cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mitoloxía exipciana
Historia
La so visión ta basada nel so propiu país, tierra fértil al pie de un ríu y con un desiertu alredor. Polo tanto'l mundu pa ellos estremábase en tres rexones:
Xénesis
thumb|200px|Imaxe de Amón, en Karnak. Les principales divinidaes taben entamaes en cinco grupos distintes:
Mientres los líderes de los diversos grupos ganaben y perdíen influencia, les creencies dominantes tresformábense, combinaben y sincretizaban. Ra y Atón convertir en Atón-Ra, coles carauterístiques de Ra como dominantes, y darréu Ra foi asimiláu de la mesma por Horus, como Ra-Horajti. Dempués de que Ptah convertir en Ptah-Seker, foi asimiláu por Osiris, convirtiéndose en Ptah-Seker-Osiris.
Mientres la dómina d'influencia helénica sobre Exiptu, lo que perduró con más puxanza foi la tríada: Osiris, Isis, y Horus; y el so enemigu Seth, tal como se ejemplifica na "Lleenda d'Osiris y Isis". La tríada asimilara munchos de los cultos y deidaes anteriores, y cada dios yera adoráu nel so preferente llugar de veneración: Osiris en Abidos, Isis en Dendera, y Horus en Edfu. Inclusive nesta etapa, siguía la fusión, con Osiris como un aspeutu de Horus (y viceversa), dirixiéndose pasu ente pasu escontra'l monoteísmu. Sicasí, el monoteísmu, o henoteísmo, surdiera con anterioridá, fugazmente, nel sieglu XIV e. C., cuando Akenatón intentara priorizar el cultu d'Atón, na forma de discu solar, anque foi violentamente refugáu darréu pol cleru y el pueblu exipciu.
Según el Canon Real de Turín, dellos dioses gobernaron Exiptu: Ptah, Ra, Shu, Geb, Osiris, Seth, Thot, Maat y Horus; cada cual mientres inmensos periodos, dempués reinaron los Shemsu Hor mientres 13.420 años, antes de surdir la primer dinastía de faraones. Asina, el predecesores de Menes ocuparon el tronu exipciu mientres 36.620 años.
Principales divinidaes exipcies:
Vida dempués de la muerte
La creencia inicial na inmortalidá de dioses y faraones, darréu estendida al restu de los exipcios, significó que se practicara'l embalsamamientu y la momificación, pa poder caltener la integridá del individuu na vida futura, según los testos de la mitoloxía exipcia.
L'espíritu humanu
Los antiguos exipcios consideraben que l'espíritu humanu taba conformáu pol Ba, el Ka y l'Aj.
Los exipcios creíen que l'espíritu de los difuntos yera conducíu por Anubis escontra'l llugar del xuiciu, na "sala de los dos verdaes", y el corazón del muertu, que yera'l símbolu de la moralidá del difuntu, pesábase, nuna balanza, contra una pluma que representaba'l Maat, el conceutu de verdá, harmonía y orde universal. Si la resultancia yera favorable, el difuntu ye lleváu ante Osiris en Aaru, sicasí, Ammit, "el devorador de corazones", que se representaba como un ser amiestu de cocodrilu, lleón ya hipopótamu, destruyía aquellos corazones que la so sentencia resultaba negativa, torgando la so inmortalidá.
Les pallabres xustes
El Llibru de los Muertos yera una serie de 190 fórmules máxiques, afeches a les circunstancies particulares de cada individuu, que yeren depositaes xunto al difuntu, o grabaes nos murios de la tumba pa facilitar el so viaxe pola Duat; tamién contenía les pallabres fayadices a utilizar nel so xuiciu: les pallabres xustes. Unu de los meyores exemplos del Llibru de los Muertos ye'l Papiru de Ani, creáu alredor de 1240 e. C., qu'amás de testos contién munches imáxenes de Ani y de la so esposa nel so viaxe al traviés del mundu de los muertos.
Los Xueces de la Duat
Los 42 xueces de la Duat son: Ende, Am Khaibit, An Af, An Hetep ef, Arfi Em Khet, Ari Em Abef, Basty, Desem Besek, Desem Snef, Fenti, Hept Khet, Heref Haf, Her Uru, Hetch Abhu, Kenemti, Khemiu, Maa Antuf, Neb Abui, Neb Heru, Neb Maat, Neba, Nefertum, Neha Her, Nehebkau, Neheb Nefert, Nekhenu, Qerrti, Ruruti, Sekhriu, Sera Kheru, Sertiu, Set Qesu, Shet Kheru, Ta Retiu, Tcheser Tep, Tem Sepu, Tenemiu, Tutu, Uamenti, Uatch Rekhit, Usekh Nemmt y Utu Nesert.
El periodu monoteísta
thumb|200px|Ajenatón y la so familia venerando a Atón, en Ajetatón ([[Amarna).]] Un intervalu curtiu del monoteísmu (Atonismo) asocedió sol reináu d'Akenatón, enfocáu na deidá exipcia del sol, Atón. Akenatón proscribió la veneración d'otros dioses y construyó una nueva capital, Aketatón (Amarna), alredor del templu pa Atón.
El cambéu relixosu perduró solamente hasta la dómina de Tutankamon, el fíu de Akenatón y de una esposa secundaria. Por ser esti cambéu bien impopular foi rápido proscritu. Ello ye que el borráu de los nomes de Akenatón y Tutankamón de los murios y de les llistes reales rellacionar con esti radical cambéu relixosu.
Dempués de la cayida del faraón de Amarna, el panteón exipciu orixinal perduró como fé dominante, hasta la imposición del cristianismu coptu y, darréu, del islam, anque los exipcios siguieron teniendo rellaciones con otres cultures monoteístes, como los hebreos. Ablucantemente, el pueblu exipciu apenes opunxo resistencia al espardimientu del cristianismu, esplicáu n'ocasiones afirmando que Xesús, orixinalmente, yera un sincretismu venceyáu principalmente a Horus, con Isis representando a la Virxe María.
Henoteísmo y otres teoríes
Dalgunos exiptólogos consideren esti cultu más próximu al henoteísmo; dellos eruditos, sobremanera aquellos con enclinos relixosos xudeocristianes, cunten que ye incorreutu ver esti periodu como monoteísta, ya indiquen que los exipcios nun adoraba a Atón, sinón a la familia real como parte del panteón de los dioses, quien recibiríen la so enerxía divina de Atón. Otros envaloren que Moisés y Ajenatón yeren el mesmu personaxe.
