cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Franklin Pierce
Vida posterior
En venciéndo-y el testigu a Buchanan, Pierce retirar cola so esposa a Concord, nel so New Hampshire natal. Nos siguientes años viaxaron por llugares tan distantes como Europa o les islles Bahames, pero la pareya nun llogró nin tener más fíos nin llevantar cabeza. Mientres la so vida familiar derrumbábase, la Unión faía lo propio nel so camín escontra la guerra civil. Pierce sostuvo'l discursu del sur contra la intervención de les instituciones federales nel estilu de vida sureñu (esto ye: la esclavitú). Inclusive muncho depués del españíu de la guerra condergó públicamente los esfuercios de Lincoln por salvaguardar la Unión por aciu les armes. Pero'l so discursu, más que pacifista, sonó indulxente cola esclavitú, lo que lo fixo bien impopular entós y na posteridá. Al igual que-y asocedió al so inmediatu predecesor Fillmore, cuando se supo la noticia del asesinatu de Lincoln l'enraxonáu ensame trató d'asaltar la so casa.
Vilbu dende'l 2 d'avientu de 1863, Franklin Pierce pasó los sos últimos años de vida desapaecíu nel alcoholismu y el refugu qu'espertaba. Finó'l 8 d'ochobre de 1869, en Concord.
Archipiélagu de Zanzíbar
L'archipiélagu de Zanzíbar ye un archipiélagu del océanu Índicu allugáu frente a la mariña de Tanzania, formáu por trés islles principales —Unguja, Pemba y Mafia— y por munches otres islla pequeñes.
Les islles de Unguja y Pemba formen dende va dellos sieglos una entidá de la mesma independiente (sultanatu de Zanzíbar y estáu Zanzíbar), colonizada pol Reinu Xuníu (protectoráu de Zanzíbar) o incorporada en Tanzania (Gobiernu Revolucionariu de Zanzíbar). La islla de Mafia siempres tuvo integrada a la Tanzanía continental (África Oriental Alemana, protectoráu de Tanganyika y Estáu de Tanganica).
Xeografía
Zanzíbar ye un archipiélagu tanzanu allugáu nel océanu Índicu, frente a la mariña oriental d'África, al altor de la parte continental de Tanzania. Trés son les islles principales que formen esti archipiélagu, Unguja, Pemba y Mafia, acompañaes de delles otres islles pequeñes, castros y petones coralinos.
Unguja, tamién llamada equivocadamente Zanzíbar, ye la islla principal del archipiélagu. Asitiada nel centru, ta dixebrada de Tanzania pela canal de Zanzíbar y alluga la ciudá más grande del archipiélagu: Zanzibar City. La islla de Pemba, dixebrada de Tanzania pela canal de Pemba, ye la islla más grande al norte del archipiélagu, ente que la islla de Mafia, dixebrada de Tanzania pela canal de Mafia, ye la islla grande al sur.
Les islles son pocu elevaes, siendo l'altitú máxima del archipiélagu de 130 metros na cadena de Koani, na islla de Unguja, y tán arrodiaes parcialmente por petones de coral que formen lagoons. La so mariña ye dacuando bien entecortáu, con munches penínsules y badees, que formen munchos puertos naturales.
Los castros más grandes son:
Historia
Zanzíbar foi'l llugar d'una de les guerres más curties de tola historia, que duró trenta y siete minutos y foi un enfrentamientu ente los soldaos británicos y los soldaos de la islla de Zanzíbar.
Estatutu políticu
Na formación de Tanzania pola asociación de los estaos de Tanganyika y de Zanzíbar, l'archipiélagu quedó englobado so un mesmu país y estremáu en seis rexones: Pemba Norte y Pemba Sur, na islla de Pemba; Unguja Central/Sur, Unguja Norte y Unguja Ciudad/Oeste, na islla de Unguja. Les seis rexones formen la entidá alministrativa autónoma del Gobiernu Revolucionariu de Zanzíbar, ente que la islla de Mafia foi asignada a la Rexón de Pwani.
Demografía
thumb|left|Mapes temáticos de Pemba y Unguja
La mayoría de los habitantes y de les infraestructures de les islles de Unguja y Pemba atopar nel oeste de les islles, una y bones el coral torga l'agricultura nes partes orientales. La ciudá principal del archipiélagu y capital del Gobiernu Revolucionariu de Zanzíbar ye la ciudá de Zanzíbar (Zanzibar City), asitiada na islla de Unguja, que nel añu 2002 cuntaba con una población metropolitana de 205 870 habitantes.
Clima
L'archipiélagu de Zanzíbar ta suxetu a un clima ecuatorial carauterizáu por dos estaciones d'agües: la más importantes (masika) desenvolver dende marzu hasta mayu y la más pequeña (vuli) a partir de mediaos d'ochobre a avientu. Ente dambes hai una estación seca, principalmente de xunu a ochobre. El mes de febreru ye'l más calorosu y el más fríu ye agostu. Les islles anque tán mui cerca del ecuador nun tán sometíos al pasu de los ciclones.
Agricultura
Los principales cultivos de les islles de Unguja y de Pemba son el clavu de golor (nel oeste de les islles), el arroz y cocu (namái en Unguja). L'este de les islles ye pocu aparente pa l'agricultura por cuenta de la presencia d'un suelu coralín pocu delgáu que namái dexa la formación de sabana y carbes.
Les industries de tresformamientu de clavu de golor y de la nuez de cocu atopar en Unguja, na ciudá de Zanzíbar.
José Ballivián
José Ballivián y Segurola foi un militar y políticu bolivianu, novenu presidente de Bolivia del 27 de setiembre de 1841 al 23 d'avientu de 1847.
Valdallière
Valdallière ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Columba d'Iona
Columba o Colomba, llamáu tamién n'ocasiones Columba de Iona o, en irlandés antiguu, Saint Colm Cille, Columbkill o Columcille (que significa «Palombu de la ilesia»), foi una destacada figura ente los monxos misioneros gaélicos que reintroducieron el cristianismu n'Escocia a empiezos de la Edá Media.
Infancia y mocedá n'Irlanda
Yera fíu de Fedlimid y Eithne, del cla Uí Néill, y nació en Gartan, cerca de Lough Gartan, Donegal. Per llinia paterna yera descendiente de Niall de los nueve rehenes, un rei irlandés del sieglu V. Profesó como monxu y foi ordenáu sacerdote. Según la tradición, escontra 560 viose envolubráu nuna disputa con San Finnian alrodiu de un salteriu. Columba copió'l manuscritu nel scriptorium siguiendo órdenes de San Finnian, quien pretendía quedase cola copia. La disputa foi la causa de la batalla de Cúl Dreimhne, que tuvo llugar en 561, y na qu'hubo numberoses baxes (la copia del salteriu mentada nesta hestoria identifícase tradicionalmente col Cathach de San Columba). Como penitencia por eses muertes, Columba decidió colar como misioneru a Escocia pa convertir a tantes persones como morrieren na batalla. Se exilió d'Irlanda, a onde solo tornaría nuna ocasión, dellos años dempués.
Escocia
En 563 viaxó a Escocia con dolce compañeros. Acordies cola lleenda, desembarcó na punta sur de la península de Kintyre, cerca de Southend. Sicasí, como inda tenía a la vista la so tierra natal, dirixir escontra'l norte, a la mariña oeste d'Escocia. En 563 foi-y concedida tierra na islla d'Iona, que se convirtió nel centru de la so misión evanxelizadora ente los pictos. Amás de les sos xeres dirixendo l'únicu focu de cultura lletrada de la rexón, adquirió una gran reputación como home santu gracies a la so actividá diplomática ente les tribus; cúntense tamién delles hestories de milagros realizaos por él nel so enfotu por convertir a los pictos.
Visitó al rei paganu Bridei I, rei de Fortriu, na so base d'Inverness, y consiguió ganase'l so respetu. Dende entós xugó un importante papel na política del país. Foi bien enérxicu na so predicación del evanxeliu y, amás de fundar delles ilesies nes Hébrides, trabayó pa convertir el so monesteriu de Iona (l'Abadía de Iona) nuna escuela pa misioneros. Foi un renombráu home de lletres, al que se-y atribúi la composición de dellos himnos y la copia de la so propia mano de más de 300 llibros. Una de les poques vegaes, si non la única, que dexó Escocia tres la so llegada foi escontra'l final de la so vida, cuando tornó a Irlanda pa fundar el monesteriu de Durrow. Morrió en Iona y ta soterráu na abadía qu'él mesmu fundó.
Legáu
Columba ye consideráu un personaxe fundamental na revitalización del monaquismo. Los sos llogros ilustren la importancia de la ilesia celta na recuperación del cristianismu n'Europa occidental tres la cayida del Imperiu romanu.
Vita Columbae
La principal fonte d'información sobre la vida de Columba ye la Vita Columbae, escrita por Adomnán, novenu abá de Iona, que finó en 704. Tanto la Vita Columbae como Beda el Venerable refieren la visita de Columba a Bridei. Ente que Adomnan namái esplica que Columba visitó a Bridei, Beda rellata una tradición más tardida, quiciabes d'orixe pictu, según la cual el santu llegó a convertir al rei de los pictos. Otra fonte temprana ye un poema n'allabancia de Columba, probablemente compuestu tamién nel sieglu VII, que tien 25 estrofes de cuatro versos de siete sílabes cada unu.
L'exemplu más antiguu rexistráu del nome Arturo nun documentu británicu atópase na Vita Columbae escrita por Adomnan, onde apaez como Arturius. Referir a un príncipe escocés, fíu d'Áedán mac Gabráin, rei de Dál Riata dende 574, abondo lloñe del llugar en que suel asitiase al llexendariu Arturo, nel suroeste de Gran Bretaña.
Gracies a la reputación del so fundador, y la so importancia como centru d'enseñanza, Iona convertir nun llugar de pelegrinaxe. Una rede de cruces céltiques marca la ruta que conduz al so sepulcru en Iona.
Columba foi históricamente reverenciado como santu guerreru, y de cutiu yera invocáu pa pidir la victoria na batalla. En 849, les sos reliquies estremar ente los reinos d'Alba ya Irlanda. Los exércitos escoceses llevaben ante sí dalgunes d'elles, nun relicariu iguáu en Iona a mediaos del sieglu VIII, llamáu'l Brecbennoch. Según la lleenda, el Brecbennoch foi lleváu a Bannockburn por un exércitu escocés enforma menor en númberu que los sos enemigos, y la intercesión del santu ayudó a la victoria. Suel identificase esti oxetu col Relicariu Monymusk. «O Columba spes Scotorum...» («O Columba, esperanza de los escoceses»), empieza una oración del sieglu XIII nel Antifonario d'Inchcolm, conocíu como la «Iona del este».
La festividá de San Columba celébrase'l 9 de xunu. Xunto con San Patriciu (17 de marzu) y Santa Brígida (1 de febreru), ye unu de los trés santos patrones d'Irlanda. Antes de la batalla d'Athelstaneford, yera l'únicu patrón d'Escocia. Igualmente ye veneráu como santu pola Ilesia ortodoxa.
Hiroki Omori
Hiroki Omori (大森 啓生; ) ye un futbolista xaponés.
Staphyleaceae
Staphyleaceae ye una pequeña familia de dos xéneros de fanerógames nel orde Crossosomatales, nativa del Hemisferiu Norte y de Sudamérica. Les estafileacees son arbustos o árboles que pueden ser reconocíos poles sos fueyes compuestes, imparipinaes y opuestes con folíolos de cantu serráu y pequeñes glándules nes articulaciones. Les estípules son caulinares y tópense ente los pecíolos. Les flores presenten sépalos los paecíos a pétalos y usualmente 2 a 3 carpelos. La familia inclúi unes 45 especies distribuyíes en rexones templaes del Hemisferiu Norte, nos neotrópicos y en Malasia.
Descripción
Árboles o arbustos, glabros o pubescentes, con tricomas unicelulares o multicelulares, uniseriaos y ensin glándules. Les fueyes son opuestes o, de manera escepcional, alternes; simples o compuestes, polo común imparipinnaes. Los folíolos col marxe serráu a serráu-crenáu o serrulado; les nervaduras pinnaes. Presenten polo común estípules y estipelas, dacuando amenorgaes a glándules, casi siempres caedizas.
Les inflorescencies son terminales o axilares, en panículas, tirsos o recímanos. Les flores son actinomorfes, pequeñes, bisexuales o delles vegaes unisexuales, hipóginas. La mota de 5 sépalos los inxeríos, llibres o fundíos; la corola de 5 pétalos, inxeríos na prefloración, llibres o fundíos, insertos ente los lóbulos del discu nectarífero, que ye hipogíneo, onduláu, lobuláu o ausente. L'androcéu ta compuestu por 5 estames, nuna serie, alternando colos pétalos, dacuando insertos ente los lóbulos del discu; los filamentos son llibres, esplanaos y les anteres dorsifijas, ditecas, de dehiscencia llonxitudinal. L'ovariu ye súperu, d'enteru a 3 (-4) partíu, trilocular, colos carpelos llibres o xuníos; placentación axilar, basal o casi basal. Los óvulos son dende pocos a numberosos, anátropos, apótropos, nuna o dos series. Cada flor lleva d'unu a tres estilos, llibres o xuníos na parte distal o dacuando a tou lo llargo; estigmes capitaos o lobaos.
El frutu ye una drupa o una baga indehiscente o una cápsula enchida con dehiscencia apical. Les granes topar d'una a dos por lóculo (Tapiscioidea) o hasta 6-12 por lóculo (Staphyleoideae), con una testa dura, dacuando arilaes. L'embrión ye rectu y el endosperma ye ensundiosu y aceitosu.
Taxonomía
Esiste gran discutiniu no referente a les rellaciones filoxenétiques de la familia Staphyleaceae debíu de que dellos autores venceyar con grupos bien diversos. asitióse-y en Celastrales, pero les sos fueyes compuestes seríen discordantes nesi grupu. Tamién se-y citó como un miembru primitivu de Sapindales nel sistema de Takhtajan. Otru autores consideren que ye un familia bien allegada a Cunoniaceae, dientro de Rosales. Amás, fíxose énfasis nes semeyances qu'esisten na morfoloxía floral y anatomía ente Staphyleaceae y Saxifragaceae. Por esa razón Arthur Cronquist consideraba qu'esiste una conexón ente Cunoniaceae (Rosales) y Aceraceae y Sapindaceae (Sapindales) polo que Staphyleaceae podría asitiase d'igual forma en cualesquier d'estos dos órdenes. Sicasí, les evidencies moleculares recién suxuren afinidaes con Crossosoma (Crossosomataceae) y Geraniaceae. Ello ye que la evidencia molecular determinó que Staphyleaceae sía dispuesta anguaño dientro del orde Crossosomatales. La familia inclúi 2 xéneros:
Importancia económica
Polo xeneral los miembros d'esta familia tienen escasa importancia económica. Sicasí, delles especies de Staphylea cultívense como ornamentales y dalgunes son melecinales. Nes Antilles, Turpinia occidentalis utilízase como fonte maderable..
Las Vegas
Las Vegas ye una ciudá del estáu de Nevada, nos Estaos Xuníos. Ye la más poblada del estáu.
El censu de población de los Estaos Xuníos de 2006 diz que Las Vegas tenía 552.539 habitantes.
Valorbiquet
Valorbiquet ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Wilhelm Eduard Weber
Wilhelm Eduard Weber foi un físicu alemán.
La unidá del Sistema Internacional pal fluxu magnético, el Weber, (símbolu: Wb) foi bautizada nel so honor.
Biografía
Nació en Saxonia-Anhalt, onde'l so padre, Michael Wèber, yera profesor de teoloxía. Wilhelm yera'l segundu de tres hermanos, toos ellos con una clara aptitú pal estudiu de les ciencies. Tres la disolución de la Universidá de Wittenberg, el so padre foi destináu a Halle en 1815. Wilhelm recibiera les sos primeres lleiciones de la mano del so propiu padre, pero foi unviáu al Asilu-Orfanatu y Escuela de Gramática d'Halle. Tres los sos estudios ellí, entró na universidá y empunxo los sos pasos escontra lo que se llamaba entós Filosofía Natural. Espuntó ente los sos compañeros y pol so trabayu frescu y orixinal. En doctorándose y convertise en profesor axuntu, foi nomáu Profesor Estraordinariu de Filosofía Natural n'Halle.
En 1831, encamentáu pol so amigu Gauss, foi llamáu a Göttingen (onde Gauss yá yera direutor del observatoriu astronómicu) como profesor de Física, a pesar de les sos 27 años d'edá. Les sos llectures yeren interesantes, instructives y suxerentes. Weber, sicasí sabía qu'aquelles llectures, anque profusamente ilustraes con gráficos y dibuxos yeren meros testos, polo qu'animaba a los sos estudiantes a esperimentar la física y aplicala pa esplicar con ella los fenómenos cotidianos fuera del llaboratoriu, col enfotu d'afitar nellos una conocencia verdadero y completo de la Física como daqué que nos arrodia más allá de les aules. Asina, Weber dexaba a los sos alumnos esperimentar ensin cargu dalgunu (naquella dómina l'usu del llaboratoriu pagaba aparte), nel llaboratoriu de la Facultá de Física. Cuando cuntaba 20 años, siendo entá estudiante, Wilhelm escribiera xunto col so hermanu Ernst Heinrich Weber, yá profesor d'Anatomía en Leipzig, un llibru tituláu Teoría ondulatoria y Fluidez, que dio a dambos autores una considerable reputación. Sicasí l'Acústica yera la caña de la Física preferida por Wilhelm, qu'escribió numberosos artículos sobre ello nel Poggendorffs Annalen, el Jahrbücher für Chemie und Physik, de Schweigger, y el periódicu musical de la dómina Carcilia. En Mechanik Der Menschlichen Gerverzeuge, (El mecanismu del caminar humanu), publicáu en 1836 foi otru importante estudiu realizáu xunto colos sos otros dos hermanos (Ernst Heinrich y Eduard Friedrich) nel que s'analizaben les claves de la postura arguta del ser humanu y del so movimientu, lo mesmo que de les tensiones y esfuercios soportaos por tendones y músculos.
Xunto col so amigu Gauss inventó en 1833 un nuevu tipu de telégrafu conocíu como Gauss-Weber. El receptor utilizaba los movimientos d'una barra que se movía pola aición del campu magnético d'un bobinado. Esta barra taba xunida a un espeyu que se movía a esquierda y derecha conforme facer la barra. Per mediu d'un antioyu l'observador estremaba los movimientos del espeyu reflexaos nuna escala. Esti telégrafu xunía'l llaboratoriu de Weber na universidá y l'observatoriu astronómicu nel que trabayaba Gauss, una distancia averada de 3 km.
Estremáu de les sos funciones pol Gobiernu de Hannover por causa de les sos opiniones polítiques de corte lliberal, Wilhelm dedicar a viaxar, visitando Inglaterra, amás d'otros países, y convirtióse en profesor de Física en Leipzig de 1843 a 1849, cuando se reinstaló de nuevu en Göttingen, onde dalgún tiempu dempués foi nomáu direutor del observatoriu astronómicu. Unu de los sos más importantes trabayos foi'l Atles des Erdmagnetismus (Atles de Xeomagnetismu), iguáu en collaboración con Gauss, y compuestu por una serie de mapes magnéticos de la Tierra qu'amenaron l'interés de les principales potencies del momentu pa crear "observatorios magnéticos". En 1864 y tamién en collaboración con Gauss publicó Midíes Proporcionales Electromagnétiques, conteniendo un sistema de midíes absolutes pa corrientes llétriques, que sentó les bases de les midíes qu'usamos anguaño. Dedicó los últimos años de la so vida al estudiu de la electrodinámica, sentando les bases pal posterior desenvolvimientu de la teoría electromagnética de la lluz.
Weber morrió en Göttingen a la edá de 86 años.
Ferula varia
Propiedaes
Ferula varia contién la flavona cynarosida.
Taxonomía
Ferula varia describióse por (Schrenk) Trautv. y espublizóse en Bull. Soc. Nat. Mosc. xxxix. (1866) I. 325.
Historia d'Exiptu
thumbnail|300px|derecha|El valle y el [[delta del Nilu, les fértiles paraxes onde se va desenvolver la cultura del Antiguu Exiptu.]] Los primeros pobladores d'Exiptu algamaron les riberes del ríu Nilu, daquella un conglomeráu de marismes focu de paludismu, escapando de la desertización del Sahara. Les comunidaes orixinales fixeron habitable el país y se estructuraron en rexones llamaes nomos. Pasáu'l tiempu y tres dómines d'alcuerdos y disputes los nomos arrexuntar en dos protos-naciones, el Alto Exiptu y el So Exiptu, pa quedar finalmente unificaos por Menes hacia l'añu 3100 e.C., consideráu polos antiguos exipciu'l primera faraón.
Prehistoria
Tres la progresiva retirada de les glaciaciones, amontáronse los pacionales y les diverses poblaciones indíxenes fueron concentrándose emburriaes pol procesu de desertización del Sahara. Esistíen diverses cultures indíxenes identificables polos sos distintos instrumentos, oxetos cerámicos y ritos funerarios.
El periodu neolíticu qu'empezó en Canaán escontra'l 9000 e.C., llegó a Exiptu sobre l'añu 5000 e.C. Les crecíes del ríu Nilu de resultes de les agües nes sos fontes y les agüeries de magre procedentes d'Etiopía dieron llugar a riques y fértiles tierres de llimu.
Conviense qu'escontra'l 4000-3500 e.C. esistió una unificación del territoriu al traviés de les previes comunidaes llocales, los nomos: el Baxu Exiptu, que les sos principales ciudaes yeren Buto y Sais, y l'Altu Exiptu, con capital en Hieracómpolis, adoptando como principal divinidá a Horus. Conquistáu'l delta del Nilu, escontra'l 3000 e.C., Menes, procedente de Tinis, va ser consideráu polos epígonos de Manetón el fundador de la primer dinastía faraónica.
Historia Antigua: l'Imperiu faraónicu
Nel denomináu Imperiu Antiguu, mientres la tercer dinastía, con Dyeser (Zoser), atopamos un dominiu del arte y l'arquiteutura monumental en piedra. D'esta dómina dátense les trés colosales pirámides de Seneferu, la Gran Pirámide de Guiza atribuyida a Keops (Jufu) por Heródoto, cola inestimable ayuda de la so fía, según la de Quefrén (Jafra) y Micerino (Menkaura) na cuarta dinastía. La capital establecer en Menfis y el periodu de mayor rellumanza económica desenvolver a partir del 2400 e.C. cola quinta dinastía. El comerciu ye fundamental: el trigu camudar por madera d'ébanu, oru y especies. L'artesanía goció d'una gran puxanza.
Estensión del imperiu
Darréu vívese un periodu de descentralización, nel que se lleguen a formar pequeñes dinastíes territoriales hasta l'apaición de los príncipes de Tebas que vuelven unificar el país y crean el llamáu Imperiu Mediu que va durar hasta 1700 e.C. Nesti momentu'l país estender dende los primeros tabayones del Nilu (Kush) al mar Mediterraneu, con una gran influencia en tou oriente y norte d'África.
thumbnail|left|260px| [[Gran Pirámide de Guiza nuna tarxeta postal del sieglu XIX.]]
Aumenta la producción agrícola y hacia 1990 e.C., sol faraón Amenemhat I algámase'l máximu desenvolvimientu territorial y económicu. Nel 1830 e.C. restablezse'l primer plan de regadíus nel So Exiptu que va garantizar nel futuru reserves d'agua que dexen los cultivos na estación seca.
A la fin d'esta etapa produz la penetración de los hicsos dende Palestina que s'instalen nel Delta y apodérense del gobiernu coles sos propies dinastíes, anque Kush y Tebas permanecen independientes, nun siendo espulsaos hasta'l 1550 e.C. por Amosis I, con quien empieza'l Imperiu Nuevu. Col faraón Amenhotep I escontra'l 1500 e.C. l'imperiu repon la so importancia, a pesar de los graves costos que supunxera l'enfrentamientu coles tribus palestines. Ye'l momentu nel que se produz una estensión del imperiu, onde gran parte de Kush queda sol poder autocráticu del faraón según bona parte de Siria y la ribera occidental del Éufrates pel norte. Sicasí la fuercia de los hitites va faer perder bona parte de los dominios nortizos y va caltener en xaque al imperiu, al igual que los libios amenaciaben pel este y Sur. Con Ramsés II produzse la última dómina de poder absolutu de los faraones. Dempués asocéde-y un periodu carauterizáu pola gran influencia y poder de los sumos sacerdotes de Amón, hasta tal puntu qu'alredor del 1000 e.C. dos dinastíes parten el control del imperiu, cola presencia en Tebas de los sacerdotes d'Amón como herederos y gobernadores independientes, col sofitu ocasional de los libios.
El procesu de descentralización ye imparable, llegándose a contabilizar hasta venti reinos distintos, gobernaos polos nomarcas, absolutamente independientes a les puertes del 800 e.C. Los enfrentamientos ente los mesmos yeren constantes hasta que nel 715 e.C., Sabacon, procedente de Kush, volvió unificar sol so mandu bona parte de los nomos y reincorporó a Kush que llevaba 500 años d'independencia.
Periodu tardíu
Esto nun acabó colos procesos desestabilizadores procedentes de los asirios nel Norte y los etíopes nel Sur. La meyora del imperiu Persa escontra'l 520 e.C. de la mano del rei Cambises II dio al traste definitivamente col imperiu faraónicu y la dependencia d'Exiptu per vegada primera de reis estranxeros. Pero sería Alexandru Magnu quien, nel 332 e.C. terminaría per conquistar el país.
Los Ptolomeos
Exiptu cayó so la influencia de la cultura griega cola mera presencia mientres menos d'un añu d'Alexandru Magnu que modificó dafechu la organización persa y fíxose nomar faraón. Muertu Alejandro, el xeneral macedoniu Ptolomeo I Sóter, que yá yera gobernador según una repartida realizada polos mesmos xenerales alexandrinos, proclámase rei nel 305 e.C. thumbnail|derecha|300px| El [[Faru d'Alexandría en dos monedes acuñaes na dómina d'Antonino Pío y Commodo]] Ptolomeo y los sos herederos instauren un modelu paecíu al faraónicu, la dinastía Ptolemaica, con clara división en castes que se distribúin los trabayos en función del so orixe: griegos, xudíos y exipcios. El reinu sigue estremáu en nomos y va exercese una verdadera autocracia con un ferrial control sobre toles materies, especialmente la producción agrícola y con sistemes d'arrendamientos pa la esplotación pos la tierra yera del faraón. Establecióse'l cupu d'esportaciones necesaries per añu y centralizóse l'actividá creiticia nuna sola entidá financiera propiedá de la corona. Nel terrén militar van enfrentar cola espansión en Siria, pero la creación d'Alexandría va convertir a Exiptu nun país con claros intereses nel Mediterraneu. Asina, colos primeros Ptolomeos conquístase Xipre y otres islles griegues, estableciendo puertos en orellar norte del mar.
Sicasí, la manera d'esplotación territorial y personal nun va faer estender ente los millones d'exipcios que pueblen el país un sentimientu de pertenencia al mundu helenísticu. Les sulevaciones van ser constantes y los enfrentamientos evidencian una manifiesta rotura ente los dirixentes y la ciudá d'Alexandría per una parte (qu'alluga namái a un 4% del total de la población del país), y el restu por otra. La figura de Cleopatra VII, engarrada dinásticamente a Ptolomeo VIII Evergetes II, a pesar de lo lliterario y románticu de la so historia personal colos xenerales romanos Xuliu César y Marcu Antoniu, nun pudo evitar el fin de la dinastía, que ye derrotada decisivamente n'Accio nel añu 31.
Roma
Sol dominiu romanu'l prefeutu convertir na máxima autoridá, dependiente namái del Emperador. Les castes establecíes pola dinastía Ptolemaica caltiénense y entá se refuercen, cola división del trabayu que prima a griegos y xudíos y, agora, los ciudadanos romanos. Los tributos n'especie, sobremanera el trigu, van ser fonte importante pa Roma. La cristianización de la metrópolis va estender na so conquista d'Exiptu y el nuevu territoriu del Imperiu va ver xubir al cleru cristianu –especialmente al Patriarca d'Alexandría– a los puestos más altos dientro de la nueva sociedá.
Bizancio
A la muerte de Teodosio l'Imperiu queda estremáu hasta que nel añu 476 Odoacro depon al últimu emperador del Imperiu romanu d'Occidente, Rómulo Augústulo. L'Imperiu romanu d'Oriente Oriental, con capital en Constantinopla, consiguió caltenese coles provincies de Grecia, Balcanes, Palestina, Siria y Exiptu, estos trés últimes les más riques qu'abastecíen al restu.
L'Islam
Nel añu 634 foi escoyíu segundu califa Umar ibn al-Jattab, suegru de Mahoma, qu'empieza a espandir l'Islam. En 639 conquistó Exiptu, imponiendo un gobiernu tolerante. Dexó a xudíos y cristianos caltener les sos práutiques relixoses y los eximió de sirvir nel exércitu en cuenta de impuestos especiales, la yizya y el jaray, y dexó los particularismos rexonales. Esta política comprensiva esplica la falta de resistencia a la penetración árabe. Per otra parte, la posición estratéxica d'Exiptu enfrentó-y colos cruzaos cristianos y l'Imperiu mongol.
La guerra ente chiitas y sunitas dexó a Exiptu del llau d'estos postreros, y, tres la muerte d'Alí, dependiente del califatu de Damascu gobernáu polos omeyes dende l'añu 661, 39 de la Hégira.
La llegada de los árabes supunxo cambeos nel sistema impositivu, gravándose meyor les rentes y les actividaes comerciales; na alministración y el gobiernu, muncho más saniaos, y na agricultura onde s'incorporaron nueves téuniques de regadíu que multiplicaron por dos el terrén cultivable.
Mientres los primeres 300 años d'incursión del Islam, caltúvose un equilibriu coles relixones yá presentes nel territoriu: cristianismu, xudaísmu y coptos. Pero la nueva relixón islámica foi ganando adeptos ente los exipcios hasta convertise claramente na relixón oficiosa, trescalando la manera de vida de tola sociedá y quedando el restu en minoría.
Dinastía omeya
La familia Omeya yera árabe de pura raza, y consideraba a los non árabes como musulmanes de segunda clase. Sicasí, los más fieles fueron nomaos delegaos del gobiernu, ya inclusive se recurría a xudíos y cristianos, que collaboraron nel desenvolvimientu de les artes y na traducción al árabe de los llibros de filósofos, médicos y científicos griegos y llatinos.
Damascu impulsó una nueva forma d'artesanía, y entamó l'alministración pública: Refugóse'l denariu d'oru bizantín pa sustituyilo pol dinar y el dirham ya impunxo la llingua árabe pasu ente pasu. La so influencia tamién se notó na arquiteutura, col so máximu esponente nel minarete, como'l de la mezquita d'El Cairu, ciudá a la que treslladaron la capital d'Exiptu.
Los abasíes
Nel añu 750, el 128 dende la Hégira, los abasíes acusaron a los omeyes de ser musulmanes indignos, hipócrites y corruptos, ya invocando el rigor doctrinal derrocar. El so primer califa, Al-Mansur treslladó la capital a Bagdag. Protexeron la cultura, les artes, les ciencies y el comerciu. La tolerancia relixosa consiguió la conversión de munchos non árabes al Islam, daqué que nun s'aguiyó mientres el califatu omeya (o qu'inclusive s'enzancó). Colos abbasíes la espansión del Islam foi muncho más rápida que nel pasáu.
Los fatimíes
L'ascensu fatimí a los cargos d'Estáu dependía más del méritu que del llinaxe o otres causes, los sunníes teníen tantes probabilidaes de ser nomaos a puestos de gobiernu como los xiinos y la tolerancia estender hasta a los non musulmanes: cristianos y xudíos podíen ocupar niveles encoteraos del gobiernu gracies a la so capacidá.
L'imperiu siguió creciendo y floriando sol califa Al-Hakim, que'l so reináu empezó cola construcción d'una gran mezquita n'El Cairo (la Mezquita d'A el-Hakim). Desgraciadamente allorió, promulgando lleis arbitraries y acabando cola tolerancia escontra cristianos y xudíos pa quien dictó lleis especiales.
Hacia l'añu 1010, El Cairo superara a Bagdag n'importancia, y el califatu fatimí estender dende Siria y la península arábiga hasta'l Magreb oriental (col reinu de los Ziries como vasallu). Exiptu controlaba la puerta escontra'l comerciu n'Asia y los puertos orientales del Mediterraneu, non yá Alexandría, sinón tamién los sirios. Dende equí caltenía'l comerciu cola zona occidental en Barcelona y Valencia hasta'l sieglu XVI.
Dempués de 1060 el territoriu fatimí foi amenorgándose hasta qu'apenes lo componía Exiptu. Cola enfermedá y muerte del últimu califa fatimí, en 1171, Saladín sumó Exiptu al califatu abasí.
Los Mamelucos
Nos momentos finales del califatu fatimí el país taba en crisis, per una parte amenaciáu polos cruzaos, qu'ocuparen Ascalón y amenaciaben la frontera aliaos colos bizantinos, y por otra en guerra civil ente los diversos aspirantes al cargu de visir.
Saladino reformó l'alministración del país, aboliendo impuestos y amenorgando l'escomanáu funcionariado, reorganizó l'exércitu, compuestu hasta entós por mercenarios del Magreb que fueron sustituyíos por tropes curdes y turcomanes, ya impunxo la so autoridá sobre'l país. La enfermedá d'A el-Adid, l'últimu califa fatimí, torgó a ésti siguir controlando les mezquites exipcies, nes que s'empezar a orar pol califa abbasí. La so muerte en 1171 supunxo la reintegración definitiva del cultu n'Exiptu a la corriente sunní, mayoritaria nel islam.
Amplió tamién les fronteres, conquistando la mariña libia, el norte de Sudán y Yeme cola escusa de restaurar la ortodoxa relixosa (estos territorios taben fuera del lideralgu espiritual del califatu abasí, siendo para la so doctrina herexes), y tomó los puertos y posiciones cruciaes nel mar Roxu, asegurando la so posición contra los estaos cristianos.
Tres la muerte d'A el-Adid, Exiptu yera en teoría vasallu de Nur al-Din pero na práutica Saladino yera'l gobernador de facto: reconocía l'autoridá del sultán de Siria, pero gociaba de total independencia nel so gobiernu d'Exiptu, por cuenta de la alloñanza ente Damascu y El Cairo, dixebraes por estaos gobernaos polos cruzaos europeos.
Cola instalación de los mamelucos en El Cairu, empieza otra etapa na historia d'Exiptu. Nun escorrieron a les ilesies coptes nin a les comunidaes xudíes, anque fueron guardianes del islam nel conxuntu social. El final de la dinastía llegó cola derrota en 1517 ante Selim I, sultán del Imperiu otomanu, pero yá con anterioridá la perda del control del tráficu comercial con Asia de resultes de les nueves rutes establecíes por Portugal y España tres el descubrimientu del pasu de Cabu de Bona Esperanza y el Nuevu Mundu, provocara una paulatina decadencia d'Exiptu. Asina en 1517, les fuercies otomanes son imparables y conquisten el país.
Dominación otomana
thumbnail|250px|derecha| Mapa d'[[El Cairu según dibuxu de 1736]] Nel 1516, el sultán otomanu Selim I ganó a los mamelucos en Alepo y en El Cairo en 1517. Exiptu foi consideráu Estáu vasallu, non provincia, y va ser gobernáu nesti tiempu polos bajás y los beyes. L'autoridá del Imperiu otomanu yera escasa, y los mamelucos volvieron rápido a posiciones de gran influencia: Los emires mamelucos caltuviéronse como xefes de los dolce sanjaks, nos cualos foi estremáu Exiptu; los bajás tomaben munches vegaes les sos decisiones al marxe de los deseos d'Istambul, que se conformaba con recibir el tributu en forma de dineru (600 000 piastras añales) y los contingentes de tropes que se solicitaben. A cambéu apenes esixía que les fronteres fueren guardaes de cualquier incursión. La incuria turca condució a la decadencia de la economía, perdiéndose'l comerciu de les especies.
La sublime Puerta nomaba nuevos gobernadores cada pocu tiempu pa evitar rebeliones, pero los cambeos constantes provocaron la perda de control del exércitu, y de primeres del sieglu XVII los motinos aportaron a constantes; en 1013 dH (1604 d. C.) el gobernador Ibrahim Pachá foi asesináu polos soldaos, y la so cabeza fita nel Bab Zuwaylah. La razón d'estos motinos yera la tentativa de los socesivos pachás de poner fin a la estorsión llamada tulbah, un pagu forzáu esixíu poles tropes a los habitantes del país por unes falses deldes.
En 1609 daqué españó la guerra civil ente l'exércitu otomanu y el Pachá, a quien sofitaben dellos reximientos lleales y los beduinos. Los soldaos intentaron escoyer un sultán y estremar les rexones ente ellos. El gobernador Mohamed Pachá ganar en 1610, entrando triunfalmente n'El Cairo y executando a los cabezaleros. Historiadores contemporáneos falen d'esi acontecimientu como la segunda conquista d'Exiptu polos otomanos. Mohamed efeutuó una gran reforma financiera y reaxustó les cargues impuestes ente les diverses comunidaes d'Exiptu, acordies colos sos medios.
Autogobiernu
Tal yera la situación que los gobernadores designaos yeren trataos polos exipciu con menor respeto cada vez. En 1623 Istambul nomó gobernador a Ali Pachá: el oficiales unviaron cartes esixendo tener a Mustafá Pachá, y la guarnición d'Alexandría atacó y obligó a Alí a embarcar de nuevu. Poco dempués llegó'l nomamientu de Mustafá Pachá pal cargu de gobernador.
Nel sieglu XVIII l'autoridá del pachá foi reemplazada pola de beyes mamelucos llamaos Shaikh al-Balad, xefes de la ciudá, que calteníen el lideralgu de la comunidá.
Una tentativa d'un pachá d'esaniciar l'autoridá d'estos beyes falló por cuenta de la llealtá de los sos partidarios armaos, que-y obligaron a fuxir a Istambul. Tres una dómina de disturbios, Ali Bey facer col poder en 1766.
Consiguió poner los asuntos exipcios n'orde, y reprimió el bandolerismu de los beduinos nel So Exiptu. Intentó constituyir una monarquía independiente, y con esi envís esforcióse pa eslleir toles tropes sacante les que taben sol so propiu control. En 1769 llegó una demanda del emperador otomanu por qu'unviara 12 000 homes pa emplegalos na guerra rusa, orde que se negó a cumplir. La sublime Puerta nun podía tomar midíes actives contra él, polo que se dedicó a consolidar los sos dominios, reformar les finances, y ameyorar l'alministración de xusticia. Unvió al so xenru, Abu-'l-Dhahab, a defender la tierra ente Asuán y Asyut, unvió una fuercia de 20 000 homes pa conquistar Yeme, a Ismail Bey con 8000 pa consiguir la vera este del mar Roxu, y a Ilasan Bey pa ocupar Jidda. En seis meses la mayor parte de la península árabe taba sol so mandu, y designó como xérif de la Meca al so primu, que proclamó sultán a Alí. Én virtú d'esti nomamientu, emitió moneda y ordenó que'l so nome va mentar na oración pública.
El so movimientu siguiente resultó fatal. Unvió en 1771 a Abu-'l-Dhahab a conquistar Siria, pero ésti entró en negociaciones con Istambul pa restaurar la soberanía otomana y coló contra Exiptu, entrando nel Cairo el 8 d'abril de 1772. El 19 d'abril de 1773, prindó a Alí Bey, que foi treslladáu al Cairo ónde morrió.
El gobiernu antes y dempués de Bey foi despóticu, y desdexó el comerciu y la regación de los campos hasta estremos bien graves pal futuru de los habitantes. Mientres los últimos trenta años del sieglu, Exiptu foi afaráu por epidemia qu'abrasaron la población.
Nun ye d'estrañar que nesta situación, Francia y Gran Bretaña punxeren los sos güeyos nun territoriu sele defendíu y probe, pero fundamental na ruta a Oriente. Los británicos consiguieron concesiones pa faer escala nel territoriu nel so camín escontra la India, tres l'apertura del mar Roxu en 1775. En 1798, Napoleón Bonaparte conquistó Exiptu ante la sumisión del bajá y los beyes, cola aceptación otomana.
Gobiernu de Mehmet Alí
thumbnail|180px|derecha| Imaxe de [[Napoleón Bonaparte en El Cairu.]] Tres la ocupación francesa d'Exiptu en 1798 por Napoleón, reconocer pol Imperiu otomanu na persona de Mehmet Alí como la dinastía heredera del tronu del país en 1805. Hasta 1811, Mehmet Alí desfacer de los partidarios de los Mamelucos y asitió l'Altu Exiptu –la zona más rica y próspera– sol so total control. A partir d'esi momentu pudo dexase una llarga campaña d'espansión que cuntó col consentimientu, cuando non el presto, del Imperiu otomanu. Combatió y venció a los wahabíes y, en 1818, dos años dempués de que Napoleón fuera ganáu n'Europa, conquistó les ciudaes santes de La Meca y Medina. Hasta 1827, en socesives campañes, conquistó Sudán, fundó Ḥartum y combatió, siendo derrotáu, contra les potencies europees pol control de Grecia col sofitu del Imperiu otomanu. Sicasí, la debilidá otomana terminaría con distintes aiciones de Mehmet tendentes a espandir Exiptu pel norte, conquistando bona parte de Siria, poniendo sitiu a Acre y amenaciando a la mesma Istambul. Nesi momentu (1839), ye cuando Reinu Xuníu, Rusia, Austria y Prusia prefieren un Imperiu otomanu debilitáu a un poderosu Exiptu, polo que formen una alianza qu'esixe a Mehmet l'abandonu de les sos pretensiones al norte (Siria y El Líbanu). El refugu de Mehmet lleva a les fuercies combinaes aliaes a atacar y destruyir la flota exipcia, según a poner fin a la ocupación de Siria y El Líbanu. Mehmet capituló y caltuvo a partir d'esi momentu un exércitu amenorgáu y la promesa de nun volver espandir el so territoriu.
thumbnail|left|200px|'''Mehmet Alí Nel desenvolvimientu económicu, sofitáu per Francia, introdució nuevos cultivos, nos que taben más interesaos los ocupantes que'l mesmu país, como'l algodón, el arroz y la caña d'azucre. Construyéronse sistemes de regación, banzaos y canales, creando adulces un sistema absolutu de control del Estáu sobre la economía agrícola, incluyendo'l comerciu de los productos, que los sos beneficios diben parar, a partes iguales, a nueves polítiques de desenvolvimientu y a la dotación militar. Ameyoráronse les infraestructures hidráuliques, claramente abandonaes dende'l sieglu XVI, y realizóse una nueva distribución de la tierra, qu'aseguró al monarca y a los sos descendientes una parte importante de suelu fértil a veres del Nilu.
Los primeros pasos d'industrialización n'Exiptu dar mientres esti periodu históricu. La mayoría de les producciones teníen un venceyu colos procesos de tresformamientu de los productos agrícoles. El testil y la industria del azucre y l'algodón fueron les más beneficiaes poles nuevu condiciones, llegando a emplegar a unos 40 000 exipcios de la zona del Altu Exiptu. Al igual que l'agricultura, les nueves actividaes industriales gociaben de proteición especial, siendo controlaos hasta l'estremu los intercambios comerciales col esterior, afitando los precios de les materies primes y del productu final, según los mercaos colos que nun se caltenía rellación dalguna, ente los cualos destacaba'l del Imperiu británicu. Esta actitú escontra'l Reinu Xuníu, forzada primero pol ocupante francés, foi desenvuelta más tarde por el mesmu Mehmet pa evitar que los testiles británicos, de meyor calidá y que proveníen d'industries meyor forníes, ocuparen el mercáu Exipciu. Este foi unu de los desencadenantes, ente otros, del interés británicu pola ocupación d'Exiptu, yá que el comerciu del Imperiu víase afeutáu.
L'alianza con británicos y franceses
Ibrahim morrió a los dos meses del arrenunciu del so padre y ocupó el tronu'l so sobrín, Abbas I, poco dadu a la política d'espansión del so güelu Mehmet y despreocupado del gobiernu internu. Esto dexó a los británicos afitar el so acabante llograr inflúi sobre Exiptu. En 1854 Abbas fina y asocéde-y el so hermanu Mehmet Said, habiendo consiguíu Gran Bretaña establecer una llinia de ferrocarril ente El Cairo y Alexandría que-y dexaba amenorgar en más de dos meses les comunicaciones comerciales coles sos posesiones n'Asia, sobromanera n'India. Sicasí, produciéronse cambeos sustanciales na política gubernamental y d'aliances. Said retomó la política d'obres públiques del so padre y desfíxose de bona parte del monopoliu de l'agricultura, liberalizando la economía y favoreciendo les inversiones. Coles mesmes, la so amistá personal con Ferdinand de Lesseps dexó que'l sultán otorgara a Francia en 1854 la esplotación de la canal de Suez, que les sos obres empecipiar en 1859, siendo abiertu en 1869 al traviés d'una Compañía específica sol gobiernu d'Ismail Pasha.
Ismail llevó a cabu un gobiernu enérxicu continuador de les reformes del so güelu Mehmet. Destacó pol nuevu impulsu a la economía emerxente de desenvolvimientu industrial, ensin escarecer d'escentricidaes como les que lu llevaron a construyir más metros de víes ferriales por habitante que nengún otru país del mundu, a ampliar El Cairo siguiendo'l modelu urbanu y artísticu de París o a construyir grandes palacios.
Tamién trató d'asonsañar a Mehmet ampliando los territorios d'Exiptu pel sur, conquistando Darfur y tratando d'ocupar Etiopía, nun intentu por controlar tol calce del Nilu. En 1875, ocupó Hamasien (zona na actual Eritrea). Empecipióse entós una guerra abierta na que l'exércitu exipciu terminó per ser derrotáu y, anque de fechu dende 1877 Exiptu nun caltuvo'l control de la zona, nun foi hasta 1884 que se robló la paz.
Les tensiones con Gran Bretaña, que vía de nuevu una amenaza na ruta comercial sobre les sos colonies, amontar cola concesión de la esplotación de la canal de Suez a una compañía francesa. Sicasí, la crisis con Etiopía fixo precisu al gobiernu de Ismail pidir l'ayuda británica y, con ello, en 1874 el Reinu Xuníu facer cola mayoría del accionariado de la compañía de la canal tres un alcuerdu a tres bandes.
La decadencia de la influencia francesa foi compensada cola británica. Gran Bretaña llegó a controlar la metá del productu interior brutu, el gobiernu, l'exércitu y l'alministración de facto, anque nominalmente la monarquía exipcia caltenía l'autoridá nel país.
En 1876 Exiptu declarar en suspensión de pagos y el Reinu Xuníu comprometer a ayudar en cuenta de cumplimientu de severes midíes económiques establecíes por una comisión conxunta de los países europeos acreedores. Establecer pola mesma la cuantía de la delda pública y atribuyéronse determinaos ingresos o los bienes producíos en determinaos sectores y/o zones al pagu de la delda. So l'apariencia d'arreglar los problemes financieros, la comisión empobinada pol Reinu Xuníu terminó per intervenir nel conxuntu de la política económica exipcia, col consentimientu de Ismail y creando un gobiernu de composición mistu d'exipcios y europeos, la mayoría británicos.
Esta posición de dominiu provocó les primeres reaiciones ente los nacionalistes exipcios que, al amparu de l'Asamblea Nacional creada en 1866 primieron a Ismail que terminó per eslleir el gobiernu mistu. Esto supunxo qu'en 1879 Ismail tuviera d'abdicar nel so fíu, Tewfik Pasha, por presiones de los gobiernos británico y francés sobre l'Imperiu otomanu.
Tewfik trató en tou momentu de contentar los intereses estranxeros y restituyó de momentu'l gobiernu mistu. Establecióse'l 50 por 100 de los ingresos del país pa pagar la delda esterna. Munchu oficiales del exércitu xunir a los nacionalistes y llevantáronse contra'l gobiernu en 1881 empobinaos pol coronel Ahmed Orabi. Mientres la sulevación Tewfik trató por tolos medios qu'Istambul interviniera nel so favor, o les fuercies europees, pero dambes partes amosáronse roceanes por non amontar les tensiones colos miembros del exércitu. En 1882 el grau de deterioru del derviche foi de tal magnitú que'l Reinu Xuníu, en solitariu, alcordó intervenir. Bombardearon Alexandría y ganaron a los nacionalistes exipcios en Tel al Kebir el 13 de setiembre de 1882. Un exércitu compuestu por 20 000 soldaos británicos ocupó la canal de Suez. Un mes más tarde tou Exiptu foi ocupáu poles tropes. Esi mesmu añu Exiptu pasó a ser, oficialmente, un protectoráu británicu.
So protectoráu británicu
A la de la finalización de la Primer Guerra Mundial, el nacionalismu emerxente dende principios del sieglu XX llogró la reconocencia de la independencia, magar los británicu acutáronse'l control de la política internacional, la defensa y bases militares, hasta qu'en 1936 namái se van encargar del control de la canal de Suez.
Mientres esta dómina, cabo destacar l'actuación a nivel gubernamental del secretariu del gabinete Ahmad Zaki Pasha ente 1911 y 1921, consideráu'l Decanu del Arabismu.