cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
El Greco
El trabayu del taller
El pintor entamó la so producción a niveles distintos: los grandes encargos realizar na so totalidá él mesmu, ente que los sos ayudantes realizaben llenzos más modestos, con iconografíes destinaes a la devoción popular. La organización de la producción, contemplando obres totalmente autógrafas del maestru, otres cola so intervención parcial y un últimu grupu realizáu totalmente polos sos ayudantes, dexaba trabayar con dellos precios, pos el mercáu de la dómina non siempres podía pagar les elevaes tarifes del maestru.
En 1585 foi escoyendo tipoloxíes ya iconografíes, formando un repertoriu nel que trabayó repetidamente con un estilu cada vez más fluyíu y dinámicu. L'ésitu popular de los sos cuadros de devoción, bien buscaos pola so vecería toledana pa capiyes y conventos, llevólu a ellaborar delles temes. Dalgunos interesaben especialmente, repitiendo d'ellos numberoses versiones: San Francisco n'éxtasis o estigmatizáu, la Madalena, San Pedro y San Pablo, la Santa Cara o la Crucifixón.
En Toledo había trece conventos franciscanos, quiciabes por ello una de les temes más demandaes seya San Francisco. Del taller del Greco salieron del orde del centenar de cuadros sobre esti santu, d'ellos 25 son autógrafos reconocíos, el restu son obres en collaboración col taller o copies del maestru. Estes imáxenes, dramátiques y sencielles, bien similares, con namái pequeñes variaciones nos güeyos o nes manes, tuvieron gran ésitu.
Tamién la tema de la Madalena represa, símbolu de la confesión de los pecaos y de la penitencia na Contrarreforma, yera bien solicitáu. El pintor desenvolvió siquier cinco tipología distintos d'esta tema, les primeres basaes en modelos tizianescos y les últimes totalmente personales.
Al taller allegaben veceros de Toledo y d'otres ciudaes españoles atraíos pola inspiración del pintor. Ente 1585 y 1600 salieron del taller numberosos cuadros d'altar y semeyes, destinaos a ilesies, conventos y particulares. Dalgunos son de gran calidá, otros más senciellos son obres de los sos collaboradores, anque cuasi siempres roblaos pol maestru.
Dende 1585, el Greco caltuvo al so ayudante italianu Francisco Preboste, que trabayaba con él dende'l periodu romanu. A partir de 1600, el taller ocupaba 24 estancies, un xardín y un patiu. Nestos primeros años del sieglu cobró relevancia nel so taller la presencia del so fíu y nuevu ayudante Jorge Manuel Theotocópuli, qu'entós cuntaba venti años. Tamién trabayó nel taller el so discípulu Luis Tristán, amás d'otru collaboradores.
Francisco Pacheco, pintor y suegru de Diego Velázquez, describió'l taller que visitó en 1611: citó un gran armariu, llenu de modelos de magre fechos pol Greco y qu'emplegaben nel so trabayu. Sosprendió-y contemplar nun almacén copies al oleu, en pequeñu formatu, de too lo que'l Greco pintara na so vida.
Una de les producciones más carauterística del taller de la última dómina son los ciclos de los Apóstoles, representaos de mediu bustu o de trés cuartos colos sos símbolos correspondientes. Dacuando representábase-yos por pareyes. Son figures ascétiques, de figures enjutas y allargaes, que recuerden a los iconos griegos.
Escultura y arquiteutura
Nesa dómina n'España la principal forma de decoración de les ilesies yeren los retablos, que constaben de pintures, escultures policromadas y una estructura arquitectónica de madera dorao. El Greco instaló un taller onde se llegaron a realizar toes estos llabores, y participó nel diseñu arquiteutónicu de dellos retablos. Tiense constancia de los sos estudios sobre l'arquiteutura de la dómina, pero'l so llabor como arquiteutu amenorgar a la so participación en dellos retablos que lu encargaron.
Pacheco, na so visita al taller de 1611, citó los pequeños modelos de yelsu, folla y cera realizaos pol Greco y que lu sirvíen pa preparar les sos composiciones. Del estudiu de los contratos que robló'l Greco, San Román concluyó qu'ésti nunca realizó les talles de los retablos, anque en dellos casos facilitó al escultor dibuxos y modelos pa les mesmes. Wethey acepta como escultures del Greco La imposición de la casulla a San Ildefonso que formaba parte del marcu de L'espoliu y el Cristu resucitáu que coronaba'l retablu del Hospital de Tavera.
En 1945, el conde de les Infantes adquirió les escultures de Epimeteo y Pandora en Madrid y demostró que yeren obra del Greco pos hai rellaciones estilístiques cola so producción pictórico y escultórico. Xavier de Salas interpretó qu'estes figures yeren representaciones de Epimeteo y Pandora viendo nelles una reinterpretación del David de Miguel Ángel con llixeres variaciones: figures más allargaes, distinta posición de la cabeza y les piernes menos abiertes. Sales tamién señaló que Pandora correspuende a una inversión de la figura d'Epimeteo, aspeutu carauterísticu del manierismu. Puppi consideró que fueron modelos pa determinar la posición más acertada de les figures de la derecha de la pintura del Laocoonte.
Reconocencia histórica de la so pintura
L'arte del Greco foi apreciáu de bien distinta manera a lo llargo de la historia. Según la dómina, foi señaláu como místicu, manierista, protoexpresionista, protomoderno, allunáu, astigmático, quintaesencia del espíritu español y pintor griegu.
