cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Airbus A380
Pidíos y entregues
El total de pidíos a 31 de marzu de 2016 xubía a 319 aeronaves. El principal veceru ye l'aereollinia Emirates Airlines, qu'encargó 100 aviones (cuasi'l 40 % del total).
La versión de carga recibió 27 pidíos, toos cancelaos en 2006 y 2007.
En 2010, Airbus fixo 19 entregues; realizándose les mesmes nes instalaciones que la compañía tien en Hamburgu pa los veceros europeos o provenientes d'Oriente Mediu, ente qu'a los veceros del restu del mundu faíse-yos entrega de los aparatos nes instalaciones de Toulouse. Nos cinco años siguientes, ente 2011 y 2015, apurriéronse un total de 135 aeronaves, sicasí mientres esi periodu apenes s'ordenar 85 nuevos A380.
Datos al 30 de xunu de 2017.
Pidíos y entregues acumulaes
Potencial de ventes nos próximos años
thumb|Dos Airbus A380, unu en tierra y otru sobrevolando la pista de despegue. thumb|Un Airbus A380-800, propiedá de la compañía [[Singapore Airlines, aterrizando nel aeropuertu de Zürich.]]
Dende los entamos nel desarrollu del A380, Airbus realizó hasta 53 estudios sobre'l posible nivel de ventes de l'aeronave. En 2007 envaloró que si persistía la conxestión que sufren munchos aeropuertos internacionales la posible demanda d'aviones de más de 400 asientos sería de 1300 aeronaves nos próximos 20 años, pudiéndose alzar inclusive a 1800. Sicasí, en 2006, los analistes industriales de Philip Lawrence, del Aerospace Research Centre de Bristol y Richard Aboulafia, de la consultora Teal Group de Fairfax, calcularon unes ventes de 880 y 400 unidaes, respeutivamente, pal añu 2025. Hans Peter Ring, direutor financieru de EADS dixo en mayu de 2010 que'l plan de negociu del A380 basar na venta d'un mínimu de 750 unidaes. Por cuenta de los retrasos na producción del A380, Airbus nun pudo dexase en 2009 destinar tola inversión nel desarrollu del A350, del cual espérase un volume de ventes de 2 a 4 vegaes mayor que'l del A380.
El 11 d'avientu de 2014, dempués d'una medría de los pidíos menor de esperar, el direutor de finances de la compañía, Harald Wilhelm, suxurió que'l programa podría dase por termináu en 2018. La so declaración desamarró protestes ente los veceros y les aiciones d'Airbus sufrieron una cayida notable. Airbus respondió quitar importancia a la posibilidá d'atayar la fabricación del A380 y fixo fincapié en qu'una serie de meyores de l'aeronave sería l'escenariu más probable. El 22 d'avientu de 2014, el direutor xeneral Fabrique Brégier refugó la cancelación del programa A380 ya indicó que s'algamar el so puntu d'equilibriu en 2015, amás de señalar que'l A380 introduciríase una década mui a tiempu. Magar en 2015 la compañía yá llograba llograr beneficios por cada A380 vendíu, Airbus reconocía que nun sería capaz de recuperar los aproximao 25 000 millones de dólares d'inversión.
Aspeutos económicos
derecha|thumb|Un A380 aterrizando en [[Dubái.]] El preciu unitariu de cada Airbus A380-800 yera en mayu de 2008 d'ente 317 y 337,5 millones de dólares d'Estaos Xuníos polo que'l preciu mediu yera de 327,4 millones de dólares. En 2010 el preciu aumentara hasta una media de 346 millones. En xunu de 2010 el presidente d'Emirates Airlines, Sheikh Ahmed bin Said al-Maktoum anunció un importante contratu ente'l so compañía y Airbus pa la entrega de 32 nuevos A380 por un valor de 11 500 millones de dólares, lo que significa un costu por unidá de 359,4 millones de dólares d'Estaos Xuníos. Estos precios, sicasí, difieren significativamente del preciu pagu por munches compañíes aérees por cuenta d'indemnizaciones, pidíos al por mayor o pidíos con muncha antelación, que provocaron qu'en munches ocasiones el preciu pagu fuera enforma menor al preciu oficial. Por casu, Singapore Airlines pagó pol so primera A380 210 millones de dólares, un terciu menos del so preciu nesi momentu, por cuenta de les indemnizaciones polos retrasos que sufriera Airbus na so entrega. Una de les carauterístiques que faen únicu al Airbus A380 ye'l so númberu d'asientos —hasta 853—, pos nun hai aviones comparables. Según el catálogu de precios d'Airbus, en 2015, una década dempués del primer vuelu del aparatu, el preciu del A380 yera de 428 millones de dólares per unidá. Na década de 1990 dellos fabricantes, como McDonnell Douglas o Boeing, llevaron a cabo proyeuto similares. McDonnell Douglas propunxo un prototipu conocíu como MD-12, pero nun pasó d'un simple proyeutu; Boeing suxurió un avión con capacidá d'ente 600 y 800 pasaxeros, el Boeing NLA, pero'l desarrollu de nueves versiones de la so 747 y los altos costos de desarrollu fixeron que'l proyeutu fracasara.
Nesti momentu la competencia ente les empreses (sobremanera ente Airbus y Boeing) ta desenvolviéndose nel control de los mercaos d'aviones medianos, pos estos son más silenciosos, ecolóxicos y tienen unos baxos costos d'operación y caltenimientu. Boeing desenvolvió'l Boeing 787, que s'introdució n'ochobre de 2011, ente qu'Airbus desenvolvió'l A350, introducíu en xineru de 2015.
Operadores del A380
thumb|Airbus A380 operáu por [[Emirates Airlines.]]
A 10 d'abril de 2017, trelce compañíes taben operando'l Airbus A380 nes sos distintes variantes. Amás hai qu'añedir Airbus Industries que tien 2 unidaes. Emirates Airlines ye anguaño l'aereollinia con más A380 en serviciu y con más pidíos. Anguaño la ruta más curtia que cubre un A380 realizar ente Dubái y Yeda, con un tiempu de vuelu de menos de 3 hores, anque mientres un curtiu periodu de tiempu —branu de 2010—, Air France usó unu de los sos A380 pa cubrir la ruta París-Londres.
El 24 de mayu de 2011, Korean Air recibió'l so primera Airbus A380 d'un total de 10 nuna ceremonia especial celebrada en Airbus, Toulouse. Dende'l so centru d'operaciones en Seúl, Korean Air opera l'A380 escontra destinos n'Asia, América del Norte y Europa en rutes ensin escala. Korean Air escoyó una espaciosa configuración de cabina pa la so flota d'A380, con capacidá pa 407 pasaxeros distribuyíos en tres clases. Amás, los aviones cunten cola primicia d'un espaciu onde se van esponer los artículos llibres d'impuestos, según un chigre y un salón na ponte cimera pa pasaxeros de clase premium.
