cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Presidente de Palestina
Historia anterior: Presidencia de l'Autoridá Nacional Palestina
El voceru del Conseyu Llexislativu Rawhi Fattouh asumió la mayor parte de los deberes de Arafat y convirtióse en Presidente interín, dende'l 11 de payares de 2004, hasta les futures eleiciones presidenciales. Realizar en xineru de 2005, nes que salió ganador Mahmud Abbas del partíu Fatah. En 2013, camudó la so denominación a Presidente de Palestina, siendo en 2012 aceptáu como Estáu observador de la ONX.
Sofía Chotek
Sofía María Josefina Albina Chotek, más conocida como Sofía, Duquesa de Hohenberg, condesa de Chotkova y Wognin, foi la esposa del archiduque d'Austria Francisco Fernando, herederu del Imperiu austrohúngaru.
Biografía
thumb|left|200px|Sofía Chotek cola so familia. Nació en Stuttgart, nel senu d'una familia de la nobleza bohemia, cuarta fía del aristócrata Boguslao Chotek, conde de Chotkova y Wognin y de la so esposa, la condesa Guillermina Kinsky de Wchinitz y Tettau. De mozu foi dama de compañía de l'archiduque Isabel, esposa del archiduque Federico d'Austria.
Casa de los Marqueses de Gamoneda
N'ochobre de 2009, el conceyu de Valdés alcordó la compra del inmueble por un millón d'euros a la familia propietaria, col enfotu de abrir nel palaciu un muséu dedicáu a Severo Ochoa, natural de Ḷḷuarca. Hasta la compra, el palaciu pertenecía a la familia Lombardía, quien rexentaben una fonda na casa.
Presidente de Palestina
Funciones y responsabilidaes
== Vacante = El cargu de Presidente tien de ser consideráu vacante en cualesquier de los siguientes casos:
Nel casu de quedar vacante'l cargu, el voceru del Conseyu Llexislativu de Palestina tien d'asumir les funciones y deberes de la Presidencia de Palestina de forma temporal (interín), por un periodu que nun entepase los 60 díes, mientres los cualos van debese celebrar eleiciones llibres y direutes pa escoyer a un nuevu presidente, según la Llei d'Eleiciones de Palestina.
Sofía Chotek
Biografía
L'emperador Francisco José díxo-y a Francisco Fernando que nun yera posible'l matrimoniu con Sofía, yá que al ser el so socesor tenía de casase con un miembru de la familia Habsburgu o de dalguna casa real europea, y Sofía nun axuntaba estos requisitos. Sicasí, Francisco Fernando aportunó en que nun contraer matrimoniu con otra muyer.
Nun foi hasta 1899 cuando l'emperador Francisco José aportó a esti matrimoniu morganáticu, que se celebró l'añu siguiente cola condición de que los sos fíos nun tuvieren derechu al tronu austrohúngaru. En 1905 foi-y concedíu'l títulu de duquesa de Hohenberg, que-y dexaba ser tratada como Alteza, pero de menor rangu que'l d'archiduquesa d'Austria.
Tuvo trés fíos:
Muerte
thumb|left|200px|Ponte onde asocedió l'asesinatu de Sarayevu. En 1914, el xeneral Oskar Potiorek, gobernador de la provincia austrohúngara de Bosnia-Herzegovina, convidó a la pareya a guardar unes maniobres militares en Sarayevu, viaxe que Francisco Fernando consideró peligrosu pol nacionalismu bosniu latente. Sofía, que nun solía acompañar al so maríu en viaxes oficiales, facer esta vegada al ser como un regalu d'aniversariu.
Foi'l 28 de xunu de 1914 cuando la pareya llegó a Sarayevu y, al empezar la so visita pela ciudá en coche descubiertu, refundiáron-yos una granada qu'esplotó xunto al coche allegante. Ante la magnitú de los fechos y al haber mancaos dirixiéronse rápido escontra l'hospital más próximu, pero al doblar una esquina fueron asesinaos a tiros por Gavrilo Princip, actu que pasó a la historia como'l atentáu de Sarayevu y que foi la causa direuta qu'anició la Primer Guerra Mundial.
Sofía y el so maríu finaron a la de sufrir l'atentáu y los sos cuerpos fuelguen na cripta del Palaciu de Artstetten, onde hai un muséu dedicáu a la so memoria.
Ver tamién
<!-- == Ancestry == -->
Matela
Matela ye un llugar de la parroquia de San Tiso nel conceyu asturianu de San Tiso d'Abres.
Alcuéntrase a 9 km d'O Chao, la capital del conceyu, a un altor mediu de 298 msnm y tien una población de.
El Pedréu
El Pedréu ye un llugar de la parroquia de Tresona nel conceyu asturianu de Corvera.
Alcuéntrase a 4,90 km de Nubleo, la capital del conceyu, a un altor mediu de 0 msnm y tien una población de.
Colonia (Uruguái)
Colonia ye un departamentu uruguayu allugáu nel suroeste del país, sobre'l llitoral onde desagüen los ríos Paraná y Uruguái. Llenda al norte con Soriano, al noreste con Flores, al este con San José, y al sur y al oeste cola capital d'Arxentina, Buenos Aires, de la que lo separta l'estuariu del Ríu de la Plata. La so superficie ye de 6.106 qum², y tien una población estimada de 123 203 habitantes según el censu de 2011, lo que lu convierte nuna de los departamentos más poblaos del Uruguái.
La capital departamental ye la ciudá de Colonia del Sacramento, asitiada a 177 km de Montevidéu.
Etimoloxía
El nome de "Colonia" remanez de Colonia del Sacramento, ciudá que dio orixe a la denomación actual pola que se conoz a esti departamentu. Ésta, al empar, fai referencia a la multitú d'imperios qu'exercieron el so poder sobre ella en tiempos coloniales, esto ye, cuando formaba parte de la Banda Oriental. La metrópolis foi colonia y centru d'importantes conflictos armaos que pretendríen facese con ella, violando dafechu importantes trataos diplomáticos.
La dómina colonial
En resultes, tanto la ciudá propiamente dicha como'l departamentu foron dende los sos entamos, testigos del enfrentamientu bélicu a nivel xeopolíticu más relevante del Ríu de la Plata.
Esti enclave foi tomáu en delles ocasiones polos españoles, pasando de mano en mano hasta cayer otra vuelta baxo dominiu lusitanu y d'ésti al brasilanu. Pondríase fin a la dixuntiva al proclamase la Declaración d'Independencia de la que fora nesi intre la Provincia Cisplatina, que pasaría a ser conocida como la República Oriental del Uruguái, n'agostu de 1825.
Estos fechos fixeron de la capital coloniense, un mecigayu d'estilos arquiteutónicos, edificaciones al estilu colonial típicamente portugués qu'incluyíen cases de piedra macizo con teyaos de dos a cuatro agües, nun claru contraste con aquelles viviendes de porte español que preferíen l'emplegu d'otros materiales y téuniques de construcción como'l lladriyu y los yechos d'azotea.
Colonia del Sacramento emplazóse sobre la península de San Gabriel, y el so cascu vieyu comprende namái 12 hectaries del so postreru occidental, y anguaño funciona como un "Parque Históricu Nacional" nel que s'ufren visites guiaes percorriendo museos, fortificaciones y viviendes primitives.
El planu de la ciudá ye tamién de calter portugués, y contrasta col estándar que llexislaba na llei española sobre les Indies, peculiarizándose asinamesmo poles sos caleyes de piedra, que resalten la so tradición militar.
Xeografía
thumb|150px|right|Mapa xeográficu de Colonia thumb|150px|right|Muelle de Colonia del Sacramento Colonia forma parte de la llamada "llanera platense", carauterizada poles sos tierres baxes, la campa territorial y les eríes pampianes bañaes de ríos y regueros que desemboquen nel Ríu de la Plata y los sos afluentes.
Orografía
El suelu coloniense compónse de xerrascos que dan llugar a mares de piedra, como ye'l casu de la Sierra del Mal Abrigo. El restu del departamentu constitúenlo arenes y xacimientos de magries. La cuchiella de San Salvador na llende con Soriano ye la más importante en cuantes a relieve d'altura.
Hidrografía
Dispón d'un reducíu, magar que non menos importante, caudal de ríos y ñores que muerren, na so mayoría, nel Ríu de la Plata. Éstos son: los ríos Rosario y San Juan, y les ñores de las Vacas, las Víboras, Cufré y Miguelete.
Clima
El clima ye abeyosu y templáu, con unes temperatures añales que s'averen a los 17 y 18 ᵘC, y un índiz de precipitaciones que s'asitien en tornu a 1.000 mm de permediu añal. Esti allugamientu favoratible, xunto cola composición natural de los sos suelos, abre pasu al usu de les eríes graminies con destín a la industria ganadera ovina y bovina.
Flora y fauna
La vexetación ye meramente pampiana: pastures verdes y xugoses, arbustos, árboles d'altor medianu (ocalitu, algarrobu, ficus, desmayos, ombú, pinu, etc). La fauna compónese de ganáu (vacún, ovín, caballar, porcín), aves de corral, teros, colibríes, venteveos, cotorres de campu, rapiegos, llebres, coneyos y ratos xabaces.
Sobre'l llitoral rioplatense bsérvese distintes especies de pexes, y la famosa tolina del Plata.
Comunicaciones
Asitiao enfrente de la capital arxentina, Colonia presenta una situación xeográfica privilexada, y de la que munchos quixeron aprovechase a lo llargo de la historia. Ye davezu un llugar de pasu, recibiendo un volume curiosu de turistes nes fines de selmana, éspoca estival o en selmana santa. El mediu de tresporte usáu por escelencia ye'l buquebus, un barcu que zarpa dende'l Puertu de Buenos Aires y percuerre bona parte del ríu de la Plata hasta anclar en Colonia del Sacramento o, con menos intensidá, nel Puertu de Montevideo, qu'en cualquier casu treviesa tamién l'agua coloniense.
D'esta miente, los que provienen d'otres partes del país suelen embarcar en Colonia con destín a l'Arxentina, siguiendo'l mesmu trayeutu y arribando en plena capital federal, nun tramu que varía dende una hora a trés hores de viaxe (tiempu estimáu en cruciar l'estuariu del Plata de llau a llau, y dependiendo de les condiciones climátiques).
Otres rutes d'accesu (per vía terrestre) son: la nacional nᵘ 1 (tamién conocida como Brigadier Manuel Oribe), que ñaz en Montevideo en sen oeste y comprende al departamentu de San José; la nᵘ 2 (o del Grito de Asencio) que sal de Fray Bentos y muerre en Rosario; o la nᵘ 11 (José Batlle y Ordoñez) que procede dende Canelones y entesecta cola nᵘ 1 na llocalidá maragata d'Ecilda Paullier, a unos pocos quilómetros enantes d'aportar a Nueva Helvecia.
Finalmente, la capital departamental dispón d'un pequeñu aeropuertu nacional y rexonal que suelen utilizar les compañíes privaes de vuelu.
Nos caberos años plantegóse ente dambos gobiernos, l'arxentín y l'uruguayu, la construcción d'una ponte internacional qu'axunte les dos orielles del Ríu de la Plata, siendo la más llarga del mundu. Sicasí, y a pesar de los intentos por concretar el proyeutu, nun se recaldaron los fondos pa dar empiezu a les obres.
Economía
thumb|250px|right|Estancia Anchorena, Colonia El departamentu ye'l primer a nivel nacional en cuantes a la producción de lácteos. Espórtense tolos sos derivaos, seya yá quesu (en distintes variedaes), mantega, yogur, dulce de lleche y crema doble (o ñata), ente otros. Por esti motivu, munches empreses multinacionales decidieren instalar les sos sucursales na rexón.
L'apicultura ye una tradición dende qu'aportara un fueru escomanáu d'inmigrantes europeos provenientes d'Italia y Suiza, principalmente. Ciudaes como Nueva Helvecia, na que habitantes son en gran midida descendientes de suizos, poseye quiciás la producción de miel más grande del país. Nella y n'otres estayes de Colonia ye común alcontrar granxes artesanales onde los turistes y los naturales son brindaos a prebar les mermelaes, el dulce de lleche casero, el quesu colonia y una gran variedá de vinos. Amás, criase ganáu ovín, vacún y porcín.
L'agricultura comprende la plantación y collecha de maíz, xirasol, llinu, cebada, vide, frutos, aceitunes y dellos ballicos. Tamién hai canteres de talcu, piedra caliar y piedres pa la construcción. L'actividá principal portuaria concéntrase en Juan Lacaze, Colonia del Sacramento, Nueva Palmira y Carmelo. La estracción de piedres, les plantes industriales productores de papel, fibres sintétiques y texíos, asina como los molinos de refinamientu de fariña, l'astilleru y los artículos d'aluminiu, suponen otru ingresu importante de capital.
Cultura
250px|thumb|right|Pastes caseres con salmón y tomate. Xunto a Canelones y Montevideo, Colonia ye'l tercer departamentu con mayor índiz de población d'orixe italo-helvéticu. Sicasí, a diferencia de los primeros, la cantidá de población ye abondo inferior y afáyense dispersos en dellos emplazamientos urbanos de menor consideración. Polo tanto, esto favoreció la evolución de pequeñes comunidaes diferentes nel estilu vida y nes costumes d'otros requexos del Uruguái.
Esti procesu tien llugar a finales del sieglu XIX y a principios del XX, cuando la situación económica d'Europa yera complicada y numberoses families buscaben un meyor porvenir n'América. Colonia, dada la so condición de puertu, acoyera a una considerable masa d'inmigrantes d'oríxenes variaos, ente ellos, de Suiza, Italia, Polonia, España, y de Francia y Alemaña en menor midida. Col pasu del tiempu fadríase notar la influyencia estranxera sobre l'autóctona, fundándose nuevos pueblos y esplotaciones rurales y faciendo cuenta a nuevos vezos.
Anque la so llingua materna perdiérase colos años en detrimientu del castellanu, el llegáu que dexaron ye invaluable, al puntu de que ye imposible falar de Colonia ensin facer referencia a los sos quesos suizos (semiduro, el típicu "colonia", artesanal, rocquefor, etc), a les sos pizzes, a les sos mermelaes caseres, a la so gastronomía a base de pexe, salses italianes (como la carusso), pastes (añolotis, ñoquis, sorrentinos), y a la so viticultura.
Al igual que nel restu del país, el 29 de cada mes estableciérase como'l "día del ñoqui", un momentu afayadizu nel que tola familia aconceya nuna mesa p'almorzar y/o cenar esa pasta fecho a base de pataca. Acompáñase con diferentes tipos de salsa y colócase una moneda embaxo del platu de caún de los presentes pa dar bona suerte y bienestar económicu.
Aquelles ciudaes fundaes polos inmigrantes son: Nueva Helvecia (antes llamada Colonia Suiza), Colonia Valdense, y Colonia Piamontesa (creada por ciudadanos d'El Piamonte, rexón del norte d'Italia).
Gobiernu
D'acuerdu col artículu 262 de la Constitución de la República, en materia d'alministración departamental "el Gobiernu y Alministración de los Departamentos, con esceición de los servicios de seguridá pública, sedrán exercíos por una Xunta Departamental y un Intendente. Tendrán la so sede na capital de cada departamentu y aniciarán les sos funciones sesenta díes dempués de la so eleición." Amás, "l'Intendente, con acuerdu de la Xunta Departamental, podrá delegar nes autoridaes llocales l'exerciciu de determinaos cometíos nes sos respeutives circuscripciones territoriales"(...).
Demografía
Conforme al censu de 2004, había un total de 119.266 presones y 40.243 viviendes nel departamentu. El llar permediu yera d'un 3,2, y ca 100 muyeres había 96,7 homes. Asina mesmo, según estimaciones riealizaes pol Institutu Nacional d'Estadística (INE) del Uruguái, Colonia, al igual que'l restu del país, esperimenta una medría nula y cuasi negativa, polo que les cifres suponen que pa principios de 2025, habrán 120.196 persones nel so territoriu.
Crecimientu de la población (n'habitantes):
Maikop
Maikop (Майкоп; adigué: Мыекъуапэ / Myequape) ye capital de la república d'Adigueya y ciudá industrial del suroeste de Rusia. Asitiada na rexón de Cáucasu norte, 291 km al sur de Rostov del Don (Rostov-na-Donu) y 100 km al sureste de Krasnodar. Topar nes estribaciones septentrionales del cordal d'El Cáucasu, a veres del ríu Bélaya, afluente del Kubán. Ye cabeza del ókrug urbanu de la ciudá de Maikop, al que pertenecen coles mesmes Jánskaya, Gaverdovski, Kosinov, Podgorni, Rodnikovi, Séverni, Vesioli y Západni.
Topónimu
El nome de la ciudá de Maikop provién del adigué «мыекъуапэ» [myek-uape] que significa, según les fontes, "el valle de los pumares floriaos" o "el valle de los pumares monteses".
Historia
Fundada como fortaleza rusa de los cosacos de Kubán en territoriu adigué en 1857, xugaría un papel importante nel desenllaz de la Guerra del Cáucasu ente 1858 y 1863. Foi-y otorgáu'l estatus de ciudá en 1870.
En 1897, nel encruz de dos calles de la ciudá de Maikop, afayóse soterráu un kurgán (túmulu) de 11 metros d'altor. El túmulu anubría una cámara funeraria que guardaba los restos d'un home visiblemente d'altu rangu ―un xefe o rei de la cultura de Maikop―, d'alcuerdu a la riqueza de los oxetos atopaos al so llau (dieciséis vasíes n'oru y plata, pieces de vistíu cosíes con filos d'oru, perlles de turquesa y cornalina). La tumba contenía amás útiles y recipientes de cobre. Los restos d'una muyer y d'otru home, ensin dulda los sos sirvientes, atópense coles mesmes na tumba. Les pieces de metal tienen un fuerte conteníu en níquel, que'l cobre d'El Cáucasu nun tien, polo que puede suponese que'l metal proviniera d'Asia Central, Anatolia o Irán. El conxuntu funerariu incluyía un caballu, adomáu nel IV mileniu e. C., lleones y bóvidos.
En 1911 afayóse petroleu nes cercaníes de la ciudá. Sobrevieno un gran desenvolvimientu. Dende 1936, Maikop foi'l centru alministrativu del Óblast Autónomu Adigués na Xunión Soviética. La ciudá y los sos pozos petrolíferos fueron seriamente estropiaos mientres la Segunda Guerra Mundial, cuando la rexón foi ocupada polos alemanes (Operación Blau) el 9 d'agostu de 1942 hasta'l 29 de xineru de 1943, en que foi lliberada poles tropes del Exércitu Coloráu.
Tres la guerra, sicasí, Maikop recuperó llueu la so posición como unu de los grandes centros petrolíferos de Rusia. Dende 1991 ye capital de la República de Adiguesia de la Federación Rusa.
Esta llocalidá ye sede d'un institutu pedagóxicu y de un muséu históricu.
Colonia (Uruguái)
Principales llocalidaes del departamentu
right|thumb|250px|[[Colonia del Sacramento (Uruguái)]] Colonia del Sacramento ye'l puertu activu más importante del departamentu, y ún de los más influyentes nel estuariu del Plata. Otres llocalidaes que lu secunden son: Juan Lacaze (puertu industrial), Carmelo (poseye astilleros sobre la ñora de Las Vacas), Nueva Helvecia o Colonia Suiza, Rosario, Nueva Palmira y Colonia Valdense.
Maikop
Composición étnica de la población
Grupos étnicos de la ciudá en 2002:
Colonia (Uruguái)
Principales llocalidaes del departamentu
Darréu úfrese una esbilla con aquelles ciudaes o pueblos con una población superior a los 1.000 habitantes según el censu de 2004, a menos que s'especifique otra data:
Bissy-la-Mâconnaise
Bissy-la-Mâconnaise ye una comuña francesa del departamentu de Saona y Loira, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Maikop
Organización políticu-alministrativa
Municipalmente, Maikop ye un ókrug urbanu municipal (Ciudá de Maikop), nel que tán englobados les siguientes llocalidaes rurales so la so xurisdicción:
Tresporte
La llocalidá cunta con dos aeropuertos: Maikop y Jánskaya. Nel momentu presente los aeropuertos nun s'ocupen de los tresportes aéreos civiles. En Maikop hai una estación del sistema del ferrocarril del Cáucasu Norte. Сuenta con 5 llinies d'autobús, 12 de trolebuses (50 trolebuses, estensión de les llinies — 38,7 km¹) y taxis con itinerariu o marshrutkes (más de 30 rutes).
Educación
En Maikop tópense la Universidá Estatal de Adiguesia y l'Universidá Teunolóxica Estatal de Adiguesia. Hai coles mesmes delles instalaciones d'educación profesional en Maikop.
Llingües maba
Les llingües maba constitúin un pequeñu grupu de llingües común clasificaes dientro de les llingües nilo-saḥarianes. Les llingües maba falar en Chad, República Centroafricana, Sudán (Darfur) y Sudán del Sur.
Les llingües maba fueron les llingües principales del imperiu wadai (1635-1909).
Llingües de la familia
Les llingües del grupu maba falar en Chad oriental, Sudán occidental y nordeste de la República Centroafricana. Greenberg clasificó a estes llingües dientro de filu nilosahariano, ente que Tucjer y Bryan (1956) clasificar como un grupu independiente ensin parentescu aparente con otres llingües d'África.
Clasificación interna
Les llingües maba inclúin les siguientes llingües: Esta división en tres grupos ye tentativa yá que les llingües pocu documentaes, tán bien pocu documentaes y el so adscripción provisional realízase sobre la base de namái dos formes léxiques:
Otros dos llingües designaes comúnmente como "llingua mimi" y atestiguaes namái por aciu llistes de vocabulariu recoyíes por Decorse (Mimi-D) y Nachtigal Mimi-N), fueron tamién clasificaes como llingües maba, anque esto foi aldericáu. El mimi-N paez tar namái remotamente rellacionáu, y G. Starostin argumentó que'l mimi-D nun ye una llingua maba, contrariamente a lo que considera J. Edgar, y que les similaridades superficiales podríen debese al contautu colos maba, que son el grupu llocalmente dominante.
Descripción llingüística
D'ente les llingües maba namái pa cuatro d'elles cúntase con un material léxico suficiente pa poder faer trabayu llingüísticu: el maba (puramente dichu), el masalit, el aiki (o runga) y el kibet. Pal restu de llingua nun esiste abondu material disponible como pa poder xulgar la so posición dientro del grupu. El koboi ye casi con seguridá una variedá de maba (que ye llamáu 'llingua orixinal' polos mesmos falantes de maba). Pal muru y el dagal dispónense dellos datos compilados por Nougayrol (1986) y Tourenq (1913), que suxuren que tán daqué más cerca del kibet y el aiki. Los únicos datos publicaos sobre'l karanga, el baxat y el marfa ye la curtia llista de siete pallabres de -y Rouvreur (1962: 168).
Fonoloxía
J. Edgar (1991) ye un trabayu comparativu preliminar sobre les cuatro llingües maba meyor documentaes, nesi trabayu arrexuntar 242 formes léxiques, la mayoría d'elles con equivalentes claros en siquier trés d'estes llingües. A partir de les pallabres con correspondencies clares propónse un conxuntu de cognaos colos que ye esboza'l sistema fonolóxicu del proto-mabano. El sistema propuestu por J. Edgar (1991) ye: ! colspan="2" | ! colspan="2" | Llabial ! colspan="2" | Coronal ! colspan="2" | Palatal ! colspan="2" | Velar ! rowspan="2" |oclusiva ! sorda ! sonora ! colspan="2" | fricativa ! colspan="2" | líquida ! rowspan="2" | nasal ! continua ! prenasalizada ! colspan="2" | semiconsonante Los fonemes // nun pueden ser construyíos en tolos sos detalles anque presenten correspondencies más o menos regulares nes llingües mabas modernes la so naturaleza articulatoria na protollingua nun ta clara. Por casu // presenta como reflexos nes llingües modernes o bien /s/ o bien /t/ (seique trátase d'una africada // o una palatal //) y // reflexar en distintes llingües como //, // o //..
Comparanza léxica
Los numberales en distintes llingües maba son: ! rowspan=2| GLOSA ! rowspan=2|Maba ! rowspan=2|Masalit ! colspan=2|Runga-Kibet ! rowspan=2| PROTO- MABANO ! Kibet !! Aiki tɔ́ː || tíyóŋ || dowai || kʰanˈda || *tow- mbùl || mbárá || mbaʀ || mba || *mbar káyáŋ || káaŋ || kʰrustiŋˈgal || kʰazaŋɡa || *kasaŋ(gal) ássíː || áás || ʔaːtal || attɛi || *att- /*as1s1- tuːr || tóór || tor || tur || *tur
Castiellu de Villamoréi
El castiellu de Villamoréi, tamién llamáu castiellu de los Aceales, alcuéntrase nel conceyu de Sobrescobiu n'Asturies, (España).
Esti castiellu, asitiáu nun cuetu qu'apodera la parte alta'l banzáu de Ruseco, ta anguaño cuasi en ruines.
Los oríxenes d'esti castiellu daten de la dómina romana, sufriendo posteriores reformes y construcciones. La primera reconstrucción importante data de la dómina d'Alfonsu I, siendo la primera referencia escrita'l llegáu de Fernandu II a la orde de los Caballeros de Santiago en 1185, propiedá que se caltuvo hasta l'añu 1565.
El castiellu apaez anguaño nel escudu del conceyu de Sobrescobiu.
James Wolfe
Biografía
Wolfe nació en Westerham, (condáu de Kent, Inglaterra), el 2 de xineru de 1727. Yá que el so padre yera un importante miembru del exércitu (llegó al cargu de Teniente Xeneral), dende bien nuevu conducióse-y na direición de la carrera militar. Entró na Marina a los 13 años so les órdenes del so padre.
Guerra de Socesión Austriaca (1740-1748)
Cuando, en 1740 españó la Guerra de Socesión Austriaca Wolfe atopábase enfermu, polo que, nun principiu nun pudo acompañar al so reximientu. Dellos meses dempués foi tresferíu al cuerpu d'Infantería y embarcóse escontra Flandes. Mientres esta campaña James Wolfe foi xubíu a teniente. Gracies a les sos actuaciones na batalla de Dettingen cayó en gracia del Príncipe Guillermo Augusto, duque de Cumberland. Esto ayudólu a ser xubíu a capitán.
En 1745, el reximientu de Wolfe foi llamáu a Escocia p'aselar el Llevantamientu jacobita. Mientres la campaña contra los jacobites, participó nes batalles de Falkirk y Culloden. Mientres esta última batalla negar a cumplir una orde del Duque de Cumberland, quien lu ordenara asesinar a un Highlander. Esta aición tráxo-y una gran popularidá.
Años 1748-1756
En Gran Bretaña foi destináu a Escocia, onde foi xubíu a mayor, tomando'l mandu del 20º Reximientu en Stirling. En 1750 foi xubíu a teniente xeneral del regmiento. Wolfe aprovechó estos años de paz pa dedicase a escribir trataos militares y aprender francés, gracies a dellos viaxes que realizó a París.
Guerra de los Siete Años
En 1756 foi xubíu a coronel y participó nel fallíu desembarcu de Rochefort, siendo la so primer aición contra Francia mientres la Guerra de los Siete Años. Por cuenta de la so magnífica actuación mientres l'asaltu, y magar la derrota sufierta, el Primer Ministru William Pitt decidió unvialo a América del Norte, onde consideró que podría resultar más útil. Ellí convirtióse n'unu de los grandes militares de la Guerra francu-india. 250px|left|thumb|[[La muerte del xeneral Wolfe, pintura de Benjamin West. Galería Nacional de Canadá]] 150px|thumb| Estatua dedicada a Wolfe, nel Real observatoriu de [[Greenwich]] En 1758 participó nel asediu de Louisbourg, en Nova Scotia, Nueva Francia. los preparativos de Wolfe fueron claves na victoria británica, que concluyó cola capitulación francesa en xunu d'esi añu.
La so actuación más importante mientres la guerra llevar a cabu nel asediu de Québec. Pitt escoyer pa dirixir l'asaltu a la ciudá de Québec, concediéndo-y el rangu de mayor xeneral. L'Asediu a la ciudá canadiana enllargar mientres tres meses. Tres un intensivu bombardéu de la ciudá, mientres el cual llegóse a plantegar amburar la ciudá y les colleches y obligar a los habitantes a rindise por falta d'alimentos, Wolfe llevó a cabu un desembarcu al oeste de Québec. Nesi momentu comandaba 200 navíos y más de 27.000 homes a lo llargo del ríu San Llorienzo. Esto sosprendió a los franceses, lideraos por Louis-Joseph Montcalm. Al tar arrodiaos y ensin posibilidaes de defender por enforma tiempu la ciudá, los franceses decidieron platar batalla en campu abierto. Mientres la batalla que se desenvolvió fueron duramente ganaos los franceses, faciendo posible asina la toma de Québec poles tropes britániques. Sicasí, Wolfe finó al poco d'acabar la batalla por cuenta de una ferida de bala que recibiera mientres el combate. Montcalm tamién morriera.
Esta victoria llevó al exércitu inglés a tomar Montreal al añu siguiente y espulsar asina a los franceses de Canadá.
El cuerpu de Wolfe foi retornáu a Inglaterra y soterráu na ilesia de Greenwich.
Mahmoud Abbas
Mientres el so mandatu, criticáu especialmente pola facción política Hamas, tuvo que faer frente a la difícil situación territorial, al conflictu con Israel y al conflictu políticu ente Hamas y Fatah. El 2 de xunu de 2014, el Primer Ministru electu por él, Rami Hamdallah, xunto a él mesmu, consiguieron un alcuerdu con Hamas pa la creación d'un gobiernu d'unidá.
Mocedá y educación
Nació nel pueblu de Safed, qu'entós daquella yera parte del Mandatu Británicu de Palestina. Al pie de la so familia convertir en refuxáu mientres la guerra de 1948, colándose finalmente a Siria. Ellí Mahmud foi a la escuela y graduóse na Universidá de Damascu antes de dir a Exiptu, onde estudió Derechu.
Negación del Holocaustu
En 1982 la so tesis doctoral foi La conexón secreta ente los nazis y los líderes del movimientu sionista. Nel so llibru de 1983 L'otru llau: la rellación secreta ente'l nazismu y el sionismu, Abás negó que seis millones de xudíos morrieren nel Holocaustu, diciendo que ye un "mitu" y una "fantástica mentira". Años dempués, Abbas esclarió que nes sos obres nun negaba l'Holocaustu, que calificó como "el crime más espantible de la historia moderna", sinón qu'apostaba'l númberu de víctimes (según Abbas, seríen lo más unos 890 000 muertos). Sicasí, reconoció que los sos escritos teníen una motivación política, yá que fueren redactaos en tiempos de guerra contra Israel, y que n'otres circunstancies nunca publicara daqué asemeyada.
Carrera política
Tuvo ente los fundadores de Fatah; el so nome na clandestinidá yera Abu Mazen. Mientres la década del 70 foi un miembru activu del FDLP. Abu Daoud, quien entamó la Masacre de Múnich, el secuestru de miembros de la delegación israelina que terminó cola muerte d'once atletes y entrenadores israelinos un policía alemán; escribió que los fondos pa la operación fueron provistos por Abbas, ensin saber pa qué sería usáu'l dineru. Entra nel Conseyu Nacional Palestín en 1968. En 1980 ye escoyíu miembru de la OLP. Participó nes conversaciones de paz de Madrid y Oslu en 1991 y 1993, respeutivamente. En 1996 apuerta al puestu de Secretariu Xeneral del Comité Executivu de la OLP. Más palantre, en 2003, ye nomáu primer ministru, pero dimite pocu dempués por discrepancies coles facciones radicales y con Arafat.
Cardioloxía
La cardioloxía ye la estaya de la medicina que s'ocupa de les malures del corazón y del aparatu circulatoriu. Inclúise dientro de les especialidaes médiques, ye dicir que nun abarca la ciruxía, inda cuando munches enfermedaes cardiolóxiques son de sanción quirúrxica, polo qu'un equipu cardiolóxico suel tar integráu por cardiólogu, ceruxán cardiacu y fisiatra, integrando amás a otros especialistes cuando'l tarrén del paciente asina lo requiera.
Mahmoud Abbas
Como Presidente de l'Autoridá Nacional Palestina
El so mandatu expiró oficialmente'l 9 de xineru de 2009, polo que Hamás considera illexítima la so permanencia nel poder. Per otru llau, el so partíu Fatah sofita la so permanencia alegando que, al nun realizase eleiciones a Presidente de la ANP, lo que correspuende ye realizar éstes simultáneamente coles eleiciones llexislatives.
Como Presidente de Palestina
En xineru del añu 2013, l'Autoridá Nacional Palestina pasa a denominase Estáu de Palestina, siendo meses tras, en payares de 2012, aceptáu miembru observador de la ONX, entá ensin realizase eleiciones presidenciales nel país, y con una difícil situación política tres el conflictu ente Hamas y Fatah, que remató dende 2007 con dos gobiernos paralelos.
El 2 de xunu de 2014, encargó al Primer Ministru Rami Hamdallah, la formación d'un gobiernu d'unidá, tres los alcuerdos adoptaos ente los dos facciones polítiques, teniendo que faer frente, xunto al Presidente, de duros retos como la paz con Israel, les reclamaciones posteriores, eleiciones presidenciales y llexislatives y un Estáu fortalecíu y sólidu. N'agostu de 2015 Mahmoud Abbas, presentó la so dimisión como líder del Comité Executivu de la Organización pa la Lliberación de Palestina (OLP) pa convocar a eleiciones internes.
Cuculliinae
miniaturadeimagen|275x275px|Cucullia umbratica miniaturadeimagen|275x275px|canesba de Shargacucullia verbasci Cuculliinae ye una de les más grandes subfamilies de poliyes perteneciente a la familia Noctuidae.
Mutsuhiko Nomura
Mutsuhiko Nomura (野村 六彦; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Rovés
Rovés ye una casería de la parroquia de Tresona nel conceyu asturianu de Corvera.
Alcuéntrase a 4,80 km de Nubleo, la capital del conceyu, a un altor mediu de 0 msnm y tien una población de.
Castelnou
Castelnou ye un conceyu de la provincia de Teruel, na Comunidá Autónoma d'Aragón, España. Tien una población de 120 habitantes (INE 2010).
El conceyu de Castelnou alcontrar na marxe derecha del ríu Martín. Como na mayoría de les poblaciones de la provincia de Teruel, Castelnou cuenta con una elevada media d'edá na so población, que les sos ocupaciones tán partíes equitativamente ente agricultura, industria y servicios.
Llugares d'interés
El principal edificiu d'interés qu'alluga la llocalidá ye la ilesia de la Inmaculada Concepción, del sieglu XVIII. Consta de tres naves estremaes en cuatro tramos. Les naves llaterales son d'altor inferior a la central. La nave central cubrir con bóveda de mediu cañón con lunetos que se sofiten n'arcos fajones de mediu puntu soportaos por pilastres cruciformes. Les naves llaterales cubrir con bóveda d'arestes, sacante la segunda nave del llau del evanxeliu, que se cierra con una bóveda ovalada. La cabecera ye poligonal cubierta con bóveda de cuartu d'esfera, estremada por nervaduras. Nel últimu tramu, a los pies, álzase'l coru. L'accesu al templu de fai dende'l tercer tramu del llau de la epístola. thumb|left|Ilesia de Castelnou Pese al mala traza de caltenimientu, la totalidá de les cubiertes, y posiblemente de los murios, decorar con un esgrafiado en blancu y azul, bien típicu de la zona. Guirlandes de yeserías, enllacen les ventanes y afaten los capiteles. Orixinalmente taríen decoraes con pan d'oru. El retablu d'estilu clasicista, ye de recién factura. La Ilesia Católica negóse permanentemente a efectuar cualquier arreglu nesti edificiu, que llegó a un estáu de ruina tal, que la misa tiense que celebrar nuna nave habilitada pol Conceyu de Castelnou n'otru llugar del pueblu. Esti Conceyu tien en proyeutu faese cargu de los gastos de rehabilitación del templu, a pesar de nun tener nenguna obligación pa ello.
Restos arqueolóxicos
Siguiendo'l cursu del ríu Martín, a derecha y izquierda del ríu, asítiense'l Cabecico Baxeru y Peñafresca. En dambos cerretes atópense muertes de poblaos antiguos consistentes en restos de los sos sistemes defensivos y cimentaciones de cases. La mayor parte de la cerámica qu'apaez ye ibérica decorada con franxes horizontales y círculos concéntricos. En menor proporción apaecen materiales fechables na primera Edá del Fierro: cerámiques feches a mano, decoraos dellos exemplares con incisiones.
Venta de Valimaña o Venta del Flaire
frame|left|Panorámica de la Venta de Valimaña. La Venta del Flaire, ye un conxuntu de dependencies monacales, asitiaes nel camín antiguu de los catalanes. El conxuntu componer d'un edificiu principal, una zona d'almacenes o posada y una zona más moderna de servicios. La zona principal, ye un estraordinariu edificiu de piedra sillar, que se compón de planta baxa, planta noble y planta so cubiertes. Dispón d'una bodega y de una capiya. La zona de venta, ye un edificiu rectangular adosáu en forma d'ángulu rectu al principal. Nél aprecien los espacios pa pernoctar de los viaxeros y por que guarden les sos mercancíes. La zona de servicios, ta enfrentada a l'anterior y d'esta miente ciérrase'l conxuntu. Nél aprecien estancies pa los emplegaos o los legos, según los restos d'un fornu de cocer pan. El so estáu ye ruinosu. Nel esterior, caltiénense los restos d'una nevera medieval y unes piscines escavaes nuna lastra de piedra llisa, que s'utilizaben p'almacenar l'agua d'agua y dar de beber al ganáu o caballeríes. L'estáu de caltenimientu bien malu.
Fiestes mayores
El día 29 de xineru en Castelnou celébrase la festividá del so patrón, San Valero. Estes son unes fiestes d'iviernu, de les que podemos destacar la gran foguera que se fai metanes la plaza Mayor. Los díes de la Lleña, la Copa y l'encendíu d'esta gran foguera son los principales curiosos de les fiestes d'Iviernu, yá que atraen a un gran númberu de visitantes. La gran foguera ocupa cuasi la totalidá de la plaza Mayor de la llocalidá y ye coronada por un pinu, al que se denomina "la Copa". thumb|left|Foguera de San Valero, la Copa thumb|San Valero, patrón de Castelnou Tamién podemos destacar la procesión del Santu y los Panes Benditos peles cais de la llocalidá que siempres se realiza'l día del santu. "San Valero ventoleru", este ye'l más conocíu dichu popular, yá que asina suelen calificar a estes fiestes en Castelnou, pos cuasi siempres nestes feches suel soplar el conocíu cerciu d'Aragón. Cunta la tradición, qu'a San Valero al so pasu por Castelnou intentáronlu 039;'"dar gatu per coneyu"'' na posada onde paró a comer. Cunten qu'ésti, cuando la mesonera púnxo-y el platu de comida sobre la mesa paeció decatase del engañu, una y bones él pidiera coneyu, y dixo, "si yes gatu salta del platu y si yes coneyu éstate quietu". Paez ser que lu saltó a los güeyos de la mesonera. ¡Eh ende'l milagru! Esto asocedía un 20 d'ochobre, por eso dende entós nesta fecha celebrar en Castelnou el pasu d'esti santu pola llocalidá. A esta fiesta conocer con del nome de "la Catria", o Cátedra de San Valero
Fiestes de branu
La principal carauterística de les fiestes de branu en Castelnou, ye que non siempres coinciden nes mesmes feches. Tradicionalmente en Castelnou festexábase la festividá de San Roque, pero mientres dellos años dexar de celebrar. Nel añu 1995, l'Asociación Cultural la Valera recuperó estes fiestes, y dende entós siempres se celebren el segundu fin de selmana d'agostu. Hasta va unos años, estes fiestes yeren precedíes per una selmana cultural nos díes previos a la fin de selmana de fiestes. Dende dellos años, el Conceyu de fixo cargu del costu d'estes fiestes, al ser eslleida l'Asociación Cultural La Valera por falta de voluntarios pa exercer les sos funciones.
José Manuel Castañón
thumb|256px|right|José Manuel Castañón nel Hospital, Galicia, 1937. José Manuel Castañón foi un escritor asturianu. Lluchó nel bandu subleváu, pero bien llueu se desilusionó del réxime de Franco, y en 1957 se exilió voluntariamente en Venezuela. Moletú-Volevá, la so novela más conocida, espublizóse en Madrid en 1956.
Biografía
José Manuel Castañón yera'l terceru de siete fíos del abogáu Guillermo Castañón, y de Berta de la Peña. Pasó una niñez feliz; esfrutaba de la llectura na biblioteca del so padre, y yá a bien temprana edá empezó sentir la vocación d'escritor.
Al españar la Guerra Civil Española Castañón abandonó de callao la casa paternal pa dir incorporase al bandu subleváu nun batallón d'infantería. Mientres la toma d'Uviéu, en 1937, foi mancáu gravemente nel brazu y perdió l'usu de la mano derecha, sicasí dempués de recuperase de les feríes, tornó al frente y foi xubíu al grau d'alférez.
José Manuel Castanón yera un gran apasionáu de la poesía y tenía la estraordinaria habilidá de recitar de memoria centenares de poemes.Sobre'l so bien almiráu poeta peruanu, César Vallejo, escribió Pasión per Vallina. En 1983 foi nomáu fíu adoptivu de Santiago de Chuco, llugar de nacencia de Vallina. Castanón escribió tamién llibros sobre la so ideoloxía, los sos convencimientos políticos y la so llucha interna.
En 1978, cuando n'España yá sumiera la dictadura franquista, tornó a Madrid, onde morrió'l 6 de xunu del 2001.
Castañón perdió a la so esposa en 1983, y al so únicu fíu en 1997. Sobrevíven-y el so cuatro fíos.
La Parrilla
La Parrilla ye un conceyu d'España, na provincia de Valladolid, comunidá autónoma de Castiella y Lleón. Tien una superficie de 45,05 km² con una población de 484 habitantes y una densidá de 10,74 hab/km².
A Mourela
A Mourela ye una casería de la parroquia de San Tiso nel conceyu asturianu de San Tiso d'Abres.
La Parrilla
Historia
Ye'l trubiecu de San Francisco de San Miguel.
A Mourela
Alcuéntrase a 2 km d'O Chao, la capital del conceyu, a un altor mediu de 198 msnm y tien una población de.
La Parrilla
Historia
Una vegada ellí, y por cuenta de un incidente asocedíu con un barcu español, l'emperador nipón decidió prindar a tolos misioneros n'avientu de 1596. Foi treslladáu a la cárcel coles manes ataes, onde se-y cortó un cachu d'oreya. Pocos meses dempués, ‘el padre concencia’, como yera llamáu, foi crucificáu –claváu nuna cruz y trevesáu por dos llances en forma d'aspa–, la mañana del 5 de febreru de 1597 xunto a otros 25 misioneros.
En 1627, foi beatificado pol Pontífiz Urbanu VIII en 1627 y canonizáu pol Papa Pío IX en 1862. Pocos años dempués de la so tráxica muerte los parrillanos construyeron una capiya sobre la cortil de la casa na que nació, l'actual ermita de San Francisco de San Miguel, d'estilu barrocu, con una sola nave ente pilastres adosaes cubierta d'arestes con yeserías, con crucería la capiya mayor y con una escultura de vistir del santu nel so interior. Nel añu 2012 cumplir el 150 aniversariu del nomamientu de Santu a San Francisco de San Miguel.
Cada añu, a principios del mes de febreru, los habitantes rinden cultu con numberoses procesiones y mises nes que remembren el martiriu y muerte del que denominen « el nuesu hermanu» y el 8 de xunu, nes fiestes más populares, conmemoren el momentu de la canonización de tan pernomáu vecín de La Parrilla, tierra habitada dende trés mil años antes de Cristu, darréu sol dominiu de los vacceos, como lo atestigua la cerámica celtibérica atopada nos pagos de San Sebastián y Sangüeño.
Un acontecimientu históricu pal conceyu vivir en xunu de 1258 cola estancia del rei Alfonsu X El Sabiu y el so séquitu, hasta onde fixo venir a les autoridaes de Cuéllar y Portillo p'acabar colos problemes de llendes y montes de dambes villes. L'arquiteutura relixosa cola ilesia góticu mudéxar de La nuesa Señora de los Remedios (de los sieglos XV y XVI, con murios de piedra y arcos apuntaos) y l'ermita del Humilladero, de planta cuadrada y fechada nel sieglu XVI, convertir en dos de los reclamos turísticos por excelencia de La Parrilla ensin escaecer les construcciones con fachada de sillería y casones con portada blasonada, según los estensos y ricos pinares qu'ufierten una gran variedá d'especies micológicas na redolada.
Teatru Xovellanos
El Teatru Xovellanos ye un teatru de la ciudá de Xixón, Principáu d'Asturies, España, asitiáu nel céntricu Paséu de Begoña.
Foi inauguráu nel mes de xunetu de 1899, col nome de Teatru Dindurra. Empezóse a construyir por cuenta de la demanda d'una villa n'evolución y siguiendo los trazaos oportunos d'un eminente arquiteutu naquel tiempu, Mariano Marín. Foi rehabilitáu en 1995 y na actualidá ye ún de los coliseos públicos nacionales con meyores infraestructures y qu'ufierta más programación mientres los dolce meses del añu.
El Teatru Municipal Xovellanos al traviés del Departamentu de Fiestes Populares -Festexos- xenera iniciatives nel sentíu d'ameyorar l'actividá lúdicu festiva, de tradición popular y d'animación de Xixón, según l'arriquecimientu nel serviciu al públicu y a los artistes en tolo rellacionao col mundu artísticu-cultural y d'últimos enclinos, nel oxetivu de convertir Xixón nun puntu de referencia dientro de les corrientes artístiques europees. Cabo menionar el so parcitipación nun festival de jazz bien conocíu que se celebra pel branu.
Shigeru Sarusawa
Shigeru Sarusawa (猿沢 茂, ) ye un ex-futbolista xaponés.
Guerra nórdica de los Siete Años
La Guerra nórdica de los Siete Años, tamién conocida como la Guerra de los Siete Años del Norte, la Primer Guerra del Norte, la Guerra de los Siete Años d'Escandinavia o la Guerra de los trés corones, foi un conflictu ente'l Reinu de Suecia y una coalición formada pol Reinu de Dinamarca y Noruega, la ciudá llibre de Lübeck y la Mancomunidá de Polonia y Lituania que tuvo llugar ente 1563 y 1570. La guerra tuvo motivada pola reacción de Federico II de Dinamarca ante la disolución de la Unión de Kalmar y pola voluntá d'Erico XIV de Suecia d'acabar cola hexemonía danesa. La llucha siguió hasta que dambos exércitos quedaron exhaustos, con un eleváu númberu de baxes. El Tratáu de Stettin que punxo fin a esta guerra fueron unes tables, ensin que nengún de los contendentes consiguiera ampliar los sos territorios.
Contestu
La Unión de Kalmar, gobernada por Dinamarca, foi una realidá política ente 1397 y 1523, cuando finalmente derrumbóse debíu al malestar sueco ante la hexemonía danesa.
En 1471, los suecos consiguieron una importante victoria na batalla de Brunkeberg, que consolidó'l movimientu antiunionista, dirixíu polos nobles de les families Bonde y Sture. En 1520, Cristián II de Dinamarca reconquistó Suecia, aniquilando a los contrarios a la Unión na Masacre d'Estocolmu. Más de 80 miembros de la nobleza, tanto homes como muyeres, fueron executaos, pero la violenta represión provocaría la reacción del pueblu suecu nos años siguientes, que desaguaría na Guerra Sueca de Lliberación de 1521 a 1523. Cristian II foi condergáu pol papa, y finalmente abdicaría en 1523. Los sos socesores, Federico II y Cristian III, dedicaron les sos atenciones a los problemes internos derivaos de la reforma luterana y a la Guerra del Conde, calteniendo una paz estable con Suecia.
Olinda
Olinda ye un conceyu brasilanu del estáu de Pernambuco con una población de 377.000 habitantes (2005). Por ser una de les ciudaes coloniales meyor calteníes del país, en 1982 foi declarada Patrimoniu Históricu y Cultural de la Humanidá pola Unesco.
Guerra nórdica de los Siete Años
Contestu
En Suecia, Gustavo Vasa aprovechó'l vacíu de poder y consolidó el so dominiu sobre'l territoriu, reclamando para sí'l tronu en xunu de 1523, col sofitu del pueblu y de les ciudaes hanseátiques de Lübeck y Danzig. La Unión de Kalmar quedó definitivamente disuelta y Suecia convirtióse rápido en rival del vecín Estáu de Dinamarca-Noruega. Sicasí, la Suecia de Gustav Vasa atopar nuna situación bien precaria. L'accesu al Mar del Norte taba llindáu a una franxa de 20 quilómetros nes cercaníes de la Fortaleza de Älvsborg. Los daneses controlaben amás la Rexón báltica, complicando entá más les coses a los suecos.
Gustav Vasa tomó una decisión que, anque nun diba dar frutos inmediatos, diba tener un considerable impautu na fortuna posterior de Suecia: decidió reformar la estructura militar. En 1544 recuperó l'antiguu conceutu escandinavu de Uppbåd (prerrogativa real que dexaba reclutar efectivos en casu d'emerxencia) pa formar el primer exércitu nacional permanente d'Europa. Los homes permanecíen nos sos llares mientres el tiempu de paz, lo que se financiaba con cargu a impuestos, pero yeren convocaos dacuando p'axuntase y entrenase. A la muerte de Vasa en 1560, un home de cada diez yera reclutado pa sirvir nel exércitu a pidimientu del rei.
Olinda
Toponimia
D'alcuerdu a la mitoloxía popular el so nome vien d'una supuesta exclamación del donante d'eses tierres, Duarte Coelho – "Oh llinda situación pa construyir una villa". Pero ello ye que'l nome Olinda apuerta d'un personaxe femenín de la caballería, Amadís de Gaula.
Guerra nórdica de los Siete Años
Casus belli
thumb|left|200px|[[Federico II de Dinamarca|Federico II (1534-1588), Rei de Dinamarca y Noruega]] Tres les muertes de Cristian III y Gustavo Vasa en 1559 y 1560, respeutivamente, xubieron al trueno reis nuevos y ambiciosos, Erico XIV en Suecia y Federico II en Dinamarca. Federico II suañaba con una nueva Unión de Kalmar so la supremacía danesa, ente que Erik XIV quería romper definitivamente la hexemonía de Dinamarca na zona.