cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Club Universitario de Deportes
Bicampeonato (1980-1993)
En 1982, dempués d'ocho años, el club consiguió'l títulu nacional en ganando los sos trés compromisos na liguilla final, consiguiendo seis puntos. El trunfu decisivu foi énte Deportivo Municipal, al que venció 1:0 con anotación d'Hugo Gastulo. En 1985, el títulu foi nuevamente para l'equipu estudiantil, en llogrando'l Tornéu Rexonal y la liguilla final del Campeonatu Descentralizáu d'esi añu ganando los cinco alcuentros qu'apostó, el postreru de los cualos foi énte Los Espartanos de Pacasmayo por 4:0, con anotaciones de Miguel Seminariu, Fidel Suárez, Eduardo Rey Muñoz y Jaime Drago. miniaturadeimagen|256x256px|La [[Trinchera Norte, barra brava del club fundada'l 9 de payares de 1988.]] Universitario de Deportes volvió al visu del fútbol peruano en 1987. Como primer pasu para esti nuevu lauro llogró'l títulu del Tornéu Rexonal, colo que quedó a la espera del ganador de la liguilla para apostar el títulu nacional. Depués vieno'l Descentralizáu, que foi para Alianza Lima. El clásicu definitoriu foi a favor de los merengues por 1:0, con anotación de Fidel Suárez. En 1990, cola llegada de Fernando Cuéllar al banquín crema, Universitariu de Deportes llogró'l Tornéu Rexonal 1990-I, clasificándose automáticamente para la final nacional, onde s'enfrentó al Sport Boys del Callao, vencedor del tornéu descentralizáu.
Livonia
Historia
La conquista de Livonia polos alemanes describir na Crónica rimada de Livonia.
Club Universitario de Deportes
Bicampeonato (1980-1993)
La final apostóse'l 3 de febreru de 1991, con victoria para la escuadra merengue, que s'impunxo 4:2, con anotaciones de Roberto Martínez (2), Héctor Cedrés y Oswaldo Araujo, ente que pol Sport Boys descontaron Pedro Requena (autogol) y Carlos Henrique Paris. Nel añu de 1992 les bases del campeonatu nacional fueron nuevamente modificaes y volvióse al sistema de torneos descentralizaos de dos ruedes cola participación de dieciséis clubes, dexándose de llau los certames rexonales.
El club llevó'l títulu faltando una fecha para'l final del campeonatu, en venciendo 4:1 a San Agustín, con goles de Ronald Baroni (2), César Charún y José Luis Carranza. So la dirección técnica de Sergio Markarián, la «U» revalidó'l so títulu en 1993, llogrando un nuevu bicampeonato para la institución. Facer depués de vencer 3:0 a San Agustín, con Juan Carlos Zubczuk nel arcu y anotaciones de Jorge Amáu Nunes (2) y Roberto Martínez, llogrando d'esa manera'l cuartu bicampeonato del club, tres diecinueve victories, siete empates y cuatro ganes.
Livonia
Historia
En 1561 mientres la Guerra Livona, Livonia entró a formar parte de la República de les Dos Naciones. L'Imperiu rusu reconoció'l control polacu de Livonia a partir de 1582. La organización de Livonia na Mancomunidá, en 1598, yera: [[Ficheru:Map of Poland and Lithuania in 1600-es.svg|miniatura|left|Livonia y los territorios estremeros cerca del 1600:
]] Na década de 1620, Suecia, rexida por Gustavo II Adolfo conquistó la rexón norte d'Estonia y la rexón central de Letonia, incluyendo Riga, dempués de vencer na guerra polacu-sueca, incorporando los dos rexones al reinu suecu como una posesión sueca llamada Livonia Sueca.
Club Universitario de Deportes
Tricampeonato (1998-2000)
En 1998 aportó a la institución l'arxentín Osvaldo Piazza, col que llogró'l títulu del Tornéu Apertura que-y dio'l derechu a apostar les eliminatories para la final nacional, ganando 2:1 al Sporting Cristal, campeón del Tornéu Clausura, nel segundu xuegu final con dos goles de Roberto Farfán. Yá que nel primer alcuentru remató 2:1 a favor de Cristal, decidióse'l ganador con una definición por penales, na cual, ganaron a los celestes por 4:2. Los goles fueron anotaos por Gustavo Grondona, Gustavo Falaschi, Luis Guadalupe y Eduardo Esidio.
Livonia
Historia
La porción de Livonia restante na Mancomunidá, que nel Tratáu d'Oliva en 1660, foi conocida como Livonia polaca, o Inflanty, consistió principalmente na rexón letona meridional Latgale dientro del Voivodato de Livonia con capital en Daugavpils, o Dyneburg. Esta división de Livonia foi ratificada nel Tratáu d'Oliva en 1660.
Club Universitario de Deportes
Tricampeonato (1998-2000)
En 1999, Universitario de Deportes consiguió nuevamente'l bicampeonato. Apostáronse dos alcuentros ente la «U», que llograra'l Tornéu Apertura, y Alianza Lima, campeón del Tornéu Clausura. La primer final apostar nel Estadiu Nacional y les cremes vencieron por 3:0, con goles de Roberto Farfán, Eduardo Esidio y José Guillermo de la Cortil. Nel alcuentru de vuelta, apostáu nel Estadiu Alejandro Villanueva, los blanquiazules llograron la victoria con un gol anotáu por Víctor Mafla, pero nun los algamar para llograr el títulu. Asina los merengues dieron la vuelta olímpica nel estadiu del so acérrimo rival, na primer vegada que xugaba nel so estadiu por un títulu nacional. El 30 de xineru de 2000, apostó la Copa El Gráficu-Perú énte la Universidá de Chile, l'alcuentru remató col marcador de 1:0 a favor de los peruanos. L'autor del gol foi José Guillermo de la Cortil. El 2 de xunetu de 2000, realizóse la inauguración del Estadiu Monumental cola victoria d'Universitariu por 2:0 frente al Sporting Cristal, nun alcuentru válidu pol campeonatu profesional peruanu.
Ese mesmu añu, cola conducción de Roberto Chale les cremes coronar por tercer vegada consecutiva campeones del fútbol peruano, llogrando los títulos del'Apertura y de la Clausura, total izando cien puntos ente ambos torneos, (ventidós puntos más que'l segundu, el Sporting Cristal). La «U» llogró'l campeonatu'l 8 d'avientu nun alcuentru énte'l Juan Aurich de Chiclayo, al que venció por 5:0, siendo'l primer campeonatu que llogró como local nel Estadiu Monumental. Los goles fueron anotaos por Piero Alva (2), Eduardo Esidio (2) y Gustavo Grondona. Amás el brasileñu Esidio consagróse a lo más goliador de la temporada con 37 goles.
La crisis financiera y torneos irregulares
Mientres los años siguientes al tricampeonato, el club travesó frecuentemente diversos problemes extra-deportivos, principalmente alministrativos y financieros, qu'interfirieron coles campañes futbolístiques. A pesar d'ello, tuvo cerca del títulu nacional en delles oportunidaes y participó en torneos internacionales la mayoría d'años. En 2001, dexaron el club dalgunos de los futbolistes que resaltaren nel tricampeonato debíu al eleváu costo de los sos sueldos. Nel so llugar aportaron futbolistes estranxeros de baxu nivel que nun rindieron, polo que al equipu nun-y foi nada bien nel tornéu.
Al añu siguiente, la situación de la «U» foi complicada tantu no futbolístico como no económico, hasta'l puntu en que los futbolistes profesionales decidieron dise a la fuelga y la dirigencia decidió recurrir a los xuveniles. A pesar d'esto Universitariu de Deportes llogró consagrase campeón del Tornéu Apertura. Nel mes de xunu, foi escoyíu como'l club del mes del mundu pola Federación Internacional d'Historia y Estadística de Fútbol. Pal añu 2003, los merengues contrataron al entrenador uruguayu Ricardo Ortiz y promovieron a dellos xuveniles. Nel tornéu local tuvo una campaña regular, sicasí nun llegó a ocupar nengunu de los primeros puestos.
Livonia
Historia
Livonia permaneció dientro del Imperiu rusu hasta'l final de la Primer Guerra Mundial, cuando foi estremada ente los Estaos, nuevamente independientes, de Letonia y Estonia. En 1918-1920, los exércitos soviéticos y alemanes entraron en combate contra les tropes letones y estonies pol control de Livonia, pero les sos tentatives nun dieron gran resultancia. La tierra histórica de Livonia como tal quedó partida ente Letonia y Estonia dende entós.
Club Universitario de Deportes
La crisis financiera y torneos irregulares
Pal Tornéu Clausura cuntó con hasta cuatro técnicos distintos siendo'l postreru d'ellos Juan José Oré y el campeonatu remató abruptamente tres una fuelga xeneralizada de futbolistes. En 2005, aportó al club José Basualdo y sumáronse a la plantiya dellos futbolistes importantes como John Galliquio, José Pereda, Alex Magallanes, Mauricio Mendoza y Luis Tonelotto. A pesar de permanecer como líder la mayor parte del Tornéu Apertura, la «O» remató nel segundu llugar, siendo sorpresivamente superáu a última instancia por Cienciano. Na siguiente temporada, con pocos cambeos nel equipu y la inclusión del colombianu Mayer Candelo, so la dirección técnica de Jorge Amáu Nunes, Universitario terminó nel sestu llugar del Tornéu Apertura, y empató nel primer puestu nel Tornéu Clausura con Cienciano, con quien apostó la definición del títulu.
Livonia
Historia
Inda se fala en partes de Letonia el livonio, anque va escastándose rápido.
Club Universitario de Deportes
La crisis financiera y torneos irregulares
A poques feches d'empecipiase'l Tornéu Apertura 2007, Jorge Amáu Nunes foi cesáu pola anterior dirigencia del club pola oposición que xeneraba la so presencia ente los principales referentes del plantel, Sicasí, dempués de les elecciones, la nueva directiva empobinada por Gino Pinasco decidió reinstalar a Nunes, decisión que tamién supunxo'l resolvimientu de los contratos de futbolistes como Piero Alva, Luis Guadalupe, Gregorio Bernales ente otros. El 18 de xunetu, a trés díes del entamu del Tornéu Clausura 2007, Nunes foi destituyíu nuevamente por problemes con dellos dirixentes del club, y el so asistente técnicu Julio Gómez asumió la dirección técnica, pero les males resultancies y l'eliminación de la Copa Suramericana 2007 na primer ronda llevó al club a reemplazalo col arxentín Ricardo Gareca.
El realcuentru colos títulos y el procesu concursal
La «U» empecipió'l Tornéu Apertura 2008 con un empate por 1:1 énte la Universidá de San Martín de Porres nel Estadiu Monumental, depués l'equipu treslladar escontra'l norte del país onde apostó dos alcuentros, el primeru d'ellos énte José Gálvez con victoria pa la «U» por 1:0, y el segundu énte Juan Aurich con empate 1:1. Les feches fueron pasando y la «U» foise afitando nos primeros llugares del tornéu, el día 2 de xunetu, a falta de cuatro xornaes pa la culminación de la lliga, Universitariu coronóse campeón en venciendo por marcador de 3:1 a Cienciano. La segunda metá del añu foi bien irregular por cuenta de les mancadures y el baxu rendimientu de dellos futbolistes claves del plantel. La «U» solo consiguió ocho victories en ventiséis alcuentros, rematando na décima posición nel Tornéu Clausura.
Tres l'arrenunciu de Ricardo Gareca a la dirección técnica del club, los dirixentes optaron por contratar a Juan Reynoso. Asina mesmu, aportó al club Nolberto Solano consideráu pelos medios de comunicación tantu nacionales como internacionales como'l fichaxe estrella del fútbol peruano. En realizando una gran campaña na que remató nel primer llugar de la liguilla par, apostó la final nacional énte Alianza Lima ganándolo nel alcuentru d'ida por 1:0 con gol de Piero Alva en Matute, y pola mesma resultancia nel Estadiu Monumental con gol de Solanu de tiru penal, lo cual dexó-y dar la vuelta olímpica frente al so clásicu rival y llograr el so ventenu quintu campeonatu, asegurando la so participación na Copa Llibertadores 2010.
Mientres la segunda fase del tornéu la escuadra estudiantil salvar del descensu na penúltima fecha n'empatando 2:2 cola Universidá César Vallejo nel Estadiu Nacional del Perú. A nivel internacional el club amosó una cara distinta y per primer vegada na so historia avanzó hasta los cuartos de final de la Copa Suramericana onde fueron esaniciaos pol Vasco da Gama de Brasil por marcador global de 5:4. Por cuenta de les grandes deldes de dellos clubes de fútbol del Perú (ente los cualos atópase Universitariu), la Superintendencia Nacional d'Aduanes y d'Alministración Tributaria, solicitó al Institutu Nacional de Defensa de la Competencia y de la Protección de la Propiedá Intelectual qu'empecipie un procesu concursal de reestructuración del club.
Con esta midida la xunta directiva se desintegró y Rocío Chávez Pimentel foi nomada alministradora temporal del club. En 2012, y de resultes de la política d'austeridá enllantada pola Alministración Temporal, Universitario cuntó con un plantel curtiu que nun-y dexó encarar satisfactoriamente'l tornéu, polo cual llegó a tarrecese que la so permanencia na categoría viérase comprometida. Para la temporada 2013, l'Alministración Temporal caltuvo la so política d'austeridá y decidió encarar el tornéu con un equipu conformáu na so mayor parte por futbolistes nuevos.
Al términu de la primer etapa del tornéu la «U» llogró allugase nel segundu llugar de la tabla de posiciones, lo cual dexó-y encabezar la liguilla B, ente que Real Garcilaso quedó como cabeza de la liguilla A por quedar nel primer llugar de la tabla. Depués d'apostada esta segunda etapa, dambos equipos remataron nes primeres posiciones de les sos respectives liguillas, polo cual tuvieron qu'enfrentase pa definir al campeón nacional. Nel partíu d'ida apostáu nel Estadiu Municipal de Espinar, Garcilaso ganó a Universitariu por 3:2, ente que nel partíu de vuelta apostáu nel Estadiu Monumental l'equipu crema imponer por 3:0. El tercer y definitoriu partíu apostáu nel Estadiu Huancayo remató empatáu 1:1 depués del tiempu regular y suplementario, polo que la definición túvose que dar por riola de penaltis, que remató con un marcador de 5:4 a favor de los merengues, que llograron d'esta manera'l so ventenu sestu títulu nacional.
Mientres l'entamu de la campaña 2014, el club tuvo un baxón tantu nel tornéu local como na Copa Llibertadores onde tan solo llogró un puntu, causando la salida del técnicu Ángel Comizzo y el regresu de José Guillermo de la Cortil. Nel Tornéu Apertura y con nueves contrataciones como Edison Flores, la «O» tuvo una curtia recuperación (inclusive golió nel so debú), sicasí perdió puntos claves de local y na última fecha foi ganáu por 2:0 énte'l Juan Aurich, col qu'engarraba palmo a palmo el tornéu. Para'l Tornéu Clausura contrataron a el ex-porteru Óscar Ibáñez como entrenador y debutó con victoria por 0:1 énte Sport Huancayo, tres quince feches l'equipu consiguió seis victories, seis ganes y trés empates, quedando séptimu na tabla de posiciones y sestu nel acumuláu, clasificando como Perú 3 a la Copa Suramericana. L'añu 2015 describiríase para Universitariu como una epopeya con «final feliz», yá que a entamos d'añu con Ibáñez y nuevos xugadores que xeneraron gran mira na enchida como Carlos Grossmüller y Liber Quiñones, sicasí nun destacar. Al pie de ellos tamién llegaron Braynner García, Raúl Fernández y cinco xuveniles. Nel Tornéu del Inca d'ese mesmu añu la «U» solo consiguió trés trunfos, polo qu'Óscar Ibáñez foi despidíu y Carlos Silvestri fíxose cargu del equipu, hasta que se confirmó al colombianu Luis Fernando Suárez como'l nuevu estratega crema. L'entamu de l'Apertura foi bien complicáu para la «U», sobremanera nos trés primeres feches onde nun consiguió trunfos, recién na cuarta xornada llogró una victoria énte Ayacucho. Depués volvió otra mala racha qu'incluyó la derrota nel clásicu y la rescisión de contratu de Grossmüller y Quiñones, esta seca duró siete feches; en ganando a la Universidá de San Martín nel Callao. Na siguiente fecha León de Huánuco golió a les cremes, resultancia que dexó al club como colero del tornéu y a un pasu del descensu. Finalmente en fechar quince salió de la zona baxa en ganando a Sport Loreto en Pucallpa con gol de Roberto Siucho. Na primer fecha de la Clausura, Universitariu perdió por 2:3 con Unión Comercio, resultancia qu'anició la salida de Luis Fernando Suárez del club. Nel so reemplazu llegó Roberto Chale y empezó una racha de resultancies positives xunto con Raúl Ruidíaz y los sos 12 goles nel tornéu, inclusive llegando a engarralo. Universitariu clasificó a la Copa Suramericana 2016 en ganando por 2:1 a Sporting Cristal na última xornada.
Torneos internacionales
Copa Libertadores Sub-20: 2011
Llingua de signos de Nueva Zelanda
Llingua de Signos de Nueva Zelanda (New Zealand Sign Language, NZSL) ye una llingua de signos usada pola comunidá sorda de Nueva Zelanda (9.000 ).
3822 Segovia
3822 Segovia ye l'asteroide númberu 3822 de la serie (1988 DP1), descubiertu'l 21 de febreru de 1988 por Tsutomu Seki dende Geisei.
Nomáu asina pol descubridor n'alcordanza del guitarrista español Andrés Segovia (1893-1987).
Villanueva de Gumiel
Situación xeográfica
Autovía del Norte 35px de Madrid a Irún.
Repercusiones de la Guerra Civil Española
Al dase la Guerra Civil n'España, al igual qu'en numberosos pueblos, hubo una represión importante en Villanueva de Gumiel, dándose una cifra de 19 asesinaos aproximao pola represión franquista, con unos 400 habitantes nesos momentos, y otros tantos fueron represaliaos d'una o otra manera.
Ríu
Pol términu municipal d'esti pueblu pasa'l Bañuelos. Pol cual yá nun pasa muncha agua yá que esta llenu de plantes
Tradiciones
San Pedro de Verona, patrón de los inquisidores, el 29 d'abril.
La viéspora allegar a la ermita pa recoyer la imaxe, llevándola en procesión hasta'l pueblu, yá de nueche y baillando nel so honor. A otru día misa solemne y nueva procesión. Fiesta bien allegada yá que per estos díes nun abonden na contorna. Tamién s'entamen renombraos concursos y exhibiciones de xuegos populares y de bailles.
Distritu d'Apac
thumb|right|290px|Mapa ugandés coles sos subdivisiones territoriales. El distritu d'Apac apaez na región coloriada con mariellu y el so númberu d'identificación ye'l 5. Apac ye un distritu d'Uganda allugáu al norte del país. Como otros distritos d'Uganda, el so nome ye igual al de la so ciudá capital. Yera la llocalización de les tropes del Exércitu de Resistencia del Señor.
El districtu d'Apac tenía una población de 676.244 en 2002.
En 2006, Apac foi xebráu surdiendo d'esta división el distritu d'Oyam.
Octavio Lepage
Octavio Lepage Barreto foi un abogáu y políticu venezolanu, dirixente y miembru fundador d'Aición Democrática. Foi ministru del Interior mientres la presidencia de Jaime Lusinchi. Foi amás presidente interín de Venezuela ente finales de mayu y empiezos de xunu de 1993, tres la destitución del so antecesor y compañeru de partíu Carlos Andrés Pérez, quien se vio obligáu a abandonar el cargu.
Biografía
Foi'l primer secretariu Xeneral del partíu qu'operaba clandestinamente dende xineru hasta setiembre de 1949 cuando ye asocedíu por Leonardo Ruiz Pineda. Lepage tamién foi parte del secretariáu d'organización del partíu. En xunetu de 1950 foi deteníu por Seguridá Nacional y encarceláu en San Juan de los Morros. En siendo lliberáu en xunetu de 1954, foi espulsáu del país, operando nel exiliu como miembru del comité de coordinación d'estranxeros.
Tres la so torna del exiliu, Lepage convertir en diputáu pol estáu Anzoátegui al Congresu Nacional en 1959. En 1964 convertir n'Embaxador de Venezuela en Bélxica. Trabayó ellí hasta 1965, cuando torna a Venezuela pa convertise en secretariu xeneral d'Aición Democrática. Nes eleiciones de 1973 convertir en Senador pol estáu Miranda y en 1975 el presidente Carlos Andrés Pérez nomar Ministru del Interior, cargu que volvería ocupar mientres l'alministración del presidente Jaime Lusinchi (1984-1989).
El 21 de mayu de 1993 la Corte Suprema suspende por actos de corrupción a Carlos Andrés Pérez como Presidente de la República, y Lepage, na so condición de Presidente del Congresu, asume la Presidencia de la República de forma interina hasta'l 5 de xunu d'esi mesmu añu, cuando'l Congresu escueye al escritor y periodista Ramón José Velásquez pa completar el periodu constitucional de Pérez.
Nos sos últimos años posteriores Lepage retirar de la vida pública y dedícase principalmente a escribir artículos d'opinión pa la prensa o por aciu correos electrónicos, amás de llibros. Fina'l vienres 6 de xineru de 2017 a los 93 años d'edá, depués d'una serie d'entueyos que lu caltuvieron hospitalizáu por casi un mes nuna clínica de Caraques. Los sos restos fueron velaos en veloriu'l domingu 8 de xineru nel Salón Protocolar del Palaciu Federal Llexislativu.
Xuegos Paralímpicos de Sydney 2000
thumb|250px|Friendship, Unity and Sportmanship (Amistá, Unidá y Espíritu deportivu") ye l'emblema de los Xuegos Paralímpicos. thumb|right|100px|Antorcha paralímpica, diseñada por Robert Jurgens, agora allugada énte l'[[Estadiu ANZ.]] thumb|right|Semeya de la nadadora australiana [[Siobhan Paton, que ganó seis medayes d'oru nos Xuegos Paralímpicos de 2000.]]
Los Xuegos Paralímpicos de Sydney 2000 fueron los oncenos Xuegos Paralímpicos y celebráronse en Sydney (Australia) ente'l 18 y el 29 d'ochobre de 2000.
Deportes
Un total de diecinueve deportes tuvieron nel programa olímpicu oficial pa estos Xuegos.
Delegaciones participantes
Un total de 123 países participaron nesta edición de les Paralimpiaes.
Valerie Tian
Valerine Tian ye una actriz canadiana. Tamién ye d'orixe chinu. Ye conocida por papeles en películes como Drillbit Taylor, La nueva vida de Juno, Long Life, Happiness & Prosperity y Wake of Death.
Anthracothorax mango
Anthracothorax mango ye una especie de colibrí na familia Trochilidae.
Distribución
Ye una especie endémica de Xamaica.
Hábitat
El so hábitat natural son los montes húmedos subtropicales o tropicales de tierres baxes y montes antiguos bien degradaos.
Anthracothorax dominicus
El mangu antillanu (Anthracothorax dominicus) ye una especie de colibrí na familia Trochilidae.
Bazoches-et-Saint-Thibaut
Bazoches-et-Saint-Thibaut ye, dende'l 1 de xineru de 2022, una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Berles-Monchel
Berles-Monchel ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Bazoches-et-Saint-Thibaut
Formóse cola xunión de les antigües comuñes de Bazoches-sur-Vesles y Saint-Thibaut.
Berles-Monchel
Tien una población de y una superficie de  km².
Bazoches-et-Saint-Thibaut
Tien una población de y una superficie de  km².
Anthracothorax dominicus
Distribución
Alcuéntrase na República Dominicana, Haití, Puertu Ricu, les Islles Vírxenes Britániques y Islles Vírxenes Americanes.
Sida cordifolia
thumb|240px|Detalle de la planta thumb|240px|Vista de la planta nel so hábitat thumb|240px|Detalle de la fueya Sida cordifolia, conocida como bala, ye una planta de la familia Malvaceae.
Distribución y hábitat
Esta especie ye nativa de la India, naturalizóse per tol mundu y considérase invasiva n'África, Australia, el sur d'Estaos Xuníos, les islles Ḥawai, Nueva Guinea y la Polinesia francesa. El nome específicu, cordifolia, referir a la fueya en forma de corazón.
Propiedaes
Nun s'identificaron taninos o glucósidos. Los raigaños y el tarmu contienen el alcaloide efedrina, usualmente topáu nes distintes variedaes de Ephedra dientro de les Gymnospermaes. Analises recién revelaron que la efedrina y la pseudoefedrina son los principales alcaloides que constitúin les partes aérees de la planta, que presenten rastru de sitosterol y acedu palmítico, esteárico y hexacosanoico. Del aceite de grana se aislan distintos tipos d'ácidos.(Chem. Ind. 1985. 483).
Usos
Sida cordifolia crez col so sistema de raigaños fuertes en suelos difíciles y puede ser utilizada como planta de forraxe, materia primo pal aislamientu y la celulosa. Puede ser procesada y convertida en pellets, briquetas, biogás, metanol, bioaceites y Sun Diesel. El apicultores aprecien el rendimientu de miel d'hasta 120 kg por hectárea. Yera usada nel sistema indiu de medicina Āyurveda. Foi estudiada poles sos propiedaes antiinflamatorias, pa tratar el cáncer, y cola esperanza de refaer fégadu. Actúa como estimulante del sistema nerviosu central, úsase como endelgazador, afrodisiaco y contra les enfermedaes de pulmón, el paludismu y la sífilis, según pa la cicatrización de feríes.
Taxonomía
Sida cordifolia describióse por Carolus Linnaeus y espublizóse en Species Plantarum 2: 684. 1753. Sida: nome xenéricu que foi adoptáu por Carlos Linneo de los escritos de Teofrasto, que lo usaba pal nenúfar blancu européu, Nymphaea alba.
Lignières-Ambleville
Formóse cola xunión de les antigües comuñes de Lignières-Sonneville y Ambleville.
Tien una población de y una superficie de  km².
Sida cordifolia
Taxonomía
cordifolia: epítetu llatín que significa "fueyes con forma de corazón".
3654 AAS
3654 AAS ye l'asteroide númberu 3654 de la serie (1949 QH1). Foi descubiertu'l 21 d'agostu de 1949 dende l'Observatoriu Goethe Link, en Brooklyn, Indiana, Estaos Xuníos.
El so nome foi propuestu por Donald E. Osterbrock y Frank K. Edmondson, n'honor de l'American Astronomical Society, la sociedá profesional de los astrónomos y astrofísicos d'Estaos Xuníos dende la so fundación en 1899 hasta güei 2006.
Berles-au-Bois
Berles-au-Bois ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Anthracoceros albirostris
El cálao cariblanco (Anthracoceros albirostris) ye una especie d'ave bucerotiforme de la familia Bucerotidae. La so dieta inclúi frutes selvaxes (especialmente figos) y otres frutes tales como rambután, xunto con inseutos grandes y vertebraos pequeños tales como llagarteses y xaronques.
Acacia nilotica
Acacia nilotica ye una especie d'Acacia nativa d'África y del subcontinente indiu. Anguaño tamién se convirtió nuna especie invasora que causa problemes n'Australia.
Hábitat
Ye un arbustu o pequeñu árbol natural de zones tropicales d'África al subcontinente indiu. Crez dende Exiptu a Mozambique y tamién s'atopa nel archipiélagu de Zanzíbar, India y Arabia, creciendo preferentemente en terrenes secos, arenosos y desiertos nos que predomina'l clima secu.
thumb|Vista del árbol thumb|Frutos thumb|Fueya
Carauterístiques
Bien apreciáu pola exudación gomosa de les sos cañes, que se produz na parte interna de la corteza, llográndose la goma arábiga. Ye un pequeñu árbol con una copa trupa y esférica, qu'algama los 5-8 metros d'altor. El tarmu y les cañes cola corteza sedada qu'exuda resina gomosa. Les fueyes son bipinnaes, con 3-6 pares de pínnulas y con foliolos arrexuntaos apariaos d'ocho o diez en caúna. Les escayos punchantes apaecen de cuatro en cuatro. Les flores bien numberoses son de color mariellu oru, pedunculaes en cabeces globulares de 1,5 cm.
Historia
Dioscórides diz la exótica acacia "l'acacia naz en Egypto y ye como un arbolucu espinosu, pobláu de ramos que non se estienden derechos [...] De la goma tiense aquella pola mas escelente, que na forma paez un vierme, y ye tresllúcida como'l vidriu y bien llibre d'estielles. Tienese por bona, dempués desta, la blanca, ansi como por inutil, la resinosa y bien puerca [...], aplicada con un güevu en forma d'emplastro, non dexa salir les vexigas de les quemadures del fueu". Andrés Laguna comenta: "la goma del escayu egyptia, la llapada serapion goma arábiga, cola cual goma les donzellas afátense pelo normal les cencras. Esta goma cocida con cevada y desfecha ye almirable remediu pa deshazer les aspereces y empeynes de tol cuerpu, y n'especial de les manes". N'África, el mestrones tradicionales consideren la goma como un poderosu tónicu. Empleguen una decocción pa llavar úlceras y llagues, ya inclusive pa la llepra, per vía interna, utilizar nel tratamientu de la disentería y la foria. En Tanzania emplégase'l so raigañu nel tratamientu de la gonorrea.
Taxonomía
Acacia nilotica describióse por (L.) Delile y espublizóse en Description de l'Égypte, . . . Histoire Naturelle, Tom. Second 2(1): 79. 1813. Acacia: nome xenéricu deriváu del griegu ακακία (akakia), que foi dau pol botánicu Griegu Pedanius Dioscorides (e. C. 90-40) pal árbol melecinal A. nilotica nel so llibru De Materia Medica. El nome deriva de la pallabra griega, ακις (akis, escayos).
nilotica: epítetu xeográficu qu'alude a la so llocalización nel Nilu.
Bermicourt
Bermicourt ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Sablera de Puertu Chicu
La Sablera de Puertu Chicu, ye una sablera urbana del conceyu de Llanes, Asturies. Enmarcar nes sableres de la Costa Oriental d'Asturies, tamién llamada Costa Verde Asturiana y ta considerada paisaxe protexíu, dende'l puntu de vista medioambiental (pola so vexetación). Por esti motivu ta integrada, según información del Ministerios d'Agricultura, Alimentación y Mediu Ambiente, nel Paisaxe Protexíu de la Costa Oriental d'Asturies.
Descripción
Ta allugada nel mesmu cascu urbanu del conceyu de Llanes, presentando unos accesos fáciles (tantu andando como en coche, cuntando, según el conceyu de Llanes, d'aparcamientu propiu), que cunten con escaleres y rampla hasta'l mesmu llechu de la sablera que presenta afloramientos predresos xunto con finu sable blancu. Sume al xubir la marea, y ye una sablera que puede acolumbrase dende'l Faru de Llanes, y que s'atopa na ruta del paséu que llega hasta la Sablera de Toró. Dientro de los servicios de que dispón tán les duches, les papeleres y el serviciu de llimpieza.
Mapungubwe
Mapungubwe, na provincia de Limpopo de Sudáfrica, na confluencia de los ríos Limpopo y Shashe, próxima a les fronteres con Zimbabue y Botsuana, foi integrada na llista del Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco en 2003 col nome de Paisaxe cultural de Mapungubwe, por representar les muertes d'un estáu que florió naquella rexón ente los sieglos IX y XIV, con carauterístiques asemeyaes al que dio orixe al Gran Zimbabue.
Aparentemente, construyíu por pueblos bantús provenientes d'África occidental y conocedores de la teunoloxía del fierro, fueron atopaos en Mapungubwe muertes de cerámica d'una cultura conocida como “Zhizo”, dataos nel periodu ente los años 800 y 1000 de la nuesa era. Na mesma rexón, atopáronse preseos de piedra y pintures rupestres qu'indiquen la fixación de los pueblos cazadores pañadores, probablemente del grupu khoisan, antes de la llegada de los bantús.
Por cuenta de la enfermedá tresmitida pola mosca tsé-tsé y a la malaria, la rexón solo foi usada esporádicamente como terrenal de caza hasta'l sieglu XX, cuando s'afayaron oxetos d'oru nes ruines de Mapungubwe. Esto llevó a una fiebre del oru pero, en 1932, la Universidá de Pretoria adquirió una parte del terrén y empecipió un proyeutu arqueolóxicu que llevó al estudiu del sitiu y finalmente a la creación del Muséu de Mapungubwe naquella universidá.
Maripaz Jaramillo
María de la Paz Jaramillo, conocida como Maripaz Jaramillo ye una artista plástica colombiana, destacada principalmente na pintura, nacida en Manizales, Caldas y egresada de Belles Artes de la Universidá de los Andes. Considérase-y una de les principales representantes del movimientu espresionista colombianu.
Entamos
Dende la so adolescencia Maripaz interesar por distintes manifestaciones artístiques, dende'l diseñu de modes hasta la escultura, pasando pol grabáu y la pintura, arte que lo daría a conocer. Cursó los sos estudios secundarios n'Inglaterra, depués de ser espulsada de dos colexos en Bogotá. Darréu empecipio estudios de modelaje y diseñu de modes nel Lucy Clayton School.
Llabor artísticu
Escultura de la gata coqueta, allugada en Cali|thumbnail|left|180px La producción artística de Maripaz Jaramillo carauterizar pol usu colores fuertes y la falta de fineza nos trazos, alloñar de la guapura formal y de les esixencies académiques, el so dibuxu toscu y coloríu foi munches vegaes calificáu de “deficiente” pola crítica; sicasí l'artista nun pretendió ameyorar la so téunica, yá que nun busca cola so obra retrucar la realidá sinón interpretala esaxerándola y embriviéndola.
La sensualidá foi una constante nel trabayu de l'artista, primeramente en muyeres que polo xeneral taben col pechu descubiertu y más apocayá dedicóse a pintar pareyes en distintos contestos ente les cualos el deséu ye inocultable. Delles comentaristes cataloguen el so trabayu como espresionismu con tintes críticos porque problematiza la realidá, sicasí la mesma Maripaz diz que ven nel so trabayu un fondu políticu qu'ella realmente nun busca.
Na última esposición de Maripaz Jaramillo titulada Elles, retómense les figures femenines que faía 30 años esploró nes series Los oxetos y los oficios de la muyer y La máquina de la vida. Amosando'l so estilu n'Alonso Garcés Galería con esta nueva serie, onde alredor de 30 muyeres tomen esti espaciu. Yá nun son aquellos aventuraos movimientos de les sos coreografíes, besos o abrazos los qu'impacten sinón la so asumida soledá trabayada pola so esperiencia profesional, onde escueyi lo meyor en peñaos, prendes al estilu de desfile de modes, demarcando la so elegancia y altiveza. Al participar y visualizar nestes obres puede apreciase el color y la forma, espaciu y cuerpu, choque visual y harmonía que zarra a la muyer nun espaciu metanes la naturaleza. Vese la so trescendencia y el so gran amor pola pintura como ella carauterizar nes sos entrevistes feches a lo llargo de la so carrera profesional.
Esposiciones
En 1971 participa per primer vegada nuna esposición coleutiva, el XXII Salón Nacional d'Artistes nel Muséu Nacional de Colombia. D'equí p'arriba empezaría un esitosu percorríu qu'inclúi, ente otres, les siguientes esposiciones:
Asina mesmu presentó les sos obres en delles esposiciones individuales, ente les que se cunten:
Premios y distinciones
Dalgunos de los premios, reconocencies y distinciones que Maripaz llogró a lo llargo de la so carrera son:
Otres ocupaciones
En 1983 dictó clases de gráfica na Universidá de los Andes. Dende l'añu 2004 dedicar a trabayar como asesora y collaboradora del ex-presidente de Colombia Álvaro Uribe Vélez, nel comité de cultura, d'esti trabayu surdió'l so más recién serie de pintures denominada Besos y abrazos, que ye un acercamientu al poder y la política nacional.
Cretaceu
El Cretaceu o Cretácicu ye l'últimu periodu de la era Mesozoica y abarca dende los 146 millones d'años, fecha na qu'acaba'l Xurásicu, hasta los 65 millones d'años, onde entama'l Paleocenu.
Divídese en 2 dómines que son:
3910 Liszt
3910 Liszt ye l'asteroide númberu 3910 de la serie (1988 SF), descubiertu'l 16 de setiembre de 1988 por Eric W. Elst dende St. Michel Haute Provence.
Nomáu asina pol gran pinista y compositor húngaru Franz o Ferencz Liszt. Ñació en Raiding, a la vera d'Ödenburg (Hungría)'l 22 d'ochobre de 1811; morrió en Bayreuth (Austria)'l 31 de xunetu de 1886. Foi suegru de Wagner.
Noboru Takeshita
Noboru Takeshita (竹下 登 Takeshita Noboru, 26 de febreru de 1924 – 19 de xunu de 2000) foi un políticu xaponés, fungió como'l 74º Primer Ministru de Xapón, dende'l 6 de payares de 1987 hasta'l 3 de xunu de 1989.
Arbizu
Topónimu
Arbizu significa etimológicamente nabal o campu de nabos. Trátase d'un topónimu que provién de la llingua vasca. Provién de arbi (nabu n'eusquera) y el sufixu abundancial -(t)zu. El topónimu atópase documentáu dende'l sieglu XIII (Arbiçu, 1268); anque tamién se recoyó la variante Aruiçu (1350). L'antiguu soníu de la cedilla, equivalente a l'actual tz del eusquera, perdióse sicasí tantu en castellán como n'eusquera. Anguaño'l topónimu trescribe igual en dambos idiomes, anque n'eusquera pronunciar de forma distinta al castellán siendo'l so soníu similar anque non igual a Arbisu.
El xentiliciu de los sos habitantes ye arbizuarra, idénticu pa homes y muyeres.
Situación
Arbizu tópase allugáu ente les sierres de Aralar y Andia, nuna zona onde s'enancha la contorna de Sakana. El ríu Leziza, procedente de Andia, crucia'l pueblu nel so camín escontra'l Burunda.
Asitiáu na merindad de Pamplona, dientro de la contorna de "la Sakana", Arbizu atopar a 39 km de la capital Navarra y a una altitú sobre'l nivel del mar de 497 msnm.
El términu municipal de Arbizu cunta con una superficie de 14,3 km², estremada en dos partes. Nel puntu que ye cruciáu pol ríu Burunda tien una especie d'estrechamientu qu'estrema la frontera del pueblu, el nucleu urbanu ta a 493 msnm.
Dicir de Arbizu que ye un típicu pueblo - cai con plantegamientu racional del so caserío, nel que destaca una plaza rectangular al norte. Atópase a veres del ríu Leciza, cerca de la so desaguada nel ríu Burunda, a 493 msnm.
Llingua
En Arbizu caltiénse una variedá d'eusquera, con diverses peculiaridaes interesantes como'l tener vocales llargues en contraste fonolóxicu o tener una regla de zarru vocálicu /a/ > /y/ por umlaut cuando /a/ asocede en sílaba zarrada y na sílaba anterior apaez una vocal zarrada /o, i/.
Acacia plumosa
Acacia plumosa ye una especie botánica de planta melecinal, nativa de Brasil (onde ye llamada uña de gatu), Paraguái, Colombia.
Descripción
Ye un arbustu perenne, portándose como maleza.
Toxicidá
La Acacia plumosa puede contener derivaos de la dimetiltriptamina y glucósidos cianogénicos, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.
Taxonomía
Acacia plumosa describióse por Richard Thomas Lowe y espublizóse en Botanical Magacín pl. 3366. 1834. Acacia: nome xenéricu deriváu del griegu ακακία (akakia), que foi dau pol botánicu Griegu Pedanius Dioscorides (e. C. 40-90) pal árbol melecinal A. nilotica nel so llibru De Materia Medica. El nome deriva de la pallabra griega, ακις (akis, escayos).
plumosa: epítetu llatín que significa "con plumes".
Berneville
Berneville ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Yasuhiro Nakasone
Yasuhiro Nakasone (中曽根 康弘 Nakasone Yasuhiro), foi un políticu xaponés que tuvo de primer ministru dende'l 27 de payares de 1982 hasta'l 6 de payares de 1987. Ye más conocíu por entamar la privatización de compañíes de propiedá estatal y por ayudar a revitalizar el nacionalismu xaponés mientres el tiempu del so mandatu como primer ministru.
Berneville
Tien una población de y una superficie de  km².
Mansa Musa
Musa I (c. 1280 - c. 1337), llamáu igualmente Musa I de Malí y conocíu comúnmente como Mansa Musa, foi'l décimu mansa, traducíu como "rei de reis" o "emperador", del Imperiu de Malí. Na dómina del ascensu de Mansa Musa al tronu, l'Imperiu de Malí ocupaba'l territoriu primeramente gobernáu pol Imperiu de Ghana, según el Mande (Malí) y les sos árees darréu próximes. Musa tuvo ensame de títulos, ente ellos los d'Emir del Manding, Señor de les Mines de Wangara y conquistador de Ghanata, Futa-Jallon y siquier una docena d'estaos. Foi'l gobernante más ricu del so tiempu y ye la persona más rica de tolos tiempos si afaise'l so patrimoniu pola inflación.
Denominación
Musa foi denomináu y ye xeneralmente citáu como tal nos manuscritos occidentales y na lliteratura como Mansa Musa. El so nome tamién apaez como Kankou Musa, Kankan Musa o Kanku Musa, que significa "Musa, fíu de Kankou", siendo Kankou el nome de la so madre. Otres alternatives son Mali-koy Kankan Musa, Gonga Musa y el Lleón de Malí.
Llinaxe y ascensión al tronu
250px|right|thumb|L'[[Imperiu de Malí hacia 1350.]] Lo que se conoz sobre los reis del Imperiu de Malí provién de los escritos d'académicos árabes, como Al-Umari, Abu-sa'id Uthman ad-Dukkali, Ibn Khaldun y Ibn Battuta, ente otros. D'alcuerdu a la estensa historia de los reis de Malí de Ibn-Khaldun, el güelu de Mansa Musa foi Abu-Bakr (l'equivalente n'árabe de Bakari o Bogari, nome orixinal desconocíu y que nun coincide col Sahaba Abu Bakr), hermanu de Sundiata Keita, fundador del Imperiu de Malí tal que foi rexistráu na tradición oral. Abu-Bakr nun xubió al tronu, y el so fíu, el padre de Musa, Faga Laye, nun tuvo relevancia na Historia de Malí.
Mansa Musa xubió al tronu al traviés de la práctica de nomar un diputáu mientres el pelegrinaxe a La Meca y otru tipu d'espedición d'un rei, siendo darréu nomáu'l diputáu como herederu. Según fontes orixinales, Musa foi nomáu diputáu del rei ante él, embarcándose esti nuna espedición pa esplorar les llendes del océanu Atlánticu, espedición de la que nunca tornó. L'académicu exipcio y árabe Al-Umari cita a Mansa Musa como sigue:
"El gobernante que me precedió nun creía que sería imposible algamar l'estremu del océanu qu'arrodia la tierra [refiriéndose al Atlánticu]. Quería algamar esi [fin] y taba determináu a siguir el so plan. De cuenta que fornió doscientos barcos llenos d'homes, y munchos otros apinaos d'oru, agua y provisiones abondes pa munchos años. Ordenó que'l capitán nun tornara hasta qu'algamara la otra llende del océanu, o terminara con toles provisiones y l'agua. Asina partieron na so travesía. Tuvieron ausentes mientres un llargu periodu, y, a la fin, solo un barcu tornó. Cuando se preguntar al capitán esti respondió: 'O Príncipe, nós saleamos mientres enforma tiempu, hasta que vimos en mediu del océanu un gran ríu que corría masivamente. El mio barcu yera'l postreru, tolos demás taben delantre, y fueron absorbíos nel gran remolín y nun volvieron apaecer enxamás. Yo saleé de vuelta pa escapar d'esta corriente.' Pero'l Sultán nun lu creyó. Ordenó que doscientos barcos fueren forníos pa él y los sos homes, y mil más con agua y provisiones. Entós confióme la rexencia mientres el términu de la so ausencia, y partió colos sos homes, pa nun tornar nin dar señales de vida enxamás."
- Mansa Musa
El fíu y socesor de Musa, Mansa Magha, foi tamién nomáu diputáu mientres la pelegrinación de Musa.
Islam y pelegrinaxe a La Meca
Musa foi un devotu musulmán y cumpliendo con unu de los preceptos islámicos, empecipió'l so pelegrinaxe a La Meca, lo que-y fixo bien conocíu n'África del Norte y n'Oriente Mediu. Pa Musa, l'Islam yera'l fundamentu del mundu culturizado del Mediterraneu Oriental». Pasó enforma tiempu sofitando la crecedera del Islam nel so Imperiu.
Musa realizó la so pelegrinación en 1324, una procesión de la que s'afirma que formaron parte 60.000 homes y 12.000 muyeres, cada unu de los cualos portaba barres d'oru de 4 llibres de pesu, heraldos vistíos de seda que portaben cetros d'oru, caballos y bolses de mano. Musa cubrió los gastos de tola procesión, alimentando al gruesu de persones y animales. Tamién formaron parte de la comitiva ochenta camellos, variando los informes ente si portaben 50 y 300 llibres de polvu d'oru cada unu. Musa regaló l'oru a los probes qu'atopó mientres el camín. Non solo fixo donaciones a les ciudaes poles que pasó nel so camín a La Meca, incluyíes El Cairu y Medina, sinón que tamién intercambió oru por alcordances. Amás, rexistróse que construyó una mezquita toos y cada unu de los vienres.
La espedición de Musa foi documentada por numberosos testigos oculares mientres el camín, quien quedaron extasiados ante la so riqueza y grandor de la procesión. Hai una gran variedá de fontes que documentan esti pelegrinaxe, como diarios, rellatos orales y hestories. Sábese que Musa visitó al Sultán Mamluk Al-Nasir Muhammad d'Exiptu en xunetu de 1324.
Últimos díes del so reináu
Mientres la so llarga travesía de vuelta dende La Meca en 1325, Musa escuchó noticies sobre la recaptura de Gao polos sos exércitos. Sagmandia, unu de los sos xenerales, lideró la ofensiva. La ciudá de Gao formara parte del imperiu dende antes del reinu de Sakoura y yera un importante, anque de cutiu rebalbu, centru comercial. Musa realizó una parada y visitó la ciudá onde recibió, como prisioneros, los dos fíos del rei de Gao, Ali Kolon y Suleiman Nar. Volvió a Niani colos dos chicos y darréu educar na so corte. Cuando Mansa Musa volvió, traxo numberosos académicos y arquiteutos árabes.
Construcción en Malí
Musa embarcar nun gran programa de construcciones, llevantando mezquites y madrases en Tombuctú y Gao. Ente los más célebres ta'l centru d'enseñanza Sankore Madrasah o Universidá de Sankore, construyíu mientres el so reináu. En Niani, construyó'l Salón d'Audiencies, un edificiu comunicáu per una puerta interior al palaciu real. Foi un "monumentu almirable" cubiertu por un domo, afatáu con arabescos de colores atanantes. Les ventanes d'un pisu cimeru taben recubiertes de madera y enmarcaes en llámines de plata, ente que les del pisu inferior taben tamién recubiertes de madera y enmarcaes n'oru. Como la Gran Mezquita, una estructura contemporáneo y grandioso de Tombuctú, el Salón foi construyíu en piedra cortada.
Mientres esti periodu, reparóse un nivel urbanísticu avanzáu nos principales centros de Malí. Sergio Domian, un estudiosu del arte y l'arquiteutura italianu, escribió lo siguiente sobre esti periodu: "asina fueron sentaes les bases d'una civilización urbana. Nel cénit del so poder, Malí tenía siquier 400 ciudaes, y l'interior del Delta del Níxer taba bien densamente pobláu".
Influencia en Tombuctú
Haise documentáu que Mansa Musa viaxó a les ciudaes de Tombuctú y Gao nel so viaxe escontra La Meca, faciéndoles parte del so imperiu cuando tornó hacia 1325. Traxo arquiteutos d'Andalucía, n'España, según dende El Cairo, pa construyir el so gran palaciu en Tombuctú y la gran Mezquita de Djingareyber qu'inda se caltién.
Tombuctú convirtióse llueu nun centru comercial, cultural ya islámicu. Los mercaos traxeron comerciantes de Nixeria, Exiptu y distintos reinos africanos. Fundóse una universidá na ciudá, de la mesma forma que se fundaron universidaes nes ciudaes tamién malienses de Djenné y Ségou), y l'Islam tremar nos mercaos y na universidá, faciendo de Tombuctú una nueva zona de predicación y estudiu del Islam. Les noticies de la riqueza de la ciudá imperial de Malí cruciaron el Mediterraneu hasta Europa del sur, y los comerciantes de Venecia, Granada y Xénova llueu añedieron Tombuctú a la so cartografía pa comerciar bienes manufacturados en cuenta de oru.
La Universidá de Sankore de Tombuctú foi fornida con nuevu personal mientres el reináu de Musa, añedir al so equipu xuristes, astrónomos y matemáticos. La Universidá convertir nun centru d'aprendizaxe y de cultura, atrayendo a académicos y estudiosos musulmanes de toa África y de Mediu Oriente hasta Tombuctú.
En 1330, el Reinu Mossi invadió y conquistó la ciudá de Tombuctú. Gao yá fuera prindada pol xeneral de Musa, y Musa llueu recuperó Tombuctú, construyendo una muralla y un fuerte de piedra, basando un exércitu permanente na llocalidá pa protexela de futuros invasores.
Magar el palaciu de Musa sumió, la universidá y la mezquita inda se caltienen nel actual Tombuctú.