cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sultanatu Ajuran
Invasión del pueblu oromo
A mediaos del sieglu XVII, la Nación Oromo empezó a espandise dende la so tierra natal alredor del llagu Abaya nel sur d'Etiopía escontra la mariña sur de Somalia nel momentu que el Ajuran taba nel apoxéu del so poder. Los gobernantes de Garen llevaron a cabu delles espediciones militares conocíes como les guerres de Gaal Madow» contra los guerreros Oromo, convirtiendo al Islam a los que fueron prindaos. La supremacía militar de Ajuran obligó a los conquistadores Oromo a revertir les sos migraciones escontra los Salomónidas Cristianos y los Adalitas musulmanes qu'afararon a los dos imperios en conflictu nel procesu.
Cayente y estaos socesores
El sultanatu de Ajuran menguó amodo nel poder a finales del sieglu XVII lo que allanó el camín pal ascensu de nuevos poderes somalinos. Los reveses más importantes contra l'estáu fueron el derrocamientu de la capital, Mogadixu y otres ciudaes costeres, per parte del rei Hawiye Hiraab, y la derrota del Reinu Silis por un ex xeneral de Ajuran, Ibrahim Adeer, nel interior del estáu que depués estableció la dinastía Gobroon. La tributación y la práutica de primae noctis fueron los principales catalizadores de les revueltes contra los gobernantes de Ajuran. La perda de ciudaes portuaries y granxes fértiles fizo que los rebeldes perdieren les fontes d'ingresos que tanto precisaben.
Shito-ryu
Shito-ryu (糸東流, shitōryū) ye una escuela o estilu de Kárate fundáu pol maestru okinawense Kenwa Mabuni (摩文仁 賢和, Mabuni Kenwa) en 1931.
Historia
Ún de los sos meyores amigos, Chojun Miyagi (cofundador del Goju-ryu), presentó a Mabuni a otro de los grandes d'aquella dómina: Kanryo Higaonna. Mabuni escomenzó a deprender el Naha-te con esti maestru. Anque Itosu y Higaonna enseñaben un estilu "duru-blandiu" d'"Okinawa-te", los sos métodos y intenciones yeren estremaos enforma: el plan d'estudios d'Itosu incluyía téuniques reutes y potentes, como se ve nos kates "Naifanchi" y "Bassai", mientres que'l programa d'Higaonna sorrayaba los movimientos circulares y los métodos de combate más curtios, como se ve nos kates "Seipai" y "Kururunfa". El Shito-ryu céntrase hasta güei en dambos tipos de téuniques, dures y blandies.
Como homenax a los sos maestros, Mabuni llamó “Escuela de Shito” al so estilu. D'esta miente:
Poro, Shito-ryu vien significar la xuntura del estilu Shuri-te d'Anko Itosu col estilu Naha-te de Kanryo Higaonna. thumb|150px|Kenwa Mabuni
Carauterístiques téuniques
Por aciu de la influyencia de los maestros Anko Itosu y Kanryo Higaonna, danse en Shito-ryu les siguientes formes de trabayu:
Poro esisten nel estilu kates de Shuri-te, de Naha-te y de Tomari-te.
Les posiciones avecen ser naturales, nin mui altes nin mui baxes. Sicasí son de cutiu más baxes nes defenses que nos ataques, como se ve claramente nos kates. Les distintes posiciones úsense en toles direiciones, coordinando, nos movimientos, l'aición de los cadriles y el restu'l cuerpu cola execución de la téunica. La respiración suel ser "natural" nel trabayu de Shuri-te, "natural" y "nogare" (abdominal sin contraición) nel de Tomari-te, y "natural", "ibuki" (abdominal con contraición y espiración sonora) o "ibuki nogare" nel trabayu de Naha-te.
Les téuniques de defensa avecen ser de mano abierta, con un percorríu curtiu, y execútense normalmente a 45 graos (agarres). Hai tamién delles defenses de mano zarrada, pero éstes busquen cenciellamente evitar el contautu col rival oponiendo d'esmenu fuercia contra fuercia. Los ataques y contrataques suelen ser de puñu zarráu con percorríu curtiu y rápidu, en xeneral arreblagando reuto. Les téuniques de mano y pierna empobínense de cutiu a nivel corporal chudan (troncu) y gedan (de la vería a la rodiya), anque nos entrenamientos trabáyase tamién a nivel jodan (cabeza), y en saltu (tobi).
Aparte de los kates y el kihon trabáyase muncho en pareyes, por exemplu realizando aplicaciones de kumite con control continuu del adversariu hasta finar con un contrataque calteniendo, inclusive, el control en suelu. Trabáyase tamién el control mental, al envís de tresnar los nervios pa situaciones desavezaes o de peligru, entrenando los reflexos, l'axilidá (tanto física como mental) y la rapidez d'inmovilizar al adversariu lo más rápido posible, o torgar temporalmente los sos sentíos o articulaciones calcando con una fuercia y ángulu determinaos nun puntu concretu.
Siguidamente inclúise una rellación d'“armes” corporales utilizaes, ente otres menos importantes, nel estilu Shito-ryu:
Arriendes de les téuniques de defensa clásiques del kárate, el Shito-ryu poseye otra mena de téuniques menos típiques, como son:
Kata
La siguiente ye una llista de kates agrupaos por nivel según s'estudien davezu:
Kates Básicos
1er Dan
2u Dan
5u Dan
6u Dan
Derivaciones
Tres la muerte de Kenwa Mabuni desendolcáronse otres escueles de Shito-ryu, pola mor quiciabes de que la muerte d'un fundador trai normalmente un discutiniu al rodiu de quién va asocede-y como cabezaleru, o quiciabes porque munchos maestros que van apruciendo deciden camudar l'estilu y creen nueves sucursales.
Les derivaciones más importantes del Shito-ryu son:
Adrianne Palicki
Adrianne Palicki ye una actriz d'Estaos Xuníos conocida pol so papel de Tyra Collette na serie televisiva Friday Night Lights y como Bobbi Morse/Mockingbird na serie Agents of S.H.I.E.L.D. de la cadena ABC.
Biografía
Adrianne Palicki ye fía de Nancy French-Palicki y de Jeffrey Palicki, y tien un hermanu mayor, Eric Palicki, quien ye escritor de cómics.
Carrera
Apaez nel pilotu de la serie inspirada en Aquaman, Mercy Reef, como una serena malvada, pero CW nun siguió desenvolviendo la serie, como resultáu de la fusión ente UPN y The WB qu'asocedió mientres se filmaba el pilotu.
Actuó nel pilotu de la serie de The WB Supernatural como Jessica Moore, la novia de Sam Winchester asesinada por un demoniu. Palicki apaeció como Whitney Addison en Popstar, xunto a Aaron Carter y Mary Elise Hayden, y tamién fixo una apaición nel videu musical de Will.i.am llamáu "We Are The Ones", realizáu en sofitu al aspirante presidencial Barack Obama.
En 2013 apaeció na secuela de la película G.I. Joe, llamada G.I. Joe: Retaliation, interpretando'l papel de Jaye.
San Llorienzu de Cortina
La ilesia de San Llorienzu de Cortina allúgase nel conceyu asturianu d'Avilés.
Nel emplazamientu de Llaranes habría d'esistir un templu prerrománicu que nun llegó hasta los nuesos díes, conservando namás qu'una ventana qu'anguaño ta incluyida nesti templu.
La ventana ta colocada na fachada oeste, enriba de la puerta d'entrada.
Reliquiae Haenkeanae
Reliquiae Haenkeanae (embrivíu Reliq. Haenk.) ye un llibru ilustráu con descripciones botániques escritu pol botánicu, profesor de Bohemia, Karel Presl. Espublizóse en Praga en dos volúmenes nos años 1825-1835 col nome de Reliquiae Haenkeanae, seu, Descriptiones et icones plantarum quas in America Meridionali et Boreali.
Homo ergaster
L'Homo ergaster ye un homínidu estintu que surdió n'África hai unos 1,9 millones d'años. H. ergaster a veces ta consideráu una subespecie del Homo erectus. Estrémase desti caberu polos güesos del craniu más delgaos.
Bulligny
Tien una población de y una superficie de  km².
Shota Otsuka
Shota Otsuka (大塚 翔太, ) ye un futbolista xaponés.
Idioma kikapú
L'idioma kikapú ye la llingua de la tribu indíxena kikapú, que cunta con cañes en Oklahoma, Arizona (Estaos Xuníos) y nel estáu de Coahuila (Méxicu). La variante falada n'Estaos Xuníos recibe'l nome d'idioma fox. Cuenta con unos pocos millares de falantes en dambos países d'América del norte, anque en Méxicu yera faláu por menos de doscientes persones en 1995 nel conceyu de Múzquiz.
El kikapú ye la única llingua álgica que sobrevive en Méxicu. Los sos falantes sostienen que nun pueden dexar de falala en cuantes que ye un don del so dios principal, Kitzihiata. La mayor parte de los falantes d'esta llingua falen l'inglés y nel casu de la banda de la tribu que vive en territoriu mexicanu dase un fenómenu de trillingüismu de kikapú, inglés y español. Pol tamañu de la so comunidá llingüística, el kikapú ye una llingua en peligru d'estinción.
Clasificación
thumb|Carta nel idioma escritu en Coahuila, Méxicu nos 1950s. L'idioma kikapú ye una llingua perteneciente a les llingües algonquianas centrales de la caña de llingües algonquianas, ésta de la mesma pertenez a les llingües álgicas.
Estatus oficial
Esta llingua xunto con toles llingües indíxenes de Méxicu y l'español fueron alzaes a "llingües nacionales" gracies a la Llei Xeneral de Derechos Llingüísticos de los Pueblos Indíxenes promulgada nel añu 2003.
Vocales
Esti cuadru amueses les vocales emplegaes na llingua kikapú.
Consonantes
L'únicu crupo consonánticu formáu por obstruyentes ye, amás d'este esisten otros grupos qu'arreyen a les aproximantes /j, w/.
Tonos
L'idioma kikapú tien cuatro tono: alto, baxu, ascendente y descendente.
Los tonos ascendente y descendente asoceden namái en vocales llargues.
Comparanza léxica
Les llingües fox, sauk y kikapú son filoxenéticamente bien cercanes, el siguiente cuadru compara los numberales nestos trés llingües:
! GLOSA ! Fox !! Sauk (Meskwaki) !! Kikapú !! PROTO- FOX-SAUK- KIKAPÚ
Lipaugus streptophorus
Cricrió de collar rosa, Lipaugus streptophorus ye una especie d'ave na familia Cotingidae.
Distribución
Alcuéntrase en montes húmedos que crecen nes tierres altes de Tepuy al sureste de Venezuela, l'oeste de Guyana y hasta el norte de Brasil.
Taxonomía
Namái'l machu tien el pescuezu de color de rosa que da nome a esta especie. La fema asemeyase al guardabosques gritón, pero tien un respiraderu de color canela.
Digitalis lutea
thumb|240px|Ilustración La dixital mariella ye una planta perenne nativa d'Europa central y occidental. Les flores con inflorescencies más pequeñes y trupes qu'en D. purpurea son de color mariellu y tubulares con puntos mariellos nel so corola.
Descripción
Ye una yerba perenne glabrescente erecta de 50 cm a 1 m d'altor; fueyes llanceolaes denticulaes de 7-30 x 1,2 5 cm cortamente peciolaes, les cimeres son sésiles y son progresivamente más pequeñes. Les flores son d'un mariellu pálido de 15-25 x 5-8 mm; floria de xunu a agostu; flores tubulares, mota de 4-5 mm; cápsula ovoide de 7-8 mm.
Taxonomía
Digitalis lutea describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 2: 622. 1753. Númberu de cromosomes de Digitalis lutea (Fam. Scrophulariaceae) y táxones infraespecíficos: n=28; 2n=56 Digitalis: nome xenéricu del llatín medieval digitalis = la "dixital o dedalera" (Digitalis purpurea L., Scrophulariaceae). Según Ambrosini (1666), “llámase Dixital porque les flores asonsañen la forma de l'alferga (esto ye, de la cubierta de los deos de les muyeres cuando cuesen)”.
Ron Palillo
Ronald Gabriel "Ron" Palillo foi un actor de cine y televisión d'Estaos Xuníos.
Foi más conocíu pol so papel como l'estudiante de secundaria Arnold Dingfelder Horshack na comedia de situación d'ABC, Welcome Back, Kotter, que se tresmitió dende 1975 hasta 1979.
Palillo foi maestru na G-Star School of the Arts de Películes y de Radiodifusión en Palm Springs (Florida).
Palillo y el so compañeru de 41 años, José Gramm, vivíen en Palm Beach Gardens, Florida. El 14 d'agostu de 2012, Palillo sufrió un ataque cardiacu na so casa y foi treslladáu n'ambulancia a un hospital cercanu, onde foi declaráu muertu al llegar.
Saint-Étienne-de-Cuines
Saint-Étienne-de-Cuines ye una comuña francesa del departamentu de Saboya, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ilesia de San Nicolás (Avilés)
La antigua ilesia de San Nicolás, güei San Antonio de Padua (o ilesia de los Padres Franciscanos) alcuéntrase na villa asturiana d'Avilés.
Anguaño perteneciente al conventu de los franciscanos, que viven nun edificiu al frente del templu. Nesta ilesia alcuéntrase la tumba de Pedro Menéndez,  l'adelantáu de la Florida.
Satoshi Tokiwa
Satoshi Tokiwa (常盤 聡, ) ye un futbolista xaponés.
Buriville
Buriville ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Raión de Saligorsk
Saligorsk ye un raión o distritu de Bielorrusia, na provincia (óblast) de Minsk.
El centru alministrativu ye la ciudá de Saligorsk.
Demografía
Según estimación 2010 cuntaba con una población total de 136 145 habitantes.
Burthecourt-aux-Chênes
Burthecourt-aux-Chênes ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Bures (Meurthe-et-Moselle)
Bures ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Repertorium Botanices Systematicae
Repertorium Botanices Systematicae (embrivíu Repert. Bot. Syst.) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol botánicu alemán, Wilhelm Gerhard Walpers y espublizáu en Leipzig en seis volúmenes nos años 1842-1847.
Raión de Slutsk
Slutsk ye un raión o distritu de Bielorrusia, na provincia (óblast) de Minsk.
Ocupa una superficie de 1 821 km².
El centru alministrativu ye la ciudá de Slutsk.
Demografía
Según estimación 2010 cuntaba con una población total de 95 106 habitantes.
Saint-Franc
Saint-Franc ye una comuña francesa del departamentu de Saboya, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Relation du Voyage à la Recherche de la Pérouse
Relation du Voyage à la Recherche de la Pérouse ye un llibru espublizáu en 1800 que cunta la espedición d'Entrecasteaux 1791-1793 a Australasia. El títulu refierse a un oxetivu del viaxe, la busca d'una espedición francesa anterior fracasada, comandada por La Pérouse que sumió en 1788. L'autor, Jacques Labillardière, yera un botánicu francés nel viaxe, encargáu de recoyer y describir la flora del continente. El trabayu inclúi dalgunes de les descripciones más tempranes de la flora australiana y de la fauna, y un recuentu de la xente indíxena de Tasmania.
La obra tamién contién la segunda descripción que conocemos de l'araña australiana, la especie Nephila edulis. Labillardière tamién describe al ver a un animal clasificándolo como perru, al afayar los restos d'un animal carnívoru, qué se considera pue ser el primer informe européu d'un thylacine. L'autor de la primer descripción, George Harris, cita esti trabayu nuna carta de 1804 con al respective de rumores de tal animal.
La primer descripción del ocalitu del oeste d'Australia, Eucalyptus cornuta, y del llargamente cultiváu Eucalyptus globulus atopar ente los nuevos xéneros y especies de Flora descubiertos. Estos descubrimientos efectuaos mientres tuvieron fondiaos en "Observatory Island", Esperance Bay, inclúin Banksia nivea, Banksia repens, Anigozanthus rufus y Chorizema ilicifolia. Les descripciones botániques tuvieron basaes nes estenses coleiciones feches por Labillardière mientres la parada de la espedición na "Esperance Bay", y los dos visites a Tasmania. L'abreviatura Voi.Rech.Perouse utilizar en lliteratura botánica pa referise a esti trabayu.
El llibru foi espublizáu mientres una dómina de gran interés na flora d'Australia. Foi precedíu por A specimen of the botany of New Holland (1793–1795), el primer llibru dedicáu a la tema. El botánicu Robert Brown llevó una copia d'esti trabayu nel so viaxe a Australia en 1801, preguntar nes sos cartes a casa si Labillardière publicara la so flora como asocedió Novae Hollandiae plantarum specimen (1804–1806), la primer flora xeneral d'Australia, foi publicada enantes del Prodromus de Brown.
Esta obra precedió en nueve años a la publicación inglesa de Rossel del diariu de d'Entrecasteaux, Voyage de d'Entrecasteaux envoyage à la recherche de La Pérouse.
Homo habilis
L'Homo habilis ye una especie del xéneru Homo, que vivió ente hai 2,5 y 2 millones d'años. Louis Leakey atopó fósiles en Tanzania, en 1964. Ye probablemente la primer especie de Homo en apaecer. Atalántase que desciende del Australopitecus. Tenía un volume cranial de menos de la metá del home actual. Nun midía más de 1,3 metros. La gran innovación ye la utilización d'arbíes de piedra.
L'Homo habilis sería más bien un carnuciegu que cazador, siendo depredáu por felinos.
Homo habilis quiciás seya l'antecesor del Homo ergaster.
Raión de Smalyavichy
Ocupa una superficie de 1 397 km².
El centru alministrativu ye la ciudá de Smalyavichy.
Demografía
Según estimación 2010 cuntaba con una población total de 42 917 habitantes.
Lipaugus unirufus
Lipaugus unirufus ye una especie d'ave de la familia Cotingidae. Alcuéntrase en Belize, Colombia, Costa Rica, Ecuador, Guatemala, Hondures, Méxicu, Nicaragua y Panamá. El so hábitat natural son los montes tropicales o subtropical húmedu de tierres baxes.
Ceintrey
Ceintrey ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Zoey Deutch
Zoey Francis Thompson Deutch   ye una actriz d'Estaos Xuníos. Ye conocida por interpretar a Juliet Martin na serie de televisión de The CW Ringer, Maya Bennett na serie orixinal de Disney Channel The Suite Life on Deck, y Emily Asher na película de 2013 Formoses Criatures. Tamién ye conocida por interpretar a Rose Hathaway na adautación al cine de Vampire Academy.
Vida y carrera
Deutch nació en Los Angeles, California. Ye fía de l'actriz Lea Thompson (Back to the Future y Camudaes al nacer) y el direutor Howard Deutch. El so tíu ye l'actor Robert Walden (quien ye l'hermanu de la so güela paterna). Foi criada na relixón xudía del so padre, y tuvo un Bat Mitzvah.
Deutch empezó la so carrera en 2010 na Disney Channel Original Series The Suite Life on Deck como Maya, l'interés amorosu de Zack Martin. Ente 2011 y 2012, tuvo un papel recurrente como Juliet Martin na serie The CW Ringer.
El 1 de febreru de 2013, anuncióse que interpretaria el personaxe principal Rosemarie Hathaway na adautación cinematográfica de la serie de llibros Vampire Academy, Vampire Academy: Blood Sisters. La película estrenar en 2014.
Homo heidelbergensis
L'Homo heidelbergenis ye una especie estinta del xéneru Homo, y el común antepasáu del Homo neanderthalensis y l'Homo sapiens. Desciende del morfolóxicamente mui asemeyáu Homo erectus. Atalántase qu'esta especie poseía ferramientes más avanzaes, con un 93% de volume cranial comparáu col Homo sapiens. Algamaba los 1,8 metros y yera más musculosu que los humanos d'angüaño.
Surdió hai unos 600.000 años y yera más intelixente que l'erectus, apaecíu hai 1,85 millones d'años. Asitióse n'África y Europa por cientos de miles d'años.
Atalántase que l'Achalense ye la cultura asociada a él. Recientes descubrimientos faen creyer que foi la primer especie Homo n'enterrar a los muertos, magar que de xuru ta demostrao que controlaba'l fueu y quiciás tuviere un llinguaxe rudimentariu.
Cerville
Cerville ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Michael Crichton
Michael Crichton (/ˈmaɪkl̩ ˈkɹaɪtn̩/; foi un médicu, escritor y cineasta d'Estaos Xuníos, consideráu'l iniciador del estilu narrativu llamáu tecno-thriller.
Biografía
Crichton nació en Chicago (Illinois), fíu de John Henderson Crichton (periodista) y Zula Miller Crichton, criándose darréu en Roslyn, na zona de la mariña norte de Long Island (Nueva York). Tien dos hermanes, Kimberly y Catherine; y un hermanu menor llamáu Douglas.
Matrimoniu
A lo llargo de la so vida, Crichton casóse en cinco causes y divorcióse en cuatro. Tuvo casáu con Suzanna Childs, Joan Radam (1965-1970), Kathy St. Johns (1978-1980) y Anne-Marie Martin, la madre de la so única fía, Taylor Anne. Hasta la so muerte, Crichton tuvo casáu cola actriz Sherri Alexander.
Formación
De moza, Crichton estudió primaria nos colexos públicos de Nueva York: Greenvale y East Hills, dambos cerca de Roslyn. Yá na so etapa adolescente, cursó los sos estudios secundarios nel institutu Roslyn High School.
Estudió antropoloxía na Harvard, graduándose summa cum laude en 1964 y llogrando un pregrado académicu n'artes (B.A., Bachelor of Arts) cursáu na Escuela de Medicina de Harvard. Un añu más tarde, Crichton dexó los estudios pa colase a Europa y, con namái 23 años, empezó a impartir clases nesa materia como profesor visitante na Cambridge, n'Inglaterra. Gracies a una beca de la Henry Russell Shaw Fellowship, siguió'l so viaxe por toa Europa y parte d'África del Norte antes de tornar a Estaos Xuníos.
De vuelta nel so país natal, empezó la carrera de medicina, que pagaba escribiendo noveles so distintos seudónimos. Formó parte de la fraternidá Phi Beta Kappa y, en 1969, se gradúa en medicina (M.D.). Ente 1969 y 1970, Crichton sigue col posgráu nel Institutu Salk d'estudios biolóxicos de La Jolla (San Diego, California). En 1988, exerz como escritor visitante nel MIT (Institutu Teunolóxicu de Massachusetts).
Crichton, escépticu y contra el nuevu ecoloxismu
Básicamente al par, y dende de la publicación de la so novela Estáu de mieu en 2004, Crichton intensificó, sobremanera, la so participación en conferencies respectu al cambéu climáticu, el calentamientu global y la so crítica escontra lo qu'él denominaba: la nueva relixón del ecoloxismu. Anque, en realidá, gran parte de los sos argumentos nun yeren nuevos como por casu la crítica al amarillismo.
Discutiniu de la obra Estáu de mieu
En Estáu de mieu, del añu 2004, Crichton pon de manifiestu'l so, nesi momentu, activismu escéptico, empobináu a denunciar lo qu'él considera'l componente sensacionalista y relixosu del ecoloxismu, según la incursión de la política nel campu de la ciencia. Ye, por casu, bien críticu col consensu científicu que se supón qu'esiste en redol a l'actual teoría del calentamientu global.
Como esceición al estilu habitual de Crichton, esta novela, ensin dexar de ser una novela, podría considerase inclusive un ensayu del autor con un gran volume d'información adicional y oldeada. Asina, Crichton alvierte que los pies de páxina son toos verdaderos y acompañar con:
Declaraciones de Crichton en Estáu de mieu
Nel Mensaxe del Autor» de dicha novela, Estáu de mieu, caben destacar como puntos que pueden describir la postura de Crichton en rellación al Calentamientu Global y el Cambéu Climáticu, los siguientes:
Mensaxe del autor:
Cabo pensar que l'activismu crítico de Crichton foi n'aumentu nos sos últimos años de vida, yá que na mayoría de les sos últimes obres (Puntu críticu (1996), Estáu de mieu (2004)...), exhibía una furiosa crítica empobinada a la opinión desinformada y al sensacionalismu de la prensa.
La so muerte y el calquier tres la mesma
El 5 de payares de 2008, al traviés d'un comunicáu de la so muyer Sherri y la so fía Taylor al programa Entertainment Tonight de la CBS, informaben que Crichton finara'l día anterior, 4 de payares de 2008, en Los Angeles a la edá de 66 años, «tres una valiente y privada batalla contra'l cáncer», según les mesmes pallabres de la familia nes declaraciones publicaes en dellos medios de comunicación.
Crichton tenía previstu publicar una nueva novela n'avientu de 2008, pero la editorial HarperCollins informara que'l llibru quedaba retardáu indefinidamente por cuenta de la enfermedá del escritor. El comunicáu de la so familia, posiblemente, resuma meyor que nada la buelga que dexó la obra de Crichton: «Al traviés de los sos llibros[...]», diz, l'escritor «[...]sirvió d'inspiración pa estudiantes de toles edaes, desafió a científicos en munchos ámbitos y allumó los misterios del mundu d'una manera que toos pudimos entender.».
En dichu comunicáu, la familia, finalmente y a manera d'epitafiu, diría d'él:
Asina mesmu, los allegaos a la familia, pidieron respetuosamente en nome de la mesma que se respetara la so intimidá nestos momentos tan difíciles; y comunicaron qu'habría un funeral priváu pero que, posiblemente, nun hubiera más detalles.
N'abril de 2009, HarperCollins fixo públicu'l descubrimientu nel ordenador del autor d'una novela completa que va ser publicada'l 24 de payares d'este mesmu añu, sol títulu Pirate Llatitúes (Llatitúes pirates). Asina mesmu, confirmaron que s'empecipió'l procesu p'atopar a un escritor que concluya la obra inacabada de Crichton.
Seudónimos
Mientres los sos estudios de medicina, Crichton escribe delles obres so los seudónimos de John Lange y Jeffery Hudson. Esti últimu alies sírvelu pa escribir Un casu d'urxencia  (A case of need), trabayu que-y valió'l Premiu Edgar Allan Poe a la Meyor Novela en 1969, añu nel que tamién escribe'l so primera superventes y la primera de les sos noveles que diría parar a les pantalles de cine: The Andromeda Strain (The Andromeda Strain).
Por esta fecha, tamién usó'l seudónimu: Michael Douglas, pa escribir al pie del so hermanu Douglas la novela Dealing. A éstes el seudónimu provién de los nomes Michael y Douglas Crichton. La contraportada d'esi llibru contién una semeya de Michael Crichton y el so hermanu a una edá bien temprana. La semeya foi tomada pola so madre.
Los sos dos seudónimos iniciales fueron escurríos pa reflexar el so altor percima de la media. Según les sos propies pallabres, midía 2.06 metros en 1997. Lange ye un apellíu que n'alemán significa «unu altu» y Sir Jeffrey Hudson, foi un famosu nanu del sieglu XVII na corte de la reina consorte d'Inglaterra, Enriqueta María de Francia.
Crichton almitió qu'una vegada, siendo estudiante, plaxó una obra de George Orwell y presentar como so. Según él, el so profesor calificó'l trabayu con una nota de «B-». Crichton afirmó que'l plaxu nun foi con mires d'engañar a la escuela, sinón más bien como un esperimentu: Crichton abarruntaba que'l profesor en cuestión dába-y notes anormalmente baxes intencionadamente, lo que confirmó l'esperimentu.
Argumentos reales pa desenvolver fantasía
Magar la so predilección poles noveles tecno-científiques, Crichton escarez de formación académica científica fuera de la medicina y nes materies de dalgunos de los argumentos de les sos noveles. Sicasí, Crichton ufierta siempres nelles una avolumada cantidá de material real informativu, tantu a nivel d'investigaciones como prensa y estudios, a manera de base pa los sos argumentos dende los que desenvuelve la fantasía.
A pesar de la credibilidá que Crichton imprimía a los argumentos de les sos noveles, casi na mayoría de les mesmes siempres afirmó, en dalgún apartáu de la obra, que dichos argumentos namái yeren conxetures y que, anque basaes n'ocasiones en fechos y bases reales, a cencielles yera una novela de ficción y qu'asina s'habíen d'entender.
Fantasíes sobre ciencia real
Dalgunes de les fantasíes desenvueltes por Crichton sobre fechos científicos más famoses son:
Recuperar el xenoma d'un dinosauriu
Paradóxicamente, en rellación al descubrimientu de Mary Higby Schweitzer, de la Universidá Estatal de Montana, ye bien probable que Crichton refugara les notes de prensa qu'intenten afitar la so fantasía por dos razones obvies: siempres aseguró que namái yera fantasía y siempres tuvo contra'l sensacionalismu de la prensa.
Premios y honores
Como cineasta, Crichton ganó'l premiu Emmy per un espaciu en Primetime, otros 9 premios y foi nomáu pa otres 9 categoríes en diversos premios o certámenes.
Enllaces esternos
http://www.michaelcrichton.net/aboutmichaelcrichton-biography.html
Cabina telefónica
thumb|200px|Cabines telefóniques coloraes en Reinu Xuníu. thumb|200px|Cabina telefónica en [[Vigo (España).]] Una cabina telefónica ye una pequeña estructura que nel so interior contién un teléfonu públicu. El diseñu más conocíu de les cabines telefóniques son les coloraes usaes en delles ciudaes del mundu. Tán feches por que el usuariu d'estes nun se mueye cuando hai agua y tamién pa respetar la privacidá de quien les usa. Son frecuentemente vandalizadas yá que s'atopen principalmente en llugares públicos.
España
N'España, pueden utilizase les cabines de Telefónica pa recargar el saldu de les tarxetes prepago de telefonía móvil. Pa ello, hai que marcar <tt>*03</tt>, depués colgar, marcar el códigu del operador, introducir les monedes, el númberu de teléfonu y pulsiar OK.
VoIP en cabines telefóniques
Un posible serviciu que puede ser incorporáu a les cabines telefóniques ye la teunoloxía VoIP.
Sirius
Siriu, o Sirius na so denominación llatina, ye'l nome propiu de la estrella Alfa Canis Maioris (α CMa, tamién Alfa Canis Majoris), la más brillosa de tol cielu nocherniegu vista dende la Tierra, asitiada na constelación del hemisferiu celeste sur Canis Maior. Esta estrella tan notable, que ye en realidá una estrella binaria, ye bien conocida dende l'antigüedá; por casu, nel Antiguu Exiptu, la salida heliaca de Siriu marcaba la dómina de los hinchentes del Nilu, y tuvo presente en civilizaciones tan desemeyaes como la griega, la maya y la polinesia. N'ocasiones, y coloquialmente, Siriu ye llamada «Estrella Perru» arriendes de la constelación a la que pertenez.
La componente primaria de les dos estrelles que conformen el sistema, Siriu A, ye una estrella blanca de la secuencia principal de tipu espectral A1V que cunta con una temperatura superficial de 10 000 K y que ta alloñada a unos 8,6 años-lluz del Sistema Solar, lo que la convierte na sesta estrella más cercana respectu al Sol. La so magnitú aparente na banda B (azul) ye -1,46, y na banda V ye -1,47. Friedrich Bessel, en 1844, dedució la presencia d'una compañera, un oxetu celeste bien tenue agora llamáu Siriu B o «el Cachorru», que foi reparáu de casualidá per primer vegada en 1862 pol constructor d'oxetivos astronómicos Alvan Graham Clark. Foi una de les primeres nanes blanques en ser afayaes, la so magnitú na banda V ye 8,44, el so tipu espectral ye DA2 y la so temperatura superficial ye d'unos 25 200 K.
Por cuenta de ciertes irregularidaes na órbita del sistema Siriu formáu por dambes estrelles, suxurióse la presencia d'una tercer estrella, Siriu C, una presunta nana colorada con un quintu de la masa del Sol y tipu espectral M5-9, nuna órbita elíptica de seis años alredor de Siriu A. Esti oxetu entá nun foi reparáu y alderícase la so esistencia real.
Etimoloxía y nomes
El nome propiu más común pa esta estrella provién del llatín Sīriŭs, de la mesma del griegu antiguu Σείριος (Seirios), anque la pallabra helena podría ser importada d'otru llugar con anterioridá a la dómina arcaica de l'Antigua Grecia, a lo que dalgunos suxuren una conexón col dios exipciu Osiris. El primer usu documentáu d'esti nome data del sieglu VII e.C., na obra poética Trabayos y díes de Hesíodo, quien calificó a Siriu pol so centelleo diciendo, por casu, ποίκιλος Σείριος: poíkilos Seirios, «Siriu, el que relluma en munchu colores». Sicasí, Siriu cunta con más de cincuenta designaciones distintes.
N'árabe conocer a la estrella como الشِّعْرَى (treslliteráu: aš-ši‘rā o ash-shira; el líder), del que deriva l'alternativu Aschere. En sánscritu nomar Mrgavyadha, «cazador de venaos», o Lubdhaka, «cazador». Sol primeru d'estos dos nomes, Siriu representa a Rudra (Shiva). Viaxando bien al norte, en Escandinavia la estrella yera llamada Lokabrenna, daqué según «l'antorcha de Loki». Mientres la Edá Media, na astroloxía Siriu yera una de los quince estrelles fixes behenias, acomuñada concretamente col berilu y los juníperos, y que'l so símbolu astrolóxicu foi llistáu por Agrippa de Nettesheim.
Históricamente, munches cultures asignaron una especial trescendencia a Siriu, qu'en particular foi rellacionada frecuentemente colos perros, d'ende que coloquialmente sía conocida como la Estrella Perru» (y toles sos variantes idiomátiques: Dog Star, Stella del Cane, Hundsstern, Köpek-yıldız, Hundstjärnan, etc.), lo cual tien que ver en parte con que los nomes de les constelaciones son yá antiguos y tamién con que sía la estrella más brillosa de la so constelación, Canis Maior, el «Gran Can», que típicamente foi identificáu como'l perru del xigante Orión, anque esta nun foi la única opción. Inclusive Homero, nel so Ilíada, describió l'acercamientu d'Aquiles a Troya faciendo referencia a Siriu como perru de Orión, como estrella más brillosu y como malvada.
Na astronomía china, ye conocida como la estrella del llobu celestial» (en chinu y 天狼; pinyin: Tiānláng; rōmaji: Tenrō) na Casona de Jǐng (井宿). Per otru llau, n'América del Norte, munchos pueblos indíxenes rellacionaron d'igual manera Siria colos cánidos; los seri y los tohono O'odham tomaron la estrella como un perru qu'escorría a oveyes de los montes, ente que los pies negros llamar «Cara-perru». El pueblu cheroqui empareyó Siriu con Antares como pareya de perros guardianes que curiaben cada llau del Camín de les almes»; los pawnee de Nebraska realizaron delles asociaciones: la tribu Skidi nomar «Estrella Llobu», pero otres usaben la variante «Estrella Coyote». En Alaska, los inuit del estrechu de Bering conocíen Siriu como «Perru Lluna».
Otra manera, delles cultures venceyaron a Siriu con arcos y fleches. Los antiguos chinos visualizaron un gran arcu y una flecha formaos por Puppis y Canis Maior derrompiendo'l cielu sur, de manera que l'estremu de la flecha apunta al llobu Siriu. Una conexón similar atopar nel templu de Hathor en Dendera, onde la diosa Satis dispara la so saeta a Hathor —Siriu, que col nome Tir yera retratada como la flecha en sí na cultura persa posterior—.
Igualmente, mentar a Siriu nel capítulu 53 del Corán, tituláu An-Najm, «La estrella», de la siguiente manera: وأنَّهُ هُوَ رَبُّ الشِّعْرَى, «Qu'Él ye'l Señor de Siriu (la Poderosa Estrella)» (53:49).
Magar ye ciertu que Siriu ye designada por bien distintos nomes científicos, la gran mayoría d'ellos tán constituyíos por unes sigles y un númberu. La clásica denominación de Bayer, del sieglu XVII, basada n'ordenar les estrelles de cada constelación por rellumu aparente per aciu l'alfabetu griegu siguíu del nome llatín de la constelación en xenitivu, asignaba a esta estrella'l nome Alfa Canis Maioris o α Canis Maioris, embrivíu como α CMa. L'inconveniente d'esti sistema aniciaba nel fechu de qu'hai munches más estrelles por constelación que lletres nel alfabetu, por ello John Flamsteed plantegó un nuevu métodu consistente en dar a cada estrella d'una constelación un númberu y non una lletra, siguiendo l'ascensión reuta creciente en llugar del rellumu. Asina, y añediendo tamién el xenitivu llatín, Siriu quedaba como 9 Canis Maioris, embrivíu de la mesma 9 CMa. Darréu creáronse más catálogos estelares de mayor valumbu y precisión. Nel Bonner Durchmusterung, tres les correspondientes sigles del catálogu (hai delles por cuenta de les sos ampliaciones) van la declinación de la estrella y un númberu, Siriu ye BD −16° 1591. N'el de Henry Draper, que tien en cuenta l'orde d'ascensión reuta pa la dómina 1900.0 y que foi'l primer intentu de clasificación por tipu espectral, a Siriu axudicóse-y HD 48915; pero nel Bright Star Catalogue, qu'inclúi aproximao les estrelles visibles a güeyu, Siriu pasa a ser HR 2491. Otros munchos son PPM 217626, del Positions and Proper Motions Catalogue, SAO 151881, del Smithsonian Astrophysical Observatory, GC 8833, del Boss General Catalogue, WDS 06451-1643A, ADS 5423, GL 244, FK5 257, LHS 219, NSV 17173 y el del recién, precisu y completu catálogu Hipparcos: HIP 32349.
Observación histórica y cultural
Dada la so calidá d'estrella escepcionalmente vistosa, Siriu atopa presente dende tiempos prehistóricos na mitoloxía, les relixones y les costumes de numberoses cultures.
Siriu, estrella conocida nel Antiguu Exiptu como Sopdet, Sothis o Sethis (Σῶθις, Sothis), apaez yá nos primeros rexistros astronómicos, simbolizada yá por un perru, orixe del ulterior nome del Can Mayor. Mientres la dómina del Imperiu Mediu d'Exiptu, el pueblu exipciu basaba'l so calendariu nel orto heliaco de Siriu, esto ye, el primer día en que se fai visible por occidente de madrugada xustu enantes de la salida del Sol, dempués d'alloñase abondo del rellumu del Sol. La importancia d'esti fechu mora en que marcaba l'entamu de la temporada añal de crecida del ríu Nilu, enantes del solsticiu branizu, dempués d'una ausencia de setenta díes nos cielos nocherniegos. El xeroglíficu de Sothis amuesa una estrella de cinco puntes y un triángulu. Sothis yera identificáu cola gran diosa Isis, que formaba parte, al pie del so maríu Osiris y el so fíu Horus, d'un triteísmo, ente que esi periodu de setenta díes nos que Siriu non se vía nel cielu simbolizaba'l pasu de Isis y Osiris pol duat, el inframundu exipciu. D'una manera similar, pa los chibchas de l'actual Colombia la salida heliaca de Siriu anunciaba l'empiezu de la temporada d'agües.
Llista d'asteroides/59401–59500
... | Previu | Llista d'asteroides | Siguiente | ...
Sirius
Observación histórica y cultural
La ineludible rellación ente Siriu y el calendariu exipciu causó que, col tiempu, Siriu y el conocíu como ciclu sotíaco (tamién sotiaco, sothiaco o sótico) convirtiérense tamién nun importante elementu qu'ayude a determinar con mayor exactitú la cronoloxía del Antiguu Exiptu, yá que los antiguos exipcios nun utilizaron un únicu sistema pa fechar. Per otra parte, esti métodu nun ta exentu d'inconvenientes y ello traxo l'apaición de dellos detractores que prefieran recurrir a otros sistemes. El ciclu sotiaco ye'l periodu de 1461 años de 365 díes exactos (del calendariu exipciu, nel xulianu son 1460 años de 365,25 díes) que tarda la salida heliaca de Siriu en coincidir de nuevu col empiezu del añu nuevu, el primer día del mes Thoth, descoordinación que vien acarretada porque l'añu exipciu nun coincidía col sidéreo. Gracies a el caltenimientu de dellos restos arqueolóxicos que faen referencia al orto heliaco de Siriu y de los que se conoz a qué dinastía pertenecen, como una tabla de marfil del faraón Dyer, puede afitase una referencia a partir de la cual datar los acontecimientos asocedíos nel Antiguu Exiptu.
En Sumeria, alredor del tercer mileniu enantes de Cristu, Siriu adoptó yá papeles centrales na relixón sumeria. Como estrella de referencia pal calendariu, y so la denominación MULKAK.SI.SÁ, cumplía una importante función nel ciclu agrícola; y col nome de MULKAK.TAG.GA (flecha del cielu) Siriu yera considerada como una divinidá principal pero subordinao a la estrella dominante de Dios sobre'l restu d'oxetos celestes», Venus, que yera adorada como la diosa Inanna. Finalmente, na procesión d'Akitu —añu nuevu— Siriu recibía les sos correspondientes ufriendes. Más tarde, y práuticamente ensin cambeos no que representaba, pa los asirios y los babilonios Siriu suponía amás, según les tables de magre MUL.APIN, la señal pa especificar los años bisiestos.
Darréu, los romanos celebraben la puesta de Siriu'l 25 d'abril sacrificando pa la diosa Robigo un perru xunto con inciensu, vinu y una oveya, con oxetu de protexer esi añu les colleches d'enfermedaes como la ruque del trigu por causa de les emanaciones malvaes de la estrella. Coles mesmes, los romanos denominaron «canicŭla» (canícula) a los díes del perru griegos, cultismu llatín que se caltuvo nel idioma español y que retién el so significáu, que refierse a los díes de mayor calor, lo que n'España asocede anguaño nel mes d'agostu, anque esta dómina d'altes temperatures enantes tenía llugar tres el orto heliaco de Siriu; esti desplazamientu temporal débese a la precesión de los equinoccios.
upright|thumb|[[Claudio Ptolomeo, según un grabáu medieval.]] Claudio Ptolomeo d'Alexandría, nel sieglu II, cartografió les estrelles nos llibros séptimu y octavu del so Almagesto, un tratáu astronómicu que contién el catálogu estelar más completu de l'antigüedá. Nél, Ptolomeo usó Siriu como llocalización del meridianu central terrestre. Curiosamente, dibuxó Siriu como una de los seis estrelles coloraes, daqué que güei se sabe que nun ye ciertu, pero que sicasí foi una tema revesosa pa los astrónomos mientres enforma tiempu. Les otres cinco estrelles coloraes son de clase M y K, como por casu Arturu, na constelación del Boyero, y Betelgeuse, n'Orión.
N'otru llugar del mundu, Polinesia, les estrelles más brilloses yeren importantes pa la navegación ente los miles d'islles y atolones del océanu Pacíficu. Baxes, xunto al horizonte, sirvíen de brúxules estelares qu'ayudaben a los marineros a trazar el so aldu escontra'l so destín final. Adicionalmente, funcionaben como marcadores de llatitú; nel casu de Siriu, concasa cola llatitú del archipiélagu de Fixi, en 17º S, de manera que devasaba les islles cada nueche. Pa los polinesios el mapa de los cielos nocherniegos nun yera'l mesmu que'l de romanos y griegos. Nel so firmamentu, Siriu pertenecía a una constelación llamada Manu, na que faía les vegaes de cuerpu d'un gran páxaru que les sos puntes de les ales nun yeren otres que Canopus al sur y Proción al norte, otros dos estrelles notables, que estremaben la nueche polinesia en dos hemisferios. De la mesma forma en que l'apaición de Siriu enantes de l'aurora anunciaba'l branu pa los griegos, pal pueblu maorí señalaba l'empiezu del iviernu, na so llingua llamáu Takurua, nome que designaba tantu a la estación como a Siriu. El so puntu culminante nel solsticiu ivernizu yera día de fiesta en Ḥawai —archipiélagu que, sicasí, yá s'atopa nel hemisferiu norte terrestre, pero a baxa llatitú—, onde yera conocíu como Ka'ulua, «Reina del cielu», anque nun ye este'l so únicu nome a lo llargo del Pacíficu, pos recibía otros como Tau-ua nes islles Marqueses, Rehua en Nueva Zelanda y Aa y Hoku-Kauopae na mesma Hawaii.
Nel sieglu XVIII, l'influyente filósofu prusianu Immanuel Kant cavilgó sobre Siriu y, pola mor del resplandiosu centelleo de la estrella nel cielu européu, onde nun pueden trate rivales inmediates en rellumu como Canopus, Alfa Centauri o Achernar, pensó que sería'l centru de gravitación del universu alredor del cual rotarían el restu d'oxetos celestes.
Esiste un grupu étnicu de Malí, los dogones, al que se-y atribúi tener conocencies tradicionales sobre Siriu que teóricamente seríen imposibles d'adquirir ensin l'usu d'un telescopiu. Según los llibros Entretiens avec Ogotemmêli y -y renard pâle, del antropólogu francés Marcel Griaule (1898 - 1956), esti pueblu non yá conocía'l periodu orbital de cincuenta años de Siriu y del so pequeñu astru compañeru primero que los astrónomos européu y estauxunidense, sinón que tamién faíen referencia a una posible tercer estrella nel sistema. Siriu A ye conocida como Sigi tolo, Siriu B como Po tolo y la tercer estrella como Emme yá tolo. El llibru de Robert K. G. Temple de 1976 The Sirius Mystery, nel que s'acomuñar a los dogones con estraterrestres, acredíta-yos amás la conocencia del sistema xovianu descubiertu por Galileo Galilei de los cuatro mayores llunes de Xúpiter y tamién la conocencia de los aniellos de Saturnu. Tales nociones astronómiques nun pasaron desapercibíes y xeneraron discutiniu y especulación. Partiendo d'un artículu del añu 1978 de la publicación Skeptical Inquirer, ye posible qu'esti estraordinariu entendimientu del sistema Siriu fuera consecuencia de contaminación cultural, daqué de lo que más apocayá s'acusó a los mesmos etnógrafos, esplicación que pela cueta paez demasiáu simplayu pa otros. Noah Brosch, nel so llibru Sirius Matters, propunxo que dicha tresferencia cultural astronómica al pueblu dogón tuvo llugar en 1893, cuando una espedición francesa que pretendía contemplar un eclís visitó la so rexón. Otros posibles culpables d'esa supuesta contaminación cultural podríen ser misioneros nel añu 1930, enantes de les primeres investigaciones de Marcel Griaule colos dogones.
Sistema Siriu
thumb|230px|left|Órbita de Siriu B alredor de Siriu A. Siriu ye una estrella binaria compuesta de dos estrelles blanques orbitando ente sigo a una distancia d'unes 20 ua (unos 3·10⁹ km), aproximao la distancia ente'l Sol y Uranu, y un periodu de cincuenta años. La componente más brillosa, Siriu A, ye una estrella blanca de la secuencia principal de tipu espectral A1V, con una temperatura superficial envalorada en 9940 K. La so compañera, Siriu B, ye una estrella que yá evolucionó de la secuencia principal y convirtióse en nana blanca. Anguaño ye diez mil vegaes menos lluminosa nel espectru visual, pero nun tiempu foi la más masiva de los dos. La edá del sistema calculóse n'alredor de 230 millones d'años. Créese qu'un momentu más tempranu de la so esistencia había dos estrelles blanques azulaes viaxando caúna nuna órbita elíptica cada 9,1 años. La emisión de radiación infrarroxo del sistema Siriu ye más alta de lo esperao, según les midíes del observatoriu espacial IRAS, lo que podría ser una prueba de polvu nel sistema y considérase inusual pa una estrella binaria. La imaxe del observatoriu de rayos X Chandra amuesa a Siriu B clisando al so, en teoría, más brillosa compañera, yá que Siriu B ye una fonte más potente de rayos X.
Siriu A
thumb|250px|Comparanza ente Siriu A y el Sol. 300px|thumb|Concepción artística de Siriu A y Siriu B. Siriu A tien una masa averada de 2,02 vegaes la del Sol, que ye de 1,9891·1030 kg. El radio de Siriu A, 5,936±0,016 mas, foi midíu con interferómetro astronómicu. La so velocidá rotacional ye relativamente baxa, de 16 km/s, por causa de lo cual nun se produz una abombadura significativa del discu, al contrariu de lo que-y asocede a una estrella de tamañu asemeyáu, Vega, que por cuenta de la so alta velocidá de rotación de 274 km/s presenta un diámetru ecuatorial muncho más prominente que'l polar. Ente que la magnitú aparente de Siriu ye la mayor del cielu nocherniegu no qu'a estrelles se refier, con -1,46, el so magnitú absoluta ye 1,42, bien per debaxo de les sos vecines Iota Canis Maioris, Bellatrix o VY Canis Maioris. La so edá ronda los 200 o 300 millones d'años.
L'espectru de Siriu A desvela llinies fuertemente metáliques, esto ye, ye una estrella rica n'elementos más pesaos que'l heliu, como por casu el fierro. En comparanza col Sol, la proporción de fierro frente a la d'hidróxenu na atmósfera de Siriu A vien dada por:, equivalente a 100,5, lo que quier dicir que Siriu A tien un 316% de la proporción de fierro-hidróxenu esistente na atmósfera del Sol. Per otra parte, ye improbable qu'esi porcentaxe d'elementos metálicos sía'l mesmu na totalidá de la estrella; podría tar suspendíu nuna fina capa convectiva na superficie.