Influencies esternes
Exiptu caltuvo rellaciones colos habitantes de Nubia, Libia y Canaán, los pueblos fronterizos, comerciales o béliques en diversos periodos. Tamién foi influyíu polos gobernantes griegos ptolemaicos, que reinaron n'Exiptu mientres 300 años. Exiptu finalmente foi incorporáu nel Imperiu romanu, gobernáu primeramente por Roma y darréu dende Constantinopla, hasta la conquista árabe.
Periodu hicso: dinastía XV y dinastía XVI
Tres el derrumbe del Imperiu Mediu empieza'l denomináu segundu periodu entemediu d'Exiptu. Mientres esta dómina, nel delta del Nilu surden los gobernantes hicsos (inmigrantes asiáticos), qu'apoderen Exiptu personalmente, o por aciu mandatarios vasallos (dinastía XV y dinastía XVI). Ye la puxanza del dios Seth, darréu desfamáu tres la espulsión de los hicsos.
Periodu libiu: dinastía XXII a dinastía XXIV
Exiptu tuvo mientres enforma tiempo lazo con Libia. Dempués de la muerte de Ramsés XI, el sumu sacerdote de Amón Herihor, tomó'l control d'Exiptu hasta que fueron reemplazaos (ensin signos de llucha evidente) polos reis libios de la dinastía XXII. El primer rei de la nueva dinastía, Sheshonq I, sirvió como xeneral so los mandatarios de la dinastía XXI. Sábese qu'él designó al so propiu fíu pa ser sumu sacerdote de Amón, una ocupación que primeramente yera un cargu hereditariu.
Periodu Ptolemaicu (304 a 30 e. C.)
Empezó con Ptolomeo I Sóter y términu con Cleopatra VII. Ptolomeo I Sóter "salvador", fundó la dinastía Ptolemaica, que gobernaría Exiptu unos 300 años. Los ptolomeos promovieron el cultu a Serapis, deidá sincrética d'Osiris y Apis. Dellos reis ptolemaicos adoptaron el costume exipcia de casase coles sos hermanes, y munchos gobernaron conxuntamente coles sos esposes. El postreru de los Ptolomeos, la famosa Cleopatra, foi una de les escases reines que gobernaría n'Exiptu.
Periodu Romanu (30 e. C. a 639 d. C.)
Exiptu foi incorporáu al Imperiu romanu y gobernáu, primero, dende Roma y darréu dende Constantinopla (hasta la conquista árabe). Nes comunidaes xudíes del Exiptu Romanu foi introducíu'l cristianismu nel sieglu II. De primeres foi escorríu puxantemente poles autoridaes romanes, que tarrecieron la discordia relixosa más que cualesquier otra cosa, nun país onde la relixón fuera siempres suprema. Pero rápido ganó adherentes ente los xudíos d'Alexandría. D'estos, pasó a los griegos, y darréu a grupos d'exipcios, quien atoparon satisfactories les sos promeses de salvación personal y les sos enseñances sobre igualdá social.
Fiestes de los antiguos exipcios
Nengún pueblu tuvo más ceremonies relixoses que los antiguos exipcios, pos non yá escoyeron como oxetos de cultu toa clase d'animales, sinón hasta les llegumes de los xardinos. Según los exipcios fueron los primeres n'inventar la mayor parte de les divinidaes paganes conocíes de los griegos, tamién fueron los primeres qu'establecieron les fiestes celebraes nel so honor, la pómpara del so cultu, les ceremonies, los oráculos, etc.
Les fiestes principales d'esti pueblu, como les de los perses y de los indios, fueron establecíes según les dómines maritales del añu: la más solemne, llamada "la fiesta de los Llamentos de Isis" o de la desapaición ( Muerte ) d'Osiris, empezaba'l 17 de "athyr" o 13 de payares, según Plutarcu:
Amás d'estes fiestes xenerales en tol Exiptu, había fiestes llocales, dalgunes de les cualos atraíen un inmensu concursu de población: tales yeren les fiestes de Bubastis na ciudá d'esti nome; la de Neith o Minerva en Sais, llamada la fiesta de les "Llámpares encendíes;" la del Sol en Heliópolis; la de Buto o Latona, na ciudá d'esti nome; la de Marte en Paprenis, numberaes por Heródoto:
Amás, el Nilu yera una de les formes so les cualos adoraben a Osiris: el 24 de setiembre, nel solsticiu d'estivu, yera cuando llegaba al so mayor altor d'hinchente bienhechora d'esti ríu que presentaba entós l'espectáculu d'un risueño archipiélagu pol que cruciaben ensame de barques; el 24 de setiembre yera, pos, un día d'allegría y una de les fiestes más solemnes en que s'abrir les preses del ríu al ruiu de les aclamaciones universales y de los berros d'allegría d'un inmensu ensame: la pantera que refundiaben al ríu yera una ufrienda que se faía al dios; estes fiestes duraben siete díes, mientres los cualos creíase que los sacerdotes gociaben d'una tregua colos cocodrilos y podíen bañase ensin peligru nel Nilu.
Dende los Ptolomeos, principalmente en tiempu de los romanos, nada igualaba al rellumu y a la solemnidá de les fiestes del dios Serapis que destronó, o siquier borró les antigües divinidaes ente los exipcios, como Mithra lo fixera ente los perses: Serapis yera entós el dios universal d'Exiptu, y el so cultu tendía a la unidá cristiana de la mesma que'l de Mithra.
Templos.
thumb|250px|Templu de Hatshepsut en Deir el-Bahari. Munchos templos entá permanecen de pies, otros tán en ruines per erosión y vandalismo; bastantes sumieron, lamentablemente, al ser utilizaos como cantera de materiales pa otres construcciones. El faraón Ramsés II foi un gran promotor, restaurador y, lamentablemente, tamién un usurpador de templos de faraones precedentes.
Los templos más importantes tán nos actuales allugamientos:
Villarembert
Villarembert ye una comuña francesa del departamentu de Saboya, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Señal de voz
Les ondes sonores son ondes mecániques llonxitudinales, aniciar pol movimientu de dalguna porción d'un mediu elásticu (sólidu, líquidu o gaseosu) con al respective de la so posición d'equilibriu, y por cuenta de les propiedaes elástiques del mediu, esta perturbación puede movese d'un llugar a otru. Esiste un gran marxe de frecuencies ente les cualos puede xenerase ondes mecániques llonxitudinales. Les ondes sonores amenorgar a les llendes de frecuencia que pueden aguiyar l'oyíu humanu pa ser percibíes nel celebru como una sensación acústica. Estes llendes de frecuencia estender d'aproximao 20 Hz a cerca 20 KHz y llámense llendes d'audición. Les ondes oyibles son producíes por cuerdes en vibración (por casu el violín y les cuerdes vocales), por columnes d'aire en vibración (l'órganu y el clarinete) y por plaques y membranes en vibración (el casu del tambor) [Resnick, Halliday. 1965].
Descripción del aparatu fonador humanu
left|thumb|225px|Aparatu fonador humanu.
L'aparatu fonador ye'l conxuntu d'órganos que tienen como función producir la voz humana, conformar los pulmones, que producen un fluxu d'aire; la larinxe, que contién les cuerdes vocales, la farinxe, los cuévanos oral y nasal y una serie d'elementos articulatorios como los llabios, los dientes, el alvéolo, el cielu la boca, el velu del cielu la boca y la llingua.
Nel procesu de xeneración de la voz, el soníu inicial provién de la vibración de les cuerdes vocales conocida como vibración glotal, esto ye, l'efectu sonoru xenerar pola rápida apertura y zarru de les cuerdes vocales conxuntamente col fluxu d'aire emitíu dende los pulmones. Les cuerdes vocales son dos membranes allugaes dientro de la larinxe, l'abertura ente dambes cuerdes denominar glotis. Cuando la glotis empieza a cerrase, l'aire proveniente dende los pulmones esperimenta una turbulencia, emitiéndose un ruiu d'orixe aerodinámicu. thumb|225px| Modelu simplificáu de los cuévanos oral, llabial y nasal. Al cerrase más les cuerdes vocales empiecen a cimblar a manera de llingüetes, produciéndose un soníu tonal, ye dicir periódicu y que la so frecuencia varia en forma inversa al tamañu de les cuerdes. Esti soníu ye propiu del falante y ye más agudu pal casu de muyeres y neños. Escarez d'información llingüística.
Depués de travesar la glotis el soníu pasa al traviés del cuévanu supraglótica, que ye la porción del aparatu fonador que dexa modificar el soníu dientro de marxes bien amplios. Ta conformáu principalmente por trés cuévanos, el cuévanu oral, el cuévanu llabial y el cuévanu nasal, correspondientes al gargüelu, los llabios y la ñariz respeutivamente. Estos cuévanos constitúin resonadores acústicos, que modifiquen los soníos d'alcuerdu a la forma qu'adopten, la llingua y los llabios dexen efectuar esta variación de manera voluntaria.
Forma d'onda de la señal de voz
La señal de voz ta constituyida por un conxuntu de soníos xeneraos pol aparatu fonador. Esta señal acústica pue ser tresformada por un micrófonu nuna señal llétrica. La señal de voz nel tiempu puede ser representada nun par d'exes cartesianes. Como tou los soníos, ta formáu esencialmente por curves elementales (senos y cosenos) pero les posibles combinaciones d'éstes pueden ser complexes. A manera d'exemplu, amuésase la forma d'onda de la pallabra esplorador' (Imaxe estrayida de [Peralta, Cotrina. 2002]). La representación de la señal de voz en función del tiempu ye importante yá que brinda información sobre carauterístiques importantes como la enerxía y les cruces por cero, que faciliten el so estudiu y analís.
Enerxía y cruces per cero
La función d'enerxía d'una señal representa la enerxía disipada por una resistencia de 1 ohm cuando se-y aplica un voltaxe x(t). Nuna señal continua, la Enerxía total Y nel intervalu de tiempu t_1 a t_2 ta definida como:
Pal casu de les señales discretes onde N ye'l númberu de muestres de la señal, la enerxía definir por:
La variación d'enerxía na señal de voz deber a la variación de la presión subglotal y de la forma del tracto vocal. La Enerxía ye útil pa estremar segmentos sordos y sonoros na señal de voz, por cuenta de que los valores d'esta carauterística aumenten nos soníos sonoros al respective de los sordos.
none|thumb|225px| Cruces per Cero. a) Señal Continua. b)Señal Discreta.
La formulación matemática de la Densidá de cruces per cero pa señales discretes esta representa na siguiente fórmula, na cual, sgn ye la función signu y N ye'l númberu de muestres de la señal.
Amuésase les gráfiques d'enerxía y cruces per cero de la pallabra 'seis'. Como puede reparase, el valor de la enerxía varia en rellación direuta cola amplitú de la señal. La función de Densidá de Cruces per Cero algama los sos valores más altos cuando se trata de soníos tales como la 's', que son conocíos como soníos fricativos.
none|thumb|225px|Enerxía y cruces per cero de la pallabra 'seis'.
none|thumb|225px|Espectru de frecuencia de la pallabra 'dos'.
La frecuencia fundamental, nun tien de confundir se col pitch, brinda información sobre la velocidá a la que cimblen les cuerdes vocales al producir un soníu, que ye xeneráu pola rápida apertura y zarru de les cuerdes vocales con pequeñes soplíes d'aire, produciendo un espectru de frecuencia similar al amosáu na figura siguiente. Esti espectru podría ser llográu si asitiárase un micrófonu d'ampliu rangu direutamente nel gargüelu, enriba de les cuerdes vocales, pero debaxo de les estructures resonantes del tracto vocal. El pitch ye aquel atributu de la perceición auditiva pola cual los soníos pueden ordenar nuna escala musical, la unidá na que se mide'l pitch ye la Escala del Mel. La frecuencia, intensidá y les propiedaes de uns soníu interactúan en formes bien complexes pa dar la perceición de pitch que puede ser un reflexu bien probe de la frecuencia fundamental.
L'espectru ta conformáu d'harmónicos de la frecuencia fundamental. Magar l'espectru lleva un gran componente cerca de la frecuencia pitch (aprox. 50 Hz), tien gran cantidá d'harmónicos, y asina tien componentes de frecuencia que s'estiende hasta pasáu los 5 KHz. [Flores. 1993]. Otra carauterística importante ye la envolvente espectral. Un analís fayadizu sobre esta carauterística dexa llograr información sobre los distintos tipos de soníu.
none|thumb|225px|Envolvente espectral.
Frecuencies formantes
Los cuévanos que conformen el cuévanu supraglótica actúen como resonadores acústicos. Si realiza un analís espectral del soníu depués de travesar estos cuévanos, l'efectu de la resonancia produciría una énfasis en determinaes frecuencies del espectru llográu, a les que se-yos denominara 'formantes'. Esisten tantes formantes como resonadores tien el tracto vocal. Sicasí considérase que namái los trés primeres, acomuñaes al cuévanu oral, bucal y nasal respeutivamente y apurren l'abonda cantidá d'información pa poder estremar los distintos tipos de soníu. Na figura amuésase l'espectru de la pallabra 'unu', y denominar F1, F2 y F3 a los sos trés principales frecuencies formantes. L'amplificación de caúna d'estos trés frecuencies depende del tamañu y forma qu'adopta'l cuévanu bucal y el cuévanu oral, y si l'aire pasa o non pela ñariz.
none|thumb|225px|Frecuencies formantes.
Tipos de señales de voz
Básicamente, la Señal de Voz puede clasificase nos siguientes tipos, Sonora, Non Sonora y Plosiva [Flores. 1993].
Señal sonora
La señal sonora xenerar pola vibración de les cuerdes vocales calteniendo la glotis abierta, lo que dexa que l'aire fluya al traviés d'ella. Estes señales carauterizar por tener alta Enerxía y un conteníu frecuencial nel rangu de los 300 Hz a 4000 Hz presentando cierta periodicidad, ye dicir son de naturaleza cuasiperiódica. El tracto vocal actúa como un cuévanu resonante reforzando la enerxía en redol a determinaes frecuencies (formantes). Na figura siguiente amuésase'l comportamientu d'esti tipu de señales nel tiempu. Toa les vocales carauterizar por ser sonores pero esisten consonantes que tamién lo son, tales como, la 'b', 'd' y la 'm', ente otres.
none|thumb|225px| Señal sonora.
Señal non sonora
A esta señal tamién se-y conoz como señal fricativa o sorda, y caracterízase por tener un comportamientu aleatoriu en forma de ruiu blanco. Tienen una alta densidá de Cruces per Cero y baxa Enerxía comparaes coles señales de tipu sonora. Mientres la so producción nun se xenera vibración de les cuerdes vocales, yá que, l'aire traviesa un estrechamientu, y xenera una turbulencia. Les consonantes que producen esti tipu soníos son la 's', la 'f' y la 'z' ente otres. La figura siguiente amuesa la forma d'onda d'una señal non sonora.
none|thumb|225px| Señal non sonora.
Señal plosiva
none|thumb|225px|Señal sonora.
Modelu del tracto
none|thumb|225px| Modelu del tracto vocal.
El control de ganancia G, determina la intensidá de la escitación. El tracto vocal manifiesta un númberu bien grande de resonancies, pero como s'afirmó enantes, namái se consideren trés y en dellos casos cuatro, esto ye por cuenta de que les resonancies d'alta frecuencia son atenuaes pola carauterística frecuencial del tracto que tiende a actuar como un filtru pasabajo. Esti modelu ye una simplificación del procesu de la fala. Los soníos fricativos, nun se penerar pol tracto cola mesma estensión en que lo faen les señales sonores, polo que'l modelu nun ye bien precisu pa esti tipu de señales. Amás, el modelu supón que los dos señales pueden dixebrase ensin considerar nenguna interacción ente elles, lo que nun ye del tou ciertu, una y bones la vibración de les cuerdes vocales ye afeutada poles ondes de presión dientro del tracto. Sicasí, estes considerancies pueden ser inoraes, resultando'l modelu lo suficientemente fayadizu.
Factores qu'afecten la señal de voz
Esisten munchos factores qu'afecten la correuta perceición de les señales de voz, tales como'l ruiu, l'acústica y la calidá del micrófonu. El ruiu, defínese como aquellos soníos aleatorios que de forma "oculta" tresformen y amazcaren el soníu. Yá que, ye pocu probable atopar una redolada d'audiu dixital en perfectu silenciu, ye importante conocer la cantidá de ruiu, en rellación cola señal que s'introduz nel equipu de soníu, especialmente na tarxeta de soníu. La fuercia de cualquier soníu (falar por casu), comparada con forzar permediu del ruiu, conozse como rellación señal a ruiu (SNR). A midida que aumenta la rellación SNR, ye meyor el trabayu realizáu en grabación.
Acústica de l'habitación (ecos), puede crear cambeos nel espectru de la señal de voz, por cuenta de les resonancies de l'habitación. Yá que, cualquier ambiente zarrao tendría resonancies inherentes, la so énfasis cuando interfier con una señal de fala puede crear rangos anormales de frecuencies. Por cuenta de esto, prodúcense dos cambeos básicos na acústica d'una habitación, el primeru ye causáu pol retardo nel tiempu de la torna de la señal orixinal d'una superficie reflectante, tal como una paré o una ventana. Cuando la onda ye reflexada, torna con muncho menor amplitú, y tardiega nel tiempu, ésta interactúa cola forma d'onda orixinalmente falada pa crear un nuevu espectru compuestu de la fala. El segundu, ta rellacionáu cola reflexón d'una superficie rugosa d'una paré, lo cual tiende a atenuar n'altes frecuencies, pero a reforzar nel rangu de baxes frecuencies. [Cater. 1984]. Ruiu del ambiente afecta si l'usuariu del sistema ta operando'l dispositivu en cualquier llugar que nun sía una habitación sele, esiste la posibilidá de la interferencia del ruiu coles formes d'onda. Sicasí ensin ruiu esterno, el sistema ye susceptible de captar ruiu al traviés del micrófonu, y anque suene estrañu, munches vegaes el ruiu provién dende la boca mientres la pronunciación del mensaxe.
