cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Michael Phelps
Olímpicos
Nel so primer eventu, los 400 m. combináu, Phelps ganó con un tiempu de 4:08.26, nuevu récor mundial y primer medaya medaya olímpica d'oru pa él. A otru día, nel relevu llibre 4x100, Phelps xunto a Ian Crocker, Neil Walker, y Jason Lezak fueron terceros con un tiempu de 3:14.62. La posta de Crocker de 50.05, foi la peor del relevu y foi culpáu de nadar enfermu. Nel eventu llamáu por munchos como La Carrera del Sieglu, celebrada a otru día, Phelps foi nuevamente terceru detrás d'Ian Thorpe y Pieter van den Hoogenband nos 200 m. llibre. Esta carrera acabó cola posibilidá de Phelps d'igualar a Mark Spitz con siete medayes d'oru nun namái xuegu olímpicu. Phelps esfrutó la prueba magar nun ser la so meyor distancia, dixo "¿Cómo puedo tar decepcionáu? nadé con dos de los libristas más rápidos de la historia". Pal so cuartu eventu, los 200 m. caparina, Phelps ganó con un tiempu de 1:54.04, superando'l récor olímpicu de Tom Malchow. Cerca d'una hora más tarde, nel relevu llibre 4x200, Phelps xunto a Ryan Lochte, Peter Vanderkaay, y Klete Keller, remataron primeros con 7:07.33. Dos díes depués, nos 200 m. combináu, foi primeru con un nuevu récor olímpicu de 1:57.14. Na final de los 100 m. caparina celebrada a otru día, Phelps ganó al so compañeru Ian Crocker (quien yera'l recordista mundial nel momentu) por namái 0.04 segundos con un tiempu de 51.25. Tradicionalmente l'estauxunidense que meyor asitiáu tea nun eventu individual, automáticamente recibe un puestu na final del relevu combináu 4x100. Esto dio a Phelps el so llugar nel equipu del relevu, llugar del qu'arrenunció y dio a Crocker. El xestu de Phelps dio a Crocker la oportunidá de revindicarse y ganar una medaya d'oru. El relevu ganar Estaos Xuníos con un nuevu récor mundial, y Phelps, quien nadó na serie preliminar, foi tamién gallardoniáu cola medaya d'oru. Ganáu seis medayes d'oru y dos de bronce, Phelps, entá siendo un adolescente llogró la segunda meyor actuación d'un deportista nun namái Xuegu Olímpicu, superáu solamente por Mark Spitz y los sos siete oros en Múnich 1972. Amás él convirtióse nel segundu nadador en ganar más de dos eventos individuales nun namái xuegu, empatando a Spitz con cuatro.
Campeonatu Mundial de 2005
thumb|left|Phelps na derecha mientres la vuelta de la victoria de los 100 m. caparina del campeonatu mundial de Montreal.
Nel Campeonatu Mundial de Natación de 2005, Phelps ganó un total de seis medayes, cinco oros y una plata. Nos 400 m. llibre, nun pasó la fase preliminar y asitióse 18 na xeneral con un tiempu de 3:50.53. Más tarde esi día, nel relevu llibre 4x100, ganó la so primer medaya d'oru nel mundial, con un tiempu de 3:13.77, nuevu récor de campeonatu. Dos díes depués, el 26 de xunetu, Phelps ganó'l so segundu oru nos 200 m. llibre con un nuevu récor nacional de 1:45.20, termináu per delantre de Grant Hackett. Dos díes más tarde, el 28 de xunetu, Phelps clasificó a la final de los 100 metros llibre y 200 m. combináu en menos d'una hora; foi séptimu na final de los 100 m. llibre, y primero de los 200 m. combináu, el so tercer oru nel campeonatu. A otru día, xunto a Ryan Lochte, Peter Vanderkaayy Klete Keller ganaron el relevu llibre 4x200, con un tiempu de 7:06.58, el segundu tiempu más rápidu de la historia. El 30 de xunetu, Phelps nadó'l so últimu eventu individual, los 100 m. caparina. Na final, Phelps nun pudo igualar la velocidá de Ian Crocker y túvose que conformar cola medaya de plata y un tiempu de 51.65 contra los 50.40 de Crocker, quien superó'l so propiu récor del mundu. Nel últimu día de competencia, Phelps recibió la medaya d'oru del relevu combináu 4x100, magar nun nadar la final, foi gallardoniáu por ser parte del equipu na preliminar.
Xuegos Olímpicos de Beixín 2008
thumb|left|150px|[[George W. Bush (esquierda) xunto a Phelps (derecha) en Beixín 2008]] thumb|right|150px|Phelps, con una de les medayes d'oru que ganó en [[Natación nos Xuegos Olímpicos de Beixín 2008|Beixín 2008]] Phelps llogró'l retu de llograr 8 medayes d'oru nos eventos de natación nos Xuegos Olímpicos de Beixín 2008. En total consiguió 18 medayes d'oru olímpicu (Atenes 2004, Beixín 2008 y Londres 2012), aportando a consideráu'l meyor nadador de la historia.
Phelp' superó'l récor mundial impuestu por Mark Spitz al ganar ocho medayes d'oru nes Xuegos Olímpicos de Beixín 2008.
Según un estudiu de ESIrg (Economics, Sport and Intanxibles) de la Universidá de Navarra, Michael Phelps foi'l rei mediáticu de los Xuegos Olímpicos de Beixín 2008, pol númberu de noticies xeneraes en tol mundu.
Xuegos Olímpicos de Londres 2012
Nel primer día de competición compitió nos 400 metros estilos, ganando la so serie, pero clasificándose pa la final col peor tiempu y nadando pol carril 8 terminó nel puestu 4º a cuatro segundos del so compatriota Ryan Lochte, y detrás tamién del brasilanu Thiago Pereira y del xaponés Kosuke Hagino.
La so siguiente prueba foi'l relevu de 4x100 llibre nel cual faía equipu con Cullen Jones, Ryan Lochte y Nathan Adrian teniendo un desempeñu bonu, pero na posta final el francés Yannick Agnel ganó la prueba apostrándolos al segundu llugar. Los franceses acabaron con un tiempu de 3:09,93, ente que los norteamericanos facer en 3:10,38
El 1 d'agostu llegó'l día de la revancha pa Michael y la prueba de 200 metros estilos xubir al primer pasu del podiu. Na clasificación de la mañana terminó segundu na so serie y clasificóse pa la semifinal de la tarde. Ellí compitió contra'l so compatriota Ryan Lochte, que ganólu y pasó a la final col meyor tiempu. Pero na final demostró por qué ye'l meyor nadador de la historia y con un tiempu de 1:54,27 colgóse la medaya d'oru.
El día 2 d'agostu competiría na prueba de 100 metros mariposa buscando la que sería la so tercer medaya d'oru nestos Xuegos. Nuna escelente carrera tomóse la revancha ante Chad -y Clos y venció con un tiempu de 51,21 la que sería la so medaya númberu 21 nos Xuegos Olímpicos.
El 2 d'agostu de 2012, consiguió la so ventena medaya olímpica al ganar la prueba de los 200 m. estilos convirtiéndose nel primer nadador masculín en ganar la mesma prueba en tres olimpiaes distintes, cosa que repetiria a otru día nos 100 m. caparina. El día 4 d'agostu de 2012 ganó la so medaya vigesimosegunda nunos Xuegos Olímpicos anunciándose como lleenda, na carrera de relevos 4x100 estilos ganando la medaya d'oru con Estaos Xuníos y anunciando la so retirada de la natación.
Plusmarcas mundiales
Phelps tien 3 marques mundiales participando individualmente y 3 marques mundiales en relevos:
Premios y reconocencies
El dominiu de Phelps llevó a compara-y con Mark Spitz, que ganó siete medayes d'oru na Xuegos Olímpicos de Múnich 1972, una marca mundial que Phelps algamó nel mundial de natación de Melbourne al consiguir siete medayes d'oru. .
En 2010 ye escoyíu meyor deportista FINA de la década na disciplina de natación masculina. Amás, Phelps llogró los siguientes premios: (Beixín 2008)
Vida privada
En payares 2004, a la edá de 19 años, Phelps foi arrestáu por conducir so la influencia del alcohol en Salisbury, Maryland. Declaróse culpable, y sentencióse-y a sirvir 18 meses de llibertá condicional, a pagar una multa de 250 dólares, y a dar charres a moces de colexos de secundaria sobre la conducción y la bébora. Dempués del incidente, el periodista Matt Lauer entrevistó a Phelps nel programa “Today Show”. Michael dixo que fuera un incidente aislláu, y que supunxera una gran decepción pa él, la so familia, y pa munchos estauxunidenses.
Nos años 2004 y 2008, Phelps asistió a la Universidá de Michigan, en Ann Arbor, Michigan, estudiando “Deportes, publicidá, y alministración”. En mayu de 2008 anunció la so intención de volver a Baltimore dempués de los Xuegos Olímpicos de Beixín 2008, al pie del so entrenador Bob Bowman, quien tamién abandonó la Universidá de Michigan, pa ser el direutor del North Baltimore Aquatic Club. Phelps mercó una casa nel barriu de Fells Point en Maryland, onde moró dende los Xuegos Olímpicos de Beixín 2008.
Envalórase que Phelps llogró unes ganancies de 5 millones de dólares al añu pola promoción de productos, incluyendo 1 millón de dólares por ser la imaxe de Mazda en China.
thumb|right|180px|Logo de la Fundación Michael Phelps Dempués de recibir un bonus d'un millón de dólares de parte de la marca de bañadores Speedo, por ganar 8 medayes d'oru nos Xuegos Olímpicos de Beixín 2008, Phelps utilizó ésti dineru pa crear la Michael Phelps Foundation (Fundación Michael Phelps), que consiste nuna fundación de beneficencia pa promover la seguridá na agua, y la natación ente los neños. Darréu, Speedo, donó 200.000 dólares adicionales pa la fundación.
El día 1 d'avientu de 2008, revistir norte americana “TV Guide” escoyó a Phelps como una de les 10 persones más fascinantes d'Estaos Xuníos d'América
A empiezos de 2009, Phelps almitió amosar un comportamientu llamentable, tres la publicación d'una semeya pola gaceta News of the World na qu'apaecía utilizando un bong (pipa d'agua), aparatu utilizáu pa fumar mariguana.
El 16 de febreru, nuna investigación posterior, el departamentu del Xérif del Condáu de Richland anunció que Phelps nun sería procesáu, yá que nun había abondes pruebes. Arriendes de esi incidente la Federación Estauxunidense de Natación (USA Swimming), suspendió a Phelps de la natación de competición por un periodu de tres meses, y Kellogg's anunció que nun anovaría'l so contratu publicitariu col nadador.
El día 9 d'abril de 2009, Phelps foi convidáu a comparecer ante la Cámara de Delegaos de Maryland y el Senáu de Maryland, pa ser condecoráu polos sos llogros olímpicos. Recibió munches ovaciones per parte de los llexisladores en dambes cámares.
Phelps ye cofundador del programa “Swim with the Stars”, con Ian Crocker y Lenny Krayzelburg. Esti programa encargar de promover la natación y dirixe campamentos de natación pa persones de toles edaes.
Phelps foi convidáu a asistir a los XXI Xuegos Olímpicos d'Iviernu que se celebraron na ciudá canadiense de Vancouver.
N'ochobre de 2014, Phelps foi sancionáu pola federación del so país con seis meses de suspensión y nun participar nos Mundiales de 2015, una selmana dempués de ser deteníu en Baltimore (Maryland) por conducir so los efeutos del alcohol, la sanción vence'l 6 d'abril de 2015, pero la federación estauxunidense (USA Swimming) decidió tamién que'l nadador nun compita nos Campeonatos del Mundu que se van apostar na ciudá rusa de Kazán del 2 al 9 d'agostu de 2015. Nesti casu Phelps, foi sancionáu por haber infringido el Códigu de Conducta de la federación; polo que va tar apartáu seis meses de la competición, anque va poder entrenase col so club, y nun va poder ser escoyíu hasta'l 6 d'abril de 2015.
Coles mesmes, Phelps y la 'USA Swimming' alcordaron que'l nadador nun va poder representar a Estaos Xuníos nos Mundiales de Kazán. Amás va dexar de percibir mientres esos seis meses el estipendio mensual que recibe la federación. USA Swimming esplica que "ser miembru d'ésta, y particularmente del equipu nacional, acarreta la obligación de xuntase al so Códigu de Conducta".
"Nel casu d'una infraición, ye la nuesa responsabilidá tomar les aiciones oportunes, y la conducta de Michael foi grave y rique unes consecuencies", amiesta la federación estauxunidense na so páxina web. Michael Phelps, foi deteníu por conducir so los efeutos del alcohol el 29 de setiembre pela nueche en Baltimore.
D'alcuerdu a les autoridaes, el coche de Phelps, de 29 años, circulaba a 135 quilómetros per hora nuna zona na que la velocidá taba llindada a 70. Phelps atopábase travesando un túnel de la ciudá de Baltimore, onde mora.
Hispanización d'Estaos Xuníos
Conozse como hispanización d'Estaos Xuníos a un procesu social de calter migratoriu y cultural, pol que la composición de la población d'Estaos Xuníos y la so cultura tán adquiriendo un creciente calter hispanoamericanu. Parte del fechu de qu'un gran númberu d'hispanos emigren temporal o permanentemente a EUA. porque piensen que ye más fácil progresar ellí que nel so país d'orixe. Por causa de la gran cantidá d'hispanos n'Estaos Xuníos el país ta afaciendo les sos tradiciones culturales.
Los hispanos carauterizar por provenir d'un país con una cultura influyida per un país con idioma o cultura española. El términu hispanu, fai referencia principalmente a los habitantes de Hispanoamérica, España, Filipines y Guinea Ecuatorial, según en menor midida a los habitantes de les islles Carolín y Marianu de tradición española y otres islles del Atlánticu y el Pacíficu de tradición española. Esta influencia vese principalmente n'aspeutos culturales tales como l'idioma, la relixón, l'orde social o la cultura culinaria. El términu hispanoamericanu inclúi tamién davezu a los individuos de comunidaes indíxenes, que nun usen como llingua vernácula el castellán, sinón llingües amerindies, como por casu el maya, d'usu frecuente ente los inmigrantes indíxenes en EUA.
Etnografía d'Estaos Xuníos
Los Estaos Xuníos tán compuestos étnicamente por un 74,7% (224,1 millones) de blancos, 12,1% (36,3 millones) afroamericanos, 4,3% (12,9 millones) asiáticos y 0,8% (2,4 millones) d'amerindios. Persones d'otres races constitúin el 6,0% (18 millones) y otres con dos o más races constitúin el 1,9% (5,7 millones). Otra estadística amuesa a les persones blanques europees o descendientes d'europeos, constituyendo'l 66,8% (200,4 millones) de la población total, ente que los hispanos de cualquier raza formen el 14,5% (43,5 millones) de la población total.
La densidá de población n'Estaos Xuníos yera de 32 habitantes per quilómetru cuadráu en 2004. La mayor densidá de población atopar nel nordeste de los Estaos Xuníos, ente los Grandes Llagos y l'océanu Atlánticu. Ellí tán allugaes delles de les ciudaes d'Estaos Xuníos más grandes, como Nueva York, Chicago o Filadelfia. Nueva York ye la ciudá más poblada de EUA. Ésta área ye la más antigua onde s'establecieron los primeros colonos ingleses. Otra gran concentración de la población atopar na mariña oeste, nel estáu de California, onde la colonización europea empecipióse más d'un sieglu antes, con colonos veníos d'España, creando ciudaes como Los Ánxeles, San Francisco y San Diego.
Según el censu de los Estaos Xuníos del 2000, la población distribuyir de la siguiente forma: 54 millones de persones nel nordeste (19%), 64 millones nos estaos centrales del norte (22,9%), 100 millones nel sur (35,6%) y 63 millones nel oeste (22,5%). La metá de la población d'Estaos Xuníos vivía en zones suburbanas. Casi una tercer parte de los habitantes d'Estaos Xuníos (29,9%) vivía en zones metropolitanes con más de 5 millones de residentes a finales del sieglu XX. La mayor medría de población nos últimos años asocedió nos estaos de California, Texas y Florida.
El 17 d'ochobre de 2006, la Oficina de Censos de los Estaos Xuníos envaloraba a la población del país en 300.000.000. Esta cifra incluyó a 12 millones inmigrantes illegales.
Tradicionalmente nes ciudaes grandes esistieron barrios nos que la primer xeneración d'inmigrantes d'un país determináu arrexuntar y depués socesives xeneraciones van dexando'l llugar. Dempués de décades de represión, les llingües de los americanos nativos, les llingües amerindies tán siendo calteníes y enseñaes dientro de les reserves. De la mesma tase recuperando l'idioma castellán propiu de les comunidaes de Nuevu Méxicu y Colorado.
La comunidá "hispana" n'Estaos Xuníos
thumb|400px|Previsión de la evolución de la población d'[[EE. XX. por orixe étnicu según un informe oficial del gobiernu d'Estaos Xuníos. En colloráu puede trate la población d'orixe ("hispanu") que, nun sieglu, pasaría de ser estadísticamente indetectable a ocupar la segunda minoría en 2050, xubiendo al 25%. En negru puede trate la población d'orixe anglosaxón (blanca ), amenorgándose casi a la metá porcentual, ente que la población afroamericana (gris) caltiénse estable. Pela so parte, la población d'orixe asiáticu tamién aumenta más que'l doble llegando al 8,2% y l'indíxena caltener por debaxo del 1%.]] Ye fácil ver que les polítiques migratories obedecen a les necesidaes de mano d'obra qu'esti país rique nel ámbitu educativu, especialistes nos distintos oficios, y satisfaer a baxu costo les necesidaes de mano d'obra granible non especializada.
A pesar de la crisis n'Estaos Xuníos nun menguó'l fluxu migratorio hispanoamericanu, yá que el añorado suañu americanu sigue siendo la meta a algamar pa munchos residentes de la hispanoamérica, en busca d'ameyorar la so realidá económica y satisfaer les necesidaes más básiques y paeciera que nun son abondes pos, los llabradores, obreros, etc., de tol mundu que deseyen ingresar seya como quier a esti país. Ye más, la crisis afecta más fondamente a los sos países d'orixe, como asocede n'otres partes del mundu, y lloñe d'amurniar la inmigración a EUA, l'aparente con mayor vehemencia.
Munchos emigrantes crucien la frontera de Méxicu escontra los Estaos Xuníos de manera illegal, a pesar del esfuerciu de prevención per parte de dambos países de concenciar de los posibles riesgos polos que traviesen día tres día los emigrantes.
En 1950 la comunidá d'orixe "hispanic" tenía una población n'Estaos Xuníos que nun superaba'l 1%. Esi porcentaxe xubió al 10,2% en 1995 y al 14% en 2006, y envalórase va crecer al 24,5% en 2050, anque datos más actualizaos envaloren que va llegar al 30% pa esta última fecha.
Dende l'anexón, polos EE.XX. de los territorios fora de les 13 colonies orixinales, como nel casu de la compra de Luisiana, la compra de Florida, la compra d'Alaska, los territorios mexicanos anexaos tres la guerra ente Mexico y EUA, validaos nel Tratáu de Guadalupe Hidalgo y l'anexón de Puertu Ricu, y Filipines, tres la guerra ente España y EUA, los residentes nos territorios anexaos pasaron a ser ciudadanos d'Estaos Xuníos o escarecer de reconocencia por ser nativos, Los socesivos gobiernos d'Estaos Xuníos practicaron la negación política de la identidá cultural de les comunidaes humanes, repetidamente. Asina pal censu de población n'EE.XX. de 1950, la comunidá d'orixe hispana tenía una población que nun superaba l'unu per cientu; 45 años más tarde, en 1995, alzar al 10.2% y al 14% en 2006.
Como puede trate nel cuadru d'entamu, la población d'Estaos Xuníos ta camudando radicalmente. Nos años 1950 taba básicamente integrada por una enorme mayoría blanca anglosaxona (87,5%), una minoría afroamericana (10%) y con minoría d'otros oríxenes étnicos autóctonos del continente. Sicasí anguaño ta amenorgándose porcentualmente la población blanca anglosaxona a la metá y la otra metá ta integrada por trés grandes minoríes, la hispana (14,5%), la afro (13,6%) y asiática (8,3%) y una minoría indíxena más amenorgada (0,9%). En términos d'impautu, la población blanca anglosaxona amenorga la so presencia porcentual a la metá, ente que la amonten notablemente los hispanos y asiáticos.
En 2008 la Oficina de Censos d'EEXX envaloró que la crecedera de la comunidá hispana ye inclusive mayor del que s'envalorada 10 años antes, envalorando que nel añu 2042 la población "blanca" va dexar de ser mayoría nesi país. L'aumentu de la población hispana va llegar a tal puntu que, pa 2050, la primer minoría ente los neños (39%) va ser hispanos, superando a los anglosaxones (38%). Los datos censales actualizaos indiquen qu'en 2008 esisten 46,7 millones d'hispanos documentaos viviendo n'EEXX y problemente otros 20 millones indocumentados y que la comunidá va llegar a 132,8 millones en 2050.
Con esa cantidá, los hispanos van pasar a ser el 30% de la población d'Estaos Xuníos, de cuenta que de cada trés persones, una va ser d'orixe hispanu.
Los centros más importantes de población hispana atopar en California, Texas, Nuevu Méxicu, Colorado, Arizona, onde esiste una presencia chicana anterior a la llegada de los blancos; Florida, ex colonia d'España y "puerta d'entrada" de Hispanoamérica a Estaos Xuníos; y Nueva York-Nueva Jersey.
Un casu singular dientro de los Estaos Xuníos ye'l estáu llibre acomuñáu de Puertu Ricu, que tuvo como únicu idioma oficial el castellanu, incorporando dempués l'idioma inglés como oficial. Puertu Ricu qu'enantes votó por siguir siendo un estáu llibre acomuñáu, en 2012 votó a favor d'empecipiar conversaciones pa convertise nel tao númberu 51 de la Unión.
En California, los hispanos convirtiéronse na mayoría al igualar a principios de 2013 a la población blanca d'orixe non hispanu.
La migración hispana
A partir de la Segunda Guerra Mundial (1939-1945) empezó una corriente d'emigración creciente de trabayadores de diversos países de Hispanoamérica escontra Estaos Xuníos. Pol tamañu de la so población, la mayoría provienen de Méxicu, pero los porcentaxes d'inmigrantes provenientes de países centroamericanos y el Caribe son bien altos, comparaos cola población de los países d'orixe. Los hispanoamericanos representen la gran mayoría de la población llatina de los Estaos Xuníos.
5 millones d'estauxunidenses d'orixe puertorriqueñu viven n'Estaos Xuníos, superando a los alredor de 3.725.800 que viven nes islles (Commonwealth of Puertu Ricu). Onde más emigraron ye a los estaos de Florida, California y Nueva York, na ciudá de Nueva York.
A partir de 1940 empezaron a emigrar como braceros a los Estaos Xuníos d'América persones pertenecientes a les comunidaes indíxenes hispanoamericanes, nun principiu de Méxicu y depués procedentes de toa Centroamérica. Esta migración, que constitúi un grupu creciente, nun puede cuantificarse con rigor, yá que ye la más afeutada pola clandestinidá y la falta d'estudios especializaos. Les comunidaes indíxenes sufríen una mayor presión social nos sos países d'orixe por cuenta de la esclusión social y les consecuencies de los conflictos armaos ente los distintos grupos de poder. Especialmente en Guatemala y El Salvador, les estadístiques de la emigración coincidieron nes sos más altos picos de salida poblacional cola represión subsiguiente a les guerres civiles, pero la migración indíxena actual ta amestada sobremanera al procesu de industrialización de l'agricultura, a partir de los años cuarenta y sobremanera a partir de 1980 col rápidu tresformamientu de la economía agrícola tradicional escontra una agricultura enfocada escontra les necesidaes de les comunidaes urbanes industriales, por casu monocultivos pa biodiésel o algodón. Esta industrialización provocó un descensu de les actividaes agrícoles tradicionales de suministru de les rexones indíxenes, privilexando importantes inversiones de capital pal sofitu a una agricultura granible comercial, por aciu tresporte, creitos, granes ameyoraes, fertilizantes, tractores, etc. Ente que lu amenorga restante vien de el tresformamientu humanu del territoriu. Mientres xeneraciones na agricultura tradicional los montes fueron valtaos y puestos en cultivu. Por cuenta de la ecoloxía de la selva tropical, piérdense rápido les sos nutrientes y les colleches mengüen consecuentemente colo cual precísense nueves tierres pa llograr colleches. Anque'l procesu yera destructivu, l'escasu poblamientu humanu torgaba que la resultancia afectara a la población. El procesu acelerar na dómina colonial y entá ye más a lo llargo de los sieglos XIX y XX. A les llanures resultantes xuniéronse por casu, les que fueron deforestadas a principios del sieglu XX pa producir el carbón qu'alimentaría al ferrocarril, y les árees de cultivos como'l banano, la caña d'azucre, el cacáu o'l café. El subsiguiente sobrepastoreo de los praos resultantes fixo sumir les gramínees natives y tresformó les camperes en carbes improductives con amplies superficies de suelu espuestes y erosionadas. Anque los territorios restantes bastaríen inda p'alimentar a los sos habitantes, la mayoría de les tierres cultivables esperimenten la mala xestión de los países y la concentración de la propiedá de les mesmes en manes d'unos pocos privilexaos toupoderosos. Les comunidaes indíxenes, según otres (ladinos, mestizos, negros, etc.) viéronse quitaes d'alimentos pa satisfaer a la so población y viéronse empuestes a buscar dineru pa mercalos, emigrando pa consiguir unos emplegos que nun-yos yeren accesibles nel so llugar d'orixe.
Nun principiu la migración carauterizar pol desplazamientu d'homes solos, que col tiempu foise reforzando cola integración d'hermanos, fíos y parientes hasta convertise nuna migración en "masa", cola incorporación de la muyer en dichu proceso como mano d'obra pa serviciu domésticu.
Na actualidá, envalórase que de la mayoría de los grupos indíxenes salen a lo menos unu o dos miembros de cada familia de manera temporal y l'emigración a Estaos Xuníos estendióse a comunidaes indíxenes de países suramericanos, como Perú, Bolivia o Ecuador.
Estos emigrantes son rexistraos na so mayoría pel so país d'orixe, ensin constar la so filiación étnica. Nos últimos dos decenios por casu, Méxicu recibió refuxaos indíxenes de Guatemala que fueron consideraos mexicanos al so ingresu n'Estaos Xuníos.
La cultura "hispana" n'Estaos Xuníos
A diferencia de asoceder con otres minoríes étniques n'Estaos Xuníos, la crecedera de la población d'orixe hispanu viose acompañáu de la persistencia de les cultures d'orixe y bien particularmente del idioma castellanu.
Los actuales EUA espandir dende la fachada costera atlántica a territorios colonizaos por comunidaes y potencies europees, principalmente España. Anque los criollos d'orixe européu en munchos casos nun algamar al 10 % de la población, los grupos mestizos, mulatos y negros yeren enforma mayores y les polítiques segregacionistes practicaes poles autoridaes y la nueva población inmigrante d'Estaos Xuníos, dexáron-yos caltener la so cultura. En dellos estaos que'l so poblamientu d'orixe hispánicu remontar a dellos sieglos, la tradición cultural hispánica taba en decadencia y la llegada d'inmigrantes hispanofalantes sirvió pa reactivar la utilidá del idioma y por tantu'l so caltenimientu, reactivando los dialeutos criollos nos medios de comunicación. Numberoses comunidaes nativu americanes tán fondamente influyíes poles misiones católiques dende'l periodu colonial, que los sos misioneros yeren sobremanera hispanos.
El castellanu falóse nel actual EUA dende antes de la so fundación, alredor del Nuevu Méxicu nortizu, Colorado meridional y na frontera con Méxicu dende'l sieglu XVII. Esisten otres árees xeográfiques d'Estaos Xuníos onde l'español falóse de forma ininterrumpida dende'l sieglu XVIII. Los actuales estaos de Texas, Florida, Arizona, Nuevu Méxicu, California, Utah, Nevada, Puertu Ricu y partes d'Oregon, Louisiana, Mississippi, Alabama, Colorado, Washington y Wyoming fueron colonizaos per España y munchos d'ellos formaron parte de Méxicu un tiempu. Nel Delta del Mississippi hai una comunidá conocida como los isleños de Luisiana que ta asitiada principalmente na parroquia de Saint Bernard. Los isleños de más edá caltienen vivu'l dialeutu de fala española que los sos antepasaos llevaron dende les Canaries, ente los años 1778 y 1783. Pachuco ye'l nome del estereotipu que definía a un mozu d'Estaos Xuníos d'orixe mexicanu (chicanu) que surdió a mediaos de los años 20's del sieglu pasáu. Pa 2006, el 63% de los hispanos d'Estaos Xuníos (44,3 millones) prefería el castellanu como idioma.
La cultura xeneral de Florida ta bien influyida pol so gran población de persones d'orixe sudámerica, centroamérica y el caribe español, procedentes d'islles como Santu Domingu, Cuba y Puertu Ricu. Gracies a la diversidá de comunidaes hispanes que moren nel estáu de Florida, arrexuntáronse n'organizaciones y entidaes pa trabayar en sofitu de les sos comunidaes, creando estructures d'asistencia social, partíos políticos, escueles, sindicatos, asociaciones de comerciu, centros relixosos, guarderíes, etc.
El español neomexicanu ye una variedá falada nos estaos de Nuevu Méxicu y Colorado y inclusive nel norte del estáu mexicanu de Chihuahua. Trátase d'un dialeutu de los primeros tiempos nos que yera colonia española y por cuenta de ello pudo caltener traces del castellán medieval, amás de faer usu de gran cantidá d'indixenismos (del náhuatl primeru y d'otres llingües amerindies locales dempués y anglicismos dempués de l'anexón d'Estaos Xuníos en 1848. La presencia de trabayadores mexicanos nes ciudaes y nel sur de Nuevu Méxicu, condució a un fortalecimientu del español estándar mexicanu en determinaes zones, y el confinamientu de la fala neomexicana a les zones más remotes, particularmente en llocalidaes asitiaes al norte de Nuevu Méxicu y sur de Colorado, a lo llargo de la frontera ente los dos estaos. Na actualidá, d'alcuerdu a los datos del censu d'EE.XX., nos condaos del norte de Nuevu Méxicu y del sur de Colorado, más del sesenta per cientu de los neños hispanos tienen el castellanu como llingua materna y adquieren l'inglés mientres la so escolarización primaria.
El castellanu n'Estaos Xuníos ye emplegáu por más de 28 millones de persones como llingua común nel trabayu y nel llar según el censu de 2000. Anguaño, el 17,5% de la población d'Estaos Xuníos ye d'orixe hispanu, y cerca del 82% de los hispanos caltién la llingua castellana. La mayoría de los estaos del sur, noroeste y nordeste de los Estaos Xuníos, tien al castellanu como segunda llingua d'usu común, entá ensin ser reconocida como oficial. Esti fenómenu tuvo un fondu impautu na cultura global d'Estaos Xuníos, según anició enclinos conflictivos y nacionalistes, per parte de los grupos que se sienten afeutaos.
L'escritor Stan Perea analizó esta situación nel so llibru The New America: The America of the Moo-Shoo Burrín, publicáu en 2004:
Relixón
El catolicismu ye la comunidá relixosa preponderante ente los hispanoamericanos. Les relixones mayes son practicaes por un porcentaxe minoritariu de la población d'orixe mexicanu y centroamericanu. Sicasí debíu al altu númberu de población indíxena cola so propia relixón (politeísta), siempres hubo enclinos al sincretismu relixosu ente la xente qu'habitaba les Americas orixinalmente. Delles comunidaes preponderantemente amerindies incorporaron elementos d'orixe africanu tamién. Naciones natives americanes como los navajos, dende'l so contautu colos españoles aprendieron partes de la so cultura, como la cría de ganáu y téuniques de cultivu y fueron influyíos polos valor y costumes relixoses de los misioneros católicos. La población de los indios Pueblo y otros caltúvose práuticamente estacionaria. Munchos adoptaron nomes y apellíos españoles. Enantes, el gobiernu taba en manes de los sacerdotes indios; dende la llegada de los españoles sicasí, solo les cuestiones puramente civiles fueron controlaes por un cuerpu electu indiu. Nel sieglu XIX una vegada sumida la influencia política hispanica, tuvieron contautu inda cola so cultura por cuenta de les misiones, les poblaciones hispanicas establecíes ya inmigraes y el sincretismu cultural. Anque la relixón predominante ye'l catolicismu, munchos indíxenes incorporaron formes tradicionales d'adoración. En dellos casos el catolicismu ta bien modificáu ya influyíu pol sincretismu.
Una gran variedá de relixones sincrétiques tienen el so orixe cultural en gran parte d'África. Una creencia común sincrética ye la Santería, que foi llevada a Cuba polos esclavos procedentes d'África y dende ellí estendióse a les islles vecines. Los prauticantes de relixones sincreticas africanes tienen los sos raigaños mayoritariamente n'África occidental, d'onde procedía la mayor parte de la población negra llevada a les Americas como mano d'obra. Amuesen semeyances amás ente sigo la Santería, el Vudú en República Dominicana, el Umbanda y el Orisha del caribe col Yoruba, pero esisten amás munches creencies Afroportuguesas non americanes, como les procedentes del Golfu de Guinea ente les cualos tópase Guinea Ecuatorial y sobremanera Annobon qu'anque tuvieron una gran influencia española. La Santería y el Umbanda desenvolver a partir de les tradiciones de los Yoruba, unu de los pueblos africanos que fueron importaos al Caribe mientres el sieglu XVI y al traviés del sieglu XIX pa trabayar nos plantíos d'azucre. La Santería entemez elementos del Cristianismu y de creencies d'África occidental y como tal fixo posible que los esclavos caltuvieren les sos creencies tradicionales mientres practicaben el catolicismu.
Los nuevos inmigrantes católicos que lleguen a los Estaos Xuníos provienen de Filipines y hispanoamérica, especialmente de Méxicu. Esti multiculturalismu y diversidá impactó en gran midida al catolicismu nel país. Por casu, munches diócesis realicen mises tantu n'inglés como n'español.
El protestantismu cristianu aumentó notablemente en décades recién. Dellos grupos anti-inmigraciones y movimientos nativistas, como los Know Nothing y el Ku Klux Klan, fueron siempres anticatólicos. Al traviés de la historia de los Estaos Xuníos los católicos fueron escorríos. Los prexuicios contra los católicos solo llograron amenorgase mientres el periodu del únicu presidente católicu d'Estaos Xuníos, John F. Kennedy. El Klu Klux Klan discriminaba a los católicos pol so etnicidad irlandesa, italiana, polaca o española, y los protestantes trataben a los católicos como antiestauxunidenses y papistes, incapaces de pensar llibremente ensin l'aprobación del herederu de San Pedro. Esto haise realizáu pa caltener a los católicos estremaos de los estratos de poder debíu tamién a la so rápida asimilación de la cultura d'Estaos Xuníos. Foi mientres esta dómina en que los protestantes dieron a los católicos los sos nomatos peyorativos tales como "paddy", "mick", y "donkey" pa los irlandeses o "guinea", "wop", y "dago" pa los italianos. Esto dio llugar a qu'ente los hispanos (y otros llatinos) de raza blanca'l númberu de conversiones al protestantismu fora mayor pa evitar la discriminación.
Les conversiones a la fe mormona fueron bien numberoses, faciendo posible la inmigración, un emplegu en EUA y los estudios cimeros a munchos hispanos de cualquier grupu étnicu, col so máximu ente la población mestiza procedente de zones ablayaes de Perú y Centro América (Guatemala, El Salvador, Hondures...). Un creciente númberu de mormones hispanos dicen qu'intenten usar les enseñances mormones como una razón pa convencer a otros de votar postures a favor de la inmigración. Llevaron a cabu charres informales sobre inmigración, protestaron fuera de los eventos de campaña y viaxaron por dellos estaos p'ayudar a ganar a otros políticos mormones con postures contraries a la inmigración. Como exemplu, la política mormona d'orixe hondureñu Antonella Cecilia Packard, educada so la relixón católica, foi estudiante nuna universidá n'Estaos Xuníos y ye contraria al republicanu Mitt Romney y a cualesquier otru políticu mormón contrariu a lo qu'ella considera'l principiu básicu mormón de protexer a los inmigrantes.
El mormonismu cunta con 5 "Organizaciones Auxiliares de la Ilesia" como mediu p'ayudar a la ilesia y los sos feligreses. Harold B. Lee, estableció un programa d'asistencia social p'ayudar a los miembros en dificultaes que se convirtió nun modelu d'exemplu pa tola Ilesia. Estes organizaciones auxiliares d'asistencia social contribuyeron a una gran puxanza nes conversiones y l'inmigración d'hispanoamericanos mormones a EUA.
Los venceyos ente les comunidaes y cultures "hispanes" n'Estaos Xuníos y Hispanoamérica
A diferencia tamién colo que suel asoceder coles otres comunidaes qu'integren la población d'Estaos Xuníos, la comunidá hispana caltién estrechos contactos familiares, sociales, económicos y culturales coles naciones y poblaciones hispanoamericanes. Ello reforzó los venceyos ente dambes, como lo demuestren les remeses migratories, qu'en dellos países representen la principal fonte d'ingresu, o la puxanza del rock & pop llatín.
La emigración ye un fenómenu que se da en distintos países del mundu, pero la llei de la ufierta y la demanda imponse y los ríos de migrantes hispanos en busca d'emplegu nun dexen de fluyir a los Estaos Xuníos que prometen cumplir colos suaños de superación economíca y realización personal. La Oficina del Censu de los Estaos Xuníos indica qu'anguaño hai 31.7 millones d'hispanos nel so territoriu -11.7% de la población total-, de los cualos casi venti millones son d'orixe mexicanu. Pela so parte, les autoridaes mexicanes señalen qu'anguaño los mexicanos representen el 65% de los 18 millones d'hispanos d'Estaos Xuníos.
Como resultáu de les midíes d'esceición por motivos de seguridá aplicaes pol gobiernu tres l'atentáu terrorista n'Estaos Xuníos, la vida de los 10 millones de persones qu'habiten les principales ciudaes de la zona fronteriza dexó de ser lo que yera. Inclusive escayó'l fluxu de indocumentados. Según autoridaes de Migración, el pasu d'individuos ente dambos países cayó 25%; el comerciu, principalmente del llau norteamericanu, baxó más de 50%, y en delles ciudaes les ventes esbarrumbar hasta 80%. Esti problema non yá obligó a los Estaos Xuníos a tomar midíes de seguridá nes zones fronterices sinón que tamién Méxicu tuvo qu'implementar más vixilancia nes sos fronteres pa evitar l'encruz de indocumentados, previniendo asina l'accesu de posibles terroristes.
La medría de la vixilancia na frontera provocó que s'amontaren más los encruces clandestinos. Tomóse la ruta alterna de pasar polos desiertos de Sonora-Arizona arriesgando la vida de los indocumentados. Amás d'aumentar los recursos humanos de control de la inmigración, incluyéronse mecanismos electrónicos de vixilancia pa tener un mayor control de persones qu'ingresen a Estaos xuníos; y non yá nesa nación, sinón tamién nos aeropuertos mexicanos tomáronse midíes como sofitu pal país vecín. Arriendes d'ello, amás d'un cayente na llegada d'investigadores, científicos y turistes tuvo un impautu adversu n'importantes sectores de la economía d'Estaos Xuníos, el que-y la quitó adulces de los trabayadores más nuevos que pagaben los impuestos que caltienen a una población nativa qu'avieya rápido, apinando la crisis social d'amplios sectores d'Estaos Xuníos que deben la so prosperidá al dineru que gasten los inmigrantes n'educación, vivienda, sanidá, alimentación, tresporte y en cubrir el restu de les sos necesidaes sociales. La mayor parte de la población n'América hispana ta compuesta por mozu, menores de 25 años. La última crisis económica d'Estaos Xuníos y Europa que cutió a hispanoamérica foi a finales de 2008 y provocó una nueva diaspora. Los fíos nacíos en EUA de los inmigrantes hispanoamericanos illegales y espulsaos xunto a los sos padres a los sos países centroamericanos (na so mayoría) d'orixe mientres l'alministración Bush, al algamar la mayoría d'edá llegal ingresen llegalmente a EUA como ciudadanos d'Estaos Xuníos. Anque se cifren nunos pocos miles, el fechu ye singular yá que suelen desconocer l'inglés y son acompañaos frecuentemente pola so pareya o los sos descendientes tamién hispanofalantes.
Pablo Almazán
Trayeutoria
Almazán formar nes categoríes inferiores del Unicaja de Málaga desque yera cadete. Profesionalmente xugó nel equipu venceyáu del equipu malagueñu'l Clínicas Rincón Axarquía, la Canasta Unibasket Xerez, el Baloncestu Plasencia de LEB Plata como vencíu y el CAI Zaragoza, equipu col que fichó nel añu 2011.
Palmarés
2005. España. Européu Sub16, en Llión (España). Bronce * 2009. España. Européu Sub20, en Rodas (Grecia). Bronce
Robert Silverberg
Robert Silverberg ye un escritor estauxunidense. Munches son les anécdotes que d'él cuenta Isaac Asimov, particularmente nes sos escoyetes de cuentos y nel documentu Sobre la ciencia ficción; por casu, diz que teníen el costume de llamase per teléfonu cada vez que visitaben una biblioteca, pa faer recuentu de los títulos de cada unu qu'había en dicha biblioteca, y siempres había más de Isaac Asimov. Collaboró en delles revistes del xéneru, como por casu mientres el primer ciclu de Venture Science Fiction.
Consonante apical
Una consonante apical ye un soníu consonánticu producíu apexando'l pasu del aire por aciu el ápice de la llingua (ye dicir la punta de la llingua). Esti tipu d'articulación difier del de les llaminares nes que la obstrucción producir cola llámina (terciu anterior de la llingua, asitiáu xusto detrás del ápice).
Nun ye bien frecuente'l contraste ente consonantes apicales y laminales o apicales y predorsales; frecuentemente les llingües que presenten esti tipu de contraste acutar a les africaes. N'español esistió esta diferencia ente (apical) y  (predorsal) (esta postrera dio orixe nel centru y norte d'España a /θ/, ente que n'América, Canaries, gran parte d'Andalucía y Estremadura caltuvo felicidá sibilante ensin cambeos, pero l'apical tresformar en predorsal). Tamién en delles variedaes d'inglés estremen ente variantes d'apicales y laminales de [t]/[d]. Delles variantes d'árabe, incluyendo l'árabe de Hadhramaut, articula [t̻] como laminal pero [d̺] como apical.
El euskera tien tamién esti contraste nes sibilanes alveolares, y tamién el serbocroata. En chinu mandarín úsense esti contraste como traza adicional dientro de les postaveolares (eso estrema a les "alveo-palatales" de les "retroflexes"). El st'at'imcets usa'l contraste apical como traza secundaria pa les africaes velarizadas y non-velarizadas. El contraste ente apicales y llaminares ye tamién común en llingües australianes nes nasales, les oclusives y les llaterales.
Nel Alfabetu Fonéticu Internacional, el diacríticu pa les consonantes apicales ye //.
Kyoto Sanga FC
El Kyoto Sanga FC (京都サンガFC) ye un club de fútbol xaponés. El club ta asitiáu na ciudá de Kyoto, capital de la prefeutura de Kyoto. El club foi fundáu en 1922 y xuega na.
Tornéu de Charleston
El Tornéu de Charleston (o Family Circle Cup) ye un tornéu de tenis de la WTA realizáu dende l'añu 1973. Xugar en pista que la so superficie ye tierra batida verde nel Daniel Island Tennis Center de Charleston, Carolina del Sur, Estaos Xuníos.
Ángel Almeida
Ángel Luis Almeida Sosa, foi un xugador de baloncestu español. Con 2,15 d'estatura, el so puestu natural na cancha yera'l de pívot. Perteneciendo al Portugal Telecom, finó nun entrenamientu de pretemporada d'un fallu cardiacu cuando taba a puntu de cumplir 25 años.
Avispa Fukuoka
El Avispa Fukuoka (アビスパ福岡) ye un club de fútbol xaponés. El club ta asitiáu na ciudá de Fukuoka, capital de la prefeutura de Fukuoka. El club foi fundáu como un equipu semiprofesional de la "Chuo Bohan" en 1982, asitiada en Fujieda, na prefeutura de Shizuoka y xuega na.
Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies
La Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies (A Xunta Xeral del Principao d'Asturias en gallegoasturianu) ye'l muérganu supremu de representación del pueblu asturianu. Los sos miembros son elixíos polos ciudadanos de forma democrática pa desempeñar el papel llexislativu.
Pa ser fiel al principiu de división de poderes, la función executiva asígnala a otru muérganu que xurde del propiu parllamentu: el Gobiernu del Principáu d'Asturies. Al Presidente del Principáu escuéyelu la xunta ente los sos miembros y esti escueye'l Conseyu de Gobiernu que'l so llabor ye controláu pola cámara. Asinamesmo correspuende a la Xunta Xeneral aprobar los presupuestos del Principáu d'Asturies.
Historia
thumb|130px|L'emblema de la Xunta Xeneral ye'l mesmu que l'[[escudu d'Asturies.]]
Oríxenes de la Xunta Xeneral
De cualaquier manera, la reconocencia xeneral de tolos autores ye la falta de documentos qu'atestigüen la so esistencia enantes de la fundación del Principáu de Asturies en 1388 per parte del rei Xuan I, inaugurando'l títulu l'infante don Enrique.
Como muérganu xestor creóse la Xunta de Conceyos, que tuvo en puxu hasta l'añu 1834 en que la sustituyó la Diputación Provincial. Dao lo problemático de los oríxenes, parez más acertáu venceyala a la institución del Principáu, faltos de datos sobro les instituciones del Reinu y sabiendo que'l territoriu asturiense tenía la so representación nes cortes de Castiella. Nin siquier se pue asegurar que les Xuntes celebraes en 1444 n'Avilés y Uviéu pol futuru Enrique IV, al envís de tomar posesión efeutiva de los dominios y el señoríu que-y correspondíen como Príncipe d'Asturies, seyan en sentíu estrictu l'entamu de la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies.
Ordenances
La falta de documentos conservaos enantes de 1570, debío al abandonu y los trestornos que careció l'archivu de la Diputación del Principáu en delles époques, dexen poco marxe pa discutir sobro'l so orixe esautu. Tenemos noticies sobro les primeres Ordenanzces, obra d'Hernando de Vega y aprobaes en 1494, asina como de les Ordenances de Duarte de Acuña de 1594, les de Chumacero de 1622, les de Santos de San Pedro de 1659, el remocique de Blasco de Orozco de 1701, les de 1781 de Cañeda, Canga Argüelles y Rivera y les de 1805 de Flórez Arango, anque namás obtuvieron sanción real y polo tanto puxu efeutivu les de 1494 y 1594, siendo dubioso qu'asina asocediera coles de 1659. Asinamesmo, la so autonomía dientro del Reinu de Castiella foi siempre llimitada, pos nun poseyía facultaes llexislatives, anque sí gociaba de les alministratives, y dende 1717, como resultáu del centralismu borbónicu que taba implantando Felipe V, taba controlada pola Real Audiencia d'Asturies, encargada de regular los abusos de los distintos funcionarios y d'actuar como muérganu de control al serviciu del poder central. Presidida por un rexente, asumió tamién funciones de xulgáu d'instrucción y apelación frente a los abusos de los privilexaos.