cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fairchild-Republic A-10 Thunderbolt II
Actualizaciones
thumb|220px|Un A-10 Thunderbolt II provistu de sensor láser [[Pave Penny (señaláu con una flecha).]]
L'A-10 recibió delles meyores a lo llargo de los años. A principios de 1978 incorporóse-y un sensor láser Pave Penny. El Pave Penny ye un buscador pasivu que detecta la radiación láser emitida por un designador láser sobre un oxetivu pa una identificación de los blancos más rápida y precisa. En 1980 l'A-10 empezó a recibir un sistema de navegación inercial. Dempués, l'actualización Low-Altitude Safety and Targeting Enhancement (LASTE) apurrió equipamientu computerizado pa la puntería d'armes, pilotu automáticu, y un sistema d'alerta contra choque terrestre. Agora l'A-10 ye compatible con gafes de visión nocherniega pa operar con poca lluz. En 1999, los aviones empezaron a recibir sistemes de navegación GPS y una nueva pantalla multifunción. En 2005 el sistema LASTE empezó a ser actualizáu con ordenadores de control de tiru y vuelu integraos IFFCC (Integrated Flight & Fire Control Computers).
En 2005, la flota completa d'A-10 empezó a recibir una serie d'actualizaciones so un programa denomináu Precision Engagement (PE) qu'inclúin un sistema de control de tiru (FCS) ameyoráu, más contramedidas electróniques (ECM), y la capacidá de portar bombes intelixentes. Estes meyores dieron llugar a la nueva designación de modelu A-10C. L'A-10 tamién va ser incluyíu nun programa d'estensión de vida de serviciu (SLEP; Service Life Extension Program) nel que va recibir nales nueves. En xunu de 2007 concedióse-y a Boeing un contratu pa construyir 242 nuevos conxuntos de nales d'A-10.
La Government Accounting Office (GAO) envaloró en 2007 el costu de los planes d'actualización, renovación, y estensión de vida de serviciu pal conxuntu d'aviones A-10 en 2.250 millones de dólares hasta 2013. Los cambeos que-y apurren capacidá pa utilizar bombes de precisión tán entá en marcha. El Centro de Loxística Aérea Ogden del Mandu de Material de la Fuercia Aérea, na Base de la Fora Aérea Hill (Utah), completó'l trabayu d'esta actualización nel 100ᵘ A-10 en xineru de 2008.
Carauterístiques xenerales
L'A-10 ye altamente maniobrable a velocidaes y altitúes baxes gracies a les sos estenses nales, de gran superficie y allargamientu y con grandes alerones. Estes tamién dexen despegues y aterrizaxes curtios, pudiendo realizar operaciones dende aeródromos rudimentarios cerca del frente militar. Puede tar nel aire abeyando per mientres llargos periodos y operar a altores per debaxo de 300 metros con una visibilidá de 2,4 km. De normal vuela a velocidaes relativamente lentes, de 560 km/h, lo que-y dexa actuar meyor nel papel d'ataque a tierra que los rabiones cazabombarderos, que suelen tener dificultaes p'atacar oxetivos pequeños y en movimientu.
El Thunderbolt II pue ser calteníu y operáu dende bases con instalaciones llindaes cerca de les zones de batalla. Una carauterística inusual ye que munches de les partes d'esti avión son intercambiables ente los llaos derechu y esquierdu, incluyendo los motores, el tren d'aterrizaxe principal y los estabilizadores verticales. El robezu tren d'aterrizaxe, les ruedes de baxa presión, y les grandes nales rectes déxen-y utilizar pistes curties y en mala traza, inclusive con una pesada carga d'armamentu, siendo capaz d'operar dende bases aérees estropiaes. Si les pistes de despegue son destruyíes nun ataque, l'A-10 puede utilizar les calles de rodaxe, o seiciones de carretera rectes como pueden ser les autobahn alemanes. Tamién ta diseñáu pa ser recargáu, rearmado y reparáu con un equipu mínimu.
Estructura
thumb|250px|left|Un A-10 colos [[alerón|alerones aicionaos pa realizar el movimientu d'alabeo.]]
La mayor parte de les superficies estabilizadores del avión militar tán formaes por paneles con estructura de setu. La razón ye qu'apurren resistencia con un compromisu de pesu mínimu, amás con esta forma son menos propenses a deformarse en cualquier direición inclusive si parte del panel foi estropiáu. L'A-10 inclúi esti tipu de paneles nel cantu d'ataque de la nala, la envoltura de los flaps, los elevadores, timones y otres seiciones de derivar.
thumb|230px|Vista fronteru d'un A-10 na que se ve la boca del cañón y el [[tren d'aterrizaxe movíu.]]
Los alerones atopar na parte más alloñada de les ales pa llograr un mayor movimientu d'alabeo, como na mayoría de los aviones, pero nesti casu con dos carauterístiques distintives. La primera, los alerones son más grandes de lo convencional, cuasi'l 50% de la cuerda de la nala, apurriendo un meyor control inclusive a velocidaes baxes. Amás, los alerones tán estremaos en dos partes, que pueden ser remanaos por separáu a manera d'aerofrenos.
Por cuenta de la proximidá ente'l tren d'aterrizaxe fronteru y el cañón, nel A-10 el tren d'aterrizaxe ta movíu escontra la parte derecha del avión y el cañón llixeramente escontra la esquierda. Mientres el rodaxe pela pista, el tren d'aterrizaxe fronteru movíu provoca que l'aparatu tenga un radio de xiru desigual: xirar escontra la derecha nel suelu llévalu menos distancia que xirar a la izquierda por cuenta de la distancia qu'esiste ente la rueda interior y la rueda de direición ye tamién menor.
Durabilidá
L'A-10 Thunderbolt II ye un avión escepcionalmente resistente. El so fuerte estructura puede sobrevivir a impautos direutos de proyeutiles d'hasta 23 mm tantu de tipu furadora como d'altu esplosivu. Tien triple redundancia nos sos sistemes de control de vuelu, con sistemes mecánicos pa sofitar unos sistemes hidráulicos de doble redundancia. Esto dexa al pilotu siguir volando y aterrizar inda cuando pierde la potencia hidráulica o inclusive parte d'una nala. Pa pilotar ensin potencia hidráulica úsase'l sistema de control de vuelu de reversión manual; ésti realiza de forma automática'l control de cabecio y chisgada, y dexa al pilotu'l control (cambéu a reversión manual) del alabeo. Na manera de reversión manual, l'aeronave ye lo suficientemente controlable so condiciones favorables como pa tornar a base y aterrizar, anque les fuercies de control son enforma mayores de lo normal. Ta diseñáu pa poder volar con un namái motor, una cola, un elevador y la metá d'una nala arrincada.
thumb|250px|left|Un Thunderbolt II dempués de realizar un aterrizaxe d'emerxencia na [[Edwards AFB en marzu de 2008, entá colos aerofrenos aicionaos.]]
El tren d'aterrizaxe principal d'esti modelu de Fairchild-Republic ta diseñáu de manera que les ruedes sobresalgan parcialmente de les sos barquillas cuando s'atopen retraídas pa faer que los aterrizaxes con tren plegáu (aterrizaxe de banduyu, riquíu en casu de fallu del tren d'aterrizaxe) sían más controlables y menos dañibles pa la parte inferior del aparatu. Adicionalmente, les ruedes del tren d'aterrizaxe son plegaes siempres escontra la parte delantera del avión, de manera que si pierde la potencia hidráulica'l pilotu puede a cencielles soltar el mecanismu y una combinación de gravedá y resistencia al vientu va abrir y va bloquiar el tren nel so sitiu.
thumb|180px|El pilotu de la USAF Kim Campbell repara la so A-10 estropiáu nuna misión sobre [[Bagdag en 2003.]]
Un exemplu de la durabilidá del A-10 producióse cuando la entós capitán de la USAF Kim Campbell, realizando una misión de sofitu a tierra sobre Bagdag mientres la Invasión d'Iraq de 2003, sufrió fuertes daños nel so A-10 por fueu antiaéreo el 7 d'abril. Los proyeutiles enemigos estropiaron unu de los motores y inutilizaron el sistema hidráulicu, forzando l'usu del sistema mecánicu de reserva pa remanar los controles de vuelu y estabilizar l'avión. A pesar d'eso, Campbell consiguió siguir remanándolo cola manera de reversión manual mientres una hora y aterrizalo con seguridá na base aérea.
Propulsión
Una carauterística del A-10 ye la inusual posición del so par de motores turbofán General Electric TF34-GUE-100 de 40,32 kN (9.065 lbf) d'emburrie cada unu. Esisten dellos motivos pal so allugamientu: Por cuenta de la so posición elevada, los motores tán xiraos un ángulu de 9 graos con al respective de la llinia horizontal del avión pa conducir la llinia d'emburrie combináu escontra'l centru aerodinámicu del avión. Esto evita realizar les compensaciones pa compensar el momentu de cabecio de picáu necesaries si los motores tuvieren en paralelu col fuselaje. Los pesaos motores riquen unos soportes fuertes, asina que cada unu ta conectáu al fuselaje por cuatro pernos.
Los cuatro depósitos de combustible de los que dispón l'A-10 tán asitiaos próximos al centru del avión, amenorgando la probabilidá de que reciban un impautu o se dixebren de los motores. Estos tanques disponen de dellos métodos de proteición: La otra posible fonte d'inflamación, los motores, tán protexíos del sistema de combustible y del restu de la estructura por cortafueos y equipamientu d'estinción de quemes. Inclusive nel casu de que tolos depósitos sían estropiaos y piérdase tol so conteníu, queda abonda combustible en dos tanques sumidoriu autosellantes como pa dexar al avión siguir volando hasta 370 quilómetros más.
Sistemes d'armes
thumb|left|180px|Instalación del GAU-8 nel A-10. El fuselaje del avión ta construyíu en redol al cañón. Por casu, el tren delanteru ta movíu a la derecha del avión pa face-y sitiu al cañón rotativu; ésti ta movíu unos centímetros al llau contrariu, de manera que la boca del cañón pola que salen los proyeutiles, que ye la que s'atopa a les 9 en puntu vistu dende la parte frontera del mesmu, queda perfectamente alliniada dientro de la exa llonxitudinal del avión (ver imaxe). La munición del cañón almacenar nun tambor de 1,82 metros de llongura que tien capacidá pa un máximu de 1.350 proyeutiles de 30 mm, pero que xeneralmente namái se carga con 1.174. El dañu causáu pola detonación de la munición del tambor en casu de ser algamada por un proyeutil esplosivu enemigu sería catastróficu, polo que se dedicó una gran cantidá d'esfuerciu en protexer el tambor, instalándo-y múltiples plaques de blindaxe de distintes groseces ente'l mesmu y el revestimiento del avión por que si dalgún proyeutil enemigu algama esa zona, ésti españe antes d'algamar el tambor. Adicionalmente cunta con una capa final de blindaxe alredor del propiu tambor pa protexelo de daños de fragmentación. La munición del cañón ye cargada con un carru de municionamiento GFU-7/Y fechu específicamente pal A-10 y el GAU-8.
thumb|300px|Un A-10 con contenedor [[contramedidas electróniques|ECM, contenedor LAU-10 (4 cohetes Zuni), 2 misiles AGM-65 Maverick, 4 bombes ensin emponer, y 2 misiles AIM-9 Sidewinder.]]
En cuanto al armamentu esternu, l'A-10 usa davezu'l misil aire-superficie AGM-65 Maverick, con distintes variaciones pa empuestu electro-ópticu (por TV) o por infrarroxos. El Maverick dexa atacar oxetivos a muncha más alloña que'l cañón, polo que ye más seguru en presencia de sistemes antiaéreos modernos. Mientres la Guerra del Golfu, ante l'ausencia de cámares infrarroxes de barríu fronteru (FLIR) n'el mesmu avión, utilizáronse les cámares d'infrarroxos del misil Maverick pa les misiones nocherniegues. Otru armamentu del que dispón son les bombes de recímanu y contenedores de cohetes como'l Hydra 70. Anque l'A-10 ta preparáu pa llanzar bombes empuestes por láser, el so usu ye relativamente raru; a les baxes altitúes y velocidaes que suel operar l'A-10, les bombes ensin emponer estándar ufierten una precisión fayadiza a un costu enforma menor. Los Thunderbolt II tamién suelen llevar un contenedor de contramedidas electróniques (ECM) ALQ-131 so una de les ales y un par de misiles aire-aire AIM-9 Sidewinder so la otra pa defensa propia.
Modernización
Col programa de cambéu llamáu Precision Engagement van actualizase 356 aviones A-10/OA-10 a la versión A-10C introduciendo una serie de meyores nos aviones esistentes: un nuevu ordenador de vuelu, nuevos controles y pantalles de tipu cabina de cristal, con dos nueves pantalles a color de 140 mm (5,5 pulgaes) cola función de mapa en movimientu, y un sistema de xestión d'almacenamientu dixital integráu.
Otres meyores financiaes pa la flota d'A-10 inclúin un nuevu enllaz de datos (data link), capacidá pa emplegar bombes intelixentes con teunoloxía d'empuestu de bombes convencionales Joint Direct Attack Munition (JDAM) y d'empuestu de bombes de recímanu Wind Corrected Munitions Dispenser, y la posibilidá de portar un pod de designación d'oxetivos integráu como'l Northrop Grumman LITENING o'l Lockheed Martin Sniper Advanced Targeting Pod. Tamién s'inclúi'l ROVER (Remotely Operated Videu Enhanced Receiver), un receptor de videu operáu remotamente qu'apurre datos de los sensores a personal de tierra.
Colores y camuflaje
thumb|250px|A-10 Thunderbolt II con camuflaje tipu monte européu, [[1988.]]
Una y bones l'A-10 vuela baxu y a velocidaes subsóniques, ye importante intentar despintalo a la vista por aciu camuflaje. Probáronse munchos tipos de combinaciones de pintura distintos.
Operadores
thumb|250px|A-10 volando sobre la [[McGuire AFB.]] thumb|250px|Cuatro A-10 de la [[111ª Nala de Caza, Guardia Nacional Aérea de Pennsylvania, volando en formación mientres una misión de repostaxe.]]
Entrada en serviciu
thumb|250px|Un A-10 Thunderbolt II disparando un misil [[AGM-65 Maverick.]]
La primer unidá de la Fuercia Aérea en recibir los A-10 Thunderbolt II foi la 355ª Nala d'Entrenamientu Tácticu, con base na Base de la Fuercia Aérea Davis-Monthan (Arizona), en marzu de 1976. La primera n'algamar la completa disponibilidad pal combate foi la 354ª Nala de Caza Táctica de la Base de la Fuercia Aérea Myrtle Beach (Carolina del Sur), en 1978. L'esplegue de los A-10A siguió n'otres bases tantu en territoriu estauxunidense como nel esterior, incluyendo les bases England AFB, en Louisiana; Eielson AFB, n'Alaska; Base Aérea d'Osen, Corea del Sur; y RAF Bentwaters/RAF Woodbridge, Reinu Xuníu.
Primeramente los A-10 fueron mal acoyíos por munchos miembros de la Fuercia Aérea. La mayoría de los pilotos de caza nun queríen camudase al Warthog por cuenta de que tradicionalmente apreciaben la velocidá y apariencia de los caces. En 1987, munchos A-10 fueron pasaos a la misión de control aereu avanzáu (FAC) y redesignados OA-10. En misión FAC el OA-10 de normal ye forníu con hasta seis contenedores de cohetes Hydra de 70 mm, xeneralmente con cabeces de combate de fumu o fósforu blancu, usaos pa marcar oxetivos. Sicasí los aviones OA-10 nun sufrieron nengún cambéu físicu y caltienen tola so capacidá de combate a pesar de la redesignación.
Guerra del Golfu
L'A-10 entró en combate per primer vegada mientres la Guerra del Golfu en 1991, destruyendo más de 900 carro de combate, unos 2000 vehículos militares y cerca de 1200 pieces d'artillería del Exércitu Iraquín. Tamién baltó dos helicópteros iraquíes col cañón GAU-8. El primeru d'esos valtamientos foi realizáu por del capitán Robert Swain el 6 de febreru de 1991 sobre Kuwait y convirtióse na primer victoria aire-aire del Thunderbolt II. Mientres la guerra fueron baltaos cuatro aparato A-10, toos por misiles superficie-aire. L'avión d'ataque estauxunidense tuvo un porcentaxe de capacidá operativa del 95,7%, con unes 8100 salíes y llanzando'l 90% de los misiles AGM-65 Maverick utilizaos nel conflictu. L'ésitu del Warthog nel conflictu fizo que poco dempués la Fuercia Aérea abandonara la idea de reemplazalo con una versión de sofitu aereu cercanu del F-16.
Intervenciones en Bosnia y Kosovo
thumb|250px|Un A-10A Thunderbolt II del 81ᵘ Escuadrón de Caza de la [[USAF mientres una misión de combate de la Operación Fuercia Aliada llevada a cabu dende la Base Aérea de Aviano.]]
Los aviones A-10 Thunderbolt II de la Fuercia Aérea estauxunidense dispararon aproximao 10.000 proyeutiles de 30 mm d'uraniu aprobetáu en Bosnia y Herzegovina ente 1994 y 1995. Arriendes de tomar de dellos vehículos blindaos y armes pesaes por serbobosnios nun almacén n'Ilidža, poner en marcha una serie d'incursiones coles mires d'alcontrar y destruyir el material prindáu. El 5 d'agostu de 1994, dos Warthog alcontraron y ametrallaron una d'estes pieces, un cazacarros. Dempués del ataque, consideráu esitosu, los serbios devolvieron los demás blindaos. Los A-10 entraron n'escena pocu más d'un mes dempués, cuando un OA-10 y dos SEPECAT Xaguar de la RAF atacaron un tanque serbiu asitiáu dientro de la identificada "zona d'esclusión" de 20 milles alredor de Sarayevu. N'agostu de 1995, la OTAN llanzó una ofensiva llamada Operación Fuercia Apostada. Los A-10 realizaron misiones de sofitu aereu cercanu, atacando a l'artillería serbio y les sos posiciones. A finales de setiembre los Thunderbolt II empezaron a realizar patrulles de nuevu.
Los A-10 tornaron a la rexón como parte de la Operación Fuercia Aliada empecipiada en marzu de 1999 en Kosovu. El 27 de marzu de 1999, un F-117 Nighthawk foi baltáu poles defenses antiaéreas a unos 40 quilómetros de Belgráu. Asina súpose que'l pilotu saltara tres les llinies enemigues, unvióse un equipu de busca y rescate formáu por trés helicópteros CSAR MH-53 Pave Low y MH-60 Pave Hawk, y escoltados por dos A-10.
El 6 d'abril de 1999, los A-10, xunto con aviones del portaviones USS Roosevelt, participaron nos ataques contra cerca de 30 oxetivos na zona suroeste de Kosovo. Mientres la OTAN sentía como'l sistema de defensa antiaérea serbiu taba siendo amenorgáu, los Warthog empezaron a ver como cada vez más misiones d'ataque a tierra yéren-yos encamentaes. Permanecieron na zona d'operaciones hasta que los combates remataron a mediaos de xunu.
Guerra d'Iraq
El 20 de marzu de 2003 empezó la Operación Llibertá Iraquina, y nos primeros combates participaron sesenta aviones A-10 y OA-10. El 30 d'abril de 2003 la Central de Fuercies Aérees d'Estaos Xuníos publicó Operation Iraqi Freedom: By the Numbers, un informe desclasificáu alrodiu de la campaña aérea mientres la invasión. Nél indícase que los A-10 tuvieron un porcentaxe de capacidá operativa del 85%, dispararon 311.597 proyeutiles de 30 mm, y que foi baltáu un únicu A-10 pol fueu iraquín cerca del Aeropuertu Internacional de Bagdag escontra'l final de la campaña. Tamién realizó 32 misiones nes que llanzó folletos de propaganda sobre Iraq.
La versión modernizada A-10C foi esplegada n'Iraq per primer vegada nel tercer trimestre de 2007 col 104ᵘ Escuadrón de Caza de la Guardia Nacional Aérea de Maryland. Esti modelu incluyó l'actualización Precision Engagement. Los sistemes de comunicaciones y aviónica dixital del A-10C amenorgaron considerablemente'l tiempu necesariu p'adquirir y atacar un oxetivu en sofitu aereu cercanu.
Intervención militar en Libia de 2011
Estaos Xuníos esplegó seis aviones A-10 pa participar na Operación Amanecer de la Odisea. El 26 de marzu de 2011 los A-10 empezaron les operaciones de combate xunto a aviones artillados Lockheed AC-130, atacando fuercies terrestres. Estos fueron los primeros aviones usaos per Estaos Xuníos contra tropes de Gadafi; los ataques previos teníen como oxetivu infraestructures antiaéreas y de mandu.
El 28 de marzu unu de los A-10, xunto a un P-3 Orion de l'Armada d'Estaos Xuníos, atacaron tres embarcaciones de la Guardia Costera Libia que taben disparando contra la ciudá de Misrata y buques mercantes. El P-3 llanzó misiles AGM-65F Maverick contra un buque de patrulla de la clase Vittoria, forzando a los sos tripulantes a abandonalo. L'A-10 ametralló dos embarcaciones más pequeñes col so cañón GAU-8 Avenger de 30 mm, fundiendo una y forzando a la tripulación a abandonar la otra. Los aviones recibieron información de xestión del espaciu aereu ya imaxe marítima per parte del destructor USS Barry (DDG-52).
Futuru
Anguaño la flota d'aviones atopar en procesu de modernización dende empiezos de 2005, cuando empezaron a ser actualizaos al modelu C. Ta previstu que'l A-10 caltener en serviciu cola Fuercia Aérea de los Estaos Xuníos hasta 2028, y ye posible que más tiempu, cuando van poder ser reemplazaos pol Lockheed Martin F-35 Lightning II. L'Axencia d'Investigación de Proyeutos Avanzaos de Defensa (DARPA) estauxunidense ta estudiando la posibilidá de crear una versión non tripulada del A-10.
Llamatos
L'A-10 Thunderbolt II recibió'l so popular llamatu Warthog ('facóquero' n'inglés) de los pilotos y demás miembros de los escuadrones d'ataque de la USAF que lo pilotaron y caltuvieron. L'A-10 foi l'últimu avión de combate de reacción de la compañía Republic Aviation en sirvir cola Fuercia Aérea estauxunidense, al ser ésta adquirida por Fairchild Aircraft. El llamatu en cuestión ye la continuación d'una serie empecipiada col Republic F-84 Thunderjet moteyáu como Hog ('gochu'), el Republic F-84F Thunderstreak como Superhog, y el Republic F-105 Thunderchief como Ultra Hog. Otru llamatu menos común que recibió l'A-10 ye'l de Tankbuster (n'español: «estroza-tanques»).
Brécy (Aisne)
Brécy ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
La Repenerencia
La Repenerencia ye una aldea de la parroquia de Balmonte nel conceyu asturianu de Miranda.
Alcuéntrase a 2,50 km de Balmonte, la capital del conceyu, a un altor mediu de 480 msnm y tien una población de.
Psidium rostratum
Psidium rostratum ye una especie de planta con flor na familia de les Myrtaceae.
Ye endémica del departamentu de Baltes, Perú onde s'atopa nos montes costeros.
Nebreda
La Villa de Nebreda ye tamién la denominación del conceyu, códigu INE-2313. Atopar nel partíu xudicial de Lerma, contorna del Arlanza, provincia de Burgos, Castiella la Vieya, güei comunidá autónoma de Castiella y Llión, (España). Tien un área de 28,43 km² con una población de 81 habitantes (INE 2010) y una densidá de 2,84 hab/km².
Situación xeográfica
La Villa de Nebreda atópase ta asitiada a 12 km. de Lerma, 19 de Santu Domingu de Silos y a 50 de Burgos. 41° 58' 8" N 3° 38' 5" W
Monumentos d'interés
left|250px El principal monumentu d'interés de la villa ye la Ilesia de la Natividá de La nuesa Señora, que la so festividá celebrar el día 8 de setiembre.
Behnia
Behnia ye un xéneru de plantes perteneciente a la familia de les agavacees. Contién una única especie: Behnia reticulata Durand & Schinz.
María Cristina Martínez
María Cristina Martínez Habibe ye una botánica, taxónoma, bióloga, curadora, y profesora colombiana. Trabayó estensamente con investigaciones na familia de les burseráceas de Centro y Suramérica.
Desenvuelve actividaes académcias y científiques nel Departamentu de Química y Bioloxía, de la Universidá del Norte. Y ye investigadora asociada nel Ranchu Santa Ana Botanic Garden.
Llogró'l so PhD pola Claremont Graduate University con estudios en Molecular phylogenetics, biogeography and leaf anatomy of Bursera (Burseraceae) in the Greater Antilles and the Bahamas archipelago (Filoxenia molecular, bioxeografía y anatomía foliar de Bursera (Burseraceae) nes Antilles Mayores y el archipiélagu de Les Bahames). En 2005, la maestría, pola Lehman College (de la Universidá de la Ciudá de Nueva York); y, en 1998, la llicenciatura en bioloxía pola Universidá Nacional de Colombia.
Ye autora na identificación y nomamientu de nueves especies pa la ciencia, a abril de 2016, tien cuatro rexistros d'especies nueves pa la ciencia, especialmente de la familia Burseraceae, y con énfasis de los xéneros Bursera y Dacryodes, publicar davezu en Brittonia (vease más embaxo'l venceyu a IPNI).
Brenelle
Brenelle ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Nava de Roa
Nava de Roa ye una llocalidá y un conceyu español al sur de la provincia de Burgos (Castiella y Llión), na comarca de la Ribera del Duero, conocida especialmente pola calidá de los sos vinos D.O. Ribera del Duero.
Llocalización
N'horizonte non bien alloñáu, la N-122 va ser desdoblada pa pasar a denominase A-11, l'Autovía del Duero.
Monumentos
thumbnail|Nava de Roa
Ilesia parroquial de San Antolín Mártir. Construyida nel sieglu XVII y ampliada nel XVIII, tien una portada barroca y una torre neoclásica. Nel so interior, alluga un retablu y una pila bautismal dambos del sieglu XVI, asina como un Cristu góticu de grandes dimensiones probablemente del sieglu XIV. El retablu foi fechu por Pedro Cicarte, vecín d'El Burgo de Osma, en 1598, y decoráu por Pedro Pérez, vecín de Aranda de Duero. El so costu foi de 128.376 maravedinos y 208 reales.
Ermita de Santa Ana, asitiada nel monte Calvariu, d'estilu barrocu y anguaño en ruines. Nel so cortil atópase'l campusantu municipal.
A lo último, ye posible ver dellos exemplos d'arquiteutura popular con parés que caltienen les sos tremes de madera y que son de les poques qu'aguantaron a la quema del pueblu asocedíu nel sieglu XIX, como l'asitiada na cai Santa Ana, 4, con fachaes al conceyu y a la ilesia, qu'alluga la casa rural La Casa de Nava.
Economía
La economía ye de base casi puramente agraria. Cultívase trigu, cebada, maíz, remolacha y, sobremanera uva de la que se llogren inmeyorables vinos incluyíos na D.O. Ribera del Duero. Anguaño esisten tres bodegues dedicaes a la so producción y esplotación: Bodega La Manca de Salamanca, Bodegas y Viñedos Monteabellón y Bodegas Señorío de Nava.
La ganadería, de menor importancia, ye namái ovina. Esisten tamién un taller mecánicu Taller Castilla Rialsa, dos chigres y dos cases de turismu rural.
Regularmente visiten la llocalidá trés panaderos (a diariu) y un vendedor ambulante (selmanalmente), Francisco de la tienda LUCY de Peñafiel.
Gastronomía
Al igual que nel restu de la contorna lo más destacable ye'l vinu y el llechazu rustíu.
Fiestes y eventos
La fiesta más importante ye la de San Antolín Mártir que tien llugar el 2 de setiembre. Otra fiesta ye la de San Gregorio Nacianceno el 9 de mayu.
Historia
El topónimu nava ye d'orixe prerromanu y significa tierra llana arrodiada de llombes. Surdida nel ámbitu de la repoblación medieval en redol a los sieglos X y XI, la so dómina de mayor rellumanza asítiase ente los sieglos XVI y XVIII. Ye entós cuando Nava de Roa benefíciase de ser un nuedu de comunicaciones, encruz de los caminos Valladolid-Soria y Segovia-Zaragoza.
Cuando nel añu 1143 Alfonsu VII concede'l fueru de Sepúlveda, surde la Comunidá de Villa y Tierra de Roa, siendo una de les sos 33 aldegues.
Nel Censu de Vecinderos de la Corona de Castiella fechu en 1591 denomóse Nava, pertenecía a la Tierra de Roa, incluyida na provincia de Burgos. La comunidá cuntaba con 1.569 vecinos pecheros, correspondiendo 563 a la capital.
A la cayida del Antiguu Réxime queda constituyíu en conceyu constitucional nel partíu de Roa, perteneciente a la rexón de Castiella la Vieya que nel Censu de la matrícula catastral cuntaba con 186 llares y 605 vecinos.
El sieglu XIX marcó'l cayente sobremanera por dos fechos destacaos. El primeru foi la so destrucción casi total (1836) nel marcu de la Primer Guerra Carlista pol xeneral carlista Miguel Gómez Dames; namái permanecieron de pies trés cases, de les qu'inda se caltienen dos, una de les que güei alluga la casa rural La casa de Nava. El segundu foi la plaga de filoxera qu'acabó colos viñeos de la zona y, poro, con gran parte de la so actividá económica. El descensu de población hasta los nuesos díes foi continuu.
Nesta población caltúvose encarceláu a «Juan Martín El Empecinado», famosu guerrilleru que lluchó contra les tropes napoleóniques, tres la so captura en Olmos de Peñafiel (1823). Darréu foi entregáu al alcalde de Roa de Duero, Gregorio González, y ellí foi executáu en 1824.
Cinturón d'asteroides
El cinturón d'asteroides ye una rexón del Sistema Solar, con forma de discu circunestelar, asitiada nel Sistema Solar, ente les órbites de los planetes Marte y Xúpiter. Esta rexón ta ocupada por un gran númberu de cuerpos estelares sólidos y de forma irregular, de tamañu variáu pero muncho más pequeños que planetes, nomaos asteroides o planetes menores. Esti cinturón d'asteroides ye nomáu tamién cinturón d'asteroides principal, o cinturón principal, pa distinguilu d'otres poblaciones d'asteroides del Sistema Solar, como los asteroides cercanos a la Tierra (Near-Earth asteroids, NEA) o los asteroides troyanos.
La metá de la masa del cinturón contiénenla los cuatro asteroides mayores: Ceres, Vesta, Palas ya Hygiea. Sicasí, la masa total del cinturón ye pequeña, d'aproximadamente'l 4% de la de la Lluna. miniaturadeimagen|300x300px|Cinturón d'asteroides del Sistema Solar interior. El cinturón d'asteroides, asitiáu ente les órbites de Marte y Xúpiter, ta representáu en color blanco. En verde apaecen los troyanos de Xúpiter, y en naranxa'l [[grupu de Hilda.]] Ceres, l'únicu de los asteroides del cinturón grande bastante pa ser incluyíu na categoría de los planetes nanos, tien un diámetru de 950 km, y los otros trés citaos anantes tienen diámetros medios de menos de 600 km. El restu los oxetos del cinturón son de tamañu pervariable, y dalgunos son tan pequeños como una partícula de polvu. El material del cinturón ye tan ralo que numberoses naves espaciales non tripulaes tienen travesáolo ensin problema. Sicasí, los choques ente grandes asteroides pasen, y de resultes d'ellos puede formase una familia d'asteroides que comparten les mesmes carauterístiques orbitales y composiciones. Los asteroides individuales categorícense, dientro del cinturón, pol so espectru, y la mayoría ta incluyíu nún de los siguientes grupos principales: carbonáceos (tipu C), silicatos (tipu S) y ricos en metales (tipu M).
El cinturón d'asteroides formose a partir de la nebulosa solar primordial como un grupu de planetesimales, que son los precursores, de pequeñu tamañu, de los protoplanetes. Na rexón ente Marte y Xúpiter les perturbaciones gravitacionales provocaes por Xúpiter cargaron a los protoplanetes con una cantidá d'enerxía orbital que-yos impidió xuntase pa formar un planeta. Les colisiones yeren demasiao violentes y, en cuenta de fundise, los planetesimales y la mayoría de los protoplanetes rompiéronse. De resultes, el 99,9% de la masa orixinal del cinturón perdióse nos primeros 100 millones d'años d'esistencia del Sistema Solar. Dellos asteroides cayeron al Sistema Solar interior, convirtiéndose en meteoritos que chocaron colos planetes d'esa zona. Entá güei, les órbites de los asteroides pertúrbense de forma medible cuando'l so periodu de revolución alredor del Sol forma una resonancia orbital con Xúpiter. A eses distancies orbitales produzse un güecu de Kirkwood cuando los asteroides son arrastraos a otres órbites.
Hai dellos tipos de cuerpos celestes de pequeñu tamañu notres rexones del Sistema Solar: son los asteroides cercanos a la Tierra, los centauros, los oxetos del cinturón de Kuiper, los discos dispersos, los sednoides y los oxetos de la nube d'Oort.
El 22 de xineru de 2014 científicos de l'Axencia Espacial Europea notificaron la detección, por primer vegada, de vapor d'agua en Ceres, el mayor de los oxetos del asteroide. La detección foi posible gracies a la capacidá d'observación del espectru infrarroxu llonxanu del observatoriu espacial Herschel. El descubrimientu foi una sospresa, porque atribúise a los cometes, y non a los asteroides, la propiedá de "soltar chorros y plumes". Según ún de los científicos qu'espublizaron l'estudiu, "les llendes ente lo que ye un cometa y un asteroide son cada vegada más borroses".
Tabláu (Balmonte)
Tabláu ye una aldea de la parroquia de Balmonte nel conceyu asturianu de Miranda.
Breny
Breny ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tabláu (Balmonte)
Alcuéntrase a 1,50 km de Balmonte, la capital del conceyu, a un altor mediu de 330 msnm y tien una población de.
Breny
Tien una población de y una superficie de  km².
Thorborg Rappe
Biografía
Thorborg Rappe foi fía del noble cortesanu Fredrik Rappe y de Charlotta Danielsson, y hermanasca d'Emmy Rappe, pionera na educación d'enfermería en Suecia. Foi criada na casa de los sos padres y casóse en 1854 col so primu'l barón Carl August Rappe (1828-1877). Vivió na casa del so maríu hasta 1868, pero tres la gran fame de 1867-1868, Carl August acabó arruináu y tuvo que vender les sos propiedaes y trabayar como funcionariu públicu. Tres la so muerte en 1877, Thorborg camudar a Estocolmu.
De 1878 a 1891 Rappe foi la direutora del colexu pa neños con discapacidá intelectual n'Estocolmu, al cargu de la Föreningen för sinnesslöa barns vård ("Asociación pal cuidu de los neños con defectos mentales") y dende l'añu 1891 hasta la so muerte dirixó la "casa pa muyeres con discapacidá intelectual" (hemmet för kvinnliga idioter).
Foi l'autora del primer llibru en suecu sobre la educación de los neños con discapacidá intelectual, que emplegóse mientres munchos años y foi bien influyente en Suecia.
En 1893 foi tamién la representante unviada per Suecia al Congresu de Muyeres en Chicago.
Valeria Maximila
Valeria Maximila foi una emperatriz romana consorte, esposa del emperador Majencio.
Yera la fía del emperador Galerio y la so primer esposa, que'l so nome desconocer. Casóse con Majencio alredor del añu 293 y dio-y dos fíos. El mayor, Valerio Rómulo, nació alredor del añu 294, ente que'l nome del otru fíu desconozse. Posiblemente foi Aurelio Valerio, executáu en 312. Como fía del emperador, tenía'l títulu de nobilissima femina.
Maria Montessori
. Foi la primer muyer italiana que se graduó como doctora en Medicina.
Valeria Maximila
El so maríu foi aclamáu emperador n'ochobre de 306 contra los deseos del padre de Valeria Maximila, quien intentó derrocar al usurpador en 307 pero ensin ésitu. Majencio siguió siendo'l gobernante de Roma, Italia y África hasta 312. El fíu de Valeria, Rómulo, morrió en 309. En 312 Constantín I invadió Italia. Valeria y el so maríu taben xuntos antes de la batalla de la ponte Milvio cuando ella sume de la documentación histórica. El so destín desconozse.
Maria Montessori
Anguaño puede paecer difícil entender bien l'impautu que tuvo Maria Montessori na renovación de los métodos pedagóxicos de principios del sieglu XX, una y bones la mayoría de les sos idees güei paecen evidentes. Pero, nel so momentu, fueron innovaciones radicales qu'inclusive llevantaron discutinios ente los sectores más conservadores.
L'autora defendía que'l xuegu ye la principal actividá al traviés de la cual el neñu lleva la so vida mientres los primeros años d'edá, afirmación que menta tamién Jean Piaget. Per mediu d'ésti, l'infante repara ya investiga tou lo rellacionao cola so redolada d'una manera llibre y bonal. Los pequeños van rellacionando les sos conocencies y esperiencies previes con otres nueves, realizando procesos d'aprendizaxe individuales, fundamentales pa la so crecedera, independientemente del mediu ambiente nel que se desenvuelva (Arango, et.al. 2000:4-9)
Biografía
Nació'l 31 d'agostu de 1870 en Chiaravalle, provincia d'Ancona, Italia, nel senu d'una familia burguesa católica. Los sos padres fueron Renilde Stoppani y Alessandro Montessori, militar d'oficiu y home bien estrictu; sicasí, n'el so familia reconocía'l derechu a cierta educación de la muyer.
Estudió inxeniería a los 14 años, depués estudió bioloxía y d'últimes foi aceptada na Facultá de Medicina de la Universidá de Roma "La Sapienza". El so padre opúnxose de primeres pero a pesar d'ello terminó graduándose en 1896 como la primer muyer médica n'Italia. Foi miembru de la Clínica Psiquiátrica Universitaria de Roma. Más tarde, estudió antropoloxía y llogró un doctoráu en filosofía, dómina na qu'asistió a unu de los primeros cursos de psicoloxía esperimental. Ye contemporánea de Freud y desenvolvió la so propia clasificación d'enfermedaes mentales. thumb|290px|right|Colexu Montessori nos [[Países Baxos, 1915. Fotografía recoyida nel llibru Van Holkema & Warendorf's Uitgevers Mij, Ámsterdam, 1916, que trata sobre'l métodu Montessori.]] Cuando s'unificaron les provincies italianes ya independizóse Italia, hubo un deterioru na situación económica del país. Nesi momentu, interesar poles condiciones sociales, especialmente de les muyeres. Participó en dos congresos internacionales pa muyeres: unu celebráu en Berlín en 1896 y otru en Londres en 1900. Faló de les muyeres y de los neños, enfatizando les repercusiones que les condiciones de vida tienen sobre la sociedá. En 1898, nun congresu en Turín espunxo la importancia de la educación y atención a neños con defectos mentales y plantegó la rellación ente l'abandonu infantil y el desenvolvimientu posterior de la delincuencia.
Ente 1898 y 1900 trabayó con neños consideraos alteriaos mentalmente. Diose cuenta de qu'estos neños teníen potencialidaes que, anque taben menguaes, podíen ser desenvueltes y que yeren dignos d'una vida meyor ensin representar una carga pa la sociedá. Nesti momentu decidió dedicase a los neños mientres el restu de la so vida. Reparó a los neños d'una institución pa neños “ineducables” xugando coles migayes de la comida, porque nun había nengún oxetu más nel sitiu. Vio que nun seles comíen, sinón que les manipoliaben y diose cuenta de que lo que-yos faía falta yeren oxetos pa tocar, que'l ser humanu tien necesidá d'actividá, de realidá, de cultivar la so intelixencia y personalidaes.
Influencies recibíes
Montessori, al desenvolver el so llabor pedagóxicu, afayó los trabayos de dos médicos franceses, Jean Itard (1774-1838) y Eduardo Séguin (1812-1880). El primeru d'estos ye consideráu'l "padre" de la nueva pedagoxía, qu'establez la importancia de la observación nos neños y entiende qu'a los neños nun se-yos puede imponer nada y el segundu creó exercicios y materiales p'ayudar al neñu a desenvolver les sos facultaes, amás d'estudiar el casu del denomináu neñu selvaxe d'Aveyron). Más tarde, conoció los trabayos del pedagogu suizu Johann Heinrich Pestalozzi (1746-1827). Pestalozzi faía énfasis na preparación del maestru, que primero tien de llograr un cambéu na so persona y tien de tener amor al so trabayu. Tamién tien d'haber amor ente'l neñu y el maestru.
Propuesta educativa
Ente otros puntos, Montessori diz que la educación basar nun triángulu:
L'amor referir al respetu, la llibertá con responsabilidá, con llendes y estructura. Valoralo, fe, enfotu, paciencia. Conocer les sos necesidaes. Empatía.
Amor: habilidá de da-y al neñu la posibilidá d'espertar el so espíritu pa dempués apurri-y los medios que correspuendan a esti espertar. Nun ye un métodu pedagóxicu, ye'l descubrimientu del home. Afayó que ye'l neñu quien puede formar al home colos sos meyores o peores carauterístiques. “El neñu precisa ser reconocíu, respetáu y ayudáu. El neñu ye'l padre del home.” Afayó cualidaes qu'emponderen al home nel neñu, como calter, fuercia moral y fuercia de la personalidá, presentes dende la primer infancia anque tienen de ser desenvueltes. Tien de respetase'l derechu del neñu a protestar y opinar: ello trai les capacidaes d'observación, analís y síntesis. Precisamos facilita-yos los medios pa desenvolveles.
Utilizó nel hospital los materiales d'Edouard Séguin, y basándose nestos ellaboró los sos propios materiales. Tenía dos ayudantes ensin nenguna preparación docente, ensin prexuicios nin idees preconcebíes. Son estos dos años la base de les sos conocencies. Llogró que los neños realizaren l'exame estatal: llograron resultancies similares a los de los neños normales. Llegó a la conclusión de que'l neñu normal ta subdesendolcáu.
thumb|230px|right|Páxina del llibru, The New Student's Reference Work, 5 volumes, Chicago, 1914 (editáu por Chandler B. Beach (1839-1928).
Ellaboró la Pedagoxía científica: partiendo de la observación y del métodu científicu, ellaboraba los sos materiales y la so filosofía. Al ameyorar la situación socioeconómica n'Italia, fixéronse viviendes d'interés social. Los neños trés a seis años nun diben a la escuela y los constructores esmolecíense porque destruyíen les instalaciones; arriendes d'esto'l ministru d'educación solicitó l'ayuda de María Montessori por que tratara a estos neños. El 6 de xineru de 1907 inauguróse la primer Casa de Neños en San Llorienzo, en Roma. Empezó creándose l'área de vida práutica (hixene y modales) devolviéndo-y la dignidá al neñu. Los neños concentrábense y repitíen l'exerciciu, los xuguetes nun-yos atraíen, yeren pa ratos d'ociu. Refugaben los premios y los castigos, los neños llograben el prestu de realizar solos el so trabayu. Adulces los neños rebalbos normalizáronse, volviéronse atentos, respetuosos, aprendíen con interés y entusiasmu. Yeren 60 neños. En cuenta d'impone-yos regles arbitraries y enllena-yos la cabeza de datos, dexóse-yos llibre'l so espíritu. Cuando a los cuatro y cinco años aprendíen a lleer y escribir como un procesu natural, el mundu conmocionóse. Asina, San Llorienzo dexó de ser un centru de control de neños y convirtióse nun centru d'investigación onde se desenvolvía al neñu con dignidá, llibertá ya independencia. Teníen la llibertá de ser activos y la responsabilidá de saber cómo usar esta llibertá.
Por vivir trés guerres cuestionábase sobre'l futuru de la humanidá. Dicía que la salvación atopar nel neñu”. Vivió y trabayó para y polos sos convencimientos de que'l neñu yera un ser distintu y qu'había qu'ayudar a desenvolvese. Tola so vida estudió, trabayó y espublizó la so filosofía.
Vivió'l restu de la so vida nos Países Baxos, onde s'atopa la sede central de la AMI, o Association Montessori International. El so fíu Mario encabezó esta sociedá hasta la so muerte en 1982. Montessori morrió en Noordwijk aan Zee, poco primero d'una entamada visita a África, convidada pol presidente de Ghana.
Métodu Montessori
El Métodu Montessori d'educación, basáu nos aspeutos principales del sistema de Froebel, foi aplicáu exitosamente con tou tipu de neños y ye bien popular en munches partes del mundu, a pesar de les crítiques nos entamos de la década de los trenta y cuarenta del sieglu XX.
En 1907 Montessori estableció la primer Casa de los Neños, Casa dei Bambini, en Roma. Yá por 1913, hubo un intensu interés pol so métodu en Norteamérica, interés que más tarde menguó. Nancy McCormick Rambusch alicó'l métodu n'EE.XX., estableciendo la Sociedá Americana Montessori (American Montessori Society) en 1960.
Principios básicos del métodu:
el periodu sensible de la coordinación de movimientos (± dende los 18 meses hasta los 4 años), ** el periodu sensible del orde (± dende la nacencia hasta los 6 años), ** el periodu sensible del aguzamientu de los sentíos (± dende los 18 meses hasta los 5 años), ** el periodu sensible del comportamientu social (± dende los 2 años y mediu hasta los 6 años), ** el periodu sensible de los pequeños oxetos (un periodu bien curtiu nel intre del segundu añu).
The Cat in the Hat
El gatu nel sombreru (tamién conocíu como El gatu garabato o El gatu con sombreru) ye un llibru infantil escritu por Dr. Seuss. El personaxe principal ye un gatu antropomórfico, alto, traviesu, vistíu con un sombreru de copa a rayes coloraes y blanques y una corbata de llazu coloráu.
Reseña
Cola serie de llibros pa primerizos qu'inauguró  El Gatu, Seuss promovió tantu al so nome, como a l'alfabetización elemental nos Estaos Xuníos.
Contestu
Theodor Geisel, sol pseudónimu Dr. Seuss, escribió'l llibru El gatu nel sombreru en respuesta al artículu del 24 de mayu de 1954 de la revista Life, escritu por John Hersey, tituláu "¿Por qué los estudiantes apexar en primeru? Un comité local refundia a la lluz un problema nacional: la llectura."Nel artículu, Hersey foi críticu de los llibros qu'usaben los maestros: "Na aula, los neños y les neñes enfrentar con seis libros que tienen ilustraciones insípidas que representa la vida especialmente ordenada d'otros neños. (Los llibros pa primaria esistentes) tienen como carauterística neños y neñes anormalmente corteses y anormalmente llimpios (...) Nes llibreríes, cualquier persona puede mercar llibros más brillosu y animaos con animales estraños y maraviyosos y neños que se porten de forma natural, esto ye, dacuando pórtense mal." Los argumentos de Hersey numberar en más de diez páxina de la revista, que yera líder nos Estaos Xuníos nesi momentu. En detallando munches temes que contribúin al problema rellacionáu colos niveles de llectura de los estudiantes, Hersey preguntó sobre'l final del artículu: "¿Por qué nun tienen (los llibros pa primaria) imáxenes qu'amplíen, más qu'amenorguen, la riqueza asociativa de los neños que-y dan a les pallabres qu'ilustren (dibuxen) como los xenios maraviosamente imaxinativos ente los ilustradores infantiles, Tenniel, Howard Pyle, Seuss, Walt Disney"
William Ellsworth Spaulding, amigu de Geisel, que yera entós el direutor de la división d'educación Houghton Mifflin, convidar a cenar en Boston y propón-y a Ted "escribir ya ilustrar un llibru pa neños d'ente seis y siete años d'edá que yá apoderaren la mecánica básica de la llectura. Escríbime una historia qu'alumnos de primer grau nun puede dexar de lleelo!" Spaulding suminístra-y a Geisel una llista de 348 pallabres que cada neñu de seis años tendría de saber, y aportunó en que'l vocabulariu del llibru tendría de llindase a 225 pallabres. Nueve meses más tarde, el Dr. Seuss terminara El gatu nel sombreru, utilizando 223 pallabres qu'apaecíen na llista. La historia ye de 1629 pallabres d'estensión y utiliza un vocabulariu de solu 236 pallabres distintes, de les cualos 54 atópense una vegada y 33 repitir dos veces. Solo una pallabra  otru (another) tien trés sílabes, ente que 14 pallabres tien dos y el restu (221) son monosilábiques. Les pallabres más llargues son daqué (something) y xuguetes (playthings). Por cuenta de que Geisel taba baxu contratu con Random House, Houghton Mifflin caltuvo los derechos a para les escueles y Random House caltuvo los derechos pa les ventes.