cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Inés Santé Riveira
Trayeutoria académica, científica y d'investigación
Ye revisora en más de 10 revistes JCR:
George C. Scott
Biografía
Escontra finales de los años 50 consiguió un papel en Ricardu III que resultó un gran ésitu, a raigañu del cual los críticos afitar nesi mozu actor desconocíu. Llueu recibió ufiertes pa la televisión, que xeneralmente yeren papeles d'obres teatrales que se grababen en direutu, y que constituyíen una bona escuela pa tolos actores.
En 1959 Scott consiguió'l so primer papel importante nel cine, na película Anatomy of a Murder, na qu'interpretó al fiscal inflexible. Esti papel valió-y una nominación al Óscar como meyor actor de repartu. Scott yera del tou contrariu a los Óscar, yá que consideraba que yera una forma de promocionar a los actores y de faer negociu. Cuando en 1962 foi nomáu nuevamente, nesa ocasión por The Hustler, con Paul Newman, unvio una nota que dicía "Non, gracies.", refugando la nominación. Sicasí, l'Academia nun paeció tomase a mal la so actitú, yá qu'en 1963 foi nomáu per tercer vegada pola película de suspensu The List of Adrian Messenger. thumb|200px|left|Trailer del filme [[They Might Be Giants (película)|They Might Be Giants (1971)]] Al añu siguiente Scott intervieno nel papel de xeneral na comedia anti-belicista de Stanley Kubrick Dr. Strangelove. Mientres el rodaxe, según el DVD, Scott creía que taba faciendo una película bélica seria y Kubrick engañába-y faciéndo-y rodar escenes con una actuación bien esaxerada, que rodó y usó nel montaxe, fechu pol que Scott enoxóse y xuró nun volver trabayar con Kubrick. En 1970 fixo la so meyor película, Patton, na qu'encarna al famosu xeneral en xefe de la Segunda Guerra Mundial. Nesta ocasión, ganó l'Óscar al meyor actor principal, pero Scott, fiel a les sos idees, permaneció nel so llar viendo un partíu de ḥoquei na televisión, y refugó el premiu. Foi la primer vegada que tal eventu asocedió. En 1972, Marlon Brando tamién refugaría'l premiu.
Convertíu definitivamente n'unu de los grandes actores de calter, Scott alternó a partir d'entós les sos apaiciones nel cine con intervenciones en películes y mini-series de televisión, que cada vegada fueron más frecuentes en comparanza col cine, hasta l'estremu de qu'intervieno nuna o dos producciones pa la televisión cada añu. Tamién se dedicó al teatru, nel qu'apaeció regularmente. thumb|200px|right|Caricatura de Scott como Scrooge (1984)
Vida personal
Scott nunca dexó de too l'alcoholismu y reincidió munches vegaes, tuvo munchos pleitos de tabierna y una acusación por acoso sexual y tuvo casáu cinco vegaes, dos d'elles cola mesma esposa, Colleen Dewhurst (1960 y 1965) cola que tuvo dos fíos; adicionalmente tuvo romances extramaritales fugaces con delles actrices de sonadía como Ava Gardner. La so quinta xunión foi cola actriz Trish Van Devere, matrimoniu que duró 27 años pero cola que, na fecha de la so muerte, yá taben separaos.
Finó en Westlake Villane, California, a los 71 años d'edá, de resultes d'un problema vascular abdominal. Los sos restos atópense nel Campusantu Westwood Village Memorial Park de Los Angeles, California.
Millettia nitida
Millettia nitida ye una especie de lleguminosa perteneciente al xéneru Millettia. Ye orixinaria de China.
Propiedaes
M. nitida produz un númberu de compuestos químicos ente los que s'atopa genisteina-8-C-β-D-apiofuranosyl-(1→6)-O-β-D-glucopyranoside, calycosina, isoliquiritigenina, formononetina, gliricidina, 8-O-methylretusin, dihydrokaempferol, biochanina, afromosina y hirsutissimisida F interactúa con trombina, mientres sphaerobiosida, formononetina-7-O-β-D-apiofuranosyl-(1→6)-O-β-d-glucopyranoside, genisteina-5-methylether-7-O-α-L-rhamnopyranosyl-(1→6)-O-β-D-glucopyranoside, retusin-7,8-O-β-D-diglucopyranoside, symplocosida, ononina, genistina, afromosina-7-O-β-D-glucopyranosida, lanceolarina, liquiritigenina, 7,2-dihydroxy,4-methoxyisoﬂavana y sphaerobiosida nun se xune a la trombina.
Taxonomía
Millettia nitida describióse por George Bentham y espublizóse en London Journal of Botany 1: 484. 1842.
Ned Beatty
Trabayó en más de 100 películes y foi nomáu a un premiu Óscar, dos premios Emmy, un MTV Movie Award como Meyor Villanu y un Globu d'Oru. Eses nominaciones fueron productu de la so actuación en películes y series de televisión como Network (1976), Friendly Fire (1979), Last Train Home (1990), Hear My Song (1991), l'adaptación al cine de La gata sobre'l teyáu de cinc (2004), y Toy Story 3 (2010).
Participó de películes de gran ésitu comercial con papeles como Bobby Trippe en Deliverance (1972), l'abogáu Delbert Reese en Nashville (1975), Dardis en All the President's Men (1976), Bob Sweet en Silver Streak, Edwards en Exorcist II: The Heretic (1977), Otis, el secuaz de Lex Luthor, en Superman (1978) y Superman II (1980), Sydney Morehouse en The Toy (1982), Borisov y Pavel Petrovic en The Fourth Protocol (1987), el presentador Ernest Weller en Repossessed (1990), el padre de Rudy Ruettiger en Rudy (1993), el detective McNair en Just Cause (1995), Dexter Wilkins en Life (1999), l'alguacil en Where the Red Fern Grows (2003), el corruptu senador Charles F. Meachum en Shooter (2007), el congresista Doc Long en Charlie Wilson's War (2007), y la voz Lots-O'-Huggin' Bear en Toy Story 3 (2010).
Lizabeth Scott
Emma Matzo, más conocida como Lizabeth Scott, foi una actriz d'Estaos Xuníos y una de les muyeres fatales más emblemátiques del cine negru de los años 40 y 50.
Biografía
Nacida en Scranton, estáu de Pennsylvania (EE XX), y fía d'emigrantes rusos, estudió arte dramáticu en Nueva York onde adoptó'l nome artísticu de Lizabeth Scott (dacuando, tamién Liz Scott) y debutó en Broadway en 1942. Un añu más tarde, sería contratada pola Warner y en 1946 llogra'l so primer ésitu cinematográficu con The Strange Love of Martha Ivers, dirixida por Lewis Milestone y coprotagonizada por Barbara Stanwyck, Van Heflin y un xovencísimu Kirk Douglas.
Un añu dempués, Scott protagonizó xunto a Humphrey Bogart Caleyón ensin salida, filmáu por John Cromwell.
Lizabeth Scott, a pesar de tener un rostru personalísimu, enxamás aportó a una auténtica estrella de Hollywood y siempres foi la compañera de repartu de los galanes masculinos como Charlton Heston en Ciudá en solombres (1950), a Robert Mitchum en La trampa (1951), a Jerry Lewis y Dean Martin na comedia El castiellu malditu (1953) o col rei del rock Elvis Presley en Loving You (1957)
Mientres la década de los 60, Lizabeth Scott pasa a la pequeña pantalla protagonizando delles series de televisión.
Retiróse de la pantalla grande en 1972 col filme Hestories peligroses empobinada por Miki Hodges y protagonizada por Michael Caine.
Muerre en Los Angeles, California (EE UU), por una insuficiencia pulmonar.
Premios
Tien dende 1960 una estrella nel Paséu de la Fama de Hollywood.
Benito Arias Montano
Benito Arias Montano foi un humanista, hebraísta, biólogu y escritor políglota español.
Primeros estudios
Realizó los sos primeros estudios en Sevilla, onde trató ente otros a Pedro Mejía y Juan de Quirós, interesándose poles ciencies físiques y médiques y, sobremanera, pola poesía, la filosofía, la llingüística y la teoloxía. Ellí permaneció hasta 1548, añu en que se treslladó a Alcalá de Henares pa cursar estudios en la so Universidá, ampliando les sos conocencies en medicina, teoloxía, filosofía, les llingües clásiques (llatín y griegu) y les semítiques (árabe, hebréu y siriu).
Ordenóse sacerdote y retiróse a la Peña d'Alájar (Huelva) pa dedicase ellí al estudiu en fondura de les Sagraes Escritures.
Conciliu de Trento y Biblia Regia
thumb|250px|left|Portada de la Biblia políglota n'edición dirixida por Arias Montano. thumb|250px|Exemplar de les Elucidationes in omnia sanctorum d'Arias Montano. La so fama de doctu teólogu fixo qu'en 1562 l'obispu de Segovia don Martín Pérez de Ayala llevar consigo a participar nel Conciliu de Trento onde s'estremó pola so erudición. De vuelta a España, Felipe II nomar el so capellán en 1566 y encamentó-y la ingente obra de la Biblia Políglota d'Amberes, conocida como «Biblia Regia», de que la so impresión encargar Cristóbal Plantino, miembru de la Familia Caritatis, a la qu'atraxo al propiu Arias Montano. Les innovaciones introducíes con al respective de la Biblia Políglota Complutense y, entá más, en rellación cola Vulgata, llevantaron les rocees de la Inquisición, y foi denunciada por Lleón de Castro, magar pudo ser finalmente editada n'Amberes en 1572. Arias corrixó la interllinial de Sanctes Pagnino y formó un verdaderu aparatu bíblicu coles sos numberoses disertaciones sobre la Masorah, sobre los idiotismos hebreos, sobre'l llinguaxe arcaicu, sobre pesos, midíes y monedes, sobre la xeografía de Palestina, sobre arquiteutura y indumentaria de los xudíos, sobre la cronoloxía, etcétera. Otros trabayos bíblicos sos fueron Comentarios a los dolce Profetes Menores, a Xosué, a los Xueces, a Isaías, etc. Tamién una versión llatina poética de los Salmos, conforme a la verdá hebraica.
Retiru en Sevilla
En 1584 retirar a Sevilla arrenunciando a tolos cargos que tenía na corte y a otres dignidaes que-y ufiertaben. Ellí morrió en 1598. Marcelino Menéndez Pelayo calificólu de "gran filósofu, eminente escriturario, sabiu humanista y dulcísimo poeta".
Les semeyes d'Arias Montano
thumb|left|Retrato de Benito Arias Montano según [[Pieter Pourbus, publicáu por Philipe Galle en Virorum doctorum de disciplinis benemeritium effigies, 1572.]] Arias Montano fíxose retratar en más d'una ocasión, pero a xulgar polos exemplares calteníos, non enantes de la so estancia n'Amberes. Carlos Doetsch alcontró catorce pintures, ventinueve grabaos, cuatro escultures y una medaya, pero munchos d'esos semeyes son obres de fecha bien posterior a la muerte del eruditu. En 1572 o pocu enantes foi retratáu por Pieter Pourbus según Philipe Galle, que publicó una reproducción grabada d'esa semeya na so coleición de varones pernomaos Virorum doctorum de disciplinis benemeritium effigies. De fecha cercana hai de ser la semeya grabada por Jan Wierix, de trés cuartos, sofitada la mano derecha sobre una mesa na que reposen dos gruesos volúmenes, llevando otru na manzorga. Dambos presenten traces asemeyaes: cara ovalada, pelo y barba curtios, ñariz grande y llabios apertaos enérxicamente. Hai documentos referíos a otros trés semeyes d'Arias Montano alcontraos n'Amberes entá en vida del humanista cristianu, pero nengunu d'ellos haise calteníu. Sí se caltién la medaya que-y fixo Jacobo Jonghelinck en 1569, cola semeya de perfil nel anversu y el so emblema d'Arquímedes saliendo del bañu col lema «EURHKA» nel aviesu. De regresu a España entá debió de retratase en más d'una ocasión, pero la documentación arralez. L'anónimu calteníu na biblioteca del Escorial, cola inscripción BEN. AR. MONT. AETAT. AN. LXIIII, que dexa fechalo en 1591, atribuyóse dalguna vegada a Juan Pantoja de la Cruz y, habida cuenta de que nesa fecha nun s'atopaba yá n'El Escorial sinón en Sevilla, a Pedro de Villegas Marmolejo, amigu del retratáu, al que se presenta con pelo y barba encanecíos, como correspuende a la so edá más avanzada. De fecha próxima y bien documentáu ye'l dibuxu de Francisco Pacheco pal so Llibru de descripción de verdaderes semeyes de pernomaes y memorables varones. El mesmu Pacheco indica:
Fregenal de la Sierra (Badayoz)
thumb|250px|Panteón de Sevillanos Pernomaos. Sepulcru de Benito Arias Montano (1606)
Na actualidá, na ciudá de Fregenal de la Sierra esisten dellos llugares onde se recuerda al pernomáu humanista.
D'antiguo un monumentu recordar nel centru del Paséu de la Constitución, antigua Perrunilla, que güei día atopamos n'otra posición, xunto a l'Avenida d'España.
Per otra parte, la cai onde nació l'insigne humanista lleva güei el so nome. Amás, delles plaques recuerden esti fechu na fachada de la casa natal del frexnense.
Tamién podemos atopar la so semeya nel Salón de los Fíos Pernomaos de Fregenal de la Sierra y otru nel salón noble del conceyu, xunto a un documentu qu'acredita que la nacencia de dichu personaxe producir en Fregenal.
Alájar (Huelva)
Na Peña de Los Angeles, del conceyu d'Alájar, xunto a Aracena, alcuéntrase'l bustu d'Arias Montano, obra d'Eugenio Formosu, realizáu con motivu del IV centenariu de la nacencia del célebre humanista, en 1927.
Conxuntu etnográficu d'Os Teixóis
thumb|200px|right|Paisaxe d'Os Teixóis Os Teixóis ye un conxuntu etnográficu n'Asturies (España), que foi abiertu al públicu en 1980. Os Teixóis ye un caserío que s'atopa a 4 km de la villa de Taramundi, escontra'l sureste. Nesti enclave atopa un importante conxuntu d'inxenios hidráulicos en bien bon estáu de caltenimientu y funcionamientu, protexíu y bien curiáu poles instituciones responsables. El visitante puede ver toes estes máquines en funcionamientu coles mesmes que recibe les esplicaciones téuniques ya históriques pertinentes que los responsables y cuidadores del conxuntu ufiérten-yos.thumb|200px|Entrada al conxuntu etnográficu d'Os Teixóis
Mazu
Nesti casu, el nome de mazu recibir tantu la máquina que s'utiliza pa bater el fierro como'l pequeñu edificiu onde s'atopa. Polo xeneral tolos mazos según les ferrerías tuvieron una gran importancia mientres los sieglos XVIII y XIX nel occidente d'Asturies. Sábese bien pocu sobre les primeres instalaciones y nun hai documentación, pero créese que tuvieron rellacionaos coles ferrerías del País Vascu pos s'atoparon documentos d'instalaciones posteriores en que se fala de propietarios naturales de Vizcaya. Amás hai que considerar les pallabres n'eusquera incluyíes nel llinguaxe propiu d'estes actividaes. Per otra parte nos conceyos de Taramundi y A Veiga y la contorna de Los Ozcos atópense afincaos apellíos vascos como Legazpi y Azcárate. La tradición oral de los más vieyos d'esta zona d'Asturies aseguren que los primeros mazos fueron instalaos por vizcainos.thumb|200px|Conxuntu etnográficu d'Os Teixóis
Esti mazu d'Os Teixóis apaez documentáu nel sieglu XVIII, nun archivu apaecíu nel Capo del Marqués de la Ensenada, onde puede lleese: "… na 17, que ye términu d'esti dichu conceyu (Taramundi) hai 6 mazos de espalmar fierro […] mazu de los Teixois, sito nel llugar y sitiu d'esti nome…". Nél espurría'l fierro pa faer ferramientes pa trabayos del campu y otros instrumentos d'usu común nes cases, como braseros, sartenes, bricas pa fabricar el pan, etc.
Molín
Ye una construcción rectangular con cubierta a dos enagües, fecha de mampostería y cayuela. Consta de dos espacios indispensables: el infiernu o nivel hidráulicu na parte de baxo y la sala de la molienda nel pisu de riba. El molín d'Os Teixóis yera de dellos propietarios, siguiendo'l sistema llamáu de quendas o kalendas, ye dicir que cada propietariu podía faer usu d'él en función de la mayor o menor propiedá que tuviera.thumb|200px|La presa
A lo llargo del tol paisaxe asturiano pueden trate entá les ruines o semi ruines de gran cantidá de molinos como ésti. La base de la economía mientres sieglos foi'l cultivu de ceberes que la so molienda tenía llugar nestes máquines hidráuliques.
Rueda d'afilar
thumb|200px|left|Piedra d'afilarYe la máquina que sirvía p'afilar toa clase de ferramientes de trabayu. Atopar nun tendeyón que ta xunto al banzáu o estanque. Pal so funcionamientu aprovechábase'l mesmu regueru de Les Mestes. Supunxo una meyora na teunoloxía al sustituyir a aquella más antigua y manual.
Batán
thumb|200px|El batánTamién llamáu tría o pisón. Ye una máquina de madera que'l so funcionamientu facer gracies a la enerxía hidráulica. Los batanes tán asitiaos siempres cerca de los ríos. Sirvíen pa producir el golpeteo de les teles cola fuercia d'unos mazos o porros. Un batán tien les siguientes dependencies:
Historia del batán
Los batanes empezaron a utilizase n'España dende'l sieglu XII. Nel sieglu XVIII, n'Asturies había cerca de 200 batanes funcionando, según datos estrayíos del catastru del Marqués de la Ensenada. Inda nel sieglu XIX siguíen abatanándose los paños pa consiguir les teles conocíes como sayal y estameña que s'usaben pa la confección les prendes d'usu de los llabradores asturianos: chaquetes, chalecos, sayas, capes, monteres, sombreros, etc. Nos sieglos XX y XXI sigue fabricándose la estameña, anque con otros métodos y pela zona de Cabrales faise usu d'esti texíu pa iguar los escarpinos o carpines, que son una especie de calcetos gruesos que se ponen nos pies antes de calzar les madreñes y que combaten perbién el fríu y el mugor.
Ahmed Ouyahia
Ahmed Ouyahia ye un políticu arxelín dende'l 15 d'agostu de 2017 Primer Ministru d'Arxelia sustituyendo a Abdelmadjid Tebboune que tuvo tres meses nel cargu. Enantes ocupó tamién el cargu n'otros trés causes: ente'l 1995 y el 1998, ente'l 2003 y el 2006, y ente 2008 y 2012. Dende marzu de 2014 yera xefe de gabinete del presidente Bouteflika.
Ouyahia ye tamién el líder del partíu Reagrupación Nacional pa la Democracia segundu partíu d'Arxelia y aliáu del históricu FLN.
Infancia y mocedá
Nació nel pueblu de Bouadnane, nel Vilayato de Tizi Ouzou na rexón de Kabylie, n'Arxelia, el 2 de xunetu de de 1952. Llevó a cabu la so educación primaria na ciudá d'Arxel empezando nel añu académicu 1958/1959 y terminando nel 1964/1965. Realizó la so educación secundaria nel Lycee El Idrissi, na ciudá d'Arxel, empezando nel añu académicu 1965/1966. En 1972 recibió'l so diploma de Baccalauréat ès-lettres (Exame final de Lletres).
Estudios y carrera
N'el mesmu añu postuló a la École Nationale d'Administration (Escuela Nacional d'Alministración) d'Arxelia, llogrando una de les trés meyores puntuaciones, xunto con Ahmed Attaf. Ouyahia ingresó a la escuela y especializóse en Diplomacia. Graduóse en 1976, y fixo'l so serviciu militar nos dos años siguientes (1977 - 1978). Mientres esti periodu, realizó les sos práutiques militares n'El Mouradia, cortil de la Presidencia Arxelina, onde foi miembru del equipu de rellaciones públiques.
Nel añu 1978, xunir al ministeriu del diariu americanu Foreign Affairs y foi asignáu al Departamentu d'asuntos africanos. En 1981 foi unviáu como conseyeru de rellaciones esteriores, onde'l embaxador d'Arxelia en Costa de Marfil, onde sirvió hasta 1984, añu nel cuál foi asignáu como conseyeru de rellaciones esteriores pa la Xefatura de la Misión Permanente d'Arxelia na Sede Principal de les Naciones Xuníes en Nueva York.
Dende 1988 a 1989 foi co-representante del Conseyu de Seguridá de la ONX. Dende 1990 a 1991 foi asesor del Ministru de Rellaciones Esteriores d'Arxelia, n'Arxel. En 1991 convertir en direutor xeneral del Departamentu Africanu del Ministeriu de Rellaciones Esteriores d'Arxelia.
Lideró'l Departamentu Africanu hasta agostu de 1992, fecha na cual foi unviáu como Embaxador d'Arxelia en Malí, onde aseguró un alcuerdu de paz ente'l bélicu gobiernu maliense y el Movimientu Azawad Touareg, col so tratáu "Pactu Nacional". N'agostu de 1993, Ouyahia foi llamáu de vuelta a Arxelia, pa sirvir nel gobiernu de Redha Malek como Subsecretariu d'Estáu pa los Asuntos Esteriores Africanos y Árabes.
N'abril de 1994 foi nomáu como Direutor de Gabinete del Presidente Liamine Zeroual, onde taba al cargu d'asuntos políticos como les negociaciones con líderes del prohibíu partíu del Frente Islámicu de Salvación y la preparación de les eleiciones presidenciales de 1995 qie el Presidente Liamine Zeroual ganó en payares de 1995.
N'avientu de 1995 Ouyahia foi nomáu Primer Ministru y caltuvo esta posición hasta avientu de 1999, cuando dimitió dempués de la eleición de Abdelaziz Bouteflika como Presidente d'Arxelia. En 2000 Ouyahia foi escoyíu líder del so partíu, el National Rally for Democracy. Foi nomáu Ministru d'Estáu y Ministru de Xusticia en 2000 sol primer gobiernu del Presidente Abdelaziz Bouteflika. Mientres esti tiempu a Ouyahia foi-y asignada la xera d'asegurar la paz na guerra ente Etiopía y Eritrea, pol President Abdelaziz Bouteflika que tamién foi'l Presidente de la Organización pa la Unidá Africana mientres l'añu 2000. Ouyahia trabayó xunto a Anthony Lake, ex Asesor Nacional de Seguridá del Presidente Bill Clinton d'EE. XX., terminó roblándose la paz y roblóse en Arxel n'avientu de 2000.
En xunu de 2002, dempués de la derrota del National Rally for Democracy nes eleiciones llexislatives, Ouyahia reunció y foi nomáu pol siguiente gobiernu como Ministru d'Estáu, Representante Especial del Presidente, una posición honoraria independiente del gobiernu nel poder. En mayu de 2003, Ouyahia foi nomáu Primer Ministru per segunda vegada, dempués d'una crisis política ente'l Presidente Abdelaziz Bouteflika y el Primer Ministru Ali Benflis que dimitió. Ouyahia sirvió como primer ministru por trés años, hasta la so dimisión el 24 de mayu de 2006 alegando diferencies polítiques ente'l partíu políticu de Ouyahia y el de Bouteflika, el FLN.
Trayeutoria profesional y funciones públiques
De 1993 a 1994 : Secretariu d'Estáu de Coperación y Asuntos Magrebinos De 1995 a 1998 : xefe de gobiernu * Dende xunu de 1997 : diputáu de l'Asamblea Popular Nacional. De xunu de 2002 a mayu de 2003 : ministru d'Estáu, representante personal del Presidente d ela República. Foi amás:
Conventu Asturicense
thumb|Conventus Asturum dientro de Gallaecia. thumb|El conventus asturum colos pueblos prerromanos que formaben parte d'él. El Conventu Asturicense (n'español), Conventus Iuridicus asturicensis, Conventus Iuridicus Asturum, o a cencielles Conventus asturicensis (en llatín estes trés últimes), foi una división xudicial romana, conventus, de la provincia Tarraconense, creada ente los imperios d'Augusto y de Claudio, y foi unu de los territorios incluyíos por Caracalla na efímera provincia Nova Hispania Citerior Antoniniana, pa pasar a formar parte cola reforma de Diocleciano de la provincia de Gallaecia. La so capital yera Asturica Augusta y al so frente taba un legatus iuridicus senatorial, designáu pol emperador, pero sometíu al legáu de la provincia.
Les sos llendes coincidíen colos del pueblu prerromanu de los ástures y, anque nun tán abondo claros en tola so estensión, estos entendíen los actuales territorios de les provincies españoles de Lleón, Asturies, la metá occidental de Zamora y la metá oriental de Lugo y Ourense, según la rexón portuguesa de Trás-os-Montes Trás-os-Montes. El so nome provién de l'antigua instalación de los ástures en dichos territorios.
Olmeda del Rey
Olmeda del Rey ye un conceyu español de la provincia de Cuenca, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Tien un área de 75,44 km² con una población de 135 habitantes (INE 2015) y una densidá de 1,80 hab/km².
Pertenez a la contorna llamada Serranía Media-Campichuelo y Serranía Baxa, que ye realmente l'agrupación de les contornes que-y dan nome a esta división alministrativa provincial. Ye la transición ente la sierra de Cuenca y La Mancha, partiendo con la Alcarria y la Manchuela. Esta situación xeográfica, nuna zona de transición montascosa a los valles fértiles d'el Pandu asitiáron-y nuna zona de cambeos constantes dende hai milenios.
A lo llargo de la so historia recibió dellos nomes, dalgunos con una llarga tradición y otru que duró apenes una década.
La so construcción en ferradura na falda d'un pequeñu cuetu infier-y un aspeutu carauterísticu, magar según delles fontes deber a la esistencia d'un antiguu castiellu sobre la elevación qu'esplicaría la urbanización fecha, anque otros estudiosos mueven dicha fortaleza a otru cuetu de les cercaníes.
Toponimia y símbolos
El so nome tomar de la gran cantidá de llameres presentes, históricamente, na zona, nes riberes del Río Berros, quedando como La Olmeda.
Nel añu 1587 foi llamada "Olmeda de les Valeras" pa estremala d'otres poblaciones nomaes de la mesma.
Nun se-y conocen bandera nin escudu y nun se caltienen blasones o similares nos edificios oficiales o particulares.
Allugamientu y relieve
Ente la Serranía Media y Baxa de Cuenca, nes estribaciones de la Sierra de Palancares, nel valle del Río Berros, naciellu n'el mesmu términu municipal, atópase esta llocalidá castellanu manchega.
El términu municipal de Olmeda del Rey llenda colos siguientes términos municipales:
La Devesa de Fuenlabrada, de propiedá privada, nun ye estremera col restu del territoriu de Olmeda del Rey pero ye parte de la so xurisdicción. Llinda, de la mesma, con Arques del Villar, Valdetórtola, Les Valeras y El Cardozo y Los Llecos. Esti últimu territoriu ye'l que dixebra en dos los terrenes municipales olmedeños.
Son accidentes xeográficos carauterísticos dientro del territoriu municipal:
Xeomorfoloxía
El pueblu, asitiáu nel valle del río Berru asitia sobre magres acolorataes y pardes yesíferas del terciariu, y más concretamente del Oligocenu, que dexen el cultivu en dicha zona.
La zona de sierra ta formada por anticlinales y sinclinales blandos de caliares mesozoiques, principalmente cretáciques, qu'evolucionaron a pandos, dalgunes de les cualos crean pandoriales, cortaes por pequeños valles. Del cretácicu son la dolomíes sobre les qu'esisten fenómenos de moldiáu del cuaternariu del tipu karst, similares a los de la Ciudá Encantada, llamaos Los Morteros.
Clima
Polo xeneral el clima de Castiella-La Mancha ta apoderáu pol clima mediterraneu continentalizado, tamién llamáu clima Mesomediterráneo. Polo que puede catalogase como tipu CSa dientro de la clasificación climática de Köppen. Nel casu de Olmeda del Rey atópase, amás, atenuáu pola altitú, superior a los 1000 msnm.
Dientro d'estes carauterístiques atopen temperatures estremes, fríes pel hibiernu y templaes pel branu, con variaciones ente dambes cercanes a los 20 °C, y precipitaciones añales rondando los 500 mm.
Fauna y flora
La formaciones vexetales habituales son cultivos na vega del río Berros y pinares, nes zones altes. Magar pueden atopase especies habituales del monte mediterraneu, tales como la encina.
L'orixe d'esto pinares ye'l periodu 1965 a 1971 cuando se repoblaron con pinu cuatro zones del conceyu propiedá del mesmu, de consorcios participaos o del Estáu: Devesa Boyal, La Pedriza, La Sierra y La Navazuela, sumando en total 353 Hai. Darréu siguióse repoblando la zona según los planes pa los montes d'utilidá pública, habiéndose llegáu a les 2007 Hai de masa forestal ente los presentes históricamente y les repoblaes. La descripción d'estos montes d'utilidá pública ye:
En La Sierra, propiedá del Estáu Español y tresferío en 2003 a la Xunta de Comunidá de Castiella-La Mancha, siguiéronse planes pa dexar la crecedera de la población de xabalinos.
Hidrografía
El pueblu de Olmeda del Rey asitiar na vega del río Berros, afluente pela izquierda del ríu Júcar. Otros afluentes del propiu ríu circulen pol conceyu, amás gran cantidá d'arroyo pero toos d'un caudal bien pequeñu tributen na vega a los ríos que lu percuerren.
L'agua potable de la llocalidá estrayer d'un manantial cercanu, llamáu la fonte de la Cascayosa», dempués d'ensugar con esta finalidá otros.
Historia
Esisten poques referencies direutes sobre los acontecimientos históricos según les distintes ocupaciones de la zona. Magar la zona foi territoriu d'olcades, lobetanos, celtíberos y otros pueblos prerromanos, sían toos tomaos con etnies de los celtíberos o de cultures distintes.
A partir de la dómina de la segunda guerra púnica, sieglu II e. C., los romanos invaden el territoriu y asiéntanse de forma permanente na zona, como indiquen les ruines del importante municipium de Valeria, anque nun esiste nenguna muerte arqueolóxica o escritu sobre asentamientos no que güei ye Olmeda del Rey, quitando la Fonte del Chorrillo, pela rodiada del conceyu, que foi oxetu d'especulaciones sobre'l so orixe romanu, non ensin discutiniu.
Según la mayor parte de fontes indiquen, foi fundada mientres l'asentamientu cristianu tres tomar d'Alarcón a finales del sieglu XII. Anque tolos archivos municipales fueron destruyíos por una quema causáu polos soldaos ingleses que participaben na Guerra de Socesión al Tronu de Carlos II nel añu 1706, lo qu'enzanca una reconstrucción de la historia contemporánea, quitando referencies esternes d'estudios de la capital, Cuenca, o otres poblaciones cercanes.
Nes obres siguientes cites falar del señor de la Olmeda de la Valeras:
Juan Pablo Mártir Rizu, en 1629, yá menta:
Juan Pablo Mártir Rizu, en 1629, yá menta la esistencia d'un señor de Olmeda de les Valeras independiente d'otros.
El vallasaje del Marqués de les Valeras caltener hasta 1827, cuando la villa denunciar y gana el contenciosu'l 24 d'agostu d'esi añu. Arriendes de ello ye cuando solicita y consigue el cambéu de nome, pasándose a llamar Olmeda del Rey.
Nel sieglu siguiente y hasta la llegada de la Segunda República tien un periodu d'estabilidá poblacional onde nun destacar nengún fechu relevante.
Les eleiciones municipales d'abril de 1931 que conducieron a la Segunda República Española fueron anulaes en 115 pueblos de la provincia de Cuenca, ente ellos Olmeda del Rey, y fueron celebraos comicios el 31 de mayu del mesmu añu, siendo los resultaos (reparar na tabla que'l sufraxu nun yera con llistes zarraes, d'ende la inconsistencia nos parciales y los totales) una victoria pa la derecha:
Como nel restu de la provincia la derecha consideró que la victoria en Cuenca yera significativa y l'últimu bastión de la ilesia católica y los sos partíos.
Col empiezu de la Guerra Civil el pueblu queda nel bandu lleal a la República y prodúcense fregaos como la estroza de la ilesia, el fusilamiento de les imáxenes que nella había y la conversión de la cortil nun garaxe.
Pasada la Guerra Civil y la Segunda Guerra Mundial empieza'l despoblamientu del campu español convirtiéndose nuna emigración masiva a les ciudaes nos años 1960 y dexando el pueblu y el so conceyu na sienda que lu llevaría a casi l'abandonu del la primer década del sieglu XXI. Dende finales del XX el pueblu recupera'l númberu de pobladores nes dómines vacacionales col regresu temporal de los naturales y los sos descencientes.
Nel añu 1974 Olmeda del Rey fundir con Chumillas, Almodóvar del Pinar, Solera de Gabaldón y Monteagudo de las Salinas adquiriendo'l nuevu nome d'Almodóvar de Monterrey. Esta unión realizar por problemes económicos pal financiamientu básicu riquida. Se segregarón nel añu 1983, según el RD 152/1983 publicáu nel BOCM de fecha 6 d'ochobre de 1983, quedando colos sos anteriores nomes. La segregación producióse, según Rubio (2003), por desavenencies ente los distintos alcaldes.
Demografía
Nel sieglu XVI yá tenía 138 habitantes según censu de la dómina, que diría creciendo. Una cita nuna géographique, en francés, censa la población en 800 en 1830. Nel so llibru de 1849 Pascual Madoz asígna-y una población de «777 alm. (almes)», p'algamar el máximu nos primeros años del sieglu XX. Darréu, dempués de la Segunda Guerra Mundial, la so población empezó a escayer de forma lenta hasta la llegada de los años 1960, cuando se produció una emigración masiva a les ciudaes. Estos enclinos apreciar de forma clara nel gráficu.
Alministración
llocal]] de Olmeda del Rey ye'l Conceyu. La alcadesa, escoyida en 2007, ye Dª. Isabel Mora Calleja, del Partíu Popular.
Fuentes: DGAL del Ministeriu d'Alministraciones Públiques y Ministeriu del Interior.
Olmeda del Rey pertenez a la:
Economía
Históricamente'l conceyu caltúvose presupuestariamente polo recaldao de les cesiones de bienes comunes, especialmente de les camperes, como'l de la Devesa Boyar y el mediu de vida mayoritariu foi l'agrícola.
Los medios de vida provienen de l'agricultura en gran midida y de los ingresos por pensiones de xubilaos residentes nel conceyu. Esti conceutu convirtióse n'unu de los principales medios d'ingresu yá que nel añu 2009 la población con una edá cimera a 65 años xubía a casi'l 49% del total, 88 habitantes.
En 2009 los ingresos totales municipales xubieron a 205.806,01 €, provenientes de los presupuestos xenerales del Estáu.
Sector primariu
atópase casi estinguíu, sacante la cabaña ovina, onde en 1999 caltiénense cerca d'un millar de cabeces (86 Unidaes Ganaderes, UG), según amuesa'l censu del INE:
La Cañada Real d'Andalucía (Cañada Real de la Sierra de Cuenca a Andalucía), crucia'l términu municipal, señalizándose de forma fayadiza con moyones en setiembre de 2009.
campos de ceberes (trigu, cebada, avena y centenu) arrodien al pueblu en casi tola so estensión, anque tamién puede atopase xirasol y hortolices.
Nel censu agrariu de 1999 recuéyense los siguientes datos: 3072 Hai d'herbales y 4 Hai de viñeos, siendo los demás cultivos inesistentes. Los cultivos herbales tán constituyíos por plantes que la so parte aérea tien consistencia herbal. Considérense los siguientes grupos: ceberes pa granu, lleguminoses pa granu, pataques, cultivos industriales, cultivos forrajeros, hortolices, flores y plantes ornamentales, granes y plántulas destinaes a la venta y otros cultivos.
thumb|240px|Campu d'azafrán. Esti conceyu atópase dientro de la zona de producción baxu Denominación d'Orixe de "Azafrán de la Mancha". Históricamente foi un gran productor d'esta especie, magar la collecha actual de la zona ye casi testimonial. Na mesma páxina del Conseyu Regulador de la Denominación d'Orixe espliquen les causes que llevaron a la perda de mercáu.
thumb|left|Flor d'[[Lavandula angustifolia|espliegu o lavanda.]] La recoyida d'espliegu de los montes circundantes realizar de forma manual, llevándose depués a la caldera d'estraición de la esencia asitiada xunto al ríu, nel accesu al pueblu pela carretera procedente de Chumillas. Duró, siquier hasta los años 50, perdiéndose la intensidá de l'actividá col surdimientu del cultivu intensivu d'esta variedá d'arumosa. Inda se sigue recoyendo en primavera pa la venta de la flor.
Esistió "La Dula", conxuntu d'animales que s'unviaben a pastiar a terrenes comunales, de pollinos, mules y pollinos, que sumió cuando esti tipu d'animales dexar d'usar nos llabores agrícoles na década de 1950. El pastor faía sonar una trompetilla tantu na recoyida del ganáu como a la entrega al atapecer, anque gran parte de les caballeríes tornaben a les sos corrolades soles. El llugar de campera yeren los terrenes comunales del conceyu.
En 1960 y 1980 realizáronse dos tales concentraciones parcelarias pa potenciar l'agricultura amenorgando'l minifundismo, afitando la unidá mínima de cultivu de secanu en 2 Ha.
El ríu Berros foi unu de los afeutaos por una enfermedá importada (afanomicosis) qu'afectó al cámbaru de ríu reinal y escastar nos años 1980 de les sos agües.
El xabalín ta presente nos montes del términu municipal, anque amás históricamente abondaron otros tipos de pieces: llebre, corzu, perdiz, coneyu y venado.
Dende 2003 la caza nel monte de La Sierra ta controlada pa dexar la espansión faunística de forma natural a tou la redolada, y aprovechando la titularidá pública de dichu monte.
Sector secundariu
Nun esiste industria nel términu municipal. Les úniques referencies históriques son menores, yá qu'en delles obres, por casu la de Pascual Madoz de 1846 y la de Cornielle de 1830, méntense la industria de la fabricación de ferramientes agrícoles.
Hasta la cayida de la población a mediaos del sieglu XX, pola enmigración a les ciudaes, esti sector yera casi inesistente anque hai referencies non direutes a la producción de yelsu nun poema de Víctor Chumillas, onde se menta la estraición de la piedra nel cuetu de les Canteres, términu municipal de Chumillas. La piedra yera quemada nel "Rincón Caliente", llugar que correspuende cola actual cai del Rincón. Depués yera vendida nel mercáu llocal y nos de los pueblos colindantes.
Como s'hai mentada enantes, hubo producción d'esencia de lavanda, que yera una industria estacional mientres la dómina de floriamientu del espliegu y acabó cuando esta variedá convertir en cultivu. Anque entá se sigue recoyendo non se porcesa la esencia n'el mesmu pueblu.
Gastronomía
Amás de la típica de la contorna destaquen platos propios, tales como: ayu atáu, tayaes de fideos, rosquíes de vinu, etc.
Patrimoniu
De la so arquiteutura destaquen:
Esti edificiu civil, atópase na plaza, xunto al conceyu. Fechóse la so construcción en 1776.
Fábrica de mampostería con sillares nes esquines. Con dos portaes, la del Mediudía con arcu de mediu puntu; sobre'l entablamente fornica de mediu puntu enmarcada ente boles. Espadaña, nel piecero, gradiada de dos güeyos. Na ventana que da lluz al coru pel Mediudía, escelente rexa del s. XVI. Interior de tres naves, estremada la central en tres tramos por arcos formeros. El cabecero en forma de cruz ta cubiertu por cúpula de media naranxa, y les naves llaterales cubiertes por bóvedes vaídas elipsoidales sobre pechines. Interesante'l frente del coru con ménsulas del s. XVI y canciellu del s.XVIII.
Nel interior y les sos dependencies puede atopase tou aquello que sobrevivió a los saqueos de la Guerra Civil, como son: el retablu barrocu, un relicariu con ventana de cuarzu de la Vera Cruz, un crucifixu de marfil, orfebrería barroca, etc., tou ello de los sieglos XVI al XVIII.
Probablemente construyida pol autor de la Ilesia Parroquial, anque otres fontes citar como romana, inclusive aludiendo a una yá borrada inscripción en llatín.
sieglos XV ó XVI, conserva na fachada principal restos de la primitiva arcada de mediu puntu adovelada, según les jambes y dinteles de la fenestración orixinaria.
Feries y Fiestes
Na selmana del 5 d'agostu celebra esta fiesta, habitual nos branos de los pueblos españoles. Eventos deportivos, amueses culinaries, música, etc. Esta fiesta, relativamente nueva, ta coyendo puxanza por cuenta de que coincide coles selmanes de máxima ocupación del pueblu pola torna veraniegu de los emigrantes naturales de la Olmeda del Rey.
Ye la fiesta patronal del pueblu y celébrase nos díes alredor del 14 de setiembre. Mientres eses xornaes suéltense vaquillas.
Tresportes y comunicaciones
Olmeda del Rey atópase na interseición de les carreteres comarcales CU-V-7124 y CU-V-7123.
d'Autobuses de Cuenca, na C/ Fermín Caballero, salen coches de llinia de la empresa Autolíneas Conquenses que comuniquen la capital con Olmeda del Rey.
Personaxes pernomaos
El 26 d'ochobre de 2001 foi nomáu Fíu Predilectu de la villa'l Padre Franciscanu Víctor Chumillas Fernández, nacíu en 1902 y muertu en 1936 en Fonte'l Fresnu (Ciudá Real) mientres la Guerra Civil Española. En 2007 foi beatificado pol Papa Benitu XVI.
Andy Griffith
Andrew Samuel «Andy» Griffith foi un actor, humorista y productor d'Estaos Xuníos, conocíu principalmente pol so papel na serie Matlock, onde interpretaba a un abogáu sureñu. Recuérdase-y tamién pola so actuación na comedia El Show de Andy Griffith, na qu'interpretaba a un xefe de policía de Carolina del Norte y la serie de ciencia-ficción Códigu Recate 1 (1979).
Cecilia Freire
Cecilia Freire Peñas ye una actriz española conocida especialmente por interpretar a Blanca Román en Física o química (2008-2009) y a Rita Montesinos en Velvet (2014-2016).
Biografía
De pequeña tenía vocación d'actriz y por eso empezó a estudiar interpretación a los 14 años.
Trabayó como actriz de cine, teatru y televisión. En 2008 fíxose bien popular pol so papel na última película de Mortadelo y Filemón. Misión: salvar la Tierra. Tamién participó en películes como Ensin vergüenza en 2001 y 8 cites en 2008.
En teatru, trabayó en Londres na obra Cuentu d'iviernu, ente que n'España facer obres como La katarsis del tomatazo y Pero ¿quién mató'l teatru?, amás de faer los sos galanes en curtios como L'habitación de los abrigos, de Nerea Madariaga.
En televisión, trabayó en 2003 en La vida de Rita en La 1, en 2006, na serie de Telecinco Tirando a dar, que nun tuvo demasiao ésitu y nel qu'interpretaba'l papel de Violeta, una moza cobarde que nun fala pa nada de la so vida privada colos compañeros de trabayu. En 2007 interpretó a Setefilla en Hospital Central en Telecinco.
Ente 2008 y 2009, formó parte de la serie Física o química en Antena 3 nel papel de Blanca, la profesora de lliteratura del Institutu Zurbarán que la dio a conocer al gran públicu. Yera una de les veteranes y con un personaxe de gran pesu nes trames dende siempres, pero dexó la serie pa centrase na so carrera teatral, na que yá trunfaba na obra Lluz de gas. Blanca, el so personaxe, dexó'l Zurbarán en siendo llantada nel altar y cólase a Nueva York dexando tras al so namoráu Berto, a la so amiga Irene y a los sos alumnos. Volvió a la fin de la 7ª temporada con motivu del fin de la serie.
En 2010 protagoniza Impares premium y sumir al curtiumetraxe Perra y en 2011 rueda otru curtiu, Anque tou vaya mal, el debú na direición de l'actriz Cristina Alcazar qu'entró en Física o química xusto dempués de dise ella pa encarnar a Marina, la nueva profesora de Filosofía.
En 2012, participó en El club de la comedia en La Sexta como monologuista.
Ente 2014 y 2016, dio vida a Rita Montesinos na serie de dómina d'Antena 3 Velvet. El so personaxe, Rita, ye una cordurera de les Galeríes qu'al pie de les sos amigues Ana (Paula Echevarría) y Luisa (Manuela Vellés) y la so hermana Clara (Marta Hazas) son conocíes como les 'moces Velvet'. Freire participa nesta producción mientres les cuatro temporaes de la serie. N'ochobre de 2016 dar a conocer los gallardoniaos na 63ª edición de los Premios Ondes, onde Cecilia foi premiada como meyor intérprete femenina pol so papel de Rita Montesinos en Velvet.
En payares de 2016 estrena la película No culpes al karma de lo que te pasa por gilipollas, una comedia empobinada por Maria Ripoll basada na novela homónima de Laura Norton onde interpreta a Inma.
Dende 2018 protagoniza la serie de TVE La otra mirada, onde comparte repartida con actrices como Macarena García, Patricia López Arnáiz y Ana Wagener.
El Cabo
El Cabo ye una entidá de población de la parroquia de Priendes, en Carreño.
L'INE establez qu'El Cabo ye una añdega de 48 habitantes (24 homes y 24 muyeres). El so códigu de referencia ye 33 014 100300.
Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 4,50 km. Tien una altitú máxima de 65 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2010 contaba con 21 viviendes, 15 principales y 6 non principales.
Topónimu
Fala Xosé Lluis García Arias que
El Molín d'El Cabo
Esti molín, asitiáu nel barriu d'El Cabo, data del añu 1875.
Tien una planta de 5 m. X 4 m., cubierta de vertiente a dos agües de teya y cementu, muries de carga de mampostería y arcu abiertu embaxo la planta baxa, pa permitir el pasu l'agua. Na parte superior ta la vivienda. L'accesu fáise por una pasarela sobre'l calce.
Pertenez a Armando García García.
La fuente'l Güeyu
Esta fuente, rehabilitada en 2008 por un taller d'empléu, ta nel barriu d'El Cabo.
Ye de tres caños (anque solo funciona ún), con bebederu y llavaderu adosaos. El frontón ye semicircular.
Agustín Vial Santelices
Agustín Juan María Vial y Santelices foi un abogáu y xuez chilenu. Fíu de Manuel José de Vial Jarabeitía y María Mercedes Santelices Aránguiz. Casáu con María del Rosario Formes, tuvo nueve fíos, de los cualos Manuel Camilo Vial, sería tamién un destacáu políticu.
Estudió na Real Universidá de San Felipe (1793) y nel Real Colexu de San Carlos. Titular d'abogáu ante la Real Audiencia el 16 d'abril de 1798.
Foi Secretariu Interín de la Capitanía Xeneral en 1799, y Oficial Mayor en Propiedá en 1800. En 1802 sería alcalde de l'Aduana de Valparaíso.
Otros cargos
El 9 de setiembre de 1826 foi investido vicepresidente, d'Agustín Eyzaguirre Arechavala. Tamién se desempeñó en dos causes como ministru de facienda.
WMAP
La Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) ye una sonda de la NASA que la so misión ye estudiar el cielu y midir les diferencies de temperatura que se reparen na radiación de fondu de microondes, un remanente del Big Bang. Foi llanzada por un cohete Delta II el 30 de xunu de 2001 dende Cabu Cañaveral, Florida, Estaos Xuníos.
WMAP foi nomada asina n'honor a David Todd Wilkinson, miembru del equipu científicu de la misión y pioneru nel estudiu de la radiación de fondu. Los oxetivos científicos de la misión son que la temperatura del fondu cósmicu de microondes ten de ser midida con un peraltu resolución y sensibilidá. Por cuenta de esto, la prioridá nel diseñu foi la d'evitar errores sistémicos en tomar de datos.
La sonda WMAP usa radiómetros diferenciales de microondes que miden les diferencies de temperatura ente dos puntos cualesquier del cielu. WMAP atopar n'órbita en redol al puntu Lagrangiano L2, asitiáu a unos 1.5 millones de quilómetros de la tierra.
thumb|300px|Diagrama del WMAP.
Esti puntu d'observación (asitiáu na llinia que xune al sol cola tierra) apurre a la sonda un ambiente escepcionalmente estable, yá que puede apuntar en cualquier direición al espaciu fondu, ensin trate afeutada pola presencia d'estrellar madre. Amás, dende'l puntu L2 repara'l cielu enteru cada seis meses. Pa evitar les interferencies provenientes de nuesa mesma galaxa, WMAP usa cinco bandes de frecuencia separaes, dende los 22 GHz a los 90 GHz.
thumb| Animación qu'amuesa la rotación de la sonda WMAP
El 11 de febreru de 2003, el grupu de rellaciones públiques de la NASA convocó una rueda de prensa pa comunicar la edá y composición del universu sobre la base de datos de la sonda WMAP. En felicidá rueda de prensa desvelóse la imaxe más entrevesgada del universu primixeniu tomada hasta güei, n'espera de los resultaos del Planck. Según la NASA, esta imaxe "contién tal nivel de detalle que puede considerase unu de los resultaos científiques más importantes de los últimos años". Hai que tener en cuenta que magar esta imaxe nun ye la de mayor resolución tomáu sobre'l fondu cósmicu de microondes, ye la meyor imaxe que tenemos de la radiación de fondu de tol cielu.
Los datos de trés años del WMAP fueron publicaos al mediudía del 17 de marzu de 2006. Estos datos inclúin les midíes de la temperatura y de la polarización de los CMB, qu'apurren una confirmación más fuerte del modelu estándar Lambda-CDM.