cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Federico García Lorca
Últimos díes y fusilamiento
Sentíase, como dixo al periodista y caricaturista Luis Bagaría nuna entrevista pa El Sol de Madrid poco primero de la so muerte, íntegramente español, pero «primero que esto home del mundu y hermanu de toos».
En Granada buscó abellugu en casa de la familia del so amigu'l poeta Luis Rosales, onde se sentía más seguru yá que dos de los sos hermanos, nos que confíaba, yeren destacaos falanxistes. A pesar d'ello, el 16 d'agostu de 1936, presentóse ellí la Guardia Civil pa detenelo. Acompañaben a los guardias Juan Luis Trescastro Medina, Luis García-Alix Fernández y Ramón Ruiz Alonso, exdiputáu de la CEDA, que denunciara a Lorca ante'l gobernador civil de Granada José Valdés Guzmán. Valdés consultó con Queipo de Llano lo que tenía de faer, a lo qu'esti-y respondió: «Da-y café, enforma café». Según l'historiador Ian Gibson, acusar al poeta de «ser espía de los rusos, tar en contautu con éstos per radio, ser secretariu de Fernando de los Ríos y ser homosexual». Foi treslladáu al Gobiernu Civil, y depués al pueblu de Víznar onde pasó la so última nueche nuna cárcel improvisada, xunto a otros deteníos.
H. G. Wells unvió'l siguiente despachu a les autoridaes militares de Granada:
El 23 d'abril de 2015 fíxose públicu un informe policial basáu nuna investigación realizada en 1965, qu'acotaba la execución de Lorca poles autoridaes franquistes. Nel informe acusábase-y de «socialista», amigu de Fernando de los Ríos, y «masón, perteneciente a la loxa 'Alhambra', na qu'adoptó'l nome simbólicu de 'Homero'», y atribuyía-y práutica d'homosexualismu y aberración». Tamién afirma que foi condergáu a muerte en confesando», anque nun especifica qué confesaría. L'informe ta fecháu'l 9 de xunetu de 1965, y foi redactáu pola 3ª brigada rexonal d'investigación social de la Xefatura Cimera de la Policía de Granada a pidimientu de la hispanista francesa Marcelle Auclair, anque nunca llogró respuesta, una y bones l'informe foi despintáu pola dictadura franquista.
thumb|250px|El olivo onde podría ser fusiláu.
Dempués de la so muerte
Dempués de la so muerte publicáronse Primeros cantares y Amor de Don Perlimplín con Belisa nel so xardín.
Una de les obres más estremecedoras sobre'l fechu de la so muerte ye'l poema «El crime foi en Granada», escritu por Antonio Machado en 1937. Nel otru bandu, el periódicu falanxista de San Sebastián, Unidá, publicó'l 11 de marzu de 1937, una sentida elexía roblada por Luis Hurtado Álvarez y titulada «A la España imperial asesináron-y el so meyor poeta».
En 2009, n'aplicación de la llei pa la recuperación de la memoria histórica aprobada pol gobiernu de José Luis Rodríguez Zapatero, abrióse la fuesa onde supuestamente folgaben los restos del poeta, ensin atopase nada.
En mayu de 2012 salió a la lluz la so última carta, dirixida al so amigu íntimu, l'escritor y críticu Juan Ramírez de Lucas
En 2014 empecipiáronse trabayos de llocalización de la fuesa onde foi soterráu y d'identificación de cuerpos, anque dada la negativa de la familia del poeta paez improbable la exhumación del so cuerpu
En 2015 la escritora Marta Osorio publica un llibru nel qu'analiza la información qu'Agustín Penón arrexuntó sobre l'allugamientu del cuerpu del poeta (principalmente d'Emilia Llanos, amiga íntima del poeta), apuntando a un treslláu del cuerpu a otru allugamientu del mesmu camín onde foi soterráu o inclusive a Madrid
Obra
L'universu lorquiano definir por un bultable sistematismo: la poesía, el drama y la prosa alimentar d'obsesiones —amor, deséu, esterilidá— y de claves estilístiques constantes. La variedá de formes y tonalidaes nunca atenta contra esa unidá que la so cuestión central ye la frustración.
Estilu
Los símbolos: acordies col so gustu polos elementos tradicionales, Lorca utiliza frecuentemente símbolos na so poesía. Refiérense bien frecuentemente a la muerte anque, dependiendo del contestu, los matices varien abondo. Son símbolos centrales en Lorca:
La metáfora: ye'l procedimientu retóricu central del so estilu. So la influencia de Góngora, Lorca remana metáfores bien ventureres: la distancia ente'l términu real y l'imaxinariu ye considerable. N'ocasiones, usa direutamente la metáfora pura. Sicasí, a diferencia de Góngora, Lorca ye un poeta conceutista, nel sentíu de que la so poesía carauterizar por una gran condensación espresiva y de conteníos, amás de frecuentes elipsis. Les metáfores lorquianas rellacionen elementos opuestos de la realidá, tresmiten efeutos sensoriales entemecíos, etc.
El neopopularismo: anque Lorca asimila ensin problemes les novedaes lliteraries, la so obra ta llarada d'elementos tradicionales que, otra manera, demuestren la so inmensa cultura lliteraria. La música y los cantars tradicionales son presencies constantes na so poesía. Sicasí, dende un puntu de vista formal nun ye un poeta qu'amuese una gran variedá de formes tradicionales; sicasí, afonda nes constantes del espíritu tradicional de la so tierra y de la xente: l'esgarriu amorosu, la valentía, la murria y la pasión.
Dómina de mocedá
Equí inclúyense los sos primeros escritos: Impresiones y paisaxes (en prosa, anque sicasí amuesa procedimientos carauterísticos del llinguaxe poéticu) y Llibru de poemes (escritu sol influxu de Rubén Darío, Antonio Machado y Juan Ramón Jiménez); nesti poema García Lorca proyeuta un amor ensin esperanza, empuestu a la murnia.
La Diputación de Granada editó en 1986 una antoloxía poética, escoyida, presentada y anotada por Andrew A. Anderson (ISBN 84-505-3425-9). Esta antoloxía apurre Suites (1920–1923) y Poemes en prosa (1927–1928). En Suites alcuéntrase «Cancioncilla del neñu que nun nació» (páx. 71), y en Poemes en prosa «Degollación de los Inocentes» (páx. 150). Nestos escritos el poeta fai referencia al drama del albuertu.
La viudita y el conde Cabra, basada nuna hestoria real y que llegó a los sos oyíos al traviés d'un cantar infantil
Dómina de plenitú
Empieza col Poema del cante jondo (1921) que, por aciu la unidá temática, formal, conceptual y la espresión de los sentimientos, debida en parte a la so inspiración folclórica, describe la llírica neopopularista de la Xeneración del 27.
En Primeros cantares (1936) y Cantares (1927) emplega les mesmes formes: la cantar y el romance. Les temes del tiempu y la muerte enmarcar na alba, la nueche, la ciudá andaluza y los paisaxes llunares.
La muerte y l'incompatibilidá moral del mundu xitanu cola sociedá burguesa son los dos grandes temes del Romanceru xitanu. Destaquen los procedimientos habituales de poesía d'orixe popular, y la influyencia del compositor Manuel de Falla. Nun se trata d'una obra folclórica; ta basada nos tópicos con que s'acomuñar lo xitano y andaluz. Lorca alza al personaxe xitanu al rangu de mitu lliterariu, como dempués va faer tamién col negru y el xudíu en Poeta en Nueva York. Nel Romanceru xitanu emplega'l romance, nes sos variantes de novelescu, llíricu y dramáticu; el so llinguaxe ye una fusión de lo popular y lo culto.
Lorca escribió Poeta en Nueva York a partir de la so esperiencia en EE. XX., onde vivió ente 1929 y 1930. Pa Lorca la civilización moderna y la naturaleza son incompatibles. La so visión de Nueva York ye de velea y ablayamientu, mesma d'un mal suañu. Pa espresar la congoxa y l'enganía de comunicación que la embarguen, emplega les imáxenes visionaries del llinguaxe surrealista. La so llibertá espresiva ye máxima, anque xunto al versu llibre alviértese l'usu del versu midíu (octosílabu, endecasílabu y alexandrín).
El Diván del Tamarit (1940) ye un llibru de poemes d'atmósfera o sabor oriental, inspiráu nes coleiciones de l'antigua poesía arábigu-andalusí. La tema central ye'l del amor suxeto a esperiencies frustrantes y amargoses; el so llinguaxe ta bien próximu al de Poeta en Nueva York.
Lloru pola muerte d'Ignacio Sánchez Mejías (1935) ye una elexía de incontenible dolor y emoción qu'actúa d'homenaxe al toreru sevillanu que tanto sofitó a los poetes de la Xeneración del 27.
Teatru
El teatru de García Lorca ye, col de Valle-Inclán, el de mayor importancia escritu en castellán nel sieglu XX. Ye un teatru poéticu, nel sentíu de que xira en redol a símbolos medulares —el sangre, el cuchiellu o la rosa—, de que se desenvuelve n'espacios míticos o presenta un realismu trescendíu, y de que, a lo último encara problemes sustanciales del esistir. El llinguaxe, aprendíu en Valle-Inclán, ye tamién poéticu. Sobre Lorca inflúin tamién el drama modernista (d'equí deriva l'usu del versu), el teatru lopesco (evidente, por casu, nel emplegu entamáu del cantar popular), el calderoniano (almaresía tráxica, sentíu de l'alegoría) y la tradición de los títeres. La producción dramática de Lorca puede ser arrexuntada en cuatro conxuntos: farses, comedies «irrepresentables» (según l'autor), traxedies y drames.
Consciente del ésitu de los drames rurales poéticos, Lorca ellabora les traxedies Bodes de sangre (1933) y Desierta (1934), conxugación de mitu, poesía y sustancia real.
Los problemes humanos determinen los drames. Asina, la tema de la «solterona» española (Doña Rosita la soltera, 1935), o'l de la represión de la muyer y la intolerancia en La casa de Bernarda Alba (1936), pa munchos la obra maestra del autor.
Idioma andoa-shimigae
La llingua andoa shimigae, tamién llamada andoa, shimigae, gae, gai o siaviri pertenez a la familia llingüística záparo. La llingua tópase probablemente estinguida.
Los oríxenes del grupu étnicu remontar a tres grupos orixinales con escases diferencies culturales y llingüístiques: andoa, shimigae y gae. Los vecinos del grupu yeren de familia llingüística jivaroana, los achwar y los jívaro del ríu Corrientes. Na zona tamién yera avezada'l quechua del Pastaza, que col tiempu convirtióse na llingua hexemónica del área.
Distribución xeográfica
El andoa falar na zona amazónica de Perú, na rexón Loreto, provincia d'Alto Amazones, distritu de Pastaza sobre'l ríu del mesmu nome, próximu a la frontera con Ecuador. Tamién nel cantón Pastaza, na provincia del mesmu nome perteneciente a Ecuador.
Romaric Belemene
Judicaël Romaric Belemene Dzabatou ye un xugador de baloncestu congoleñu. Con 2,02 m d'estatura, el so puestu natural na cancha ye la d'aleru. Anguaño xuega pal Uviéu Club Baloncestu de la lliga LEB Oru.
Trayeutoria
Lleva'l baloncestu nel ADN. El so hermanu Cedric, qu'esllumó nel campeonatu d'España júnior en 2013 y nel que foi MVP col Peixe Galego.
Tres delles temporaes na cantera del Unicaja Málaga, na temporada 2013/14 xuega nel Clínicas Rincón.
En convenciendo en 2014, debuta col Unicaja Málaga na Lliga ACB.
En xunetu de 2016 llega vencíu por dos años al Bàsquet Manresa.
Joseba Permach
Joseba Jokobe Permach Martin, más conocíu como Joseba Permach, ye voceru de Batasuna y un destacáu dirixente de la izquierda independentista vasca. Tamién foi voceru y cordinador d'Herri Batasuna (1997-2001), conceyal y voceru d'Herri Batasuna y Euskal Herritarrok na casa conceyu de Donostia (1992-2000), asina como parllamentariu vascongáu ente 2004 y 2005 nes files de Sozialista Abertzaleak.
Javier Beirán
Javier Beirán Amigu ye un xugador españolde baloncestu. Con 2.00 metros d'estatura, xuega na posición d'aleru. Anguaño forma parte de la plantía del Iberostar Tenerife de la Lliga ACB.
Trayeutoria
Fíu del ex xugador de baloncestu José Manuel Beirán, medayista de plata nos Xuegos Olímpicos de Los Angeles 1984, los entamos de Javier nel mundu del baloncestu fueron nel so colexu Nuesa Señora de l'Alcordanza. Darréu, xugó seis años nes categoríes inferiores del Real Madrid antes de llegar al MMT Estudiantes, onde xuega un añu nel filial estudiantil de la Lliga EBA.
Nel añu 2006 xube al primer equipu del Ramiro, xugando cuatro temporaes.
En 2007, forma parte de la selección española Sub-20 que llogra la plata nel Campeonatu Européu Sub-20 de Baloncestu Masculino,
Nel añu 2010 ficha pol CB Gran Canaria, onde tamién milita cuatro temporaes, y conviértese n'unu de los xugadores más representativos del club.
Nel 2014 ficha pol CB Canarias, equipu nel qu'ufierta'l meyor baloncestu de la so carrera, magar que n'avientu de 2016, sufre un frayatu parcial del cruzáu que-y fai perder se lo que restaba de temporada. Col conxuntu canarista, llogra en 2017 la Basketball Champions League y la Copa Intercontinental FIBA.
En siendo convocáu enantes y nun poder debutar por mancadura, el 23 de febreru de 2018, Javier estrenar cola selección española absoluta, apurriendo 13 puntos (4/4 triples) y 3 rebotes nel partíu oficial de clasificación pal Mundial 2019 frente Bielorrusia.
Saga de xugadores internacionales
Xunto col so padre José Manuel Beirán, ye una de los cuatro sagues, padre y fíu en ser internacionales por España. Les otres trés son Josep Maria Jofresa y los sos fíos Rafael Jofresa y Tomás Jofresa, Pepe Laso y Pablo Laso y Josep Maria Soler y Jordi Soler.
Adriana Cisneros
Adriana Cisneros Phelps de Griffin ye la CEO y Vice Chairman de la Organización Cisneros, una compañía privada de medios de comunicación, entretenimientu, medios dixitales, inversiones inmobiliaries, desarrollos turísticos y productos de consumu con presencia en dellos países del mundu.
Biografía
Dende 2009, Adriana Cisneros desempeñóse como Presidente de la Fundación Cisneros, una organización ensin fines d'arriquecimientu fundada por Gustavo Cisneros y Patricia Phelps de Cisneros, que les sos actividaes busquen fomentar la educación y la cultura n'América Llatina.
Adriana supervisa les iniciatives educatives desenvueltes pola Fundación Cisneros, como Actualización de Maestros n'Educación (AME), un programa en llinia de capacitación pa docentes.
Organización Cisneros
Depués del so nomamientu al mandu de la Organización Cisneros, Adriana Cisneros estructuró el Grupu en cuatro divisiones corporatives:
Afiliaciones y Títulos
Adriana Cisneros ye miembru del Comité Executivu y Direutora de l'Academia Internacional d'Artes & Ciencies de Televisión (International Emmy’s), tamién miembru del Conseyu Internacional de Fondu p'América Llatina y el Caribe del Muséu d'Arte Moderno en Nueva York (MoMA), miembru de la xunta directiva del MoMA PS1, de la Filarmónica de Los Angeles y miembru fundador de Endeavor Miami.
Coles mesmes, ye miembru de la xunta del Latin American Board de la Universidá de Georgetown, y ye term member del Council of Foreign Relations. Ye tamién inversionista priváu de NXTP Labs, y funge como inversionista y mentora del Acelerador Dixital 21212 de Brasil. Ye amás miembru de YPO Intercontinental, y de New York City and Americas Gateway Chapters.
Estudios
Adriana Cisneros graduar na Universidá de Columbia en 2002 y darréu llogró una maestría en periodismu na Universidá de Nueva York (2005). Igualmente, graduar del Programa pal Desarrollu del Lideralgu (PLD) de la Escuela de Negocios de la Universidá de Harvard en 2010.
Rolando Fonseca
Biografía
Rolando Fonseca nació'l 6 de xunu de 1974 en San José, a los 9 años quedó güérfanu de madre y a esa mesma edá ingresa a les divisiones menores del Deportivo Saprissa. El so debú na Primer División de Costa Rica foi'l 5 de xunu de 1991 col Deportivo Saprissa, nel Estadiu Juan Gobán frente a l'Asociación Deportiva Limonense. El primer gol de la so carrera marcar el 28 d'agostu d'esi mesmu añu ante l'Asociación Deportiva San Carlos, permaneció nel cuadru moráu hasta 1995, n'agostu esi añu ye pretendíu pol Albacete d'España, pero depués de 3 selmanes d'intenses negociaciones nun se llegó a nengún alcuerdu, polo que Fonseca tornó al club moráu pa la temporada 1995-1996. . En xineru de 1996 foi vencíu a prestamo nel Pachuca de Méxicu onde tuvo de compañeru al so compatriota Hernán Medford nesi entós el cuadru Tuzo xugaba na Lliga d'Ascensu de Méxicu; el 26 de mayu de 1996 el Pachuca llogra l'ascensu a Primer División de Méxicu al imponese na final a los Gallos Blancos de Hermosillo 2-1 (marcador global 4-2). En xunu de 1996 tornó al Saprissa per un mes, onde apostó la segunda fase de la Temporada 1995-96 y queda esaniciáu en semifinales ante la so archirrival Alajuelense, en setiembre de 1996 foi ficháu pol Independiente Medellín onde taría por 4 meses. En 1997 seria vencíu a préstamu con América de Cali en Colombia onde tuvo por 4 meses, n'abril de 1997 Rolando entama tornar al Saprissa, pero'l presidente d'esi entós Enrique Artiñano díxo-y que nun tenía cabida en Saprissa porque yá habia un 7 y goliador como lo yera l'arxentín Adrián Mahía;entós cola negativa de nun tornar a la so casa, el xueves 17 d'abril de 1997 seria vencíu a prestamo pola so archrrival Alajuelense por 3 meses per iniciativa del presidente manudu Mario Chacón Sotu (q.d.D.G) lo cual causó ciertu malestar d'un sector del saprissismo, nes sos primeres declaraciones como manudu, Rolando dixo:  Ye posible que los saprissistas enóxense enforma conmigo . En xunetu de 1997 ficha col Comunicaciones Fútbol Club onde se caltendría hasta 1999.
En setiembre de 1999 Fonseca ye vencíu a préstamu pol club que lo dio a conocer nel fútbol Deportivo Saprissa, nuevamente en xineru del 2000 torna al Comunicaciones Fútbol Club onde xuega tol añu 2000. En xineru del 2001 nuevamente torna otros 6 meses vencíu a préstamu al Deportivo Saprissa esta vegada sería contratáu por una compañía llamada Vida nel Sol, en xunetu del 2001 dempués de la Copa América 2001 qu'apostó cola so seleición, seria nuevamente vencíu a préstamu pero esta vegada pa xugar con Reboceros de La Piedá en Méxicu , nun duraría enforma ellí yá que esi club entra en quiebra con solo un añu de tar en Primer División de Méxicu, polo cual deciden vender la franquicia, per ende Rolando decide tornar a Costa Rica a principios del 2002, pa ser vencíu nuevamente a préstamu por Lliga Deportiva Alajuelense onde yá militara enantes tamién en condición de vencíu ente abril y xunetu de 1997, esto col fin de tomar ritmu previu a la Copa Mundial de Fútbol de 2002 qu'apostaría la so seleición meses dempués. El domingu 24 de febreru del 2002, Rolando anóto-y 2 goles al so antiguu equipu'l Deportivo Saprissa nel so estadiu, lo cual causó qu'un sector del saprissismo considerara a Rolando un fichaxe de alta traición pal so archirrival, por cuenta de qu'en esi entós el club moráu pasaba un momentu difícil económicamente y deportivamente falando, entós una parte de la so afición nun-y perdonó'l so pasu al archirrival mas allá de que Rolando milito un añu antes colos moraos tando n'estremos de quiebra, por esa razón ye que dalgunos parciales moraos considerar como'l Traidor más grande que tuvo'l club moráu. Dempués de la Copa Mundial de Fútbol de 2002 torna al club dueñu de la so ficha'l Comunicaciones Fútbol Club, nel 2003 torna a Lliga Deportiva Alajuelense onde seria robláu por 5 años , nesi periodu caltiénse 2 años hasta mediaos del 2005. A mediaos del 2005 volvería nuevamente a la Comunicaciones pero esta vegada en condición de préstamu, les sos curties o llargues estancies nel club guatemalianu y los goles significativos que fizo nesi club, fixeron que se ganara'l ciñu de l'afición crema, tantu asina que ye consideráu como un ídolu del club crema. Nel 2006 torna a Alajuelense onde se caltién hasta mediaos del 2007 cuando ye ficháu pol Municipal Liberia
Rolando Fonseca ye xunto con Juan Carlos Plata, l'únicu xugador centroamericanu n'algamar la cifra de 300 goles na so carrera profesional con equipos costarricenses, estranxeros y cola seleición nacional. Llograr precisamente al minutu 25 del partíu que'l so equipu, la Lliga Deportiva Alajuelense ganó'l 4 de marzu de 2007, ante'l Club Sport Cartaginés (1-0).
En 2007 llegó al Municipal Liberia cuando se-y fixo la ufierta de que sería xugador y accionista del club. Depués retiraríase del club por diferencies cola alministración y alegando que yera un mal pasu. Na Primer División de Costa Rica xugó con cuatro equipos: Deportivo Saprissa nel que sumó 134 xuegos, Lliga Deportiva Alajuelense con 148 apaiciones, Liberia Mio y AD Carmelita equipos onde se desempeñó mientres curtios periodos.
En xineru de 2008 tornó a Guatemala pa xugar col Comunicaciones ónde yá militara enantes en delles campañes.
En Guatemala llogró xugar 182 alcuentros onde ye'l segundu meyor goliador de tolos tiempos con 105 goles, en Colombia 34, en Méxicu 39 y cola Seleición nacional 52 goles en partíos oficiales y amistosos.
El 19 d'avientu del 2010, Fonseca llograría otru títulu con Comunicaciones marcando un doblete na final contra la so archirrival Municipal, con un gol de tiru llibre al minutu 9 y otru golazu de chilena al minutu 85 que-y dio esperances a Comunicaciones de llograr el so títulu 23.
L'alcuentru definir na riola de penales dempués d'empatar 3-3 nel marcador global (1-1 na ida y 2-2 na vuelta) onde la figura foi l'arqueru Juan José Paredes llogrando asina'l títulu 23 na historia de Comunicaciones.
Pocos díes dempués de llograr el títulu, la directiva del Comunicaciones decidió rescindir el contratu del máximu goliador na historia de Comunicaciones. Depués d'esto'l delanteru costarricense anució el so retiró del fútbol profesional, el so regresu a Costa Rica pa empecipiar la carrera como futbolista del so fíu Daniel; y comentó que nun futuru interesaría-y convertise n'entrenador, pero dica agora dedicárase a actividaes personales.
El día 20 d'agostu del 2012 circula nos medios que nuevamente vuelve al fútbol cola Asociación Deportiva Carmelita. Pero'l 24 de setiembre de 2012 quedó fuera del equipu por cuenta de que nun entrena y tien bien pocu tiempu pal equipu. Fonseca namái llegó a xugar 3 partíos colos carmelos y en toos ingresó de cambéu y nun anotó.
El 17 de mayu del 2013 compareció ante'l Ministeriu Públicu como parte d'una investigación sobre l'usu d'un avión de la empresa THX realizáu pola presidenta Laura Chinchilla pa viaxar a Perú. Fonseca figura como l'únicu representante de la compañía.
Seleición nacional
Los ticos catalogar como unu de los meyores xugadores costarricenses. Foi internacional cola Seleición de Costa Rica y foi'l mayor artilleru de la seleición, con 47 tantos anguaño. Estudió en Harvard.
Apostó la Copa de Naciones UNCAF n'El Salvador, tornéu nel qu'algamó la cifra de 100 partíos apostaos cola camiseta nacional, cuando la so Seleición enfrentar al equipu llocal. Nél, anotó'l segundu gol de la victoria de la Seleición de fútbol de Costa Rica (2-0). Esti gol convertir nel máximu goliador históricu de la Seleición de Costa Rica con 46 goles nesi momentu, y nel goliador históricu de dichu tornéu con 19 goles. Amás d'apostar 5 procesos eliminatorios a copes mundiales de fútbol (1994-2010).
En 2007 consolidóse a lo más artilleru de la seleición nacional y xugando contra Chile llogró anotar de chilena'l gol númberu 1000 na historia de la seleición de Costa Rica, la so mayor allegría.
Goles internacionales
(*) En procesu
Academia Sueca
L'Academia Sueca (Svenska Akademien en suecu) foi fundada'l 20 de marzu de 1786 pol rei Gustavo III de Suecia, al envís de fomentar l'usu del idioma suecu siguiendo como modelu l'Academia Francesa (mesma academia sobre la que se modela la Real Academia Española). Consta de 18 miembros, les sos funciones yeren primeramente similares a la so homóloga francesa.
Carauterístiques
La so divisa ye «Talentu y Gustu» («Snille och Smak» en suecu). El so oxetivu principal consiste en sirvir «la pureza, la puxanza y la maxestá» de la llingua sueca. Publica dende esti puntu de vista dos diccionarios:
L'Academia Sueca designa tolos años al gallardoniáu de Premiu Nobel de Lliteratura, unu de los premios instauraos por Alfred Nobel nel so testamentu. L'Academia axuntar nel edificiu de Börshuset que tien na ciudá vieya d'Estocolmu. Ye equí onde s'anuncia tolos años el nome de los gallardoniaos colos distintos Premiu Nobel.
Miembros actuales
Llista de los actuales miembros de l'Academia Sueca ordenaos por númberu de sillón:
Toninho Moura
Toninho Moura ye un ex-futbolista y entrenador brasilanu.
Llingües baxoxermániques
350px|thumb|Antigua estensión de les llingües baxoxermániques (incluyendo l'holandés) hacia 1880. Les llingües baxoxermániques son un subgrupu de les llingües xermániques occidentales tamién conocíes sol términu ambiguu de so alemán.
Clasificación
Una clasificación puramente llingüística de les llingües baxoxermániques ye la siguiente:
Carauterístiques llingüístiques
Escontra'l sieglu III más o menos producióse una importante mutación consonántica, tamién conocida como Segunda Mutación Consonántica, nel territoriu sur del área de fala alemana. Estos cambeos producir en delles etapes y en distintes estensiones, espandiéndose dende'l sur escontra'l norte, y estremando al baxu alemán del restu de dialeutos.
La mutación fonética solamente tuvo llugar nel casu de los dialeutos del sur, como'l alamánico y el bávaru. Escontra'l norte y noroeste d'Alemaña, la Segunda Mutacción Consonántica, dando como resultáu'l Plattdeutsch puru. Ésti caltuvo, al igual que l'holandés y el flämisch (flamencu) les carauterístiques fonétiques del xermanu antiguu, y ye (yá por razones xeográfiques) más cercanu al inglés que l'alemán.
La frontera dialéutica atopar a lo llargo de la frontera alemana con Bélxica, al sur d'Aquisgrán escontra Düsseldorf. D'ende a Kassel, llega sobre Magdeburgu escontra'l ríu Elba y pasa pel norte de Wittenberg hasta'l nordeste de Frankfurt del Óder xunto a Polonia. Esta llinia conozse como la llinia de Benrath (Benrather Linie o maken/machen Linie), y al norte d'ella rixen les carauterístiques del alemán baxu, según dat Water en cuenta de das Wasser del alemán escritu.
El baxu alemán atópase en diverses zones de Llatinoamérica, debíu al fluxu de la xente que fuxía de persecuciones, especialmente de tipu relixosu. N'Estaos Xuníos y Paraguái viven los amish, descendientes de los menonites, presentes en Paraguái, Méxicu, Belice, Bolivia, Canadá y en menor cantidá n'Arxentina, gran parte de los menonites sigui falando alemán, especialmente'l baxu (anguaño una versión antigua).
Conseyu del Idioma Noruegu
El Conseyu del Idioma ayuda a protexer el patrimoniu cultural pol idioma noruegu faláu y escritu, promueve iniciatives p'aumentar la conocencia de la llingua, la so hestoria y carauterístiques distintives, promueve la tolerancia y el respetu mutuu ente los falantes de les distintes variedaes de noruegu y protexe los derechos de cada ciudadanu con al respeutive de l'usu de la llingua noruega.
Esti conseyu da encamientos a les autoridaes en materia perteneciente al idiomasobremanera respectu al usu del noruegu nes escueles, na Corporación de Radiodifusión Noruega y n'órganos de gobiernu, amás, presenta declaraciones sobre los principios de codificación de la llingua escrita y nomes de llugares, propón midíes llegales n'asuntos respeuto al idioma noruegu, brinda encamientos y guía al públicu xeneral y participa y promueve na cooperación nórdica pal cultivu de la llingua.
El Conseyu foi establecíu pola Llei del Conseyu del Idioma Noruegu en 1972. La so mayor publicación ye'l periódicu trimestral Språknitt. El Conseyu tien un equipu d'alredor de venti persones y el so subordináu'l Ministeriu Noruegu de Cultura y Asuntos Eclesiásticos.
Arsène Wenger
Arsène Wenger ye un ex-futbolista y entrenador francés.
Biblioteca Apostólica Vaticana
La Biblioteca Apostólica Vaticana (Bibliotheca Apostolica Vaticana, en llatín) ye la biblioteca de la Santa Sede, allugada en Ciudá del Vaticanu. Lleva'l nome de "apostólica", porque ye una institución que dende'l so fundación considérase la "Biblioteca del papa", yá que-y pertenez direutamente. Ye una de les más antigües biblioteques del mundu y custodia una bien importante coleición de testos históricos.
Los espertos estremen en cinco etapes la historia de la biblioteca:
A empiezos del sieglu XVII segregóse de la biblioteca'l Archivu Secretu Vaticanu. En 1623, la Biblioteca Palatina de Heidelberg, que contenía unos 3.500 manuscritos, foi donada a la Biblioteca Vaticana por Maximiliano I, duque de Baviera, n'agradecimientu pol sofitu que-y emprestara'l papa Gregorio XV mientres la Guerra de los Trenta Años. En 1657 adquiriéronse tamién los manuscritos de la casa ducal d'Urbino. thumb|El papa [[Sixto IV noma a Bartolomeo Platina prefeutu de la Biblioteca Vaticana, frescu de Melozzo da Forlì, c. 1477 (Museos Vaticanos).]]
En 1661 l'intelectual griegu Lleón Alacio convertir en bibliotecariu. En 1689 incorporar a la biblioteca les coleiciones de la reina Cristina de Suecia.
Mientres el sieglu XVIII, la biblioteca arriquecióse tamién con nueves alquisiciones y surdió el primer proyeutu de publicar un catálogu completu de los manuscritos de la biblioteca. Sicasí, namái llegaron a publicar trés de los venti volumes proyeutaos. A finales del sieglu dalgunos llibros tuvieron de ser apurríos como tributu de guerra a la Francia napoleónica, magar la mayoría fueron restituyíos cola derrota de Napoleón, en 1815.
El Archivu Secretu Vaticanu, que foi dixebráu de la biblioteca a empiezos del XVII, contién unos 150.000 volumes.
Ente los más importantes manuscritos de la biblioteca ta'l Codex Vaticanus, el más antiguu manuscritu completu de la Biblia. La Historia Secreta de Procopio afayar nesta biblioteca, y publicóse en 1623. Tamién s'atopó nella unu de los trés cancioneros conocíos de la llírica galaicoportuguesa, el llamáu Cancioneru de la Biblioteca Vaticana. Custodia coles mesmes les actes orixinales del procesu de Galileo, un manuscritu autógrafu de santu Tomás d'Aquino y les cartes orixinales del casu de Martín Lutero.
Dende'l 20 de setiembre de 2010 y tres distintos arreglos que la caltuvieron cerrada al públicu mientres trés años, la Biblioteca reabrió al públicu.
El Códiz Vaticanu
Na Biblioteca Vaticana caltiénse'l Codex Vaticanus (Códiz Vaticanu 1209), unu de los más antiguos manuscritos griegos de la Biblia, que s'atopa ellí siquier dende'l sieglu XV. Ye un códiz del sieglu IV que contién cuasi na so totalidá'l testu bíblicu.
José Manuel Beirán
José Manuel Beirán Lozano ye un ex-xugador de baloncestu español. Ye padre del tamién xugador de baloncestu Javier Beirán. Foi unu de los integrantes del equipu nacional que ganó la medaya de plata nos Xuegos Olímpicos de Los Angeles 1984.
Trayeutoria
Empecipiar nel Institutu Padre Isla del so Lleón natal, dempués xugaría nes categoríes inferiores del Real Madrid, xugando nel equipu venceyáu Vallehermoso OJE, dempués xugaría nel CB Valladolid y podría faese un buecu nel Real Madrid, anque una mancadura grave favorez una cesión nel CB Inmobanco, y otra vuelta al equipu merengue onde gana dellos títulos. Los sos últimos equipos como profesional seríen el Caja Madrid, equipu nel que xugó'l so meyor baloncestu y col que consiguió la internacionalidad por España y la famosa plata nos Los Angeles 1984, CB Valladolid de nuevu y Tenerife Nº1. Como xugador la so virtú más evidente yera'l tiru esterior. Dempués de retirase dedicar a la psicoloxía.
Saga de xugadores internacionales
Xunto col so fíu Javier Beirán, ye una de los cuatro sagues, padre y fíu en ser internacionales por España. Les otres trés son Josep Maria Jofresa y los sos fíos Rafael Jofresa y Tomás Jofresa, Pepe Laso y Pablo Laso y Josep Maria Soler y Jordi Soler.
Adriana Caselotti
Adriana Elena Loreta Caselotti foi una actriz y cantante d'Estaos Xuníos, más conocida como Adriana Caselotti. Dobló a Blancanieve en Snow White and the Seven Dwarfs de Walt Disney.
Primeros años
Guido Caselotti (1884-1978), el so padre, un inmigrante d'Italia, nacíu en Údine, foi profesor de música y entrenador vocal. La so madre, Maria Orefice (1893-1961) yera de Nápoles, y foi cantante na Royal Opera. La so hermana mayor, Louise Caselotti (1910-1999) dio lleiciones de voz y cantó ópera, siendo profesora de Maria Callas ente 1946 y 1947.
A los siete años d'edá, Adriana y la so familia habíen dexáu Connecticut, y colaron a Italia por un contratu de la so madre. Adriana foi educada nun conventu italianu, San Getulio, cerca de Roma, mientres la so madre trabayaba na ópera. Dempués de trés años, al tornar a Estaos Xuníos, esta vegada Nueva York, ella estudió cantar col so padre, de la que reaprendió inglés porque dexara de falalo n'Italia.
Carrera
A mediaos de los años 1930, Adriana Caselotti ye contratada por Walt Disney por que lu ayudar a realizar la so nueva película, xunto a Harry Stockwell. El padre d'Adriana publicaba regularmente un anunciu nel periódicu de Los Angeles: "Guido Caselotti, profesor de cantar y entrenador d'opera", siguíu d'un númberu telefónicu. Créese que los Estudios Disney vieron aquel anunciu. En diverses entrevistes Adriana cuntó qu'un representante de Disney llamó al estudiu del so padre preguntando si conocía dalguna moza que falara y cantara con voz de neña, nesi momentu Adriana taba escuchando pel teléfonu de riba y ensin duldar díxo-y a los sos padres que lu encamentara. Nel casting presentóse xunto con otres 150 actrices. Fixéron-y cantar el cantar Someday My Prince Will Come a A capela, mientres Walt Disney escuchar detrás d'una pantalla, porque nun quería que la imaxe de la cantante influyir. Resultó ganadora del papel y empezó a grabar les sos llinies darréu.
El día del estrenu, el 21 d'avientu de 1937, Harry Stockwell (la voz del Príncipe) llamó a Adriana y díxo-y que fueren xuntos al Carthay Circle Theatre de Los Angeles. Cuando la vendedora de tickets pidió-yos el so boletos, ellos dixéron-y que yeren los actores de voz de la película, pero nun los creyó. Tuvieron qu'esperar que la vendedora distrayer pa poder entrar y tuvieron d'allugase n'unu de los palcos, porque nun había asientos asignaos pa les dos estrelles. Adriana enxamás escuchara una grabación de la so voz, aparte de nun saber que la película sería un llargumetraxe en cuenta de un curtiu, polo que se prestó y emocionó mientres tol filme. Lo único de lo que se quexó foi que'l so nome nun apaeciera nos creitos.
miniaturadeimagen|206x206px|Guido Caselotti, padre d'Adriana en 1948 Pocu dempués de la premiere foi convidada a cantar nun club nocherniegu de Los Angeles los cantares de "Blancanieve" xunto con una orquesta. Dempués de la película, Disney nun quixo qu'Adriana apaeciera en cualesquier otra dempués de Snow White and the Seven Dwarfs (1937). Jack Benny mentó que pidiera permisu específicamente a Walt Disney pa emplegala na so radio y díxo-y: "Sentar, pero esa voz nun puede utilizase en cualquier llugar. Nun quiero estropiar la ilusión de Blancanieve". Esto puede dicise que foi un problema por que tuviera otres oportunidaes de trabayu. Nun primer momentu tuvo la oportunidá de doblar la película al italianu, una y bones Adriana falaba esi idioma a la perfeición, pero Benito Mussolini llamó personalmente a Walt Disney y díxo-y que nun dexara que la película fuera doblada por daquién non nacíu n'Italia, polo cual foi refugada. L'únicu otru trabayu que fizo dempués del so estrenu foi un papel en El Magu de Oz, de 1939, como la voz de Julieta mientres el cantar del home de lata, "Si solo tuviera un corazón", pronunciando la frase (falsetto) "¿Polo cual yes tu, Romeo?". Anque tamién, ensin acreitar, cantó un cantar na película Qué bellu ye vivir, de 1946, nel momentu en que'l personaxe de James Stewart formulaba un deséu nel chigre de Martini.
Hai de solliñar que como actriz solo trabayó en dos películes antes de Blancanieve; la primera foi "Naughty Marietta" en 1935 (basada nuna opera), y "The Wride Wore Rede", comedia protagonizada por Joan Crawford de 1937, antes del estrenu del llargumetraxe de Disney.
Tamién fixo un intentu de carrera na ópera (por casu, Rigoletto).
Brian Sibley, guionista y escritor, empecipió una amistá con Adriana en 1987. Sibley atopábase arrexuntando datos pal llibru que taba escribiendo llamáu Snow White and the Seven Dwarfs: The Making of the Classic Film como homenaxe pa los 50 años del llargumetraxe. Unviólu a Adriana unes entrugues per corréu, y ella unvió-y unes cintes coles respuestes grabaes.
Al contrariu de lo que Sibley creía, Adriana cantaba otros cantares aparte de les de la película. En payares de 1986, a los setenta años, Adriana grabara seis pistes: "Bésame Enforma", "Strangers in the Night", "Harbor Lights", "Autumn Leaves", "Beyond the Reef" (dambes voces), y "I Left my Heart in San Francisco". Eses grabaciones fuéron-y apurríes a Sibley por ella mesma, y agora tán disponibles en SoundCloud, según les respuestes a les entrugues.
En 1987, mientres una entrevista, cavilgó alrodiu de la so vida:
Na década de 1990, cuando'l Covarón Blancanieve en Disneylandia foi reformada, Caselotti regrabó "Deséu" pa Blancanieve, a la edá de 75 años. Foi un discu tituláu: La música de Disney: Un legáu en cantar (1992).
Circula una lleenda urbana que cunta qu'Adriana nun pudo algamar les notes altes mientres les sesiones de regrabación, lo cual yera comprensible, yá que nun había manera que la so voz sonara igual a la de 1937, y los presentes aquel día saber. Sicasí, xustu antes de la última grabación, Adriana rezó-y en voz baxa a Walt Disney: «¡Oh Walt! Onde quiera que teas, quiero que sepas que preciso la to ayuda». Foi entós cuando la postrera toma tuvo más ésitu del esperáu y fizo que toos lloraren de la emoción.
La rellación con Walt Disney
Sobre trabayar con Walt Disney dixo:
Adriana siempres esperó que Disney volviera precisala como actriz o vocalista en dalguna de les sos nueves películes, pero esto enxamás asocedió. En 1949 unvió-y una carta pidiendo que la contrataren pa emprestar la so voz a dalgún personaxe, que foi respondida por él mesmu diciéndo-y que falara col so hermanu Roy Disney. Pero Adriana nun lo fixo porque, como dixo una vegada, yera bien cobarde. La última vegada que lo vio foi nuna xira promocional en Atlanta, en 1949:
Apaiciones públiques y xires promocionales
Nun primer momentu Walt Disney quixo caltener de callao los nomes de los actores y actrices de voz que trabayaren en Blancanieve, con cuenta del espectador más nuevu creyera que se trataba d'una historia real. Por cuenta de la gran repercusión que tuvo la película, y en recibiendo'l Óscar a la meyor banda sonora en 1938, Disney decidió aprovechar aquellos sucesos y promocionar los sos estudios al traviés de dellos actores de voz que trabayaben pa él, unviándolos a distintes xires n'Estaos Xuníos y dellos países d'Europa. Foi entós qu'Adriana volvió ponese la cinta nel pelo y el vistíu de mangues abullonadas, característicu del personaxe. En munches d'estes presentaciones tuvo acompañada de Pinto Colvig, quien fixo les voces de los nanos Dormilón y Gurniador, y de Clarence Nash, la voz del Patu Donald. Años dempués Adriana confesaría qu'ente ella y Colvig hubo un fugaz romance.
Dende 1938, cuando s'empecipiaron les xires, Adriana dio conferencies de prensa, visitó hospitales, escueles, estaciones de radio y dellos programes de TV. Y cuando Disney decidió que cada 8 años reestrenaríen Blancanieve (decisión que tomó como manera de recaldar fondos por cuenta de que les películes socesor haber dexáu en bancarrota pola mor del pocu ésitu), Adriana empezó a ser conocida a nivel mundial al apaecer xunto a Walt en cada reposición. Ente 1938 y 1958 foi cuando más artículos escritos sobre ella hubo nos periódicos y revistes de la dómina, yá que tol mundu quería conocer quién yera la voz principal del tan afamáu llargumetraxe. Llegó a cantar en más de cien restaurantes y escenarios, depués o antes de roblar autógrafos.
El 22 de payares de 1972, apaeció nun episodiu de The Julie Andrews Hours saludando a la música de Walt Disney, cantando "Deséu" y "El mio príncipe va venir" con Julie Andrews (foi la emisión especial del Día d'Aición de Gracies).
Tamién grabó una apaición nel Show de Mike Douglas, en xineru de 1976 que saldría al aire en febreru d'esi añu. Yera un segmentu sobre les voces del pasáu de les películes Disney. Compartió pantalla xunto a Sterling Holloway (voz de Winnie the Pooh), Scatman Crothers (una de les voces de Los Aristogatos) y Clarence Nash, otra vegada.
En 1981 rodóse'l documental Disney Animation Special!: The Illusion of Life basada nel llibru homónimu escritu por Ollie Johnston y Frank Thomas, onde s'esplicaba'l procesu d'animación que se llevaba a cabu, con distintos entevistes, ente elles una a Adriana na que diz recordar les sos llinies y los nomes de los siete nanos.
En 1983, el filme foi nuevamente rellanzáu en tolos cines norteamericanos. Los Estudios volvieron contratar a Adriana por qu'encabezara la xira de presentación pública qu'habría en 13 ciudaes. La xira promocional empezó'l 20 de xunu y remató el 30 de xunetu d'esi añu, y les ciudaes visitaes fueron Boston, Montreal, Chicago, Filadelfia, Washington D. C., Dallas, Houston, Atlanta, Kansas City, San Francisco (California), Seattle, Nueva York y Los Angeles. Nestos llugares foi entrevistada n'hoteles como'l Four Seasons Hotels and Resorts. Ente los programes a los que foi, figuren El Show de Merv Griffin y The Tonight Show que conducía naquel momentu Johnny Carson.
Una de les sos últimes apaiciones foi'l 22 de payares de 1994, a la edá de 78 años, cuando llogró'l títulu de Lleenda Disney y mientres la ceremonia grabó les sos manes en cemente frente al Studio Theatre de Disney.
=== Matrimoniu Adriana casó cuatro vegaes. El so primer home foi Robert Chard, corredor d'entraes de teatru local, col que se casó en 1945. El matrimoniu terminó en divorciu. Adriana xunióse pocu más tarde al actor secundariu Norval Mitchell, con quien se casó en 1952. Norval retirar del so trabayu dempués de casase con ella, pero más tarde morrió en 1972. El mesmu añu, casóse col podólogu Dr. Joseph Dana Costigan, quien finó darréu (1982). El so últimu maríu foi Florian St. Pierre, emplegáu postal retiráu. Contraxeron matrimoniu en 1989, y darréu divorciáronse. Adriana nun tuvo fíos en nengún de los sos matrimonios.
El papel de la so vida
El papel de Blancanieve marcar fondamente, tantu ye asina que la casa onde vivía yera de madera y tenía un pozu de los deseos cola inscripción "I'm Wishing". Cuando entraba un mensaxe al so teléfonu, la contestadora dicía: "Usté haise comunicáu cola residencia d'Adriana Caselotti, la voz de Blancanieve y los Siete Naninos de Walt Disney". Y automáticamente reproducíase'l cantar Deseyo cantada por ella mesma. La decoración basar en cacíes, discos de vinilu, cuadros, llibros y fotografíes de los sos años doraos como la primer princesa de Disney. Ella dixo una vegada: "Ye muncho meyor ser parte d'una de les meyores películes enxamás feches, que de diez mediocres".
Tiempu dempués de la so muerte, hubo delles puyes d'oxetos que-y pertenecieren, ente ellos dos libretas con retayos qu'Adriana fixera onde se falaba d'ella al traviés del personaxe.
Muerte y mandáu
Once años antes de la so muerte, foi diagnosticada con cáncer na so mama izquierda, que finalmente foi esaniciáu. En 1996 volvió desenvolvese'l cáncer —nesta ocasión, nos sos pulmones—. El 19 de xineru de 1997, Adriana Caselotti morrió na so casa d'insuficiencia respiratoria. Finó a los 80 años d'edá. El so cuerpu foi encenráu y les cenices fueron espardíes nes agües de Newport Beach. L'hermanu de Walt, Roy O. Disney, vicepresidente de Walt Disney Company emitió un comunicáu de prensa que dicía: "Realmente sentimos que perdimos a un miembru de la familia. Adriana xugó'l papel más importante na nuesa historia y convirtióse na verdadera encarnación d'esi personaxe".
N'abril de 2008 foi recordada mentando la so frase: "Sé que la mio voz va vivir pa siempres", que díxo-y ella Brian Sibley en 1995. Col pasar de los años, Blancanieve volvióse una pieza de cultu, faciendo que la voz d'Adriana pase a la inmortalidá y seya reconocida.
La so hermana Louise Caselotti finó dos años más tarde en Malibú, tamién de cáncer.
N'avientu de 2010, la casa d'Adriana en Los Angeles (toa de madera, con pozu de los deseos incluyíu, emulando la so película), sale a la venta por cuasi mil quinientos millones de dólares.
Trabayos publicaos
Adriana publicó un llibru tituláu Do You Like to Sing?.
Adriana Cristina Serquis
Adriana Cristina Serquis ye una física arxentina qu'investiga la síntesis y carauterización de materiales superconductores y óxidos nanométricos para celdes de combustible d'alta temperatura. En 2014 llogró'l Premiu Nacional L´Oreal-UNESCO-CONICET "Poles Muyeres na Ciencia"  pol so apurra al usu racional de la enerxía llétrica.
Biografía
Ente 1994 y 2000 foi becaria de la Comisión Nacional d'Enerxía Atómica (CNEA) y del Conseyu Nacional d'Investigaciones Científiques y Téuniques (CONICET) d'Arxentina. Ente 2001 y 2003 foi investigadora post-doctoral nel Los Alamos National Laboratory de Los Álamos, Estaos Xuníos.
Anguaño ye Investigadora Principal de CONICET nel Centru Atómicu Bariloche de la CNEA. La so llinia d'investigación enmarcar en desenvolver téuniques avanzaes de carauterización de materiales pa enerxíes llimpies.
Trataos de Nimega
El Tratáu de Nijmegen roblóse'l 20 d'agostu de 1678 en Nijmegen (actuales Países Baxos) ente les Provincies Xuníes de los Países Baxos y el Reinu de Francia y punxo fin a la guerra con Holanda.
thumb|400px|La firma de la paz ente Francia y España (pintura de Henri Gascard). La invasión d'Holanda por Lluis XIV provocara la formación d'una gran coalición encabezada por Guillermu III d'Orange (estatúder de les Provincies Xuníes dende 1672) y sofitada por España, l'Imperiu, Brandeburgu, el Palatináu y Lorena (1673), que s'amosó incapaz de caltener l'emburrie de les armes franceses hasta qu'Inglaterra viose obligada, pola opinión pública inglesa, a abandonar a Francia nos sos planes d'espansión. Asina, Inglaterra roblaba una paz por separáu coles Provincies Xuníes.