Lupinus_luteus
Manexu y agronomía
Tocantes a plagues, L. luteus ye bien sensible a los áfidos (Aphis spp.) nes sos variedaes duces, que tienen importancia por causar daños qu'amenorguen el desenvolvimientu de la grana y por ser vectores d'importantes enfermedaes víriques como'l mosaicu mariellu de la xudía. El altramuz mariellu tamién se ve afeutáu por caparines nocherniega (Heliothis spp.), siendo la especie de altramuz más susceptible, fundamentalmente en cultivos d'iviernu. La so canesba fura les vaines verdes, comiéndose les sos granes en desenvolvimientu. Cuando la grana ta dafechu formada y los sos tegumentos endurécense, les canesbes nun lu pueden atacar, polo que pueden evitase daños por aciu l'adelantamientu del cultivu. Una plaga bastante común en altramuces polo xeneral ye Frankliniella spp, que n'Estaos Xuníos amenorga considerablemente'l rendimientu en granu. Ḷḷuteus vese bien perxudicáu n'Australia por (Sminthurus viridis) y nes sos variedaes duces polos ácaros terrestres de pates coloraes (Halotydeus destructor). La resitencia d'esta especie a los nematodos qu'afecten a los nódulos del raigañu, como Meloidogyne spp., anque la so afección puede esaniciase con una fayadiza rotación. En patoloxíes, hai que destacar el dañu producíu en collecha por dellos fungos. Ḷḷuteus ye moderadamente susceptible'l llurdiu marrón de les fueyes (Ceratophorum setosum), una de les enfermedaes más dañibles d'aquelles qu'afecten a los altramuces d'iviernu, yá que crez a temperatures d'hasta 5 °C y soporta condiciones fríes y húmedes. Tresmítese principalmente por granes infestaes y restos de les colleches. Antracnosa (Glomerella cingulata) y el mildiu (Erysiphe spp.) afecten a los altramuces cultivaos en medios templaos y húmedos. Con tiempu templáu y escesu de mugor, el cultivu puede trate afeutáu por podrigueros de raigañu y del pescuezu del tarmu, causaes por Phythium y Rhizoctonia. Ḷḷuteus ye inmune al llurdiu gris de les fueyes (Stemphylium solani y S.botryosum). Como se comentó enantes en rellación a los áfidos, la principal enfermedá vírica, qu'afecta de manera xeneral a tolos altramuces, ye'l mosaicu de la xudía mariella (BYMV). Ésti manifiéstase en Ḷḷuteus con un motudu en mosaicu, con distorsión de les hojillas y crecedera nana. La infeición enantes del floriamientu amenorga considerablemente'l rendimientu pol baxu desenvolvimientu de granos y plantes. Si la infeición dar mientres o dempués del floriamientu, prodúcense delles granes pequeñes y de forma anormal. Pal control BYMV encamienta una llantadera temprana combinada con un control eficaz de los áfidos, y en Ḷḷuteus, onde'l virus puede tresmitise poles sos granes, ye fundamental l'usu de grana certificada llibre d'esta enfermedá. Finalmente, na recueya hai qu'estremar ente variedaes de llegumes dehiscentes y indehiscentes. La recueya en variedaes indehiscentes ye senciella, con cosechadora, y cola barra de corte a baxu altor pa evitar la perda de les vaines del primer floriamientu. Ye preferible que la collecha realizar a primeres hores de la mañana yá que al avanzar el día y xubir la temperatura, y por cuenta de que la indehiscencia nunca ye total, puede quedar granu nel suelu. Tres la recueya, les granes llimpiar pa esaniciar restos indeseaos y granes verdes, y ensúguense hasta algamar un mugor del 10% pa evitar l'ataque de fungos. Les variedaes dehiscentes aprovéchense direutamente como rastroxu, dexando'l granu ensin recoyer.