cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valdeande
Valdeande ye una llocalidá y un conceyu asitiaos na provincia de Burgos, comunidá autónoma de Castiella y Llión (España), contorna de La Ribera, partíu xudicial d'Aranda, conceyu del mesmu nome.
Forma parte de la Mancomunidá de La Yecla, con sede en Santa María del Mercadillo.
Situación
Valdeande ye un conceyu español que s'atopa asitiáu en partir norte de la comarca Ribera del Duero (provincia de Burgos, Castiella y Llión). Falta 27 quilómetros d'Aranda de Duero y 90 de Burgos ciudá.
Llocalidá claramente venceyada a l'agricultura, tien nel ríu Esgueva el so principal cursu fluvial, que baña la parte occidental del conceyu creando una estensa vega. Anque nun ye l'únicu ríu que pasa por Valdeande yá que poles contorna del pueblu pasa'l ríu Gromejón, afluente del Duero.
Historia
thumb|Diosa madre d'orixe cartaxinés, de hai 2500 años, en Valdeande. Posiblemente, Ciella fora la ciudá de Gella, una de les 17 ciudaes Vaccees. Ciella taría dientro del territoriu Vaccéu, xusto na frontera colos Arévacos, qu'anque pueblos amigos, yeren distintos. Antes de los romanos, yá esistía la ruta que venía de Sagunto (Valencia), y traviesa la Península Ibérica. Al traviés de dicha ruta, baxaben los minerales qu'estrayíen na provincia de Llión y que depués diben a Grecia, Exiptu, etc. Esta ruta ye la que pasaba por Ciella y ellí na ciudá de Ciella, taba'l santuariu a la diosa "Gella", que foi creáu polos celtes qu'ellí habitaben. Estos celtes, cuando entraron n'Iberia, asítiase nos llugares que controlaben les víes de comunicación, depués en dellos sitios construyíen pueblos guerreros, onde s'entrenaben pa depués contratase como mercenarios. Ellos fueron los protagonistes principales de les batalles de Sicilia ente cartaxineses y romanos. combatieron colos cartaxineses y dellos adquirieron el costume d'adorar a la diosa madre.
Nel conceyu reconociéronse como muertes más antigües distintos restos de la dómina romana. Esti territoriu yera travesáu por una de les víes que xunía Clunia col valle del ríu Arlanza, atopándose nel so percorríu la villa de Ciella. Otros afayos de cruces y cercos dan constancia de la posible esistencia d'una pequeña comunidá hispanovisigoda en Valdeande.
Valdeande tamién tuvo presente na Reconquista una y bones la torre de la ilesia formaba parte de les fortificaciones llevantaes nesa dómina nel valle del Esgueva. El pueblu de pressura que s'adelantró a reconquistar, foi'l de Villajimeno, y depués yá'l conde Gonzalo Fernández, el padre de Fernán González, creó'l so pueblu, esti de Val-de-Fández, ye dicir Val de Fernández. A lo cimero del monte construyó'l so castiellu, que darréu foi destruyíu por Almanzor.
Agora bien, el primer documentu escritu en que se cita a Valdeande apaez nel añu 1037, tratándose d'un manuscritu de la dómina de Fernandu I de Castiella. Donóse'l monesteriu de Ciella a Silos, pero la importancia del monesteriu de Ciella, yera que tenía les reliquies de San Pelayo, que fueron donaes en 1039 al de San Pedro de Arlanza, pa face-y grande.
Nel Censo de Vecinderos de la Corona de Castiella realizáu en 1591 denominábase de la mesma y pertenecía al Partíu de los Arauces, incluyida na provincia de Burgos. El partíu cuntaba con 876 vecinos pecheros.
Villa perteneciente a la Xurisdicción de Los Arauzos, de realengu, nel partíu d'Aranda de Duero, con Alcalde Ordinariu.
Monumentos
Ilesia de San Pedro Apóstol
La ilesia álzase sobre un pretil construyíu con piedra de sillería y, percima, la torre del actual campanariu, que'l so primer cuerpu podría rellacionase cola torre fortificada del sieglu XI. Nel sieglu XIII llevantaríen el segundu cuerpu de la torre y el pórticu de la ilesia.
Na construcción entemécense distintos estilos arquiteutónicos que van dende'l románicu tardíu (pórticu), pasando pol góticu (ventanales) y el renacentista (altar mayor), hasta práuticamente los nuesos díes.
Fonte Vieya.
El monumentu ta asitiáu na parte alto del pueblu. Guarda la forma de capiya y presenta un accesu al manantial por aciu una puerta doble conformada por arcos ximielgos de mediu puntu y que tán dixebraos por una columna. El so orixe ye románicu, anque tien una inscripción del añu 1703 qu'alude a una reconstrucción.
L'aula ta allugada nel pisu cimeru del edificiu de les antigües escueles. Con esti proyeutu inténtase apurrir al visitante una perceición real de lo que foi y significó esti establecimientu rural romanu, y los sos antecesores los celtes. L'aula ta estructurada en dos zones. La primera sirve d'información xeneral con paneles, maquetes y audiovisuales. La segunda zona ye una recreación, a tamañu real, de delles de les habitaciones principales de la casona romana.
La Vallée-Mulâtre
La Vallée-Mulâtre ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Valdeande
Monumentos
Xacimientu de Ciella.
Atopar al noroeste de Valdeande. Nesi llugar aprovechóse la vega del ríu Esgueva pa instalar una casona romana de calter rural, que foi'l centru d'una esplotación agraria estensiva. Al traviés d'una calzada llegar a la capital del Conventu Xurídicu romanu, asitiáu en Clunia y de la que falta 13 quilómetros. Esta calzada, yá tuvo enantes controlada polos celtes que s'instalaron na zona. Zona arqueolóxica, declarada bien cultural protexíu el 24 d'ochobre de 1994.
Diosa Madre.
Tamién apaeció una diosa-madre en piedra, que sería'l gran afayu arqueolóxicu de la zona.
Retablu de Pedro Berruguete.
Los Templarios.
Los maestros constructores templarios posiblemente fueron los constructores de la parte gótica del templu de Valdeande, y nél dexaron grabaos los trés símbolos qu'identificaben tol so misteriu: la diosa madre, el santu Grial, y la cruz templaria.
Valdecid.
Este foi'l llugar onde acampó la so última nueche el Cid nel so destierru, antes d'abandonar Castiella. Ta nun despoblado (Villajimeno), que por aquella dómina yera un pueblu de "pressura", al llau de la gran llaguna de Valdejimeno. El Cid, baxando de Burgos, foi coyer la Calzada de Quinea que pasando por Ciella diba hasta Valencia. Yera branu, con un calor intenso castellán, asina que les llagunes yeren los llugares comunes d'acampada, y na primera d'elles, na de Villajimeno, foi onde acampó la so primer nueche de destierru. La xente del pueblu caltién hasta los nuesos díes el nome del llugar como "Valdecid". Los otros llugares onde folgó pa comer, dar de beber agua a los caballos, y axuntar xente, tamién se conocen como Valdecid, estos tán en Briongos, Valdeande y Coruña del Conde. Hai otru en Santamera. Foi un día grande en Castiella, les campanes repicaban, y la xente xuníase-y, ye por eso que la tradición oral supiera caltener los sos nomes.
Virxe del Xuncal (Virxe negra).
Ye una de les poques Vírxenes negres de la zona. Los celtes construyíen los sos templos sagraos, basaos nes corrientes d'agua, fontes, montes, y depués cuando llegaron los templarios, quixeron recuperar esa tradición, asina que nos llugares de los antiguos templos celtes, siempres s'inventaben una hestoria como qu'apaeciera una Virxe d'ente la vexetación, o fonte, o daqué rellacionáu cola naturaleza, y que nun se podía mover d'esi llugar. Asina consiguíen faer una ermita nel antiguu templu celta, y aniciar un procesu de romería que solía llevar implícitu dar unes vueltes alredor de la Virxe. Felicidad Virxe, llamada por ellos Nuesa Señora, yera siempres de les mesmes carauterístiques, y una d'eses carauterística que más la marcaba, ye que yera negra. Depués col pasu del tiempu, y la desapaición de los templarios, los católicos fueron repintando la mayoría d'elles, diciendo que l'orixe de la negritud, taba nel fumu de les veles, asina que al llimpiales solíen da-yos una mano de pintura, pero'l restu de carauterístiques típiques de felicidaes virgenes templaries si caltener, y la Virxe del Xuncal, en Valdeande ye una d'elles.
Wikidata
Wikidata ye una wiki de la Fundación Wikimedia que sirve como base de datos col envís d'apurrir una fonte común pa ciertos tipos de datos, como feches de nacencia, usaos pa los proyeutos Wikimedia como Wikipedia. Esto ye asemeyao a la forma en que Wikimedia Commons apurre almacenamientu pa los ficheros de multimedia y accesu a esos ficheros pa tolos proyeutos de Wikimedia.
Historia del desendolcu
Wikidata llanzóse'l 30 d'ochobre de 2012 y foi'l primer proyeutu nuevu de la Fundación Wikimedia dende l'añu 2006.
La primer fase tuvo llugar el 30 d'ochobre de 2012. Esto permitió que se crearen elementos que pudieran rellenase con información básica; una etiqueta (un nome o títulu), un alcuñu (un nome alternativu a la etiqueta), una descripción y enllaces interllingüísticos p'artículos de Wikipedia. Cada elementu tien un identificador únicu precedíu de la lletra Q, por casu Q7163 ye l'elementu pa política. Esto permite que la etiqueta, l'alcuñu, y la descripción, puedan traducise ensin favorecer a nengún idioma en particular.
El 14 de xineru de 2013, la Wikipedia n'húngaru foi la primera Wikipedia n'utilizar los enllaces interllingüísticos de Wikidata. Esta carauterística estendióse dempués a la versión hebrea ya italiana el 30 de xineru y a la versión inglesa el 11 de febreru. El cambéu afeuta al restu de Wikipedies dende'l día 6 de marzu de 2013.
Los primeros aspeutos de la segunda fase punxéronse'n marcha'l 4 de febreru de 2013, introduciendo pares de claves y valores pa entraes de Wikipedia. Pel momentu los valores tán llindaos a tres tipos de datos: elementos, cadenes de testu ya imáxenes de Wikimedia Commons. Nel futuru va haber más tipos de datos como coordenaes y feches.
El 27 de marzu de 2013, la segunda fase empezó a funcionar en 11 Wikipedies, depués el 22 d'abril incluyóse la Wikipedia n'inglés y el 24 d'abril de 2013, estendióse a les demás Wikipedies, pudiendo asina incluyir datos dende Wikidata.
Marina Vilmova
Marina Vilmova –en rusu, Марина Вильмова– (12 de xunu de 1987) ye una deportista rusa que compite en llucha estilu llibre, ganadora d'una medaya de bronce nel Campeonatu Européu de Llucha de 2012, na categoría de 48 kg.
Death on the Nile
Death on the Nile pue referise a dellos artículos:
Proyeutos Wikimedia
Un proyeutu de Wikimedia ye un proyeutu encadarmáu nuna wiki xestionáu pola Fundación Wikimedia, una organización sin ánimu de llucru fundada en San Francisco, California en 2003. La Fundacion xestiona munchos proyeutos de software llibre y conteníu llibre qu'apaecen más abaxo.
Laura Bohannan
Laura Bohannan, que'l so nome de soltera yera Laura Marie Altman Smith, foi una antropóloga, profesora y africanista estauxunidense conocida polos sos estudios sobre los tiv d'África occidental. Usó como pseudónimu'l nome de Elenore Smith Bowen.
Biografía
Nacida n'Estaos Xuníos, graduar n'antropoloxía cultural en 1947 na Universidá d'Arizona y doctoróse na Universidá d'Oxford en 1951.
Ente 1949 y 1953, xunto col so home Paul Bohannan col que se casara en 1943, Laura Bohannan desenvolvió un trabayu de campu ente los tiv de Nixeria. Xunto con Paul Bohannan publicó les monografíes clásiques sobre los tiv, Tiv Economy y The tiv of Central Nixeria.
Ye bien conocíu'l so artículu publicáu en 1966 na revista Natural History tituláu Shakespeare in the bush, que reflexa la diversidá de maneres d'entender los significaos d'una mesma narración ente distintes cultures, utilizando l'exemplu del Hamlet de Shakespeare.
Sol seudónimu de Elenore Smith Bowen escribió un trabayu de calter autobiográficu sobre la so estancia ente los tiv tituláu Return to laughter, publicáu en 1954. Resulta un tempranu ya interesante exemplu de l'antropoloxía autobiográfica.
Demi Lovato
Demetria Devonne Lovato Hart, conocida como Demi Lovato, ye una actriz, cantante y compositora d'Estaos Xuníos d'América y ye la fundadora xunto con Nick Jonas del sellu discográficu Safehouse Records. En 2008, interpretó a Mitchie Torres na película orixinal de Disney Channel Camp Rock y robló un contratu discográficu con Hollywood Records. En setiembre d'esi mesmu añu, publicó'l so primer álbum d'estudiu, Don't Forget. Este algamó la posición 2 na llista norteamericana Billboard 200 y recibió un discu d'oru per parte de la RIAA por vender 530 000 copies nel país. En 2009, Lovato protagonizó la serie de Disney Channel Sonny with a Chance. En xunetu, publicó'l so segundu álbum d'estudiu, Here We Go Again. El discu llegó al númberu unu del ranking norteamericanu Billboard 200 y tamién recibió un discu d'oru per parte de la RIAA. El primer senciellu d'este, «Here We Go Again» algamó la posición 15 nel Billboard Hot 100.
Tocantes a la so carrera musical, robló un contratu cola compañía discográfica Hollywood Records en 2007 y nesi mesmu añu, llanzó'l so álbum debú, Don't Forget, que debutó na posición #número dos de la llista Billboard 200 de los Estaos Xuníos y darréu, la RIAA #condecorar con un discu d'oru gracies a ventes superaes a 500 000 copies. El so segundu álbum, Here We Go Again (2009), debutó nel númberu unu del Billboard 200. El so tercer álbum, Unbroken (2011) ocupó'l cuartu llugar na so primer selmana nel Billboard 200. D'ésti, salieron los senciellos «Skyscraper» y «Give Your Heart a Break». El primeru, ocupó'l númberu diez na llista norteamericana Billboard Hot 100, ente que'l segundu tuvo un meyor papel na radio y ye el más vendíu de la intérprete nos Estaos Xuníos.
El sellu publicó'l so cuartu álbum d'estudiu, Demi (2013), que vendió 110 000 copies na so primer selmana nos Estaos Xuníos, siendo'l so meyor debú en tola so carrera. El so primer senciellu «Heart Attack», algamó'l top diez nos Estaos Xuníos, Canadá, Nueva Zelanda y el Reinu Xuníu ente otros. El so socesor, «Made in the USA» nun cuntó con bona receición comercial, ente que'l tercer senciellu «Neon Lights» llogró una acoyida aceptable nes radios d'Estaos Xuníos. Lovato participó en seis xires como artista principal: Demi Live! Warm Up Tour, Summer Tour 2009, Fall Tour 2009, South America Tour 2010, A Special Night with Demi Lovato, The Neon Lights Tour, Demi World Tour y Tell Me You Love Me Tour. Amás, foi convidada especial en xires de los Jonas Brothers como telonera nes xires Burnin' Up Tour, Jonas Brothers World Tour 2009, Jonas Brothers Live in Concert y Sex and Love Tour. Amás, el 24 de xunu de 2016 empezó una xira col ex-integrante de los Jonas Brothers, Nick Jonas , que foi llamada Future Now Tour.
Ente'l so trabayu como activista social, destaca'l so papel de voceru de anti-bullying na organización PACER, que sofita y busca soluciones pa nueves víctimes del bullying; cabo resaltar que Lovato sufrió acoso escolar cuando tenía diez años. Tamién se xunió a les empreses Aéropostale y Do Something.org na campaña benéfica «Teen for jeans», que busca recoyer pantalones vaqueros en desusu por que puedan ser donaos a adolescentes con baxos recursos.
El 29 de setiembre de 2017, Lovato llanza al mercáu'l so sestu álbum d'estudiu «Tell Me You Love Me», ésti llogró vender 74.000 copies na so primer selmana, siendo 48 000 en ventes pures, polo que-y dexó debutar nel tercer puestu del Billboard 200. El primer senciellu líder; «Sorry Not Sorry», algamó la posición númberu seis nel llistáu Billboard Hot 100, siendo la meyor posición de la cantante. Dos senciellos promocionales fueron lliberaos, siendo «Tell Me You Love Me», que debutó nel puestu 96 del Hot 100, y «You Don't Do It For Me Anymore». Más tarde, revelóse que «Tell Me You Love Seríame'l segundu senciellu oficial del álbum.
El 19 de mayu de 2021 afirmó que s'identifica como una persona non binaria.
Vallées en Champagne
Vallées en Champagne ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Aegolius harrisii
Aegolius harrisii ye una especie d'ave strixiforme perteneciente al xéneru Aegolius qu'integra la familia Strigidae. Habita fragmentadamente n'América del Sur.
Descripción
Mide 20 cm. Penriba ye de color marrón escuru con pintes blanques nes ales y una llinia de llurdios pardos nes escapulares. La cara y partes inferiores son anaranxaes, cola área facial delliniada de negru, güeyu castañu, cazu negru.
Distribución y hábitat
Distribúise per Arxentina; Bolivia; Brasil; Colombia; Ecuador; Paraguái; Perú; Uruguái y Venezuela.
Habita en florestes tropicales y subtropicales seques y montanes húmedes, montes secos y húmedos, sabanes seques y húmedes y montes altamente degradaos. Ye una especie incomún, de distribución estazada en zarraos, caatingues, montes ralos y cantos de florestes.
Comportamientu
Ave astórdiga y nocherniega, conozse bien pocu sobre'l so comportamientu.
Alimentación
Los royedores y otros pequeños mamíferos son la so principal presa, tamién s'alimenten de páxaros y d'inseutos.
Reproducción
Reproduzse nos montes de monte abiertos, deposita los sos güevos en cuévanos pre-esistentes en tueros d'árboles o palmeres muertes.
Vocalización
Da un trináu rápidu, trémbole y daqué agudu, continuu y onduláu.
Descripción orixinal
La especie A. harrisii describióse per primer vegada pol ornitólogu estauxunidense John Cassin en 1849 sol nome científicu Nyctale harrisii; llocalidá tipu «Sudamérica».
Taxonomía
La subespecie iheringi seique seya específicamente distinta. La populación de Cerro Neblina (sur de Venezuela), conocida apenes por dos exemplares coleutaos en 1985, nun foi subespecíficamente determinada. El nome binominal harrisii conmemora al ornitólogu estauxunidense Edward Harris.
Subespecies
Según la clasificación del Congresu Ornitolóxicu Internacional (IOC) (Versión 5.1, 2015) y Clements Checklist 6.9, reconócense 3 subespecies, que s'estremen principalmente pol color, cola so correspondiente distribución xeográfica:
Sablera de Barchinas
La sablera del Barcchinas ta nel conceyu de Valdés, nel occidente del Principáu d'Asturies y pertenez a la llocalidá española de Canero. Forma parte de la Mariña Occidental d'Asturies y ta enmarcada nel Paisaxe protexíu de la Mariña Occidental d'Asturies.
Descripción
La so forma ye llinial, tien un llargor d'unos 300-310 m y un anchor medio de 20 m. La redolada ye práuticamente virxe y una peligrosidá media y solo ye posible aportar a ella per mar. El llechu ta formáu por cantares rodaos y afloramientos predresos que xuníu a la dificultá d'accesu faen que sía bien pocu visitada.
P'aportar a esta sablera hai qu'alcontrar el pueblu más cercanu que ye Bustu. Partiendo del cabu Bustu» empieza una sienda escontra'l occidente. Hai que caminar unos dos km hai que xirar a la izquierda magar hai dellos caminos que conducen a la parte cimera de los cantiles. Los visitantes más habituales son el pescadores qu'apuerten a ella baxando al traviés de praos pela parte occidental. La sablera escarez de cualquier serviciu y les actividaes más encamentaes son la pesca deportiva a caña y la submarina. Encamiéntase tomar grandes precuros al averase en cantu del cantil pos la maleza tapar en munchos sitios.
Lebowa
Lebowa foi un bantustán establecíu en 1969 pol gobiernu de Sudáfrica. Dióse-y autonomía de gobiernu en 1972.
La so creación foi productu de la política de "desenvolvimientu separáu" que'l gobiernu de Sudáfrica implementó como parte del so sistema d'apartheid. La premisa foi dedicar una área de territoriu onde los sothos del norte (tamién llamaos pedi) pudieren desenvolvese en forma aisllada de les zones reservaes a los blancos. En 1989 Lebowa cuntaba con 2,6 millones d'habitantes.
Primeramente formáu por once territorios dixuntos, darréu consolidaos en trés, taba asitiáu nel nordeste de Sudáfrica nel centru del antiguu Transvaal. La ciudá de Seshego ofició primeramente de capital territorial mientres s'avanzaba na construcción de Lebowakgomo, destinada a tal fin. El 2 d'ochobre de 1972, el gobiernu del apartheid concedió a Lebowa autonomía alministrativa.
En 1994 la constitución reconoció la igualdá ente tolos habitantes de Sudáfrica cualesquier fuera la so raza, y tolos estaos d'esta clase (tamién llamaos bantustanes) quedaron disueltos, polo que la rexón se reintegró al restu del país.
Fior di latte
El Fior di latte ye un quesu frescu ellaboráu enteru con lleche de vaca. Llograr de forma bien similar a la Mozzarella y ye bien frecuente en Campania y en Puglia.
Carauterístiques
Trátase d'un quesu con testura bien cremosa que puede bazcuyar ente 14-15% de conteníu proteínico, un 62-65% d'agua (tien un altu conteníu húmedo) y un 49% de conteníu graso. Comer por regla xeneral fresquísimo, a ser posible de la producción del mesmu día. Cuanto más pasa'l tiempu desque se produció va volviéndose "stracchinado" (pastosu). Comercializar en boles arrondaes de distintos pesos, por casu, la Polpeta pesa 200 g, el Bocconcino 15 g y la Perlla 9 g.
La conservación ye delicada yá que tien de tar ente los 6 y 8 ºC y nun debe so ningún aspeutu conxelase.
Usos
Ye unu de los ingredientes principales de la famosa pizza napolitana pizza margherita. También utilizar pa la realización de xelaos y ensalaes.
Maldives
Les Maldives, nomaes oficialmente República de les Maldives y conocíes tamién como Islles Maldives, ye una nación insular asiática asitiada nel océanu Índicu. Fórmenla una doble cadena de ventiseis atolones, d'orientación norte-sur, allugaos ente la islla de Minicoy (la más meridional del archipiélagu indiu de Lakshadweep, les antigües islles Laquedives) y l'archipiélagu de les Chagos. Les cadenes d'atolones tán nel nomáu mar de les Laquedives, a unos 700 km al suroeste de Sri Lanka y 400 al suroeste de India.
De clima tropical y húmido, con unes lluvies anuales de 2.000 mm, el país tien sío, demientres la mayor parte de la so historia una nación independiente, sacante trés momentos. El primeru en 1558, cuando l'imperiu portugués dominó l'archipiélagu quince años. El segundu mediando'l sieglu XVII, en 1654, cuando l'imperiu holandés lu controló durante cuatro meses. Dos sieglos dempués, en 1887, l'archipiélagu convirtióse nun protectoráu británicu, una situación que se caltuvo hasta qu'algamó la independencia en 1965. Trés años dempués el país convirtióse nuna república. Sicasí, solo hebo dos presidentes de magar, porque'l restu del tiempu el país tuvo que soportar gobiernos autoritarios. La relixón de la mayoría de los sos habitantes ye l'Islam, que foi introducíu nel archipiélagu en 1153.
Xeográficamente l'archipiélagu forma parte de la conocida como cresta Chagos-Maldives-Laquedives, una cadena montañosa submarina del océanu Índicu. D'otra banda tamién forma, con esos dos archipiélagos, una ecorexón terrestre. Los atolones de les Maldives espárdense per un área de alredor de 90.000 km², lo que fai d'elli ún de los más dispersos xeográficamente del mundu. La so población, de 328.536 habitantes (2012), habita 192 de les 1.192 islles del archipiélagu. La principal ciudá y capital del país, Malé, asítiase na fastera meridional del atolón North Malé, y tenía en 2012 una población de 103.693 habitantes. La capitalidá de la ciudá vién-y de vieyo. L'atolón nel que s'asitia yera tradicionalmente la islla del rei, na que yeren entronizaos los cabezaleros de les dinastíes reales que dirixíen l'archipiélagu.
La República de les Maldives ye'l país más pequeñu d'Asia, lo mesmu por población que per superficie. L'altor mediu del país ye de 1,5 m sobro'l nivel del mar, col puntu más altu a 2,4 m (el menor del mundu). Poro, el mieu a la desapaición del archipiélagu pola xubida del nivel de la mar pol desxelu de los polos ye una de les principales preocupaciones de los maldivianos.
Sablera de Bañugues
.
La sablera de Bañugues, allugar na parroquia de Bañugues, nel conceyu de Gozón, comunidá autónoma del Principáu d'Asturies. Enmarcar nes sableres de la Mariña Central asturiana y ta considerada paisaxe protexíu, dende'l puntu de vista medioambiental, formando parte del paisaxe protexíu del Cabu de Peñes.
Descripción
La sablera de Bañugues tratar en realidá d'un estensu arenal, nel que pueden reparase dende fangos, cantares y afloramientos predresos na marea baxa, hasta los efeutos d'erosión nos distintos elementos xeolóxicos que conformen la rexón del Cabu de Peñes o la desaguada al mar del regueru costeru de La Cabana. Ye una sablera bien popular polos sos fáciles accesos ente otres coses. Amás les sos seles agües y el paisaxe que lo arrodia, facer ser más curiosa.
Tamién presenta un gran interés por ser una zona de gran interés arqueolóxicu, con xacimientos paleolíticos y romanos. Tocantes a los servicios qu'ufierta tenemos que na sablera hai aseos, duches, papelera, serviciu de llimpieza, teléfonu públicu, según establecimientos tantu de comida como de bébora.
Aegotheles albertisi
El egotelo montano (Aegotheles albertisi) ye una especie d'ave caprimulxiforme de la familia Aegothelidae endémica de Nueva Guinea.
Distribución y hábitat
Alcuéntrase principalmente nos montes de Papúa Nueva Guinea, anque tamién s'atopa en dellos apartaces de la parte occidental de la islla de Nueva Guinea perteneciente a Indonesia.
Aegolius ridgwayi
El miagón moricu o lechucita parda, (Aegolius ridgwayi), ye una pequeña ave de presa nocherniega na familia Strigidae. Ye nativu de Méxicu y América Central. El nome científicu de la especie ye un homenaxe al ornitólogu estauxunidense Robert Ridgway.
Descripción
18 cm.; 80 g.. Ye pequeña, de cabeza grande, con pates robustes; de color variable. ADULTOS: la cabeza y la rexón cimera ye de color café abuxáu uniforme o col mantu y la cabeza café más escuro; les primaries esternes y el álula tienen el cantu blancu; les secundaries internes y les timoneres son más o menos enllordiaes con blancu; dacuando con un finu llistáu ablancazáu na coroniella; les ceyes, los penachos loreales y el cazu son ente blancu y ante templao; el pechu ye ente canela y café opáco; el abdómen ye ente blancu y ante. L'iris ye de mariellu a leonado; la cera y la mayor parte del picu ye de color negru, colos llaos de color cuernu claru; los deos son de color carne. XUVENILES: tienen un patrón asemeyáu pero col plumaxe con más plumón; de cutiu tienen un llistáu leve nel pechu.
Nial
Rescampla que se reproduz na estación seca y a empiezos de la lluviosa.
Valdorros
Valdorros ye una llocalidá y un conceyu asitiaos na provincia de Burgos, Castiella la Vieya, na comunidá autónoma de Castiella y Llión (España), contorna d'Arlanza, partíu xudicial de Burgos, cabecera del conceyu del so nome.
Símbolos
left|120px|Escudu de Valdorros L'escudu heráldicu que representa al conceyu foi aprobáu oficialmente'l col siguiente blasón:
Premiu Federico García Lorca
El Premiu Federico García Lorca ye un premiu de poesía que vien convocándose dende los años setenta pola Universidá de Granada y la Fundación Federico García Lorca.
Valdorros
Xeografía
Ye un conceyu del Alfoz de Burgos (provincia de Burgos, España). Ta asitiáu xunto a l'autovía A-1, a 19 quilómetros de la capital provincial y a 18 quilómetros de Lerma.
Premiu Federico García Lorca
Llograron esti premiu, ente otros, prestixosos autores como Luis García Montero, Álvaro Salvador, Antonio Jiménez Millán, Aurora Luque, José Luis López Bretones, Rafael Espejo, Juan Carlos Abril, Daniel Rodríguez Moya, Andrés Neuman, Ramón Repiso, Miguel Ángel Manzanas, Ventura Camacho, Fernando Valverde, Blanca Varela y María Victoria Atencia García etc. El llibru ganador publícase nel serviciu de publicaciones de la Universidá de Granada.
Valdorros
Xeografía
Tien 327 habitantes según l'INE
Branu cultural
Unu de los mayores curiosos del branu cultural yera'l Valdorrock, festival de rock que se celebraba a mediaos de xunetu, y pol que pasaron grandes grupos del rock español como Tierra Santa, Barón Coloráu, Obús o Saratoga, según grupos noveles de la zona, siendo l'asistencia a los conciertos gratuita.
Anguaño 2016, y enmarcáu na so selmana cultural, celebróse la primer quedada nacional de pilotos de drones de carreres y freestyle, coordinada pola asociación Xtreme FPV Spain y el conceyu de Valdorros.
Accipiter nisus
El, tamién conocíu como galfarru, alferraz, ye una especie d'ave accipitriforme de la familia Accipitridae, llargamente distribuyida n'Eurasia dende la península ibérica y el norte d'África hasta Xapón y Vietnam. Les partes cimeres del machu adultu son de color gris azuláu y l'envés presenta franxes anaranxaes; la fema y los mozos son marrones nel envés y tienen franxes de dichu color nel pechu y banduyu. La fema ye un 25 % más grande: ye una de les especies d'ave con mayor dimorfismu sexual respeutu al tamañu. Pesie a ser un depredador especializáu nes aves del monte, el ferre pue topase en cualquier hábitat y, nes ciudaes, davezu caza páxaros de xardín. El machu aliméntase d'especies pequeñes, como los páridos, frinxílidos o paséridos. Les principales preses de la fema son los túrdidos y estúrdidos; tamién ye a matar aves con un pesu cimeru a 500 g.
Les siete subespecies varien llixeramente en tamañu y color; habiten les rexones templaes y subtropicales del Vieyu Mundu. Ente que les subespecies del norte migren escontra'l sur pel iviernu, los sos contrapartes del sur son residentes tol añu o nun participen de los movimientos de dispersión. El ferre reproduzse en zones de viesca de cualquier tipu y constrúi'l nial na parte alta d'un árbol con ramines; esti llega a midir hasta 60 cm de diámetru. La fema pon cuatro o cinco güevos de color azul claro con llurdios marrones; l'ésitu de la cría va depender del trabayu del machu pa caltener altu'l pesu de la fema. Los pitucos nacen dempués de 33 díes d'incubación, y abandonen el nial dempués de 24 a 28 díes.
Pocu más d'un terciu de los mozos sobrevive'l primer añu, pero la tasa de sobrevivencia pa los adultos d'un añu a otru ye'l doble. La mortalidá ente los machos nuevos ye más alta que la de les femes nueves y la duración de la vida típica en dambos sexos ye de cuatro años. Esta especie ye una de les aves de presa más comunes n'Europa, magar que les cifres de población arrumbáronse dempués de la Segunda Guerra Mundial. L'usu d'insecticides organocloraos desenvueltos principalmente pal control de poblaciones de plagues estendióse nes poblaciones d'aves mientres la segunda metá del sieglu y la concentración emplegada foi abonda pa matar a dellos ferres o debilitar a otros; les aves afeutaes poníen güevos con cáscares febles que frañaben mientres la incubación. Dende la prohibición d'estes sustancies químiques, la especie recuperó la so población pa convertise en relativamente común, y anguaño ta clasificada como d'esmolición menor na Llista Roxa de la UICN.
El comportamientu depredador del ferre fíxo-y entrar en conflictu colos humanos per cientos d'años, sobremanera colos propietarios de palombos de carreres y los criadores d'aves de corral o aves de caza. Tamién esto implicó l'amenorgamientu de les poblaciones de páxaros cantores. La investigación científica nun afitó un venceyu ente l'aumentu de los ferres y los descensos en delles aves de campu o de monte dempués de la Segunda Guerra Mundial; estudios sobre muertes de palombos de carreres demuestren que los ferres son responsables de menos de l'unu per cientu de les perdes. Los cetreros usen al ferre dende'l sieglu a lo menos; magar que la especie tien la reputación de ser malo d'entrenar, tamién ye emponderada pola so valentía. Ye representiva de les mitoloxíes xermana, griega y exipcia, y méntase nes obres de dellos escritores como William Shakespeare, Alfred Tennyson y Ted Hughes.
Descripción
thumb|L'[[iris mariellu d'esti machu nuevu puede tornase anaranxáu na edá adulta.]] Ye una ave pequeña con ales llargues y arrondaes y una cola llarga qu'ayuda a movese ente los árboles. El so llargor siempres ye mayor que l'anchu de les ales; nel machu adultu presenta unes cuatro a cinco franxes ondulaes. Les sos pates son llargues y marielles y el tarsu nun ye más anchu que'l diámetru del güeyu. Les femes pueden ser hasta un 25 % más grandes que los machos, y con un pesu dos vegaes mayor. Este «dimorfismu sexual inversu» ye inusual nos vertebraos superiores, pero común ente aves de presa y muncho más notable n'aves ornitófagues.
El contraste ente l'envés claru y les partes cimeres escures sería un exemplu de la llei de Thayer (tamién conocida como contrasombreáu), lo qu'ayuda a frañar l'esquema tradicional de l'ave. El «contrasombreáu» repárase nes aves de presa que cacen aves y otros animales que se mueven rápido. Les franxes horizontales de los adultos son típiques de les aves de presa de los montes, ente que la coloración azulada de los machos adultos tamién se repara n'otres aves ornitófagues como'l falcón, el zaperín y otres especies del xéneru Accipiter.
El picu pequeñu sírvi-y pa garrar y abasnar a les sos preses primero que pa matales o corales. Les sos llargues pates y garres tán afeches pa prindar y consumir a les aves. El deu esternu de la pata ye bastante llargu y delgáu; el deu internu y los posteriores son relativamente curtios y gruesos. El deu mediu ye bien llargu y puede usalu pa garrar oxetos, y el pezperuyu asitiáu na parte inferior de la mesma dexa a l'ave zarrar la so pata ensin dexar ranures.
Especies asemeyaes
thumb|El plumaxe miméticu del [[Cuculus canorus|cuquiellu amenorga'l númberu d'ataques per parte de les aves que tienen parasitaos los sos niales por él.]] thumb|Comparanza de les [[pluma de vuelu Primaries|plumes primaries d'un picatueru, un picurrinchón, un ferre y una peñerina.]] Especies asemeyaes son la papuda ferriasca (Sylvia nisoria) y el Surnia ulula, pos les sos figures de vuelu recuerden a la de A. nisus, anque estos tienen una tiesta grande. El cuquiellu tamién tien un plumaxe y tamañu asemeyaos a A. nisus. Un estudiu con páxaros disecaos demostró que les aves son menos propenses a averase al cuquiellu (especie que parasita a les críes), yá que tien un envés similar al ferre. La carricera ye más agresiva escontra los cuquiellos con poques semeyances al ferre, lo qu'indicaría que la paecencia col ferre usáu por esti páxaru parásitu dexa aportar al nial del anfitrión.
Vuelu y comunicación
Polo xeneral, mientres l'iviernu ye acutáu y silenciosu. Mientres la temporada de reproducción, «glaya» o «escítase». Emite una notable cacarexada qu'entiende una serie de sílabes individuales como kyukyukyukyukyu o kikikikikikiki. El ritmu del reclamu varia según seya l'usu, si va a riquilu pa una exhibición, una alerta o p'anunciar el regresu al nial, anque suel ser bien discretu cuando s'atopa fuera del nial. Cuando la fema ta nel nial guarando utiliza un «hui-ou quexumbrosu» pa reclamar alimentu al machu.
Alimentación
El ferre ye un importante depredador de pequeños páxaros del monte, anque namái el 10 % de los ataques tienen ésitu. La so téunica consiste n'ataques sorpresivos, usando sebes, parrotales, carbes, montes, güertos y otres árees del so hábitat que siempres tean cubiertes p'anubrise; la eleición d'ónde vivir depende de la presencia d'estos puntos de cacería. Tamién visita los xardinos de les zones urbanizaes, aprovechando les preses que s'atopen nelles. Espera, escondíu, adicando a les aves, y depués sal pela parte inferior y cubierta con un vuelu rápidu. Una aición defensiva de l'ave pue sobrevenir, polo que dacuando l'ave de presa agarra a la so víctima dende'l llombu y ponla pámpana abaxo, al nun faelo la presa va escapar escontra la vexetación cercana. Tamién puede atrapar a la presa a un gran altor; l'ornitólogu británicu Ian Newton describió un total de siete métodos de caza utilizaos pol ferre.
thumb|izquierda|La fema ye capaz d'atrapar una presa más grande que'l machu, como esta [[Streptopelia decaocto|tórtola turca.]]Los machos llogren matar aves que pesen hasta 40 g, y n'ocasiones hasta 120 g; ente que les femes pueden atrapar preses con un pesu d'hasta 500 g o más. Nes aves adultes, el consumu diariu envalórase en 40 a 50 g pa los machos y 50 a 70 g pa les femes. Nun añu, un par de ferres podríen matar a 2200 pardales, 600 ñerbatos o 110 palombos bravos. Polo xeneral, les especies que s'alimenten al descubiertu, o que son visibles pol so comportamientu o colloración, son les más prindaes pol ferre. Por casu, el beranín carboneru y el pardal son vulnerables a los ataques. Les aves de presa puen ser responsables de más de la metá de les muertes en delles especies, pero esti datu varia d'una rexón a otra.
thumb|Un machu adultu sobre los restos d'un [[Sturnus vulgaris|estornín pintu. Antes de comer la carne, retira les plumes grandes.]]El machu aliméntase namái de pequeños paseriformes non mayores que los malvíses, como páridos (beraninos), frinxílidos (pardinos, canarios, xilgueros y verderones), paséridos (pardales del Vieyu Mundu) o emberízidos (escribanes). La fema consume principalmente túrdidos (tordos, mierlos, malvises) y estúrdidos (estorninos), pero tamién puede atacar aves más grandes. Les preses más grandes (como colúmbides o pegues) nun muerren darréu, pero vencen cuando'l ferre quíta-yos les plumes o los come. Más de 120 especies d'aves foron rexistraes como presa, y cada ferre pue especializase nuna d'elles. Les aves que prinda l'ave de presa son, polo xeneral, adultos o nuevos, pero tamién pueden comer pitucos nel nial y carroña. En delles ocasiones, prinda pequeños mamíferos como los esperteyos, pero'l consumu d'inseutos ye bien raru.
Los páxaros pequeños muerren al intre o cuando son estruyíos pola pata del ferre, per aciu de los dos garres llargues. Les víctimes que lluchen por defendese son «enchíes» pola ave de presa, qu'usa les sos garres pa entartallalos y llacerialos. Les pates llargues son útiles cuando la presa que se defende ye enforma mayor en tamañu, p'asina poder picotiala ensin que'l cuerpu sufra mayor dañu. Írguise percima de la so presa, arrampúña-y les plumes y estarázala. Suel comer primero los músculos del pechu. Namái queden los güesos, pero'l ferre pue rompelos col gabitu de la punta del so picu. Al igual qu'otres aves de presa, el ferre produz plumaes que contienen les partes non dixeribles de les sos preses; estes miden 25-35 mm de llargor y 10-18 mm d'anchu, con un estremu más estrechu y apuntiáu que l'otru. Polo xeneral, compónse de pequeñes plumes, yá que les grandes ruémpense y nun se consumen.
thumb|izquierda|Les aves que s'alimenten albentestate, como esti [[Passer domesticus|gorrión, son más vulnerables a la depredación.]]Un estudiu desaminó la evolución d'una población de beranín ferreru nuna zona onde un par de ferres empezó a añerar en 1990. Llegóse a la conclusión de que la tasa de sobrevivencia añal (el cociente ente'l númberu d'individuos vivos al terminar l'añu y el númberu d'individuos vivos al empezar l'añu) de los beraninos ferreros adultos nesi área menguara de 0.485 a 0.376. El tamañu de la población reproductora nun camudó, pero había un menor númberu d'individuos non reproductores na población. Nel monte, los ferres yeren los responsables de la muerte d'un terciu de tolos mozos beraninos ferreros. Los reclamos d'alarma de dos llamaes feches por Beraninos carboneros cuando un depredador acosaba o cuando fuxíen d'una ave de presa, atópense dientro del rangu óptimu pa ser escuchaos tantu pola presa como'l depredador; pero'l reclamu d'alarma agudu emitíu cuando un ferre vuela na distancia nun puede ser bien recibíu polos carboneros. En Sussex constatóse que'l dañu de la depredación del ferre na perdiz parda foi mayor cuando la densidá de la perdiz yera menor. Un estudiu lleváu a cabu mientres 10 años n'Escocia atopó que los ferres nun escoyíen chibibís por tamañu o condición, esto dablemente debíase a que la téunica de caza emplegada yera un ataque sorpresa. Otru estudiu amosó que'l riesgu de depredación por ferres y azores (A. gentilis) multiplicábase por 25 si la presa taba infestada col parásitu hematófagu Leucocytozoon, y les aves con malaria aviar teníen 16 vegaes más probabilidaes de morrer aniquilaes. thumb|thumbtime=0:50|Videu d'un ferre sometiendo un palombu.
Mientres la persecución, el ferre pue viaxar 2-3 km per día. Álzase percima de los árboles na mayor parte de les vegaes que quier presumir del so territoriu, asomase pa remanar el so territoriu, y pa faer viaxes más llargos. Un estudiu fechu nuna zona montiega de Noruega atopó que'l tamañu permediu del territoriu yera de 9.2 km² nos machos y 12.3 km² nes femes; otros estudios fechos en Gran Bretaña atoparon territorios más pequeños, lo que podría esplicase con que les tierres menos granibles en Noruega tán asociaes con densidaes menores de preses.
Construcción del nial
El ferre reproduzse en montes de gran estensión, xeneralmente de coníferes o mistos, prefiriendo los montes nin mui abiertos o demasiáu mestos pa poder volar con llibertá. El nial pue alcontrase na forca d'un árbol, cerca del tueru y, dacuando na base de dos o tres rames, nuna caña horizontal allugada na parte inferior del dosel, o cerca de la parte cimera d'un gran arbustu. L'ave prefier les coníferes si tán disponibles, con una preferencia particular poles picees. Constrúi un nial nuevu añalmente, polo xeneral cerca del nial del añu anterior; delles vegaes sobre los restos d'un nial abandonáu d'un palombu bravu, o un corvus macrorhynchos —daqué que ''Acc. nisus melaschistos'' fai con frecuencia—. El machu lleva a cabu'l trabayu esencial de la construcción. La estructura, fecha de ramines sueltes que miden hasta 60 cm de llargu, tien un diámetru permediu de 60 cm. Pal allugamientu, añeden un revestimientu de ramines fines o cachos de corteya.
Mientres la temporada de reproducción, el machu adultu pierde daqué de pesu yá que s'encarga de l'alimentación de la so pareya hasta que ponga los güevos, y tamién cuando los pichones son grandes y riquen más comida. El pesu de les femes adultes algama'l so puntu máximu en mayu, pola puesta, y un mínimu n'agostu cuando se completó'l ciclu reproductivu. El númberu de güevos y l'ésitu reproductivu depende del caltenimientu d'un pesu altu de la fema. La mayor parte de los ferres permanecen nel so territoriu mientres una sola temporada de cría, otros lleguen a tar nel mesmu hasta ocho años. Polo xeneral, un cambéu de pareya o intentos fallíos na reproducción resulten nun cambéu de territoriu; les aves de mayor edá tienden a tar nel mesmu llugar. Les aves que caltienen el so territoriu tienen un mayor ésitu reproductivu, constante cada añu. Aquelles femes que camuden de territoriu tien un mayor ésitu al añu siguiente. N'Europa Central, el ferre, lo mesmo que'l azor (A. gentilis), «neutraliza» un área alredor del so nial nel que nun va cazar o depredará. Ellí lleguen munches aves pequeñes a añerar, yá que se sienten protexíes de los depredadores pola presencia d'un par d'aves de presa.
Puesta y eclosión
thumb|right|Güevos de  A. nisus calteníos nel [[muséu de Toulouse.]] La fema pon los güevos a finales de mayu o xunu. Son de color azul claro con munchos llurdios marrones; pero si son recoyíos, pierden el so color de fondu col tiempu. Cada güevu mide 35-46 x 28-35 mm y tien un pesu d'aproximao 22.5 g, de los que'l 8 % correspuende al cascarón. La calidá de los güevos pue tornar por un tamañu y masa inferior, cascarón finu y fráxil, contestura y porosidá anormales, y presencia de contaminantes (DDE, PCB, HEOD y Hg). La perda d'agua ta correlacionada con índices de polución y acumuladura de metales pesaos, que débense a l'añeramientu en zones contaminaes.
La puesta consiste de trés a seis güevos, pero ye común atopar niales con cuatro o cinco. La puesta faise davezu pela mañana, con un intervalu de dos a tres díes ente cada güevu. Si la puesta llega a perdese, la fema puede restituyila con dos güevos más, anque estos güevos son de menor tamañu. El güesu tarsometatarsu en nacíos de güevos grandes creció en menor tiempu y con un tamañu mayor que los nacíos de güevos pequeños. La incubación faise pola fema, una y bones el cuerpu del machu, más pequeñu, nun podría cubrir tola puesta; la fema empieza a guarar al poner el segundu o terceru güevu. Cada unu eclosiona dempués de 33 a 35 díes d'incubación; en casu de que la incubación seya difícil el tiempu total que va ocupar la fema va ser de cuatro a cinco selmanes. Mientres esti periodu, el machu alimenta a la fema.
Crecedera de les críes
El plumón de los pitucos ye curtiu, escasu y dafechu blancu. Son altriciales y la fema aliméntalos con preses espenaes pol machu mientres los primeres 8 a 14 díes de vida. Darréu siguen siendo alimentaos por dambos padres, pero son a consumir la presa por sigo mesmos. El segundu plumaxe xuvenil ye llanudu y marrón. El machu tresporta preses prindaes al nial hasta seis vegaes al día la primer selmana, la cifra xube a ocho vegaes al día na tercer selmana y diez vegaes al día la última selmana que los mozos tán nel nial, pa cuando la fema empieza a cazar tamién.
thumb|Gavilanes pitucos.Ente los díes 24 y 28 dempués de la eclosión, les críes empiecen a posase nes cañes cercanes al nial y a intentar el so primer vuelu. Son alimentaes polos sos padres mientres 28 a 30 díes más, y tan cerca del nial el tiempu necesariu pa daprender a esnalar. Los mozos independícense dempués de que los sos padres dexen d'alimentalos. Tolos pichones reciben la mesma cantidá d'alimentu, pero los pitucos machos, que tienen aproximao la metá del tamañu de les femes, maurecen más rápido y paecen llistos p'abandonar el nial enantes. La edá d'emancipación correllaciónase negativamente col aumentu de pesu na edá prematura. El maduror sexual algámase dempués d'unu a tres años.
Demografía, depredadores y parásitos
Na viesca d'Ae, nel suroeste d'Escocia, un estudiu demostró que'l 21 % de les críes morrió dempués de dos díes pola mor del insuficiente suministru d'agua, depredación o porque los padres abandonaron el nial.
La edá más avanzada que se conoz a la que llegó un ferre ye de venti años y tres meses, tratábase d'un individuu atopáu muertu en Dinamarca que fuera anielláu; sicasí, la esperanza de vida típica ye solu cuatro años. L'analís de datos fechu pola British Trust for Ornithology amuesa que la proporción de moces que sobreviven el primer añu ye del 34 %; la sobrevivencia n'adultos d'un añu a otru ye del 69 %. Nel so primer añu de vida les aves pesen menos que los adultos y son particularmente llixeres nos dos primeros meses dempués de la emancipación. Dablemente tengan una tasa de mortalidá alta mientres esti periodu, especialmente ente los machos nuevos. Un estudiu fechu nel sur d'Escocia suxurió que la mortalidá alta nos machos nuevos podría ser el resultáu del tamañu pequeñu y el de les sos preses, lo que-y obliga a alimentase por sigo mesmos (yá nun yera obligación de los padres) y a cazar más frecuentemente. El tamañu pequeñu tamién llenda la variedá de preses que puede cazar. Envaloróse que'l pesu permediu de les femes podría ayuda-y a sobrevivir siete díes ensin comida, tres díes más qu'un machu de pesu permediu. Otru estudiu de les femes atopó «pruebes sólides» de que la tasa de sobrevivencia aumentó mientres los trés primeros años de vida y depués menguó nos últimos cinco o seis años. La senescencia foi la causa d'esti amenorgamientu. Tamién s'atoparon grandes variaciones intraespecíficas na densidá-dependencia de la dinámica de poblaciones, y tales cambeos tornaben a un puntu d'equilibriu n'aproximao 1.7 a 22.5 años.