Los pocos contemporáneos qu'escribieron sobre'l Greco almitíen el so dominiu téunicu, pero'l so estilu singular asorar. Francisco Pacheco, pintor y teóricu que lu visitó, nun pudo almitir el desdeñu del Greco pol dibuxu y por Miguel Ángel, pero nun lu escluyó de los grandes pintores. Escontra finales del SIEGLU|XVII|d|s|0}} esta valoración ambigua tornóse negativa: el pintor Jusepe Martínez, que conocía les obres de los meyores pintores barrocos españoles ya italianos, consideró'l so estilu caprichoso y estravagante; para Antonio Palomino, autor del principal tratáu sobre'l pintores españoles hasta quedar superáu en 1800, el Greco yera un bon pintor nes obres tempranes cuando asonsañaba a Tiziano, pero nel so estilu tardíu «trató de camudar de manera, con tal estravagancia, que llegó a faer despreciable y risible la so pintura, asina no descoyuntado del dibuxu como no desabrío del color». Palomino acuñó una frase que se fixo popular hasta bien entráu'l SIEGLU|XIX|d|s|0}}: «Lo que fizo bien, nengún facer meyor; y lo que fizo mal, nengún facer peor». Fora d'España nun había opinión sobre'l Greco pos tola so obra taba n'España.
thumb|Detalle del San Pedro de la Capiya Oballe (1610-13). El poeta y críticu Théophile Gautier, nel so llibru sobre'l so célebre viaxe a España en 1840, formuló la so importante revisión del valor del arte del Greco. Aceptó la opinión xeneralizada d'estravagante y un pocu llocu, pero dándo-y una connotación positiva, y non peyorativa como hasta entós. Na década de 1860 Eugène Delacroix y Jean-François Millet yá teníen obres auténtiques del Greco. Édouard Manet viaxó en 1865 a Toledo pa estudiar la obra del pintor griegu, y anque volvió fondamente impresionáu pola obra de Diego Velázquez, tamién emponderó al pintor cretense. Paul Lefort, na so influyente historia de la pintura de 1869, escribió: «El Greco nun yera un llocu nin el desaforáu estravagante que se pensaba. Yera un colorista coraxosu y entusiasta, probablemente demasiáu dadu a estrañes yuxtaposiciones y tonos fuera de lo corriente que, sumando osadías, finalmente consiguió primero subordinar y depués sacrificar tou na so busca d'efectos. A pesar de los sos errores, al Greco solamente puede consideráse-y como un gran pintor». Para Jonathan Brown, la opinión de Lefort abría los camín pa la considerancia del estilu del Greco como la obra d'un xeniu, non la d'un allunáu que namái pasaba por intervalu de lucidez.
En 1907 Manuel Bartolomé Cossío publicó un llibru sobre él que supunxo una meyora importante na conocencia del pintor. Arrexuntó ya interpretó tou lo publicao hasta entós, dio a conocer nuevos documentos, realizó'l primer esquema de la evolución estilística del pintor, estremando dos etapes italianes y trés españoles, y realizó el primer catálogu de les sos obres, qu'incluyía 383 cuadros. Amosó a un pintor bizantín, formáu n'Italia, pero Cossío nun foi imparcial cuando cuntó que el Greco na so estancia n'España asimilara la cultura castellana, afirmando que foi'l que más fondamente la reflexó. Cossío, mediatizado poles idees nacionalistes del rexeneracionismu español de principios del SIEGLU|XX|d|s|0}}, amosó a un Greco trescaláu ya influyíu pol alma castellana. El llibru de Cossío adquirió un gran prestíu, mientres décades foi'l llibru de referencia, y ye el causante de la considerancia xeneral del Greco como intérprete del misticismu español.
San Román publicó en 1910 El Greco en Toledo, dando a conocer 88 nuevos documentos, ente ellos l'inventariu de bienes a la muerte del pintor, según otros bien importantes sobre les principales obres. San Román estableció la base de la conocencia documental del periodu español.
La fama del Greco empezó a principios del SIEGLU|XX|d|s|0}} coles primeres reconocencies d'organismos europeos y americanos, lo mesmo que de les vanguardies artístiques. La idea del Greco como precursor del arte moderno foi especialmente desenvuelta pol críticu alemán Meier-Graefe nel so llibru Spanische Reise, onde, analizando la obra del cretense, consideró qu'había semeyances con Paul Cézanne, Manet, Pierre-Auguste Renoir y Edgar Degas, y tamién creyó ver na obra del Greco que s'antemanaben toles invenciones del arte moderno. Influyó na obra del pintor polacu Władysław Jahl, que formó parte de la vanguardia ultraísta en Madrid; Salvador Viniegra, Azorín y Pío Baroja dedicáron-y dellos artículos y esti postreru dedicó-y dellos pasaxes na so novela Camín de perfeición (pasión mística) (1902), según otros destacaos autores de la Xeneración del 98.
El médicu portugués Ricardo Jorge señaló la hipótesis de la llocura en 1912, pos creyó ver nel Greco a un paranoicu; ente que l'alemán Goldschmitt y l'español Beritens defendieron la hipótesis del astigmatismo pa xustificar les anomalíes de la so pintura.
Ente 1920 y 1940 estudiáronse los periodos venecianu y romanu. El descubrimientu del Trípticu de Módena robláu amosó'l tresformamientu del estilu cretense al llinguaxe de la Renacencia veneciana, y mientres la segunda posguerra mundial asignáronse-y equivocadamente ensame de cuadros italianos, llegando a considerase hasta 800 pintures nel so catálogu. Gregorio Marañón consagró-y el so últimu llibru, El Greco y Toledo (1956).
En 1962 Harold Y. Wethey rebaxó considerablemente esta cifra, y estableció un corpus convincente que xubía a 285 obres auténtiques. El valor del catálogu de Wethey vese confirmáu pol fechu que mientres los últimos años namái un númberu amenorgáu de pintures s'añedieron o quitaron de la so llista.
Los estensos comentarios sobre arte escritos por el mesmu pintor, afayaos apocayá y daos a conocer por Fernando Marías Franco y Agustín Bustamante, contribuyeron a demostrar que'l pintor yera un artista intelectual somorguiáu na teoría y práutica artístiques del SIEGLU|XVI|d|s|0}} italianu.
El Greco na lliteratura
L'influxu de la figura y de la obra del Greco na lliteratura español y universal ye, ensin dulda, terrible. El extensísimo capítulu que dedica Rafael Alarcón Sierra al estudiu d'esti influxu nel primer volume de Temes lliteraries hispánicos (Zaragoza: Universidá de Zaragoza, 2013, pp. 111-142) nin siquier escosa la tema. Si Goya ye afayáu polos románticos y Velázquez ye consideráu un maestru polos pintores del naturalismu y del impresionismu, el Greco ye vistu como "un precedente de simbolistes, modernistes, cubistes, futuristes o espresionistes, y como asocede colos anteriores, fonte perenal d'inspiración y estudiu [...] na plástica, la lliteratura y la historia del arte, onde se crea una nueva categoría pa poder esplicar la so obra, anticlásica y antinaturalista: el manierismu".
