, unu pa cada unu de los bancos de les prefeutures de Xapón; 100 000 de caúna fueron acuñaes y siguieron tando, a fecha d'ochobre de 2010, disponibles nos bancos a valor facial. Un coleicionista que quixera mercar toles monedes tendría de pagar 70 500 yenes, polo que foi una gran fonte d'ingresos pal Gobiernu xaponés. Inclusive a pesar de que pueden ser usaes como monedes normales, son rares de ver.
En cuenta de amosar la fecha na Era común como'l restu de naciones, les monedes xaponeses amuesen l'añu de reináu del emperador. Por casu, una moneda acuñada en 2009 llevaría la fecha Heisei 21 (l'añu 21 de reináu del emperador Akihito).
Por cuenta de les diferencies de cantu, pesu, relieve y diseñu, ye bien fácil pa les persones con defectos visuales estremar unes monedes d'otres.
Billetes
La serie vixente de billetes (serie y) foi llanzada en payares de 2004 por cuenta de la gran falsificación de la serie anterior (serie D, de 1984). Estes son les efixes que representen cada unu de los billetes: Esistió una serie de billetes emitida en 1984 (serie D), con efixes distintes, pero foi retirada de circulación pola so facilidá de falsificación. Tolos billetes actuales tienen unes midíes de seguridá bien difíciles de copiar, tales como imaxe latente, tinta con estractu de nácare, microimpresión, marca d'agua de gran detalle y tinta con relieve (intaglio).
Monedes xaponeses anteriores a la restauración Meiji
La equivalencia oficial ente les monedes base, establecida pol shogunato Tokugawa, yera 1 ryō d'oru = 60 monme de plata = 4 000 mon de cobre. Sicasí, les tases de cambéu variaben enforma col tiempu, y nun siguíen tanto les equivalencies oficiales como'l valor nel mercáu. Utilizábense coles mesmes otres unidaes como'l koku, equivalente a 180 llitros, que ye la cantidá d'arroz necesaria p'alimentar a un home mientres un añu.
Como mientres siglo Xapón tuvo aislláu del restu del mundu, la rellación ente'l valor del oru y de la plata varió de forma bien distinta a como lo faía n'otros llugares, particularmente n'Occidente. En 1858 Xapón robló un alcuerdu comercial colos Estaos Xuníos nel que s'afitaba la tasa de cambéu inicial de 0.75 ryō por dólar. Por cuenta de la fuerte proliferación de moneda local empecipiáu en 1661, hasta 244 dominios teníen moneda propia a principios de la dómina Meiji (1868-1912). En 1871 introducióse'l yen col valor de 1 ryō. Pal añu 1879 yá se completara la sustitución de monedes antigües por yenes.
Ente les monedes anteriores a la restauración Meiji atópense les siguientes:
Oru (bankin, kin)
Plata (gin)
Tasa de cambéu
El yen afitar al dólar d'Estaos Xuníos con una tasa de cambéu de 362 yenes por dólar dende'l 25 d'abril de 1949 hasta 1971.
Tases de cambéu históriques
La tabla amuesa'l númberu de yen por dólar d'Estaos Xuníos (permediu mensual).
Fontelas
Fontelas ye una aldea del conceyu asturianu de Pezós.
Buteogallus schistaceus
Buteogallus schistaceus ye una especie d'ave de rampiña de la familia Accipitridae.
Alcuéntrase nel norte d'América del Sur: Brasil, Bolivia, Perú, Ecuador, Colombia, Venezuela y la Guayana Francesa. El so hábitat natural son los banzaos subtropicales o tropicales.
All Hail, Liberia, Hail!
"All Hail, Liberia, Hail!" ye l'himnu nacional de Liberia. La lletra foi compuesta n'inglés pol tercer presidente del país, Daniel Bashiel Warner (1815-1880), y la música por Olmstead Luca (1826-1869). Ye l'himnu oficial del país dende 1847.
Buteogallus schistaceus
Descripción
Ye una ave de tamañu medianu a grande, de color pizarra gris, en contraste col color blancu brillante de les bandes horizontales nes plumes de la cola. Tien un pechu blancu con marques de color negru verticales. Cuenta con una llarga cere de color naranxa na base del so picu, y grandes güeyos mariellos.
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
''All hail, Liberia, hail! (All hail!)''
Buteogallus schistaceus
Distribución
El ferre de color pizarra habita en partes de la cuenca del Amazones, la rexón del ríu Orinoco y la Guayana Francesa. Ye un cazador nos cantos d'agua de xaronques, cámbaros, culiebres, pequeños mamíferos, etc., y la so principal área de distribución atópase nun ampliu corredor a lo llargo del cursu principal del ríu Amazones na cuenca central del Amazones. Esti corredor ta a unos 700 km d'anchu, ya inclúi les árees de confluencia, agües embaxo de los principales ríos: Negru, Madeira, Tapajós, Xingú, y la seición de salida del ríu Tocantins nel sistema de la cuenca del sureste de los vecinos ríos Araguaia-Tocantins.
La distribución ríu arriba enánchase nel suroeste y el noroeste de la cuenca a la precordillera andina y nel sur inclúi'l norte amazónicu de Bolivia, esti de Perú y Ecuador, y el sureste de l'Amazonia Colombia. Nel estremu noroeste, la distribución amenorgase a incluyir namái'l centru-nordeste de Colombia, y una seición media del ríu de la cuenca del Orinoco, del centro-suroeste de Venezuela (la seición de la frontera ente Colombia y Venezuela). El gavilán pizarrosu ta ausente de la cuenca del centro-norte del Amazones y del Escudu guayanés a la mariña de Guayana, la especie ye amplia na Guayana Francesa, nel nordeste, dende'l ríu Amazones de salida escontra'l norte pol estáu brasilanu d'Amapá, según la islla Marajó.
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
This glorious land of liberty
Enteru (tipu de datu)
Un tipu de datu enteru n'informática ye un tipu de datu que pue representar un soconxuntu finitu de los númberos enteros. El númberu mayor que puede se representar depende del espaciu usáu pol datu y la posibilidá (o non) de representar númberos negativos. Los tipos de datu enteru disponibles y el so tamañu dependen del llinguaxe de programación usáu según l'arquiteutura en cuestión. Por exemplu, si para almacenar un númberu enteru disponemos de 4 bytes de memoria tenemos que:
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
Shall long be ours.
Enteru (tipu de datu)
4 bytes = 4 × 8 = 32 bits
Con 32 bits puen representase 232=4294967296 valores:
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
Great be her fame,
Enteru (tipu de datu)
Solo positivos (enteros ensin signu): del 0 al 4294967295
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
And mighty be her powers,
Enteru (tipu de datu)
Positivos y negativos (enteros con signu): del −2147483648 al 2147483647
Operaciones con enteros
Les típiques operaciones aritmétiques: suma, resta, multiplicación y división pueden realizase con datos de tipu enteru. Nel casu de la división, la resultancia podría ser un valor real, n'ese caso, si la resultancia habíase d'almacenar como enteru la parte decimal de la resultancia tendrá de ser esaniciada, en principiu hai dos métodos para faelo:
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
In joy and gladness
Enteru (tipu de datu)
Operaciones con enteros
Otra operación importante que puede realizase con númberu enteros ye la operación de módulu o restu de la división entera, esto ye:
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
With our hearts united,
We'll shout the freedom
Enteru (tipu de datu)
Operaciones con enteros
184 dividíu 3 = 61 (restu 1) --> 184 módulu 3 = 1
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
Of a race benighted,
Enteru (tipu de datu)
Operaciones con enteros
Polo xeneral la operación módulu cumple que:
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
A home of glorious liberty,
Enteru (tipu de datu)
Operaciones con enteros
a mod b = c
c ≥ 0
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
<P> ''All hail, Liberia, hail! (All hail!)''
Enteru (tipu de datu)
Operaciones con enteros
c < b
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
In union strong success is sure.
Enteru (tipu de datu)
Operaciones con enteros
si c ye igual a 0 y b ye igual a 2n (siendo n un númberu enteru mayor o menor a 0) --> a (Ye Par)
L'overflow
Si nun programa d'ordenador inténtase asignar a un enteru un valor que ta fora del rangu de los valores que pueden representase (Ex: a=240) produzse un fallu que se conoz col nome de overflow (llena n'inglés). Cuando esto asocede, lo habitual ye que'l programa siga funcionando como si nada pasara, pero'l nuevu valor quedaría establecíu en 0, si l'overflow producese nun enteru ensin signu; y en -231 si produzse nun enteru con signu.
Ricardo de la Espriella
Ricardo de La Espriella Toral ye un economista y abogáu, que foi Presidente de Panamá dende'l 31 de xunetu de 1982 al 13 de febreru de 1984, sustituyendo constitucionalmente al Presidente Arístides Royo Sánchez.
Eulate
Eulate ye un llugar y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Estella, na contorna d'Estella Oriental, nel valle de Améscoa y a 70 km. de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población en foi de  habitantes (INE). La estensión del conceyu ye de 10,38 km² polo que la densidá poblacional ye de hab./km². Pertenez al partíu xudicial de Estella.
Ricardo de la Espriella
Foi xerente del Bancu Nacional de Panamá, y en 1978 llogró'l cargu de vicepresidente de la república, sicasí en 1982 el presidente Arístides Royo Sánchez foi forzáu a dimitir el cargu so presiones de la cúpula militar que taba al mandu de Rubén Darío Paredes y Manuel Antonio Noriega, y asina de La Espriella reemplazar como Presidente Constitucional de la República.
Eulate
Asitiáu xunto a la sierra de Urbasa, a una altitú de 729 msnm., ye un pequeñu conceyu eminentemente rural conformáu por trés barrios, el principal, nucleado pola ilesia parroquial y denomináu Mediobarrio, y los de Copalacio y Gonea.
Ricardo de la Espriella
Sicasí a entamos de 1984, la cúpula militar alloñóse y forzó el so arrenunciu. D'alcuerdu a la Constitución de 1972, el vicepresidente Jorge Enrique Ullueca Sibauste foi'l so reemplazu.
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
With God above
Our rights to prove,
Eulate
Foi un antiguu llugar de señoríu de realengu y perteneció al conceyu d'Améscoa Alta hasta qu'en 1846 dixebrar del mesmu y constitúyese como conceyu independiente.
Nielles-lès-Calais
Nielles-lès-Calais ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Ricardo de la Espriella
En xunetu del añu 2007 foi nomáu miembru de la Xunta Directiva de l'Autoridá de la Canal de Panamá, entidá creada una vegada l'alministración de la Canal de Panamá pasó a manes del Estáu panamiegu.
Nielles-lès-Calais
Tien una población de y una superficie de  km².
Eulate
Apellíos orixinarios de Eulate atópense; los Pérez de Eulate, los García de Eulate y los Álvarez de Eulate. Hai de solliñar a Martín Pérez de Eulate, quién foi Mazonero Mayor del Reinu de Navarra y quién dirixó la construcción del Palaciu de Olite ente 1389 y 1415.
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
We will o'er all prevail,
We will o'er all prevail!
With heart and hand our country's cause defending,
We'll meet the foe with valour unpretending.
Eulate
Eulate cunta con un guapu palaciu (anguaño en ruina) que data del sieglu XVI, llugar onde moró Martín Pérez de Eulate.
Eric Arturo Delvalle
Eric Arturo Delvalle Cohen-Henríquez foi un políticu y empresariu panamiegu. Asumió la presidencia de Panamá dende'l 28 de setiembre de 1985 al sustituyir al presidente Nicolás Ardito Barletta hasta'l 26 de febreru de 1988 al ser destituyíu pol xeneral Manuel Antonio Noriega.
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
Long live Liberia, happy land!
Eulate
Topónimu
La etimoloxía de Eulate puede tener el so orixe nos términos éuscaros euli, que significa "mosca", y ate, que se traduz como "puerta" o "portiellu", polo que significaría "puerta o portiellu de mosques". Popularmente traducióse como pacional y felechal.
Eric Arturo Delvalle
Primeros años
Depués trabayó nel inxeniu Santa Rosa, siendo'l so presidente y xerente xeneral. Tamién foi presidente de les empreses Dixfield Investments, Haras de la Águila y Fertilizantes del Pacíficu.
Eulate
Topónimu
A lo llargo de la historia, tal que se recueye nel Nomenclátor Euskérico de Navarra (NEN), el nome de la llocalidá escribióse de distintes formes: "Heulate" nel añu 1066, sobre l'añu 1100 apaez el términu "Eulate", nel añu 1280 "Elate", en 1561 "Hehulate" o en 1336 como "Heullate".
Eric Arturo Delvalle
Vida política
Foi unu de los miembros fundadores del Partíu Republicanu en 1960 xunto con José Dominador Bazán y Max Delvalle, toos ellos xudíos y col sofitu de la comunidá xudía en Panamá. Foi diputáu de l'Asamblea Nacional en 1968 por 11 díes, siendo escoyíu'l so vicepresidente, hasta'l golpe d'estáu militar del 11 d'ochobre.
Eulate
Topónimu
El xentiliciu de Eulate ye euletarra aplicable tantu al masculín como al femenín.
Eric Arturo Delvalle
Vida política
Yera presidente del Partíu Republicanu cuando asumió como vicepresidente de Panamá primer vicepresidente de la República en 1984, al xunise na alianza gobiernista UNADE, tres les cuestionaes eleiciones onde ganó Nicolás Ardito Barletta, candidatu sofitáu pol réxime militar. Asumió como Presidente en 1985, dempués del arrenunciu de Ardito Barletta y col sofitu del Xeneral Manuel Antonio Noriega, quien nesa dómina tenía'l control de facto nel país.
All Hail, Liberia, Hail!
Lletra orixinal
By God's command!
Allahu Akbar
Allahu Akbar (n'árabe الله أكبر}, Dios ye grande) ye l'himnu nacional de Libia. Nun principiu yera una canción de marcha que cantaben los soldaos, y que se fizo popular n'Exiptu y Siria demientres la guerra del Sinaí de 1956. El presidente libiu, Muammar al-Gaddafi, convirtióla nel himnu del so país el 1 de setiembre de 1969, amosando con ello los sos deseos y esperances de que s'algamara la xuntura de tolos pueblos árabes.
Eulate
Escudu
Este ye l'escudu del valle d'Amescoa Alta y de cada unu de los trés pueblos que lu integra. La espada simboliza la xusticia y el cayáu'l llibre nomamientu que de los sos alcaldes faíase.
Xeografía física
thumb|Allugamientu de conceyu de Eulate en Navarra.
Situación
la llocalidá de Eulate ta asítiase na parte occidental de la Comunidá Foral de Navarra, cerca de la llende con Álava, nel Valle de Améscoa, xunto a la Sierra de Urbasa y cerca de la de Santiago de Lóquiz. El so términu municipal que s'estiende principalmente escontra'l sur de la llocalidá yá que esta la so alluga al norte del términu, tien una superficie de 10,38 km², un perímetru de 15,1 km. y llinda al norte col monte Llimitaciones (Monte Común de les Améscoas na Sierra de Urbasa ), al este col conceyu d'Améscoa Baxa, al sur cola sierra de Santiago Lóquiz y al oeste col conceyu d'Aranarache.
Relieve ya hidroloxía
El so términu ta arrodiáu d'elevaciones y quebraes que se van faciendo más y más abruptas escontra'l norte según avérase a les sierres y ta formáu por trés unidaes xeomorfolóxiques: El escarpe del sur de la sierra de Urbasa, onde s'algamar la cota máxima d'altitú a 1.008 msnm y que'l so suelu ta formáu por caliares pertenecientes a los periodos del Cretácicu Cimeru y Paleocenu; un turria selemente inclináu que s'empobina de Norte a Sur escontra'l ríu Uyarra, que ta compuestu por grandes bloques de caliar desprendíos del escarpe antes mentáu; y un modeláu compuestu por margues y margocalizas pertenecientes al mesmu periodu.
ríu Uyarra de cursu encaxáu y meandriforme, ye un afluente del Urederra y arriquezse de les riegues que baxen de la sierra. Esti ríu ye'l más importante del conceyu qu'amás cunta con delles fontes, regueros y ribayos
Clima
Dientro del conceyu podríen estremase delles zones climátiques condicionaes pola altitú y l'orientación de les fasteres La mayor parte de la zona ye de tipu atlánticu que se caracteriza por ser templáu con branos frescos y precipitaciones bien partíes a lo llargo del añu ensin qu'esista un periodu de aridez branizu; y subatlántico nes zones más elevaes ente que nes más baxes y les zones empobinaes a llevante ye de tipu submediterráneo. La temperatura medio añal ta ente los 8º y 10º C, L'índiz añal de precipitaciones ta ente lo 1.000 y 1400 mm, rexistrándose al añu ente 100-140 díes lluviosos y la evapotranspiración potencial ta ente los 600 y 650 mm.
Flora y fauna
Eulate ta dientro de la rexón bioxeográfica Cántabru-Atlántica, onde la especie forestal más abondosa na cotes altes ye la faya y nes más baxes el carbayu. Na sierra de Santiago de Lóquiz taría la llende cola rexón Mediterránea onde abonden los caxigales (nes zones más septentrionales) y carrasca.
Eric Arturo Delvalle
Vida política
En febreru de 1988, intentó remover a Noriega del lideralgu de les fuercies armaes, pero foi destituyíu de la Presidencia de la República. Darréu despintóse cola ayuda del gobiernu d'Estaos Xuníos, y a pesar que primeramente tenía pensáu permanecer en Panamá, debió exiliase nos Estaos Xuníos. L'alministración d'Estaos Xuníos de Ronald Reagan nunca reconoció la llexitimidá de los socesores de Delvalle, y caltuvo la reconocencia de Delvalle hasta finales de 1989.
Eulate
Flora y fauna
La superficie forestal del conceyu ta principalmente compuesta por carbayos y caxigals que la so área suma anguaño 652 hai. y aproximao na metá de la mesma entemecen los carbayos con hayas.
Eric Arturo Delvalle
Vida política
Foi perdonáu pol presidente Guillermo Endara en 1994, desvenceyándolo de los crímenes cometíos mientres el réxime de Noriega.
Eulate
Edá Media
El nome de Eulate apaez en dellos legaos nel sieglu XI y XII (años 1066, 1069, 1099 y 1122) como nel censu del señor Veila Veilaz que dexó los sos bienes al monesteriu de Irache. Depués méntase nel "Fueru de Intzura" nel añu 1201. Mientres el sieglu XIII apaez de nuevu en 1257 na llista de pueblos adscritos a la Diócesis de Calahorra y nel pactu con Salvatierra en 1293. Tamién hai mención real en 1336 y en 1498.
Allahu Akbar
La versión asturiana ta tornada de la qu'apaez, n'inglés, na wikipedia nesi idioma.
Eulate
Edá Media
Foi un llugar de señoríu de realengu y nel añu 1280 el so pecha añal yera de 10 dineros, 25 cahices de trigu, cebada y avena.
La so situación na llende del Reinu de Navarra dexó-y tener aduana ente los sieglos XIV y XVII.
El llinaxe de Eulate, procedente del palaciu de Eulate foi d'importancia nel Reinu de Navarra. La figura más relevante foi la de Martín Pérez de Eulate que foi mazonero mayor del Reinu de Navarra y responsable de la construcción del palaciu de Olite.
Edá Moderna
La Edá Moderna empieza cola conquista (1512) ya incorporación el Reinu de Navarra a la corona de Castiella (1515). Una de les consecuencies foi que los qu'hasta entós foi conocíu como valle de Arana a partir del sieglu XVI empezar a conocer como les Améscoa o Amécoas pa estremase del vecín valle alavés d'igual nome.
Edá Contemporánea
Mientres la Guerra de la Independencia foi sede del cuartel xeneral y del hospital militar de la División de Navarra ente los años 1812 y 1813.
El 28 d'abril de 1835 el xeneral carlista Tomás de Zumalacárregui roblo nesta llocalidá, onde tenía'l so cuartel xeneral, el pactu de Lord Elliott sobre'l tratu dau a los prisioneros de guerra, que foi dempués ratificáu en Logroño per Valdés.
Eulate perteneció xunto con Larraona y Aranarache al conceyu d'Améscoa Alta hasta l'añu 1846 en dixebróse d'este pa conformar un conceyu propiu.
Mientres el sieglu XIX y el XX el sentir político de la población de Eulate siempres tuvo amestáu al conservadorismu. Nes eleiciones celebraes a finales del sieglu XIX y principios del XX fueron los partíos Carlista, Conservador y Fuerista los que más votos llograben. Caltúvose'l sentir conservador y fuerista na república y na dómina democrática posfranquista.
Poques selmanes dempués d'empezar la guerra civil, el 7 de setiembre de 1936, dos vecinos de la llocalidá fueron asesinaos y refundiaos a la Torca del Rasu na Sierra de Urbasa. Trátase de Balbino García de Albizu Usarbarrena, guarda forestal natural de Eulate, de 58 años, y de Gregorio García Larrambebere, natural de Muneta pero vecín de Eulate. Dambos yeren afiliaos a la UXT. Los sos cuerpos fueron desaterraos en 2013.
Evolución de la población
Mientres el sieglu XX, la población de Eulate esperimento primeramente un llixeru aumentu que se caltuvo hasta los años 1960 onde s'algamar la cifra de 560 habitantes nel censo de 1960. A partir d'ende foi baxando llegando a partir del censu de 2001 a tar per debaxo de los 400 habitantes cifra que se superaba nel censu de 1900.
Si analizamos los padrones municipales de los postreros 10 años de forma xeneral (yá que hubo dellos añu en que la población aumentó de forma intermitente) tamién s'aprecia un descensu de la so población de 0% ente l'añu 2000 y.
Alministración municipal
Eulate conforma un conceyu el cual ta gobernáu por un conceyu de xestión democrática dende 1979, formáu por 7 miembros escoyíos nes eleiciones municipales según ta dispuestu na Llei Orgánica del Réxime Eleutoral Xeneral. La sede del consistoriu ta asitiada na cai Mediu Barriu, nᵘ 1 de la llocalidá de Eulate.
Eleiciones municipales 2011
Nes 2011 con un censu de 301 eleutores, participaron un total de 189 votantes (62,79%) lo que da una astención de 112 (37,21). De los votos emitíos 8 fueron nulos (4,23%) y 8 fueron en blancu (4,42%). La única formación qu'allegó nes mesmes foi l'Agrupación Eleutoral Eulate (AEE) que llogró 173 votos (95,58 % de los votos válidos) y los 7 conceyales con que cunta'l consistoriu.
Na sesión constitutiva que tuvo llugar el 11 de xunu foi reelixíu como alcalde Juan Ignacio Ruiz de Larramendi.
Alcaldes
Estos son los últimos alcaldes de Eulate:
Economía
Les actividaes económiques de los pobladores de Eulate tán rellacionaes principalmente col sector primariu, cuantimás cola agricultura y la ganadería. El sector industrial y de servicios ye bien débil tando estructurado p'atender les necesidaes básiques de la población.
Munchos habitantes de Eulate trabayen na industria y servicios d'otres poblaciones de la contorna, cuantimás de la so capital, Estella.
Sector primariu
L'agricultura y la ganadería son les actividaes principales del conceyu y el so motor económicu. A finales del sieglu XX había 88 esplotaciones agrícoles qu'ocupaben unes 2.050 hai. con una distribución de 252,54 hai. de secanu, 1,28 hai. de regadío y 546 hai. de superficie forestal.
La ganadería ye una actividá bien relevante y xunto a ella la fabricación de quesos Idiazábal. Esta actividá ta basada nes abondoses camperes qu'apurre la sierra de Urbasa.
L'actividá forestal tamién tien cierta importancia, anque meyor que l'agricultura y ganadería.
Sector secundariu
El sector secundariu bien llindáu, hai una fábrica de sielles.
Sector servicios
El sector de servicios tamién ta llindáu a cubrir les necesidaes básiques de la población, siendo les llocalidaes vecines y n'especial Estella onde s'alluguen los servicios principales. La hostelería, restoranes y establecimientos de turismos rural, tien cierta importancia na actividá económica de Eulate.
Educación
El colexu públicu les Amescoas asitiáu na llocalidá de Zudaire y el conceyu d'Améscoa Baxa ye'l colexu de tol valle de Améscoa y nél impartir educación infantil (3 a 5 años), primaria y ESO nos modelos educativos G (solu castellán) y A (castellán con euskera como asignatura).
Sanidá
conceyu de Eulate pertenez al Área III de Salú de (Estella) y la Zona Básica de Salú de Ancín-Améscoa la cual entiende los conceyos de: Eulate, Allín, Nazar, Olejua, Llana, Metauten, Mirafuentes, Oco, Larraona, Murieta, Piedramillera, Legaria, Aranarache, Ancín, Sorlada, Abáigar, Améscoa Baxa, Mendaza, Etayo y Zúñiga. Esta zona cunta con un centru de salú asitiáu na llocalidá d'Ancín.
Dientro del conceyu esiste un consultoriu local na llocalidá de Eulate.
Tresportes y comunicaciones
El conceyu de Eulate ta comunicáu por aciu la carretera NA-7130 y la A-2128, cruciando'l Puertu de Opakua, con Salvatierra onde se xune a una de les principales rutes de comunicación d'España, l'autovía del Norte A-1. Tamién en Salvatierra tien Eulate la estación de ferrocarril más próxima, la de la llinia de RENFE Madrid - Irún.
Los servicios d'aeropuertu y puertu emprestar bien l'aeropuertu de Noain o'l aeropuertu de Vitoria el puertu más cercanu ye'l puertu de Bilbao.
Rede viaria
La carretera que crucia'l conceyu y xune los sos trés barrios ye la NA-7130 qu'al empar comuniquen Eulate colos pueblos vecinos de San Martín de Améscoa al oeste y Aranarache y Larraona al este. Esta ruta, que na parte alavesa cruciando'l puertu de Opakua, xúnese l'A-1 en Salvatierra tamién llega a Barindano onde se xune a la NA-718 que llega a Estella, capital de la Merindad.
Eulate falta de Estella 25 km, de Pamplona, capital de Navarra, 75 km y de Vitoria, capital d'Álava, 50 km.
Tresporte interurbanu
La compañía d'autobuses, «Automóviles Urederra» tien una llinia d'autobús ente la llocalidá de Eulate y la d'Estella con dos servicios diarios de Llunes a Sábadu. Nel so trayeutu tien paraes nes siguientes llocalidaes: Larraona, Aranarache, Eulate, Zudaire, Baríndano, Echávarri y Estella.
Monumentos relixosos
Del patrimoniu relixosu presente na llocalidá podría destacar:
Hai ene l conceyu trés ermites; la de San Juan, la de San Eloy, y la de Santes Nunila y Alodia.
Monumentos civiles
Na llocalidá esisten numberoses cases antigües con escudos nobiliarios na fachada dataes de los sieglos XVI y XVII. Hai una fonte del sieglu XVI y l'edificiu conocíu como la Villa Madrid, una construcción ecléctica de finales del sieglu XIX. El monumentu más relevante ye'l Palaciu del Cabu d'Armería que perteneció a los Álvarez de Eulate, foi edificáu nel sieglu XVI y agora atópase en ruines. Consta de dos torrexones cilíndricos, n'unu de los cualos ábrese una ventana adintelada.
Llingua
El castellán ye la llingua principal usada nel conceyu'l cual taba primeramente adscritu a la zona non vascófona pola Llei Foral 18/1986. En xunu de 2017 el Parllamentu navarru aprobó'l pasu de Eulate a la Zona mista de Navarra por aciu la Llei foral 9/2017.
En 1587 figuraba como pueblu denomináu "vascongado" y el 1778 tamién hai referencia de que se falaba'l euskera. Cuando Luciano Bonaparte realizó'l so mapa llingüísticu en 1863 yá'l vascu habíase perdíu.
Fiestes y eventos
Les fiestes patronales de la llocalidá son n'honor San Pedro y celébrense la última fin de selmana del mes de xunu. Redolada al 20 de payares celebren les "fiestes d'iviernu". Les selmanes anteriores a les fiestes patronales realícense les romeríes a les ermites de San Juan, San Adrián, Santes Nunilo y Alodia y San Eloy.
Maritina Hernández Miñana
Francisca Mercedes Hernández Miñana, más conocida como Maritina, ye una política española del Partíu Popular, perteneciente al conseyu de la Xeneralidá Valenciana. Foi conseyera d'Agricultura ente los años 2007 y 2012.
Biografía
Nacida nel añu 1959, Maritina ye fía de Vicente Hernández un dirixente valencianu de l'Asociación Agraria de Nuevos Llabradores (ASAJA). Ye llicenciada en ciencies químiques y ye doctorada en bioquímica.
Darréu entró na política siendo miembru del Partíu Popular na Comunidá Valenciana (PPCV), que'l so primer cargu foi'l de Direutora del Institutu Valencianu de la Esportación (IVEX), ente los años 2003 y 2007. Nel mesmu añu 2007 presentar a les eleiciones a les Cortes Valencianes de 2007 pola Circunscripción eleutoral de Valencia, onde consiguió la so escañu, y el día 29 de xunu d'esi mesmu añu foi nomada pol Presidente de la Comunidá Valenciana (Francisco Camps), como nueva Conseyera d'Agricultura, Pesca y Alimentación, onde asocedió nel cargu al anterior conseyeru Juan Cotino Ferrer, hasta que'l nuevu presidente autonómicu Alberto Fabra realizó la remodelación del Conseyu de la Comunidá Valenciana y Maritina tuvo que ser asocedida'l día 7 d'avientu de 2012 por José Císcar nel so cargu de conseyera.
Home de Cromañón
thumb|Craniu d'un home de Cromañón.|252px thumb|Craniu d'una muyer de Cromañón. Home de Cromañón ye'l nome col cual suel designase al tipu humanu correspondiente a ciertos fósiles de Homo sapiens, cuantimás los asociaos a les cueves d'Europa nes que s'atoparon pintures rupestres. Suel acastellanase y embrivise la grafía orixinal Cro-Magnon como cromañón, sobremanera pal so usu en plural (cromañones). Cromañón ye la denominación local d'una cueva francesa na que se toparon los fósiles a partir de los que se tipificó el grupu. El so datación (40 000 y 10 000 años d'antigüedá) tómase como'l finxu que da empiezu al Paleolíticu cimeru dende'l puntu de vista antropolóxicu, ente que'l llende moderna nun la marca l'apaición de nengún cambéu físicu, sinón ambiental y cultural: el fin de la postrera glaciación y l'empiezu del actual periodu interglaciar (periodu xeolóxicu Holocenu), colos periodos culturales denominaos Mesolíticu y el Neolíticu.
L'usu del conceutu "home de Cromañón" como alternativu a otres denominaciones ta abandonáu polos prehistoriadores y paleontólogos na actualidá, anque puede atopase'l so usu nes publicaciones, de normal como sinónimu de Homo sapiens nel paleolíticu, ensin más precisiones.
Sicasí, mientres enforma tiempu popularizóse la errónea identificación d'esos trés tipos humanos coles trés divisiones raciales o races humanes de l'antropoloxía clásica: Cro-Magnon cola raza blanca o caucasoide, Grimaldi cola raza negra o negroide y Chancelade colos esquimales o raza mariella o mongoloide.
Descubrimientu
El xeólogu Louis Lartet afayó los primeros cinco cadarmes en marzu de 1869 na cueva de Cromañón (cerca de Les Eyzies de Tayac-Sireuil, Dordogne, Francia), llugar del que llogren el so nome.
Antropoloxía física
Del estudiu por Broca, Quatrefages, Hamy y Lartet de los restos de la cueva de Cro-Magnon (trés adultos varones, una muyer y un fetu) derivóse una descripción qu'incluyía como traces destacaes un eleváu altor —unu de los varones midía 1,80 m—, mentón prominente y gran capacidá cranial (1590 cc). Amás,
Cultura material
L'Home de Cromañón acomuñose dende'l so descubrimientu a la industria lítico denomada Auriñaciense (Manera 4) que foi identificada pocos años antes. Sicasí, esta asociación nun se considera na actualidá d'una manera bien estricta.
Forma de vida
250px|miniaturadeimagen|left|Unos homes de Cro-Magnon pintando a unos [[Mamuts.]] Vivía en cueves y temporalmente en campamentos albentestate. Ensin que pueda consideráse-yos sedentarios, posiblemente calteníen un llugar preferente de residencia, que dacuando abandonaríen pa treslladase a otru. La forma de vida yera cazadora-pañadora. Cazaba en grupu; los animales grandes, con trampes; y los pequeños, con piedres y fleches.
Chevrolet Impala
El Chevrolet Impala ye un automóvil producíu pol fabricante estauxunidense Chevrolet dende 1958 pal mercáu norteamericanu. El primer Impala foi presentáu na exhibición Motorama de la General Motors en 1956. Estes versiones amosaben la so nueva llinia de vehículos pal añu próximu. En 1956 el Motorama Car Show pasu por Nueva York, Miami, Los Angeles, San Francisco, y Boston. Esti primer Impala yera un coupé pa cuatro pasaxeros, con "un fuerte sabor a Corvette", que foi llamáu Corvette Impala. El coche de la demostración foi fechu con carrocería de fibra de vidriu, como'l Corvette.
Esti coche toma'l so nome d'un mamíferu artiodáctilu llamáu impala.
Home de Cromañón
Neandertales y cromañones
thumb|Distribución del Auriñaciense.|357x357px
Chevrolet Impala
Primer xeneración (1958)
thumb|250px|left|Primer xeneración Chevrolet Impala 1958 El Chevrolet Impala foi presentáu como coche asitiáu na parte cimera de la llinia del modelu Bel Air. El primer Impala apaeció na seronda de 1957 como modelu 1958 y foi un gran ésitu. Foi ufiertáu como coupé y descapotable, con una imaxe deportiva. El Impala yera 9 pulgaes (22.86 cm) más llargu, 4 pulgaes (10.16 cm) más anchu, y 2 pulgaes (5.08 cm) más baxu que los modelos Bel Air anteriores. El diseñador Harley Earl propunxera una evolución escontra un coche más llargu, más baxu y más anchu, anque esto yera un saltu nel diseñu. El nuevu Impala ufiertaba delles opciones consideraes emocionantes na so dómina. Vinu col nuevu motor V-8 con una cilindrada de 348 pulgaes cúbiques (5700 cc) y el sistema de suspensión Air-Level. Col nuevu motor l'Impala yera muncho más rápido qu'anteriores Chevys y col nuevu sistema de suspensión tenía una conducción más nidia qu'antes. Unu de los cambeos más relevantes yera'l nuevu diseñu del xasis con forma de X. Según Chevrolet, esti xasis apurría mayor rixidez al coche, faciendo que tuviera un meyor comportamientu en carretera. El nuevu Impala vieno con decoraciones de cromu nos tableros de la puerta y preseos y un volante d'estilu deportivu. Con esto se petendía que l'Impala paeciera un coche más luxosu que'l Bel Air.
Home de Cromañón
Neandertales y cromañones
L'home Cromañón pudo tener una rellación col Home de Neanderthal mientres les primeres etapes del Paleolíticu Cimeru n'Europa, zona na qu'hubo poblaciones de dambes especies mientres un curtiu periodu —hasta hai unos 29 000 años, o inclusive unos 27 000 años nel sur de la península ibérica— hasta que'l neandertal escastóse. La busca de pruebes sobre si foi posible la hibridación ente dambes especies vieno siendo un campu d'estudiu piqueru de la paleoantropoloxía de finales del sieglu XX y empiezos del XXI. Primeramente, los analises del ADN nun daben resultaos concluyentes; ente que los más recién estudios paecen demostrar que los grupos humanos actuales, sacante los africanos subsaḥarianos, tienen un ciertu porcentaxe d'ADN neandertal. Esto ye, anque l'home de neandertal nun sía, en sí, l'antecesor de la nuesa especie (Homo Sapiens), una parte considerable de los humanos actuales tienen una llinia d'ascendencia neandertal.
Demetrio Basilio Lakas
Demetrio Basilio Lakas Bahas foi un inxenieru y políticu panamiegu.
Home de Cromañón
Neandertales y cromañones
Les sos diferencies morfolóxiques suelen interpretase como una adautación a un clima fríu nos neanderthales y una acusada neotenia nos cromañones. Apuntóse tamién la posibilidá de que los cromañones dispunxeren d'una mayor capacidá pal llinguaxe (tantu del aparatu fonador como cerebral, pal pensamientu simbólicu), coles implicaciones qu'esto tendría pa la vida social.
Chevrolet Impala
Segunda xeneración (1959-1960)
thumb|225px|right|Segunda xeneración Chevrolet Impala 1959 Nesta xeneración l'Impala foi un modelu estreme del Bel Air.
En 1959 el diseñu del Impala tuvo bastantes cambeos. La carrocería pasó a ser, según el criteriu de la dómina, más rápida, más axilosa y con un aspeutu más modernu y futurista, colos aletes más grandes y atrevíes dempués del Cadillac de 1959. La disposición del tamañu, pesu, motor y xasis yera similar a la del modelu anterior.
Demetrio Basilio Lakas
Biografía
Foi direutor de la Caxa de Seguru Social hasta que'l 18 d'avientu de 1969 el Xeneral Omar Torrijos Herrera nomar Presidente de la Xunta Provisional de Gobiernu en reemplazu de José María Pinilla, pocu dempués d'un intentu de golpe d'estáu.
Darréu'l 11 d'ochobre de 1972 asumió'l cargu de Presidente de Panamá Presidente Constitucional de Panamá. Terminaría'l so mandatu'l 11 d'ochobre de 1978.
Chevrolet Impala
Segunda xeneración (1959-1960)
En 1958 l'Impala foi ufiertáu solamente en versiones coupé dos puertes y descapotable, pero en 1959 había una llinia completa de variantes, ente les que taben los descapotables de techu ríxidu de dos puertes o cuatro puertes, el descapotable de dos puertes y un sedán de cuatro puertes.