Edá_Moderna
Secuenciación
El sieglu XVIII empieza colo que Paul Hazard definió como crisis de la conciencia europea (1680-1715), que fizo posible la Revolución científica newtoniana, la Ilustración, la Crisis del Antiguu Réxime y la que puramente puede llamase Era de les Revoluciones, que'l so triple aspeutu se categoriza como la Revolución industrial (nel desenvolvimientu de les fuercies granibles, lo tecnolóxico y lo económico incluyendo'l trunfu del capitalismu), la Revolución burguesa (no social, cola conversión de la burguesía en nueva clase dominante y l'apaición del so nuevu antagonista: el proletariáu) y la Revolución lliberal (no político-ideolóxicu, de la que formen parte la Revolución francesa y les revoluciones d'independencia americanes). El desenvolvimientu d'esos procesos, que pueden considerase como consecuencies lóxiques de los cambeos desenvueltos dende'l fin de la Edá Media, van poner fin a la Edá Moderna. N'Europa atopar de nuevu n'ascensu demográficu, que se convierte esta vegada nel empiezu de la transición demográfica, superaes les mortalidaes catastrófiques: la postrera peste negro n'Europa Occidental (Marsella, 1720) escastar gracies a la presencia de la rattus norvegicus, que sustitúi biolóxicamente a la pestífera aguarón negru; y cola vacuna de Jenner llógrase'l primer recursu pal tratamientu d'epidemies. En cuanto a la fame, nun sume, de fechu nel sieglu asoceden numberosos motinos de subsistencia (que n'Inglaterra anteceden al nuevu tipu de protesta, amestáu al naciente proletariáu industrial), pero que nes zones que desenvuelven abondo ceo una agricultura capitalista y un sistema de tresportes modernizáu pueden salvase (n'Inglaterra, Francia y Holanda el sistema de canales fluviales antecede nun sieglu al trazáu del ferrocarril). N'otres siguió habiendo hasta bien entráu'l XIX, como España (fame de 1812, cuando se recurrió al consumu masivu de la tóxica almorta, que poles mesmes feches tamién foi detectáu polos ingleses na India) o Irlanda (monocultivu de la pataca que va llevar al fame irlandesa de 1845 y a la emigración masiva). L'equilibriu européu empecipiáu nel Tratáu de Westfalia (1648) recomponer nel d'Utrecht (1714) y caltiénse non ensin conflictos (dellos d'ellos llamaos Guerra de Socesión), con hexemonía continental para Francia (venceyada a España polos Pactos de Familia de la dinastía Borbón) y hexemonía marítima para Inglaterra, certificada más tarde en Trafalgar (1805). Les esploraciones de James Cook y la ocupación d'Oceanía conclúin la era los descubrimientos xeográficos La integración mundial avanza y surden les primeres guerres mundiales una y bones los imperios coloniales europeos parten territorios distantes (India, Canadá) de la que se dirimen otres reparties n'Europa (como'l de Polonia). Les posesiones europees lleguen a la so máxima espansión n'América en víspores de la Independencia d'Estaos Xuníos (1776) y de la Emancipación Hispanoamericana (1808-1824), antemanada pola Revolución de los Comuñeros en 1737 y la rebelión de Túpac Amaru en 1780. Pa recoyer el testigu de la sumisión colonial, África y Estremu Oriente van haber d'esperar al sieglu XIX, pero nel Asia Central garrar a una carrera pola ocupación d'un espaciu geoestratégicamente vacíu ente Rusia y China. Simultáneamente, nel Pacíficu norteamericanu entamar Rusia, Inglaterra y España, mientres la colonización d'Australia ye empecipiada per Inglaterra ensin apenes oposición.