Nel casu de los soníos plosivos, si'l micrófonu ye allugáu direutamente enfrente de la boca del falante, entós ye bien susceptible de ser bombardeado por pequeñu rabaseres d'aire causaes polos soníos plosivos. La meyor forma de tratar el problema ye d'arrodiar el micrófonu con un material esponxoso tresparente acústicu, que rápido estene la velocidá del vientu de les pronunciaciones plosivas, dexando a les vibraciones acústiques normales pasar al traviés del micrófonu. Otres fontes de ruiu esterno, tal como los ventiladores nos ordenadores, aire acondicionaos, teléfonos, y otres persones falando puede tamién causar problemes cola exactitú del sistema de reconocencia. Otra téunica p'atayar el ruiu esterno ye penerar la señal d'audio antes procesala. Por cuenta de que les frecuencies de voz que contienen información relevante tán dientro d'un rangu relativamente estrechu dende 200 a 3000 Hz, l'espectru d'audiu puede ser peneráu al traviés d'un filtru pasabanda pa refugar les señales acústiques fuera d'esi rangu de frecuencies.
La calidá del micrófonu probablemente ye, el factor que más inflúi na alquisición electrónica de señales de la fala ye'l tipu de micrófonu que se ta usando. Esisten, principalmente, cuatro tipos de micrófonos disponibles nel mercáu, que son el electreto, el dinámicu, el de cristal y el de carbón. Pa percibir fácilmente les diferencies ente estos tipos de micrófonos, les sos carauterístiques principales son comparaes na siguiente tabla.
none|thumb|350px|Comparanza de los tipos de micrófonos.
Steve Kloves
Steve Kloves ye un guionista y direutor d'Estaos Xuníos. Conocíu por haber sío'l guionista principal de la franquicia cinematográfica de Harry Potter (2001-2011), na cual trabayó afaciendo casi toles películes de la saga, sacante la quinta entrega, Harry Potter y l'Orde del Fénix, onde foi sustituyíu por Michael Goldenberg.
Hedera hibernica
Hedera hibernica ye una especie d'hiedra del xéneru Hedera perteneciente a la familia Araliaceae. H. hibernica, como'l so pariente Hedera helix (hiedra común), ye una peligrosamente especie invasora, maleza en partes de Norteamérica, con iviernos medios.
Hábitat
Ye nativa de les mariñes atlántiques d'Europa. El so nome común ye hiedra del Atlánticu, hiedra d'Irlanda. thumb|Hedera hibernica con berries, [[Hertfordshire, Reinu Xuníu, febreru.]] thumb|parasitáu por [[Orobanche hederae]] thumb|Nun muriu
Descripción
Son plantes que al cortales esprenden un arume duce y fuerte, ensin rizomas. Tien dos formes de fueyes, les fueyes de les cañes maneres, que xeneralmente son cordiformes o palmotiaes, dacuando hastaes, con (0)3(5) lóbulos -dacuando'l central ye más llargu que los llaterales-, con base truncada, de color que va d'acoloratáu a verdosu y tricomes estrellaos. Les fueyes de les cañes fértiles son enteres -dacuando con 3 lóbulos-, xeneralmente elíptiques o ovaes, dacuando llanceolaes, escasamente obovaes o oblongues, dixebraes por entrenudos; llimbu de color que va d'un verde pardusco a verde intensu, con nervios verdo­sos, pocu prominentes. Les inflorescencies en umbelas con 20-35 flores. Pétalos deltoideos, d'un verde amarellentáu. Sépalos los triangulares, de color castañu. Frutos negros, dacuando d'un verde foscu. Granes 2-4(5). Tien un númberu de cromosomes de 2n = 96.
Ecoloxía
Puede ser una meruxa nociva o ser invasiva. Rique un suelu constantemente húmedu, y puede crecer en cualquier redolada de lluz dende plenu sol a solombra fonda. El so hábitat natural son los montes o arbustos trupos que son frescos y cubiertos de nubes mientres gran parte del añu, tal como s'atopa de cutiu nes rexones montascoses cerca de la mariña. Prefier un bon drenaxe o suelos alcalinos ricos en nutrientes y humus.
Taxonomía
Hedera hibernica describióse por (G.Kirchn.) Carrière y espublizóse en Revue Horticole 62: 163. 1890. Hedera: nome xenéricu dadu a la hiedra.
hibernica: epítetu del griegu antiguu que significa "del iviernu".
Comandante en xefe
Comandante en xefe ye'l máximu cargu y grau militar esistente en determinaos países de tol mundu. El cargu como talu significa que ye'l comandante de toles fuercies armaes del país. Na mayoría de los casos son los xefes d'Estáu o'l xefe de Gobiernu por entemediu del ministru de defensa o asemeyáu. Con esto refuérzase la noción de que ye l'autoridá civil y político la que ta al cargu de les fuercies armaes. Foi instauráu per primer vegada por Carlos I d'Inglaterra en 1639.
Esti cargu recibe'l nome nel estáu español de Capitán Xeneral de Tolos Exércitos (o Capitán Xeneral de los Reales Exércitos) y el títulu ostentalu La so Maxestá el Rei D. Xuan Carlos I d'España.
N'Arxentina'l comandante en xefe de les Fuercies Armaes ye'l presidente de la Nación. N'Estaos Xuníos d'América tal grau tamién lu porta'l presidente.
Nes Fuercies Armaes de Xile, esti ye'l rangu qu'ostenta'l Xeneral de mayor antigüedá dientro de cada rama, ostentando'l mandu máximu de la mesma, esisten trés (Exércitu, Armada y Fuercia Aérea), en Carabineros de Xile recibe'l nome de xeneral direutor de Carabineros. El Códigu de Xusticia Militar xilenu crea namái pa tiempos de guerra la figura del "comandante en xefe de les Fuercies Armaes y Carabineros", cargu que tien de ser ostentáu por unu de los comandantes en xefe de les FF.AA. o'l xeneral direutor de Carabineros. Coles mesmes, la Rexón Militar Austral (Magallanes y l'Antártica Xilena) cuenta col so propiu comandante en xefe, dependiente direutu del Ministeriu de Defensa Nacional.
En Cuba
thumb|200px|Comandante en Xefe -- Xefatura Suprema de les Fuercies Armaes Revolucionaries de Cuba
La estructura de direición de les Fuercies Armaes Revolucionaries de Cuba parte del papel directivu del Comandante en Xefe. Esti cargu foi desempeñáu dende los tiempos del Exércitu Rebalbu hasta'l 24 de febreru de 2008 por Fidel Castro. Anguaño, exerz esta función l'hasta esi momentu Xeneral d'Exércitu Raúl Castro, en siendo designáu como presidente de la República de Cuba esi mesmu día.
Riberos de la Cueza
Riberos de la Cueza ye un conceyu y llocalidá de Tierra de Campos na provincia de Palencia, Comunidá Autónoma de Castiella y Llión, España.
Xeografía
Riberos de la Cueza ta asitiada a 38,6 Km de Palencia y a 4,6 Km de Cervatos de la Cueza. La principal vía de comunicación ye la carretera provincial P-963. Pol términu trescurre'l ríu Cueza, que'l so calce reformar en 1992 cola concentración parcelaria de “Valle de la Cueza” anguaño en fase rematada y alcuerdu publicáu'l 1 de xineru de 1998. Un tramu de la cañada real lleonesa pasa pel norte del conceyu.
Monumentos
Ilesia parroquial barroca de Santa María, que les sos fiestes patronales celébrense'l 8 y 9 de setiembre. La planta de la ilesia componer de tres naves, y la cubierta ta formada por bóvedes d'arestes amazcaraes de yeserías. Dientro d'ella destaquen los retablos barrocos de los sieglos XVII y XVIII, y el “Benditu Cristu de la Salú” que gocia d'una gran devoción na llocalidá. Nel sieglu XIV, esistía otra ilesia dedicada a San Salvador, güei sumida.
Economía llocal
Población dedicada fundamentalmente a l'agricultura estensiva de secanu, y a la ganadería d'ovín.
Bibliografía
Alcalde Crespo, Gonzalo. La Tierra de Campos Palentina. Ediciones Cálamo, 1998. ISBN 84-95018-10-1
Lycaena phlaeas
Lycaena phlaeas ye una caparina diurna del xéneru lycaena y de la familia Lycaenidae.
Distribución y hábitat
Tien una amplia distribución nes zones templaes d'Eurasia, África nortices y al este d'América del Norte. Atópase n'hábitats variaos, siendo más común a los llugares de vexetación baxo, como praos y campos abiertos, pandoriales, y a los cantos de los caminos de campu. Tamién apaez dacuando broten los praos y montes. Na zona del Mediterraneu los adultos de mantu bicolor vense de febreru a ochobre.
Gústen-y el nectar de les flores de la escabiosa (Scabiosa columbaria) una planta bien frecuente nos praos. Los machos de mantu bicolor son territoriales y espulsen a otres caparines, entá más grandes, del so territoriu.
Bioloxía
El mantu bicolor ye una caparina pequeña, con un valumbu de 22 a 27 mm. Les ales son de color anaranxáu y negru. Na cara cimera, la coloración ye bien vistosa pero na inferior ye de colores más nidios.
La gata d'esta especie fai namái 15 mm de llargor máximu. De normal les gates de mantu bicolor son de color verde, pero dalgunos exemplares tienen una coloración de color marrón acoloratáu. Aliméntense de les fueyes de distintes especies de plantes del xéneru Rumex como, por exemplu, l'acedera. Hai guxanos que permanecen activos tol añu.
Morteza Azari
Morteza Azari foi un imán y ayatollah chiíta iranín.
Huesa
Huesa ye un conceyu español de la provincia de Xaén, Andalucía, perteneciente a la Contorna de Cazorla, forma parte del so partíu xudicial. Tien una población de 2.553 habitantes (2016). El so términu municipal parte con Quesada al norte y al oeste, Hinojares y Pozo Alcón al este, y la provincia de Granada al sur. El xentiliciu de los sos habitantes ye: Huesense, hueseño/a, osense.
Una pequeña parte del so conceyu forma parte del Parque Natural de la Sierra de Cazorla, Segura y Les Villes.
Orografía
Ta delimitado pela so parte oriental meridional pelos ríos Guadiana Menor y Alicún (tamién llamáu Guadahortuna), respeutivamente; esti postreru desagua nel Guadiana Menor, dibuxando la esquina sureste del términu. Cre
Historia
Cunta la tradición que'l primer nome que recibió Huesa foi'l de Villarosas, anque nun se pudo confirmar una y bones los primeros datos de que dispón el Conceyu son del 25 de xunu de 1275. Añu en qu'Alfonsu X dona al Conseyu de Úbeda los Castiellos de Huesa y Tíscar, que fueron conquistaos a Mohamed Hadon.
Siendo frontera de Castiella col Reino de Granada, foi llugar de numberoses guerres ente moros y cristianos. La primer conquista cristiana sobre'l Castiellu de Huesa data de 1275 cuando pasó a depender de Conceyu de Úbeda por orde d'Alfonsu X. Anque nun foi hasta 1455 cuando se conquistó definitivamente por Don Francisco de La Cueva, dándo-y a Enrique IV títulu d'El Condao.
A mediaos del sieglu XV y hasta el sieglu XVII foi denomada Poyatos, créese qu'esi nome vien dau por Pedro Poyatos que nesa dómina yera posesor de grandes finques nésta zona.
Poyatos taba asitiáu xunto a un regueru, esautamente na so marxe esquierda. Pero les viviendes que se construyeron na marxe derecha d'esti regueru recuperaron l'antiguu nome de Huesa, faciéndose esti nome oficial y calteniéndose hasta l'actualidá.
L'antiguu regueru ye anguaño una de les cais principales de Huesa: l'Avenida d'Andalucía.
El día 21 d'avientu de 1361 tuvo llugar nel términu municipal de Huesa la batalla de Linuesa, na que les tropes del reinu de Castiella y Lleón ganaron a les tropes musulmanes del reinu nazarí de Granada. Al mandu de les tropes castellanu-lleoneses atopábense los caballeros Diego García de Padilla, Maestre de la Orde de Calatrava, Enrique Enríquez "el Mozu", Adelantado mayor de la frontera d'Andalucía, y Men Rodríguez de Biedma, Caudiellu mayor del obispáu de Xaén.
Patrimoniu históricu/artísticu
Ilesia parroquial Nuesa Señora de la Cabeza
Ye, ensin dulda, l'elementu más relevante del patrimoniu históricu/artísticu del conceyu. Enclavada na parte más alta del pueblu y que la so torre ye puntu de referencia visual pa toos. Alzada so la advocación de la Virxe de la Cabeza (patrona de la llocalidá) nel mesmu llugar que se cree había una pequeña capiya gótica, yá sumida, construyida escontra finales del sieglu XV na redolada de lo que tenía de ser el nucleu de población más relevante de la dómina, cohesionado alredor del castiellu, tamién desapaecíu y del que, na actualidá, pueden reparase dellos restos. Nes cercaníes del mesmu y por causa de trabayos agrícoles atopáronse diverses pieces cerámiques y metáliques referíes a la dómina de dominación musulmana y posterior reconquista cristiana. Al nun realizase nunca xeres d'investigación los restos topaos pasaron a manes privaes.
Por cuenta de una crecedera demográfica importante, mesmu del sieglu XVIII, y por pertenecer Huesa al Adelantamientu de Cazorla, dependiente de la mesma del Arzobispáu de Toledo, l'Arzobispu Don Francisco Antonio de Lorenzana y Buitrón promulga nel añu 1778 un decretu que tresforma la pequeña y vieya ermita n'ilesia. Con éses por cuenta de esti decretu, empecípiense les obres de construcción del nuevu templu, sobre la base del que s'alzó a principios del sieglu XVIII, respetando l'arquiteutura relixosa típica de la dómina. De la primer dómina queda la torre cuadrada, colos sos cuatro cuerpos de campana, cubiertos por arcos de mediu puntu. Nun se tienen datos de l'antigüedá de dicha torre, delles fontes asitiar a mediaos del sieglu XVI.
Hasta'l so aspeutu actual, la ilesia sufrió distintos cambeos y restauraciones. La más significativa la construcción d'una capiya amiesta, la capiya del Sagrariu, de tamañu igual en llargor a la nave principal y con accesu propiu. La imaginería más relevante data tamién del sieglu XVIII. Les imáxenes de los patronos de la ciudá San Montés y La Virxe de la Cabeza, d'autor anónimu dambes, posiblemente donaes pol obispáu de Xaén. Destaca tamién una talla policromada de Jesús Nazarenu, d'autor anónimu, posiblemente del sieglu XVII, procedente del conventu de les Agustinas de Cazorla.
Otros llugares d'interés:
Pobláu ibéricu de los Castellones de Ceal
Allugar na ribera del valle del Guadiana Menor, cerca de l'aldega de Ceal. Ocupa n'espolón predresu que cai escontra'l ríu y que determina la forma del propiu pobláu. Foi afayáu pa la ciencia, mientres los trabayos de construcción de la carretera que xune Hinojares con Pozo Alcón, na década de los años 50. Estos trabayos afectaron al pobláu y más sensiblemente al so necrópolis, poniendo de manifiestu la riqueza del xacimientu y la calidá de los sos materiales.
Los Castellones de Ceal ye un pobláu fortificáu (oppida) y dispuestu nes rimaes que la topografía del cuetu ufierta. Presenta estructures d'habitación de distintes fases constructives, con murios lliniales y espacios de planta rectangular. A lo llargo del periodu d'ocupación, reparar distintes reestructuraciones urbanístiques y constructives, entá n'estudiu.
Los restos arqueolóxicos estrayíos mientres la so escavación, demuestren que la so economía yera agrícola y ganadera, destacando la presencia de restos de piedres de moler y recipientes d'almacenaxe, de los que pueden sabese que contuvieron cebada y más escasamente trigu. Ente la fauna, los restos atopaos son, en casi la so totalidá, ovicapridos (oveya y cabra).
El material cerámico ye fechu a tornu, característicu del mundu ibéricu, perteneciente, nel pobláu, a principios o mediaos del sieglu IV antes de Cristu. Sicasí, esta cronoloxía puede ser anterior polos restos cerámicos atopaos na necrópolis, que quiciabes la asitien a mediaos del s. VII. Les escavaciones nel interior del pobláu han documentaos fases que van dende finales del s. IV e.C.
La necrópolis atópase nes proximidaes del pobláu y della hanse escaváu numberoses tumbes y munches más que fueron destruyíes pola construcción de la carretera. La so morfoloxía suel ser, de pequeñes cámares de planta rectangular y suelu empedrado, colos restos de la cremación y los restos de la dote nel so interior. Dalgunes d'estes tumbes taben revocaes al interior ya inclusive caltuvieron restos de decoración pintada. Tamién ye característicu la presencia de "ustrinum" o llugares onde se realiza la cremación.
Esti pobláu ye d'un momentu de la cultura ibérica, en plenu apoxéu y onde se marquen les diferencies sociales ente los individuos o grupos d'individuos (les diferencies de les dotes y el so conteníu, atestiguáu nes tumbes), lo que nos informa d'una organización xerarquizada socialmente y de calter aristocráticu. La so importancia basar nel allugamientu xeográficu del pobláu, comunicando'l valle del ríu Guadalquivir coles altiplanicies de Baza, en Granada.
Los Rincones
Asentamientu de la Edá Media. Nel xacimientu nun s'aprecien restos d'estructures en superficie, tan solu elementos cerámicos de gran dificultá a la d'averar la cronoloxía, yá que se trata d'elementos vidraos y a tornu ensin tratamientu que nun dexen un acercamientu real al so momentu históricu. Podría tratase d'una fase medieval pero ensin definir.
Cuetu Negru
Pobláu de la Edá del Bronce final. La superficie d'esti cuetu, ta formada por 4 terraces gradiaes de norte a sur dende la parte más alta, cayendo escontra'l ríu, y sobre les cualos pueden apreciase restos de construcciones de piedres formando una superficie reticular de poco altor que define espacios rectangulares, que se van afaciendo a la topografía del terrén.
Olivar de Brazu Fuerte
Villae de la dómina romana. Nel xacimientu nun s'aprecien restos d'estructures en superficie, tan solu elementos cerámicos qu'amuesen la esistencia d'un asentamientu de dómina romana: tégulas, terra sigillata, cerámiques comunes.
Molín Fariñeru'l Gatu
Datáu ente 1950/1959. Molín fariñeru llétricu con elevadores y rosques que porten el trigu y la farina d'una máquina a otra. Cuenta con atrojes pal almacenaxe del trigu, atroje p'amugalo, alfanxe, estancia de la molienda y estancia de máquines. Les trojes tán construyíes en tapial y encaladas, siendo la so función ye la d'almacenar el granu. L'alfanxe, construyíu en lladriyu y madera, ye onde s'atopa'l xuegu de piedres de moler. Dientro atópase'l engranaje que mueve la piedra. La estancia de la molienda ye onde se realiza'l procesu de la molienda del granu. La estancia de máquines ye la segunda planta onde s'atopen les trojes, la llimpia y la cernedora.
Melithreptus gularis
Melithreptus gularis, ye una especie d'ave Passeriformes, perteneciente a la familia Meliphagidae, del xéneru Melithreptus.
Llocalización
La especie y les subespecies d'esta ave alcuéntrase n'Australia.
The Queensland Flora
The Queensland Flora (embrivíu Queensl. Fl.) ye un llibru ilustráu con descripciones botániques escritu pol botánicu australianu d'orixe inglés que trabayó la flora de Queensland, Frederick Manson Bailey. Espublizóse en seis volúmenes ente 1899 y 1902 con un índiz espublizáu tres años más tarde.
Horariu de Branu d'Europa Oriental
]] L'Horariu de Branu d'Europa Oriental (EEST, de Eastern European Summer Time, n'inglés) ye unu de los nomes del fusu horariu UTC+3; va 3 hores per delantre del Tiempu universal coordináu (UTC). Úsase como hora llegal estival en dellos países d'Europa, d'África del Norte y d'Oriente Mediu. Mientres l'iviernu emplégase l'Eastern European Time (UTC+2).
Yusei Ogasawara
Yusei Ogasawara (小笠原 侑生, ), ye un futbolista xaponés.
O Vulpeculae
O Vulpeculae (O Vul / HD 185059 / HR 7458) ye una estrella variable na constelación de Vulpecula. Alcuéntrase 44 minutos d'arcu al sur de 9 Vulpeculae.
Al igual que T Vulpeculae, nesta mesma constelación, O Vulpeculae ye una variable cefeida; el so rellumu bazcuya ente magnitú aparente +6,73 y +7,54 nun periodu de 7,9907 díes. De tipu espectral F5Iab, la so temperatura efectivo ye de 5550 K. El so radiu, según la fonte consultada, ta entendíu ente 51 y 57 vegaes el radiu solar. Tien un conteníu metálico similar al del Sol, con un índiz de metalicidá [Fe/H] = +0,11. La so masa ye 5 vegaes mayor que la masa solar. Per otra parte, O Vulpeculae ye una estrella binaria espectroscópica con un periodu orbital de 2510 díes. La órbita del sistema ye considerablemente escéntrica, con un valor de ε = 0,675.
La so distancia respeutu al Sistema Solar, basada na rellación ente les variaciones de color y del diámetru angular, ye d'aproximao 2080 años lluz, non bien distinta a la llograda a partir de la midida de la so paralax (2250 años lluz).
Cova del Demo
La Cova del Demo ta asitiada nel conceyu asturianu de Bual.
Trátase d'una cueva natural qu'agospia dellos grabaos prehistóricos de la Edá del Bronce con dibuxos d'homes y muyeres dataos ente 1500-1.100 e.C..
Ibros
Ibros ye un conceyu español de la provincia de Xaén, Andalucía, forma parte de la contorna de La Llomba. Parte con Baeza cola qu'esta estrechamente rellacionada, y colos conceyos de Lupión, Rus, Canena y Linares.
Toponimia
El nome actual deriva de l'antigua Ibes o Ibris oretana, que de la mesma recibió'l nome d'un rei íberu qu'habitó nella.
Historia
Según dellos autores ésta ye l'antigua "Ibes" o "Ibris" de los oretanos, na qu'esistió un fabulosu rei Ibero que dio nome al conceyu. A esta etapa ibérica atribúyese la famosa muralla ciclópea que s'alcuentra nel so cascu urbanu. Les numberoses muertes arqueolóxiques topaos nel so términu municipal amuesen una intensa ocupación humana mientres dómina romana. Trátase de villes rústiques ente les que destaquen la del Cortixu del Álamu, la de la paraxa del Forcayu y la de la Corrolada del Manchegu, onde tamién s'atopó una pequeña necrópolis. De la etapa islámica atopáronse dos inscripciones na llocalidá: la primera una llábana funeraria fechada en 1025, que taba embutida na muralla ciclópea y foi treslladada al Muséu Arqueolóxicu Nacional; y una segunda, fechada nel sieglu XII, que s'atopa nel Muséu Provincial de Xaén. Los cristianos tomar nel añu 1157, pero cayó nuevamente en poder de los árabes, hasta que foi definitivamente conquistada por Fernandu III el Santu. Por un privilexu de Felipe IV del sieglu XVII nel que se señala que namái quedaben "la muralla y la so cerca y dos torres descubiertes", paez ser que les defenses de la población taben constituyíes por un pequeñu castiellu y una cerca na que se reutilizó la muralla ciclópea. Tres la conquista polos castellanos tuvo estremáu en dos jurisdicción: "Ibros del Rei", por ser realengu, y "Ibros del Señoríu", por pertenecer al Duque de Santiesteban. Esta diferencia xurisdiccional tamién la foi socioeconómica, marcada polos altos impuestos que teníen de pagar al señor. Si nel añu 1561 el de realengu cuntaba con 297 vecinos, el de señoríu apenes si cuntaba con 31 vecinos. Esta división marcó la morfoloxía del so cascu urbanu, con dos zones yustapuestes: Ibros del Rei, en redol al templu parroquial y al conceyu, con nobles viviendes de sillares y cais empedradas, y Ibros del Señoríu, barriu pintorescu y popular, qu'amuesa'l so orixe en families con un nivel económicu más baxu.
Patrimoniu
Ente'l patrimoniu arquiteutónicu destaquen la muralla ciclópea, construyida ente los sieglos I antes de Cristu y el primer sieglu de nuesa yera y declarada en 1931 Monumentu Históricu-artísticu, y la Ilesia parroquial de San Pedro y San Pablo, d'estilu manierista.
Festividaes
Festividá de San Antón, 17 de xineru:
Llevántense lluminaries polos barrios y places del conceyu en redol a les que los ibreños canten, baillen, comen y pasen una animada velada.
Los vecinos, en peaes arrexuntaes por edá, treslladar al campu pa xintar, condumio nel que nun falten les rosquíes de pan; pela nueche, la cita ye nel pueblu en redol a les lluminaries llevantaes en cais y places siendo típica la ellaboración de sabroses farrapes.
Fiestes n'honor a la virxe de los Remedios, 3 de mayu: