cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lóbulu de Roche
Formes del potencial
El lóbulu de Roche tien una forma similar a una gota d'agua espurrío col vértiz de la gota apuntando escontra l'oxetu secundario y asitiao nel puntu de Lagrange L1. El lóbulu de Roche defínese como la superficie de máximu equipotencial gravitacional del sistema binariu. Cerca de cada estrella les superficies d'igual potencial gravitacional son aproximao esfériques y concéntriques sobre cada estrella y lloñe del sistema binariu les superficies equipotenciales son elipsoides allargaos paralelos a la exa que xune los centros de dambes estrelles. La superficie equipotencial crítica ente dambos casos en forma d'ocho define los dos lóbulos de Roche.
Cálculu del potencial
Cuando unu de los dos cuerpos centrales crez más allá del so lóbulu de Roche el material esterior al lóbulu enfusa nel interior del lóbulu de Roche del otru oxetu. Esti procesu puede ser destructivu pal primer oxetu yá que al perder masa'l so lóbulu de Roche contráise entá más dexando mayor material nel esterior y acelerando la so desintegración en favor d'un aumentu de masa del otru oxetu que'l so lóbulu de Roche espándese progresivamente.
Fluxu de masa ente les estrelles
El fluxu de material al traviés del lóbulu de Roche ye responsable d'un bon númberu de fenómenos astronómicos como noves recurrentes (estrelles binaries con una xigante colorada y una nana blanca lo bastante cercanes por que'l material de la xigante mover hasta la nana blanca), binaries de rayos X y púlsares de milisegundos.
Villar del Arzobispo
Villar del Arzobispo, más conocíu como El Villar, ye un conceyu de la Comunidá Valenciana, España. Pertenez a la provincia de Valencia, na comarca de La Serranía a 52 km de la capital. Da nome a la Fueya 667 del Mapa Topográficu Nacional.
Xeografía
Asitiáu na cuenca esquierda del ríu Turia nuna planicie, poblada de cepes de vide, que se va alzando hasta la falda del cercanu monte.
Pel estremu septentrional enfusen delles ramificaciones de la sierra d'Andilla, perteneciente al Sistema Ibéricu, y coles sos plegues empobinaes escontra'l sureste. Destaquen sobre'l piedemonte los cuetos de Castellar, San Roque, Cruz, Gordu y Cabres, toos ellos coronaos por materiales caliares. El principal accidente hidrográficu ye la rambla del Villar, conocida tamién como de Higueruelas o de la Aceña, que vien del términu d'Andilla y se una a la rambla Castellana en términu de Casinos pa desaguar más tarde nel ríu Turia. Tributaria de la rambla del Villar ye la de les Misquitillas y los ribayos de los Arenales y del L´Antigón.
El so clima ye mediterraneu secu.
Aportar a esta llocalidá, dende Valencia, al traviés de la CV-35 (Nueva Autovía Ademuz) Salida Villar del Arzobispo.
Llocalidaes estremeres
Andilla, Llíria, Casinos, Chulilla, Losa del Obispo, Domeño y Higueruelas toes elles na provincia de Valencia.
Historia
miniaturadeimagen|left|Mapa de 1770 de los términos de Chulilla, Villar del Arzobispo y Losa del Obispo. 300px|thumb|right|Plaza de la Ilesia, fachada principal de la Parroquia La nuesa Señora de la paz
Los restos más antiguos conocíos pertenecen a la Edá del Bronce y tópense nos poblaos de la cultura del Bronce Valenciano esistentes nel Puntal de Cambra, estribaciones del Cuetu de les Cabres, nel pequeñu cuetu del Singlo del Arcu que, per debaxo d'establecimientos más modernos, amuesa xiles, molinos de mano barquiformes y cerámica tosca, fecha a mano, y nel Castillarejo, onde igualmente se recueyen fragmentos de vasos d'esta dómina. Poblaos ibéricos, del sieglu IV e. C. o posteriores, atopar nel Castellar, na Llomba Imperial, en Montolivet, na Torre, nel Castillarejo y nel Altu de la Balsilla.
left|miniaturadeimagen|Mientres la Guerra Civil de 1936, Villar allugó l'aeródromu de Villar de la Llibertá. En 1381 l'obispu de Valencia ordenó la construcción, al llau de la ilesia, d'una residencia de branu pa sigo y los sos socesores, yá que, de tolos territorios de la mitra valenciana, Villar de Benaduf yera'l qu'ameyores condiciones climátiques axuntaba. Propúnxose'l palaciu arzobispal a Carlos I pa la recuperación de la so enfermedá porque yera'l llugar "más sanu d'España" (Bernardo Espinalt, Atlante Español, tomu VIII, Imprenta Real, Madrid, 1784).
El 7 de mayu de 1795 el rei Carlos IV concéde-y l'apellíu "del Arzobispo" sustituyendo al "de Benaduf", de la que-y otorga'l títulu de villa real.
Demografía
La so población esperimentó una constante crecedera algamando'l so máximu nivel demográficu nel añu 1960, nel que cuntaba con 3.973 habitantes; a lo llargo del restu del sieglu XX esperimentó un retrocesu progresivu. Mientres la segunda metá de la década del 2000 hubo un repique demográficu notable por causa de la inmigración, anque nos últimos años vuelve atopase nun llixeru retrocesu.
Los datos d'esta tabla estrayxéronse de la Cifra Oficial de Población (COP) del Institutu Nacional d'Estadística.
Economía
Esencialmente agrícola. Ente los cultivos predominen los viñeos, ceberes, olivares, y estensiones menores a frutales, almendrales, algarrobos, figales y llegumes. El vinu, clarete y blancu, ellaboráu pola Bodega Cooperativa, ye la principal fonte d'ingresos de los llabradores y gocia de bon prestíu nel mercáu valencianu. La riqueza ganadera, bien importante en dómines pasaes cuenta güei con cabeces de ganáu lanar, porcín y aves en granxes. La so industria ye bastante escasa y llindar a la ellaboración de productos agrícoles (vinu, aceite, farina) y a la esplotación de les mines de caolín, creta y magre qu'esisten nel términu.
Monumentos
300px|thumb|right|Altar principal de la Ilesia Parroquial dedicáu a la [[Virxe de la Paz]]
Monumentos civiles
Tocantes a la parte monumental, cuenta con delles cases antigües que caltienen les rexes y les cerámiques del XVIII, con qu'afataes.
Gastronomía
Villar tien una rica Gastronomía, ente la que destaca:
OLLA CHURRA: fecha con fabes, pataques, acelgues, pencas, bachoqueta, nabos, manina de gochu, güesos de corbet, corderu, morru de gochu, tocín frescu, morcielles de cebolla y de pan (frites), cebolla, pimentón, aceite, agua, azafrán y sal.
Nesti videu te enseñamos a cocinar La Olla Churra.
SOPA D'AYU: Fecha con ayu, pan, güevu, aceite, agua, azafrán y sal.
PATAQUES CON BACALÁU: Feches con bacaláu, pataques, güevos, tomate, ayu, piñones, almendres, lloréu, azafrán, sal y aceite.
MIGUES O FARRAPES: Feches con pan seco o sobáu, panceta salada o llonganiza seca, ayu y aceite.
Ente los dulces, Villar ye conocíu por:
ROSES DE GÜEVU: Feches con güevos, pulgos de cazalla, farina, azucre glas y aceite.
FIGUES ALBARDÁS: Feches con figos secos, lleldu de fornu prensada, agua, café, farina, aceite y sal..
CONGRETES: Fechos con cazalla, aceite y farina.
PANQUEMAO: Fechu con güevu, farina, agua o lleche, llimón arralláu, agua d'azahar, aceite y azucre.
Prodúcense esquisitos vinos que gocien de la denominación d'orixe Valencia, premiaos en certámenes internacionales y un escelente aceite, amás de frutos de secanu y un esquisitu miel.
Cooperativa Agrícola de Villar
Deportes
En Villar del Arzobispo prauticar numberosos deportes al campu:
Parapente
Atléticu Villar Club de Fútbol
Club d'Atletísmo de Villar
Circuitu Serranía BTT
Entrena Distintu
Ruta La Buelga del Home
Una completa ruta cultural que te avera a la historia de Villar del Arzobispo. Trátase d'un percorríu circular de pocu más de 20 quilómetros, marcada con señales blanques y naranxes, que trescurre pelos caminos agrícoles. Son munchos los elementos d'interés qu'apaecen a lo llargo de la ruta, ente los que destaquen el xacimientu íberu de la Seña, y l'abelugu antiaéreo. Al tratase d'un percorríu de cierta distancia y con poques solombres a lo llargo d'él ye recomendable nun faelo pel branu. Tampoco esisten puntos pa recargar les botelles. El track percuerre íntegramente el senderu "La Buelga del Home", a esceición del tramu que s'esvia escontra la encina centenaria. Tamién ye recomendable siguir el track pola falta d'indicaciones en delles cruces y bifurcaciones clave, especialmente escontra'l final del percorríu. home Enllace
Pobláu Íberu de La Seña
La Seña ye una aldea ibera, arrodiada por una cortil, que s'allugada nel llanu xunto a los campos de llabor y al pie d'un cursu d'agua, lo que nos fala de la dedicación agropecuaria de los sos habitantes. Cuenta con dos niveles d'ocupación superpuestos. El primer asentamientu de los sieglos VI-V a.C foi totalmente reorganizáu con un urbanismu d'amplies cais con mazanes de cases con patiu. Esti segundu pobláu tuvo habitáu hasta principios del sieglu II a.C, momentu nel que foi amburáu y abandonáu nel contestu de la conquista romana de la Península Ibérica. La Seña formó parte del territoriu político y económico de la ciudá d'Edeta (Tossal de Sant Miquel, LLíria). Enllaz
Luteciu
El luteciu ye un elementu químicu, de númberu atómicu 71, que'l so símbolu químicu ye Lu. A pesar de ser unu de los elementos del bloque d, con frecuencia apaez incluyíu ente los lantánidos (tierres rares), yá que con éstos comparte munches propiedaes. De toos ellos ye l'elementu más difícil d'aisllar, lo cual xustifica'l so carestía y los relativamente pocos usos que se-y atoparon.
Carauterístiques
thumb|left|Luteciu puru
El luteciu ye un metal trivalente, de color blancu plateado, resistente a la escomiu y, en presencia d'aire, relativamente estable. De toles tierres rares ye l'elementu más pesáu y duru.
Aplicaciones
Esti metal emplégase como catalizador nel craqueo del petroleu nes refineríes, y en diversos procesos químicos, como alquilación, hidrogenación y polimerización. Tamién se tán investigando radioisótopos de luteciu pa ser aplicaos en medicina nuclear en tratamientos terapéuticos.
Historia
El luteciu, del llatín Lutetia (primer nome de París), foi afayáu de forma independiente en 1907 pol científicu francés Georges Urbain y el mineralogista Carol Auer von Welsbach. Dambos investigadores atopar como impureza del metal iterbiu, que'l químicu suizu Jean Charles Galissard de Marignac y la mayoría de los sos colegues habíen consideráu mineral puru.
La separación del luteciu -del iterbiu de Marignac- describióse per vegada primera por Urbain. Prevaleció'l nome qu'ésti asignó al nuevu elementu descubiertu. Urbain escoyera los nomes neoiterbiu (pal iterbiu) y luteciu. Welsbach optó por designar los aldebaranio y casiopeo. En 1949 decidió caltenese el nome iterbiu y llamar luteciu al ser nuevu elementu. Nel senu de la comunidá científica alemana, al elementu 71 entá se-y conoz como Cassiopium.
Bayura
Na naturaleza atopar cola mayoría del restu de tierres rares, pero nunca en solitariu, nativu. De tolos elementos presentes na naturaleza ye'l menos abondosu. La principal mena de luteciu comercialmente explotable ye la monacita (Ce, La, etc.)PO4, que contién 0,003% de Lu.
Hasta finales del sieglu XX nun se llogró llograr el metal puro, yá que ye desaxeradamente malo de preparar. El procedimientu emplegáu ye'l intercambiu iónicu (amenorgamientu) de LuCl3 o de LuF3 anhidro con metal alcalino o con metal alcalinotérreo.
Isótopos
De luteciu esiste un isótopu estable, Lu-175, con bayura natural de 97,41%. Identificáronse 33 radioisótopos. Los más estables son el Lu-176, con periodu de semidesintegración de 3,78×1010 años y bayura natural de 2,59%, el Lu-174, con periodu de semidesintegración de 3,31 años, y el Lu-173, de 1,37 años. Los periodos de semidesintegración del restu de los sos isótopos radiactivos son inferiores a nueve díes; la mayoría, de menos de media hora. Amás esisten 18 metaestados, de los cualos los más estables son: Lum-177, Lum-174 y Lum-178, que los sos periodos de semidesintegración respeutivos son 160,4 díes, 142 díes y 23,1 minutos.
Les mases atómiques de los isótopos de luteciu varien ente 149,973 uma, del Lu-150, y 183,962, del Lu-184. La principal modalidá de desintegración de los isótopos más llixeros que l'estable ye por captura electrónica (ε), (con dellos casos de desintegración α), de lo cual xenérense isótopos d'iterbiu. Los isótopos más pesaos que l'estable se desintegran por aciu emisión β, que'l so resultancia consiste n'isótopos d'hafniu.
Precuros
Al igual que'l restu de les tierres rares, supónse que la toxicidá d'esti metal ye baxa. Sicasí, tantu'l luteciu como -especialmente- los sos compuestos tienen de remanase con precuru máximu. Anque nel cuerpu humanu nun desempeña función biolóxica dalguna, créese qu'aguiya'l metabolismu.
Drôme
Drôme ye un departamentu de Francia, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes.
Tien una población de y una superficie de  km². Llenda con.
La so prefeutura ye la ciudá de Valence.
Seth Gabel
Seth Gabel (n. Seth Cosentino, 3 d'ochobre de 1981), ye un actor d'Estaos Xuníos. Ye conocíu por interpretar al axente Lincoln Lee na serie de televisión de Fox, Fringe.
Biografía
Gabel nació'l 3 d'ochobre de 1981 n'Hollywood, Florida. Él ye xudíu. Graduóse na Nova Southeastern University en Davie, Florida en 1999 y de la Tisch School of the Arts, perteneciente a la Universidá de Nueva York en Nueva York. Foi compañeru de clase del actor Josh Gad, con quien caltién amistá.
Conoció a l'actriz Bryce Dallas Howard na Universidá de Nueva York, con quien salió mientres cinco años enantes de casase'l 17 de xunu de 2006. La pareya tien dos fíos: un neñu de nome Theodore Norman (17 de febreru de 2007) y una neña de nome Beatrice Jean (19 de xineru de 2012).
Carrera
Debutó en cine na comedia romántica, Tadpole nun papel ensin acreitar, en 2000, a esto siguiéron-y películes como Good Dick y The Da Vinci Code, dirixida pol so suegru, Ron Howard.
Ente que'l so debú en televisión asocedió en 2002, na serie 100 Centre Street. Los sos creitos adicionales en televisión inclúin papeles recurrentes y d'invitáu en series como United States of Tara, The Closer, Law & Order: Special Victims Unit, CSI: Crime Scene Investigation, Sex and the City.
Tamién ye conocíu por interpretar al playboy Jeremy, el fíu encantador y rebalbo de la familia Darling y hermanu ximielgu de Juliet (Samaire Armstrong), nel drama de la cadena ABC, Dirty Sexy Money.
En 2007 foi nomáu unu de los homes más curiosos de la revista People.
Seth llamó l'atención pola so interpretación de Adrian Moore, el sexualmente confundíu fíu adoptivu de Ava Moore (Famke Janssen) na serie de FX, Nip/Tuck. Dichu arcu argumental llogró muncha atención pola so rellación emocionalmente abusiva y incestuosa.
Mientres la temporada 2010-2011, Gabel apaeció na serie de Fox, Fringe como Lincoln Lee, un personaxe secundariu que ye miembru de la División Fringe nel universu alternativu. Mientres la tercer temporada de la serie, Seth empezó a apaecer nun papel más recurrente por cuenta de la introducción del so personaxe nel universu principal. Foi xubíu al repartu principal de la cuarta temporada, sicasí, el so personaxe sume de la historia a la fin de la mesma pa faer una curtia apaición mientres la temporada final.
El 13 payares de 2012, dar a conocer que foi contratáu pa interpretar un personaxe basáu nel Conde Vértigu, mientres la primer temporada de la serie de The CW, Arrow. El 15 d'ochobre de 2013, Andrew Kreisberg cocreador y productor executivu de la serie confirmó'l regresu de Seth pa la segunda temporada.
Tim Allen
Biografía
Tim Allen nació nel senu d'una familia d'ocho fíos. El so padre, Gerald Dick, yera un vendedor inmobiliariu y morrió trágicamente nun accidente automovilísticu. La so madre yera Martha Katherine Fox. Estudió na Universidá de Western Michigan, onde llogró'l títulu de Producción Audiovisual.
Na so mocedá, Allen llegó a tar encarceláu mientres dos años por un delitu rellacionáu coles drogues. Yá en 1980 actúa nun pequeñu teatru de Detroit que-y dexó travesar Estaos Xuníos de sala en sala mientres 10 años. El debú de Allen nel cine producir en 1994 con The Santa Clause que resultó ser la comedia más taquillera d'esi añu.
Carrera
left|thumb|230px|Tim Allen con [[Jay Leno na #45 ceremonia d'entrega de los Premios Emmy.]]
En 1990, gracies a un papel estelar na serie Home Improvement, conquistó la gloria. Convertir nuna cara habitual de les series familiares con humor y mientres la temporada final llegó a cobrar 1,25 millones de dólares siendo, xunto colos actores de Friends, l'actor que más cobraba. El so ésitu siguió con comedies familiares como Un nativu en Nueva York. Tamién participó en películes como Una Navidá de llocos, For Richer or Poorer, Jungle 2 Jungle y Wild Hogs onde comparte escenarios con John Travolta y Martin Lawrence ente otros. Tamién tuvo la ocasión de poner la so voz al personaxe Buzz Lightyear na triloxía de Toy Story.
Per otru llau, escribió dos llibros que fueron dos talos best-sellers: Don't stand too close to a naked man y I'm not really here.
Vida personal
thumb|300px|Allen con marines de l'[[Armada de los Estaos Xuníos a bordu del submarín USS Scranton (SSN 756) el 22 de xunetu de 2010.]]
El 2 d'ochobre de 1978 foi deteníu nel Aeropuertu Internacional de Kalamazoo-Battle Creek, en Michigan, por posesión de más de 650 gramos (1,43 llibres) de cocaína. Darréu declaróse-y culpable por tráficu de drogues. Sicasí, apurrió nomes d'otru distribuidores, en cuenta de una pena de trés a siete años en llugar d'una posible cadena perpetua. Salió en llibertá condicional el 12 de xunu de 1981, dempués de cumplir 2 años y 4 meses de prisión. Allen tenía'l númberu de presu #04276-040.
Tuvo casáu con Laura Diebel dende'l 7 d'abril de 1984, hasta que se dixebraron llegalmente en 1999. El so divorciu remató en 2003. Dambos tienen una fía, Katherine, nacida en 1989.
En 1997, foi arrestáu por conducir bébedu en Birmingham, Michigan y rexistróse que tenía un conteníu d'alcohol nel sangre del 0,15. Foi condergáu a un añu de prisión con llibertá condicional. Entró nuna clínica de rehabilitación como parte de la so obligación xudicial.
Allen casóse cola actriz Jane Hajduk (con quien saliera mientres cinco años) el 7 d'ochobre de 2006, nuna pequeña ceremonia privada en Grand Lake, Colorado.
El 5 de xineru de 2009, anuncióse qu'él y Hajduk taben esperando'l so primer fíu xuntos. En marzu de 2009 nació la so segunda fía, Elizabeth.
Dambenois
Tien una población de y una superficie de  km².
Evolución
En bioloxía, el términu evolución pue referirse a:
El términu evolución tamién s'atopa rellacionáu con:
Niviventer andersoni
Niviventer andersoni ye una especie de royedor de la familia Muridae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase namái en China.
Temporada 1968 de Fórmula 1
Resume de la temporada 1968 de la Fórmula 1, na cual el británicu Graham Hill llogró'l so segundu títulu de campeonatu.
Sumariu
Axudicáronse puntos a los seis primeros llugares (9, 6, 4, 3, 2, 1). Pa la cuenta final del campeonatu namái se cuntaron los cinco meyores resultancies de los seis primeres carreres ya igualmente los meyores cinco de los seis restantes.
Pitohui dichrous
Pitohui dichrous ye un páxaru cantor de Nueva Guinea con plumaxe negru y anaranxáu.
Esta especie y los sos familiares, el pitohuí variable y el pitohuí marrón, son los primeres páxaros descubiertos que son venenosos. Una neurotoxina, llamada homobatracotoxina, alcuéntrase nes plumes y na piel d'esta ave y ye lo que-yos causa dolor pa les persones que la toquen.
El pitohuí con capiellu adquier el so venenu de la so dieta, que inclúi'l escarabayu Choresine de la familia Melyridae. Esti escarabayu ye probablemente'l mesmu que-yos da a les xaronques venenoses de Colombia los sos venenos poderosos.
L'ave venenosa llámase pitohui. Ye una preciosidá. La so cabeza ye negra brillosa, acebache. Y el restu del cuerpu ye d'un vivu color. Ye un páxaru cantor y mide pocu más de 20 centímetros. El primeru afayóse en 1989. Hai delles subespecies de distintos colores.Los más coloríos son los más venenosos. Les tribus local llamar tamién 'páxaru basura' porque nun pueden comelo.
Catalina d'Eslava
Catalina d'Eslava foi una poeta novohispana nacida y finada n'años desconocíos. Conozse que nació na segunda metá del sieglu XVI y que'l so tíu yera'l poeta Fernán González o Hernán González d'Eslava, (1534-1601) en que la so obra Coloquios espirituales y sacramentales, publicada póstumamente en 1610, incluyóse como introducción un sonetu d'autoría de Catalina d'Eslava publicar d'esta manera ocasional per primer vegada na Nueva España un poema escritu por una muyer polo que se-y considera la primera poeta de la Nueva España, anterior a Sor Juana. Nun se cunta con más información alrodiu de esta novohispana.
Pitta brachyura
La pita india ye un miembru de la familia Pittidae qu'habita nel norte de l'India y envierna nel sur del país y Sri Lanka.
Borobia
Borobia ye un conceyu de la provincia de Soria na comunidá autónoma de Castiella y Lleón, España.
Forma parte de la diócesis d'Osma-Soria la cual, de la mesma, pertenez a l'archidiócesis de Burgos.
Situación
220px|thumb|left|Términu municipal de Borobia.
Asitiáu a 18 km d'Ólvega, estremeru cola provincia de Zaragoza, parte colos pueblos de Ciria, Pomer, Noviercas, Beratón, Calcena, Purujosa y Ólvega.
Xeografía
El términu municipal ta cruciáu pol ríu Manubles, afluente del ríu Jalón, que naz na sierra de Tablao.
Xacimientu de fierro nes proximidaes de la ermita de La nuesa Señora de los Santos.
Historia
Borobia taba enclavada nun estratéxicu y fronterizu llugar ente los reinos de mayor preeminencia ya importancia na segunda metá de la Edá Media. Nel añu 1395, Enrique III, fai por cuenta del so mayordomu favoritu Juan Hurtado de Mendoza, de les aldegues de Borobia y Ciria. La familia Hurtado de Mendoza sigue la posesión de la villa hasta 1429. Darréu, la villa de Borobia foi propiedá de la familia Lluna, mariscales de Castiella.
A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá de constitúi en conceyu constitucional, conocíu entós como Borovia, na rexón de Castiella la Vieya, partíu de Ágreda y que nel censu de 1842 cuntaba con 204 llares y 812 vecinos.
Demografía
En 2010 la población xubía a 287 habitantes, 152 homes y 135 muyeres.
Mediu ambiente
thumb|Llaguna de Borobia, nel llugar d'interés comuñal [[Sabinares de Ciria-Borobia.]]
Dammartin-les-Templiers
Tien una población de y una superficie de  km².
Borobia
Mediu ambiente
Nel so términu ya incluyíos na Rede Natura 2000 tán los siguientes llugares:
La empresa Magnesitas y Dolomías de Borobia S.L. solicitó a empiezos de 2009 el pasu a concesión d'esplotación de 16 cuadrícules mineres del Permisu d'Investigación "San Pablo" nᵘ1280. y l'apertura d'una mina de magnesitas a cielu abiertu xunto a la Sierra del Trabáu, nuna zona d'estepa con un altor de 1.250 m. y nacencia del ríu Manubles en Borobia. En xunu de 2012 el Serviciu Territorial d'Industria, Comerciu y Turismu de Soria dictó'l Resolución de INADMITIR la solicitú de concesión y la d'ATAYAR la inscripción de los derechos mineros sobre esos terrenes. En xunetu de 2012 el Serviciu Territorial d'Industria, Comerciu y Turismu de Soria anuncia que los derechos mineros d'esos terrenes francos de "San Pablo 1280-10" salen a concursu y n'ochobre 2012 axudicar a Magnesitas y Dolomías de Borobia S.L. col nᵘde rexistru mineru "San Pablo 1373". El 24 d'ochobre 2012 solicítase la validez de la Declaración d'Impautu Ambiental, que ye resuelta a favor por Orde de la Conseyería de Fomentu y Mediu Ambiente de 31 d'ochobre. N'avientu de 2012, el Serviciu Territorial d'Industria, Comerciu y Turismu de Soria anuncia l'almisión definitiva de la nueva solicitú siendo en xunu de 2013 cuando la Direición Xeneral d'Enerxía y Mines resuelve otorgar la concesión de explotación San Pablo col nᵘ1373 pal so usu como parque acuáticu, centru reproductor del búfalu européu, productor de magres refractarios pal mercáu botijero y l'aprobación del proyeutu d'esplotación presentáu
Fiestes
Les fiestes patronales son el segundu fin de selmana de setiembre, y la tercer fin de selmana d'agostu, "La Concordia". Tamién se celebren San Isidro y Santa Lucía (Lucía de Siracusa). Sicasí cualquier día ye bonu pa visitar Borobia.
Catalina de Foix, infanta de Navarra
Catalina de Foix y Trastámara (¿?, 1460 - ¿?, 1494), Infanta de Navarra y fía de Lleonor I de Navarra y del conde Gastón IV de Foix. Casada en 1469 con Gastón II de Foix (1440-1500), conde de Candale y de Bénauges. D'esta unión nacieron:
Codium tomentosum
Codium tomentosum ye una especie d'ocle verde de la familia Codiaceae.
Descripción
C. tomentosum presenta un color verde-escuru de talu esponxosu y testura afieltrada de 20 a 35 cm de llonxitú. El tueru o fronde ye de seición circular y medra de forma dicotómica. Afítase al sustratu per un enanchamientu discoidal formáu por filamentos anastomosaos.
Investigación
Aisllóse per cromatografía d'afinidá una lectina llamada tomentina de C. tomentosum . Amuesa l'actividá específica de la N-acetilglucosamina y descubrióse que ye rica en glicina, treonina y valina.
Guetu de Varsovia
Como resultáu de la llamada La gran acción de desplazamientu (Grossaktion Warsaw) del 22 de xunetu al 21 de setiembre de 1942, aproximao'l 75% de los habitantes del guetu fueron deportaos y asesinaos nel campu d'estermín de Treblinka por les unidaes alemanes de les SS y de la policía, xunto cola ayuda d'auxiliares. La "Gran Acción" amarutárase como una "operación de reasentamiento". Sicasí, nel branu de 1942, los habitantes del guetu teníen claro que les deportaciones del guetu significaben la muerte. Nesi periodu, el alemanes deportaron a unos 265 mil xudíos de Varsovia a Treblinka y asesinaron a unos 35 mil dientro del guetu mientres la operación. N'agostu de 1942, la zona sur del guetu (el llamáu pequeñu guetu) incorporóse a la parte "aria" de la ciudá. Na parte norte, de los aproximao 60 mil xudíos la mayoría trabayaba en  plantes de producción alemanes qu'operaben nel guetu.
El guetu foi liquidáu tres el llevantamientu de mayu de 1943. Dempués de que los supervivientes fueren tresportaos a Treblinka y los campos del distritu de Lublin, los edificios del barriu xudíu" fueron baltaos por orde de el alemanes.
El númberu total de víctimes del guetu de Varsovia envalorar n'alredor de 400.000. persones, de les cualos aproximao 92 mil morrieron en Varsovia (principalmente víctimes de la fame y les enfermedaes), y aproximao 300.000 nel campu d'estermín de Treblinka y mientres dos remanes de desplazamientu. Los antiguos habitantes del guetu tamién fueron una gran parte de les víctimes de la operación "Erntefest" (fiesta de la collecha, n'alemán) llevada a cabu nos campamentos del distritu de Lublin en payares de 1943.
Ubicación de los residentes xudíos de Varsovia hasta payares de 1940
En 1938, 368.394 xudíos vivíen en Varsovia, lo que constituyía'l 29,1% de la población de la capital. En 1939, Varsovia tenía la mayor concentración de xudíos d'Europa y la segunda, dempués de Nueva York, del mundu.
Mientres la defensa de la ciudá en setiembre de 1939, la judería foi bombardeada polos alemanes con especial ferocidá. Archivos nazis "secretos" recién descubiertos revelen que los alemanes bombardearon Varsovia en 1939 coles mires de causar muerte y llerza. “Estos nun son documentos sobro la llucha contra les fuerces armaes polaques. Estos son documentos sobro la destrucción d'obres d'agua, alcantarelláu y hospitales; sobro cómo matar civiles ”, dixo Jarosław Zieliński, un historiador de Varsovia qu'estudió los documentos. Les árees xudíes de Varsovia tamién tán marcaes como oxetivu nos documentos que paecen revelar cómo la ciudá foi oxetu d'un meticuloso plan de destrucción en llugar de bombardeos indiscriminaos. El bombardéu efectuóse con unos 400 aviones que refundiaron 500 tonelaes d'esplosivos y 72 tonelaes de bombes incendiaries. Amás del ataque aéreu, l'artillería alemano sumóse  a la devastación.
Según el censu realizáu'l 28 d'ochobre de 1939 a instancies de les autoridaes d'ocupación alemanes, 359.827 xudíos vivíen en Varsovia nesi momentu. El númberu de xudíos empezó a aumentar nos meses siguientes como resultáu de la deportación a la capital nel periodu de payares de 1939 a ochobre de 1940, n'aproximao 90.000. Los xudíos espulsaos ​​de los territorios ocupaos de Polonia incorporáronse directamente al Tercer Reich (principalmente de Łódź y el distritu de Ciechanów).
Aproximao'l 30% de la población de la ciudá llindóse a un área qu'entendía solo'l 2,4% de les tierres de la ciudá. A los xudíos de Varsovia y a los deportaos d'otros llugares d'Europa occidental ordenóse-yos que se camudaren al guetu, ente que 113.000 cristianos fueron treslladaos fora del área.
El 13 de payares de 1939, en represalia pol disparu de Pinkus Zylberryng - uUn nuevu ex convicuo acabantede ser llibeáur de prisió -nn un policía polacunel númberu 9 da cai Nalewkiá,eosl alemanes arrestaron a 53 residentes de la casa de la vecindá da mesma cai Nalewki. A pesar de pagar 300 mil. zlotys como contribución, tolos deteníos el 21 de payares de 1939 fueron asesinaos. Foi la primer execución masiva de xudíos en Varsovia.
Discriminación social y económica
La persecución de la población xudía empezó darréu dempués de que les tropes alemanes ingresaron a la ciudá'l 1 d'ochobre de 1939. Riquió inclinase énte los alemanes, les muyeres xudíes fueron faltaes, los vieyos y los neños fueron cutíos y abusaos, los sos sombreros fueron refundiaos, fueron ensobiaos a carros, cortábense les barbes y deteníase a la xente na cai y ordenábase realizar exercicios de ximnasia o se-yos obligaba a realizar los trabayos más duros.
Tres la creación del Gobiernu Xeneral (26 d'ochobre), les autoridaes alemanes empezaron a emitir nueves ordenances discriminando a los habitantes xudíos de la capital y sancionando les primeres represiones. N'ochobre de 1939, a les tiendes y cafés "arios" prohibióse-yos atender a los veceros xudíos. Les cuentes bancaries y los depósitos de propiedá de xudíos fueron bloquiaos, llindando los retiros a 250 zlotys per selmana ya introduciendo la prohibición de tener efectivu percima de los 2.000 zlotys. Prohibióse a la Xunta Municipal ayudar a la población xudía y ordenóse despidir a los trabayadores xudíos.
En payares de 1939, les empreses xudíes fueron sometíes a l'alministración obligatoria. N'avientu, prohibióse a les cases d'enfotu devolver a los xudíos los artículos prometíos. Ese mesmu mes, introducióse la obligación de rexistrar la propiedá xudía, según el trabayu forzosu para los homes xudíos d'ente 14 y 60 años. Antes de la creación del guetu, los xudíos trabayaben n'aproximao 130 llugares en Varsovia (les llamaes instituciones), incluyíes instalaciones pertenecientes a la policía, exércitu, ferrocarril y correos, según pa la remoción d'escombros y llimpieza de la ciudá. La obligación de trabayar duraba dos díes a la selmana y el trabayu, de cutiu acomuñáu con palices y acosu, duraba hasta 12 hores al día. N'agostu de 1940, 105.000 xudíos fueron sometíos a trabayu forzosu.
En 1940-1943, el alemanes emplegaron a xudíos a encomalo para construyir terremplénes na vera derecha del Vístula, dende Fort Śliwicki hasta Rajszewo; munchos d'ellos morrieron y fueron soterraos ellí. Unu de los campos de trabayu nos que vivíen taba en Piekiełek.
Por orde del gobernador del distritu de Varsovia, Ludwig Fischer, del 24 de payares de 1939, los xudíos de 12 años o más fueron obligaos a llevar una banda blanca nel so antebrazu derechu con una "estrella azul xudía". A los efectos d'esti requisitu, especificóse qu'un xudíu ye una persona "de fe xudía", según aquel que tenga siquier xuno de los padres que yera o ye xudíu. Sicasí, por un actu simultáneu d 'orde cimeru, esto ye, la ordenanza del Gobernador Xeneral d'usar una banda blanca na manga derecha de la so ropa esterior con una "Estrella de Sión" azul pasa a ser obligatoria para tolos xudíos mayores de 10 años, que nel  territoriu del Gobiernu Xeneral yera denominada  Estrella de David . La introducción de brazaletes agravó la situación de los xudíos, yá que facilitó la so detención por trabayos forzaos, saquéu de propiedaes y hostigamiento. Xunto coles penes cada vez más severes pol incumplimientu de la orde de llevar brazaletes, tamién taba aumentando l'amenaza de chantaxe per parte de los xantaxistes.
Una ordenanza posterior del Gobernador Xeneral fixo que'l conceutu de xudíu fuera más precisu nel significáu de les regulaciones d'ocupación. Según l'actu relevante de 24 de xunetu de 1940, considérase xudíu a toa persona que fuera ciudadanu polacu o ensin nacionalidá, si tenía siquier trés güelos d'orixe "puramente xudíu" (cada unu de los güelos pertenecientes a la comunidá relixosa xudía). Una persona que los sos dos güelos yeren de "orixe puramente xudíu" tamién se consideraba xudíu siempres que cumpliera una de les condiciones adicionales especificaes na ordenanza, esto ye, si pertenecía a la comunidá relixosa xudía'l 1 de setiembre de 1939 o dempués o yera casada con un xudíu, o nació dempués del 31 de mayu de 1941 d'una relación estramatrimonial con un xudíu. Amás, considerábase xudíu a tou aquel que fuera xudíu según les normes llegales vixentes nel Reich.
En xineru de 1940, cerráronse les sinagogues y prohibiéronse les oraciones colectives en llares privaos. Ese mesmu mes, prohibióse a los xudíos ingresar a les biblioteques públiques. En febreru, prohibióse-yos l'usu de los ferrocarriles y ordenóse a los empresarios que despidieren a el so trabayadores xudíos. A mediaos de la década de 1940, permitióse la toma de posesión, ocupación, de cases de vecindá propiedá de xudíos, según instalaciones y empreses d'atención médica, farmacies y consultorios dentales. Tamién se cerraron les llibreríes y biblioteques xudíes. Revocáronse les llicencies xudíes de carruajes tiraos por caballos, prohibióse a los médicos xudíos tratar a pacientes arios" y espulsóse a los pacientes xudíos de los hospitales municipales . Los xudíos tamién fueron escluyíos del sistema de seguridá social. Suspendiéronse los pagos de prestaciones a xudíos que yeren pensionistes estatales, inválidos de guerra, viudes y güérfanos de soldaos cayíos.
Les autoridaes alemanes ordenaron que los abogaos d'orixe xudíu fueren esaniciaos de la llista d'abogaos. Pa que esta decisión apaeza llegalmente, el decanu responsable del Conseyu d'Abogaos del Distritu de Varsovia, volksdeutsch Edward Wilhelm von Wendorff, esaniciáu n'avientu de 1939, ordenó una votación sobro esti asuntu ente los 15 abogaos de Varsovia más famosos. Pa sorpresa de los alemanes, 14 d'ellos taben en contra de la esclusión de los xudíos del exerciciu del so oficiu. Como s'anunció, el votu «non» foi esaniciáu de la llista de defensores. Mientres los polacos siguíen intentando demostrar que la esclusión de xudíos del oficiu yera llegalmente inaceptable, "como resultáu d'esti ataque contra les órdenes del poder xudicial alemán", detúvose a miembros del colexu d'abogaos de Varsovia.
En xunetu de 1940, a los xudíos prohibióse-yos ingresar a los parques de la ciudá, sentase en bancos en llugares públicos y caminar poles cais representatives de la ciudá. .
En setiembre de 1940, introducióse la segregación de la población polaca en tranvíes (n'ochobre introducieron partes separaes de los vagones Nur für Deutsche ("Solo p'alemanes") . Dende setiembre de 1940, a los xudíos solo dexóse-yos usar tranvíes especiales con matrícules blanques-marielles o marielles, amás marcaes con una placa cola Estrella de David detrás del parabrís y la placa "Nur für Juden - Solo para xudíos" na parte cimera d'una de les ventanes
. A la población xudía tamién se-y prohibió por completu l'usu de 15 llinies de tranvía y una llinia d'autobús. .
A partir de xunu de 1940, los xudíos empezaron a ser discriminaos mientres la duración del toque de queda. Depués treslladóse - pero namás para la población aria" - del 21 al 22. Dempués del so siguiente cambéu n'ochobre de 1940 (con motivu del primer aniversariu del establecimientu del Gobiernu Xeneral) del 22 al 23, los xudíos pudieron permanecer nes cais fora de los murios del guetu hasta'l 19 y dientro de los sos murios, hasta'l 21 . Los nomes de les cais de Varsovia tamién se camudaron pa conmemorar a los xudíos que fixeron contribuciones a la historia y la cultura polaques, incluyendo Ludwik Zamenhof, Ber Meisels y Berek Joselewicz
Judenrat
El 4 d'ochobre (según otra fonte, el 7 d'ochobre ) de 1939, les autoridaes alemanes establecieron el Conseyu Xudíu (Judenrat) en Varsovia. El primer presidente del Conseyu compuestu por 24 conseyeros foi Adam Czerniaków, nomáu comisionado presidente de la Comunidá Relixosa Xudía en Varsovia pol presidente de Varsovia, Stefan Starzyński el 23 de setiembre. Marek Lichtenbaum convirtióse nel suplente de Czerniaków.
El Judenrat constaba de 26 departamentos y emplegaba a unos 2.000 funcionarios. . Hasta agostu de 1942, la so see principal taba na see de la comunidá xudía antes de la guerra nel 26/28 de la cai Grzybowska
.
Incidentes antixudíos en marzu de 1940
Na última década de marzu de 1940, unos díes antes y mientres la Pascua, tuvieron llugar incidentes antijudíos a gran escala en Varsovia, de cutiu descritos como un pogromo. . Grupos de gamberros estrozaron escaparates, robaron tiendes y apartamentos xudíos y cutieron a el peatones que llevaben brazaletes cola estrella de David nes cais.
. Polo xeneral, los habitantes de Varsovia caltuviéronse pasivos énte los ataques activos contra los xudíos. . Los fechos, probablemente inspiraos polos alemanes, fueron filmados por ellos como evidencia de les actitúes antisemites de la sociedá polaca.
Los incidentes antijudíos fueron condergaos pola prensa clandestina polaca. . Sicasí, inda siguieron asocediendo, anque a una escala enforma menor, nos meses siguientes. .
Preparativos para la creación del guetu
En xineru de 1940, establecióse'l Departamentu de Reasentamiento (Umsiedlung) na oficina del gobernador del distritu de Varsovia, dirixíu por SA-Standartenführer Waldemar Schön. Esti Departamentu coordinó les actividaes rellacionaes col establecimientu del guetu. .
En marzu de 1940, l'alministración alemana consideró'l proyectu d'axuntar a tolos xudíos nel Gobiernu Xeneral nel distritu de Lublin, pero foi rápido abandonáu. . Nesta situación, empezó a trabayase nel allugamientu d'un distritu residencial xudíu en Varsovia. Según el primer borrador, el guetu allugaríase en Praga, y tamién se consideraron planes para crear dos guetos periféricos separaos, en Koło y Grochów. Sicasí, nun s'implementaron por cuenta de la necesidá de reasitiar aproximao 600 mil persones. Nes selmanes siguientes, suspendióse'l trabayu de planificación pa crear un guetu en Varsovia por cuenta de los planes para reasentar a tolos xudíos europeos en Madagascar dempués del final de la guerra. Sicasí, por cuenta de la situación de guerra del Tercer Reich, el trabayu pa establecer el guetu volvió a entamase n'agostu. Finalmente, decidió crease un distritu zarráu en partir noroeste de Śródmieście, el llamáu'l distritu norte, que dende'l sieglu XIX tuvo habitáu mayoritariamente por xudíos.
El procesu d'aislamientu d'esta parte de Varsovia pola amenaza de la presunta epidemia empecipió nel iviernu de 1939/1940, cuando s'asitiaron cayueles blanques con inscripciones en polacu y alemán nes cais fronterices del distritu, alvirtiendo contra la permanencia en zones habitaes polos xudíos debíu al riesgu de tifus.
Na primavera de 1940, tomóse la decisión de construyir murios alredor de la zona epidémica” habitada principalmente por xudíos, que sirviríen de protección a los residentes del restu de la ciudá. Los trabayos de construcción para la so ereición, realizaos pol Judenrat por orde de el alemanes, empezaron el 1 d'abril de 1940..
Creación del "Barriu Xudíu" de Varsovia
El guetu ("distritu xudíu") de Varsovia foi establecíu'l 2 d'ochobre de 1940 por orde del gobernador del distritu de Varsovia, Ludwig Fischer, emitida sobro la base del reglamentu sobro restricciones de permanencia nel Gobiernu Xeneral del 13 de setiembre. 1940.
La ordenanza del 2 d'ochobre de 1940 incluyía una llista de cais que dixebraben el guetu que se taba creando del restu de la ciudá. . Dempués de pequeños axustes realizaos nes selmanes siguientes, el día en que se cerró'l guetu, les sos fronteres corríen poles siguiente cais: Wielka,
Banzáu, Plaza Grzybowski, Rynkowa, Zimna, Elektoralna, Bankowy, Tłomackie, Przejazd, Nalewki, na llende del xardín Krasiński, Świętojerska, Freta, Sapieżyńska, Konwiktorska, Stawki, Dzika, Oowa, Skoporewa, Towarna y Złotą. A les qu'hai qu'añedir los siguientes llugares: Tribunales de distritu en Leszno, que los sos murios llaterales (norte, este y oeste) xunto colos murios que cerraben los patios interiores del edificiu xudicial, que nun fueren incluyíos nel guetu, marcaron la llende del distritu zarráu dende payares de 1940 hasta agostu de 1942; la prisión de Pawiak,que foi una prisión alemana de la Gestapo; zona de la denominada Enclave evanxélicu, see de la parroquia Evanxélicu-Reformada, exluida del guetu, cola ilesia y l'Hospital Evanxélicu; y los bienes inmuebles pertenecientes a la cervecería Haberbusch y Schiele na cai Ceglana.
La creación del guetu fixo necesariu camudar el so llugar de residencia nunes poques selmanes para un cuartu de millón d'habitantes de Varsovia (aproximao 138.000 xudíos y 113.000 polacos). . Alredor de 700 Volksdeutsche tamién tuvieron que treslladase dende l'área del barriu xudíu zarráu al barriu alemán. .11.567 pisos "arios" nel guetu recién creáu camudaron d'inquilinos y alredor de 13.000 pisos xudíos en Varsovia
.
El guetu peslló'l 16 de payares de 1940. . El mesmu día empezó la busca de xudíos que quedaben del llau "ariu", como resultáu de lo cual 11.130 persones fueron prindaes y unviaes al guetu. Coles mesmes, prindáronse y baleraron 3.770 tiendes xudíes.
Nes sos notes del guetu, Emanuel Ringelblum da exemplos d'ayuda bonal a los xudíos per parte de los polacos dempués del zarru del guetu: “El primer día, munchos cristianos llevaron pan pa los sos amigos y conocíos xudíos, foi un fenómenu de mases. (...) Güei, 19 de payares de 1940, un cristianu foi tiroteáu y refundió un sacu de pan percima del muriu ".
Les funciones alministratives nel guetu fueron confiaes poles autoridaes d'ocupación alemanes al Judenrat. Les funciones d'orde nel distritu zarráu fueron realizaes pol Serviciu d'Orde Xudíu.
Supervisión per parte de les autoridaes alemanes
Dende xineru de 1940, la supervisión de los asuntos xudíos y el guetu creáu foi exercida pol Departamentu de Reasentamiento (Umsiedlung) na Oficina del Xefe de Distritu encabezada por Waldemar Schön. A mediaos de marzu de 1941, eslleióse'l Departamentu de Reasentamiento y nel so llugar estableciósela Oficina del Comisariu del Distritu Xudíu de Vivienda en Varsovia.
. En mayu de 1941, Heinz Auerswald foi nomáu comisionáu. La supervisión de los asuntos económicos, incluyíu l'intercambiu de bienes col distritu zarráu, foi realizada pola Oficina de Lliquidación (Transferstelle, o Axencia de Transferencia, n'alemán), encabezada por Max Bischof
Na práctica, el guetu tamién taba controláu poles SS de Varsovia y la policía, creando la so axencia non oficial nel distritu zarráu: la Oficina de Llucha contra la Usura y l'Especulación empobinada por Abraham Gancwajch, llamáu polos habitantes del guetu, dende la dirección de la oficina (cai Leszno 13), "Trzynastka"("trece" en polacu).
Hasta abril de 1942, la Gestapo de Varsovia nun llevó a cabu nenguna acción terrorista importante contra los sos habitantes nel guetu. Na nueche del 17 al 18 d'abril de 1942, sobro la base de llistes de nomes, el alemanes asesinaron a 52 persones nel distritu zarráu, dambos activistes clandestinos, según persones fichaes pola Gestapo.
Mientres tol periodu d'esistencia del distritu zarráu, un motivu importante de la presencia de les fuerces policiales alemanes en delles cais del guetu foi la prisión de Pawiak, un enclave dientro del so territoriu, onde se llevaron a les persones deteníes en Varsovia y el distritu, dende onde se tresportaba regularmente a los prisioneros para entrugalos a la see de la Gestapo y el SD n'Alloña Jana Chrystiana Szucha 25 y formábense los tresportes a los campos de concentración.
Les llendes del distritu zarráu.
El guetu establecer n'un área abarganada del restu de la ciudá con un área d'aproximao 3 km². El so llargor total foi d'aproximao 18 km. . A principios de 1941, l'área del guetu yera d'aproximao 307 ha.
. El muriu del guetu tenía unos 3 metros d'altor y llevantóse otru metro con alambre d'escayos..
El guetu establecióse nuna de les zones más densamente urbanizaes de la Varsovia d'antes de la guerra. Taba casi dafechu desprovistu de vexetación: parques y xardinos. La única zona verde importante yera l'estadiu RKS “Skra” (escluyíu del guetu n'avientu de 1941).