Nel sieglu XVI destaquen los aponderamientos tributaos por poetes Hortensio Félix Paravicino, Luis de Góngora, Cristóbal de Mesa, José Delitala y Castelví; nel XVII, los de los poetes Giambattista Marín y Manuel de Faria y Sousa, según los de los cronistes frai José de Sigüenza y frai Juan de Santa María y los de los tratadistas de pintura Francisco Pacheco y Jusepe Martínez; nel sieglu XVIII, los de los críticos Antonio Palomino, Antonio Ponz, Gregorio Mayáns y Siscar y Juan Agustín Ceán Bermúdez y, nel sieglu XIX, Eugenio Llaguno. Cuando s'abrir la Galería española nel Louvre en 1838 había nueve obres del Greco, y Eugène Delacroix tenía una copia del Espoliu. Millet adquirió un Santu Domingu y un San Ildefonso. Charles Baudelaire almiraba La dama del armiño (que Théophile Gautier comparó con La Gioconda y güei dalgunos consideren que ye de Sofonisba Anguissola); Champfleury pensó escribir una obra sobre'l pintor y Gautier allabó los sos cuadros nel so Voyage en Espagne, onde declara que nes sos obres reina «una enerxía malvada, una potencia enfermiza, que delaten al gran pintor y al llocu xenial». N'Inglaterra William Stirling-Maxwell reivindicaba la primer dómina del Greco nos sos Annals of the Artists of Spain, 1848, III vols. Son innumberables los viaxeros estranxeros que se detienen ante les sos obres y comentar, ente que los españoles, polo xeneral, escaecer o repiten los tópicos dieciochescos sobre l'autor, y anque Larra o Bécquer citar de pasada, ye con gran incomprensión, anque esti postreru proyeutara un escritu, "La llocura del xeniu", que diba ser un ensayu sobre'l pintor, según el so amigu Rodríguez Correa. Sí lo aprecia'l novelista históricu Ramón López Soler nel prólogu a la so novela Los bandos de Castiella. Pero críticos como Pedro de Madrazo empiecen a revalorizar la so obra en 1880 como un precedente bien importante de la llamada Escuela española, anque hasta 1910 inda apaez adscritu a la Escuela veneciana y hasta 1920 nun tuvo sala propia. En Francia, Paul Lefort (1869) incluyir na Escuela española y ye unu de los ídolos del círculu d'Edouard Manet (Zacharie Astruc, Millet, Degas). Paul Cézanne fixo una copia de La dama del armiño y Toulouse Lautrec va pintar el so Semeya de Romain Coolus a la manera del Greco. Y el alemán Carl Justi (1888) considerar tamién unu de los precedentes de la Escuela española. El pintor estauxunidense John Singer Sargent tenía una de les versiones de San Martín y el méndigu. Los escritores del decadentismo tresformen al Greco n'unu de los sos fetiches. El protagonista de Al aviesu (1884) de Huysmans decora'l so cuartu puramente con cuadros del Greco. Théodore de Wyzewa, teóricu del simbolismu, considera al Greco un pintor d'imáxenes oníriques, el más orixinal del sieglu XVI (1891). Darréu'l decadentista Jean Lorrain sigue esa inspiración al describilo na so novela Monsieur de Bougrelon (1897).
Les esposiciones europees y españoles asoceder dende la londinense de 1901 (Esposición d'arte español nel Guildhall) hasta'l tricentenario de 1914: Madrid, 1902; París, 1908; Madrid, 1910; Colonia, 1912. En 1906 la revista francesa Les Arts dedíca-y un númberu monográficu. L'IIº marqués de Vega-Inclán inaugura en Toledo la Casa-muséu del Greco en 1910. La so cotización ye yá tan alta que fai que se viendan dellos grecos de coleiciones particulares españoles que van parar al estranxeru. A principios del XX recuperar dafechu'l pintores modernistes catalanes: Santiago Rusiñol (quien tresfier el so entusiasmu a los simbolistes belgues Émile Verhaeren y Théo van Rysselberghe), Raimon Casellas, Miquel Utrillo, Ramón Cases, Ramón Pichot o Aleix Clapés, según otros artistes cercanos, como Ignacio Zuloaga (qu'arima'l so entusiasmu pol cretense a Maurice Barrès, quien escribe Greco o'l secretu de Toledo, y a Rainer María Rilke, quien dedica un poema al so Asunción en Ronda, 1913) y Darío de Regoyos. La visita nocherniega y ente cirios que fai Zuloaga al Entierru del señor de Orgaz ye recoyida nel capítulu XXVIII de Camín de perfeición (pasión mística), de Pío Baroja, y tamién tien pallabres pal pintor Azorín en La voluntá y n'otres obres y artículos. Picasso tien en cuenta la Visión del Apocalipsis nel so Les demoiselles d'Avignon. L'interés pol candiota algama tamién a Julio Romero de Torres, José Gutiérrez Solana, Isidro Nonell, Joaquín Sorolla y un llargu etcétera. Emilia Pardo Bazán va escribir en La Vanguardia una "Carta al Greco". Los escritores de la Institución Llibre d'Enseñanza espublicen la so almiración pol Greco, cuantimás Francisco Giner de los Ríos y Manuel Bartolomé Cossío, esti postreru pol so El Greco (1908). Ye importante la presencia del Greco na Toledo que retrata Benito Pérez Galdós na so novela Ángel Guerra y ye frecuente na so novelística la comparanza de los sos personaxes con semeyes del Greco. Asina tamién Aureliano de Beruete, Jacinto Octavio Picón, Martín Rico, Francisco Alcántara o Francisco Navarro Ledesma. Eugenio d'Ors dedica espaciu al Greco nel so famosu llibru Tres hores nel Muséu del Prado y en Poussin y el Greco (1922). Amado Nervo escribe unu de los sos meyores cuentos inspirándose nun cuadru so, Un suañu (1907). Julius Meier-Graefe dedícalu 039;'Spanische Reise (1910) y August L. Mayer El Greco'' (1911). Somerset Maugham describir con almiración al traviés del personaxe principal y el capítulu 88º de la so novela Servidume humana, 1915; nel so ensayu Don Fernando, 1935, templa la so almiración y adivina como orixe del so arte una presunta homosexualidá, como fai por cierto Ernest Hemingway nel capítulu XVII de Muerte na tarde (1932) y Jean Cocteau nel so -y Greco (1943).
Kandinsky, Franz Marc (quien ellaboró sol so influxu Agonía nel xardín), considerar protoexpresionista. Tal como declara Romero Tobar, la producción tardida del pintor cretense impresionó a August Macke, Paul Klee, Max Oppenheimer, Egon Schiele, Oskar Kokoschka, Ludwig Meidner, Jacob Steinhardt, Kees van Dongen, Adriaan Korteveg o Max Beckmann. Hugo Kehrer dedicó-y el so Die Kunst des Greco (1914) y por fin l'historiador del arte austriaco Max Dvorak definir como'l máximu representante de la categoría estética del manierismu. Ramón María del Valle-Inclán, tres una conferencia porteña de 1910, dedíca-y el capítulu "El quietismu estéticu" del so La llámpara maraviyosa. Miguel de Unamuno dedica al candiota varios poemes del so Cancioneru y dedíca-y un apasionáu artículu en 1914. Juan Ramón Jiménez dedíca-y dellos aforismos. El críticu "Juan de la Encina" (1920) opón a José de Ribera y al Greco como «los dos estremos del calter del arte español»: la fuercia y l'espiritualidá, la llapada petrificada y la llapada viva, que completa col nome de Goya. Nesi mesmu añu de 1920 la so popularidá fai que'l ballet suecu de Jean Börlin estrene en París El Greco, con música de Désiré-Émile Inghelbrecht y escenografía de Moveau; tamién nesi añu Félix Urabayen publica la so novela Toledo: piedá, onde-y consagra un capítulu en qu'especula col so posible orixe xudíu, teoría adelantrada por Barrès y que van retomar Ramón Gómez de la Serna —El Greco (el visionariu de la pintura)— y Gregorio Marañón (Aponderamientu y señardá de Toledo, solo na 2ª ed. de 1951, y El Greco y Toledo, 1956, onde sostién amás que s'inspiró nos llocos del famosu Manicomiu de Toledo pa los sos Apóstoles), ente otros. Y en los primeros capítulos de Don Amor volvió a Toledo (1936) critica la venta de los grecos d'Illescas y el robu de dalgunos de los sos cuadros de Santu Domingu l'Antiguu. Luis Fernández Ardavín recrea la historia d'unu de les sos semeyes nel so drama en versu más famosu, La dama del armiño (1921), depués lleváu al cine pol so hermanu Eusebio Fernández Ardavín en 1947. Jean Cassou escribe -y Gréco (1931). Juan de la Encina imprime la so El Greco en 1944. Nel exiliu, Arturo Serrano Plaja, en protexendo dalgunos de los sos cuadros mientres la guerra, escribe la so El Greco (1945). Y escriben tamién sobre él Miguel Hernández, Valbuena Prat, Juan Alberto de los Cármenes, Enrique Lafuente Ferrari, Ramón Gaya, Camón Aznar, José García Nieto, Luis Felipe Vivanco, Rafael Alberti, Luis Cernuda, Concha Zardoya, Fina de Calderón, Carlos Murcianu, León Felipe, Manrique de Lara, Blanca Andreu, Hilario Barrero, Pablo García Baena, Diego Jesús Jiménez, José Luis Puertu, Louis Bourne, José María Gómez, Luis Javier Moreno, José Luis Rei, Jorge del Arcu, José Ángel Valente... Destaquen los Siete soneto al Greco d'Ezequiel González Mas (1944), la Conxugación llírica del Greco (1958) de Juan Antonio Villacañas y L'entierru del conde de Orgaz (2000) de Félix del Valle Díaz. Por demás, Jesús Fernández Santos ganó'l premiu Atenéu de Sevilla col so novela histórica El Griegu (1985).
Fora d'España, y amás de los yá citaos, Ezra Pound cita al Greco nos sos Notes d'arte y Francis Scott Fitzgerald a la fin del so The Great Gatsby (1925). Paul Claudel, Paul Morand, Aldous Huxley ocupar del candiota, y l'alemán Stefan Andres dedíca-y el so novela El Greco pinta al Gran Inquisidor, na que'l cardenal Fernando Neñu de Guevara apaez como metáfora de la opresión nazi. un aficionáu al Greco ye unu de los personaxes de L'Espoir (1938), d'André Malraux y otru personaxe ocupar en Madrid de la proteición de los grecos veníos dende Toledo. N'unu de los ensayos del so Les voces del silenciu (1951), reseñáu por Alejo Carpentier, Malraux interpreta al pintor. El yá citáu Ernest Hemingway consideraba Vista de Toledo el meyor cuadro de tol Metropolitan Museum de Nueva York y dedíca-y un pasaxe en For Whom the Bell Tolls. Nikos Kazantzakis, Donald Braider, Jean Louis Schefer...
Obra pictórica
Inclúyese parte de la so meyor obra pa dar una visión xeneral del so estilu pictóricu, de la so evolución artística y de les circunstancies qu'envolubraron a les sos obres tantu na so execución como nos avatares posteriores. Foi un pintor de retablos, por ello empieza col retablu de Santu Domingu, el primeru que concibió. L'espoliu, una de les sos obres maestres, amuesa'l so primer estilu n'España inda influyíu polos sos maestros italianos. L'entierru del conde de Orgaz ye la obra señera del so segundu periodu n'España, el llamáu de maduror. El retablu de doña María supón l'entamu del so últimu estilu, un xiru radical pol que ye universalmente almiráu. El cuadru de Illescas esplica como se foi estilizando el so estilu tardíu. Inclúyese depués dos de les sos reconocíes semeyes. Terminar cola Visión del Apocalipsis, qu'amuesa l'espresionismu estremu de les sos últimes composiciones.
El retablu mayor de Santu Domingu l'Antiguu
En 1576, en Santu Domingu l'Antiguu construyóse una nueva ilesia colos bienes de la finada doña María de Silva, destinada a ser el so llugar d'enterramientu.
El Greco acababa de llegar a España y mientres la so estancia en Roma conociera al hermanu del albacea testamentariu constructor de Santu Domingu, Luis de Castiella. Foi l'hermanu quien contautó col Greco y quien faló favorablemente de la calidá del pintor.
En total yeren nueve lienzos, siete nel retablu mayor y otros dos en dos altares llaterales. D'ellos na actualidá namái queden tres pintures orixinales nel retablu. Les demás fueron vendíes y sustituyíes por copies.
El Greco nunca hasta entós enfrentárase a una xera tan ambiciosa, teníen de concebise pintures de grandes dimensiones, encaxar caúna de les respeutives composiciones y harmonizales toes nel so conxuntu. La resultancia foi bien reconocíu y apurrió-y inmediata fama.
L'espoliu
thumb|right|[[L'espoliu (el Greco, Toledo)|L'espoliu (1577-1579, catedral de Toledo).]]
El Greco y el so taller pintaron delles versiones sobre este mesma tema, con variantes. Wethey catalogó quince cuadros con esta tema y otros cuatro copies de mediu cuerpu. Namái en cinco d'estes obres vio la mano del artista y les otres diez considerar producciones del taller o copies posteriores de pequeñu tamañu y poca calidá.
L'entierru del conde de Orgaz
La ilesia de santu Tomé allugaba los restos del señor de Orgaz, que morriera en 1323 dempués d'una vida bien arrogante en donaciones a instituciones relixoses de Toledo. Según una lleenda local, la caridá del señor de Orgaz fuera compensada nel momentu del so entierru, apaeciendo milagrosamente san Esteban y san Agustín qu'introducieron el so cadabre na tumba.
Nel contratu del cuadru, robláu en marzu de 1586, incluyíase una descripción de los elementos que l'artista tenía de representar: «No de más embaxo... haber de pintar una procesión de cómo'l cura y los demás clérigos que taben faciendo los oficios pa soterrar a don Gonzalo de Ruiz de Toledo, Señor de la villa d'Orgaz, y baxaron san Agustín y san Esteban a soterrar el cuerpu d'esti caballeru, l'unu teniéndo-y la cabeza y l'otru los pies echándo-y na sepultura y asonsañando alredor muncha xente que taba mirando y enriba de too esta haise de faer un cielu abiertu de gloria...».
Kaifeng
Kaifeng lléase Kái-Feng (chinu simplificáu: 开封市, chinu tradicional: 開封市, pinyin: Kāifēngshí) ye una ciudá na provincia de Henan, na República Popular China. Ta asitiada a veres del ríu Mariellu y a unos 70 quilómetros de la capital provincial, Zhengzhou. La ciudá cunta con una población de casi 5.000.000 d'habitantes (2010) que viven nun área de 6.444 km².
El Greco
L'entierru del conde de Orgaz
thumb|550px|center|Detalle de la parte terrenal: representó un entierru del SIEGLU|XIV|d|s|0}} guardáu por homes vistíos a la manera del SIEGLU|XVI|d|s|0}}. Paez que yeren semeyes de persones que vivíen en Toledo. Solo reconocióse a [[Antonio de Covarrubias, amigu del pintor. La razón d'entemecer los sieglos y  podría espresar que la caridá yera importante tantu nel pasáu como nel presente. El neñu señalando'l milagru al espectador créese que yera'l fíu del pintor, Jorge Manuel.]]
Épertully
Épertully ye una comuña francesa del departamentu de Saona y Loira, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Kaifeng
Alministración
La ciudá-prefeutura de Kaiféng estremar en 5 distritos y 5 condaos.
El Greco
El retablu de doña María d'Aragón
En 1596 el Greco recibió l'encargu del retablu de la ilesia del colexu seminariu de la Encarnación de Madrid, más conocíu pol nome del so mecenes doña María d'Aragón. Tenía De realizase en trés años y valoróse en más de sesenta y tres mil reales, el preciu más altu que recibió na so vida. El colexu cerrar en 1808 ó 1809, pos dos talos decretos de Xosé Bonaparte amenorgaron los conventos esistentes y darréu suprimieron les órdenes relixoses. L'edificiu tresformar en salón de Cortes en 1814, actual Senáu español, y el retablu foi desmontáu nesi periodu. Dempués de dellos tresllaos (n'unu d'ellos tuvo na casa de la Inquisición) terminó nel Muséu de la Trinidá, creáu con obres d'arte requisadas pola Llei de Desamortización. Dichu muséu fundir col Muséu del Prado en 1872 y pollo cinco de los sos llenzos tán nésti. Nestos tresllaos, el sestu llenzu, L'adoración de los pastores, foi vendíu y anguaño alcuéntrase nel Muséu Nacional d'Arte de Rumanía de Bucuresti.
Épertully
Tien una población de y una superficie de  km².
Kaifeng
Historia
Kaifeng ye una ciudá de gran importancia na historia de China y ye una de les sos antigües capitales.
Nel añu 364 e. C., el reinu de Wei fundó, mientres el periodu de los Reinos Combatientes, la ciudá de Dàliáng (大梁) a la que designó como la so capital na rexón. Mientres esti periodu construyó'l primeru de les múltiples canales qu'hai na zona qu'enllaza unu de los ríos locales col ríu Mariellu.
El Greco
El retablu de doña María d'Aragón
La falta de documentos sobre'l mesmu anició distintes hipótesis sobre los cuadros que lu formen. En 1908 Cossío rellacionó El bautismu, La crucifixón, La resurreición y L'anunciación. August L. Mayer propunxo en 1931 la rellación ente los llenzos anteriores con El Pentecostés y L'adoración de los pastores de Bucuresti. En 1943 Manuel Gómez Moreno propunxo un retablu reticular formáu por estos seis cuadros ensin argumentalo. Pero pa dellos especialistes La resurreición y El Pentecostés nun formaríen parte d'él pos correspondíen a formulaciones estilístiques distintes.
Kaifeng
Historia
A principios del sieglu VII, Kaifeng convertir nun importante enclave comercial al conectase col Gran Canal de China según con otra canal que fluyía escontra l'oeste de la provincia de Shandong.
Nel añu 781, mientres la dinastía Tang, construyóse una nueva ciudá nel allugamientu que recibió'l nome de Bian. La ciudá ampliar mientres la dinastía Song. A partir del añu 960, Kaifeng convertir na capital de los Song. La so población yera d'unes 400.000 persones, solo superada por Córdoba, que vivíen tantu dientro de les muralles como fora de les mesmes. El tifus foi un auténticu problema pa los habitantes de Kaifeng mientres esti periodu.
El Greco
Capiya mayor del Hospital de la Caridá de Illescas
thumb|L'Anunciación, hospital de la Caridá, [[Illescas (Toledo)|Illescas.]] En 1603 recibió l'encargu de realizar tolos elementos decorativos de la Capiya mayor de la ilesia del Hospital de la Caridá d'Illescas (Toledo) qu'incluyía retablos, escultures y cuatro pintures. El Greco desenvolvió un programa iconográfico qu'eponderaba a la Virxe María. Los cuatro cuadros tienen un estilu pictóricu similar, siendo trés d'ellos de formatu circular o elípticu.
Kaifeng
Historia
Kaifeng algamó la so máxima rellumanza nel sieglu XI al convertise nun importante centru comercial ya industrial, alcontráu na interseición de cuatro canales destacaos. Kaifeng tuvo un rápidu desenvolvimientu comercial, cultural y artesanal. Mientres esti periodu, la ciudá tuvo arrodiada por trés muralles y la so población yera d'unos 600.000 o 700.000 habitantes lo que, probablemente, convertir na ciudá más poblada del mundu.
La rellumanza de Kaifeng acabó nel añu 1127, cuando la ciudá foi atacada polos Jurchen que deportaron a la familia real y a la mayoría de los nobles a Manchuria y que terminaron estableciendo la dinastía Jin del Norte. Anque siguió siendo un importante centru alministrativu, namái se caltuvo la zona de la ciudá que s'atopaba dientro de la muralla construyida mientres los entamos de la dinastía Song. La zona correspondiente a les otres dos muralles terminó abandonada.
El Greco
Semeyes
Dende los sos empiezos n'Italia, el Greco foi un gran retratista. La composición y l'estilu tán aprendíos de Ticianu, l'allugamientu de la figura, de normal de mediu cuerpu y los fondos neutros. Les sos meyores semeyes, yá nel so maduror en Toledo, siguen estos criterios.
Kaifeng
Historia
En 1358, nos entamos de la dinastía Ming, Kaifeng convertir na capital de la provincia de Henan. Nel añu 1642, l'exércitu Ming anubrió la ciudá con agua procedente del ríu Mariellu. Pretendíen evitar l'ataque per parte del líder rebalbu Li Zicheng. Tres el desastre provocáu pol hinchente, la ciudá foi de nuevu abandonada.
Kaifeng foi reconstruyida en 1662 pol emperador Kangxi de la dinastía Qing. Sicasí, un nuevu hinchente afaró la ciudá en 1841. En 1843 reconstruyir de nuevu, dando orixe al Kaifeng contemporaneu.
Mientres sieglos y hasta la so dispersión escontra finales del sieglu XIX y principios del sieglu XX, Kaifeng foi llar d'una comunidá xudía mientres sieglos que se presentaben tradicionalmente como youtai (犹太, de Xudá) en mandarín y que yeren conocíos polos sos vecinos chinos como miembros del Tiaojiaojin (挑筋教), lo que significa, aproximao, "la relixón que quita'l tendón (una referencia al cashrut)". Según el testu de la única sinagoga que s'atopaba na ciudá, construyida en 1163, los xudíos llegaron a China procedentes de la India mientres la dinastía Han (ente'l sieglu II e.C. y el sieglu II d. C.). Menta los nomes de 70 xudíos con apellíos chinos, describe l'audiencia que tuvieron con un tal emperador Song que'l so nome non mentar, y fai una llista de la tresmisión de la so relixón dende Abrahamhasta'l profeta Esdrás. Según Tiberiu Weisz, autor del llibru "The Kaifeng Stone Inscriptions: The Legacy of the Jewish Community in Ancient China" tres l'exiliu de Babilonia y la diáspora del sieglu VI e.C., levites desencantaos y kohen colaron col profeta Esdrás por cuenta de la prohibición de tener esposes estranxeres y al decretu qu'aguiyaba los matrimonios ente les tribus d'Israel, y sumieron pa nun sabese nada d'ellos enxamás. Weisz cree qu'estos xudíos establecer nel noroeste de la India, d'onde emigraríen a la rexón de Ningxia, habiendo emigráu mientres la represión relixosa llevada a cabu pol emperador budista Wuzong nel añu 845 d. C. para finalmente conformar la so comunidá na ciudá. La esistencia ininterrumpida d'esti grupu étnicu-relixosu mientres más de 700 años nun mediu sociocultural apoderáu totalmente polos principiu morales y éticos confucianos y aislláu de la diáspora xudía constitúi un fenómenu únicu tantu na historia china como na xudía.
El Greco
Semeyes
Del Semeya d'un caballeru vieyu desconozse la identidá del personaxe y destácase la so alta calidá pictórica y la so penetración psicolóxica. Pa Ruiz Gómez destaquen los sos güeyos de color miel y espresión bondosa, daqué perdida, na so cara enjuto, cola so ñariz llargo y fino, daqué esviada a la derecha y los llabios delgaos, el bigote y la pería buros. Una especie de aura dixebra la cabeza del fondu, desdibujando la contorna y otorgándo-y a la mesma movimientu y vivacidad. Álvarez Lopera sorrayó l'acentuación de les tradicionales asimetríes de les semeyes del Greco y describió la llinia tropezosa qu'ordena esta cara dende la guedeya central pasando pela ñariz y concluyendo na punta del cazu. Finaldi ve na asimetría una doble perceición emotiva, llixeramente sonriente y viviega el llau derechu, reconcentrado y pensatible l'esquierdu.
La visión del Apocalipsis
thumb|La visión del [[Apocalipsis (1609-1614). Representa'l cume del so espresionismu tardíu. El cuadru retayóse y nun correspuende al encuadre escurríu pol Greco. San Juan, arrodillado en xestu violentu, ta por demás desproporcionáu. Al fondu mártires desnudos y les túniques que recueyen formen un frisu espresionista qu'antemana la pintura del SIEGLU|XX|d|s|0}}.]] Esti llenzu foi-y encargáu en 1608, ye una de les sos últimes obres y amuesa el so estilu más estremu. A la muerte del pintor en 1614, inda nun fuera apurríu. El cuadru tenía d'asitiase nun retablu de la capiya del Hospital de Tavera de Toledo. Na restauración del Muséu Metropolitanu d'Arte de Nueva York de 1958, posterior a la so compra, atopóse que non yá fuera cortáu penriba onde'l cantu taba esfelpeyáu sinón tamién nel so llau esquierdu. Según Álvarez Lopera si tenía les mesmes midíes que'l cuadru del otru retablu llateral, L'Anunciación de 406 x 209 cm, la parte cortada a finales del SIEGLU|XIX|d|s|0}} sería la cimera de 185 cm d'altu y el tayu esquierdu de 16 cm d'anchu, siendo les proporciones orixinales aproximao'l doble d'alto que d'anchu.
Representa'l momentu del Apocalipsis cuando Dios amuésalu a san Xuan nuna visión l'apertura de los siete sellos: «Cuando abrió'l quintu sellu, vi sol altar les almes de los degollaos pola pallabra de Dios y pol testimoniu que dieron. Y glayaron con una gran voz diciendo: “¿Hasta cuándo Señor, santu y verdaderu, nun vas faer xusticia, y nun vas vengar la nuesa sangre nos que viven na tierra?” Y dióse-yos a cada unu un mantu blancu y díxose-yos que folgaren inda un pocu de tiempu»...(Apocalipsis 6, 9-11).
El cuadru, nel estáu actual dempués de la corte, ta apoderáu pola xigantesca figura de san Juan. Los resucitaos son siete, númberu máxicu del Apocalipsis, los mesmos qu'emplegó Durero y otru autores al representar este mesmu pasaxe.
Pa Wethey el color tien una gran relevancia nesti cuadru. L'azul lluminoso del vistíu de san Juan onde se reflexen lluces blanques y, como contraste, a los sos pies hai un mantu rosa. A la izquierda los mártires desnudos disponen d'un fondu con un mantu mariellu maciu, ente que los cuerpos de les muyeres son d'una gran blancura qu'oldea colos amarellentaos cuerpos masculinos. Mantos verdes con reflexos mariellos son el fondu de los trés desnudos de la esquierda. Los mártires formen un grupu irregular nun espaciu indefiníu azul pálido sobre suelo acoloratáu y tou nun ambiente de nubes escures que produz una impresión de suañu.
Del Greco desconozse'l sentíu relixosu personal de la so obra o la razón de la so evolución última escontra esta pintura antinaturalista y espiritualista, onde como nesta Visión del Apocalipsis, violó sistemáticamente toles lleis establecíes nel racionalismu renacentista. Wethey consideró qu'esta manera d'espresión tardíu del Greco taba rellacionáu col primer manierismu. Dvorak, el primeru n'acomuñar sólidamente'l antinaturalismo del cretense col manierismu, envaloró qu'esti antinaturalismo, de la mesma forma que-yos asocedió a Miguel Ángel o Tintoretto nes sos obres finales, yera consecuencia del mundu en crisis surdíu del desmoronamiento del optimismu renacentista y la so fe na razón.
Notes y referencies
Nota xeneral: ''De la so dómina bizantina ya italiana conócense bien pocos datos y documentos.
Referencies
thumb|right|[[Vista de Toledo (h. 1596–1600). Paisaxe acentuando los desniveles con edificios tétricos nuna atmósfera alucinada. Comparóse con la torbonada de Giorgione.]] thumb|right|[[La fábula|Fábula (1600). Pintura de xéneru de la qu'esisten delles versiones. Nes de dómina española añedió l'home y el monu. El neñu encendiendo una vela pue ser una reconstrucción (ékphrasis) de la tema pintada por Antífilo d'Alexandría nel SIEGLU|IV|d|s|0}} y descritu por Pliniu'l Vieyu.]]
.bi
.bi ye'l Dominiu de nivel superior xeográficu (ccTLD) pa Burundi.
Folgueirarrubia
Alcuéntrase a 2 km de Vilanova, la capital del conceyu, a un altor mediu de 738 msnm y tien una población de.
.cv
.cv ye'l Dominiu de nivel superior xeográficu (ccTLD) pa Cabu Verde.
Tomoyuki Hirase
Tomoyuki Hirase (平瀬 智行; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Diaethria anna
La Diaethria anna, ye una especie de lepidópteru perteneciente a la familia Nymphalidae. Ye orixinaria de los montes húmedos tropicales de Méxicu a Costa Rica. En rares ocasiones, pudiéronse atopar al sur de Texas.
Descripción
La so cara dorsal ye de color marrón escuru con una banda de color verde azuláu metálicu nes ales anteriores. La parte inferior de les ales anteriores ye de color coloráu, que ye siguida per una banda ancha negru de y puntes blanques, la parte inferior de les ales posteriores ye de color blancu, con llinies que s'averen a un "88" en negru, dando a la especie'l so nome común.
Les canesbes aliméntense de plantes tropicales perteneciente a les familia de la llamera, del Sapindus y Trema. Los adultos aliméntense de frutes en descomposición y de cuchu.
Subespecies
Les subespecies son:
Kang Min-ah
Kang Min-ah (Hangul: 강민아), ye una actriz de Corea del Sur. Empezó a ganar reconocencia col drama Schoolgirl Detectives del añu 2014.
The Legend of Zelda: Phantom Hourglass
The Legend of Zelda: Phantom Hourglass (ゼルダの伝説 夢幻の砂時計) ye un videoxuegu d'aición-aventura desenvueltu por Nintendo Entertainment Analysis and Development, distribuyíu por Nintendo pa la consola portátil Nintendo DS, y llanzáu en xunu de 2007 en Xapón, y en Norteamérica, Australia y Europa n'ochobre del mesmu añu. Ye'l decimocuartu títulu de la serie de Nintendo The Legend of Zelda y foi llanzáu pocu dempués de The Legend of Zelda: Twilight Princess para Wii y antes de The Legend of Zelda: Spirit Tracks pa Nintendo DS. El videoxuegu contién gráficos cel shading en 3D con una perspeutiva cenital, y utiliza les carauterístiques de Nintendo DS pa los controles del xuegu, ente les cualos inclúyense la pantalla táctil y el micrófonu, amás de faer usu de la conexón Wi-Fi de Nintendo pa xugar en llinia.
Los fechos de la hestoria asoceden darréu dempués de los de The Legend of Zelda: The Wind Waker, y céntrase na travesía de Link pa salvar a la so amiga Tetra del antagonista de la hestoria, Bellum, cola ayuda del Capitán Linebeck y el so barcu, el S.S. Linebeck. Les crítiques escontra Phantom Hourglass fueron na so mayoría positives; los especialistes emponderaron principalmente'l so sistema de control, ente qu'otros criticaron la manera de xuegu en llinia, que consideraron bien senciellu. Phantom Hourglass foi gallardoniáu con dellos premios de la industria de los videoxuegos, ente los que s'inclúin el premiu «Xuego del añu» de Nintendo DS por IGN, GameSpy y GameSpot. Al respeutive de les sos ventes, convertir nel videoxuegu más vendíu nel so primer mes de distribución en Xapón con 302 887 copies, y n'Estaos Xuníos foi'l quintu más vendíu cuando debutó n'ochobre de 2007, con 262 800 copies. Considerando datos hasta marzu de 2008, alredor de cuatro millones de copies de Phantom Hourglass vendiéronse mundialmente.
Sinopsis
La hestoria sigue a Link y Tetra, quien viven en Hyrule, reinu que nesta ocasión, al igual qu'en The Legend of Zelda: The Wind Waker, atópase fundíu nel Gran Mar. Mientres viaxen nel barcu pirata de Tetra, ésta y Link atopen un barcu pantasma. Darréu dempués de que Tetra xube al barcu, glaya buscando ayuda. Cuando Link intenta siguila, esnídiase y cai nel océanu, y darréu llega a la vera d'una islla y ye espertáu por Ciela, una fada. Al esplorar la isla, Link atopa'l Reló Espectral» («Phantom Hourglass» n'inglés), llenu del Sable de les Hores», y conoz a un home vieyu llamáu Oshus, quien quier ayudar a Link a atopar el barcu pantasma y, d'esta manera, axuntase con Tetra. Pa emponelo na so busca, Link consigue l'ayuda del Capitán Linebeck y el so barcu, el S.S. Linebeck, que Link, Ciela y Linebeck usen pa visitar islles. Mientres Linebeck de primeres se rehúsa a collaborar colos dos, Ciela fai mención d'una enorme ayalga que lo impulsa a aceptar ayudar.
200px|left|thumb|En Phantom Hourglass, [[Link (The Legend of Zelda)|Link salea a lo llargo del Gran Mar pa rescatar a la so amiga Tetra del malváu Bellum.]]
P'acabar con Bellum, Link enterar de que tien de forxar la Phantom Sword («Espada Fantasma» o «Espada Sagrada», n'España) con tres metales únicos y «puros» alcontraos n'islles cercanes. Dempués de coleccionar y utilizar los metales pa forxar la espada pantasma, Link baxa hasta'l nivel inferior del templu pa faer frente a Bellum. Dempués d'una intensa llucha, Link apaez pa ganar a Bellum, y desfaer el conxuru que convertía a Tetra n'estatua de piedra, reponiendo asina la so forma orixinal. Darréu, Link y Tetra tornen rápido al S.S. Linebeck p'atopar a Oshus, pero Bellum remanez del mar y funde el barcu, prindando a Link y Tetra mientres el procesu. Linebeck ye prindáu por Bellum, forzando a Link a engarrar con él, y el mozu por fin llogra vencer a Bellum, colo que rescata a Tetra y Linebeck, y llibera al sable del reló espectral pa tornar al mar. Oshus, agora na so forma real como una ballena blanca, preparar pa salir colos Espíritos de poder, sabiduría y valor. Mentanto, Linebeck, sosprendiendo a toos, lo que desea nun ye una ayalga, sinón que reclama'l regresu del so barcu. Tetra y Link tornen al barcu pirata de Tetra, onde la so tripulación coménta-yos que namái pasaron diez minutos desque los dos abandonaron el barcu, aportunando que la so travesía foi un suañu. Sicasí, Link entá caltién el vacíu reló espectral, y repara el buque de Linebeck nel horizonte, asegurándose que l'aventura foi real.
Personaxes
thumb|100px|El Reló Espectral» contién los Sables de les Hores»; la función del reló ye la de llindar el tiempu en que Link pueda resolver acertijos y terminar los cuartones que s'atopen a lo llargo del xuegu. Na imaxe, un [[reló de sable, asemeyáu al qu'usa Link a lo llargo de la so aventura.]]
Escenariu principal
Los fechos de Phantom Hourglass, al igual qu'en The Wind Waker, asoceden nun escenariu bien similar al Gran Mar, anque nesti títulu la rexón ye conocida como'l Mundu del Rei del Mar», onde l'océanu ye menos vastu qu'en The Wind Waker, al tener namái cuatro seiciones y unes cuantes islles magar nesta entrega hai una mayor presencia de personaxes humanos que nel enantes mentáu. L'escenariu principal ta estazáu en cuatro cuadrantes, y cada unu d'ellos pue ser esploráu por Link a bordu del so barcu. Sicasí, ye necesariu llograr el mapa xeneral del xuegu nel templu del Rei del Mar (allugáu na islla Mercay) pa poder aportar a dichos cuadrantes.
Nel cuadrante sureste d'esta área atopa la islla Goron, llar de la raza del mesmu nome que los sos miembros viven en condiciones similares a les de Ocarina of Time, dedicándose principalmente a intercambiar productos colos hylianos. Dos de les principales races qu'habiten el Mundu del Rei del Mar son los Anouki (raza conocida n'España como «Niveosita») y los Yook (n'España, «Nivorilas») —los primeres son seres de baxa estatura que s'asemeyen a esquimales y tienen estiles de renu y estremidaes de pingüín, ente que los Yook son similares a los Yeti—, que tópense andaes a la tema ente sigo y habiten la mesma isla, conocida como islla Nevada.
Les otres islles principales qu'apaecen nel xuegu son les denominaes Bannan, islla del Cañón, castru del Hoyo, islla del Vientu, islla de les Ruines, islla de los Difuntos, islla Mercay —notable por ser onde Link empieza la so aventura nel xuegu—, islla Molida ya islla de Zauz. Per otra parte, esisten 7 barcos que pueden ser visitaos pol personaxe: el barcu mercantil de Terry, un barcu pirata y 5 balandras que contienen retos y dellos pagos. Tamién, mientres el cursu del videoxuegu, lluchar con distintos enemigos de races distintes que se presenten repetidamente, como lo son les Skulltulas –enemigos en forma d'araña–, los Octorok –criatures que s'asemeyen a pulpos y que refundien roques–, los pexes voladores, mures, guerreros Zora, los Keese –criatures en forma d'esperteyos–, les Bisarmes Güeyu –pequeños güeyos con nales qu'apaecen primordialmente pol sureste y nordés– y los espectros guerreros que tienen güeyos espectrales que los ayudar a acolumbrar dalgún intrusu–.
De siguío, méntense los cuartones del xuegu y una descripción alrodiu de caúna: