cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Casa de Glücksburg
Cristián IX, el cuartu fíu de Federico Guillermo, foi escoyíu pol rei Federico VII de Dinamarca, quien nun tenía fíos, pa ser el so herederu. Como Cristián casóse cola prima hermana de Federico, Luisa de Hesse. Guillermo, el segundu fíu del príncipe herederu a la corona Cristián y la princesa Luisa, foi escoyíu rei de Grecia el 30 de marzu de 1863 p'asoceder al depuesta representante de la casa de Wittelsbach, Otto de Grecia, y tomó el nome de Jorge I de Grecia. El so padre convertir en rei de Dinamarca tomando'l nome de Cristián IX el 15 de payares de 1863. El príncipe Carlos, segundu fíu de Federico VIII de Dinamarca, el fíu mayor de Cristián IX, tresformar en rei de Noruega'l 18 de payares de 1905 llamándose Haakon VII de Noruega. Les fíes de Cristián IX: Alejandra de Dinamarca y Dagmar de Dinamarca (quien se llamaría depués María Feodorovna), casóse con Eduardu VII del Reinu Xuníu y Alexandru III de Rusia, respeutivamente. Lo que significa que pa 1914, los descendientes del rei Cristián IX asumieren cuasi tantos tronos europeos como los descendientes de la reina Victoria.
Ducáu de Glücksburg (1825-1931), ducáu de Schleswig-Holstein (1931-presente)
thumb|250px|El [[castiellu de Glücksburg, unu de los castiellos renacentistes más importantes del norte d'Europa.]]
Tornéu de New Haven
El Tornéu de New Haven, enantes Pilot Pen Tennis, foi un tornéu de tenis ATP que s'apostó na ciudá d'Estaos Xuníos de New Haven, Connecticut dientro del calendariu de l'ATP. Apostóse sobre superficie dura, y xugóse dende la temporada 1990 hasta la 1998, volver# a entamar nuevamente na temporada 2005 hasta 2010 en que'l tornéu camudar a Winston-Salem. L'únicu xugador que ganó'l tornéu 2 vegaes ye'l norteamericanu James Blake. El tornéu sirve como preparación pal US Open, xugándose mientres selmana anterior al empiezu del Grand Slam y tamién sirve como últimu tornéu del US Open Series.
A partir de la temporada 2011 solo apuéstase'l tornéu femenín, que se vien apostando dende 1998, dientro del calendariu de la WTA y los xugadores que más vegaes lo ganaron ye la norteamericana Venus Williams y la danesa Caroline Wozniacki en 4 ocasiones consecutives.
Músculu esqueléticu
thumb|250px| Diagrama de la estructura d'un músculu esqueléticu thumb|250px|Micrografía óptica de fibres musculares esquelétiques seccionadas llonxitudinalmente (tinción con hematoxilina-eosina). Los músculos esqueléticos son un tipu de músculos estriaos xuníos al cadarma, formaos por célules o fibres allargaes y polinucleadas qu'asitien los sos nucleos na periferia. Obedecen a la organización de proteínes d'actina y miosina y que-y confieren esa estriación que se ve perfectamente pol microscopiu. Son usaos pa facilitar el movimientu y caltener la unión hueso-articulación al traviés de la so contraición. Son, xeneralmente, de contraición voluntaria (al traviés de inervación nerviosa), anque pueden contraer involuntariamente.
El cuerpu humanu ta formáu aproximao d'un 90% d'esti tipu de músculu y un 10% de músculu cardiacu y visceral.
Constitúin lo coloquialmente llamáu "carne del cuerpu". Les sos célules conformen llargues fibres cilíndriques (ente 1 y 400 mm d'estensión), allugaes en forma paralela. Ensertar nos güesos pa llevar a cabu los movimientos voluntarios
Los músculos tienen una gran capacidá d'adaptación, modificáu más que nengún otru órganu, tantu'l so conteníu como la so forma. D'una atrofia severa puede volver reforzase en poco tiempu gracies al entrenamientu, al igual que col desusu onde se atrofia, conduciendo al músculu a un amenorgamientu de tamañu, fuercia ya inclusive a un amenorgamientu de la cantidá d'orgánulos celulares. Si inmovilizar en posición d'acurtiamientu, al cabu de poco tiempu afacer al so nuevu llargor riquiendo entrenamientu a base d'estiramientos pa volver al so llargor orixinal, inclusive si déxase espurríu un tiempu, puede dar inestabilidá articular pola hiperlaxitud adoptada.
El músculu, por cuenta del so altu consumu d'enerxía, rique una bona regación sanguínea que-y apurra nutrientes y dexe esaniciar refugayes; esta carauterística, xunto al pigmentu de les célules musculares, dan-y al músculu una apariencia acoloratada nel ser vivu.
Na placa motora (unión o sinapsis neuromuscular) llibérase'l neurotransmisor Acetilcolina (ACH), esti neurotransmisor actúa nel sarcolema abriendo canales que dexen, indiscriminadamente, el pasu de Sodiu y Potasiu. El gradiente electroquímicu dexa una mayor entrada d'iones Sodio, al entrar éstos en gran cantidá, produzse un potencial d'aición, una y bones la membrana de la fibra celular ye rica en canales de sodiu dependientes de voltaxe, aguiyando a la fibra muscular. Al conxuntu nerviu cortical-nerviu periféricu-fibra muscular inervada denominar unidá motora.
La secreción d'iones calciu llega hasta'l complexu actina-miosina, lo que fai que diches proteínes xúnanse y roten sobre sí mesmes causando un acurtiamientu, pa darréu, los iones calciu puedan volver al retículo sarcoplasmático pa una próxima contraición.
Funciones del músculu
Desplazamientu * Xeneren enerxía mecánica pol tresformamientu de la enerxía química (biotransformadores)
Clasificación pola so aición en grupu
thumb|200px|Exemplu de dos músculos antagonistes. Na flexón del [[antebrazu el bíceps contráise y el tríceps reláxase. Na estensión el tríceps contráise y el bíceps reláxase.]] thumb|right|Flexón y estensión del antebrazu
Clasificación según el so movimientu
Rotadores pa la rotación, na que vamos ver dos tipos de movimientu, pronación y supinación
Premier de Tokiu
El Tornéu de Tokiu (Abiertu del Pacíficu) (oficialmente llamáu Toray Pan Pacific Open) ye un tornéu de tenis de la WTA, que se realiza añalmente dende 1984 en Tokiu, Xapón. Ta clasificáu como un eventu Tier I dende 1993. Tradicionalmente el tornéu xugóse sobre canches de carpeta so techu nel Tokyo Metropolitan Gymnasium, pero a partir del 2008 xugar nes canches de cementu al campu del Ariake Coliseum.
Fórmula 3 Euroseries
250px|thumb|[[Sebastian Vettel conduciendo un Dallara na temporada 2006 de la Fórmula 3 Euroseries.]]
La Fórmula 3 Euroseries o F3 Euroseries foi una competición de Fórmula 3 apostada n'Europa ente los años 2003 y 2012.
Ye heredera del Campeonatu Européu de Fórmula 3, que s'apostó ente los años 1975 y 1984 baxu tutelar de la Federación Internacional del Automóvil. Otru antecedente ye la Copa Europea de Fórmula 3, que yera una carrera añal apostada ente 1985 y 1990 en diversos circuitos, y dende 1999 hasta 2002 nel circuitu caleyeru de Pau.
La F3 Euroseries surdió de la fusión del Campeonatu de Francia de Fórmula 3 y el Campeonatu d'Alemaña de Fórmula 3, tres un alcuerdu ente la Fédération Française du Sport Automobile (FFSA) y la Deutscher Motor Sport Bund (DMSB). Amás d'esos dos países, el campeonatu apostóse n'otros países d'Europa: Bélxica, España, Italia, Países Baxos, Reinu Xuníu, Austria, Mónaco, Portugal y la República Checa. En 2013, la Fórmula 3 Euroseries foi absorbida pol Campeonatu Européu de Fórmula 3.
Munchos pilotos de la F3 Euroseries llograron xubir hasta la GP2 Series, el Deutsche Tourenwagen Masters o inclusive la Fórmula 1. Ente ellos atópense Lewis Hamilton, campeón en 2005, Robert Kubica, séptimu en 2004, Kazuki Nakajima, séptimu en 2006, Nico Rosberg, cuartu en 2004, Adrian Sutil y Sebastian Vettel, subcampeones en 2005 y 2006, respeutivamente.
Formatu de disputa
Cada fecha de la F3 Euroseries componer de dos carreres, de 110 y 80 km de percorríu y apostaes nos díes sábadu y domingu respeutivamente. Hasta la temporada 2005 había una riola de clasificación pa cada carrera. Dende la temporada 2006, la parrilla de salida de la primer carrera formar a partir de les resultaos de la única riola de clasificación, y la de la segunda carrera a partir de les resultaos de la primer carrera, colos primeros ocho puestos invertíos.
El sistema de puntuación pa cada carrera yera primeramente idénticu al de la Fórmula 1: 10-8-6-5-4-3-2-1. Dende la temporada 2006, el sistema de puntuación pa la segunda carrera pasó a ser 6-5-4-3-2-1. Al pilotu que llogra la pole position otorgar un puntu adicional.
Pal 2011 la normativa camuda, van apostase 3 carreres per cita y los puntos a partir van ser 25-18-15-12-10-8-6-4-2-1 na primera y tercer carrera y 10-8-6-5-4-3-2-1 na segunda
Circuitos
Aproximao la metá de les feches apostaes pola F3 Euroseries hasta 2009 celebrar n'Alemaña. Toles temporaes compunxéronse de diez feches, y empezaron y terminaron en Hockenheimring. La única esceición foi en 2003, cuando esi circuitu usar na primera y la penúltima fecha. Nengún otru circuitu usóse dos veces nun mesmu añu.
Trés de los circuitos usaos son caleyeros: Mónaco, Norisring y Pau; los trés coincidieron na temporada 2005. Toles feches de la categoría celebráronse como acompañamientu del Deutsche Tourenwagen Masters, cola esceición de les carreres en Pau, Magny-Cours, Mónaco y Nogaro, según la de Le Mans en 2003.
Crocuta crocuta
La ye una especie de mamíferu carnívoru de la familia Hyaenidae. Habita n'África al sur del Sáhara en praderíes y terrenes abiertos llanos, ausente de la cuenca del ríu Congo, Madagascar y cuasi toa Sudáfrica. Puen atopase inclusive cerca d'asentamientos humanos. Ye la única especie del so xéneru y nun se reconocen subespecies vivientes. anque mientres el Pleistocenu vivió una subespecie, la hiena de los covarones (C. c. spelaea).
Descripción
Miden ente 100 y 170 cm de llargu y pesen ente 50 y 85 kg (los machos) y ente 55 a 75 kg (les femes) o ente 50 y hasta 90 kg, siendo les femes de mayor tamañu que los machos. Tienen los miembros anteriores llixeramente más llargos que los posteriores. El so pelame ye curtiu, ente amarellentáu y acoloratáu, con llurdios ovalaos ya irregulares de color marrón escuru que falten en cabeza, gargüelu y tórax; clina curtia y arizada; la cola tien una guedeya de pelo llargu y negru. Anque paez un perru, la hiena ta más emparentada colos félidos, y especialmente, colos herpéstidos y vivérridos. La hiena enllordiada ye la especie más grande d'hiena.
Bioloxía y ecoloxía
miniaturadeimagen|Fema nel parque nacional Kruger, Sudáfrica. miniaturadeimagen|Hienes enllordiaes taramiando un [[Aepyceros melampus|impala en Masai Mara (Kenia).]]
El periodu de xestación ye d'unos 110 díes, tres los cualos les femes paren dos críes, escepcionalmente una o trés. La críes nacen colos güeyos abiertos y pesen de media 1,5 kilogramos. En periodos de bayura tienen descendientes femes que suelen permanecer na cla y en periodos d'escasez machos que salen fuera. Los machos algamen el maduror sexual a los dos años, y les femes a los trés.
Cacen en grupos de 10 a 30 individuos, comandados por una fema dominante. Los sos poderosos quexales y potentes mueles tán preparaes pa una alimentación a base de carne, pudiendo encloyar los güesos, dientes y cornamentas de les sos preses. Anque tán consideraes como carroñeres, son cazadores que carroñen cuando ye oportunu. La so dieta comprende dende inseutos a cebres, connochaetes ya inclusive xirafes, alimentándose tanto de cadabres como de preses vives, principalmente de los animales morrebundos y enfermos. Si'l grupu d'hienes nun ye bien numberosu, los lleones suelen ganar, polo que la dentición de les hienes afecha a romper güesos déxa-yos estazar el cadabre primero que lleguen otros carnívoros. Asina, cada hiena pue llevase un cachu, esvalixase y nun dexar nada. Suelen esconder los restos de comida nel fango y la so bona memoria déxa-yos recordar ónde lo dexaron. Les hienes son desaxeradamente intelixentes y munchos espertos les consideren intelectualmente comparables a los osos ya inclusive a los simios.
Fiordu de Solway
El fiordu de Solway (n'inglés, Solway Firth) ye un fiordu que delimita la frontera ente Inglaterra y Escocia, ente los condaos de Cumbria y de Dumfries and Galloway. El fiordu entiende una parte del mar d'Irlanda.
Xeografía
thumb|left|250px|L'estuariu del ríu Nith, al fondu del fiordu.
Esti fiordu estender dende una llinia que xune St Bees Head, xusto al sur de Whitehaven, en Cumbria, hasta'l Puexu de Galloway (Mull of Galloway), nel estremu occidental de Dumfries y Galloway. La islla de Man tamién ta mui cerca de la entrada del fiordu.
La mariña del fiordu, carauterizáu per llombes de pequeña altitú y pequeños montes, ta consideráu como la mariña más pintoresca de les islles britániques, siendo declaráu como «Area of Outstanding Natural Beauty» (traducíu, Área de Guapura Natural Destacada) en 1964.
Trátase principalmente d'una zona rural, onde les pesquerías y l'agricultura de monte (según dellos cultivos) siguen desempeñando una parte importante na economía llocal, anque'l turismu va n'aumentu.
En 2007 empecipióse la construcción del parque eólicu marín Robin Rigg, con 60 aeroxeneradores qu'apurren una potencia de 180 MW.
Nel fiordu de Solway hanse filmado películes como The Wicker Man d'Edward Woodward, rodada en Kirkcudbright.
Historia
thumb|left|170px|Na parte inferior de la imaxe ve'l Muriu d'Adriano, que diba dende'l fiordu de Solway a la mariña oriental d'Escocia.
Los primeros rexistros de la historia de la zona (incluyendo la llanura de Solway) referir a la colonización romana d'esa parte de Britannia. Nel añu 122 l'emperador Adriano ordenó construyir el muriu d'Adriano, coneutando la llanura de Solway cola mariña oriental de Britannia.
La denominación «Solway» ye d'orixe anglosaxón y anicióse nel sieglu XIII pol nome d'un vau nes llamuergues en Eskmouth. «Sol» ye la pallabra de folla, y «wæth» fai referencia a un vau. Los trés vaos na zona nesi momentu yeren el Annan o Bowness Wath; el Dornock Wath (una vegada llamáu'l Sandywathe); y el principal, el Solewath, o Solewath, o Sulewad.
Ente 1869 y 1921, l'estuariu foi cruciáu pola Solway Junction Railway nun viaductu de fierro de 1.780 m (Edgar y Sinton, 1990). La llinia foi construyida pa tresportar el mineral de fierro dende la zona de Whitehaven a Lanarkshire y foi financiáu y operáu pola Caledonian Railway d'Escocia. El ferrocarril nun foi un ésitu financieru. Dempués de que'l ferrocarril dexó de funcionar, la ponte convertir nun popular senderu pa los residentes d'Escocia («ensuga» en domingu) pa viaxar a Inglaterra, onde disponíen de bébores alcohóliques. El viaductu foi baltáu ente 1931 y 1933.
thumb|center|600px|Parque eólicu marín de Robin Rigg.
Referencies
La Wikipedia inglesa cita como referencia:
Lemuroidea
Los lémures son unos primates estrepsirrinos endémicos de la isla de Madagascar. Reciben el so nome polos lémur, pantasmes o espíritos de la mitoloxía romana, por cuenta de les estrueldoses vocalizaciones qu'emiten, los sos güeyos brillosos y los vezos nocherniegos de delles de les sos especies. Anque de cutiu confundense con primates acentrales, los primates antropoides (monos, simios y humanos) nun evolucionaron de los lémures, anque comparten traces morfolóxiques y de comportamientu con primates basales.
La investigación sobro estos primates centrose na so taxonomía y na recoyida de especímenes mientres los sieglos XVIII y XIX. Anque les observaciones apurríes polos primeros investigadores de campu fueron abondosos, los estudios modernos sobro la ecoloxía y comportamientu d'estos animales nun se desenvolvieron hasta los años 1950 y 1960. Énte les dificultaes surdíes pola inestabilidá política y el tracamundiu reinante en Madagascar a mediaos de los años 1970, los trabayos de campu detuviéronse, pero volvieron a entamar nos años 1980 y supunxeron una gran meyora na conocencia d'estos primates. Instalaciones d'investigación como'l Duke Lemur Center de la Universidá Duke apurrieron la oportunidá d'avanzar nel so estudiu nun ambiente controláu. Los lémures son importantes pa la investigación porque'l so amiestu de carauterístiques primitives y traces compartíes colos primates antropoides pue refundiar una mayor conocencia sobro la evolución de los primates y de los humanos. Sicasí, munches especies de lémur tán en peligru d'estinción por cuenta de la perda del so hábitat y a la caza. Anque polo xeneral les tradiciones locales ayuden a protexer a los lémures y los sos montes, balta forestal illegal, la xeneralización de la probeza y l'inestabilidá política enzanquen y menosprecien los esfuercios pol caltenimientu d'estos primates. Por cuenta de estes amenaces y al amenorgamientu constante de les sos poblaciones, la Unión Internacional pal Caltenimientu de la Naturaleza (UICN) considera que los lémures son los mamíferu en mayor peligru d'estinción, considerando que —hasta'l 2013— más del 90 % de les especies de lémures tán amenaciaes.
Brisbane
Brisbane ye la capital y ciudá más poblada del estáu australianu de Queensland. Ta allugada al sureste del estáu. Xeográficamente atópase al este de la Gran Cordal Divisoriu —en concretu, al sureste de la cordal Taylor—, sobre la mariña del mar del Coral (océanu Pacíficu) —bien cercana a la badea Moretón— y a veres del ríu homónimu, que foi dragáu pa facilitar el tránsitu de barcos. Con 2 274 560 habs. en 2014 ye la tercer ciudá más poblada del país, dempués de Sydney y Melbourne.
El sector de Southbank, que s'alluga na ribera sur del ríu Brisbane, anovóse intensamente p'acoyer la Esposición Internacional de 1988, pasando a convertise de los sos oríxenes industriales a un prestosu parque de formosos xardinos, onde tamién s'atopa una sablera pública artificial, restoranes y chigres, espacios d'esparcimientu y el muséu marítimu. Cola construcción de la ponte piatonal Good Will puede llegase fácilmente dende'l centru de la ciudá a Southbank en tan solo unos minutos. L'área ye una de les favorites de los habitantes de Brisbane pa celebrar asaos familiares les fines de selmana.
El conceyu de Brisbane anunció un plan de desenvolvimientu que considera la construcción de pontes piatonales adicionales col fin de faer la ciudá más accesible a peatones y ciclistes, según tamién pa incentivar les actividaes físiques.
La economía básase en diverses industries petroquímiques, metalúrxiques, construcciones mecániques, alimentarias y ferrometalúrgicas. Destaca tamién el so puertu, pol cual esporta carbón y metales. Ye tamién un importante centru cultural y turísticu, amás de ser centru de nuedu ferroviariu y aereu pa Queensland. Nes sos proximidaes atopa la terminal d'un gasoductu y la del oleoductu de Moonie.
Historia
L'área anguaño conocida como Brisbane taba habitada antes de la colonización europea pola tribu aborixe australiana Turrbal, que los sos antepasaos orixinalmente emigraron a la rexón al traviés del Estrechu de Torres. Pa estes persones la zona que se convertiría en Brisbane conozse como Mian-jin, que significa «llugar como una forma d'espiga». thumb|left|250px|El Windmill, construyíu polos condergaos pa moler les ceberes a fines de [[1820.]] La badea Moreton foi esplorada por John Oxley en 1823. La ciudá foi fundada en 1824 por orde de Lord Brisbane, que fuera nomáu gobernador de Nueva Gales del Sur (New South Wales) en 1821. Primeramente una colonia penal foi fundada nel área actual de Redcliff, Edenglassie nes cercaníes d'una aldea llamada Moreton Bay. Utilizó a los presos pa crear infraestructures y llimpiar los campos, lo qu'impulsó'l desenvolvimientu económicu de la colonia y facilitó la emigración de colonos llibres. En 1834 pasó a llamase Brisbane nel so honor.
En xunu de 1859 convertir na capital de la colonia de Queensland, anque Brisbane nun recibió'l títulu de ciudá hasta 1902, cuando se fundieron cerca de venti consejos municipales pa crear el conseyu municipal de Brisbane, el conceyu más grande n'Australia.
Mientres la Segunda Guerra Mundial, Brisbane desempeñó un papel importante na campaña d'aliaos, cuando l'edificiu d'AMP (qu'agora se llama MacArthur Central) foi utilizáu como cuartel xeneral del teatru d'operaciones del Pacíficu sur oeste del Xeneral Douglas MacArthur, el xefe de les fuercies aliaes del Pacíficu. Aproximao 1.000.000 tropes de los Estaos Xuníos pasaron per Australia mientres la guerra, siendo Brisbane el principal puntu de coordinación pal Pacíficu sudoccidental. En 1942 Brisbane foi la sede d'un violentu enfrentamientu ente militares estauxunidenses d'un llau y militares y civiles australianos pol otru, dando como resultáu una muerte y dellos mancaos. Esti incidente foi conocíu coloquialmente como la Batalla de Brisbane.
Brisbane foi see tantu del ésitu de los Xuegos de la Commonwealth en 1982, como de la Esposición Internacional de 1988, cola tema «L'ociu na era de teunoloxía». Estos acontecimientos fueron acompañaos por una escala de los gastos públicos, la construcción y el desenvolvimientu como nun s'habíen vistu antes nel estáu de Queensland. Anguaño ye la ciudá de mayor crecedera tanta en población como económicamente d'Australia.
Xeografía
thumb|left|225px|Mapa del [[Distritu financieru|CBD de Brisbane.]] Brisbane ta asitiada nel rincón sureste de Queensland, Australia. La ciudá estiéndese al traviés del ríu Brisbane y los sos barrios periféricos bordien Moreton Bay. La gran rexón de Brisbane atopar al este de la Gran Cordal Divisoriu australiana. L'área urbana ta alzada, parcialmente, por dos grandes llombes d'unos 300 metros: el monte Coot-tha y el Gravatt. El monte Petrie mide unos 170 metros, ente que les otres pequeñes llombes de la ciudá son Highgate Hill, Whites Hill, Stephens Mountain y Enoggera Hill. La ciudá en sí ta asitiada nuna peligrosa llanura con riesgos de llenes, una y bones munchos regueros crucien la población amontando notoriamente'l riesgu d'anegaciones. Brisbane sufrió, a lo llargo de la so historia, estos problemes en dos causes, en 1893 y 1974. Esti postreru asocedió como resultancia del pasu del ciclón Wanda. Entós daquella, la ciudá esperimentó tres selmanes d'intenses agües ininterrumpíes quedando seriamente estropiaos los barrios d'Oxley, Bulimba, Rocklea, Coorparoo y New Farm. Pela so parte, los xardinos de la Ciudá Botánica de Brisbane resultaron anubiertos dando llugar a un manglar formáu na zona.
El distritu financieru de Brisbane queda bordiando'l ríu y los nomes de les cais centrales fueron tomaos de la Casa de Hannover. Ente ellos figuren cais de nomes femeninos de dicha casa real como Adelaide, Alice, Ann, Charlotte, Elizabeth, Margaret y Mary Street, que son paraleles a Queen Street y Queen Street Mall —n'honor a la reina Victoria I— y perpendiculares a Albert, Edward, George y William Street, los nomes reales masculinos.
La densidá de población del centru de la ciudá ye menor que la de les dos ciudaes más grandes d'Australia, Melbourne y Sydney, anque la constante crecedera de la población ta amenorgando cada vez más eses diferencies.
Clima
500px|thumb|Un día habitual de Brisbane, dende'l Story Bridge. Brisbane tien un clima húmedu subtropical, con branos calorosos y húmedos y iviernos templaos y con escasa precipitación. La temporada de nubes tropicales estender dende finales de primavera hasta l'entamu del seronda. Les nubes llétriques son comunes nesta dómina con nubes severes acompañaes de xarazo, agües enchentes y vientos destructivos.
El día más calorosu na historia de la ciudá foi rexistráu'l 26 de xineru de 1940, con una temperatura máximo de 43.2 °C. Pela so parte, la temperatura más baxo tuvo llugar el 19 de xunetu de 2007, cuando la temperatura esbarrumbar hasta algamar los -0.1 °C, datu recoyíu nel aeropuertu. El día que se recoyó la mayor cantidá de llitros d'agua poles precipitaciones foi'l 21 de xineru de 1887, cuando cayeron 465 mm na ciudá, el mayor rexistru pluvial de les capitales australianes. Sicasí, dende 2006 la zona de Brisbane vien esperimentando una importante seca, la más notable dende va un sieglu, baxando'l nivel de les sos preses una cuarta parte de la so capacidá habitual. De resultes, los habitantes de Brisbane sufrieron restricciones a la de regar los sos xardinos y otres actividaes ocioses hasta'l puntu de corresponde-yos 140 llitros per persona y día, faciendo de Brisbane una de les ciudaes con menor cantidá d'agua per habitante de cualesquier urbe occidental.
Gobiernu
thumb|200px|Edificiu del Conceyu de Brisbane. A diferencia d'otres capitales australianes, una gran parte dl'área metropolitana de Brisbane ta controlada por un únicu gobiernu municipal, el Conceyu de Brisbane. Dende la so creación en 1925, les árees urbanes perifériques de la ciudá esperimentaron una gran crecedera, devasando inclusive la frontera de la ciudá.
La ciudá estremar en 26 pedaníes, escoyendo caúna d'elles el so propiu conceyal. L'alcalde de Brisbane y los conceyales son escoyíos por aciu eleiciones populares realizaes cada cuatro años. El Conceyu de Brisbane ye'l más grande, en términos de población y presupuestu, de toa Australia y controla una área total de 1367 km². El so presupuestu añal ye de, aproximao, 1600 millones de dólares.
L'área metropolitana de Brisbane cubre agora dellos conceyos colindantes como Beaudesert, Caboolture, Gold Coast, Ipswich, Logan City, Pine Rivers Shire, Redcliffe y Redland Shire.
El conceyu controla, amás, los departamentos Brisbane CityWorks (emplegu), Brisbane Transport (tresporte públicu) y Brisbane Water (agua). Les xuntes del conceyu celebrar nel Brisbane City Hall cada martes a los dos de la tarde y, xeneralmente, suelen ser abiertes al públicu.
El Brisbane City Council, como ye conocíu'l conceyu de la ciudá, foi formáu pol Gobiernu del Estáu de Queensland en 1925 tres la fusión de 25 pequeños conceyos. Esos conceyos fueron:
Demografía
L'últimu Censu d'Australia en 2006 amosó que'l 1,7 % de la población de Brisbane ye d'orixe indíxena, ente que el 21,7 % nació nel estranxeru, estos provienen principalmente de Nueva Zelanda, Sudáfrica, y el Reinu Xuníu. Aproximao'l 16,1 % de los llares falen un idioma que nun ye'l inglés, siendo los más comunes el mandarín, l'vietnamita, l'cantonés y l'italianu. El permediu d'edá en tola ciudá ye de 35 años.
Economía
thumb|250px|Queen Street Mall nel [[Distritu financieru|CBD.]] La economía de Brisbane tien les industries llamaes n'inglés de pescuezu blancu» y de pescuezu azul». Les de pescuezu blancu inclúin teunoloxía de la información, servicios financieros, educación cimera y sector públicu polo xeneral concentraes na alministración y en tol distritu financieru, amás d'en zones d'oficines de recién creación nos suburbios. Les industries de pescuezu azul inclúin refinación de petroleu, estibes, fabricación de papel, metalurxa y los talleres de les Ferrovías de QR. Tienden a atopase na parte baxa del ríu Brisbane y nes nueves zones industriales de la periferia urbana. El turismu ye una parte bien importante de la economía de Brisbane, tantu nel so propiu derechu como pa convertise en portal d'accesu a otres árees de Queensland. thumb|left|200px|[[Distritu financieru|CBD de Brisbane.]] Dende finales de la década de 1990 y principios de los años 2000, el Gobiernu del estáu de Queensland siguió col desenvolvimientu de la ciencia y la teunoloxía na industria en tol conxuntu de Queensland y Brisbane en particular, como parte de la so iniciativa Estáu Intelixente». El gobiernu invirtió na bioteunoloxía y en delles instalaciones d'investigación de delles universidaes de Brisbane. L'Institutu de Biociencia Molecular nel Campus Santa Lucía de la Universidá de Queensland (UQ) ye una gran iniciativa de CSIRO y el gobiernu del estáu de Queensland pa la investigación y l'innovación que se ta emulando na Queensland University of Technology (QUT), nel Campus Kelvin Grove col establecimientu del Institutu de la Salú y l'innovación biomédica (IHBI).
El Puertu de Brisbane ta na parte baxa del ríu Brisbane y na islla Fisherman's y ye el tercer puertu más importante d'Australia por valor de los bienes. Los contenedores de mercancíes, l'azucre, los ceberes y el carbón son les principales esportaciones de la zona. El puertu forma parte de l'Australia TradeCoast, l'área col desenvolvimientu económicu más rápidu del país. Xeográficamente, l'Australia TradeCoast ocupa una gran estensión de too l'aeropuertu y el puertu. Comercialmente, l'área atraxo a importantes compañíes d'Asia Pacíficu. thumb|250px|Vista del suroeste del ríu. Brisbane ye unu de los principales centros de negocios d'Australia. La mayoría de les principales empreses australianes, según numberoses empreses internacionales, tienen oficines en Brisbane, ente que numberoses empreses rellacionaes cola electrónica tienen centros de distribución na periferia. L'almacén de distribución de DHL Global d'Oceanía atópase en Brisbane, según la sede de l'Asia Pacific Aerospace.
Educación
thumb|250px|Fachada principal de la [[Universidá de Queensland.]] La ciudá cunta con centros d'estudios cimeros reconocíos mundialmente como la Universidá de Queensland (miembru del "Grupu de los Ocho" universidaes australianes y del programa Universitas 21) nel sector de Saint Lucia, la Universidá de Technología de Queensland en plenu centru de ciudá y la Universidá de Griffith nel sector sur con campus nos suburbios de Nathan y Mount Gravatt. Otres universidaes con campus en Brisbane son la Universidá Católica Australiana, la Universidá Central de Queensland, la Universidá James Cook, la Universidá de Sunshine Coast y l'Universidá de Southern Queensland.
Esisten tamién trés colleges TAFE (enseñances téuniques cimeres) como son Brisbane North Institute of TAFE, Metropolitan South Institute of TAFE y Southbank Institute of TAFE. Amás, la educación terciaria cuenta con centros d'enseñanza independientes como la Australian College of Natural Medicine, Brisbane College of Theology, QANTM (dedicáu a les nueves teunoloxíes dixitales) y la Journalism Education & Training (especializada en periodismu).
La mayoría de la educación de Brisbane, yá seya preescolar, primaria y secundaria, pertenez a la xurisdicción del Departamentu d'Educación del Estáu de Queensland. Pela so parte, hai delles escueles católiques.
Cultura
250px|thumb|L'edificiu del muséu vieyu, que sirvió dende [[1899 hasta 1986 como'l Muséu de Queensland.]]
Artes
Ente los llugares culturales destaquen el Muséu de Brisbane y la Galería de Queensland d'arte moderno (más conocida na ciudá como «GOMA», Queensland Gallery of Modern Art), una de les galeríes más grandes rellacionaes con esti tipu d'arte de tol continente australianu (contién una importante esposición d'Andy Warhol). Tamién ye visita obligada pa los turistes Conrad Treasury Casino, un edificiu históricu del sieglu XIX onde se realicen tou tipu d'actividaes como obres de teatru y conciertos. L'edificiu tamién dispón de restorán y chigre.
Tienen see en Brisbane les principales entidaes culturales de la rexón, como'l Queensland Ballet, La Ópera de Queensland y la Queensland Theatre Company.
Festividaes
Mientres el mes d'agostu tien llugar en Brisbane el Ekka, una celebración que xira en redol a l'agricultura, ganadería y otros elementos d'ámbitu tradicional. El so nome completu ye Royal Queensland Show, pero encurtiar pa ser conocíu como, a cencielles, Ekka. El festival ye entamáu añalmente pola Royal National Agricultural and Industrial Association of Queensland (RNA) y ye unu de los acontecimientos estelares del añu, con más de 600.000 visitantes. Nel show amuésense desfiles d'animales, competiciones de corta de tueros o eventos d'equitación.
El Riverfestival ye otru de los acontecimientos más esperaos polos habitantes de Brisbane. La fiesta tien llugar xunto al ríu Brisbane, más concretamente en South Bank Parklands, y nel so programa inclúyense diversos espectáculos onde destaquen coreografíes y los famosos fueos artificiales de Brisbane. Amás, tol espectáculu ta amenizado mientres tol día con llacuaes al campu y conciertos musicales.
Los coleutivos inmigrantes tamién esfruten de les sos particulares fiestes. Sobresalen dos: Festitalia y Paniyir. El primeru d'ellos ye la celebración de la población italiana que mora na ciudá. Na fiesta amuésense espectáculos, esposiciones y degustaciones típiques d'Italia. El Paniyir ye'l día de la festividá de los griegos y celébrase en Musgrave Park.
The Valley Fiesta ye una celebración de tres díes de duración entamada por Valley Chamber of Commerce, la Cámara de Comerciu del Valle. L'eventu foi promocionáu pol Departamentu de Márketing de Brisbane en 2002.
Medios de comunicación
250px|thumb|Vista aérea de Brisbane. La ciudá de Brisbane tien solo un periódicu diariu, The Courier-Mail, de tipu tabloide, y otru de tirada dominical, The Sunday Mail, dambes propiedá del grupu News Corporation. Tamién recibe los diarios nacionales The Australian y Weekend Australian, xunto con The Australian Financial Review, The Sydney Morning Herald y The Age, estos trés últimos propiedá del grupu Fairfax Media. En 2007, esti importante grupu australianu llanzó Brisbane Times, un periódicu on-line basáu nes novedaes que soceden na ciudá.
Con al respeutive de la televisión, los cinco grandes cadenes emiten pa Brisbane dende'l visu del monte Coot-tha. Los trés emisores comerciales Seven Network, Nine Network y Network Ten tán acompañaes por dos cadenes nacionales, l'ABC y SBS. Optus, Foxtel y Austar operen vía pagu per visión.
Na radio, l'ABC sirve los sos cinco emisores a Brisbane: 612 ABC Brisbane, ABC Classic FM, ABC NewsRadio, Radio National y Triple J. Amás, la ciudá recibe les señales de les principales emisores de radio del país como 4KQ, 4BC, 4BH, 97.3 FM, B105 FM, Nova 106.9 y Triple M.
Deportes
L'actividá deportiva de la ciudá dende la entrada na década de los 80 foi notable. Brisbane foi escenariu de los Xuegos de la Mancomunidá de 1982 y los Goodwill Games de 2001. Tamién foi sede de la Copa del Mundu de Rugby de 1987, la Copa del Mundu de Cricket de 1992, los Xuegos Olímpicos de Sydney, la Copa del Mundu de Rugby de 2003 y va allugar tamién la de 2008. Amás, la ciudá entama la so candidatura pa los Xuegos Olímpicos de 2024. Dende l'añu 2009 Brisbane tien tornéu propiu de tenis, el Brisbane International. De siguío amuésense los principales clubes de los deportes más importantes de la ciudá colos sos respeutivos estadios:
Turismu
thumb|left|200px|Xardín botánicu de Brisbane.
En Brisbane y la so contorna esisten diversos puntos d'interés pa los visitantes. Unu d'ellos allugáu al norte de la ciudá ye la Islla Fraser, que ye la mayor islla de sable del mundu y que cunta con montes lluviosos y llagunes. A ella apuértase por tresbordador. La islla atópase habitada por dingos o perros selvaxes.
Dende'l puestu d'Observación del monte Cootha (Mount Coot-tha) puede esfrutase d'espectaculares vistes y de la visita al xardín botánicu de la ciudá. Nesti xardín pueden reparase una amplia gama d'especies arbóreas y exótiques. Unu de los parques que gocia de más ésitu ente la población llocal ye'l New Farm, onde tolos sábados entámense degustaciones gratuites de los alimentos más típicos de la rexón.
En cuanto al turismu más ociosu, cabo destacar The Queen Street Mall, la zona de compres más importante de Brisbane y considerada como'l centru comercial de tiendes al per menor más grande ente Sydney y Singapur. Atopamos, por tanto, ante uno de los nucleos turísticos por excelencia de Brisbane, yá que consta d'una cai piatonal de cerca de mediu quilómetru onde s'atopen les tiendes más destacaes del mundu de la moda, la perfumería y la xoyería. Un llugar evidentemente destináu al turismu comercial onde nun falten restoranes, chigres y cafés. Esti nucleu atopar nel distritu central y de negocios de la ciudá, polo que ta perfectamente comunicáu por aciu el tresporte públicu. Si optar por aportar a él en coche particular, esisten dellos estacionamientos na zona. thumb|250px|Conceyu de Brisbane y muséu de la ciudá. Otra zona de compres notable en Brisbane ye Paddington, anque esta ye más típica australiana, con gran cantidá de tiendes tradicionales, cafés, chigres de tipu retro y establecimientos de restauración. Pela nueche, la zona gocia d'una prestosa vida nocherniega. A lo último, la cai Brunswick, xunto al Chinatown Mall, ye la zona de compres más alternativa de la ciudá. Cuenta con tiendes d'antigüedaes y oxetos de segunda mano.
Dellos enclaves d'especial mención son el Alma Park Zoo, el zoo de la ciudá asitiáu a unos trenta minutos del centru; Brisbane City Hall y King George Square, dos emblemáticos puntos de referencia del cascu históricu de la ciudá alcontraos ente Adelaide y Ann Streets y con una intensa actividá diaria. A lo último, llama l'atención South Bank, la sablera artificial de Brisbane que s'estiende dende'l ríu Brisbane hasta'l CBD, centru neurálxicu de la ciudá.
Munchos visitantes de la ciudá son turistes que s'atopen en Sunshine Coast y Gold Coast, ciudaes bien visitaes mientres tol añu poles sos curioses sableres, y que tán cerca de Brisbane.
Tresporte
thumb|200px|Terminal de vuelos nacionales del aeropuertu.200px|thumb|Estación central de trenes de Brisbane.thumb|200px|El [[catamarán CityCat de Brisbane pasando pol muelle d'Eagle Street.]] Brisbane gocia d'una estensa rede de tresporte públicu con diverses llinies d'autobuses, tren y tresbordador, según bones conexones coles poblaciones perifériques. El tresporte de la ciudá ye xestionáu por el mesmu Conceyu de Brisbane y el Gobiernu de Queensland, dueños estos postreros del Queensland Rail, la empresa pública responsable del caltenimientu y les actividaes del sistema ferroviariu de la rexón.
Aeropuertu
L'aeropuertu de Brisbane, propiedá de Brisbane Airport Corporation Limited, ta asitiáu al nordeste de la ciudá y ye unu de los más famosos y grandes del continente d'Oceanía. Alluga la posibilidá d'escoyer ente vuelos nacionales ya internacionales y ye unu de los más allegaos d'Australia.
La ciudá, amás, ye sede d'importantes compañíes aérees como Virgin Blue, la segunda más importante n'Australia, y Qantas y Jetstar vuelen dambes dende l'aeropuertu de Brisbane. La ciudá tamién tien el pequeñu aeropuertu Archerfield, que ta asitiáu a unos 12 quilómetros al sureste. Caboolture y Redcliffe son los otros aeropuertos llocales más importantes, anque daqué más alloñaos de la ciudá.
Tren
El Citytrain, metro de Brisbane, consta de diez llinies que cubren el percorríu por tola ciudá. Amás, tamién cunta col Airtrain, serviciu priváu que coneuta l'aeropuertu col centru.
Los billetes pueden adquirise nes máquines espendedores de les distintes estaciones ferroviaries y, tamién, esiste una modalidá de billetes que dexa al usuariu combinar distintos medios de tresporte como'l tren, autobús y tresbordador.
Tresbordador
El Tresbordador, o ferry, ye un mediu de tresporte bien habitual en Brisbane y coneuta les islles de badea Moretón con tol continente australianu.
Autobuses
Brisbane cunta con una amplia ufierta de servicios d'autobús col que movese por tola ciudá. El Loop bus ye una llinia d'autobús que se mueve, principalmente, pela zona del Distritu Central de Negocios, incluyendo paraes turístiques nos llugares más emblemáticos de la ciudá como Central Station, Queen Street Mall, City Botanic Gardens, Riverside Centre, QUT y King George Square. Brisbane ufierta a los sos usuarios delles llinies especiales d'autobuses que cubren l'horariu nocherniegu de los vienres y sábados, ideal pa los mozos que salen de marcha, y que cubre les principales paraes.
Taxis
En Brisbane funcionen dos compañíes de taxis: los Yellow Cabs (anque los sos vehículos tán pintaos de naranxa) y los Black & White Cabs. Dambes empreses son aconseyables yá que ufierten el mesmu serviciu y tarifa (regulada poles autoridaes llocales). Pa grupos más amplios d'usuarios, esiste la posibilidá d'utilizar los llamaos Megataxi, con cabida pa 10 persones.
Ciudaes hermanaes
Brisbane collabora con siete ciudaes nel programa de hermanamientu de ciudaes. Trátase de les siguientes:
Coche del Añu n'España
El Coche del Añu n'España ye un gallardón que s'otorga añalmente al meyor automóvil llanzáu n'España nos últimos dolce meses antes de xineru del añu correspondiente. El premiu foi creáu tomando como modelu'l títulu de Coche del Añu n'Europa en 1972 pol periódicu ABC, al traviés de la so seición selmanal Mundomóvil, dedicada al mundu del motor. El vehículu vencedor ye escoyíu por un xuráu compuestu por periodistes de revistes del motor y de prensa xeneralista, el númberu de miembros del motor según la cantidá d'automóviles candidatos foi n'aumentu dende la primer edición; en 1972 votaron trelce periodistes que teníen d'escoyer ente cinco vehículos —Renault 5, Seat 127, Citroën Dyane, Austin Victoria y Simca 1200— ente que pa escoyer al Coche del Añu n'España de 2013 los trenta y seis miembros de xuráu teníen d'escoyer ente más de cincuenta modelos.
Bases
El concursu ta reguláu por unes bases, que se fueron modificando a lo llargo de toles ediciones; tres l'empate que se produció en 1994 introducióse la norma de que solo podría resultar vencedor un modelu, el que llograra mayor númberu de votaciones máximes. Les bases establecen el funcionamientu básicu del gallardón: la selección de vehículos participantes, de los miembros del xuráu, los criterios de selección según los sistemes de votu y de recuentu de les puntuaciones.
La selección del Coche del Añu n'España de 2007 se regió polos siguiente catorce puntos:
Coliséu Ariake
El Ariake Coliseum (有明コロシアム) ye un estadiu cubiertu allugáu na islla artificial de Ariake del barriu de Kōtō na ciudá de Tokiu, Xapón. La cortil tien capacidá pa 10.000 espectadores y ye unu de los pocos estadios con techu retráctil onde se practica'l tenis.
La cortil ye utilizáu principalmente pa la práutica del tenis y del voleibol allugando torneos como'l Tornéu de Tokiu, el Grand Prix de Voleibol, la Lliga Mundial de Voleibol o'l Premier de Tokiu ente otros, tamién foi la sede del desapaecíu equipu de baloncestu Tokyo Apache y sede del eventu de artes marciales mistes DREAM Japan GP Final.
El 20 de xineru de 2013 celebróse'l All Star de la lliga xaponesa de baloncestu, la Bj league.
Feliciano López
thumb|right|180px|Feliciano nun partíu de [[Campeonatu de Wimbledon 2011|Wimbledon 2011]] Feliciano López Díaz-Guerra (Toledo, ) ye un xugador profesional español de tenis. Llogró un total de seis títulos ATP n'individuales; 2 ATP 500, y 4 ATP 250, sumáu a 2 ATP Challenger, y consiguió llegar a once finales, 3 ATP 500 y 8 ATP 250. En dobles, prindó un títulu y foi finalista en cuatro causes. Anguaño ocupa'l puestu nᵘ 35 de la clasificación individual, algamando'l nᵘ 12 en 2015, que abandonó per última vegada con 33 años y cuasi 9 meses. Lleva once temporaes allugáu ente los Top 40 del ranking ATP, trés de les cualos remató dientro de los Top 20; en 2011, 2014, y 2015.
Cuenta con 64 participaciones en torneos de Grand Slam, quintu con más participaciones de la hestoria y primeru español. De la mesma 63 d'estes participaciones fueron consecutives, lo que lo asitia como'l 2° tenista na hestoria con más participaciones consecutives dempués de Roger Federer con 65, lo que va superar si sigue participando hasta'l Campeonatu de Wimbledon 2018. Nel 2005, convertir nel primer tenista español n'algamar los cuartos de final en Wimbledon desque Manuel Orantes llograr en 1972, ronda que repitiría en 2008 y 2011, y depués nel Abiertu d'Estaos Xuníos de 2015, siendo los sos mayores llogros en Grand Slam. En torneos Masters 1000 algamó cuatro veces les semifinales.
Participó nos Xuegos Olímpicos de Londres 2012 ónde sustituyó a Rafael Nadal nel cuadru individual. Finalmente cayó esaniciáu n'octavos de final frente a Jo-Wilfried Tsonga, ente que nel cuadru de dobles completó una bona actuación xunto a David Ferrer a pesar de que terminaron perdiendo la medaya de bronce.
Foi parte del Equipu de Copa Davis d'España ganadora en trés causes de la copa (en 2008, 2009, y 2011) xunto a los sos compañeros d'equipu; Rafael Nadal, Juan Carlos Ferrero, David Ferrer, Tommy Robredo, Fernando Verdasco, Nicolás Almagro, y Marcel Granollers.
Biografía
Poco dempués de cumplir dos años d'edá treslladar cola so familia a vivir a Melilla. Al cumplir cinco años los sos padres regaláron-y el so primer raqueta, y al pie del so hermanu Víctor aprendió a xugar al tenis de la mano del so padre, Feliciano. Llueu empezó a amosar cierta facilidá na práutica del tenis. Tamién practicaba otros deportes, como la natación y el fútbol, demostrando unes cualidaes notables, sobremanera en natación. Tou esto fizo que los sos padres repararen que “Feli” tenía pal deporte una predisposición bastante bona, tantu física como téunica.
Ente los 5 y los 8 años fixo compatibles estos deportes como actividaes extraescolares pero, a partir d'equí y por cuenta de la incompatibilidá d'horarios, hubo de dexar la natación, a pesar de ser el deporte nel que más destacaba, y decidióse pol tenis al ser el deporte que más-y gustaba. En Melilla empezó a competir en torneos de calter llocal, ganando en campeonatu de Melilla alevín (pa menores de 12 años). Nesi mesmu añu xugó'l so primer campeonatu d'España, nel club de Tenis Dunaflor, onde demostró que tenía bien bones cualidaes, a pesar de la so curtia edá. Al añu siguiente xugó de nuevu'l Campeonatu d'España alevín, nesti casu en Murcia perdiendo en cuartos de final con Juan Carlos Ferrero, que yera'l máximu favoritu.
A los 12 años treslladar a Madrid cola so familia y empezó a entrenar na Federación de Tenis de Madrid, al pie del so hermanu Víctor. Llogró resultaos bien bonos ganando 3 torneos internacionales na categoría alevina y proclamándose finalista del Campeonatu d'España de la categoría.
Nos siguientes años sigue una progresión bien bona que lu lleva a ganar el Campeonatu d'España infantil de 14 años y a formar parte del equipu nacional infantil. Al terminar la temporada ye llamáu pola Federación Española pa formar parte del grupu de competición de la mesma qu'entrena nel Centru d'Altu Rendimientu de de la Federación. Este foi un momentu difícil porque colase a Barcelona suponía una decisión complicada, yá que tenía que colar lloñe de casa y de los sos padres y esto a una edá tan temprana foi una decisión bien dura sobremanera pa los sos padres Feliciano y Belén.
En setiembre d'anguaño cólase a Barcelona y dende entós encárguense de la so preparación Juan Avendaño. Mientres los años que pasa nel CAR xuega los sos primeros circuitos satélites puntuables pal ranking ATP onde cueye los sos primeros puntos. Tamién se proclama con 15 años campeón d'España de la categoría cadete, formando parte de nuevu del equipu nacional de la categoría.
Na etapa que trescurre ente los 17 y 18 años enllancóse un pocu la so progresión por cuenta de dos quebres, una na so muñeca derecha y otra na izquierda frenando un pocu la so integración nel circuitu y el so saltu posterior al profesionalismo.