China Southern recibió'l so primer avión A380 el 14 d'ochobre de 2011 mientres una ceremonia celebrada nel Centru d'Entrega d'Airbus en Toulouse, Francia. El presidente y CEO d'Airbus Tom Enders apurrió la primera de los cinco aeronaves encargaes pola aereollinia al so presidente Si Xianmin. China Southern Airlines conviértese asina nel primer operador del avión en China, y el séptimu a nivel mundial. L'aeronave, que dispón de motores Rolls-Royce Trent 900, va ser emplegada primeramente en rutes nacionales ente les ciudaes de Beijing, Shanghai y Guangzhou. Más palantre, l'aereollinia va faer usu de los A380 pa los sos vuelos internacionales. thumb|Airbus A380 operáu por [[Thai Airways.]]
Na siguiente tabla amuésense les compañíes aérees qu'operen l'A380 y dende cuando (nun s'inclúin les compañíes que solo realizaron pidíos):
Accidentes y otros incidentes
thumb|[[Xeometría descriptiva del Airbus A380-800.]]
Especificaciones
thumb|Comparativa del tamañu relativu ente cuatro de les aeronaves más grandes enxamás construyíes. thumb|Comparanza de les dimensiones del A380 col [[Boeing 747.]]
Lleonor Téllez de Meneses
Redolada familiar
El padre de Leonor foi Martín Alfonso Téllez de Meneses, ricohombre portugués, mayordomu mayor y supuestamente amigu de la reina María de Portugal —la esposa del rei Alfonso XI—. Miembru del llinaxe de los Téllez de Meneses, importante familia orixinaria de Tierra de Campos, Martín Alfonso Téllez foi asesináu en 1356 por orde del rei Pedro'l Cruel. La madre de Leonor foi Aldonza Eanes de Vasconcelos, fía de Juan Méndez de Vasconcelos y Aldara Alfonso Alcoforado.
La so hermana, María Téllez de Meneses, casara dempués de enviudar del so primer home, Álvaro Díaz de Sousa, con Juan de Portugal, fíu illexítimu de Pedro I ya Inés de Castro y pretendiente, dempués de la muerte del rei Fernandu I, al tronu de Portugal. María foi asesinada en 1379 pol so maríu Juan, que la acusaba d'adulteriu y abarrúntase que Leonor —tarreciendo pola #socesión de la so fía Beatriz y el so cargu como rexente— tuvo implicada. María yera camarera de la so cuñada la infanta Beatriz y foi cuando Leonor visitó a la so hermana na corte cuando conoció al rei Fernandu I, quien se namoró apasionadamente d'ella.
Tuvo una media hermana, fía illexítima del so padre, llamada Juana Téllez de Meneses, que se casó, por aciu de Leonor, con Juan Alfonso Pimentel, primer conde de Benavente, quien sofitó la causa del rei castellanu mientres la crisis socesoria y se exilió en Castiella.
Leonor tamién yera sobrina de Juan Alfonso Tello, cuartu conde de Barcelos y primer conde de Ourém, que la so fía, Leonor, foi la esposa de Pedro de Castru «el Tuertu», fíu d'Álvaro Pérez de Castro, conde de Arraiolos, hermanu d'Inés de Castro, señor de Cadaval y Ferreira y Condestable de Portugal. Los Téllez de Meneses y los Castru taben ente les families más poderoses ya influyentes nos reinos de Llión, Castiella y Portugal.
Juan Pretel
Xuega d'arqueru y el so equipu actual ye'l Club Deportivo Unión Comerciu de la Primer División de Perú.
Freguesíes de Portugal
Esta ye la llista de freguesíes (parroquies) de Portugal. Según l'Institutu Nacional d'Estadística de Portugal, el país tien 3.092 freguesíes (parroquies) allugaes en 308 conceyos.
Estufa
Estufa tien distintes acepciones:
Fermín Canella y Secades
Fermín Canella y Secades, foi un escritor, caderalgu y cronista asturianu.
Biografía
Naz n'Uviéu y na so universidá estudia Derechu (civil y canónicu) y Filosofía y Lletres. N'acabando la carrera doctórase en Derechu en 1871 pola mesma universidá.
En 1866 queda venceyáu a la Universidá d'Uviéu como profesor auxiliar hasta qu'obtien, tres una oposición, la cátedra d'Ampliación del Derechu civil y Códigos en 1876.
En 1906, tres trenta años como caderalgu ye nomáu rector de la Universidá ocupando'l puestu de Félix Aramburu y Zuloaga.
En 1914 ye nombrado senador del distritu universitariu polo qu'ha arrenunciar al rectoráu.
Obra
Aníciase nel mundu del periodismu en 1866 cuando coofunda El Apolo. Sigue a lo llargo tola so vida collaborando con diferentes periódicos mesmo rexonales qu'estatales. Asina rescamplen les sos collaboraciones en La Ilustración Gallega y Asturiana, El Faro Asturiano, El Porvenir de Asturias, El Eco de Asturias, Revista de Asturias y Diariu El Carbayón.
Xunto col so llabor de periodista exerció d'abogáu pero'l so principal campu de trabayu foi l'estudiu de los vezos y hestories d'Asturies. D'esta miente recapitula bayura costumes, folclor o cultura popular de los pueblos asturianos mesmo que la historia d'Uviéu o de la so Universidá. Esti llabor d'historiador tien el so puntu más altu cola creación xunto al so amigu Octavio Bellmunt de «Asturias» (1895-1900) sotitulada como «Su historia y monumentos - Bellezas, recuerdos y constumbres - El Bable - Asturianos ilustres - Agricultura e industria - Estadística». Esti llibru ye una obra cimera de la Historia d'Asturies yá que nos trés volúmenes y les más de mil trescientes fueyes espeya gran parte de la historia de la comunidá. Esta obra magna contó, en menor midida, cola collaboración d'otros escritores.
Sablera de La Mofosa
La sablera de La Mofosa atopar nel conceyu asturianu de Gozón y pertenez a la llocalidá española de Lluanco. P'aportar a esta sablera hai que tomar la sienda piatonal «Lluanco-Moniello-Bañugues». Esti empiezu atopar na zona más elevada de Lluanco y, pasada la sablera de Lluanco xubir por detrás del parque hasta llegar al camín que lleva a la depuradora abandonada. El camín ta bien deterioráu y abandonáu y llega hasta la citada depuradora que la so balsa tresvierte escontra la sablera polo cual nun ye aconseyable'l bañu nesta zona.
Sicasí ye una bona zona p'aportar a la punta de Vaca» y practicar la pesca submarina. Tamién ye un bon sitiu pa la pesca recreativa a caña. Otros datos atrayentes son la cercanía de la sienda costera PR-AS 25.1» que va dende Lluanco al Cabu de Peñes, un llugar onde practicar la hípica según la ufierta d'ociu de Lluanco.
Meteņi
Los Meteņi, tamién llamaos Budēļo diena, Vastlāvji, Lastavāgu diena, Miesmeti, Miezmežo diena, Aizgavēnis, Pīrāgu diena, son les fiestes paganes letones que celebren l'iviernu, la espera de la primavera y pretenden asegurar la bona collecha nel próximo año.
D'antiguo Meterņi tenía llugar en plenu iviernu ente'l solsticiu d'iviernu y l'equinocciu primaveral. El final de la temporada de Meterņi coincide col El mioércoles de Ceniza, día nel cual empieza la Cuaresma católica.
Les tradiciones más comunes de Meterņi son dir mazcaraos (lo que se denomina “ķekatas” o “budēļi”, por eso la fiesta llámase tamién Budēļo diena): la xente pon les máscaras tradicionales, sale a la cai, canta y bailla, visita los unos a los otros. También la fiesta ye pa esfrutar l'iviernu, pos parte dela celebración consiste en tirase en trinéu, faer batalles de boles de nieve y encender un gran fueu pa calecer.
Día Internacional de los Vuelos Espaciales Tripulaos
L'Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes declara'l 12 d'abril Día Internacional de los Vuelos Espaciales Tripulaos. Esa fecha, nel añu 1961, produzse'l primer viaxe espacial tripuláu por un ser humanu, el rusu Yuri Gagarin.
Conseyu Européu
El Conseyu Européu ye una institución de la Xunión Europea. Ta formáu polos xefes d'Estáu o de Gobiernu de los Estaos miembros y ye'l máximu órganu decisoriu de la Xunión.
El Conseyu funciona por unanimidá y tolos Estaos tienen el mesmu pesu, ye dicir, un Estáu, un votu, seya Alemaña o un país pequeñu como Luxemburgu.
Aconcéyase cuatro veces al añu p'analizar les grandes cuestiones de la Xunión y da-y los puxos necesarios, asina como definir les sos prioridaes y orientar les sos polítiques xenerales. Asina, deciden si va entrar un país na XE, si ye precisu reformar o non dalgún tratáu, les propuestes de nomamientu de cargos pa les instituciones comunitaries o les polítiques de defensa comunes.
El Conseyu Européu ta presidíu, dende la entrada en vigor del Tratáu de Lisboa, por un presidente permanente que ye elixíu pol propiu Conseyu. El primer ministru belxicanu Herman Van Rompuy foi designáu como primer Presidente permanente del Conseyu Européu'l 19 de payares de 2009, entamando les sos funciones l'ún d'avientu de 2010.
Nun s'ha confundir esta institución col Conseyu d'Europa, que ye otra organización internacional que nun depende de la XE y que guarda pola democracia y los derechos humanos.
Sablera de La Palmera
.
La sablera de La Palmera allugar na villa de Candás, nel conceyu asturianu de Carreño, España. Forma parte de la Mariña Central asturiana, que caracterízase por ser de los pocos tramos costeros d'Asturies que nun tien proteición medioambiental.
Descripción
Trátase d'una sablera en forma rectillinia que s'atopa de siguío de la sablera de Candás, y dispón como ésta de too tipu de servicios, añediendo a la llista la presencia d'una zona d'aparcamientu para ente 50 y 100 vehículos na redoma de la sablera.
Les meyores y les obres d'acondicionamientu fixeron qu'esta sablera sía anguaño accesible pa minusválidos (por aciu una rampla que dexa l'accesu al llechu arenosu), disponiendo amás n'el mesmu arenal d'alfombres palilleras de madera y nos meses de temporada de branu ufiértase gratuitamente un serviciu de baños pa persones con escasa movilidá (anfi-bugui).
Zalla
Política
Hasta 2011 el PNV foi'l partíu más votáu en Zalla dende 1979 y ostentó l'alcaldía mientres esi periodu. Sicasí, nes eleiciones de 2011 producióse un entorno eleutoral, llogrando la mayoría absoluta la candidatura d'Aralar y resultando electu na alcaldía la so cabeza de llista, Javier Portillo Berasaluze. Nes eleiciones de 2015 l'alcalde resultó reelixíu pola agrupación Zalla Bai:
Luis del Mármol Carvajal
miniaturadeimagen|Planu de Granada, 1795, en "Hestoria de la rebelión y castigu de los moriscos del Reinu de Granada" de Luis del Mármol Carvajal Luis del Mármol Carvajal (Granada, ente abril y xunu de 1524 / ¿Málaga?, ente'l 15 de xunu y el 13 de payares de 1600) foi un viaxeru, militar ya historiador español.
Zalla
Política
thumbnail|left|Vista parcial de la Casa Consistorial de Zalla.
Luis del Mármol Carvajal
Biografía
Luis del Mármol nació na ciudá de Granada, trenta y dos años dempués de la so conquista polos Reis Católicos, polo que dende la so infancia vivió nuna sociedá mista compuesta por cristianos vieyos y cristianos nuevos o moriscos. Foi'l primer fíu de Pedro del Mármol, escribán de cámara de la Real Chancillería miembru d'una familia judeoconversa orixinaria de Madrid y Toledo al serviciu de la Corona, habíu nuna rellación prematrimonial. Desconozse la identidá de la so madre, anque dellos autores especularon –ensin datos oxetivos dalgunos- cola posibilidá de que fuera morisca. En 1528 Pedro del Mármol reconoció oficialmente a Luis como'l so fíu y darréu casóse en dos causes, frutu de los cualos tuvo hasta diez fíos más, ente ellos l'eruditu y escritor Juan Vázquez del Mármol y Pedro Zapata del Mármol, qu'asocedió al so padre nel oficiu d'escribán del Conseyu.
Zalla
Escudu heráldicu, xentiliciu y toponimia
200px|thumbnail|right|Escudu municipal de Zalla. L'escudu de Zalla ye partíu: una ponte de dos güeyos sobre ondes d'agua, y sobre él San Miguel Arcánxel con espada na mano derecha y la balanza de la xusticia na esquierda en degomán de matar al dragón. Representa'l ríu Cadagua y dalguna ponte emblemática que la so identificación nun ta clara, y la advocación de San Miguel Arcánxel. Nel otru llau tien un árbol terrasado en oru con abiyotes y un llobu pasante al tueru. El llobu ye un animal que polo que polo xeneral en heráldica suel representar a los guerreros medievales, en contraposición al lleón o'l águila que representen a la monarquía. El llobu amosar con una presa na boca, la pata delantera llevantada y el rabu estendíu, en degomán d'ataque. Esti símbolu fai referencia a la Edá Media y a les Guerres de Bandos de les que Zalla foi escenariu constante.
Luis del Mármol Carvajal
Biografía
Con namái once años de edad Luis del Mármol se enroló na espedición entamada pol emperador Carlos V pa la conquista de Túnez (1535). Tres la mesma, tuvo de permanecer nes guarniciones españoles nel Norte d'África hasta que, escontra 1538, foi fechu prisioneru polos musulmanes. Pasó, según mesma confesión, siete años y ocho meses como cautivu en distintos estaos islámicos (Marruecos, Tarudant, Fez, Tremecén y Túnez), anque la mayor parte d'esti tiempu tuvo en poder de los nuevos monarques de la dinastía de los saadíes del actual Marruecos: primero con Aḥmad al-A'raŷ (1517-1544) y más tarde col so hermanu y socesor Muḥammad al-Šayj (1544-1557), llegando a pertenecer al grupu de criaos cristianos de la corte. Acompañó al sultán na so espedición subsaḥariana, según n'otres conquistes, aprendiendo (de xuru namái a nivel básicu y oral) les llingües árabe y bereber. Tuvo De quedar en llibertá escontra 1546, pero en llugar de tornar a territoriu de la cristiandá empezó un periplu pol Mediterraneu que lu llevó hasta Exiptu. A empiezos de la década de 1550 atopábase formando parte de la guarnición española de Sicilia, onde trabó amistá col exiliáu sultán tunecín Muley Hasan y dende onde participó na conquista de la plaza de Mahdia (Túnez). N'Italia conoció la obra del tamién granadín Ḥgarren al-Wazzân (más conocíu como Juan Llión Africanu) Della descrittione dell'Africa, que-y influyó poderosamente.
Zalla
Escudu heráldicu, xentiliciu y toponimia
El xentiliciu formal de Zalla n'español ye zalluco /a (zallatar n'euskera), anque dalgunos prefieren el términu "zallense" y en menor midida bruxu /a.
L'orixe del topónimu Zalla ye totalmente desconocíu.
Historia
L'actual conceyu de Zalla foi históricamente una anteiglesia del Señoríu de Vizcaya y la so hestoria vien condicionada pola hestoria d'este.
Prehistoria y Edá Antigua
Tiénense muertes de vida humana dende la prehistoria. Foi topáu nel conceyu un asentamientu humanu neolíticu en forma de pobláu cercáu datáu na Edá del Fierro nel barriu de Bolumburu. En Zalla tamién s'atoparon restos de l'antigua calzada romana que se dirixía a Flaviobriga (Castro-Urdiales).
Edá Media
Na Alta Edá Media (sieglu IX) afectó a Zalla la repoblación que se produció mientres el reináu d'Alfonsu I d'Asturies (sieglu VIII). Esti fechu demostrar la hestoria de Rubio Díaz d'Asturies, un noble ástur-lleonés fíu de Diego Ruiz d'Asturies, conde de Noreña, y Jimena, fía d'Alfonsu V, rei de Llión. Asitiar nel valle del Ríu Cadagua, daquella llamáu Valle de Salcedo, lo que derivó na fundación del Señoríu de Valle de Salcedo so la so autoridá y al qu'asocedió la fía que tuvo cola so esposa Constanza, María de Salcedo. María casó con Galindo Velásquez, señor d'Ayala, y el territoriu quedó venceyáu a esti señoríu dende entós. Sicasí, a partir de 1142 la zona cayó sol influxu de la casa d'Haro, señores de Vizcaya.
Luis del Mármol Carvajal
Biografía
Luis del Mármol tornó a España escontra 1557 ya instalóse en Madrid, onde trabayó dacuando como procurador nos tribunales de la Corte. En 1562 casó en Toledo con doña María Ortiz, de probable ascendencia judeoconversa, con quien tuvo siquier dos fíos: doña María y doña Inés del Mármol Carvajal.
Zalla
Edá Media
Zalla foi y ye pasu d'una variante del Camín de Santiago de la Mariña.
Luis del Mármol Carvajal
Biografía
Tres la promulgación de les reales pragmátiques dictaes por Felipe II en contra de los usos y costumes de los moriscos granadinos, que provocaron la so sulevación na conocida como Guerra de les Alpujarras (1568-1571), Mármol tornó a la so ciudá natal pa collaborar na represión de la mesma. Realizó llabores de suministru (fundamentalmente nel vecín Reinu de Xaén) y d'intendencia ya intervención económica nos exércitos de don Juan d'Austria y de don Luis de Requesens, lo que-y causó dellos problemes mientres la xustificación de les sos cuentes que lu llevaron momentáneamente a la cárcel. Mientres la so segunda estancia en Granada moró nel barriu moriscu del Albaicín y entabló amistá col médicu y traductor moriscu Alonso del Castillo, que-y apurrió numberoses traducciones de testos árabes pa les sos obres y con quien compartió'l so interés pol pasáu del Reinu nazarí de Granada.
Zalla
Edá Moderna
250 px|thumbnail|right|Ilesia de San Miguel de Zalla El Conceyu de Zalla axuntábase frente a la ilesia matriz de San Miguel. Tenía un Alcalde qu'impartía xusticia en primer instancia como representante del Rei, cargu que se consiguía por designación real, pero que col tiempu pasó a consiguise por aciu merca de varar por homes influyentes a la Corona. Felipe III concedió a la poderosa familia Lezama el privilexu d'ostentar l'alcaldía de forma vitalicia y hereditaria. Esta situación caltener hasta que los vecinos de Zalla aconceyaos n'asamblea decidieron mercar ellos mesmos la vara d'Alcalde, que-yos foi concedida en 1694 por Carlos II, lo que-yos facultaba a nomar al so Alcalde. Amás del Alcalde, el Síndicu yera quien representaba a Zalla na Xunta d'Avellaneda, rexía'l Conceyu y encargábase de la facienda municipal, amás d'otros ocho rexidores, toos ellos nomaos por insaculación por un mandatu añal. Sicasí, como pa ostentar l'alcaldía yera requisitu saber lleer y escribir, esti cargu siguió siendo apoderáu por families poderoses.
Luis del Mármol Carvajal
Biografía
En 1573 apaeció en Granada la primer parte de la so Descripción xeneral d'África, editada pol llibreru Juan Díaz ya impresa por René Rabut, obra en dos volúmenes na que combina una hestoria de los enfrentamientos ente musulmanes y cristianos, dende'l sieglu VII hasta la batalla de Lepanto (1571), con una detallada descripción xeográfica, económica y social de los territorios del norte d'África.
Zalla
Edá Moderna
En 1630 Zalla decide xunise a la Xunta de Guernica como anteiglesia independiente de la Xunta d'Avellaneda, abandonándola en 1740 por desavenencies col Gobiernu vizcaín. En 1800 ye obligada por decretu real definitivamente a xunise a él como toes Les Encartaciones.
Luis del Mármol Carvajal
Biografía
Mármol intentó, ensin enforma ésitu, que la Corona reconociera los sos servicios con dalguna gratificación, llegando a solicitar l'emplegu de cronista real. Finalmente consiguió delles propiedaes confiscadas a los moriscos espulsaos na llocalidá de Iznate, Málaga, onde s'instaló como colonu en 1574. Seis años más tarde llogró'l so primer emplegu estable como alministrador de la Real Facienda na rexón de Málaga.
Zalla
Edá Moderna
Mientres tola Edá Moderna Zalla sofitaba la so economía na producción siderúrxica tradicional con diverses ferrerías a les veres del Cadagua, según cola producción de farina en molinos hidráulicos. Tamién tuvo relevancia na agricultura la producción de maíz y chacolín y viose afeutada de dalguna forma pol comerciu que pasaba pola aduana de Valmaseda dende Castiella hasta'l puertu de Bilbao. Nel añu 1704 Zalla cuntaba con 173 fogueras, según esprender del fogueramiento efectuáu nel citáu añu en toa Vizcaya. La mayor parte de la población dedicar a la llabranza so arriendu, siendo la propiedá de la tierra apoderada por unos pocos mayoralgos.
Luis del Mármol Carvajal
Biografía
La so fama como entendíu n'asuntos árabes caltúvo-y en contautu cola Corte, que lu encargó diverses traducciones, como la del estandarte otomanu prindáu na batalla de Lepanto y la d'una misiva del nuevu sultán marroquín Ahmad al-Mansur (1578); realizaes de forma bastante deficiente en dambos casos por cuenta de la so llindada conocencia del árabe escritu. Tamién realizó un llabor d'espionaxe nel reinu de Portugal (1579) en víspores de la so ocupación por Felipe II. Estos servicios tuvieron a puntu de vali-y un emplegu como embaxador en Marruecos, que nun llegó a tener efeutu. Coles mesmes, participó nel grupu de sabios que calificó los supuestos testimonios escritos en signos árabes (pergamín de la Torre Turpiana y llibros plúmbeos) de los llamaos mártires del Sacromonte”, apaecíos en Granada ente 1588 y 1599, siendo unu de los primeres que denunció la so falsedá. Nos últimos años de la so vida treslladar a la ciudá de Málaga, onde acometió la edición de la Segunda parte de la Descripción Xeneral d'África (1599) y de Hestoria de la rebelión y castigu de los moriscos del reinu de Granada (1600), una detallada crónica de los antecedentes y el desenvolvimientu de la sulevación granadina. Dambes obres fueron realizaes pol imprentador Juan René. Los sos herederos pudieron faer frente a les sos deldes cola Real Facienda vendiendo a un intermediariu los exemplares d'estos dos ediciones.
Zalla
Edá Contemporánea
La Guerra de la Independencia española dexóse sentir en Zalla. La Grande Armée entró y escaló Zalla quemando y robando les riqueces de les ilesies de San Miguel, Santiago y Santa Isabel, creando un enorme trestornu a la población y a la so manera de vida. El Conceyu y los particulares tuvieron qu'abastecer a les tropes franceses, llevando a munchos y al propiu Conceyu a la quiebra. De la mesma les Guerres Carlistes fixéronse notar nel conceyu, siendo escenariu de maniobres y acantonamientos militares. La primer metá del sieglu XIX foi tiempu de crisis en Zalla. Adoptó per primer vegada'l sistema municipal lliberal en 1841 tres la Primer Guerra Carlista, anque camudó al tradicional según les circunstancies.
Luis del Mármol Carvajal
Una intensa esperiencia vital reflexada nes sos obres
Luis del Mármol vivió nuna dómina violento y fronterizo na que la tradicional rivalidá ente Oriente y Occidente, ente la Cristiandá y l'Islam, amontar nel ámbitu mediterraneu cola emerxencia de dos nuevos imperios: l'hispánicu y l'otomanu.
Zalla
Edá Contemporánea
Ente 1846 y 1850 Pascual Madoz describió a Zalla nel so famosu diccionariu de la siguiente manera:
Luis del Mármol Carvajal
Una intensa esperiencia vital reflexada nes sos obres
Percorrió a lo llargo de la so vida diversos países y territorios: España, Portugal, Marruecos, Sáḥara Occidental, Mauritania, Arxelia, Túnez, Libia, Exiptu ya Italia y, ente los once y los cincuenta años, nunca pasó más d'una década morando nel mesmu llugar, lo que da idea de la so vitalidá y del so espíritu inquietu y viaxeru; traza común a otros compatriotes que percorrieron en busca de fortuna y de una vida meyor los nuevos mundos qu'empezaben a conocese.
Zalla
Edá Contemporánea
Mientres esta dómina Zalla apaez fora de la zona d'usu del vascuenciu, según el mapa ellaboráu por Louis Lucien Bonaparte en 1863. La Revolución industrial llegó a Zalla a finales del sieglu XIX. Les ferrerías entraron en crisis y llegaron nueves fábriques como Papelera Española, Fábrica de Papel de Fumar y la Sociedá Llétrica Urrutia. La instalación de la Papelera Española fixo posible más que nenguna otra actividá l'ascensu del conceyu, pasando de ser una área rural a avanzar nel so desenvolvimientu urbanu. Nesi sentíu, l'área central d'El Corrín (güei Mimétiz), en redol a la ilesia de San Miguel, ampliar col nuevu área d'Aranguren, onde s'alluga la fábrica de papel y que foi llugar de residencia de munchos de los sos trabayadores. Produzse un gran ascensu demográficu que s'estiende a tol sieglu XX al traviés de l'atracción de población primero de los conceyos vecinos de Valmaseda, Güeñes y Gordejuela y dempués d'otres provincies, fundamentalmente Álava, Burgos y Palencia. Esti fenómenu foi posible gracies al Ferrocarril de La Robla, inauguráu en 1894.
Luis del Mármol Carvajal
Una intensa esperiencia vital reflexada nes sos obres
Los sos dos obres, Descripción Xeneral d'África y Hestoria de la rebelión y castigu de los moriscos del reinu de Granada, tienen como argumentu de mancomún les complexes rellaciones ente les civilizaciones cristiana ya islámica y fueron consecuencia direuta tres acontecimiento cruciales na so intensa esistencia vital: la so nacencia en Granada, la so decisiva y llarga estancia n'África y la so participación na guerra de los moriscos.
Zalla
Edá Contemporánea
Nesti sieglu Zalla tuvo apoderada primero pol carlismu hasta dempués de la Tercer Guerra Carlista. Asina lo demuestra la victoria eleutoral de los carlistes nes eleiciones celebraes mientres el Sexeniu Democráticu. Dempués son los partíos dinásticos los qu'ocupen el poder municipal hasta la crisis de la Restauración. Bien entráu'l sieglu XX fai apaición el nacionalismu vascu y en menor midida, el socialismu, entrando en dura competencia cola Lliga Monárquica de Vizcaya. Les eleiciones municipales de 1931, que provocaron la cayida de la monarquía d'Alfonsu XIII, dieron la victoria al PNV en Zalla.
Luis del Mármol Carvajal
Una intensa esperiencia vital reflexada nes sos obres
Mármol foi soldáu, esclavu, cortesanu, viaxeru, abogáu, interventor militar, espía, colonu y recaldador d'impuestos, pero percima de too sintióse historiador. Percorrió territorios que nengún compatriota so abolgara antes. La so vida viaxera y en contautu col mundu islámicu fíxo-y ser más abiertu ideológicamente y menos tópicu qu'otru autores españoles de la dómina. Enemigu de la relixón islámica –como yera habitual na España de la dómina– foi, sicasí, un gran almirador de la cultura árabe, a la qu'envaloraba al mesmu nivel que la de tradición greco-llatina. Investigador incansable, amigu de la llectura y cultivador de la escritura, buscó nella un lexítimu mediu de vida y de promoción social. Oxetivu que consiguió namái en parte por causa de les llimitaciones sociales que'l so doble orixe (illexítimu y conversu) impunxéron-y, y polo xeneral fracasó en gran parte de los sos proyeutos. A pesar de les adversidaes y les penuries económiques que sufrió a lo llargo de la so vida, la so personalidá carauterizar por un espíritu de sacrificiu y de superación personal, un enfotu infrayable nes sos propies posibilidaes y un altu sentíu del honor y de llealtá a la monarquía española, de la que foi servidor la mayor parte de la so vida.
Presidente del Conseyu Européu
El Presidente del Conceyu Européu ye un cargu de la Xunión Europea que s'encarga de presidir esta institución. Tres la entrada en vigor del Tratáu de Lisboa, l'ún d'avientu de 2009, el mandatu pasa a tener una duración de dos años y medio renovables una sola vez, sustituyendo asina'l presidente n’exerciciu, que xiraba ente los Estaos miembros por un periodu de seis meses.
Zalla
Edá Contemporánea
Na segunda metá del sieglu XX el conceyu vive una espansión importante convirtiéndose nel primeru de Les Encartaciones tocantes a población. Tresformóse pasu ente pasu nun conceyu esencialmente residencial. Mientres el postreru cuartu de sieglu Zalla siempres tuvo gobernada por alcaldes del Partíu Nacionalista Vascu, en coalición col Partíu Socialista d'Euskadi ente 1987 y 1990 y con Eusko Alkartasuna ente 2003 y 2007. Viose afeutada pola realidá política del País Vascu. En 1997, l'asesinatu de José María Aguirre Larraona, axente de la Ertzaintza, per parte d'ETA, fizo que les cámares de la prensa nacional punxeren los sos oxetivos en Zalla, una y bones Aguirre yera vecín del conceyu. Nel añu 2011 la PNV foi movíu de l'alcaldía pola candidatura local Zalla Bai.
Presidente del Conseyu Européu
La so eleición tien llugar por mayoría cualificada ente los miembros del Conseyu Européu, del mesmu mou, el Presidente pue ser refugáu en cualesquier momentu polos mesmos. A diferencia del Presidente de la Comisión Europea, ésti nun tien que ser aprobáu pol Parllamentu européu.
Zalla
Xeografía
Asitiáu nes Encartaciones, Zalla falta 24 quilómetros al oeste de Bilbao. Ta travesáu pel ríu Cadagua, que forma un valle carauterísticu con dos llanura a entrambos llaos del ríu que son arrodiaes por alienaciones montascoses erosionadas de forma importante. Destaquen cumes que formen el so valle como: Artegui, La Cabana, Basoaga, Espaldaseca, Rioya y Ilso.
Luis del Mármol Carvajal
Obres
Primer parte de la descripción xeneral d'África, con tolos successos de guerres qu'a auido ente los infieles, y el pueblu Christiano, y ente ellos mesmos desque Mahoma inue[n]to la so secta, hasta l'añu del Señor mil y quinientos y setenta y vno, Granada, René Rabut, 1573.
Zalla
Xeografía
El clima ye oceánicu, con temperatures nidies. El tostó y el mugor ivernizo suelen producir una intensa borrina bien carauterística del valle.
Luis del Mármol Carvajal
Obres
Llibru terceru, y segvndo volvmen de la primer parte de la descripción xeneral de Affrica, con tolos sucessos de guerra, y coses memorables…, Granada, René Rabut, 1573.
Zalla
Xeografía
El paisaxe ye bellu. Los montes tán bañaos de montes con espacies típiques en regresión como'l abeduriu o'l carbayu y de nueva repoblación de pinu y ocalitu. El valle formar fundamentalmente praderíes bien óptimas pa l'agricultura típica vasca. 250 px|thumbnail|right|El Conceyu de Zalla na provincia de [[Vizcaya.]] Zalla nun ta estremada en nengún tipu d'entidá sub-municipal, siendo un conceyu totalmente centralizáu. Poro, les siguientes árees respuenden namái a criterios estadísticos utilizaos pol Gobiernu vascu (Eustat) y el Gobiernu d'España (INE). Les zones del conceyu y los sos barrios son los siguientes:
Zalla llinda al norte colos conceyos de Sopuerta y Galdames; al oeste con Sopuerta y Valmaseda; al sur col Valle de Mena (Burgos); al sur-esti con Gordejuela y al este col conceyu de Güeñes.
Luis del Mármol Carvajal
Obres
Hestoria del rebelion y castigu de los moriscos del Reyno de Granada..., Málaga, Juan René, 1600.
Zalla
Demografía
Zalla vivió mientres les últimes décades una verdadera esplosión demográfica. Yá mientres tol sieglu XX el conceyu esperimentó una evolución ascendente (a esceición del periodu de Posguerra), recibiendo flujo inmigratorios a mediaos de sieglu d'otres rexones españoles como'l restu de Vizcaya. Sicasí, dende los años 80 atraxo a ensame d'habitantes provenientes del restu de la contorna y de la provincia dando llugar a un conceyu esencialmente residencial.
Cultura popular
250px|thumbnail|right|Barriu de Artebizkarra y cine-teatru de Zalla El pueblu zallense ye conocíu pola so cultura popular y sobremanera pola so mitoloxía. En Zalla tuvieron bien estendíes les supersticiones y creencies en malinos seres sobrenaturales, bruxos y na bruxería. La ermita de San Pedro Zariquete foi centru de pelegrinación contra'l agüeyamientu y de esti fenómenu forma parte tamién la lleenda sobre la bruxa Lucía de Aretxaga, símbolu del pueblu. D'equí, que los foranos terminaren per denominar a los zallenses como bruxos.
Ente la música popular destaquen composiciones como El Tilal y Les Tabiernes de Zalla d'Antonio Capetillo, Zarikete d'Alberto Otxoa, Zalla de Felipe Beraza y dances folclóriques como la Danza de San Pedro Zariquete, con música de Ruperto Iruarrizaga y coreografía de Ramón Bañuelos y Jon Pertika, danza dedicada a los rituales de desembrujamiento de Zalla.
Como interés hai que destacar qu'unu de los barrios de Zalla lleva'l nome azteca de Tepeyac por cuenta de qu'en esi llugar asitió una casa d'indianos (yá baltada) retornaos de Méxicu. D'esa casa namái queda la ermita a Nuesa Señora de Guadalupe.
Patrimoniu
250px|thumbnail|right|Casa-torre de Bolumburu y ermita de Santa Ana en Zalla Ente los referentes monumentales del conceyu atópense diverses edificaciones de distintes dómines. La infraestructura más antigua ta nel Cuetu de Bolumburu, un pobláu cercáu de la Edá del Fierro. En Ocharan tamién foi topáu un miliario dedicáu al emperador romanu Maximino el Traciu datáu nel sieglu III y que sirvía de guía na calzada romana que se dirixía a l'antigua Flaviobriga (Castro-Urdiales) y que travesaba'l conceyu.
La notable importancia de Zalla nel contestu medieval de les Guerres de bandos fizo que cuntara con siquier 22 cases-torre pertenecientes a families nobles de la dómina (Bolumburu, Terreros, Maruri, Plantada, Gobeo, Basualdo y Mendieta), de les que dalgunes se caltienen de pies. Anque la so finalidá yera la militar y n'orixe cuntaben con almenes, nel reináu de los Reis Católicos fueron esmocaes y techadas.
De finales de la Edá Media tamién esisten les ruines del Castiellu de la Piedra del sieglu XIV, asitiáu nel términu municipal de Zalla pero dende'l cual acolúmbrase tola villa de Valmaseda. Caltener hasta'l sieglu XIX, cuando foi voláu y práuticamente destruyíu na Primer Guerra Carlista yá que foi usáu como polvorín.
Nel área recreativa de Bolumburu caltiénse un conxuntu monumental interesante qu'inclúi casar-torre, la ermita de Santa Ana y l'antigua ferrería xunto al ríu, toos ellos de finales de la Edá Media. Más recién son los palacios espardíos pel territoriu del conceyu. Los más antiguos son los palacios barrócos, como'l conxuntu monumental de la familia Urrutia n'Esmorniar (La Herrera) o'l palaciu Mendia, nel mesmu centru de Mimétiz, dambos dataos nel sieglu XVIII. Tamién esisten otros palacios de families d'indianos que volvieron d'América con riqueces y construyeron palacios na so llocalidá d'orixe. Cúntense palacios de diverses families: Murga, Mendia, Serrano, Urrutia, Montellano, Galarza, Recalde Santibañez y San Cristóbal. Esta postrera, casar palaciu de San Cristóbal, tamién conocida como Casa Pinta, foi construyida nel sieglu XVIII, pero nel sieglu XXI foi fondamente remocicada. Caltién elementos esteriores como l'escudu, pero remocicóse con criterios d'eficiencia enerxética, que-y valieron el tercer puestu nos premios ¨Edificios Urbanos Sostenibles 2013¨
thumbnail|230px|Ermita de San Antonio d'Esmorniar y delantre el Palaciu Urrutia en Zalla
De los centros relixosos cabo destacar los cuatro parroquies: San Miguel, La Inmaculada, Santa Isabel y Santiago. La ilesia de San Miguel ye la parroquia matriz y tien una torre del sieglu XVIII, el restu de la ilesia ye posterior por cuenta de los incencios que sufrío poles tropes de Napoleón. La ilesia de Santiago en Ocharan foi consagrada en 1524, pero l'edificiu actual ye del sieglu XVIII. la ilesia de Santa Isabel de La Herrera foi consagrada en 1520, pero foi tamién escalada y amburada poles tropes de Napoleón en 1809 y reedificada n'estilu neoclásicu. La ilesia de la Inmaculada d'Aranguren ye de mediaos del sieglu XX. Zalla tamién dispón d'ensame d'ermites de distintes dómines como la de San Pantaleón, Santa Ana, San Antonio d'Esmorniar, La Madalena, San Pedro de Zariquete, San Isidro de Zoquita, San Antonio del Longar, La Flor, La nuesa Señora de Guadalupe y La nuesa Señora del Carmen.
Ferrocarril
Les llinies de ferrocarril que traviesen Zalla tán xestionaes por Renfe, antes FEVE, dende'l Ministeriu de Fomentu d'España. Les llinies de Renfe traviesen tol conceyu d'este a oeste dende Güeñes hasta Valmaseda per mediu del cascu urbanu. Según viense de Bilbao, la primer estación nel conceyu ye la d'Aranguren al altor de La Papelera, onde esiste una sablera pal cambéu de vagones y l'esviadura de la llinia escontra Santander. La siguiente parada ye l'apeaderu d'Aranguren nel centru urbanu del barriu. La estación de Zalla, que ye la siguiente parada en direición a Valmaseda, atopar nel centru de Mimétiz, xunto al barriu d'El Carmen. Les demás paraes son apeaderos previos a la estación de Valmaseda.
La llinia Bilbao-Valmaseda ye de cercaníes y tien una frecuencia de media hora ente cada serviciu, xuniendo Valmaseda cola Estación de Bilbao-Concordia nel centru de Bilbao. Dende Zalla la duración del trayeutu ye aproximao de 40 minuto si'l tren detener en toles paraes.
Bizkaibus
El serviciu de Bizkaibus ye'l sistema d'autobuses interurbanos de la Diputación Foral de Vizcaya. Por Zalla escurren tres llinies que xunen el conceyu col restu de Les Encartaciones y el Gran Bilbao. La llinia que va a Lanestosa dexa xunir Zalla colos conceyos del oeste de Les Encartaciones, ente que la llinia que va a Santurtzi dexa coneutar con Sopuerta, Musques y la Marxe Izquierda del Nervión. La llinia a Bilbao fai un serviciu al traviés de los pueblos asitiaos xunto al calce del Cadagua hasta la estación de Termibus na capital.
Carretera
La principal vía d'accesu dende Bilbao o Burgos ye la, autovía tamién conocida como «El Corredor del Cadagua» que traviesa'l conceyu coneutando con Bilbao, l'Autopista del Cantábricu y el restu del Vizcaya. Dende Burgos esta carretera ye la.
La principal carretera dende Carranza ye la que traviesa'l Valle de Villaverde y Arcentales y que tamién se puede utilizar en conexón a Cantabria. Les carreteres dende Sopuerta al traviés de Ocharan son les y  poles cualos puede aportase a Musques y la Marxe Izquierda, según a l'Autopista del Cantábricu. Dende Güeñes aportar a Aranguren al traviés de la. Con Gordejuela conéctase al traviés de la lo que dexa tamién llegar a les llocalidaes alaveses d'Artziniega, Laudio o Amurrio. thumbnail|230px|Detalle de la fachada del palaciu Urrutia en Zalla
Instituciones
La Casa Consistorial (Palacio Murga) asitiar nel centru de Mimétiz na Villa del Conceyu, un parque públicu. Nel mesmu edificiu atópase la Oficina de la Policía Municipal. Cerca, al llau de la ilesia de San Miguel, allúgase'l Xulgáu de Paz y l'archivu municipal.
Zalla cunta con dos oficines de Correos, una nel barriu de Artebizkarra (Mimétiz) y la otra nel barriu de La Inmaculada (Aranguren). Anque s'atopa más cerca de Valmaseda que del cascu urbanu de Zalla, atópase dientro del términu municipal la base de Bomberos de la Diputación Foral de Vizcaya.
Zalla cunta con una radio pública municipal llamada «Zalla Irratia», que tien la so sede nel Cine-teatru.
Educación
Nel sector de la educación, el conceyu tien un centru públicu d'enseñanza primaria dependiente del Gobiernu vascu llamáu «Colexu Públicu Mimétiz». Tamién dispón d'otru Institutu d'Enseñanza Secundaria públicu xestionáu pol Gobiernu vascu llamáu «IES Zalla». Dambos centros allugar nel mesmu centru de Mimétiz, na Plaza d'Euskadi. La Guardería municipal allugar en Aranguren, según la Escuela Oficial d'Idiomes establecida pol Gobiernu vascu y el centru de formación KZgunea.
Amás de los centros públicos, tamién el barriu de San Pedro ta'l colexu alcordáu «Maristes San Miguel», que se dedica a la enseñanza infantil, primaria y secundaria. Tamién dispón d'un Centru de Iniciación Profesional (CIP). Esti centru foi fundáu en 1904 poles Madres Irlandeses y rexíu por esta orde hasta 1994. Por ello, esta congregación tien dedicada una plaza xunto a la ilesia de San Miguel, en gratitud al llabor educativu realizada.
Zalla tien dos euskaltegis, academies d'enseñanza del euskera. El centru municipal que pertenez al serviciu HABE del Gobiernu vascu y el centru priváu AEK atopar nel mesmu edificiu del barriu de Lusa. Tamién nesi edificiu ta la Escuela d'Adultos (EPA).
Sanidá
El Centru de Salú de Zalla d'Osakidetza allugar na Plaza d'Euskadi de Mimétiz, xusto al llau de les escueles públiques. Ye un centru abiertu de llunes a vienres de 8:00 a 17.00, los sábados de 9:00 a 17:00 y domingos y festivos les 24 hores del día. Ye'l centru de referencia pa la mayoría de servicios na contorna de Les Encartaciones. Ufierta medicina xeneral, pediatría, enfermería, obstetricia, Área d'Atención al Veceru (AAC), Odontoloxía, Atención siguida, P.A.C. (Puntu d'atención siguida), sofitu especializáu y docencia.
Al centru de salú débese sumar el consultoriu d'Aranguren, qu'ufierta medicina xeneral. Tamién en Zalla allúgase'l Centru comarcal de rehabilitación d'Osakidetza en Les Encartaciones, según el Centru Subcomarcal de Salú Pública de Les Encartaciones d'Osakidetza.
Nel barriu de Sollano atópase la sede de la Cruz Roxa de Les Encartaciones.
Asuntos sociales
Zalla tamién cunta con un Centru de Recursos pa Mozos nel mesmu edificiu que'l Xulgáu de Paz y nel barriu de Lusa atopa una residencia pa discapacitaos.
Economía
Nel barriu de Aranguren allúgase l'área industrial más importante conocida de forma xenérica como «La Papelera», pero qu'incluyó plantes dependientes de diverses empreses como Kimberly-Clark, Smurfit Kappa o Pastguren (toes güei sumíes). El Polígonu Industrial de Arechaga ye otra zona onde s'atopen instalaciones industriales, al qu'hai que sumar el polígonu d'El Longar que ta paralizáu na actualidá.
Dende'l puntu de vista comercial destaca'l Centru Comercial del barriu d'El Baular, onde s'asitien empreses como Eroski, Merkal Calzáu o Forum Sport. Tantu Mimétiz como Aranguren son zones con pequeños comercios y establecimientos hosteleros onde s'instalaron cadenes como Sabeco o Supermercado Día, según entidaes bancaries como BBVA, La Caixa, Banco Santander, Llaboral Kutxa y BBK o empreses de comunicación como Movistar, Vodafone o Euskaltel. Hai que resaltar igualmente la importancia que tuvo na zona la fabricación y venta de muebles con centros importantes en Ocharán y Ibarra.
El conceyu cunta con Oficina Municipal de Turismu, según Oficina d'información al consumidor (OMIC) nel centru de Mimétiz. De la mesma, abrióse una Delegación de la Cámara de Comerciu de Bilbao.
Cultura y deporte
El Cine-Teatru municipal ye'l complexu cultural más importante del conceyu, onde s'esiben les fines de selmana películes de cine, teatru o conciertos. El segundu centru ye la Casa de la Cultura allugada na Plaza d'Euskadi nel centru de Mimétiz. Cuenta cola biblioteca municipal, la sala d'esposiciones y el salón d'usos múltiples. Nos barrios tamién esisten centros socioculturales en San Pedro, La Herrera, Ocharán, Sollano y Aranguren. Nesti postreru ta allugáu'l llamáu «Kzgunea», un centru en formación en nueves teunoloxíes.