cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manual d'Oslu
Foi espublizáu pola OCDE (Organización pa la Cooperación y el Desenvolvimientu Económicu) en 1997. La tercera edición, de 2005, ye la resultancia d'esperiencies acumulaes dende la edición de 1997 y de les necesidaes de los gobiernos d'afaer los sos políticas de innovación.
Enllaces esternos
Manual d'Oslu
Día Internacional de la Diversidá Biolóxica
L'Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes decide proclamar el 22 de mayu Día Internacional de la Diversidá Biolóxica.
Celebración
Non cabo dulda, qu'esti a lo menos ye un pasu, significativu pol fechu de da-y un valor simbólicu a la diversidá, biolóxica. Pero lo realmente importante ye que creemos una política, qu'arreye a tola sociedá pa utilizar enerxíes anovables. Con idees innovadores, qu'ayuden non solo a educar sobre'l dañu causáu, sinón a reparalo.
Enllaces esternos
Información y material promocional
Les celebraciones y congresos rellacionaos
El pelele
El pelele (1791 - 1792) ye un cartón pa tapiz de Francisco de Goya (267 x 160 cm), unu de los qu'executa pa tapices destinaos al gabinete del rei Carlos III de España d'El Escorial. Trátase d'una escena popular. Pertenez al último periodu de Goya como pintor de cartones pa tapices.
Cuatro mayes mantean a un pelele, símbolo del sexu masculino, y riéndose. Representaría así a les muyeres como burladoras de los homes. Ye un cuadru de ejecución rápida. Los colores son lluminosos. L'estilu ye polo xeneral, elegante y llixeru, mesmu del sieglu XVIII.
Macedonia del Norte
La República de Macedonia del Norte ye un estáu independiente allugáu na península balcánica al sureste d'Europa, con una superficie d'alredor de 25.713 km² y una población cercana a los dos millones d'habitantes. La capital ye Skopie. Pola mor d'un desalcuerdu con Grecia y Bulgaria pol nome de Macedonia, hasta l'alcuerdu del parllamentu griegu de xineru de 2019, internacionalmente usábase la denominación Antigua República Yugoslava de Macedonia o, nes Naciones Xuníes, ex República Yugoslava de Macedonia
Historia
Formaba parte de Yugoslavia hasta principios de los años 1990, época na que se autoproclamó independiente. Posteriormente tuvo la reconocencia de la comunidá internacional, cola esceición de Grecia, que reclamó como parte de la so identidá nacional la denominación de Macedonia, qu'emplega pa una de les sos rexones.
Bulgaria tampoco aceptaba denominación tala, poro República de Macedonia ingresó na ONX col nome d'Antigua República Yugoslava de Macedonia.
Década del 1790 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Sieglu XIX e.C. - Sieglu XVIII e.C. - Sieglu XVII e.C.)
Sablera de Carniciega
La sablera de Carniciega, tamién conocida como sablera de la Barquera, atopar nel conceyu asturianu de Gozón y pertenez a la llocalidá de Samartín de Podes, del conceyu asturianu de Gozón, n'España. El grau d'urbanización y d'ocupación son baxos y la so redolada ye rural.
Descripción
El llechu tien el sable de granu mediu y de color turráu. Les baxaes piatonales son bien fáciles, inferiores a 500 m. Los graos d'urbanización y ocupación son bien baxos. Ye una de les sableres más apacibles, seles y con meyor sable d'Asturies.
P'aportar a esta sablera hai que siguir un camín que va escontra la Sablera d'Aguilera o bien por otru que vien dende la Sablera de Verdicio. Mientres la baxamar puede pasase fácilmente dende la Sablera de Verdicio a la de Carniciega. L'allugamientu del aparcamientu nun ta indicada pero puede aportase tomando la primer esviación, en curva, si circular dende Verdicio escontra Avilés pela carretera de la mariña»
Esta zona, que forma parte de la Mariña Central asturiana, ta considerada como Paisaxe protexíu del Cabu de Peñes. Nes proximidaes ta'l Capo de Los Garabetales y un conxuntu dunar estensu. Dispón d'aparcamientu nun prau cercanu y serviciu de vixilancia. La zona ye «Paisaxe protexíu del Cabu Peñes».
Amaury Veray
Amaury Veray Torregrosa foi pianista, profesor de música, musicólogu y unu de los compositores más famosos de Puertu Ricu. Considéraselu unu de los fundadores del nacionalismu musical portorricanu.
Vida y obra
Nació en Yauco en 1922. Músicu y compositor, estudió música na Academia de Santa Cecilia en Roma y nel Conservatoriu de Nueva Inglaterra. Trabajó pal Institutu de Cultura Portorricana, pa la División d'Educación de La Comunidá y como profesor de música de la Universidá Católica de Ponce y el Conservatoriu de Música de Puertu Ricu. Foi un estudiosu de la historia de la música portorricana y escribió ensayos y monografíes sobre dichu tema. Na so obra musical figuren tamién balés y música llixera como La carreta, María Soledad, pero ye más notable pol so famosu Villancico Yaucano. Publicó llibros tales como Manuel Gregorio Tavárez, Soledad y plenitud (1960) y La misión social de la danza de Juan Morel Campos.
1159 Granada
1159 Granada ye l'asteroide númberu 1159 de la serie (1929 RD), descubiertu'l 2 de setiembre de 1929 por Karl Reinmuth (1892-1979) dende Heidelberg.
Nomáu asina pola ciudá y provincia de Granada (Andalucía).
Marina Waisman
Marina Kitroser foi una arquiteuta arxentina, que recibió'l Premiu América. Conocer como Marina Waisman que yera'l so apellíu de casada.
Trayeutoria
Graduóse como arquiteuta na Universidá Nacional de Córdoba (Arxentina) en 1944. Foi profesora de la mesma Universidá ente 1948, cuando se creó la primer Cátedra d'Arquiteutura Contemporánea hasta 1971. Ente 1956 y 1959 dio clases en Tucumán xunto a Enrico Tedeschi y Francisco Bullrich, creando'l IIDEHA (Institutu Interuniversitario d'Historia d'Arquiteutura).
Arrenunciu a l'asesoría municipal, cuando magar la so firme oposición decide baltase la casona del pintor Emiliano Gómez Clara, allugada onde güei s'atopa la Plaza de la Intendencia de Córdoba, en 1970.
En 1974 incorporar a la Facultá d'Arquiteutura de la Universidá Católica de Córdoba onde formó l'Institutu d'Hiestoria y Preservación del Patrimoniu (güei denomináu Instituto Marina Waisman).
Desenvolvió una intensa actividá nos SAL (Seminarios d'Arquiteutura Llatinoamericana) que s'empecipiaron en 1985 en Buenos Aires. Tamién participó como Xuráu na Bienal Panamericana d'Arquiteutura de Quito, en 1982.
En 1980 ocúpase xunto con Freddy Guidi y Teresa Sassi de la recuperación y restauración del Muséu Municipal José Malanca (güei Centru Cultural España Córdoba).
En 1991 ye designada como profesora emérita de la Universidá Nacional de Córdoba.
En 1992 vuelve a la Universidá Nacional de Córdoba, dictando les Cátedres de Problemática de la Modernidá n'América Llatina y Problemática de la Postmodernidad n'América Llatina. Crea ellí'l Centru pa la Formación d'Investigadores n'Historia, Teoría y Crítica de l'Arquiteutura, güei llamáu Centru Marina Waisman.
Foi miembru de l'Academia Nacional de Belles Artes de l'Arxentina.
Publicaciones
En 1970 empieza a collaborar cola revista Summa de Buenos Aires y dirixe a partir de 1976 Summarios.
El so primer llibru ye La estructura histórica de la redolada (1972), una interpretación dende la cultura llatinoamericana del llibru Teorie y Storie dell'architettura, de Manfredo Tafuri.
Xunto a César Naselli, escribe'l llibru 10 Arquiteutos Llatinoamericanos en 1989.
En 1993 publica El interior de la historia. Historiografía arquitectónica pa usu de llatinoamericanos, onde plantega la necesidá de remanar preseos propios pa la crítica de la realidá en Llatinoamérica.
Nel so llibru L'arquiteutura descentrada (1995) analiza'l mundu estazáu de fines del sieglu XX.
Coordina xunto a Gustavo Ceballos y Juana Bustamante la Guía d'Arquiteutura de Córdoba, editada pola Xunta d'Andalucía, en 1996.
Vendhuile
Vendhuile ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Marina Waisman
Publicaciones
Escribió la columna d'opinión "Post Scriptum" na revista d'Arquiteutura Summa+ dende la so primer edición en 1993 hasta'l númberu 23 de 1997. Na edición siguiente Silvia Arango, César Naselli, Ruth Verde Zein, Julio Cacciatore, Enrique Browne y Cristian Fernández, Josep María Montaner y Lala Méndez Mosquera escribieron testos n'homenaxe a Marina Waisman. Darréu, por decisión de Fernando Diez, Secretariu de Redaición de la revista, caltúvose la columna con testos de críticos invitaos.
Vendhuile
Tien una población de y una superficie de  km².
Marina Waisman
Publicaciones
Los sos artículos atópense amás en publicaciones d'Alemaña, Brasil, Chile, Cuba, Estaos Xuníos, España, Francia, Italia, Xapón y Suecia.
La importancia de la so obra foi reconocida por numberosos autores, ente ellos Josep Maria Montaner nel so llibru Arquiteutura y Crítica n'América Llatina y Ruth Verde Zein n'O llugar da crítica, Ensaios oportunos de arquitetura.
Fiebre mariello
La fiebre mariello o vultura negra (tamién llamada plaga americana) ye una enfermedá infeiciosa zoonótica viral aguda causada pol virus de la fiebre mariello tresmitida por mosquitos de los xéneros Aedes y Haemagogus. Ye endémica n'árees subtropicales y tropicales de Suramérica y África. La so presentación clínica ye variada, fluctuando dende una enfermedá febril leve y autolimitada (lo más frecuente) hasta una enfermedá hemorráxica y hepática grave (con un 50% de letalidad). La pallabra mariellu del nome referir a los signos d'ictericia qu'afecta a los pacientes enfermos severamente.
Esiste una vacuna efeutiva pero nun se conoz cura polo que cuando persones ensin vacunar contraer solo puédese-yos apurrir tratamientu sintomáticu.
Historia
La fiebre mariello foi causa d'epidemies devastadoras nel pasáu. Probablemente foi tresmitida per primer vegada a los humanos por otros primates n'África oriental o central. D'ellí arrobinóse a África occidental y nos sieglos XVI o XVII saltó a América debíu al tráficu d'esclavos. Como la enfermedá yera endémica n'África, les poblaciones d'esi continente desenvolvieren cierta inmunidá a ella y solo provocáben-yos síntomes similares a los de la gripe. Otra manera, cuando la epidemia cutía a colonos europeos n'África o n'América la mayoría morría.
La primer epidemia confirmada de fiebre mariello n'América foi la de 1647 en Barbados. Nel Caribe esta enfermedá tuvo consecuencies xeopolítiques importantes una y bones abrasó munchos exércitos unviaos dende Europa. Asina, gran parte del trunfu de la Revolución Haitiana de 1802 deber a que más de la metá de les tropes franceses morrió por causa de la enfermedá. Produciéronse tamién epidemies n'otres rexones, como Norteamérica —foi famosa la de Filadelfia en 1793 — y Europa, por casu Barcelona en 1821. Cuasi siempres afectaben a zones urbanes con alta densidá de población, debíu al curtiu radiu d'aición del mosquitu Aedes aegypti.
Epidemioloxía
El rangu de güéspedes del virus ye estrechu y caltiénse na naturaleza ente primates y mosquitos hematófagos de los xéneros Aedes y Haemagogus n'África y Suramérica respeutivamente, con tresmisión transovárica ente estos vectores. Esto ye lo que se llama'l ciclu selvático de la fiebre mariello». Los seres humanos son infestaos dacuando por mosquitos de la selva que primeramente s'alimentaron d'un primate infestáu, y depués pueden convertise en güéspede pa la tresmisión interhumana urbana, principalmente al traviés del Aedes aegypti, una especie que se desenvuelve en recipientes que contienen agua dientro de moraes o nes cercaníes a elles. Este ye'l ciclu urbanu de la fiebre mariello». La gran mayoría de los casos d'enfermos y muertos pola fiebre mariello asocede nel África subsaḥariana onde ye un problema grave de salú pública que se presenta con un patrón epidémicu. 610 millones de persones distribuyíes en 32 países d'África tán en riesgu de contraer. La enfermedá ye endémica en dellos países d'América Central, Suramérica y el Caribe. Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Perú y Venezuela son los países con mayor riesgu.
La enfermedá puede permanecer llocalmente desconocida n'humanos por estensos periodos y sópitamente brotar nuna manera epidémica. En Centroamérica, Venezuela y Trinidá, tales epidemies hanse por cuenta de la forma de la enfermedá (fiebre mariello selvática), que permanez viva na población de monos aulladores y ye tresmitida pol mosquitu Haemagogus, que vive precisamente nel dosel forestal de les selves lluvioses. El virus pasa a los humanos cuando les selves altes son valtaes. Los obreros forestales pueden entós tresmitir la enfermedá a otros, empecipiando asina una epidemia.
Epidemia de 2016
A principios de 2016 desamarróse una epidemia de fiebre mariello n'Angola. Ente xineru y agostu contabilizáronse 4.000 casos sospechosos, de los cualos confirmáronse 879. D'Angola'l biltu pasó a la vecina República Democrática d'El Congu, onde se confirmaron 68 casos y hai más de 2.200 casos sospechosos. Cúntense yá 400 muertes confirmaes ente dambos países, la mayoría n'Angola.
Cuadru clínicu
El periodu d'incubación asitiar ente los 3 y los 7 díes. La duración de la enfermedá en casu de sanamientu ye d'una a dos selmanes. Tres el periodu d'incubación cabo estremar dos formes clíniques: la leve y la grave o clásica.
Tratamientu
Nun esiste tratamientu eficaz pa la fiebre mariello, xustificando la importancia de la vacunación. Nos casos graves ta indicáu'l tratamientu sintomáticu y de soporte, particularmente la rehidratación y el control de posible hipotensión. La mortalidá global ye del 5% en poblaciones indíxenes de rexones endémiques, anque nos casos graves, n'epidemies o ente poblaciones non indíxenes, hasta'l 50% de los pacientes pueden finar. Ciertos casos resulten en insuficiencia renal aguda polo que la diálisis ye importante pal tratamientu renal.
Pronósticu
Reportes históricos amosaron la tasa de mortalidá ente 1 de 17 (5,8 %) y 1 de 3 (33 %). Les notes informatives de la OMS pa la fiebre mariello, actualizaes en 2001, cita que 15 % de los pacientes van entrar nuna fase tóxica» y que la metá d'ellos morreríen ente 10 a 14 díes, y la otra metá recuperaríase.
Profilaxis
En 1937, Max Theiler, trabayando pa la Fundación Rockefeller, desenvolvió una vacuna pa la fiebre mariello, que efeutivamente protexe a aquelles persones que viaxen a árees afeutaes, calteniendo de la mesma un mediu de control de la enfermedá.
La profilaxis realizar por aciu l'usu d'una vacuna que ye eficaz dende los 10 díes hasta diez años dempués d'asitiada y per mediu de midíes de control que se basen nel aislamientu de los enfermos pa evitar no posible que sían picaos de nuevu polos mosquitos vectores, según na desinsectación, el control de mosquitos y l'empléu de medios qu'eviten les picadures (ropa proteutor, empustes, redes), anque estes postreres non siempres son eficaces nel control del mosquitu. El meyor métodu de control ye la vacunación de la población receptiva (habitantes de zones endémiques y viaxeros a éstes).
La vacunación masiva de la población n'Angola y República del Congo, que podría evitar l'espardimientu de la enfermedá, viose llindada pol baxu nivel d'esistencies de vacunes, yá que la so fabricación rique tou un añu. Les autoridaes sanitaries recurrieron a l'aplicación de vacunes en dosis cinco vegaes inferiores a les habituales.
Wiesbaden
Wiesbaden ye una ciudá n'Alemaña y capital del estáu llibre de Hesse. Cunta con 275.600 habitantes.
Economía
En Wiesbaden tán las centrales R+V Versicherung (seguros), Linde AG (gas) y Dyckerhoff (cemento).
Década del 1800 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Sieglu XX e.C. - Sieglu XIX e.C. - Sieglu XVIII e.C.)
Vendières
Vendières ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Valle de las Navas
Valle de las Navas ye un conceyu asitiáu nel centru de la provincia de Burgos (provincia encuadrada na comunidá autónoma de Castiella y Llión, España). Intégrase dientro de la contorna d'Alfoz de Burgos y nel partíu xudicial de Burgos. centre|thumb|260x260px|Valle de las Navas
Llocalidaes y demografía
El conceyu del Valle de las Navas nació na década de 1970 cola fusión de los siguientes conceyos:
Los primeros datos demográficos d'esti conceyu daten de 1981:
Población por nucleu
El conceyu ta conformáu polos pueblos de Rioseras (capital del conceyu), Tobes y Rahedo, Melgosa, Robredo-Temiño, Riocerezo, Temiño y Celada de la Torre.
Naturaleza
left|thumb|Paisaxe Abargane les Navas
Llende natural ente les cuenques del Duero y del Ebro, cuenta con una sierra con altores cercanos a los 1050 metros. La sierra estrema'l conceyu y destaca pol so especial interés la gran biodiversidá : encina, carbayu, corzu, xabalín, utre, águila real... El paisaxe varia dende les zones de cultivu de ceberes de la so metá sur, hasta'l bellu y pintorescu paisaxe desértico de la contorna de Tobes y Rahedo y Melgosa.
Economía comarcal
Toos estos pueblos tienen como actividá principal l'agricultura, con especial predominancia de la cebera (trigu y cebada). Anguaño, tamién se tán cultivando xirasoles. Na pedanía de Tobes, amás de l'agricultura, cuenta con una cantera como fonte d'ingresos.
Nos últimos años instalóse'l parque eólicu La Brújula, promovíu por Neo Enerxía, sociedá participada por Enerxíes de Portugal (EDPl) y HC Energía (Grupo Hidrocantábrico), ta integráu por cuatro parques coneutaos a la subestación Fresnu de Veleta en Monesteriu de Rodía dende onde se sacupa la enerxía, al traviés d'una llinia aérea de 10.861 metros de llargor, hasta la subestación d'Alcocero de Mola, onde se produz la conexón a la rede. thumb El complexu La Brújula cuenta con 35 aeroxeneradores, de 850 quilovatios de potencia unitaria y 29,75 megavatios en total.
Cultura y arte
Destaca la ilesia de Tobes y Rahedo con amiestu d'estilos románicu, góticu y barrocu, construyida en diverses fases ente los sieglos XI y XVII. Esta ilesia ta dedicada n'honor a San Miguel que la so festividá celebrar el 29 de setiembre.
Otros monumentos destables son la ilesia de Santa María la Mayor de Robredo-Temiño data del sieglu XV y les ruines de la que foi la gran construcción románicu-gótica dedicada a San Saturnino de Rioseras. centre|thumb|Ilesia de Santa María la Mayor del sieglu XV, Robredo-Temiño
Serjania
Serjania ye un xéneru de plantes de la familia de les sapindacees. Contién 323 especies
Scutellaria minor
La escutelaria menor ye una especie de planta fanerógama perteneciente a la familia de les lamiacees. thumb|Ilustración
Descripción
Ye una planta yerbácea de la familia Lamiaceae mas espodada y con mayor ramificación que la escutelaria común, ye una pequeña planta yá que raramente algama los 10-20 cm d'altor. Les sos fueyes son ovoides y enteres y les sos flores, de gran guapura, son de color rosa-púrpura.
Taxonomía
Scutellaria minor describióse por William Hudson y espublizóse en Flora Anglica 232. 1762 Scutellaria: nome xenéricu que deriva de la pallabra griega: escutella que significa "un pequeñu platu, bandexa o platu", en referencia a los sépalos los qu'apaecen d'esta manera mientres el periodu de fructificación.
minor: epítetu llatín que significa "menor".
Chelonoidis nigra abingdoni
La tortuga de la Islla Pinta (Chelonoidis nigra abingdoni) ye una subespecie estinta de tortuga de les Galápagos nativa de la Islla Pinta, n'Ecuador. L'últimu exemplar conocíu d'esta subespecie yera un machu llamáu Solitariu Xurde, que morrió'l 24 de xunu de 2012. Nos sos últimos años, yera conocíu como una de les criatures más rares nel mundu y un poderosu símbolu de los esfuercios de conservación nes Galápagos y a nivel internacional.
Xurde foi descubiertu nuna islla d'esti archipiélagu, conocida en castellanu como Pinta (Abingdoni n'inglés), el 1 d'avientu de 1971 pol malacólogu húngaru Joseph Vagvolgyi, recibiendo esti nome por un personaxe de ficción interpretáu pol actor George Gobel. La vexetación de la islla taba afarada pola introducción de cabres xabaces, y la población de tortugues abingdoni actóctones reduxérase a namás un individuu.
De magar entós, foi treslladáu a les instalaciones de la Estación Científica Charles Darwin, na islla de Santa Cruz onde vivía en cautiveriu. Al envís de llograr descendencia d'esti individuu, dos femes d'una especie asemeyada, G. nigra becki, procedentes del volcán Wolf na islla Isabela, fueron enzarraes con él va años nún recintu habilitáu. La que daquella se consideraba la subespecie más cercana cola que fuere posible dar descendencia resultó inviable por dar una camada de güevos infértiles.
La tortuga de Pinta foi declarada funcionalmente estinta al alcontrase Xurde en cautiveriu, hasta que'l 24 de xunu de 2012, el Solitariu Xurde morrió por causes naturales. Con un pesu de más de 90 kg, estimábase que Xurde naciera ente 1903 y 1919. L'eventu marcó la estinción total d'esta subespecie.
Los intentos de reproducción
thumb|left|Exemplar muertu. Los intentos d'apareyamientu de Solitariu Xurde nun tuvieron ésitu en décades, posiblemente debío a la falta de femes de la so propia subespecie, lo que llevó a los investigadores de la Estación Científica Charles Darwin a ofrecer una recompensa de 10,000 dólares pal qu'atopare una fema abingdoni.
Hasta xineru de 2011, George foi axuntáu con dos femes de la subespecie Chelonoidis nigra becki, de la rexón del volcán Wolf de la islla Isabela, cola esperanza de que'l so xenotipu se caltuviera. A esta subespecie estimábasela entóncenes xenéticamente más cercana a Xurde;. Sicasí, la descendencia de Xurde y les sos consortes sería inviable, ensin que se pudiera atopar un exemplar de sangre puro de la subespecie de Pinta.
El 21 de xunetu de 2008, informóse de que Xurde axuntara inesperadamente con una de les sos compañeres. Recoyéronse total de trelce güevos, que se treslladaron a unes incubadores. Magar, el 11 de payares de 2008, la Fundación Charles Darwin informó que'l 80% de los güevos amosaren una perda de pesu carauterística de ser infértil. Pa mayor deceición, n'avientu de 2008, los güevos restantes nun salieron del cascarón y los rayos-x amosaron que yeren inviables.
El 21 de xunetu de 2009, esautamente un añu dempués del primer intentu de reproducción George, el Parque Nacional Galápagos anunció una segunda puesta de cinco güevos. Los güevos treslladáronse a una incubadora, pero'l 16 d'avientu, confirmóse que'l periodu d'incubación finalizara, polo que los güevos resultaron ser inviables, al igual qu'un segundo llote de 6 güevos puestos por otra fema.
1372 Haremari
1372 Haremari ye l'asteroide númberu 1372 de la serie (1935 QK), descubiertu'l 31 d'agostu de 1935 dende Heidelberg por Karl Reinmuth (1892-1979).
Chelonoidis nigra abingdoni
Otros posibles individuos
thumb|right|300px|Vista frontal de Xurde. En mayu de 2007, l'analís de los microsatélites (secuencies d'ADN xenómicu) suxirió qu'otros individuos de Geochelone nigra abingdoni tovía podríen esistir nes Galápagos n'estáu xabaz. Los investigadores identificaron una tortuga machu de la rexón del volcán Wolf de Galápagos, na vecina islla Isabela que tien la metá de los sos xenes en común cola subespecie de Xurde. Esti animal debe ser un exemplar primer xeneración ente les subespecies de les islles Isabela y Pinta. Ye posible entós qu'heba un grupu de sangre puro ente les 2.000 tortugues de la Isabela.
Nel zoolóxicu de Praga
En 2009, otra tortuga machu col nome de Tony, qu'anguaño reside nel zoolóxicu de Praga, foi descubiertu como l'exemplar con mayor probabilidá de pureza xenética abingdoni. Piénsase que nació alredor de 1960, Tony agóspiase nel zoolóxicu dende 1972. Peter Pritchard, una de les principales autoridaes mundiales en tortugues de Galápagos (y de les tortugues terrestres en xeneral), cuidó que la concha de Tony yera mui asemeyada a la de Xurde y a la d'otres amueses de restos d'otros exemplares d'abingdoni. Entá se ta investigando esta posibilidá, y Tony tovía ta siendo atendíu nesti zoolóxicu.
1372 Haremari
Reinmuth, depués de bautizar varios asteroides colos nomes de les señorines calculadores del Rechen Institut, dio nome a ésti. El so significáu ye nidiu: Harem (departamentu femenín) del Astronomisches Rechen-Institut.
Década del 1810 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Sieglu XX e.C. - Sieglu XIX e.C. - Sieglu XVIII e.C.)
Juan Pablo Barcia
Juan Pablo Barcia Alonso ye un remeru paralímpicu, llevantador de peses y xugador de baloncestu en siella de ruedes asturianu. Representó a España en dos Xuegos Olímpicos, en Beixín 2008 y Londres 2012 na prueba de remu olímpicu. En xunu de 2013 participó nel Campeonatu Español de Clubes de Remu Olímpicu, realizáu nel ríu Guadalquivir en Sevilha.
Vénérolles
Vénérolles ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Vendresse-Beaulne
Vendresse-Beaulne ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
1395 Aribeda
1395 Aribeda ye l'asteroide númberu 1395 de la serie (1936 OB), descubiertu dende Heidelberg el 16 de xunetu de 1936, por Karl Reinmuth (1892-1979).
Pa nomar al asteroide, Reinmuth fizo una vegada más gala d'humor y formólu coles primeres lletres del Astronomische Rechen Institut BErlin DAhlen, ye dicir Institutu Astronómicu Rechen, Dahlen ye un barriu berlinés.
Evangeline Lilly
Nicole Evangeline Lilly, conocida artísticamente como Evangeline Lilly, ye una actriz canadiana, conocida principalmente pol so papel de Kate Austen na serie de televisión Lost.
Primeros años
Evangeline foi afayada nes cais de Kelowna (Columbia Británica) pola axencia de modelos Ford Models. Lilly decidió nun siguir cola so carrera de modelu al cabu d'un tiempu, magar qu'acabó roblando un contratu pa costease los sos estudios na Universidá de Columbia Británica. Más tarde, fundó y dirixó un comité pal desenvolvimientu y los derechos humanos de la universidá y viaxó, xunto con un grupu de misioneros, a una xungla de Filipines mientres un mes.
Carrera
Anque participó en delles series y películes, Lilly ye mundialmente conocida pol so papel de Kate Austen en Lost (2004-2010).
En 2008, Lilly protagonizó la película The Hurt Locker, ganadora del Premiu de l'Academia. En xunu de 2010, Lilly anunció en The Late Late Show con Craig Ferguson que taba escribiendo un llibru pa neños. El 18 de xunetu de 2013, Lilly espublizó'l llibru, tituláu The Squickerwonkers. En 2011 participó como BaileyTallet en Real Steel.
Darréu participó nes películes de El hobbit interpretando a la elfa silvana Tauriel, un personaxe creáu polos guionistes de la película, ensin base nos escritos de J. R. R. Tolkien, y qu'intervien na trama a partir d'El hobbit: l'ablayamientu de Smaug de 2013.
Vida privada
Evangeline tuvo casada con un xugador de ḥoquei canadiense llamáu Murray Hone. De 2004 a 2009, Lilly salió col so compañeru de Lost Dominic Monaghan. Tuvo'l so primer fíu, un mozu, col so noviu Norman Kali, asistente de producción de Lost, en mayu de 2011.
Ye gran amiga de la so excompañera de repartu en Lost, Emilie de Ravin (Claire Littleton).
Década del 1820 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Sieglu XX e.C. - Sieglu XIX e.C. - Sieglu XVIII e.C.)
Sablera de Chouréu
La sablera de Chouréu ta nel conceyu de Valdés, nel occidente del Principáu d'Asturies, y pertenez al pueblu de Queirúas. Forma parte de la Mariña Occidental d'Asturies y ta enmarcada nel Paisaxe protexíu de la Mariña Occidental d'Asturies.
Descripción
La so forma ye llinial, tien un llargor d'unos 360 m y un anchor medio de 25 m. La redolada ye práuticamente virxe y una peligrosidá media. El llechu ta formáu por cantares rodaos y escases zones de sables gruesos. La ocupación y urbanización son escases.
P'aportar a la redoma de la sablera, que non a ella pos ye práuticamente inaccesible per tierra, hai qu'alcontrar los pueblos próximos de Queirúas y Bustu pero colos cantiles tan verticales ente la punta de la Osa y la de Santana hai bien poques posibilidaes de reparar vistes d'esti espaciu. Puede aportase per mar mientres la baxamar dende la vecina Sablera de Punxéu pero hai que tener precuru na midida de los tiempos de les marees. Nun tien nengún serviciu y solamente soler utilizar dellos perscadores conocedores de la zona. Esta sablera xunto a la so vecina «Corbeiros» componen un paisaxe dende'l puntu de vista fotográficu enorme. Encamiéntase tomar los máximos precuros si ye que se desea baxar a la sablera, porque esti descensu ye bien peligrosu y desaconsejable.
Norma Patricia Galeano
Norma Patricia Galeano foi una dirixente estudiantil colombiana. Estudiante de ciencies sociales na Universidá del Tolima y miembru de la Mocedá Comunista Colombiana, JUCO. Foi asesinada'l 7 de setiembre de 1994 nel campus de la Universidá del Tolima, en Ibagué, por efectivos del Ejército que dispararon contra la so integridá. Na so memoria la JUCO instituyó la Orde que lleva'l so nome pa la militante más destacada, así mesmu l'edificiu 32 de la Universidá del Tolima foi renombráu nel so honor. l'asesinatu de norma entá sigue impune.
Olivia Thirlby
Olivia Jo Thirlby ye una actriz d'Estaos Xuníos. Ye meyor conocida polos sos papeles como Leah na traxicomedia Juno (2007), como Natalie en The Darkest Hour (2011) y como la xueza Cassandra Anderson en Dredd (2012).
En xunu de 2008, la revista Vanity Fair describióla como unu de los miembros de la "nueva fola de Hollywood", xunto con otros mozos actores, incluyendo al repartu de Gossip Girl, The Jonas Brothers, Emma Roberts, Amanda Seyfried, Kristen Stewart, Josh Peck y Christopher Mintz-Plasse.
Primeros años
Thirlby nació en Nueva York. Ye fía d'una executiva de publicidá y un contratista. Creció nel vecinderu d'East Village en Manhattan. Asistió a la escuela Friends Seminary nel vecinderu de Gramercy Park, onde se graduó nuna clase de 57 estudiantes. Tamién asistió al Festival d'Artes Escéniques de French Woods nel norte de Nueva York. Tomó clases nel Teatru American Globe, y de volao na Royal Academy of Dramatic Art de Londres, onde completó'l cursu de llucha escénica na British Academy of Stage and Screen Combat (BASSC).
Sablera de Cazonera
Les sablera de Cazonera atopar nel conceyu asturianu de Muros y pertenez a la llocalidá d'El Monte. El grau d'urbanización y d'ocupación son baxos y la so redolada ye rural.
Descripción
Esta sablera pertenez a la Mariña Central asturiana y presenta proteición como ZEPA y como LIC.
Pa poder aportar a esta sablera hai qu'alcontrar primeramente los nucleos poblacionales más cercanos que son «El Monte» y «San Esteban». Esta sablera ta asitiada, xunto a la so vecina pol este, la sablera de L´Talaya, nuna gran ensenada y que solo unos castros conocíos como «El Paso» dixebrar. Como en delles otres sableres d'esta zona occidental, esisten restos de los artefautos que s'utilizaben pa llevar la ocla» a tierra. Nesti casu ye una polea de dimensiones medies. Hai un llugar pa reparar tola sablera ensin correr los peligros del descensu que ye'l mirador del Espíritu Santu» que ta xunto a la ermita del mesmu nome.
Venizel
Venizel ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Sablera de Castello
La sablera de Castello atopar nel conceyu asturianu d'El Franco, España, dientro de la parroquia de Miudes y mui cerca de la llocalidá d'A Caridá, y ye la mayor sablera del conceyu d'El Franco. Pertenez a la Mariña Occidental d'Asturies y magar nun tar incluyida na franxa qu'abarca'l Paisaxe Protexíu de la Mariña Occidental d'Asturies, presenta dos tipos de proteición medioambiental, yá que ta catalogada como ZEPAy LIC.
Descripción
Tien un llargor d'unos 400 metros en forma de concha o ensenada, un anchor medio d'unos 30 metros y la desaguada fluvial del regueru Castello que da nome a la sablera. La redolada ye rural con baxu índiz d'edificación y la so peligrosidá ye media. Ye conveniente usar calzáu fayadizo mientres el bañu siendo la pesca submarina y el senderismu les actividaes más recomendables y tien la posibilidá de llevar mascotes.
Ye una sablera de gran arribación de bañistas, sobremanera les fines de selmana, por cuntar nello cola presencia del equipu de vixilancia. El so sable ye de granu mediu y de color escuru xunto con graves cuarcíticas. L'accesu en vehículu ye complicáu y puede llegase hasta un km aproximao. P'aportar a ella ayuda'l saber que los nucleos de población más cercanos son «Arboces» y «Castello». Na carretera xeneral N-634 hai indicaciones de la llocalización de la sablera.
Nes redoma atopa'l castru d'El Castellón. Tamién hai una área recreativa de recién creación. Pa los andarines encamiéntase faer la sienda costera «GR Y-9» que rrecorre tola mariña dende Ortiguera hasta Viavelez. Tamién dispón d'un camping nes sos proximidaes. La sablera ye la más interesante dientro del conxuntu de sableres llabraes na formación xeolóxica d'una socesión de cabos como asocede en delles zones costeres d'esta mariña. Ye la sablera más oriental del conceyu d'El Franco y ta casi atestando coles de Cuaña.
Thomas Ian Nicholas
Thomas Ian Nicholas ye un actor de cine, cantante, músicu, productor, direutor y escritor d'Estaos Xuníos. Nicholas ye meyor conocíu por interpretar a Henry Rowengartner de Rookie of the Year, Rip en Cutaway, Calvin Fuller en A Kid in King Arthur's Court, y Kevin Myers en American Pie, American Pie 2, American Wedding y ''American Pie: El Realcuentru.
Biografía
Nicholas nació en Las Vegas, Nevada, fíu de Marla Nicholas, una alministradora d'una escuela d'actuación y baillarina profesional. Nicholas tien seis hermanos, ente ellos el so hermanu mayor, Tim Scarne, que ye un DJ.
Nicholas ye conocíu polos sos papeles en Rookie of the Year (1993), A Kid in King Arthur's Court (1995), American Pie (1999) y Cutaway (2000). Apaeció nes cuatro películes de cine de la saga American Pie col personaxe de Kevin Myers ya interpretó a Frank Sinatra, Jr. na película de Showtime, Stealing Sinatra y participó na película Halloween: Resurrección. Tamién apaeció nun episodiu de Grey's Anatomy de ABC como Jeremiah. "Empecé a actuar cuando tenía 6 años d'edá. Siempres me gustó faer rir o sonrir o pensar", diz. Nicholas llanzó'l so álbum debú, Without Warning el 15 de xineru 2008.
Platoon
Platoon ye una película bélica d'Estaos Xuníos de 1986, ambientada na guerra de Vietnam. Foi dirixida por Oliver Stone y protagonizada por Tom Berenger, Willem Dafoe y Charlie Sheen. Ye la primera de la triloxía de películes que Oliver Stone dirixó sobre la guerra de Vietnam, siendo les otres dos Born on the Fourth of July (1989) y Heaven & Earth (1993).
Thomas Ian Nicholas
Biografía
"Empecé a tocar la guitarra cuando tenía 14 años. Nun podía dexar de tocala... Siéntome bien bendichu y estimosu por tou lo que m'asocedió.", diz.
Nicholas puede vese interpretando a un policía novatu nel próximu drama Life Is Hot in Cracktown.
El 30 de xunu de 2010, Nicholas llanzó la primer bola nel xuegu de los Cachorros de Chicago nel Wrigley Field.
Platoon
Oliver Stone participara na guerra de Vietnam y tres el so regresu a Estaos Xuníos empezó a escribir el guión pa Platoon pa oldear la visión que d'esi conflictu daba la película Les boínes verdes (The Green Berets), dirixida por John Wayne y estrenada per primer vegada en 1968.
Argumentu
Mientres la guerra de Vietnam en setiembre de 1967, Chris Taylor yera un soldáu recién llegáu de bona familia, que decidió apuntase como voluntariu nel exércitu. Este foi asignáu a la Compañía Bravo, perteneciente a la ventena quinta división d'infantería, destinada en dalgún llugar cercanu a la frontera con Camboya.
El llargumetraxe amuésanos nos primeres compases cómo la inesperiencia de Taylor xunida a l'adversidá del terrén y les dures condiciones climatolóxiques fadrán-y sufrir más de la cuenta nes sos primeres misiones como soldáu novatu. Poco dempués asistimos a una primera secreta xunta de dellos mandos de la compañía, l'inespertu Teniente Wolfe, y los sarxentos Bob Barnes, "Rede" O'Neill, Warren y Elias Grodin. Barnes aprovechar del so veteranía pa imponer al restu los sos órdenes. Esta xunta déxanos comprobar la mala rellación esistente ente Barnes y Elias, que cuestiona les sos decisiones, según el servilismu de O'Neill escontra Barnes y el faigo de menos que sufre'l Teniente Wolfe per parte de toos.
Tres una dura xornada, el pelotón de Taylor acampa na selva. Esti espiértase metanes la nueche y repara cómo'l so relevu en llabores de vixilancia, Junior, ta dormíu. Poco dempués unos soldaos vietnamites afayen patrullar americana, desamarrándose un enfrentamientu nel que muerre'l soldáu novatu Gardner, y ye gravemente mancáu'l soldáu Tex. Junior culpa a Taylor de quedase dormíu na so vez lo que-y fai quedar como un completu incompetente, sicasí'l sarxentu Barnes que de xuru resabia de Junior abronca a tolos miembros de patrullar.
Dempués de pasar una temporada nel hospital, Taylor va volver a la so unidá, trabando amistá col veteranu King, un sensatu y realista soldáu que lu va ayudar a entender la irracionalidá de la guerra. King ta más amestáu a un grupu formáu ente otros por Elias, Big Harold, Rhah, el soldáu intérprete Lerner, Manny, Francis y Crawford, que pasen el so tiempu llibre tomando drogues. Per otru llau atópase'l restu del pelotón, O'Neill, Junior y Bunny. Esti grupu, lideráu por Barnes, prefier pasar el tiempu llibre tomando cerveces y xugando a les cartes.
El 1 de xineru de 1968 dos miembros del pelotón Sandy y Sal muerren al esplota-yos una bomba trampa. Col polveru producíu'l soldáu Manny sume anque pocu dempués van atopar muertu atáu a un poste. Estos incidentes van faer que l'odiu creza en dellos nos miembros del grupu. Los soldaos americanos lleguen a una aldega, onde ente otros munches falcatrúes vemos a Taylor amenaciar cola so arma a un mozu ya indefensu lisiado, que darréu dempués ye xabazmente asesináu a golpes por Bunny. Per otru llau, Barnes, tratando de consiguir información del líder de l'aldega, asesina a la muyer d'este d'un tiru a espetaperru, y totalmente alloriáu amenaza con executar a una neña. Xusto nesi momentu, Elias, escupuliciáu polos métodos de Barnes, enfrentar a él nuna engarradiella. El teniente Wolfe pon fin al bracéu dixebrándo-yos y tratando de pasar páxina pero Elias alvierte a Barnes y Wolfe que va denunciar los fechos.
Una vegada na base Elias cumple la so amenaza ya informa al Capitán Harris del incidente na aldega. El capitán amenacia a Barnes con un conseyu de guerra, pero esti trata de defendese acusando a Elias de mentir. Esti fechu va empiorar la yá mala rellación ente los dos sarxentos. Na siguiente misión el pelotón cai nuna emboscada enemiga. El soldáu Flash muerre y Warren y Lerner son seriamente mancaos. Frutu del caos del combate Wolfe equivocar al dar les coordenaes del enemigu per radio. En consecuencia l'artillería Americano bombardea la posición del grupu. Como resultáu Fu Sheng, Morehouse, y Tubbs muerren y Ace ye mancáu. Elias solicita tres homes a Wolfe pa tratar d'interceptar al enemigu, Barnes marxinando a Wolfe y el plan del sarxentu Elias apuerta al so pidimientu. Taylor, Rhah y Crawford acompañen a Elias ente que Barnes facer col control del pelotón ordenando'l repliegue. Barnes allega en busca del grupu qu'acompaña a Elias, al atopalos ordena a Taylor y Rhah llevase a Crawford, que foi mancáu nel llombu. Yá ensin testigos, atopar con Elias, disparándo-y a traición. Cuando vuelvi cruciar con Taylor que-y preguntar por Elias, Barnes comunícalu que'l sarxentu morrió. Una vegada montaos n'helicópteru, Taylor ve a Elias siendo escorríu por un grupu de soldaos vietnamites que llogren ablayalo, d'esta forma Taylor entiende que'l sarxentu Barnes dexó abandonáu a Elias a la so suerte.
Na base un indignáu Taylor trata de convencer a dellos soldaos de vengar la muerte de Elias. Dalgunos como King tán d'alcuerdu pero otros como Doc o Rhah son escépticos una y bones nun tienen pruebes de la culpabilidá de Barnes. Mientres alderiquen Barnes fai actu de presencia. Almite habelo matáu por non siguir los sos órdenes y amenaza al grupu. Taylor engardir nuna engarradiella col, pero ye mancáu na cara por Barnes.
Díes dempués, l'amenorgáu pelotón ye unviáu a una área nel que s'espera un ataque enemigu. Nos alboreceres de la batalla Rhah, desesperáu pola falta de personal, ye xubíu a sarxentu, King ye gratamente sosprendíu al se-y comunicáu que puede dise yá que ta a puntu de llicenciase. Dellos soldaos, conscientes de lo que se-yos vien enriba, intenten afletase en devanéu. Una tarrecible batalla tien llugar. Francis y Taylor, compañeros de trinchera, son atacaos por decenes de soldaos vietnamites. La so posición ye xabazmente asaltada y un búnker americanu ye destruyíu por un suicida vietnamita. Nel caos de la guerra les baxes asocédense: Wolfe, Doc, Bunny, Junior... toos muerren. El sarxentu O'Neil consigue sobrevivir despintándose tres un cadabre. El capitán Harris, desesperáu, ordena bombardear l'área. Na voráxine de destrucción Barnes y Taylor atópense de frente. Xusto primero que'l sarxentu intente matar a Taylor una enorme esplosión de napalm dexar inconscientes.
Banda sonora
La música usada nesti filme inclúi Adaxu pa cuerdes de Samuel Barber, White Rabbit de Jefferson Airplane, Okie from Muskogee de Merle Haggard y The Tracks of My Tears de Smokey Robinson and The Miracles.
Receición
Platoon estrenóse'l 19 d'avientu de 1986 nos Estaos Xuníos y estrenóse n'España el 27 de marzu de 1987. La película cuntó con una templada acoyida ente'l públicu y foi aplaudida pola crítica. Non yá foi gallardoniada con cuatro premios de l'academia sinón que tamién supunxo la llombarada definitiva a la carrera de Oliver Stone.
Franz von Sickingen
Franz von Sickingen foi un caballeru imperial del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu.
Foi un xefe de la nobleza renana y suaba. Partidariu de la reforma protestante, lluchó pola secularización de los bienes de la ilesia y lideró la llamada "revuelta de los caballeros" nel Sacru Imperiu Romanu Xermánicu. Morrió por cuenta de les graves firíes sufríes nel sitiu del so castiellu de Nanstein pola coalición de príncipes dirixida ente otros por Lluis V del Palatináu y Felipe I d'Hesse.
Década del 1830 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Sieglu XX e.C. - Sieglu XIX e.C. - Sieglu XVIII e.C.)
Llingües dizoides
Les llingües dizoides constitúin un subgrupu filoxenéticu de les llingües omótiques septentrionales. Usualmente reconócense tres llingües dizoides:
Día Internacional del Desaniciu de la Discriminación Racial
L'Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes proclamó'l 21 de marzu Día Internacional de la Eliminación de la Discriminación Racial. Esti día recuerda la Matanza de Sharpeville asocedida en 1960 contra manifestantes que protestaben pola aplicación del Apartheid a manes de la policía sudafricana.
Conmemoración
El 26 d'ochobre de 1966 l'Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes na Resolución 2142(XXI) proclamó'l 21 de marzu Día Internacional de la Eliminación de la Discriminación Racial.
Enllaces esternos
Notes informatives
Conferencies y xuntes
Otres celebraciones
Década del 1840 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Sieglu XX e.C. - Sieglu XIX e.C. - Sieglu XVIII e.C.)
Sobrio
Sobriu ye una comuña suiza del cantón del Tesinu, nel distritu de Leventina, círculu de Giornico. Llenda al noroeste cola comuña de Cavagnago, al nordeste con Acquarossa, al este con Ludiano y Semione, al sureste con Bodio y al suroeste con Giornico.
Formen parte del territoriu comuñal les llocalidaes de Ronzano y Villa.
Le Verguier
Le Verguier ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Verdilly
Verdilly ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
1566 Icarus
1566 Icarus (Ícaru) ye'l nome l'asteroide 1949 MA, númberu 1566 de la serie, descubiertu en Monte Palomar, el 27 de xunu de 1949 por Wilhelm Heinrich Walter Baade (1893-1960). Ícaro ye un asteroide Apolu, ye cásique esféricu y ta incluyíu na llista d'asteroides potencialmente peligrosos, dao que la so órbita alcuéntrase relativamente cerca de la Tierra.
Otros datos:
Llingües chádicas orientales
Les llingües chádiques orientales inclúin 34 llinguas y dialeutos (estimación del SIL) falaos n'África y Asia Occidental. Forma parte de les llingües chádiques.
Clasificación
Anguaño les llingües chádiques orientales arrexuntar en dos grandes grupos (subgrupu A y subgrupu B):
Comparanza léxica
Los numberales en distintes llingües chádiques orientales del grupu A son: ! rowspan=2| GLOSA ! colspan=2|Sibine ! colspan=4|Nancere-Gabri ! colspan=2|Kwang-Kera ! rowspan=2| PROTO- CH. Or. A ! Somrai !! Tumak ! Gabri !! Kimré !! Lele !! Nancere ! Kera !! Kwang suŋku mə́ná || wiʔyɪm || *bai (4+3) || ɗáksùb || ʤūrgú || ʤurgəm || mátòlíŋ || màtàl (10-2) || wāwār (2x4) || mārgə́ || margə || ʤurugù || pə̄rpə̄ndə̄ (10-1) || bìsāmə̄n (10-1) || tə́ngɛ̄sə́ || diŋgɛsə || ʧélà || ʧélə̄ suŋku ɓásí || rukoᵖ || *mwaʧ/ El siguiente cuadru compara dellos numberales pa llingües chásicas orientales del grupu B: ! rowspan=2| GLOSA ! colspan=5| Dangla-Bidiyo ! rowspan=2| Mubi ! rowspan=2| Mokilo (Mukulu) ! colspan=3| Sokoro-Barein ! rowspan=2| PROTO- CH. Or. B ! Bidiyo !! Dangaléat !! Migaama !! Mogum !! Ubi ! Baréin !! Mawa !! Sokoro kaɗʸa (fem) || ɾákkí || káɗʸì || kɛ̀ (masc) kā (fem) || piina || fíní ker̃í ||*keɗ- (2x4) || póɗpóɗ (2x4) || póppóɗí (2x4) || porpide (2x4) || porpoɗa (2x4) || fàrbàt (2x4) || béʃíba || *5+3 (10-1) || pârnàkáɗʸì (10-1) || barkɛt (10-1) || koipane || férbínì (10-1) (5+4) || kʷapinikara (10-1) || bépʌɗʌ̀ (5+4) || *10-1
Giro d'Italia 2021
El Giro d'Italia 2021 ye una competición competición de ciclismu per etapes que se celebró ente'l 8 y el 30 de mayu de 2021, con entamu na ciudá de Turín y llegada en Milán. El percorríu foi de 3.488,08 km en 21 etapes.
El vencedor foi'l colombianu Egan Bernal (Ineos Grenadiers), siguíu pel italianu Damiano Caruso (Bahrain Victorious) a 1' 29" y el terceru, a más de 4 minutos, foi l'inglés Simon Yates (Team BikeExchange). Peter Sagan (Bora-Hansgrohe) ganó la clasificación por puntos, Geoffrey Bouchard (AG2R Citroën Team) la de monte, Dries De Bondt (Alpecin-Fenix) la de los esprinos y combatividá. L'equipu ganador foi Ineos Grenadiers.