cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La Tabla (Tamón)
Alcuéntrase a 9,60 km de Candás, la capital del conceyu, a un altor mediu de 159 msnm y tien una población de.
Samuel Kanyon Doe
Samuel Kanyon Doe, foi presidente de Liberia dende 1980 hasta 1990. El so réxime carauterizar por ser una dictadura basada na etnicidad y por reprimir a la oposición política.
Doe, de la etnia krahn, una tribu rural de Liberia continental, recibió entrenamientu de les Fuercies Especiales del Exércitu d'Estaos Xuníos. Los krahn son d'antepasaos puramente africanos, como la mayoría de la población de Liberia. Esta mayoría sufriera una llarga represión pola élite américo-liberiana, que baxaba de los esclavos estauxunidenses que fundaron Liberia en 1847.
Golpe d'estáu de 1980
El 12 d'abril de 1980, Doe llevó a cabu un golpe d'estáu qu'acabó cola muerte de William R. Tolbert, Jr., tres el que proclamó'l Conseyu de Redención Popular, del que yera xefe. Yera la primer vegada desque se formó Liberia na que taba gobernada por descendientes de nativos africanos, y pocos díes tres el golpe d'estáu executar a munchos miembros del gobiernu de Tolbert. N'agostu de 1981 Thomas Weh Syen, a quien Doe xulgó como pro-americanu, foi arrestáu xunto con otros cuatro miembros del Conseyu de Redención Popular por supuestamente urdir un plan p'asesinar a Doe; los supuestos conspiradores fueron executaos pocu más tarde.
Mientres los sos primeros años nel cargu Doe desenvolvió rápido una afinidá col gobiernu d'Estaos Xuníos, especialmente mientres l'alministración de Ronald Reagan (quien se refería a Doe como “Chairman Doe”). Sofitó abiertamente la política esterior estauxunidense de la guerra fría mientres la década de 1980 (cortó les rellaciones diplomátiques cola Xunión Soviética) y entá desafió a una engarradiella a diplomáticos que criticaron a los Estaos Xuníos na so presencia.
Presidencia
Doe consiguió que s'aprobara una nueva constitución por referendu en 1984 y allegó a les eleiciones presidenciales de Liberia de del 15 d'ochobre de 1985, dándo-y el 51% del votu. Les eleiciones fueron manipoliaes, les papeletes fueron llevaes a un llugar secretu onde 50 homes de Doe cuntar y antes de les eleiciones asesinó a más de 50 de los sos oponentes. Pensóse tamién que Doe camudó la so fecha de nacencia de 1951 a 1950 pa cumplir los requisitos de la nueva constitución, que marcaba que'l presidente tenía de tener siquier 35 años. Thomas Quiwonkpa, que liderara al golpe de 1980 con Doe, trató de llegar al poder el 12 de payares. L'intentu fracasó tres una llucha en Monrovia y Quiwonkpa morrió. Doe tomó xuramentu finalmente'l 6 de xineru de 1986.
So Doe, los puertos de Liberia abrir a los barcos estauxunidense, canadiense y europeos, lo que traxo consigo unes considerables inversiones de firmes estranxeres de tresporte marítimu, que consideraben al Liberia un paraísu fiscal.
A finales de la década de 1980, cuando l'amenaza del comunismu esmorecióse y l'austeridá financiera llegó a Estaos Xuníos, éstos se desencantaron cola corrupción del gobiernu de Doe y retiráronlu importantes sumes d'ayuda estranxera. Esto, combináu col descontentu popular que xeneró'l favoritismu de Doe a la so tribu, los krahn, dexó-y nuna situación bien precaria.
Asesinatu
Charles Taylor, un antiguu aliáu de Doe, entró a Liberia dende Costa de Marfil el 24 d'avientu de 1989 pa empecipiar una guerra de guerrilles contra él. Taylor escapara d'una prisión de los Estaos Xuníos na qu'ingresó dempués de que Doe acusára-y d'esfalcu. A mediaos de 1990 la mayor parte de Liberia taba controlada por facciones rebalbes. Doe foi prindáu en Monrovia por Prince Johnson el 9 de setiembre de 1990 y foi torturáu antes de morrer. La tortura grabar en videu y amosóse nos noticiarios de tol mundu. El videu amuesa a Johnson bebiendo una cerveza Budweiser mientres se-y corta la oreya a Doe.
Bandera de Reunión
Pero esiste una propuesta creada pola Asociación de la Bandera pa la Reunión (Association pour le Drapeau de la Reunión, APDR), organización que nun tien un calter independentista.
L'Asociación Francesa de Vesicoloxía propunxo otra bandera nel añu 2003, compuesta nun pañu de color blancu nel qu'apaez representáu'l Volcán de la Fournaise delantre del sol que ta asitiáu sobre'l nome de la islla.
No wave
El No Wave tuvo un curtiu periodu de vida pero influyente del punk rock centráu en Nueva York mientres los postreros 70s y tempranos 80s. El términu No Wave foi en parte un xuegu de pallabres satíricu, refugando los elementos comerciales del entós popular xéneru New Wave, y tamién una declaración de la naturaleza esperimental de la música: la música de la No Wave nun pertenecía a nengún estilu o xéneru fixu.
De distintes maneres, la No Wave nun ye un xéneru musical claramente definíu. Nun hai, por casu, una harmonía fixa como na mayoría del rock y el blues. Hai dellos elementos comunes a tolos artistes, incluyendo soníos atonales abrasivos, fuerte énfasis en ritmos repitíos, y más énfasis nel humor y la testura que na melodía convencional. Les lletres suelen tratar sobre nihilismu y confrontación ("Little orphans running through the bloody snow/ No more ankles and no more clothes" - Teenage Jesus & the Jerks), o yeren puzzles astractos ("Why be ashamed of hatred/ There's nothing wrong with burning" - Swans).
La No Wave tamién dibuxó un arte escénico. DNA, por casu, foi formáu por trés persones con poco o nenguna esperiencia tocando preseos o actuando en direutu. Sicasí, tocaben los cantares usando métodos propios, DNA rápido utilizó la so “inxenuidá” y tocaron llamativos soníos únicos.
Los artistes clasificaos como No Wave, xeneralmente tuvieron poca semeyanza musical ente ellos: Los grupos trabayaron en distintos estilos, tales como funk y jazz (James Chance), blues, música aleatoria y punk rock. Mars, Swans y The Static (Glenn Branca) esperimentaron con ruiu estremo, la música droning que taba carauterizada por repetitivos drumbeats y lletres explícitamente nihilistes y Guitarra de tres puente.
La No Wave tuvo un importante impautu en bandes de noise ya industrial que se formaron dempués, como Big Black, Lev Six, Helmet y Live Skull. Sonic Youth remaneció d'esta escena creando música-como-arte que foi aclamada tantu pol públicu como pola crítica.
L'álbum Non New York, “producíu” por Brian Eno, ye'l meyor exemplu d'esti xéneru, con cantares de Mars, Teenage Jesús & The Jerks, DNA y James Chance.
Tamién mientres esti tiempu hubo un periodu de No Wave Cinema, que foi un movimientu de películes underground en East Village. Los cineastes de la No Wave fueron: Amos Poe, John Lurie, Manuel_de_Landa, Scott B y Beth B, conduciendo al cine de la transgresión y el trabayu por Nick Zedd y Richard Kern.
Los últimos biltos d'esti movimientu incluyeron grupos como Skeleton Key, Cop Shoot Cop, VPN y otros.
Armada Imperial Xaponesa
La Armada Imperial Xaponesa (大日本帝國海軍) o Nippon Kaigun (日本海軍) foi l'armada del Imperiu del Xapón dende 1869 hasta 1947. Foi una de les marines de guerra más poderoses mientres la Guerra del Pacíficu, ya inclusive de tola Segunda Guerra Mundial. La caña aérea de l'Armada Imperial Xaponesa yera una de les más potentes fuercies aérees navales esistentes nesi momentu, ya inclusive podría dicise que, compuesta pola élite de los pilotos de Xapón, sometíos a un ferrial entrenamientu y disciplina, yera la fuercia más efeutivo.
La continua modernización y la versatilidad de la inxeniería naval xaponesa contribuyeron a que se produxeren unidaes más avanzaes y meyor llograes tantu en diseñu como n'efeutividá al respective de les sos contrapartidas del restu del mundu. Los xaponeses amás desenvolvieron los submarinos más grandes y con mayor autonomía de tolos participantes na Segunda Guerra Mundial, anotándose importantes ésitos.
Mientres los primeros años de la Segunda Guerra Mundial apoderó la metá asiática del océanu Pacíficu, pero factores como'l desarrollu del radar contribuyeron al desterciu de la influyencia xaponesa nel mar, según la capacidá militar ya industrial d'Estaos Xuníos, con una enforma mayor capacidá de reemplazu d'unidaes perdíes, yá que Xapón nun taba preparáu pa una guerra de gastadura. La perda de cuatro portaviones, colos sos espertos y cuasi irreemplazables aviadores na batalla de Midway marcó'l puntu d'inflexón na meyora xaponesa. Tres esi puntu, l'emburrie d'Estaos Xuníos foi erosionando el so potencial hasta aniquilala.
En 1947 foi eslleida en cumplimientu del Artículu 9 de la Constitución de Xapón, qu'arrenuncia al usu de la fuercia como mediu pa contribuyir al resolución de les disputes internacionales. Foi sustituyida pola actual Fuercia Marítimo de Autodefensa de Xapón.
L'acelerada creación de l'Armada Imperial Xaponesa
thumb|80px|Calteres xaponeses: Armada Imperial Xaponesa. thumb|Corbeta Kongo en 1878.
Los primeros estelleros diseñaos pa crear naves d'estilu occidental fueron los de Nagasaki, creaos en 1857 sol shogunato. En 1869, mientres la llamada Dómina Meiji establezse un plan pa potenciar l'arma naval xaponesa en prevención de probables intervenciones armaes tantu d'Estaos Xuníos como d'otres naciones. Bien patentes taben les incursiones del Comodoro Perry en 1854. Escurrióse un ambiciosu plan de 200 naves en 10 flotillas de 20 unidaes caúna, pero rebeliones internes como les lideraes pol cla Satsuma en 1877 retrasaron el plan orixinal por dalgún tiempu.
Como se riquir el fortalecimientu de les fuercies de mar, los xaponeses decidir a crear una Armada a partir de cero. Pa ello, los inxenieros xaponeses repararon a los sos probables rivales tales como Inglaterra y decidiéronse a adoptar les polítiques navales y militares de les potencies europees pa poder llograr non yá tar al mesmu altor si non qu'amás superalos nel futuru. Pa ello unvióse en 1871 a una delegación de guardiamarinas a Inglaterra, a imbuyise en tou lo tocante a lo naval, ente ellos diba Heihachiro Togo, que sería consideráu'l padre de l'Armada Imperial Xaponesa y futuru héroe de la Batalla de Tsushima. En 1871 decretóse que l'Armada inglesa tenía de ser el modelu a siguir.
En 1880, el gobiernu Meiji encarga la construcción de 48 navíos, de los cualos 22 son torpederos. Tamién se llogró exemplos de la marina de Francia pa copiar delles de les futures unidaes en construcción. 16 llanches torpederas clase Kotaba fueron encargaes a Francia, a la famosa compañía Creusot, éstos unviáronse por pieces a Xapón onde se ensamblaron. Nesti periodu, los téunicos xaponeses enfiñir de la teunoloxía del torpedu y de les mines submarines, desenvolviendo los primeros torpedos en 1884. En 1886, fúndase'l Centru d'Entrenamientu de Torpedos en Yokosuka.
En 1886, constrúyense los estelleros de Kure y Sasebo. El primer nome que tuvo l'Armada Imperial Xaponesa moderna llamóse Kaikoku Nippon. El primer estelleru en botar unidaes ye'l de Yokosuka cola clase Sanseikan, 3 unidaes con cañones de calibre 320 mm como armamentu principal, éstos teníen la categoría de cruceros. Estos yeren el Matsushima con 4.700 t y Itsukushima, construyíu en Francia y que sirvió de guía pa los otros dos, y el Hashidate, toes clase Sanseikan. Encargar a Inglaterra'l Chiyoda (2.438 t), un cruceru pequeñu que sirve de guía pa construyir en Yokosuka el Yaeyama, de 1800 t. Depués bótase'l Takao de 1600 tonelaes nel mesmu estelleru. Encargar a Francia el Chishima, un esplorador de 726 t.
El primer inxenieru naval xaponés llamóse Sasō Sachū y foi'l diseñador (copiador y mejorador) d'estes unidaes iniciales. Mentanto, Xapón empezó a construyir los futuros estelleros d'Ishikawajima y Kawasaki. Amás d'intentar repotenciar les unidaes esistentes pa compensar a les unidaes chines que se diben incorporando provenientes d'Alemaña, Sachū debió amás afaeles a les particulares condiciones de mar qu'arrodien al Xapón. El primer contralmirante llamóse Tsuboi Kozo y dirixó en 1892 la construcción del Yoshino, siendo'l cruceru más rápidu del mundu, ésti foi botáu nos estelleros ingleses Armstrong Works en Elswick, Newcastle sobre'l ríu Tyne.
Primer guerra sino-xaponesa
thumb|Acorazáu Mikasa.
A midida que Xapón diba modernizando la so Armada, les necesidaes de materiales diben n'aumentu, d'esta miente Xapón exerció presión pa controlar la península de Corea, so control chinu. China empezara un programa de modernización naval unos años antes, encargando unidaes a Alemaña. Esta situación condució a una serie de escaramuzas previes y finalmente al entamu d'hostilidaes el 1 d'agostu de 1894.
Finalmente China robló la rindición en 1895, concediendo la independencia a Corea, y apurriendo como compensación Taiwán, les islles Pescadores, y la península de Liaodong en Manchuria, anque Rusia obligó a Xapón a devolvela a China, namái por que los rusos ocupar de la mesma pocu dempués. Al quedar d'esta miente desestabilizada la situación xeopolítica de la zona, futura grana pal próximu conflictu ente l'Imperiu xaponés col Imperiu rusu, produciéronse tensiones ente Rusia y Xapón que'l Reinu Xuníu vía con bonos güeyos. En 1900, Xapón intervieno en China nuevamente na llamada Rebelión de los Boxers xunto a Alemaña y otres naciones.
Guerra ruso-xaponesa
thumb|L'almirante [[Tōgō Heihachirō na ponte del acorazáu Mikasa, al empiezu de la batalla de Tsushima (1905).]]
Considerando la penetración rusa en Corea y Manchuria un riesgu a la so seguridá nacional, Xapón esixe a Rusia qu'abandone Manchuria, en cumplimientu de los alcuerdos de 1900. Rusia dilata les conversaciones diplomátiques mientres 2 años. Hai de solliñar que Nicolás II sentía perceguera faía los país nipón arriendes de un atentáu asocedíu mientres una visita de cortesía en 1891. Xapón, fartu d'esperar en devanéu una respuesta, y n'unviando un ultimátum, ruempe rellaciones diplomátiques el 6 de febreru de 1904. Un día antes, el 5 de febreru, les hostilidaes empecipiar con un ataque a Port Arthur, que nun puede ser consideráu ataque sorpresa pola esistencia del ultimátum.
L'Armada Imperial Xaponesa por cuenta de la alianza con Inglaterra potenciárase con escelentes navíos de guerra de too tipu, amás encargara delles otres unidaes a Francia, Alemaña, una a los Estaos Xuníos y inclusive un buque adquiríu a l'Armada de Chile, el cruceru Prat.
L'entrenamientu xaponés yera intensivu, amás los proyeutiles desenvueltos yeren del tipu antiblindaje. Les condiciones de desenllaz favorable siempres tuvieron nes manes del Xapón. Los rusos sicasí, escarecíen de la disciplina fayadiza, la oficialidá cayía na franca mediocridá y sumáu a los conflictos internos de Rusia, lo anticuao de les sos naves y l'inoperancia de los sos mandos, la catástrofe víase venir.
En 1904, Xapón punxo sitiu a Port Arthur y realizáronse una serie de escaramuzas, toes fatales pa los rusos, nel mesmu puertu foi masacrada y convertida en pecios parte de la flota rusa. Na Batalla de Tsushima en 1905, Xapón destruyó'l restu de la flota rusa proveniente del mar Bálticu y Rusia viose obligada a solicitar l'armisticiu baxu tutelar d'Estaos Xuníos, quien s'ufiertó de mediador. Dientro de les estipulaciones del armisticiu, Xapón arrenunciaba a conquistar nuevos territorios, lo que foi mal vistu polos militares xaponeses, estes disposiciones fundaron la grana de guerra nuevamente, esta vegada colos Estaos Xuníos pal futuru. La derrota de Rusia foi recibida con verdadera conmoción n'Occidente, el Xapón ganó'l respetu de les potencies europees, especialmente al traviés d'Asia. Qu'un país asiáticu pudiera ganar nun conflictu bélicu a una potencia establecida resultó particularmente inspirador pa dellos movimientos independentistes anticoloniales alredor del mundu.
D'ende d'equí p'arriba l'Armada Imperial Xaponesa alzóse como una de les más poderoses y tarrecíes del mundu nesa dómina. Dempués d'esta guerra y de resultes principal, l'armada adquirió prestíu nacional ya internacional y quiciabes lo más nefasto ye que s'instaló na conciencia xaponesa'l mal de victoria. Esta mentalidá adquirida condució a que'l Xapón desenvolviérase per un sitiu como una de les armaes más poderoses, modernes y potentes del mundu y per otru llau abriera los sos mambises expansionistas na busca de recursos naturales.
Primer Guerra Mundial
thumb|Satsuma en 1906. thumb|Acorazáu Kongo en 1925. Cola apertura de la entós llamada Gran Guerra, Xapón siguió aliáu al bandu inglés adquiriendo d'esta miente como enemigos a Alemaña y l'Imperiu austrohúngaru. Xapón siguió aumentando la so Armada, con acorazáu monocalibre tipu Dreadnougth, Satsuma botáu en Yokosuka en 1906, curiosamente primero que'l mesmu HMS Dreadnought (1906), que sicasí entró antes en serviciu, pos el Satsuma, nun lo fixo hasta 1909. A este siguió-y l'acorazáu Kawachi (1912). Darréu sumóse-y el nuevu cruceru de batalla Kongo, el buque más modernu y potente de la so dómina, siguíu pol restu de miembros de la so clase, los Hiei (1912), Haruna y Kirishima en 1913. A raigañu del conflictu mundial Inglaterra intentó llograr en préstamu'l Kongo, a lo que Xapón se negó, siendo ésti l'últimu buque construyíu pa l'Armada Imperial Xaponesa fuera d'estelleros xaponeses.
De diseñu y construcción totalmente nipones foi yá la clase Fusō, compuesta polos acorazaos Fusō y Yamashiro; depués un perfeccionamiento sobre esta clase, ameyorando blindaxe y armamentu dio llugar a la clase Ise, que los sos miembros yeren l'Ise y l'Hyuga. Darréu vinieron los acorazaos Nagato (1919) y Mutsu (1921), que constituyeron la vanguardia n'acorazaos.
La intervención de Xapón na Gran Guerra empecipiar col asediu y conquista de Tsingtao na batalla de Tsingtao. El 15 d'agostu de 1914, Xapón dio un ultimátum a l'Alemaña imperial encamentándola a salir de les agües chinu y xaponés y tresferir el control de Tsingtao a Xapón. La flota alemana al mandu del conde Maximilian von Spee que taba a l'ancla nesi puertu retiróse cuasi na so totalidá escontra les sos posesiones del Pacíficu, en Pagan, nes Marianes. Destacóse'l cruceru SMS Emden pa realizar guerra de corsu nesi sector. El 23 d'agostu, el plazu expiró y Xapón empecipió l'ataque per tierra con infantería los 13 de setiembre, cuntando'l sofitu naval d'unidaes pesaes como'l Suwo, el Kongo, el Kawachi y el Settsu, rindiéndose la plaza defendida polos alemanes el 6 de payares. Una vegada destruyida la flota de Spee na Batalla de les islles Malvines, Xapón aprovechó les circunstancies y apoderóse de les posesiones d'Alemaña nes Marianes, Islles Carolines y les Marshall hasta'l fin del conflictu. Tamién se destacar nel Mediterraneu una flotilla de destructores liderada por un cruceru llixeru, que protexeron efeutivamente convóies Aliaos, cola única perda d'un destructor a manes d'un submarín austrohúngaru, por ello, una vegada termináu'l conflictu, Xapón recibió como compensación de guerra dellos submarinos alemanes, que fueron minuciosamente estudiaos y que daríen pie a la posterior potente flota submarina xaponesa.
Al rematar la Primer Guerra Mundial, y nel plazu d'unos cuatro décades, l'Armada xaponesa yera la tercer flota del mundu, y la inxeniería naval xaponesa taba en condiciones de superar a los sos pares.
El Tratáu naval de Washington de 1922
Pa 1920, Xapón embarcárase nun ambiciosu programa naval que buscaba intentar oldease a Inglaterra y Estaos Xuníos. Punxérense en grada dos acorazaos: el Kaga y el Tusa, que yeren meyores de los acorazaos tipu Nagato; amás tábense construyendo cuatro cruceros de batalla con cañones de 16 pulgaes: El Amagi, Takao, Atago, Akagi. Amás taben yá planiaos dos nuevos acorazaos que superaríen a la clase Kaga, el Kii y el Owari.
El rápidu y sorprendente desarrollu de l'Armada Imperial Xaponesa causó alarma nos círculos del reinu Xuníu y de los Estaos Xuníos. Estaos Xuníos llogró que Xapón s'alcordara nun tratáu que desaceleraría la carrera n'armamentu naval que Xapón impunxera sobre estes naciones. Pa llograr que Xapón roblara dichu alcuerdu ufiertar a la nación nipona un alcuerdu cuatripartitu nel cual Inglaterra y Estaos Undios arrenunciaben a construyir bases en Hong-Kong y nes Filipines mientres 10 años, garantizando una especie de hexemonía de Xapón en tola área del Pacíficu oriental. A cambéu, Xapón abstener de construyir más acorazaos pol plazu de 10 años y siguiría siendo la tercera armada n'importancia del mundu. Estaos Xuníos ya Inglaterra tendríen un tonelaxe bélicu de 525.000 tonelaes; Xapón solo 315.000 tonelaes en buques de guerra, Francia quedaría en 4º llugar con 175.000 tonelaes, lo mesmo qu'Italia.
El periodu de 1922 a 1932
Xapón dio rápidu cumplimientu al tratáu y quedaron en trámite de desguazar en grada, el Kaga (a mediu construyir) y el Tusa (cuasi termináu) que foi emplegáu como pontón y blancu. Desguazóse amás el Takao y el Atago.
Ye nesti puntu, que l'Armada Imperial Xaponesa empezar a interesar nuna nueva arma, el portaviones, y fai los cambeos necesarios pal tresformamientu de delles naves. El Akagi y el Amagi siguiríen camín a ser reconvertíos na nueva arma que postulaba'l capitán de navío Isoroku Yamamoto, el portaviones d'ataque, que la so espresión inicial yera'l pequeñu portaviones esperimental y diseñáu dende'l principiu como tal, el Hōshō de 1921. En 1923, botóse'l primer cruceru pesáu nel so verdaderu conceutu, el Yubari, que'l so diseñu inspiraría a los clase Furutaka. El cascu del Kaga siguió'l mesmu camín más tarde y foi botáu como portaviones en 1923. Magar el tratáu llindaba'l númberu d'unidaes a Xapón, los inxenieros navales xaponeses propunxéronse como oxetivu que cada unidá fuera cimera n'armamentu, velocidá y blindaxe. D'esta miente, camudáronse los calibres de los cañones nes unidaes clase Kongō montándose-yos cañones de 356 mm y a los clase Nagato, dotóse-yos con pieces de 406 mm, al momentu de ser montaos estos cañones, yeren los de mayor calibre a flote. En 1925, botábase'l portaviones Akagi col so singular diseñu de trés cubiertes y se comisionaría en 1927.
En 1926, botóse'l primera submarín I-1 clase Junsen, con un desplazamientu de 2480 tonelaes y 97,5 m d'eslora armáu con cañones de 140 mm y seis tubos lanzatorpedos de 530 mm. Depués botáronse en rápida socesión, los tipu: KD2 (1 unidá), KD3 (8 unidaes), KD4 (4 unidaes) y KD5 (2 unidaes); estos submarinos yeren abondo similares ente si, podíen somorguiase a 100 m de fondura, navegar a 8 nuedos n'inmersión y 21 nuedos en superficie. thumb|Cruceru llixeru Kuma.
Los clase Kuma, yeren cruceros esploradores basaos nel Tenryu y resultaron ser unidaes bien práutiques pa tou cometíu, cuantimás el suministru y asistencia de submarinos n'alta mar, más tarde usaríase-yos como buques de tresporte de soldaos. A estes unidaes siguiéronlos los clase Natori con ponte más robusta pero cola mesma llinia del cascu que los sos predecesores y más tarde, los rabiones y meyor armaos clase Jintsu.
En 1928, Xapón marcó una sustancial diferencia al botar los destructores clase Fubuki, que'l so armamentu central yeren 3 torretas zarraes de lanzatorpedos capaz de llanzar el famosu torpedu Tipu 93 de 610 mm de diámetru, con propulsión por osíxenu y ensin cercu. Les clase Fubuki yeren destructores capaces de maniobrar y atacar entá n'estáu de mar gruesa que yera característicu del mar de Xapón, a una gran velocidá y amás taben escelentemente artillados. L'innovador diseñu del Fubuki sirvió de guía a otros países y superó a los que yá botara Xapón tales como los Minekaze, los Momi y los Mutsuki dexándolos virtualmente anticuaos en menos de 8 años.
Mientres se construyíen los portaviones, los xaponeses fueron asistíos por espertos ingleses nel entrenamientu de pilotos navales y téuniques de llanzamientu de torpedos y bombardéu en picáu. El Ryujo o Ryujyo foi'l segundu portaviones llixeru de l'Armada Imperial Xaponesa. Foi construyíu nos estelleros de Mitsubishi en Yokohama en 1929, botáu en 1931 y comisionado en 1933. thumb|Portaviones llixeru Ryūjō.
En 1933, asitiáronse sobre la mesa los primeros esbozos de los que seríen los super acorazaos clase Yamato, que'l so diseñu superaba a cuanto se conocía nesi momentu. Hai de solliñar que Xapón consideraba como seriu adversariu a los Estaos Xuníos por cuenta del so intervencionismu nos intereses de Xapón por conquistar nuevos territorios.
Perfil formativu d'un marín xaponés
La instrucción d'un marín na Armada Imperial Xaponesa yera bien dura, esixíase la obediencia absoluta y tar dispuestu al sacrificiu en bien de la so patria. Pa les clases menores, los errores pagar con azotes nes zanques ya inclusive prisión. La reiteración significaba una humillante espulsión de les files. Se enfatizaba la cooperación y el trabayu n'equipu, que'l marín fuera creativu y dispuestu a inclusive tomar decisiones en casu de nun cuntar con oficiales al mandu.
Pa la oficialidá, la vida nun yera menos dura, esixíase-yos que non solo fueren autómates n'executar les órdenes sinón que fueren capaces de cuestionales y proponer idees ya iniciatives nueves al so oficial cimeru. Si'l superior caltener na postura, l'oficial tenía d'obedecer ciegamente lo ordenao. L'oficial podía inclusive aldericar, proponer, desmentir y esplayar les sos idees sobre un determináu plan ensin faltar el respetu a la institución monolítica del mandu. Una vegada topáu'l consensu, el plan executábase ce por be, ensin dar un pasu tras.
Ocupación de Manchuria y Segunda guerra sino-xaponesa
thumb|Acorazáu Ise nos sos entamos. thumb|Modelu del Yamato. thumb|Cruceru Suzuya. L'Exércitu Imperial Xaponés invade Manchuria en 1931 y funda l'estáu títere de Manchukuo col ex-emperador chinu Pu-yi como cabeza política visible. En 1933, Xapón retirar de la Sociedá de Naciones y en 1934, esprender de los trataos roblaos hasta entós desamarrándose de les llimitaciones armamentísticas y estratéxiques que tanto estorbaben a los círculos militar y naval del Imperiu nipón.
En 1933, esbócense los primeros planos de los superacorazados clase Yamato. Ente 1934 y 1935 el Kaga foi fondamente modificáu, esaniciando los sos trés cubiertes y dotándolo d'una única cubierta completa. L'Akagi esperimentó'l mesmu cambéu ente 1935 y 1938. En 1937, sumir a la flota de portaviones el Soryu, y bótase una versión ameyorada del Soryu, l'Hiryu, que al añu siguiente tamién se xuniría a la flota. En marzu d'esi añu ordena'l primer superacorazado, el Yamato.
El 19 d'agostu de 1937, l'USS Augusta fondiáu na salida del Yang Tzé nel puertu de Nankín foi atacáu por un avión xaponés causándo-y una baxa. Esti cruceru d'Estaos Xuníos taba realizando llabores d'evacuación de connacionales de territoriu chinu, l'Armada Imperial Xaponesa esculpóse aduciendo tracamundiu del pilotu. En payares de 1937, asítiase en grada la quilla del Yamato, y ordenar al Musashi. El 12 d'avientu de 1937, tuvo llugar el segundu incidente ente Xapón y los Estaos Xuníos ente'l USS Panay y aviones de patrulla xaponesa. La resultancia del incidente foi'l fundimientu de la unidá d'Estaos Xuníos nel Yang-Tzé, la muerte d'un periodista italianu y dexar mancáu al capitán y a 43 marineros, 11 d'ellos de gravedá. L'Armada Imperial Xaponesa pidió esculpes aduciendo un error d'identificación. El gobiernu d'Estaos Xuníos ufiertar en mediación nel conflictu pero les pretensiones y amenaces d'embargu de petroleu nun fixeron otra cosa qu'afondar les distancies ente dambos gobiernos. Estaos Xuníos esixó formalmente la salida de les fuercies xaponeses de territoriu chinu, lo que s'interpretó como una amenaza contraria pelos círculos militares xaponeses.
En xunu de 1938, asítiase en grada al segundu superacorazado clase Yamato, el Musashi. Más tarde, encárgase'l tercer acorazáu, el Shinano.
Situación pre bélica
thumb|El [[Hōshō, el primer navío diseñáu pa sirvir como portaviones nel mundu foi termináu en 1922.]] En 1940, l'ambiente nel Pacíficu yera ingriente, los xaponeses siguíen ocupando'l territoriu chinu y amenaciaben seriamente la estabilidá con Corea y amás los intereses d'Estaos Xuníos taben siendo esmorniaos pola política militar expansionista xaponesa. Los Estaos Xuníos y el Reinu Xuníu impunxeron un embargu de metal en brutu siguíu por unu de petroleu, una conxelación de bienes y el zarru de la Canal de Panamá pa naves xaponeses. Xapón empezó a ser afogáu peligrosa y económicamente al cortáse-y los suministros de metales y de petroleu. Dada la situación imperante, los militares y l'oficialidá de l'Armada nipona acabaron per sobreponer se nos designios políticos del Xapón. Nunca antes el Xapón sintiérase más fuerte pa encarar un conflictu a gran escala. Los militares xaponeses consideraben a los d'Estaos Xuníos como seres desprovistos de voluntá nacional, galbaniegos y viciosos. thumb|Los acorazáu Yamashiro, Fuso y Haruna (nel mesmu orde).
Acordies cola concepción histórica tradicional ente 1945 y 1989, el mesmu emperador Hirohito foi abasnáu poles corrientes béliques nel palaciu, y yera manipoliáu dende tres sutilmente por militares xaponeses enardecidos en nacionalismu que deseyaben la guerra con Estaos Xuníos. La documentación histórica publicada tres la muerte d'Hirohito suxure una mayor implicación del emperador nesta política bélica y el so direutu respaldu a los militares más nacionalistes (faición Tōseiha). Arriendes de estos afayos, surdió un discutiniu, qu'entá sigue, sobre l'algame de la participación de Hirohito na guerra.
La creciente tensión nel Pacíficu llevó a que finalmente'l gobiernu xaponés avenir a roblar el 27 de setiembre de 1940 el denomináu Pactu Tripartitu ya integrar dir de la Exa. Por él, Xapón reconocía los lideralgu d'Alemaña y Italia n'Europa y les dos potencies fascistes aceptaben la hexemonía nipona n'Asia. Amás, y equí taba la clave del pactu, los trés firmantes prometíense emplegar cualquier mediu políticu, económicu o militar p'ayudar en casu de ser atacaos por cualesquier potencia non arreyada na guerra europea o nel conflictu chino-xaponés. El pactu diba dirixíu evidentemente contra Estaos Xuníos ya indireutamente a la Xunión Soviética.
A fines de 1940, l'almirante Isoroku Yamamoto foi llamáu a Palaciu por que punxera a l'Armada de pies d'alerta ante l'escenariu que se taba desenvolviendo. Yamamoto esplicó al príncipe Konoye qu'él namái podía garantizar un añu de victories y que si Xapón yera incapaz d'asitiar un golpe contundente y poner de rodíes al xigante americanu, les coses diben tornase bien difíciles pal Imperiu xaponés. Solicitóse-y a Yamamoto qu'ellaborara un plan pa dar esi primer golpe a Estaos Xuníos. Nesa dómina treslladóse a los estelleros los tresatlánticos Izumo Maru Y Kashiwara Maru pa ser tresformaos nos portaviones llixeros Junyo y Hiyō.
L'ataque inglés a Tarento en 1940 dio lluces a los xaponeses sobre lo que podíen faer aviones armaos con torpedos contra acorazaos fondiaos nun puertu. Munchos estrategues y oficiales de l'Armada fueron convocaos a bordu del acorazáu Nagato en marzu de 1941 y pidióse-yos un esbozu de plan d'ataque. El plan denomináu plan Z, finalmente aceptáu, foi'l presentáu por Minoru Genda, arteru estratega xaponés, que'l so plan taba basáu nel ataque a Tarento. Los preparativos y entrenamientu empezaron en marzu de 1941. L'estáu militar del Xapón pa 1941, nun podía ser meyor, taba oldeáu al poderíu militar d'Estaos Xuníos ya inclusive superaben en calibre y númberu de cañones a flote a los d'Estaos Xuníos. Los efeutivos en serviciu yeren p'avientu de 1941 291.359 marineros y oficiales, incluyendo 1500 pilotos, de los cualos 350 yeren altamente entrenaos y sirvíen nos portaviones.
Nel momentu previu del ataque a Pearl Harbor n'avientu de 1941, l'Armada Imperial Xaponesa cuntaba con:
thumb|Rangos del Serviciu Aereu de l'Armada Imperial Xaponesa. (1) 4 clase Yamato (Unu, el Yamato, práuticamente termináu, y 3 más en construcción (unu, el Musashi, otru, el Shinano, convertíu más tarde en portaviones, y el cuartu, finalmente non termináu))
(1) Ibuki ordenáu como cruceru, tresformáu en portaviones: non termináu.
(2) los Mogami construyéronse como cruceros llixeros, pero modificáronse como cruceros pesaos mientres 1941.
(1) 3 clase Katori (1 canceláu, el Kashiwara), 4 clase Agano y 2 clase Ōyodo (1 canceláu, el Niyodo)
(1) 27 clase Yugumo y 16 clase Akizuki en construcción
Entrada na Segunda Guerra Mundial
thumb|Caces [[Mitsubishi A6M llistos pa desapegar dende les sos bases de Corea camín de la islla de Kyushu. Apréciase'l depósitu suplementariu de combustible sol fuselaxe.]] El primeru d'una serie d'ésitos foi'l ataque a Pearl Harbor, la base d'Estaos Xuníos nes Ḥawai, el domingu 7 d'avientu de 1941. El trabayosu entrenamientu dio como resultáu un sorprendente ataque xaponés bien similar al de Tarento, ello ye que los xaponeses afitárense nesti ataque al ellaborar el plan Z. La resultancia d'este ataque sorpresa en dos folaes socesives foi paradóxicu pal Xapón, pos fundió non solo los acorazaos d'Estaos Xuníos, sinón tamién el so conceutu como elementu básicu d'una marina de guerra. Los xaponeses perdieron 29 aviones colos sos 55 tripulantes, según los 5 minisubmarinos que participaron nel ataque y 9 de los sos tripulantes. El décimu marín foi'l primer prisioneru de guerra xaponés. Les baxes d'Estaos Xuníos xubieron a 2.403 muertos, 5 acorazaos fundíos, otros 3 estropiaos, 3 cruceros fundíos, 3 destructores fundíos, 188 aviones destruyíos y otros 155 estropiaos.
Los xaponeses entrenárense pa una batalla decisiva que nunca llegó, en que la so fortaleza basar na superioridá n'acorazaos. De fechu obligó a los Estaos Xuníos a usar los portaviones como arma ofensiva y el so desempeñu a la llarga resultó aciagu pa l'Armada Imperial Xaponesa. Otru fechu relevante foi qu'espertó nos soldaos d'Estaos Xuníos el deséu de llucha y vengación, llevantando y tresformando la alicaída moral inicial en coraxe faía los pueblu xaponés. Xunto col ataque a Pearl Harbor, los xaponeses empecipiaron la conquista d'Indochina, de la que una fuercia conducida pol almirante Kondo llegaba'l 9 d'avientu a la denomada Área Sur onde se debía conquistar les Filipines, les Indies Orientales Holandeses y la península Malaya.
Ésitos iniciales
El 10 d'avientu fundieron por aciu un ataque aereu al acorazáu HMS Prince of Wales (53) y al cruceru de batalla HMS Repulse. Los aviones xaponeses taben basaos n'Indochina y les fuercies del almirante Kondo nun tuvieron necesidá d'intervenir a pesar de que yá se dirixíen al sector. (ver: Fundimientu del HMS Prince of Wales y del HMS Repulse)
El 11 d'avientu'l xaponeses efeutuaron la Invasión de Wake, forzando dempués de dos dramáticos intentos de desembarcu, a rindise a los Marines y personal civil que guarníen la islla y que dieron una feroz defensa fundiendo al primer buque de guerra xaponés, el destructor Hayate. Los xaponeses viéronse obligaos a emplegar unidaes mayores como los portaviones Hiryu y Soryu que veníen de vuelta dende Pearl Harbor pa rindir la isla, prindando a 98 civiles. La perda de Wake foi considerada como irrelevante per Estaos Xuníos.
Pa empiezos de 1942, les posiciones xaponeses nel Pacíficu Sur taben consolidaes. Sumatra fuera conquistada, Singapur taba a pasos de cayer, la islla de Borneo taba siendo conquistada, Timor taba en víes de ser invadida y nada podía contener el imparable meyora xaponesa que converxía en Java, mientres Estaos Xuníos inda nun se recuperaba del impautu producíu pol ataque a Pearl Harbor. thumb|Portaviones Soryu.
El 4 de febreru de 1942, una fuercia combinao de los Países Baxos y los Estaos Xuníos foi atacada por bombarderos xaponeses en Bali, averiando gravemente al SS Houston y al SS Marblehead, esti fechu desaguaría en consecuencies pa los aliaos, el 18 de febreru cuando les fuercies del contralmirante Karel Doorman fueron refugaes nun combate naval en que participó'l cruceru llixeru Nagara y trés destructores nel estrechu de Lombok, nel área de Bali, perdiendo Estaos Xuníos el destructor Piet Hein y el Tromp. Esti episodiu sería consideráu como la Batalla del Mar de Java na so primer fase. La segunda fase sería los 25 de febreru de 1942, cuando les fuercies conducíes por Karel Doorman constituyíes por una amenorgada fuercia de cuatro cruceros: De Ruyter, Java, Perth y Houston. Salieron dende Surabaya en busca de los tresportes xaponeses que realizaben la invasión de la islla de Java y zarapicaron con una fuercia xaponés compuesta polos cruceros pesaos Nachi y Haguro, esta vegada la derrota aliada foi contundente so los torpedos Long Lance xaponeses que decidieron la batalla fundiendo al De Ruyter y al Java, Doorman retirar colos otros dos bastante estropiaos. Díes más tarde, el 28 de febreru seríen cazaos y fundíos l'HMS Exeter nel estrechu de la Sonda, el HMAS Encounter y el USS Pope.
N'abril de 1942, la mayoría de les unidaes navales xaponeses taben recargando n'agües metropolitanes, lo que nun torgar qu'una fuercia d'Estaos Xuníos compuesta pol USS Hornet y l'USS Enterprise averar al perímetru defensivu xaponés y efeutuaren la Incursión Doolittle, provocando a los altos mandos xaponeses a caltener una mayor cantidá d'unidaes pa la defensa costera y a acelerar los sos planes d'aniquilamientu de les fuercies d'Estaos Xuníos nel Pacíficu.
Los xaponeses a fines de marzu de 1942 introducir nel Golfu de Bengala coles fuercies de portaviones y punxeron en fuga a les fuercies ingleses fundiendo al vetusto HMS Hermes, a los cruceros HMS Cornwall y al HMS Dortsetshire frente a Trincomali, Ceilán (vease Incursión nel Océanu Índicu). Práuticamente nun quedaron fuercies navales ingleses esistentes na rexón y la conquista de Java completar con ésitu. El siguiente eventu sería la llamada Batalla del Mar del Coral en mayu de 1942, el primer enfrentamientu ente portaviones onde'l xaponeses nel cursu de la Invasión a Tulagi consiguieron una trabayada victoria táctica al fundir al USS Lexington (el portaviones más grande nel so momentu xunto al so ximielgu'l USS Saratoga) y estropiar gravemente al USS Yorktown (de fechu los xaponeses dar por fundíu) a cambéu del fundimientu del portaviones llixeru Shōhō y daños graves al Shōkaku.
Inflexón en Midway
thumb|Cruceru Mikuma bombardeado nes cercaníes de Midway.
Dende escontra unos meses la intelixencia xaponesa trabayaba en axenciar información sobre un oxetivu llamáu AF, pero la intelixencia d'Estaos Xuníos taba en poder del códigu Púrpura xaponés y los xaponeses, ensin sabelo, taben siendo frayaos nes sos mensaxeríes militares pola intelixencia d'Estaos Xuníos. Midway yeren dos islles usaes como pistes d'emerxencia pola Pan Am pa los sos vuelos tresoceánicos en mediu del Pacíficu. La idea del almirante xaponés Isoroku Yamamoto, a suxerencia de Ukagi, unu de los sos estrategues, yera apoderase de les islles Midway y provocar a l'Armada d'Estaos Xuníos a una batalla. Depués d'aniquilala, les islles Ḥawai y tola mariña oriental d'Estaos Xuníos taría al algame de los sos cañones. Mientres los xuegos de guerra emulando la Batalla de Midway, celebraos a bordu del nuevu acorazáu Yamato, les perdes xaponeses indicaben lo más un portaviones fundíu y otru gravemente estropiáu. La operación foi aprobada. Col máximu sigilo fixéronse los preparativos pa la operación, paralelamente coordinóse una operación distractivo paralela de Conquista de les islles Aleutianes, específicamente a les estaciones Attu y Kiska. Participaben nesta operación les nueves unidaes: acorazáu Yamato, portaviones Junyo y Hiyō.
Mentanto, l'exércitu d'Estaos Xuníos al tantu de que'l próximu oxetivu yera Midway preparáronse reforzando la defensa de les islles unviando aviones, cañones y personal militar. El USS Yorktown, gravemente estropiáu na Batalla del Mar del Coral y dau per fundíu polos xaponeses, foi reparáu nel plazu de tres díes nun gran esfuerciu obreru y pa felicidá del almirante Chester Nimitz, Estaos Xuníos podía entós cuntar con trés portaviones operativos: El USS Yorktown, el USS Enterprise y el USS Hornet, una y bones el USS Saratoga taba siendo reparáu en San Diego por daños d'ataque de torpedu.
Los aviones d'esploración fracasaron en sollertar a Nagumo de la presencia nel área de los trés portaviones d'Estaos Xuníos por non reponer a aquellos que presentaron fallos na so reconocencia. Sicasí, nun fallaron los esploradores d'Estaos Xuníos quien allugaron a los portaviones y a encomalo d'invasión xaponesa a 320 milles al noroeste de Midway, tresmitiendo la información a Midway y a los portaviones de Fletcher. Mentanto Nagumo dio una orde fatal, el camudar los torpedos con bombes pa realizar la segunda pasada por Midway, cuando se completara la maniobra con una perda de tiempu crucial, detectóse un solitariu portaviones enemigu nel área y xunto con esi comunicáu, recibióse'l primer ataque dende aviación d'Estaos Xuníos embarcada, que foi refugada pola zarrada y efeutiva defensa antiaérea de los portaviones xaponeses, 80 soldaos d'Estaos Xuníos perdieron la so vida en dichos ataques.
Consecuencies post-Midway
Una vegada terminada la batalla, Xapón perdía non solo los 4 portaviones mentaos, sinón que tamién sufrió amenorgar de tripulaciones embravecíes y entrenaes, la élite de l'aviación naval foi aniquilada en Midway. Darréu l'altu mandu xaponés consideró reponer les perdes materiales y ordenó delles reconversiones n'estelleros. Una d'estes reconversiones foi'l tercer miembru de la clase Yamato, el Shinano dende acorazáu a portaviones. Coles mesmes, dellos tresatlánticos de llinia fueron reconvertíos a portaviones llixeros y amás los acorazaos Ise y Hyuga fueron pasaos a los estelleros pa la so reconversión en buques mestos con una plataforma pa hidroaviones a popa.
En 1943, los xaponeses pasaron a la defensiva, dirixendo la so atención a caltener el perímetru defensivu formáu na Micronesia, lloñe de la metrópolis; entamaben absorber y foliar la esperada contraofensiva d'Estaos Xuníos. Sicasí, el poder industrial d'Estaos Xuníos faise evidente y les fuercies militares qu'enfrentó a los xaponeses a partir de 1943 yeren abrumadoramente cimeros en potencia de fueu y equipu. De finales de 1943 a 1944 Xapón nun pudo sostener el so perímetru defensivu.
La derrota nel Mar de Filipines (xunu de 1944) foi un desastre pa la reserva aeronaval xaponesa, los pilotos d'Estaos Xuníos calificaron a la batalla como la Gran caza de pavos de les Marianes, mientres la batalla del Golfu de Leyte (ochobre de 1944) condució a la destrucción de gran parte de la flota de superficie. Mientres la última fase de la guerra, l'Armada Imperial Xaponesa recurrió a midíes desesperaes, incluyendo ataques suicides aéreos y submarinos colos pilotos Kamikaze y los torpedos tripulaos Kaiten. Antes de xunetu de 1945 toles naves de guerra, sacante una, fueren fundíes.
Narganes
Narganes ye una parroquia del conceyu asturianu d'El Valle Baḥu de Peñamellera.
Xeoesquema de les Naciones Xuníes
El xeoesquema de les Naciones Xuníes ye un sistema que divide los países del mundu en grupos rexonales y sorrexonales. Foi diseñáu pola División Estadística de les Naciones Xuníes a partir del estándar de códigos d'area xeográfica M.49.
Usu del xeoesquema
Los sos creadores dexen afitao que "l'asignación d'un país o territoriu a una de les rexones faise namái por conveniencia estadística, y nun implica opinión dalguna de los autores sobre l'afiliación política o d'otru tipu de los países o territorios incluyíos en caúna d'elles".
Esti xeoesquema nun afita un estándar pa tol sistema d'organizaciones de les Naciones Xuníes, y diferénciase dafechamente dalgunes vegaes de les definiciones rexonales utilizaes por delles de les axencies especializaes de les Naciones Xuníes por razones de conveniencia organizativa. Asina, por exemplu, el xeoesquema de la UNSD inclúi Xeorxa y Xipre, esti últimu un país miembru de la Xunión Europea, na rexón d'Asia Occidental, mentanto que la UNSD y la UNESCO inclúinlos n'Europa.
L'esquema foi creáu con un propósitu específicu, l'analís estadísticu de los datos de toa triba de variables (económiques, demográfiques...), y ta formáu por macrorrexones xeográfiques nes que se dividen los distintos continentes. Dientru d'eses macrorrexones pueden estremase sorrexones de menor tamañu pa facer analísis más detallaos de cuestiones concretes.
Ente los esquemes alternativos a esti podemos citar: la clasificación rexonal del Bancu Mundial, la definida nel CIA World Factbook y la de les rexones xeográfiques de la ICANN (Corporación d'Internet pa l'Asignación de Nomes y Númberos).
Rodelinghem
Rodelinghem ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Jean-Paul Sartre
Jean-Paul Charles Aymard Sartre, conocíu comúnmente como Jean-Paul Sartre, foi un filósofu, escritor, novelista, dramaturgu, activista políticu, biógrafu y críticu lliterariu francés, esponente del esistencialismu y del marxismu humanista. Foi'l décimu escritor francés escoyíu como Premiu Nobel de Lliteratura, en 1964, pero refugar esplicando nuna carta a l'Academia Sueca qu'él tenía por regla tornar toa reconocencia o distinción y que los llazos ente l'home y la cultura teníen de desenvolvese direutamente, ensin pasar poles instituciones. Foi pareya de la tamién filósofa Simone de Beauvoir.
Biografía
Los padres de Sartre fueron Jean-Baptiste Sartre, un oficial naval, y Anne-Marie Schweitzer, hermana d'Albert Schweitzer. El so padre morrió de fiebre cuando él tenía apenes quince meses, y Anne-Marie criar con ayuda del so güelu, Charles Schweitzer, quien enseñaría matemátiques a Jean-Paul ya introduciríalu dende bien nueva a la lliteratura clásica.
La filosofía atráxo-y dende'l so adolescencia nos años venti, cuando lleó Essai sur les données immédiates de la conscience (Ensayo sobre los datos inmediatos de la consciencia) de Henri Bergson. Tuvo influencies d'Immanuel Kant, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Søren Kierkegaard, Edmund Husserl, y Martin Heidegger, ente otros.