cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xeografía de Costa Rica
Valle del Tempisque
La depresión xeolóxica del Tempisque, alcontrada ente la península de Nicoya y el cordal de Guanacaste, presenta una topografía llano y ondulao, con depresiones menores inundables a lo llargo del calce principal del ríu Tempisque, polo qu'hai depósitos de sedimentu escontra la zona de la desaguada principalmente, y la so formación viose favorecida pola poca resistencia del material volcánico a la erosión, que'l so tresporte ver aseguráu pol mesmu ríu.
Llanures
Les llanures de Costa Rica tán formaes principalmente por acumuladura de materiales sedimentarios, aniciaes pola disposición de la exa montascosa central del país. Poles sos carauterístiques, estremar en tres grupos: llanures del Norte, llanures del Caribe y llanures del Pacíficu. Les sos elevaciones nun devasen los 500 msnm. thumb|200px|Vista de les llanures del Norte dende'l visu del volcán Rincón de la Vieya. Les llanures del norte son estenses y úsense pa cultivu de granos y ganadería. Son llanures perifériques, d'orixe aluvial, yá que se formaron polos sedimentu apurríos pelos ríos que baxen de la exa montascosa central. Les llanures del Norte y el Caribe son más estenses, derrotes per ríos llargos y caudalosos que formen meandros. Tomen distintos nomes según les zones: Guatusos, San Carlos, Sarapiquí, Tortuguero, Santa Clara, Pacuare, Matina y Estrella, amás de los valles de Sixaola y Talamanca. Les llanures del Pacíficu son de menor estensión, pero tamién son más variaes que les del Atlánticu.
Llanures del Norte
Al norte del país atópense estenses llanures que la so estensión toma dende la cordal de Guanacaste hasta la marxe oeste del ríu Sarapiquí. El so frente de penetración foi'l ríu San Carlos, afluente del San Juan. Escontra'l norte atopa'l cantón de San Carlos, y los poblaos d'Upala y Los Chiles, mui cerca de la frontera con Nicaragua. Los dos llanures que sobresalen nésta área son la llanura de San Carlos y l'enllanada de los Guatusos. Los sos terrenes son utilizaos en cultivu de granos, hortolices y ganadería d'engorde y lleche.
Llanures del Caribe
thumb|200px|Les llanures caribeñes tienen estenses rexones selváticas y pantanoses. Cultívase banano y cacáu. Les llanures caribeñes estender dende la marxe esti del ríu Sarapiquí hasta la mariña del Atlánticu, y formen gran parte del territoriu de la provincia de Limón. Los ríos Toro Amarillo, Chirripó, Tortuguero, Pacuare y Chirripó del Atlánticu, conformaron l'amplia llanura que s'estiende al noroeste de Limón. El ríu Sixaola atópase más al sureste y ye compartíu con Panamá; anició una depresión conocida col nome de Valle de Talamanca y l'enllanada costera mesma.
La llanura costera del Caribe tien poca altitú y ta parcialmente cubierta de selves tropicales. Los sos suelos usar en plantíos de banano y cacáu, ganadería de carne y lleche. La canal de Tortuguero, de 112 km de llargu, comunica Moín cola frontera con Nicaragua.
Les llanures del Caribe tienen estenses rexones cubiertes de selva tropical y zones pantanoses, sobremanera nel Caribe norte. Les llanures del Caribe central y sur utilícense principalmente pa cultivu de banano y cacáu.
Llanures del Pacíficu
Nel Pacíficu central atópase la zona de Parrita, tien dos terraces marines, atayaes por dellos cuetos non mayores de 100 m d'altitú. El valle de Parrita estender hasta punta Uvita y ta formáu por material sedimentario y volcánicu, procedente del cordal de Talamanca. Cultívense granos y palma africana.
La llanura enanchar escontra'l sur, algamando los 50 km d'anchor. Les llanures del Pacíficu sur allugar na península d'Osa, hasta'l golfu Duce, y xúntense colos valles del Xeneral-Coto Brus y de Diquís. Tán formaes por materiales marinos, fluviales y volcánicos. Son les más templaes y lluvioses de la mariña pacífica, yá que se ven afeutaes polos vientos húmedos del suroeste.
Hidrografía
Los ríos de Costa Rica nacen a lo llargo de la exa montascosa central, y van desaguar nes mariñes del océanu Pacíficu y el mar Caribe.
Aguada del océanu Pacíficu
thumb|250px|Ponte sobre'l [[ríu Tempisque. Los ríos del Pacíficu son más curtios, rabiones y fondos pola cercanía del sistema montascosu central a la mariña. Nel Pacíficu norte y sur, percuerren grandes planicies antes de llegar al mar, como lo fai'l Tempisque.]] Los ríos que desagüen nel océanu Pacíficu tienden a ser curtios y rabiones, esto por cuanto la exa montascosa del cual nacen ye más cercanu a la mariña, formando un terrén bien inclináu con poca estensión pa percorrer. Por cuenta de esto, son ríos propensos a llavuquiar, de fondos predresos y terrenes menos húmedos. Son fondos, con grandes pindios accidentaes qu'aumenten la so poder erosivu, d'ende la fondura de los sos calces, tal ye'l casu de la cuenca del ríu Grande de Tárcoles, allugada na Rexón Pacíficu Central. Sicasí, nel Pacíficu Sur y nel Pacíficu Norte, los ríos tienen de percorrer grandes planicies antes de llegar al mar. El so caudal mengua en forma importante mientres la dómina seca, cuantimás nos ríos del Pacíficu norte y central.
L'aguada del Pacíficu tien tres cuenques hidrográfiques principales, distribuyíes de noroeste a sureste:
Otros ríos importantes de l'aguada del Pacíficu son el ríu Guacimal, el ríu Aranjuez, el ríu Abangares, el ríu Secu, el ríu Llagartu, el ríu Jesús María y el ríu Fuécara, que nacen de la sierra minera de Tilarán y desagüen na marxe esti del golfu de Nicoya; el ríu Parrita, xunto col ríu Pirrís, forma la cuenca principal de la zona de Quepos-Parrita; y el ríu Savegre, que desagua nel parque nacional Manuel Antonio, foi destacáu como'l más llimpiu de Centroamérica.
Aguada del mar Caribe
Los ríos d'esta aguada son más llargos, anchos y caudalosos que los del Pacíficu, por cuenta de que la exa montascosa central ta más alloñáu de la mariña, polo que la distancia a percorrer ye mayor. Son ríos lentos, llongures, que traviesen estenses llanures, polo que tienen enclín a formar meandros y brazos, estremando les sos agües en dos calces, nes partes baxes del so percorríu. En munches seiciones de les llanures formen zones empantanadas. Caracterícense amás pol abondosu material qu'acarreten (sedimentos y restos de vexetación), y porque camuden con frecuencia la direición. Tien una riega constante mientres tol añu, rellacionáu colos altos niveles de precipitación añal d'esta rexón.
estremóse-y en dos vertientes: la subvertiente norte, na cual los ríos desagüen nel llagu de Nicaragua o'l ríu San Juan de Nicaragua, que desagua esti postreru y lleva les agües d'estos ríos al mar Caribe, y la subvertiente caribeña puramente dicha, onde los ríos desagüen direutamente nel mar.
Sub-vertiente norte
Los ríos más importantes de la sub-vertiente norte son, d'oeste a este:
Otros ríos destacaos d'esta aguada son el ríu Sapoá (32 km), fronterizu con Nicaragua, que desagua nel llagu de Nicaragua; y el ríu Celeste, que tien importancia pal turismu de la rexón, por cuenta de les sos particulares agües de color celeste, resultáu d'un efeutu ópticu producíu pola dispersión de la lluz solar por cuenta de la alta concentración de silicatos d'aluminiu. thumb|250px|[[Ríu Reventazón nel Valle de Orosi. Los ríos de l'aguada atlántica de Costa Rica son llargos, caudalosos, formen meandros y brazos. Abasnen sedimentos que formen les grandes llanures del norte y el Caribe costarricenses.]]
Sub-aguada caribeña
Los ríos más importantes que desagüen direutamente nel mar Caribe son, d'oeste a este y de norte a sur:
Otros ríos importantes de la rexón caribeña son ríu Pacuare, ríu Chirripó Atlánticu, ríu Matina, ríu Banano, ríu Bananito y ríu La Estrella.
Agües superficiales y soterrañes
thumb|[[Llagu Arenal, el más grande de Costa Rica.]] Les fontes d'agua superficial en Costa Rica fueron aprovechaes pa múltiples usos, como na producción d'enerxía hidroeléctrica, nel tratamientu d'agua potable y na recreación y control d'hinchentes.
La cuenca Arenal-Tempisque, onde funciona'l banzáu Arenal, ye'l proyeutu hidroeléctricu más grande del país. La mesma cuenca utilízase, ríu abajo para riego na provincia de Guanacaste, acuacultura, recreación, control d'hinchentes y caltenimientu del ecosistema de güelga.
La xeneración hidroeléctrica ye l'actividá de mayor usu de l'agua de los ríos, utilizando para dichu propósitu, cerca d'un 70% del total, y l'actividá agrícola con un 22,8%. L'aprovechamientu d'agua pal consumu humanu, turismu, industria y agroindustria representen menos del 8.0% de la estracción total.
Los acuíferos más importantes del país son: Colima Cimeru, Colima Inferior, Barba, Liberia, Bagaces, Fuécara, La Bomba (Limón), Zapandí y los acuíferos costeros: Jacó, Sableres del Cocu, Brasilito y Flamingo.
Col firme propósitu de protexer les nacientes d'agua, ríos, la flora y fauna, declaróse alredor del 29% del territoriu nacional como zones protexíes.
Mariñes
Costa Rica tien mariñes tantu nel océanu Pacíficu como nel mar Caribe. En total, cuenta con 1.466 km. Les mariñes costarricenses atópase en constante procesu de gastadura o rellenu, como asocedió cola deformación que sufrió la mariña caribeña nel terremotu de Limón de 1991, cuando 90 km de la mariña alzáronse alredor d'un metro.
Mariña del océanu Pacíficu
La península engloba el golfu de Nicoya, que ye l'entrante de mar más fondu de Costa Rica, y nel que desagüen dos de los ríos más importantes del país: Tempisque y Tárcoles. El golfu de Nicoya contién siquier 12 islles, dalgunes d'elles poblaes. Tamién tien los dos puertos más importantes del pacíficu, Puntarenas y Caldera. Nel casu de la ciudá de Puntarenas, esta atópase construyida sobre una llingua de sable que se proyeuta dientro del golfu, formada por material sedimentario depositáu a lo llargo de sieglos pol ríu Fuécara.
Escontra'l sureste, la mariña forma dos bahía: badea de Ferradura y badea de Coronado. Esta ta llindada por punta Quepos y punta Lloramicadora, y ye el sitiu onde desagua'l ríu Grande de Térraba, el mayor del país, nun ampliu delta. La península d'Osa ye la más grande del sureste del país. Tien numberoses sableres y al parque nacional Corcováu, el más biodiverso de Costa Rica. El cabu Matapalo, nel estremu de la península, ye'l puntu más cercanu del territoriu continental del país a la islla del Cocu (436 km). La península d'Osa zarra al golfu Duce, que contién mariniegos protexíos, manglares y salines. L'últimu accidente de la mariña sur ye la punta Burica, que comparte con Panamá.
Alex Martins Ferreira
Alex Martins Ferreira, ye un futbolista brasilanu.
Xeografía de Costa Rica
Mariña atlántica
thumb|200px|[[Parque nacional Cahuita|Punta Cahuita. La mariña caribeña tien configuración rectillinia y menos accidentes xeográficos que'l Pacíficu.]] Tien una estensión de 212 km, abarca dende punta Castiella, na desaguada del ríu San Juan, hasta'l ríu Sixaola. Tien un clima tropical lluviosu que dexa a la mariña so la influencia de los vientos alisios del nordés. La corriente ecuatorial del golfu de Méxicu pasa por esta mariña, lo que dexa qu'abonden les formaciones coralines, lo que nun asocede na mariña del Pacíficu.
La mariña tien una configuración rectillinia, determinada pola acumuladura de material sedimentario procedente d'ábanos depositaos pelos ríos, amás del efeutu del aguaxe. Los accidentes más destacaos empecipien na amplia desaguada del ríu Coloráu y el ríu Reventazón-Parismina nel nordeste, que los sos múltiples brazos formen islla fluviales, como la islla Calero, la más grande de Costa Rica. El cursu meándrico de los ríos provoca concentración d'abondosos materiales que formen barres de sable, llagunes y albuferas, destacar la barra del Coloráu.
Laval-sur-Doulon
Laval-sur-Doulon ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Xeografía de Costa Rica
Mariña atlántica
Sígen-y la badea de Moín, onde s'alluguen la islla Uvita y el saliente onde s'atopa Puertu Limón, la ciudá más importante del Caribe. Escontra'l sureste atopen punta Cahuita, Uva, Mona y Cocles.
Laval-sur-Doulon
Tien una población de y una superficie de  km².
Xeografía de Costa Rica
Archipiélagos ya islles
Costa Rica tien gran variedá d'islles de variáu orixe en dambos océanos. Munches d'elles son parte de parques nacionales y abellugos naturales, ente qu'otres atópense habitaes, principalmente les del golfu de Nicoya.
Archipiélagu del Esperteyu ya Islla Bolaños
Atópase na bahía Salinas, na mariña del océanu Pacíficu, cerca de la frontera con Nicaragua. Tratar de pequeñes islles que sirven como abellugu natural p'aves y fauna marina. Formen parte del Área de Caltenimientu Guanacaste.
Archipiélagu del golfu de Nicoya
thumb|200px|La [[islla Guayabo, nel golfu de Nicoya, ye abellugu d'aves marines.]] Son una serie d'islles d'orixe volcánicu, allugaes nel golfu de Nicoya, munches d'elles poblaes dende la dómina precolombina. Alministrativamente, formen parte de la provincia de Puntarenas. La mayor d'elles ye la islla de Chira, allugada cerca de la desaguada del ríu Tempisque. Con 43 km², ye la mayor islla del océanu Pacíficu y la más poblada. La islla Venado (6.5 km²), la islla Caballo, y la islla de Cedros tienen pequeñes villes que subsisten de la pesca artesanal.
La islla Tortúa, al pie de los castros d'Alcatraz y Tolinga, ye un importante sitiu de visitación turística poles sos sableres y exuberante vexetación. La islla de Cabo Blanco, allugada frente al mesmu, nel estremu suroeste de la península de Nicoya, forma parte del área protexida más antigua de Costa Rica.
Islles del Pacíficu central y sur
thumb|200px|La [[islla del Cañu, nel Pacíficu sur, ye abellugu montés y xacimientu arqueolóxicu.]] Escontra'l sureste del golfu de Nicoya, allúguense delles islles: islla Ferradura, alcontrada na badea del mesmu nome; islla Dames, una islla marítimu-fluvial cercana a la ciudá de Quepos, allugada na desaguada del ríu Paquita; les islles del parque nacional Manuel Antonio (Olocuitas, Ximielgues, Verde, Toro Amarillo y Mogote), que son parte d'esta área protexida; islla Ballena, nel parque nacional marín Ballena, ye sitiu de anidación de delles especies de ballenes.
Una de les más importantes ye la islla del Cañu, allugada al oeste de la península d'Osa, que cunta con bancos de coral y abondosa vida marina. Amás d'abellugu de vida montesa, la islla del Cañu tien l'únicu xacimientu arqueolóxicu de Costa Rica con esferes de piedra que se topa atopáu fuera del territoriu continental del país.
La zona del delta Térraba-Sierpe tien numberoses islles fluviales, ente elles la islla Violín y les isles Zacate.
Islla del Cocu
thumb|200px|Un tabayón na [[islla del Cocu. Descubierta en 1526, pertenez a Costa Rica dende 1869, ye parque nacional dende 1978 y Patrimoniu de la Humanidá dende 1997.]] La islla Cocos ye la islla más famosa de Costa Rica. Atópase allugada a 500 km al sureste de Puntarenas, provincia a la que pertenez, nes coordenaes 5.51667°N, -87.06667°W. Solamente puede aportase a ella por barcu. La islla ye l'únicu afloramientu d'un cordal volcánicu estinguida de 700 km de llongura que s'estiende sol mar patrimonial de Costa Rica. La so área terrestre ye de 23,85 km², y mide 7,6 km de llargu y 4,4 km d'anchu, siendo la so forma aproximao rectangular. La mariña ye tropezosa, con accidentes xeográficos como cantiles, badees y cabos. El so puntu más altu ye'l cuetu Iglesias (575 msnm). Tien numberosos cursos d'agua que formen hasta 200 cascaes. Al so alredor hai dellos castros como la islla Manuelita y los Moais.
Carauterizase pola so abondosa biodiversidá, polo que foi declarada parque nacional y Patrimoniu de la Humanidá pola UNESCO. Atópase cubierta por un exuberante monte nublu. De 235 especies de plantes identificaes, 70 son endémicos. De 362 d'inseutos, 64 son endémicos. Esisten 2 especies endémiques de llagarteses. Tamién rexistrense 3 especies d'arañes; 85 d'aves, 4 d'elles endémiques; 57 de crustáceos; 118 de moluscos; más de 200 de pexes y 18 corales. El principal asentamientu atópase en Badea Waffer, casi tou compuestu por personal científico y de caltenimientu: guardaparques, biólogos, investigadores, marinos y voluntarios.
Coober Pedy
Coober Pedy ye una ciudá asitiada al norte d'Australia Meridional, 846 quilómetros al norte d'Adelaide xunto a la Stuart Highway. Según el censu de 2011 la so población yera de 1695 habitantes (953 homes, 742 muyeres, incluyendo 275 aboríxenes australianos). La ciudá ye conocida como la capital mundial del ópalo por cuenta de la cantidá de mines d'esti mineral que s'atopen ellí. Ye tamién famosa porque la mayoría de los residentes viven so tierra, mayoritariamente en vieyes mines rehabilitaes pa protexese de les altes temperatures. El nome de Coober Pedy deriva del términu local aborixe kupa-piti, que significa  Furacu del home blancu.
Xeografía de Costa Rica
Islles del mar Caribe
thumb|200px|La [[islla Uvita en Limón, onde desembarcó Cristóbal Colón en 1502.]] Costa Rica tien tres grupos d'islles nel mar Caribe: nel Caribe norte, hai numberoses islles fluviales, formaes pola desaguada de dellos ríos nel delta del ríu San Juan, na frontera con Nicaragua. La mayoría d'estes islles tienen terrenes pantanosos, formando parte d'abellugos naturales y de vida montesa. La islla Calero ye la más grande de Costa Rica (151.6 km²), siguida de la islla Brava (44.4 km²), dambes separaes pol ríu Coloráu. Tamién tán les islles Tortuguero, Pacuare, Penitencia y Palma, que s'alluguen en desaguaes de los ríos nel mar Caribe. Les islles tán pocu habitaes, dedicándose les families a l'agricultura y la pesca.
Coober Pedy
Esti mineral foi atopáu per primer vegada en Coober Pedy el 1 de febreru de 1915. Dende entós la ciudá foi'l suministru de la mayor parte d'ópalo del mundu. Coober pedy básase güei tantu nel turismu como na industria minero del ópalo, que da emplegu a la mayoría de los sos habitantes. Coober pedy cunta con más de 70 campos de ópalo y ye la zona minera del ópalo más grande del mundu.
Xeografía de Costa Rica
Islles del mar Caribe
Nel Caribe central, les islles más destacaes son islla Moín y islla Uvita, allugaes frente a Puertu Limón. Moín ta allugada onde empecipia la canal de Tortuguero, que dexa la comunicación fluvial ente Limón y la frontera con Nicaragua. Frente a esta islla ta'l puertu de Moín, el muelle más importante del país por onde se realicen les esportaciones pol Atlánticu. La islla Uvita, allugada a 3 km frente a Puertu Limón, reviste importancia histórica, pos foi'l primer puntu del territoriu nacional onde desembarcó Cristóbal Colón en 1502, nel so cuartu y últimu viaxe. Ta formada por cantiles predresos y cubierta de vexetación exuberante, pero atópase despoblada.
Coober Pedy
Oríxenes
El primer esplorador que llegó a esta remota zona d'Australia foi l'escocés John Mc Douall Stuart en 1858. Sicasí'l nome de la ciudá nun s'estableció hasta 1915, añu nel que Willie Hutchison afayó'l ópalo. Foi a partir de 1916 cuando se movieron mineros a la zona y tuvieron llugar les primeres escavaciones. En 1999 yá había más de 250.000 pozos al traviés de los cualos aportábase a les escavaciones. Atraíos por una especie de fiebre del ópalo (yá que ye una de les piedres semipreciosas más valoraes del mundu) paecida a la fiebre del oru que tuvo llugar en California en 1849, llegaron hasta esta zona inmigrantes de toos puntos pero principalmente serbios, yugoslavos y eslavos. Amás dicíase que trabayar equí per unos años te apurría una gran riqueza. Anguaño la estracción d'ópalo ta en manes de grandes empreses, pero entá siguen llegando esploradores a la zona que busquen el so gran ópalo colos métodos tradicionales. Por cuenta de la gran cantidá de persones qu'empezaron a llegar y a les altes temperatures qu'afaren la zona empezó a construyise tou un entrevesgáu de cases so tierra que nada tienen qu'envidiar a los llares de la superficie. Estes cases cunten con tres habitaciones, salón, cocina, bañu y amás con agua corriente, lletricidá y aire acondicionáu incluyíos.
Xeografía de Costa Rica
Islles del mar Caribe
Nel Caribe sur, atópase la islla Punta Mona, conocida tamién como Monkey Point, una pequeña islla frente a les mariñes del cantón de Talamanca, cerca de la desaguada del ríu Sixaola. Tien una mariña irregular con petones coralinos y ta cubierta por monte tropical. Forma parte del abellugu montés Gandoca-Manzanillo.
Mar territorial y patrimonial
thumb|200px|Mapa coles llendes marítimes ente los países con agües nel [[mar de Balboa.]] El mar territorial de Costa Rica tien un anchu de 12 milles náutiques (22.200 km²) a tou lo llargo de les mariñes. Ye consideráu parte integrante del país pa tolos efeutos llegales. Sumáu a la estensión territorial del país (51.100 km²), suma un total de 73.300 km². Por llei, la zona marítimu-terrestre ye propiedá del Estáu y nun puede ser propiedá de particulares.
Coober Pedy
Ociu y deporte
Coober Pedy ye una ciudá bien pequeña asitiada a mediu camín ente Adelaide y Alice Springs. Convirtióse nun puntu d'escala y destín turísticu bien popular, especialmente dende 1987, cuando se completó'l selláu de l'autopista Stuart. En 1981 un local llamáu Umberto Coru vio'l potencial d'ingresos del llugar y construyó el primer hotel de la ciudá. Amás d'esti hotel esiste una gran diversidá d'actividaes que realizar como estrayer ópalo con nueses mesmes manes, vivir unos díes so tierra, visitar les distintes tiendes soterrañes, chigres, museos o ilesies. A too esto hai que suma-y la esistencia d'un campu de golf na superficie onde inclusive se puede xugar de nueche por cuenta de que tienen boles brilloses.
Xeografía de Costa Rica
Mar territorial y patrimonial
El mar patrimonial ta constituyíu por 188 milles náutiques (348.210 km²) escontra'l mar abiertu, posterior a les 12 milles del mar territorial. La zona económica esclusiva de Costa Rica en dambos océanos xube a 574.725 km², lo que sumáu a la superficie terrestre da al país un total de 625.825 km² d'estensión. El mar patrimonial de Costa Rica nel océanu Pacíficu ye más estensu que nel mar Caribe por cuenta de la situación xeográfica de la islla del Cocu. Costa Rica exerze soberanía sobre'l so mar patrimonial tantu con fines d'esplotación comercial, como d'esploración, caltenimientu y ordenación de los recursos vivos y non vivos (sosuelu y agües) de conformidá col derechu internacional.
Coober Pedy
Clima
La ciudá tien un clima grebu, según la clasificación climática de Köppen. Ente abril y ochobre el clima ye bien nidiu, típicu d'un clima semiárido siendo los díes templaos pero les nueches del desiertu fresques. D'avientu a febreru'l clima calezse y les temperatures bazcuyen alredor de los 35°C a la solombra, con nubes de polvu ocasional. La precipitación añal nesta zona ye mínima, alredor de 175 mm per añu.
Xeografía de Costa Rica
Clima
Costa Rica ye un país climáticamente bien variáu, polo xeneral atópase na rexón del neotrópico, polo que presenta un clima tropical, con dos estaciones bien definíes en casi tol territoriu: la seca (llamada tamién branu) y la lluviosa (llamada iviernu). La dómina seca empecipia dende principios d'avientu hasta finales d'abril, ente que la lluviosa empecipia dende principios de mayu hasta finales de payares, amás mientres la dómina lluviosa hai un tiempu llamáu Branín de San Juan nos últimos díes del mes de xunu cuando'l clima nuevamente vuelve ser d'estación seca por un periodu curtiu de tiempu.
Sicasí, la topografía del país ye bien diverxente, con presencia de montes, valles y llanures nun territoriu bastante pequeñu. Por cuenta del so allugamientu tropical, la temperatura nun sufre variaciones drástiques. Nes mariñes bazcuya ente los 28° y 37 °C. Al tar allugáu nel hemisferiu norte, la nación vese afeutada polos cambeos d'estación, mientres el mes d'avientu, cuando les temperatures suelen baxar considerablemente polos vientos del norte nos llugares más altos del país. La duración del día vese afeutada mientres los solsticios y equinoccios. Los sistemes montascosos cuerren longitudinalmente de noroeste a sureste, determinando trés grandes rexones climátiques:
Amás, l'Institutu Meteorolóxicu Nacional estrema a Costa Rica, d'alcuerdu a ciertes carauterístiques y diferenciaciones, nes siguientes seis rexones climátiques: Valle Central, Pacíficu Norte, Pacíficu Central, Zona Sur, Zona Norte, Caribe y Islla del Cocu.
Por cuenta de l'allugamientu xeográficu de la nación, el territoriu ye afeutáu añalmente pola temporada de furacanes, con mayor afectación en tiempos históricos pol furacán Fifi-Orlene (1974), furacán Juana (1985), furacán Cesar-Douglas (1996), furacán Mitch (1998), la nube tropical Alma (2008), furacán Tomás (2010), y furacán Otto (2016).
Flora y fauna
Costa Rica tien una rica cubierta vexetal, tantu por variedá d'especies como por densidá de les mesmes. Nel país hai más de 12.000 especies de plantes, incluyíes más de 1.300 especies d'orquídees. L'árbol nacional ye'l árbol de guanacaste, la flor nacional ye la guaria morada.
Los montes cubren 1/3 de la superficie total del país. Los manglares ocupen aproximao'l 1% de la estensión total del país y concéntrense, na so mayoría, na aguada del Pacíficu. Les selves umbrófilas dar nel Caribe, na Cordal de Talamanca y na Península d'Osa, toes son inda vírxenes. Les selves tropófilas dar nel norte y centru del país.
La fauna de Costa Rica ye variada y diversa; por densidá d'especies Costa Rica ocupa'l primer llugar a nivel mundial. El país ye llar de 234 especies de mamíferos, la metá d'ellos esperteyos; 850 especies d'aves, de les que 600 son residentes; más de 200 especies de reptiles, la mayoría culiebres; unes 180 especies d'anfibios.
Nel país hai más de 150 especies en peligru d'estinción, ente elles destaquen el xaguar, el tapir, el pecari, el águila harpía y el guacamayu.
Cobertoria montiega
Acorde cola FAO, pal 2010 Costa Rica tien una estensión de montes de 26 050 km², correspondiente a un 51% del territoriu nacional. Mientres el periodu 1990-2000 el país presentó una tasa de variación añal d'un -0.8%, lo que representó una deforestación de 190 km²/Añu. Sicasí nel periodu 2000-2010, llogróse revertir dicha enclín llogrando un aumentu del 0.9%, equivalente a la recuperación de 230 km²/Añu de cobertoria montiega.
Sistema de Parques Nacionales
El país ye notablemente respetáu a nivel internacional pol so sistema de Parques Nacionales, alministraos pol Sistema Nacional d'Árees de Caltenimientu. El parque más grande qu'hai nel país ye'l Parque Nacional Islla del Cocu, una islla d'aproximao 24 km², alcontrada a 500 km de la mariña pacífica del país.
Laussonne
Laussonne ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
V809 Cassiopeiae
V809 Cassiopeiae (V809 Cas / HD 219978 / HIP 115141) ye una estrella variable na constelación de Cassiopeia. De magnitú aparente media +6,74, visualmente alcontrar a 46 minutos d'arcu de 4 Cassiopeiae, cerca de la llende con Cepheus. D'alcuerdu a la paralax determinada pol satélite Hipparcos (1,66 ± 0,40 milisegundos d'arcu), alcuéntrase a 1960 años lluz del Sistema Solar, pero'l marxe d'erru na midida ye bien eleváu; per otra parte, la so pertenencia a l'Asociación estelar Cepheus OB3 asitiar a una mayor distancia (2840 años lluz).
V809 Cassiopeiae ye una superxigante colorada de tipu espectral M1I, enantes catalogada como K5Ib, con una temperatura efectivo de 3750 K. Muncho más grande que'l Sol, tien un radiu 410 vegaes más grande que'l radiu solar, lo qu'equival a 1,91 UA. Si tuviera nel centru del Sistema Solar, la so superficie estenderíase más allá de la órbita de Marte. Magar les sos grandes dimensiones, queda lloñe tocantes a tamañu d'otres superxigantes como VV Cephei, KY Cygni o Betelgeuse (α Orionis). El so conteníu metálico ye inferior a la solar ([Fe/H] = -0,15), con una bayura relativa de fierro equivalente al 71% del esistente nel Sol.
Catalogada como variable irregular, el rellumu de V809 Cassiopeiae varia ente magnitú +6,58 y +6,71.
Bayoneta
La bayoneta ye un arma blanca, puntiada, diseñada pa inxertase sobre, debaxo, o na boca d'un fusil, mosquete o arma de fueu asemeyada, y convertila asina nuna llanza. D’esta miente, ye un arma emplegada pal combate cuerpu a cuerpu o como últimu recursu nes táutiques d'asaltu.
Les primeres bayonetes, comunes dende’l sieglu XVII hasta’l XIX y utilizaes sobre too nos mosquetes, foron les llamaes de cubu o d'enchufe, que teníen como sistema d'encaxe un cilindru metálicu amestáu a una cuchiella triangular. Nel sieglu XX emplegáronse distintos tipos de cuchiellos con sistemes que permitíen amestalos al arma como bayoneta. Estos cuchiellos tamién podíen emplegase nel campu batalla pa propósitos de combate o como arbíes d'usu xeneral.
Meghan de Sussex
Meghan, na so faceta d'actriz, interpretó a Rachel Zane na serie estauxunidense Suits, de temática llegal. Amás, interpretó a l'axente especial Amy Jessup del FBI na serie televisiva d'intriga de ciencia ficción de FOX, Fringe.
Bayoneta
Yá dende la segunda metada del sieglu XIX aldericábase l'usu de les bayonetes darréu que, de magar aumentara la potencia de fueu de los fusiles, considerábenles inútiles, arriendes de peligroses pa los mesmos soldaos que les utilizaben. Na Primer Guerra Mundial siguieron emplegándose, pero na Segunda Guerra Mundial el so usu yá pue considerase aneudóticu en xeneral, magar qu'estremáu nos distintos frentes: usóse bien poco n’Europa, pero nel Pacíficu los Estaos Xuníos y Xapón emplegáronles a magüeyu nes batalles pol control de les estratéxiques islles d'aquel frente.
Meghan de Sussex
Biografía
Rachel Meghan Markle nació nel West Park Hospital en Canoga Park y crióse en View Park–Windsor Hills, un barriu de Los Angeles. La so madre, Doria Loyce Ragland ye afroestauxunidense, trabayadora social ya instructora de yoga. El so padre, Thomas Wayne Markle ye d'ascendencia holandesa y irlandesa, direutor de fotografía retiráu, polo que Meghan pasó la so niñez nel plató de Married... with Children. El so padre foi ganador de dos Premiu Emmy, en 1975 y en 2011. En dalgún momentu espresó interés por tornar a la universidá y siguir con un máster en Diplomacia Internacional. La carrera cinematográfica de Meghan empezó de forma inesperada cuando una amiga de l'actriz dio-y a un mánager una copia d'una película que fixera Markle nos sos años universitarios mientres una fiesta. Pa caltenese ente trabayos como actriz, Meghan trabayó como calígrafa autónoma. Markle se autoproclamó comidista, lo cual foi incorporáu a la personalidá del so personaxe en Suits Rachel Zane. Meghan ye tamién la fundadora del Tig, al que llama «un focu pa cielos la boca gourmet, aquellos con fame per comida, por viaxar, por guapura y por moda». Esti proyeutu intenta «crear un espaciu pa compartir toos estos amores pa convidar amigos a compartir el suyu tamién y pa ser la tierra de cría d'emociones ya idees pa un estilu de vida inspiráu». La web inclúi artículos sobre comida, viaxe, moda, guapura y influenciadoras.
Carrera
En 2002, Meghan consiguía'l so arranque na televisión con un episodiu de la telenovela Hospital Xeneral. Tamién apaeció n'episodios de Century City, Cuts, Love, Inc., La guerra en casa, 90210, Knight Rider, Without a Trace, The Apostles, CSI: NY, The League, Castle y Suits. Markle tamién apaeció nes películes A Lot Like Love y El llutu. Fixo'l so debú tarde na primer temporada de ¡Allá tu! n'abril de 2006. Amás d'una vegada que caltuvo la posición #12, Markle yera la modelu titular de la posición #24. A empiezos del 2007 dexó'l show. Tamién apaeció como miembru de la mafia y foi entrevistada nun episodiu del espectáculu de xuegu 1 versus 100. Apaeció en Fringe como Axente Junior Amy Jessup nos primeros dos episodios de la so segunda temporada. Dende xunetu de 2011 interpreta a Rachel Zane, una "curiosa pasante" que trabaya con Mike Ross (Patrick J. Adams) na serie televisiva Suits de la cadena USA. Tamién apaeció en dos películes de 2010, Get Him to the Greek y Remember Me, y n'otra en 2011, Quiero matar al mio xefe. Fixo una pequeña apaición nel 2012 nel curtiumetraxe The Candidate (vistu nel espectáculu televisivu públicu de KQED ImageMakers: la Compañía d'Homes) faciendo de secretaria.
Bayoneta
De toes maneres, si comparamos les campañes de mediaos del sieglu XIX coles de mediaos del sieglu XX, preséntasenos una diferencia bien grande: si na primera dómina polo menos la metá de les muertes yera debida a firíes por arma blanca, per aciu de les lluches cuerpu a cuerpu, na segunda nun se dio nin un 5% de muertes por bayoneta.
Anguaño tovía s’apriende la téunica de la esgrima de combate con bayoneta en munchos cuerpos militares, por ser una preparación sicolóxica perbona pal combate al asaltu, magar que nun se dean munches oportunidaes reales d'emplegase por mor de la evolución actual de les táutiques. Caltién esta arbía, sicasí, un usu plenu con ocasión de ceremonies y desfiles.
Meghan de Sussex
Con Trevor Engelson
Casóse con Trevor Engelson, un productor de cine d'Estaos Xuníos el 10 de setiembre de 2011, dempués de salir xuntos dende 2004. La pareya dixebrar n'agostu de 2013. mini|left|El príncipe Enrique y Meghan Markle en 2017.
Col príncipe Enrique, duque de Sussex
En 2016 empecipió una rellación col príncipe Enrique de Gales, anguaño duque de Sussex, gracies a una amiga que dambos tienen de mancomún, que entamó una cita a palpu. El 27 de payares de 2017 anuncióse'l so compromisu oficialmente por aciu una entrevista televisiva.
L'enllaz matrimonial tuvo llugar el 19 de mayu de 2018 na Capiya de San Jorge en Windsor, Inglaterra. A partir d'entós Meghan pasa a formar parte de la familia real británica col títulu de duquesa de Sussex y el tratamientu d'alteza real.
Trabayos de caridá
Markle foi conseyera de la organización benéfica internacional One Young World. Asistió a los sos cumes de 2014 y 2016. Nel cume de 2014 en Dublín, faló sobre les temes de la igualdá de xéneru y l'esclavitú moderna. Tamién en 2014, viaxó a Afganistán y España como parte de la United Service Organizations.
En 2016, Meghan convertir n'embaxadora mundial de la World Vision Canada, viaxando a Ruanda pa la Campaña Enagua Llimpia de l'axencia p'apurrir agua potable llimpia y segura, y viaxó a la India pa crear conciencia de cuestiones relatives a la muyer. Al tornar de la India, escribió un artículu d'opinión pa la revista Time sobre la estigmatización de les muyeres con al respective de la salú menstrual. Tamién trabayó cola Entidá de la ONX pa la Igualdá de Xéneru y el Empoderamiento de la Muyer como abogada. Ella identifícase como feminista.
En 2018, foi incluyida dientro de les 100 persones más influyentes del mundu de la revista Time.
Ancestros
Ancestros de Meghan, duquesa de Sussex
Notes
<references group="lower-alpha" />
Otomí del Valle del Mezquital
El otomí del valle del Mezquital ye'l nome dau a una variedá d'otomí faláu polos otomíes del Valle del Mezquital nel estáu d'Hidalgo y dellos inmigrantes nel estáu de Méxicu, Ciudá de Méxicu, Nuevo León y los Estaos Xuníos.
Trátase d'un dialeutu del idioma otomí, una llingua del tueru Oto-pame. Ye la variante del centro-norte nel territoriu mexicanu y ta emparentáu col otomí queretano y otomí de Temoaya. Ye una de los nueve variantes llingüístiques otomiés que pertenez a la familia llingüística Oto-mangue. Tamién ye denomináu polos sos propios falantes hñähñú, ñänhú, ñandú, ñóhnño o ñanhmu. Dende'l sieglu XVI esisten vocabularios, gramátiques, sermones y catecismos en otomí.
Tien alredor de 200,000 falantes los cualos moren principalmente nes comunidaes del conceyu de Ixmiquilpan. Nun documentu publicáu en 2016 repórtense 87, 488 falantes, allugaos en 36 conceyos nel Estáu d'Hidalgo.
Esta variante falar nos conceyos del estáu d'Hidalgo: Actopan, Ajacuba, Alfajayucan, Almoloya, Atotonilco el Grande, Cardonal, Chapulhuacán, Chilcuautla, Cuautepec de Hinojosa, Eloxochitlán, Francisco I. Madero, Huasca de Ocampo, Ixmiquilpan, Jacala de Ledezma, Metepec, Metztitlán, Mixquiahuala de Juárez, Nicolás Flores, Pacula, Progresu de Obregón, San Agustín Tlaxiaca, San Bartolo Tutotepec, San Salvador, Santiago de Anaya, Tasquillo, Tepeapulco, Tepehuacán de Guerrero, Tepeji del Río de Ocampo, Tepetitlán, Tezontepec de Aldama, Tlahuiltepa, Tula de Allende, Zempoala y Zimapan.
Bessède-de-Sault
Bessède-de-Sault ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Michael Douglas
Michael Kirk Danilovich, conocíu como Michael Douglas, ye un actor y productor de cine d'Estaos Xuníos, ganador de dos Premios Óscar (unu d'ellos por producción) y trés Globos d'Oru. Ye fíu del actor Kirk Douglas.
Primeros años
Douglas nació en New Brunswick, Nueva Jersey, foi'l primer fíu l'actriz bermudeña Diana Dill y del actor Kirk Douglas. Los sos güelos paternos, Harry Demsky (nacíu como Herschel Danilovich) y Bryna Demsky (Sanglel; apellíu de soltera), emigraron de Gómel, Bielorrusia, na dómina del Imperiu rusu. La so madre y los sos güelos maternos, el teniente coronel Thomas Melville Dill y Ruth Rapalje Neilson, yeren orixinarios de la Parroquia de Devonshire, Les Bermudes. El so güelu foi abogáu xeneral nes Bermudes y oficial de la milicia d'artillería. Douglas tien un hermanu menor, Joel Douglas (n. 1947), y dos mediu-hermanos paternos: Peter Douglas (n. 1955), que tamién tien descendencia y Eric Douglas (1958–2004).
Carrera
A pesar de ser un actor bien capaz, la so carrera siguió un aldu daqué estrañu y tardó abondo en convertise na gran estrella que ye agora. Dempués de protagonizar la citada serie, mientres un tiempu namái apaecía en películes qu'usualmente yeren pocu populares (por casu Running, de 1979).
Michael Douglas recibió'l so primer premiu Óscar como productor cola película One Flew Over the Cuckoo's Nest, traducida como One Flew Over the Cuckoo's Nest (o tamién Atrapáu ensin salida en dalgunos países) y protagonizada por Jack Nicholson y Louise Fletcher en 1975. thumb|left|120px|Michael Douglas nuna escena de la serie [[Les cais de San Francisco]] Siguió siendo una figura namái medianamente conocida, hasta que rodó una comedia romántica d'aventures con Kathleen Turner: Romancing the Stone. El so papel nesta esitosa película amuésalu como un actor capaz de realizar roles protagonistes y en distintos rexistros interpretativos.
Lavaudieu
Lavaudieu ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Michael Douglas
Carrera
El so primera Óscar interpretativu llograr pol papel protagonista de Wall Street de 1988. En 2010 estrenóse la remortina d'esta película, nuevamente con Douglas y con Oliver Stone como direutor, titulada Wall Street 2: Money Never Sleeps.
Douglas consagróse como estrella taquillera al interpretar a un infiel home en Fatal Attraction, con Glenn Close como protagonista femenina. Automáticamente la película convirtióse nun ésitu a nivel mundial y entró a formar parte del cine de cultu de Hollywood. El so personaxe nesa película marcó un claru puntu d'inflexón na so carrera cinematográfica. Tanto Douglas como Close estudiaron la preparatoria en Choate Rosemary Hall. Michael Douglas aportunaría nun papel asemeyáu d'home con problemes n'otros dos películes d'ésitu: Basic Instinct, con Sharon Stone, y Acosu, esta vegada acosáu por Demi Moore.
Ente los sos últimos trabayos, hai que citar Traffic de Steven Soderbergh, la comedia Last Vegas (con Robert de Niro y Morgan Freeman) y Behind the Candelabra (con Matt Damon), onde Douglas encarna al pianista homosexual Liberace.
N'ochobre de 2011, Michael recibió nel Festival Internacional de cine de Santa Bárbara el "premiu Kirk Douglas" pola so contribución al mundu del cine de manes del so padre, Kirk Douglas.
Vida personal
Poco dempués conoció a Catherine Zeta-Jones, cola que ta casáu dende'l 18 de payares de 2000, y tienen dos fíos: Dylan (15 d'agostu de 2000) y Carys (20 d'abril de 2003). Con frecuencia suelen visitar España, yá que tienen una finca en Mallorca, como munchos otros famosos, antigua propiedá del archiduque Lluis XV, primu del emperador austro-húngaru Francisco José.
El 4 d'agostu de 2013 anuncióse que Catherine y Michael divorciáranse nel mes de mayu, dempués de que Catherine Zeta-Jones fora internada nuna clínica pa tratar el so trestornu bipolar y entós que l'actor participara nel Festival de Cannes faciendo polémiques declaraciones tocante al orixe del cáncer que lu aquexó; la pareya nun empecipió los trámites de divorciu.
El 2 de xineru de 2014 anunciaron la so reconcilación.
Llista d'asteroides/62701–62800
... | Previu | Llista d'asteroides | Siguiente | ...
Ortografía náhuatl
La ortografía náhuatl ye'l cuerpu de metodoloxíes y convenciones usaes pa espresar a les llingües y dialeutos náhuatl nun sistema d'escritura específicu, y l'inventariu de glifos, grafemes y diacríticos emplegaos pa esi propósitu.
Esti artículu describe y compara dalgunos de los distintos sistemes que fueron usaos pa trescribir el sistema fonolóxicu náhuatl.
Consonantes
El náhuatl clásicu y la mayoría de variantes modernes empleguen les siguientes consonantes, equí escrites según l'Alfabetu fonéticu internacional: ! ! Billabial ! Alveolar ! Post alveolar ! Palatal ! Velar ! Labiovelar ! Glotal ! Nasal ! Oclusiva ! Fricativa ! Africada ! Africada llateral ! Llateral ! Semiconsonante
Vocales
Les vocales producir en pares curtios y llongures.
Historia ortográfica
La ortografía del náhuatl nun yera perfecta, y de fechu había munches variaciones en como s'aplicaba, debíu en parte a les diferencies dialeutales y en parte a les distintes tradiciones y preferencies que se desenvolvieron. (La escritura del español mesmu taba lloñe de ser totalmente estandarizada nesa dómina.) Güei, anque casi tol náhuatl escritu usa dalguna forma d'ortografía basada nel llatín, sigue habiendo fuertes diferencies dialeutales, y alderique considerable y distintos práutiques tocantes a como escribir soníos inclusive cuando son los mesmos. Los mayores problemes inclúin:
el saltillo. El "saltillo" ye'l nome que-y dieron los primeros gramáticos al fonema que ye fonéticamente una oclusiva glotal (particularmente en náhuatl clásicu) o una  (na mayoría de los dialeutos contemporáneos). Esti fonema nun se representaba usualmente nel periodu colonial, sacante por Horacio Carochi que lo representaba con un acentu agudu sobre la vocal precedente. Na actualidá, nos dialeutos que pronuncien el saltillo como [h] escríbese de cutiu con j, h. Delles ortografíes neo-clásiques usen la lletra h pa representar la oclusiva glotal del náhuatl clásicu.
Metodoloxíes de trescripción históriques
Cuando los flaires españoles empezaron a trescribir el náhuatl nel alfabetu llatín, naturalmente, fixeron usu de les práutiques del idioma castellanu como base pa la escritura nahua. Ente que l'africada postalveolar sorda (‹ch›), la fricativa postalveolar sorda  (soníu ‹sh› n'inglés), y les oclusives sordes  sonaben igual n'español y náhuatl, el castellán escarecía de l'africada alveolar sorda, l'africada alveolar llateral , y l'oclusiva glotal.
D'ende que'l náhuatl escritu nel alfabetu llatín ye bien similar al español con llagunes esceiciones:
En dómines poscoloniales el náhuatl nun tuvo una ortografía estandarizada, y los documentos coloniales empleguen ortografíes bastante distintes:
La trescripción de Carochi
Nel sieglu XVII'l gramáticu xesuita Horacio Carochi escribió en 1645 una gramática sobre la llingua náhuatl clásica. Pa esti propósitu desenvolvió una ortografía pal náhuatl clásicu, que yera escepcional en que foi la primer descripción del náhuatl que marcó consistentemente tantu la llongura vocálica como la oclusiva glotal (saltillo). La so ortografía foi subsecuentemente usada en trabayos y documentos por dellos xesuites pero nun ganó ampliu usu yá que decretos de Carlos II prohibieron l'usu de llingües indíxenes nel so imperiu y más tarde la espulsión de los xesuites de Nueva España en 1767.
La so ortografía foi refinada entá más por Michel Launey, na so gramática del náhuatl clásicu. La trescripción amuesa'l llargor vocálicu añediendo un macrón sobre la vocal llarga: ‹ā, ē, ī, ō›. Tamién amuesa'l saltillo marcando la vocal precedente con un acentu grave ‹à, ì, è, ò› si ta nel mediu de la pallabra o un circunflexu si ta a la fin ‹â, î, ê, ô,›. Delles otres trescripciones marquen el saltillo con una ‹h› porque nel náhuatl clásicu, el fonema yera pronunciáu como una oclusiva glotal y nun yera transcrito consistentemente por otros gramáticos más que Carochi.
Sicasí, munchos dialeutos modernos del náhuatl tienen como un fonema en vegada del saltillo. Fontes históriques y trescripciones por munchos investigadores modernos nun usen nenguna trescripción estandarizada y xeneralmente nun marquen pa nada el llargor vocálicu o'l saltillo, y el llector va tener qu'aldovinar o saber el llargor de la vocal y la presencia del saltillo. Sicasí, pa dar una descripción fayadiza de náhuatl clásicu, ye esencial marcar tantu'l llargor vocálicu como'l saltillo.
Ortografía contemporánea
La Secretaría d'Educación Pública adoptó un alfabetu pa los sos programes d'educación billingüe en comunidaes rurales en Méxicu y esta decisión tuvo cierta influencia, anque nun ye apoderáu pa tolos dialeutos, poles grandes diferencies fonolóxiques ente ellos. L'apocayá establecíu Institutu Nacional de Llingües Indíxenes (INALI) tamién va tar arreyáu nestos asuntos. Esta ortografía xeneralmente nun marca'l llargor de les vocales nin el saltillo (pero usa ‹j› pa representar el soníu nos dialeutos que tienen esti soníu.) La lletra ‹k› usar pa  y  escribir con ‹o›.
La Bezole
La Bezole ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Distritu de Guarda
Subdivisiones
El distritu de Guarda subdividir nos siguientes 14 conceyos:
Na actual división del país, el distritu atópase totalmente integráu na Região Centru, agora Vila Nova de Foz Côa pertenez a la Região Norte y la subrexón de Douro. Los restantes concelhos componen les subrexones de Beira Interior Norte y de Serra da Estrela, perteneciendo enantes a Dão-Lafõye. En resume: