cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nueches blanques
Polu Norte y Polu Sur
Amás, los periodos del día polar y la nueche polar son desiguales en dambes rexones polares porque la Tierra ta en perihelio a principios de xineru y en afelio a principios de xunetu. Como resultancia, el día polar ye más llargu que la nueche polar nel hemisferiu norte (en Utqiagvik, Alaska , por casu, el día polar dura 84 díes, ente que la nueche polar dura solo 68 díes), ente que nel hemisferiu sur la situación ye al aviesu: la nueche polar ye más llarga que'l día polar.
Observose que dende altores apreciablemente percima del nivel del mar pueden esperimentase periodos enllargaos de sol de medianueche como resultáu de la "cayida" del horizonte vistu dende l'altor.
Bután
Bután(འབྲུག་ཡུལ་ 'Druk Yul'), oficialmente Reinu de Bután (འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ Druk Gyal Khap), ye una nación pequeña y montañosa del sur d'Asia, allugada na cordelera del Himalaya ente India y China. Llenda al norte cola Rexón Autónoma del Tibet, en China, col estáu indiu de Sikkim y el valle de Chumbi en Tibet, al oeste, col estáu indiu d'Arunachal Pradesh al este, y colos estaos indios d'Assam y Bengala occidental al sur. Bután pertenez xeopolíticamente al Asia meridional, y ye'l segundu país más pequeñu de la rexón tres de Maldives. La so capital, y ciudá principal, ye Thimphu, y el so centru financieru ye la ciudá de Phuntsholing.
Bután tien sío independiente dende hai munchos sieglos, ya inxamás foi colonizáu na so historia. Asitiáu na antigua Ruta de la Seda ente Tibet, el subcontinente indiu y l'Asia suroriental, l'estáu butanés tien desarrollao una identidá nacional distintiva basada nel budismu. Dirixíu por un dirixente espiritual nomáu el Zhabdrung Rinpoche, el territoriu butanés comprendía dellos feudos, y gobernábase como una teocracia budista. Nel sieglu XIX, tres d'una guerra civil, la dinastía Wangchuck xunificó'l país y estableció rellaciones col Imperiu británicu. Bután estableció una alianza estratéxica con India na dómina del ascensu del comunismu en China, país col que caltién una disputa sobre llendes. En 2008 el país entamó la transición dende una monarquía absoluta a una monarquía constitucional, y celebráronse les primeres eleiciones a l'Asamblea Nacional de Bután, que ye una de les dos cámares del parllamentu bicameral del país.
La orografía del país ye variada, y compriende dende llanures cubiertes de viesca trupo y clima sotropical nel sur a montes subalpinos del pre-Himalaya nel norte, con picos de más de 7.000 m d'altor. El picu mayor del país ye'l Gangkhar Puensum, que quiciás seya tamién la montaña más alta del mundu qu'entá nun s'escaló. La fauna del país ye bayurosa.
El país ye'l de mayor llibertá económica d'Asia meridional, el país nel que ye más fácil facer negocios, el más pacíficu y el menos corruptu. Sicasí, sigue siendo un país sodesarrolláu. La mayor parte de los sos ingresos por esportaciones vienen de la lletricidá, d'orixe hidráulicu. El so réxime políticu ye la democracia parllamentaria, col rei de Bután, conocíu como Rei Dragón, como xefe del estáu. El país caltién rellaciones diplomátiques con 52 países y cola Xunión Europea, pero nun tien llazos diplomáticos formales colos cinco miembros permanentes del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes. Ye miembru de les Naciones Xuníes, l'Asociación Sudasiática pa la Cooperación Rexonal, la Iniciativa de la Badea de Bengala pa la Cooperación Téunica y Económica Multisectorial y el Movimientu de Países Ensin Alliniar. El so exércitu collabora estrechamente col exércitu indiu.
Bután ye tamién un país pioneru en desarrollar el conceptu de felicidá nacional bruta.
Adrián Carbayales
Adrián Carbayales ye un escritor y novelista asturianu perteneciente al grupu del espardimientu. Ye llicenciáu en filosofía pola Universidá d'Uviéu, máster en Polítiques Sociales y escritor n'asturianu.
Diose a conocer como escritor cola novela La Rexenta contra Drácula (Ediciones Radagast, 2022), polémica novela que mez los dos personaxes icónicos de les lletres castellanes y ingleses nuna Vetusta de finales del sieglu XIX. La novela, una de les poques noveles n'asturianu en llegar a una segunda edición y en contar, tamién y cola propia editorial, con una traducción a la llingua castellana; ye una novela tresgresora que fai una crítica velada al debate esistente ente conceiciones de la lliteratura más clásiques y más anovadores.
Amás de pola so faceta d'escritor, Adrián Carbayales ye miembru del conseyu de direición de l'AsturCON y autor de Tiempu de Lleendes, el primer videoxuegu dafechu desendolcáu n'asturianu de la historia, que se financió con crowdfunding en 2022.
Paralelu 60 sur
El paralelu 60 Sur ye un paralelu que ta 60 graos al sur del planu ecuatorial de la Tierra. Marca'l llende norte del océanu Antárticu, y nun traviesa tierra firme.
Chika Arakawa
Chika Arakawa (荒川 ちか) ye una idol, actriz y modelu xaponesa. Ta afiliada a Very Berry Production.
Biografía
Arakawa nació'l 29 de xunetu de 1999 na ciudá de Yokohama, Kanagawa. Empezó a actuar a una edá bien temprana, debutando a la edá de cuatro años nel musical Annie, nel añu 2003. En 2007, Arakawa apaeció nel so primer llargumetraxe, Tomie vs Tomie. En 2009, fixo'l so debú como modelu apaeciendo na portada de Sho → Boh, una revista dedicada a idols xuveniles producida por Kaio Corporation. La revista ye esclusiva pa modelos qu'entá son estudiantes de primaria.
Paralelu 60 sur
Les llatitúes al sur d'esti paralelu de cutiu denominenles los aulladores 60º s por cuenta de los vientos predominantes del oeste d'alta velocidá que pueden xenerar velocidaes máximes de más de 145 km/h.
Chika Arakawa
Biografía
En 2010, Arakawa apaeció na película rusa Yakuza Girl, y en 2011 la mesma foi exhibida nel Festival Internacional de Cine de Comedia de Cluj, ónde recibió'l premiu a la meyor actriz. En 2012, Arakawa graduóse de Sho → Boh realizando una última apaición nel volume númberu 24. En xunetu d'esi mesmu añu, apaeció na portada de Chu → Boh, revista hermana de l'anterior y dedicada a idols adolescentes. N'agostu de 2012, tamién modeló pa Pitiremon.
Paralelu 60 sur
L'altor máximu del Sol ye > 15,00º n'abril y > 8,00º en mayu.
Chika Arakawa
Biografía
N'avientu de 2012, Arakawa xunióse al grupu idol Otome Shinto, onde'l so color distintivu yera'l colloráu. Graduóse del grupu'l 5 de xunetu de 2014 al pie de Wakana Aoi. Dende'l so debú como actriz, apaeció en decenes de películes, drames y comerciales.
Paralelu 60 sur
La llatitú más baxa onde pueden reparase les nueches blanques ye aproximao sobro esti paralelu.
A esta llatitú'l día dura 5 hores con 52 minutos nel solsticiu de xunu y 18 hores con 52 minutos nel solsticiu d'avientu.
Tan solo barcos científicos o los que se dirixen a les bases antártiques saleen per estos mares. Equí xenérense unos vientos que pueden caltenese por llargos periodos de tiempu con una fuerza de más de 80 nuedos y foles que llegaron a algamar los 15 metros d'altor. Tou esto, converten los 60 bramadores nun auténticu peligru pal saléu, entá ye más si tenemos en cuenta la gran cantidá de icebergs que llexen nestes agües próximes a L'Antártida.
Dimensiones
Conforme'l sistema xeodésicu WGS 84, nel nivel de llatitú 60°S, un grau de llargor equival a 55,8 km; la estensión total del paralelu ye polo tanto 20.088 km, cerca de 50% de la estensión del ecuador, de la cual esi paralelu falta 6.654 km, faltando 3.348 km del polu sur.
Cruzamientos
Empezando pol meridianu de Greenwich y tomando dirección este, el paralelu 60 sur pasa sucesivamente por:
Frontera
Ese paralelu foi definíu de forma arbitraria como la frontera norte del océanu Antárticu, y tamién de de L'Antártida, conforme esi continente ye definíu pol Tratáu de L'Antártida. Na práctica la llamada Converxencia Antártica, zona estremera ente agües fríes y agües calientes, bazcuya ente les llatitúes de 48° y 61° Sur.
Robert Z. Leonard
Robert Z. Leonard (Robert Zigler Leonard; ) foi un direutor, actor, guionista y productor cinematográficu d'Estaos Xuníos.
Biografía
Tuvo unos años casáu cola actriz del cine mudu Mae Murray, formando parte dambos de la productora Tiffany Pictures, cola cual rodaron ocho film estrenaos por MGM.
Foi candidatu al Óscar al meyor direutor poles películes The Divorcee y The Great Ziegfeld. Dambes fueron nomaes asina mesmu al Óscar a la meyor película, ganándolo la segunda d'elles. Unu de los sos títulos más estraños foi'l filme de cine negru de 1949 The Bribe.
Tres el so primer matrimoniu, en 1926 casóse cola actriz Gertrude Olmstead, cola cual permaneció xuníu hasta'l fallecimientu d'él en 1968, fechu asocedíu en Beverly Hills (California). Foi soterráu nel Campusantu Forest Lawn Memorial Park, en Glendale (California).
Pola so contribución a la industria cinematográfico, Robert Leonard tien una estrella nel Paséu de la Fama de Hollywood, nel 6368 de Hollywood Boulevard.
Filmografía escoyida
thumb|The Love Girl (1916)
Notes
Traducíu direutamente de la Wikipedia n'inglés
158 Koronis
158 Koronis ye l'asteroide númberu 158 de la serie, descubiertu'l 4 de xineru de 1876 dende Berlín por Carl Victor Knorre (1840-1919).
Foi nomáu asina pola ma d'Esculapio, dios de la medicina.
Esti asteroide da nome a una de les cinco families d'asteroides d'Hirayama, 2,83<a<2,91; e<0,11; i<3,5, grupu bien definíu na rexón esterior del cinturón principal a una distancia media de 2,87 u.a. del Sol. Los miembros d'esti grupu son xeneralmente asteroides de la clas S, con colores, espectros y albedos asemeyaos. Cuidase que proceden de la frañidura d'un cuerpu mayor mui homoxénu, y con toa seguridá de clas S. Koronis tien un diámetru de 36 km.
Pablo Lago
Pablo Ballesteros Lago, conocíu como Pablo Lago, ye un ex-futbolista y entrenador asturianu. Xugaba de mediocampista. Dende xunetu de 2022 ye'l segundu entrenador del Real Uviéu.
Como xugador
Formóse na cantera del Real Uviéu, pero nun llegó a debutar nel primer equipu. En 1995, coló al C. D. Lugo, de Segunda División B, onde pasó dos temporaes antes d'incorporase al Club Atlético de Madrid "B", na campaña 1997-98. Col filial colchoneru debutó en Segunda División, xugando trenta partíos y marcando tres goles. Al añu siguiente, recaló nel Rayo Vallecano de Madrid, onde robló otra bona temporada y consiguió l'ascensu a Primer División. Sicasí, nun siguió nel conxuntu madrilanu y el so debú na máxima categoría tuvo qu'esperar un añu más, cuando llogró un nuevu ascensu cola U. D. Las Palmas. Pasó dos temporaes en Primer División colos canarios, alternando la titularidá cola suplencia. Ente 2002 y 2004 militó nel Real Racing Club de Santander, pero apenes cuntaba nes alliniaciones. Nel branu de 2004 fichó pol Real Sporting de Xixón, onde goció de minutos, anque munches vegaes saliendo de la suplencia: de los cincuenta y siete alcuentros que disputó en dos años, namái foi titular en diecinueve. Tres d'una estancia ensin demasiada fortuna nel C. D. Numancia de Soria, en 2007 fichó pol Club Marino de Luanco, onde colgó les botes en 2009.
Como entrenador
El 7 de xunetu anunció'l so fichaxe como técnicu del Real Avilés C. F. pa la temporada 2015-16. El 25 d'abril de 2017 foi destituyíu del cargu. El 16 d'ochobre de 2017 anuncióse'l so fichaxe pola R. S. Gimnástica de Torrelavega.
Óblast de Cherníhiv
El óblast de Cherníhiv (Chernígov) (Чернігівська область, Cherníhivs’ka óblast’ o Чернігівщина, Cherníhivshchyna) ye un óblast nel nordeste d'Ucraína. La so capital ye Cherníhiv.
Ye una de les provincies con menos habitantes, pero dende'l desastre de Chernobil, amontóse abondo la so población. La mayoría son voluntarios que s'empresten pa llimpiar la zona o servicios médicos que contribúin a ayudar a la ciudá de Slavútich, una ciudá construyida p'allugar a los afeutaos pola catástrofe de Chernóbil.
Ciudaes más importantes (por orde alfabéticu):
Victor Vasarely
Foi consideráu de cutiu como'l padre del op art.
thumb|230px|Obra de Vasarely espuesta n'Hungría.
Empezó a estudiar medicina n'Hungría, pero dexó la carrera al cabu de dos años. Interesóse entós pol arte astracto y pola escuela de Muheely (principios de la Bauhaus), fundada en Budapest (Hungría) por un alumnu de la Bauhaus. Atraxéron-y Mondrian y Malévich ya interesóse pola astronomía.
Treslladóse a París de primeres de los años 1930 y ellí trabayó como grafista. Nesta ciudá desenvuelve'l so primer trabayu mayor, Zebra, que se considera anguaño la primer obra d'Op art. Mientres los dos décades siguientes, Vasarely desenvolvió un modelu propiu d'arte astracto xeométricu, con efeutos ópticos de movimientu, ambigüedá de formes y perspectives, ya imáxenes inestables. Utilizó diversos materiales pero usando un númberu mínimu de formes y de colores. Tenía considerancia pola pintura mesurada, reposada, racional y sele (redes, trames).
A pesar d'esta aparente monotonía, tien una llarga evolución y diverses etapes na so producción artística: A) Fotografismos: fotografíes y dibuxos qu'amplía B) Fondes cinétiques: sobre plásticu (plexiglás) en planches pintaes y yustapuestes dexando una pequeña distancia. C) unidaes plástiques blanques y negres: cuadráu, rombu, círculu y elipse.
El so trabayu dio-y fama internacional y recibió dellos premios prestixosos.
En 1976 crea un centru d'investigación arquitectónica en Aix-en-Provence y dos museos "didácticos" Vasarely, en Gordes onde foi lleváu por Jean Deyrolle (1970) y n'Hungría en Pécs (1976). Morrió a los 91 años.
El muséu Vasarely n'Hungría contién una importante coleición de les sos obres, lo mesmo que de otros munchos artistes d'orixe húngaru que trabayaron nel estranxeru. Ye'l padre del artista Yvaral, autor d'obres d'esi mesmu estilu.
Vida y trabayu
Vasarely nació en Pécs y creció de piesšťany (entós Pöstyén) y Budapest, onde en 1925 empezó estudios de medicina na Universidá de Budapest. En 1927 abandonó la medicina p'aprender la pintura académica tradicional na Podolini priváu Volkmann Academia. En 1928/1929, matricular en Műhely Sándor Bortnyik's (lliteralmente, "taller", na esistencia hasta 1938), de siguío, llargamente reconocíu como'l centru d'estudios de la Bauhaus en Budapest. Escasu d'efeutivos, la Műhely nun podía ufiertar a tolos alumnos aquello que na Bauhaus ufiertábase. Nel so llugar, centró les sos enseñances nes artes gráfiques aplicaes y el diseñu tipográficu.
En 1929 pintó'l so Estudiu Azul con una muyer bien guapa y Verde d'Estudiu.guiy En 1930 cásase cola so compañera estudiante Claire Spinner (1908-1990). Xuntos tuvieron dos fíos, André y Jean-Pierre. En Budapest, trabayó nuna empresa de rodamientos de boles na contabilidá y el diseñu de cartelos publicitarios. Victor Vasarely convertir nun diseñador gráfico y artista de cartelos mientres la década de 1930, que combina'l patrones ya imáxenes orgániques ente sigo. Obres d'arte al campu Vasarely na ilesia de Palos en Pécs.
Vasarely dexó Hungría y establecióse en París en 1930 trabayando como artista gráficu. Equí desenvuelve'l so primera mayor trabayu,cebra,que se considera la primer obra del op art. Desenvuelvo un modelu propiu del arte astracto xeométricu utilizando diversu materiales pero usando un numbero mínimu de formes y colores.
Y como consultor creativu nes axencies de publicidá Havas, Draeger y Devambez (1930-1935). Les sos interacciones con otros artistes mientres esti tiempu yeren llindaes. Xugó cola idea de l'apertura d'una institución modelu del Műhely Sándor Bortnyik y desenvueltu un material d'enseñanza pa ella. Dempués de vivir na so mayoría n'hoteles baratos, establecer en 1942/1944 en Saint-Céré nel departamentu de Lot.
Dempués de la Segunda Guerra Mundial, abrió un taller en Arcueil, un suburbiu a unos 10 quilómetros del centru de París (nel Val-de-Marne departamentu de la rexón de Île-de-France). En 1961 finalmente establecióse en Annet-sur-Marne (en Seine-et-Marne département).
Dalgunes de les sos obres son:
El 5 de xunu de 1970, Vasarely, abrió'l so primer muséu dedicáu más de 500 obres nun palaciu renacentista en Gordes (zarráu en 1996). Una de les principales foi'l segundu Fundación Vasarely en Aix-en-Provence, un muséu allugáu nuna estructura separada, especialmente diseñáu por Vasarely. Foi inauguráu en 1976 pol presidente francés Georges Pompidou. Lamentablemente el muséu alcuéntrase en mala traza, dalgunes de les pieces espuestes fueron estropiaos por una fuga d'agua dende'l techu. Amás, en 1976 el so gran cinemática oxetu Georges Pompidou foi instaláu nel Centru Pompidou de París y el Muséu Vasarely, allugáu nel so llugar de nacencia en Pécs, Hungría, establecer con una donación importante d'obres de Vasarely. En 1982 154 serigrafíes especialmente creaos fueron llevaos al espaciu pol astronauta Jean-Loup Chrétien, a bordu de la nave espacial francesa Soviética Salyut 7 y más tarde vendíu pal beneficiu de la UNESCO. En 1987, el segundu muséu de Vasarely húngaru establecer nel Palaciu Zichy en Budapest, con más de 400 obres.
La Fundación Vasarely
Claire y Víctor Vasarely fundaron en 1971 la Fundación Vasarely, una institución ensin ánimu d'arriquecimientu, reconocida como d'utilidá pública. Esta fundación recibió a lo llargo de la so vida numberoses donaciones.
Cañón del Chaco
El parque históricu nacional de la Cultura Chaco —Chaco Culture National Historical Park n'inglés —, más conocíu como Cañón del Chaco o Chaco Canyon, ye un parque históricu nacional de los Estaos Xuníos (enantes monumentu nacional) y Patrimoniu de la Humanidá de la Unesco qu'alluga la más trupa y escepcional concentración de pueblos nel Suroeste d'Estaos Xuníos. El parque ta allugáu al noroeste de Nuevu Méxicu, ente Albuquerque y Farmington, nun valle relativamente inaccesible cortáu pol Chaco Wash. Conteniendo la mayor cantidá de ruines antigües al norte de Méxicu, el parque caltién una de les árees culturales y hestóriques más importantes d'América.
Ente l'añu 900 y 1150, Cañón del Chaco yera un importante centru cultural de los anasazi. Los habitantes de la rexón consiguíen bloques de piedra arenisca y tresportaben madera dende grandes distancies, armando quince importantes complexos que siguieron siendo les construcciones más grandes n'América del Norte hasta'l sieglu XIX. Una evidencia de l'arqueoastronomía nel Chaco foi suxurida, col petroglifu «Daga del Sol» na Llomba Faxada como un exemplu popular. Munches construcciones chacoanas fueron alliniaes pa prindar los ciclos solar y llunar, riquiendo xeneraciones d'observaciones astronómiques y sieglos de construcción esperta coordinada. Créese que'l cambéu climáticu llevó a una emigración de los chacoanos y un eventual abandonu del cañón, empezando con una seca de 50 años en 1130.
Alcontráu na greba y inhospitable rexón de les Cuatro Esquines, los sitios culturales chacoanos son fráxiles; medranes d'erupción causaos por turistes llevaron a la clausura de la Llomba Faxada al públicu. Los sitios son consideraos tierres d'orixe ancestral sagraos de los pueblos hopi, navajo y pueblo, que siguen calteniendo tradiciones orales que rellaten la so migración histórica del Chaco y la so rellación espiritual cola tierra. Mientres la preservación de parques caltién conflictos coles creencies relixoses de los nativos, los representantes de les tribus trabayen estrechamente col National Park Service pa compartir la so conocencia y respetu al heriedu de la cultura chacoana.
Proteición
El llugar foi primeru declaráu'l 11 de marzu de 1907, por proclamación del presidente Theodore Roosevelt, monumentu nacional Cañón del Chaco (Chaco Canyon National Monument). Dempués, foi rebautizado como «monumentu nacional de les Ruines Azteques» (n'inglés, Aztec Ruins National Monument), con un cambéu de llendes, el 2 de xunetu de 1928). Como toles propiedaes históriques del Serviciu de Parques Nacionales, esi monumentu nacional foi llistáu alministrativamente nel Rexistru Nacional de Llugares Históricos, tres la so constitución el 15 d'ochobre de 1966. Amplióse nuevamente la zona y se rediseñó como parque históricu nacional el 19 d'avientu de 1980.
Les ruines azteques fueron añedíes a la llista de Patrimoniu de la Humanidá de la Unesco, como parte del Parque nacional Históricu de la Cultura Chaco, el 8 d'avientu de 1987.
Xeografía
El Cañón del Chaco ta asitiáu na cuenca San Juan, sobre la estensa pandu Coloriáu, arrodiáu polos montes Chuska nel oeste, les montaña San Juan al norte, y les montaña San Pedro nel este. Los chacoanos antiguos sofitábense sobre los trupos montes de carbayu, piñón, pinus ponderosa, y juniperus pa llograr madera y otros recursos. El cañón en sí, alcontráu nes tierres baxes llindaes per campos de dunes, cuetos, y montes, preséntase direición cuasi de noroeste a suroeste y ye abarganáu por macizos llanos conocíos como meses. Grandes resquiebros ente la parte del suroeste los ribayos (llaos del cañón conocíos como rincones) fueron decisivos n'enriar nubes nel cañón, aguiyando los niveles de precipitación locales. Los principales complexos chacoanos, como Pueblu Guapu, Nuevu Altu, y Kin Kletso, tienen elevaciones de 1890 a 1963 metros.
Xeoloxía
Dempués de que'l supercontinente de Panxea estremar mientres el periodu Cretácicu, la rexón volvióse parte d'una zona de transición, ente un mar tierra adientro de poca profunidad—la Ruta Marítima Interior Occidental— y una banda de llombes baxes y llanes al oeste. Una mariña arenoso y pantanoso alternó n'este y oeste, alternadamente somorguiando y desatapando la porción del cañón que güei ye'l Colorado Plateau.
Como'l Chaco Wash fluyía nel llau más altu de lo que ye agora la pandu Chacra, cortaba sobre él, afayando'l total del cañón pol cursu de millones d'años. El pandu en sí mesma entiende formaciones d'arenisca y cayuela que daten del Cretácicu Cimeru, que son de la formación de Mesa Verde. Les tierres de baxo del cañón fueron dempués erosionadas, esponiendo'l llechu de roca Menefee Shale, este foi subsecuentemente soterráu so 8 metros de sedimentu depositáu. El cañón y el pandu cayen nel «Chaco Core», distintu del más anchu Chaco Plateau; ye una rexón relativamente llana de pacional con infrecuentes y entrepolaos files d'árboles. Especialmente porque la divisoria continental de les Amériques ta a namái 25 quilómetros al oeste del cañón, les carauterístiques xeolóxicu y distintu patrones de desaguadoriu estremes estos dos rexones d'elles y de los cercanos Cayente Chaco, Cayente Gobernador y el valle de Chuska.
Flora y fauna
La flora del Cañón Chaco ye típica de l'atopada nos desiertos altos d'América del Norte: artemisa y delles otres especies de Cactaceae tán en montes secos de piñón y juniperus, esti postreru principalmente nel visu de los pandos. El cañón recibe menos precipitaciones que munches otres partes de Nuevu Méxicu alcontraes a llatitúes y elevaciones similares; polo que, nun tien los bosque templaos de coníferes qu'abonden n'árees al este. La prevalente poca densidá de plantes y vida selvaxe resonó en tiempos antiguos, cuando la sobrepoblación, cultivación expandiente, escesu de caza, destrucción del hábitat, y seca pudo impulsar a los chacoanos a enllenar el cañón de plantes selvaxes y xuegu. Tal asina, inclusive mientres los periodos húmedos, el cañón solamente foi capaz de sofitar a 2000 persones.
Les especies de mamíferos más notables del cañón inclúin l'omnipresente coyote (Canis latrans); el venáu mular, el uapití, y el antílope tamién viven nel cañón, anque son raramente atopaos polos visitantes. Importantes carnívoros más pequeños inclúin a los llobos cervales coloraos, los melandros, los foinos, y dos especies de zorrinos. El parque alluga poblaciones abondoses de royedores, incluyendo dellos pueblos de perrinos de la pradería y pequeñes colonies d'esperteyos, que tán presentes mientres el branu. La escasez local d'agua significa qu'hai relativamente poques especies de páxaros presentes; éstes inclúin los correcaminos, ferres grandes (como los azores de Cooper y los peñerines americanes), les curuxes, los buitre, y los cuervo, anque son menos abondosos nel cañón que n'otros montes más húmedos nel este. Considerables poblaciones de páxaros más pequeños, incluyendo a los canoros, los gorriones, y los carpodacus mexicanus, son tamién comunes. Tres especies de colibríes tán presentes, incluyendo'l diminutu, pero altamente pugnaz, selasphorus rufus; ellos compiten intensamente colos más apacibles archilochus alexandri por hábitats de crianza en arbustos alcontraos cerca de l'agua. Los crotalus oreganus son vistos dacuando nes contornes, anque dellos saurios y escincos son muncho más abondosos qu'otros.
Historia
250px|thumb|Mapa amosando la estensión de l'antigua civilización [[Anasazi.]] 250px|thumb|Víes prehistóriques y Cases Mayores na cuenca del ríu San Juan. thumb|250px|Jackson Stairs.
Puebloanos ancestrales
Los arqueólogos identifiquen al primer pueblu nel Baño San Juan como cazadores-pañadores designaos como arcaicos; baxen de cazadores clovis nómades qu'aportaron al suroeste alredor del años 10 000 e.C. P'aprosimao'l 900 e.C., eses persones vivíen en sitios como'l Covarón Atatl. El pueblu arcaicu dexó bien poca evidencia de la so presencia nel Cañón Chaco. Sicasí, p'aprosimao l'añu 490, los sos descendientes, designaos como fabricadores de canastes, cultivaben de cutio nel cañón, viviendo na aldega Shabik'eshchee y otros asentamientos soterraños.
Una pequeña población de fabricadores de canastes permaneció nel área del Cañón Chaco y desenvolvióse al traviés de delles instancies culturales hasta alredor del añu 800, cuando taben construyendo complexos con forma d'arcu, cada unu entendiendo de cuatro a cinco suites residenciales con kivas soterrañes, árees bien zarraes fueron puestes pa observaciones relixoses y ceremonies. Estes estructures fueron identificaes como carauterístiques de los pueblos pueblo tempranos. Pal 850, la población pueblo —tamién conocíu como los anasazi, d'un términu navajo que significa «antiguu enemigu»— espandiéronse rápido, con miembros morando en pueblos más grandes y mestos. Hai fuerte evidencia d'una industria de procesu ya intercambiu de turquesa que data del sieglu X. Hasta esti momentu, la primer seición del complexu masivu Pueblu Guapu yá foi construyíu, empezando con una columna curvada de 50 habitaciones cerca del actual muriu del norte.
El sistema cohesivu que caracterizó a la sociedá chacoana empezó a desintegrarse alredor del añu 1140, quiciabes de resultes d'una severa seca de 50 años qu'empezó en 1130; la inestabilidá crónica del clima, incluyendo una serie de seques severes, qu'otra vegada mancaron a la rexón ente 1250 y 1450. Otros factores inclúin el patrones de manexu d'agua y la deforestación. Por casu, la madera pa construcción foi importada de montes remotos, como los montes Chuska a 80 quilómetros al oeste. Les comunidaes remotes empezaron a sumir y, pal final del sieglu, les construcciones nel centru del cañón fueron curioso sellaes y abandonaes. La evidencia arqueolóxico y cultural llevó a los científicos a creer que la xente d'esta rexón migró al sur, este y oeste nos valles y drenaxes del ríu Little Coloráu, el ríu Puercu, y el ríu Bravo.
Escavación y proteición
En 1832 el comerciante Josiah Gregg foi'l primeru n'escribir sobre les ruines del Cañón Chaco, refiriéndose a Pueblu Guapu como «construyíu con piedra arenisca fina». En 1849, un destacamentu del Exércitu de los Estaos Xuníos travesó la zona y esaminó les ruines. L'allugamientu yera tan remota, sicasí, que nos siguientes 50 años el cañón foi escasamente visitáu. Dempués d'una curtia reconocencia realizada por estudiantes de la Smithsonian nos años 1870, en 1896 empezó'l trabayu arqueolóxicu formal, al cargu de un grupu del Muséu Estauxunidense d'Historia Natural (la Espedición Esploradora Hyde) qu'empezó a escavar en Pueblu Guapu. Pasaron cinco veranos na rexón, mandando más de 60 000 oxetos a Nueva York y operando una serie de puestos comerciales.
En 1901 Richard Wetherill, que trabayara pa los hermanos Hyde y la so espedición, reclamó, faciendo usu de la posibilidá que daba a cada estadiounidense la llei de Granxes («Act Homestead») de 1862, una facienda de 161 acres de tierra qu'incluyía Pueblu Guapu, Pueblu del Regueru, y Chetro Ketl. Mientres investigaba la reclamación de tierra de Wetherill, l'axente federal de tierra Samuel J. Holsinger informó de les condiciones del mediu físicu del cañón y sobre los sitios, los notables segmentos prehistóricos y les escalinates sobre Chetro Ketl, y documentó la esistencia de diques prehistóricos y antiguos sistemes de regación. El so informe (que finalmente nun foi publicáu) encamentó encarecidamente la creación d'un nuevu parque nacional pa caltener el conxuntu de los sitios chacoanos. Al añu siguiente, Edgar Lee Hewett, que yera presidente de la Universidá Normal de Nuevu Méxicu (que dempués se convirtió na Universidá de la Rexón Montascosa de Nuevu Méxicu), realizó llevantamientos cartográficos de munchos de los sitios chacoanos. L'esfuerzu de Hewett y d'otros ayudó a que'l Congresu aprobara la llei d'Antigüedaes de 1906 («Antiquities Act»), que foi la primer llei estauxunidense pa protexer les antigüedaes (la llei foi una consecuencia direuta del discutiniu que rondaba les actividaes de Wetherill nel área del Cañón Chaco). Esa nueva llei tamién dexaba al Presidente de los Estaos Xuníos establecer por aciu proclamación pública monumentos nacionales. El presidente Theodore Roosevelt, faciendo usu d'esa prerrogativa presidencial, proclamó'l monumentu nacional Cañón del Chaco el 11 de marzu de 1907. Tres ello, Wetherill arrenunció a la so demanda de delles parceles de tierra que tenía nel Cañón Chaco.
En 1949, el monumentu nacional Cañón del Chaco foi ampliáu con tierres vencíes pola Universidá de Nuevu Méxicu. Al volver, los científicos calteníos pola universidá investigaron derechos del área. En 1959 el Serviciu de Parques Nacionales construyó un centru de visitadores del parque, casa del personal, y campings. Como una propiedá histórica del Serviciu de Parques Nacionales, el monumentu nacional foi incluyíu nel Rexistru Nacional de Llugares Históricos el 15 d'ochobre de 1966, nel momentu de la so creación. En 1971, los investigadores Robert Lister y James Judge establecieron el Chaco Center, una división pa investigación cultural que funcionó como un proyeutu común ente la Universidá de Nuevu Méxicu y el Serviciu de Parques Nacionales. Un númberu de proyeutos multidisciplinarios, inspeiciones arqueolóxiques, y escavaciones llindaes empezaron mientres esi momentu. El Chaco Center inspeccionó extensivamente los senderos chacoanos, caminos bien construyíos irradiaos del centru del cañón. Les resultaos d'esa investigación conducieron a Pueblu Altu y otros sitios a interpretaciones académiques aceptaes dramáticamente alteriaes de la cultura chacoana y la rexón de los Cuatro Esquines del Suroeste Estauxunidense.
La riqueza cultural de los restos de los xacimientos arqueolóxicos de la rexón llevó a una nueva ampliación y a la reconversión del pequeñu monumentu nacional. El 19 d'avientu de 1980 establecióse como parque históricu nacional («Chaco Culture National Historical Park»), y ampliáronse 53 km² al área protexida. En 1987, el parque foi designáu Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco. Pa salvaguardar los sitios chacoanos en tierres axacentes del Bureau of Land Management y de la Nación navajo, el Serviciu de Parques desenvolvió un programa multiagencia de Sitiu de Proteición Arqueolóxica de la Cultura de Chaco. Eses iniciatives detallaron la presencia de más de 2.400 sitios arqueolóxicos dientro de les llendes actuales del parque; namái un pequeñu porcentaxe d'ellos fueron escavaos.
Xestión
250px|thumb|Mapa del Parque nacional Históricu de la Cultura Chaco. El Chaco Culture National Historical Park ye xestionáu pol National Park Service, una axencia federal dientro del Departamentu del Interior. Nel añu fiscal 2002-03, el presupuestu añal operáu pol parque foi d'US$ 1 434 000. Enantes a les escavaciones de los años 1980, les escavaciones dientro del parque fueron intensives, implicando'l parcial esmantelamientu o baltadera de murios compuestos y l'estracción de miles d'artefactos. Empezando en 1981, una nueva metodoloxía informada poles creencia tradicionales de los hopi y los pueblu llevó a les restricciones d'eses escavaciones invasivas, prefiriendo sicasí métodos —incluyendo la teledetección, la investigación antropolóxica nes tradiciones orales indies, y dendrocronología— que dexó a los sitios chacoanos relativamente seles. Nesta veta, el Comité de Consulta India Chacoano-Estauxunidense foi establecíu en 1991 n'orde de dexar a los navajo, hopi, pueblu y otros representantes indios una voz nel manexu del parque.
L'actual política del parque manda la restauración parcial de sitios escavaos. El «backfilling», qu'arreya l'usu de sable pa tapar sitios escavaos, ye una de les téuniques utilizaes. Otres iniciatives inclúin el Programa Cielu de Nueche de Chaco, que busca esaniciar l'impautu de la contaminación lumínicia nos aclamaos cielos nocherniegos del parque; sol programa, unos 14 000 visitantes faen usu del Observatoriu Chaco (inauguráu en 1998), telescopios del parque, y programes rellacionaos cola astronomía. Aun así, les reliquies chacoanas fuera de les llendes del parque fueron amenaciaes pol desenvolvimientu: un exemplu foi l'arrendamientu competitivu de tierres federales na Cuenca San Juan pa la minería de carbón qu'empezó en 1983. Dende eso, amplios depósitos de carbón darréu ocuparon el parque.
Sitios
250px|thumb|Pueblu Del Regueru. 250px|thumb|Pueblu Guapu, la mayor de les Cases Grandes del Chaco. 250px|thumb|Faxada Butte, cañón del Chaco (pel branu). 250px|thumb|Faxada Butte, cañón del Chaco (pel iviernu). 250px|thumb|Cerámica escavada nel parque de la cultura Chaco. Los chacoanos construyeron los sos complexos a una distancia de 14 quilómetros del suelu del cañón, coles parés de delles estructures alliniaes cardinalmente col ciclu de 18,6 años de mínima y máxima salida y puesta de la lluna. Nueve Cases Grandes tán asitiaes al llau norte del Chaco Wash, na base de monumentales pandos de sable. Hai otres 14 Cases Grandes, que tán arrexuntaes debaxo d'alcuerdu al allugamientu xeográficu con respectu al cañón.
Cañón central
La porción central del cañón contién los complexos chacoanos más grandes. El más estudiáu ye Pueblu Guapu; cubriendo cuasi 8.000 quilómetros cuadraos y conteniendo siquier 650 habitaciones, ye les Casa Grande más grande. Pueblu Guapu ta estremáu en dos seiciones por un muriu precisamente alliniáu de norte a sur, estremando la plaza central. Un Gran Kiva foi puestu en cada llau de la paré, creando un patrón simétricu común a munches de les Grandes Cases chacoanas, so finalización, yera aproximao del tamañu del coliséu romanu.
Cerca ta Pueblu del Regueru; fundáu ente los años 1050 y 1075 y completáu a empiezos del sieglu XII, ta alcontráu cerca de Pueblu Guapu, nuna desaguada conocida como la Fienda del Sur. Casa Requexada, allugando un Gran Kiva y relativamente aisllada d'otros sitios nel Cañón Chaco, atopar al sur del Chaco Wash, axacente al senderu chacoano que lleva a la puesta de pasos pronunciaos qu'algamen el visu del pandu Chacra. El kiva permanez namái, ensin estructures residenciales nin de soporte; dalguna vegada tuvo un pasiellu de 12 metros dende'l kiva soterrañu a dellos niveles sobre la tierra. Chetro Ketl, asitiáu cerca de Pueblu Guapu, tien la forma típica de D de munchos otros complexos centrales, pero ye llixeramente más pequeñu. Empezáu ente los años 1020 y 1050, los sos 450-550 habitaciones compartíen namái un kiva. Los científicos envaloren que tomó 29.135 hores de persona de construcción pa edificar solamente'l Chetro Ketl; Hewett envaloró que riquió la madera de 5.000 árboles y 50 millones bloques de piedra.
Kin Kletso («Casa Mariella») foi un complexu de tamañu medianu asitiáu a 0,8 metros al oeste de Pueblu Guapu; amuesa fuerte evidencia de construcción y ocupación de pueblos pueblo del norte de la Cuenca San Juan. La so forma y diseñu rectangular ta rellacionáu col grupu cultural pueblu II, más que col estilu de pueblu III o la so variante chacoana. Contién alredor de 55 habitaciones, cuatro kivas de planta baxa, y una torre cilíndrica de dos pisos que pudo funcionar como kiva o como centru relixosu. Evidencia d'una industria de producción obsidiana foi afayada cerca de l'aldega, que foi construyida ente los años 1125 y 1130.
Pueblu Altu, una Casa Grande de 89 habitaciones, ta asitiada enriba del pandu cerca del mediu del Cañón Chaco, y ta a 1 quilómetru de Pueblu Guapu; empezó ente los años 1020 y 1050. La so llocalización fixo a la comunidá visible pa la mayoría de los habitantes de la Cuenca San Juan; a éstes taba a namái 3,7 quilómetros al norte de Tsin Kletsin, nel llau opuestu al cañón. La comunidá foi'l centru d'una industria de procesu d'abaloriu- y turquesa- qu'influyó'l desenvolvimientu de la mayoría de les aldegues nel cañón; la producción de ferramientes de pedernal yera tamién común. Una investigación encabezada pol arqueólogu Tom Windes nel sitiu suxurió que namái un puñáu de families, quiciabes ente cinco y venti, realmente vivieron nel complexu; esto puede implicar que'l rol principal de Pueblu Alto nun foi residencial. Otra Casa Grande, Nuevu Altu, foi construyida nel norte del pandu cerca de Pueblu Altu; foi fundada a fines de la década del 1100, momentu en que la población chacoana taba menguando nel cañón.
Periferia
Nel norte del Cañón Chaco hai otru grupu de Cases Grandes; de les cualos la más grande ye Casa Chiquita, una aldega construyida na década de 1180 cuando, nun periodu de grandes precipitaciones, la cultura chacoana taba espandiéndose. El so diseñu presentaba un perfil más pequeñu y cuadráu; tamién-y faltaba les places abiertes y kivas separaes de los sos predecesores. Piedres más grandes y cuadraes fueron utilizaes na albañilería; kivas fueron diseñaes na tradición del norte de Mesa Verde. 3,2 quilómetros sol cañón ta Peñasco Blanco, un edificiu compuestu con forma d'arcu construyíu sobre'l cantu del sur del cañón en cinco etapes distintos ente los años 900 y 1125. Una pintura del cantil (la «Platografía Supernova») cercana puede rexistrar el avistamiento de la supernova SN 1054 el 5 de xunetu de 1054.
Hungo Pavi, alcontrada a namái 2 quilómetros d'Una Vida, midía 266 metros de circunferencia. Esploraciones iniciales revelaron habitaciones de 72 plantes, con estructures llegando a 4 pisos d'altu; una kiva circular foi identificada. Kin Nahasbas (construyida nel sieglu IX y el sieglu X) foi otra ruina importante; ta asitiada al norte d'Una Vida, asitiada al pie del norte del pandu. Escavación llindada foi dirixida nesta área.
Tsin Kletzin («Llugar de Charcoal»), un complexu alcontráu nel pandu Chacra y asitiáu sobre Casa Requexada, ta a 3,7 quilómetros al sur de Pueblu Altu, nel llau opuestu al cañón. Ta cerca del Dique Weritos, una estructura masiva que según los científicos aprovía a Tsin Kletzin tola so agua doméstico. El dique trabayaba reteniendo'l líquidu de les nubes nun banzáu. Aun así, los grandes resquiebros que se producieron forzaríen a los residente a reconstruyir regularmente'l dique y dragar l'área de receición d'agua.
Direutamente al norte hai comunidaes que son inclusive más remotes, incluyendo les Ruines de Salmón y les Ruines de Aztec, que tán xunto al río San Juan y el ríu Animes, cerca de Farmington; estos fueron construyíos mientres un periodu de 30 años de seca qu'empezó nel añu 1100. Direutamente a 100 quilómetros al sur del Cañón Chaco, nel Gran Senderu del Sur, atópase otru grupu de comunidaes perifériques. La más grande d'elles ye Kin Nizhoni, que ta a 2100 metros sobre'l pandu.
Cases Grandes
Inmensos complexos conocíos como «Cases Grandes» fueron centros claves pa ejemplificar los estilos arquiteutónicos y los cultos chacoanos. La so carauterística más notable ye'l so gran volume; la mayoría de los complexos nel Cañón Chaco promediaban les 200 habitaciones cada unu, con dalgunos llegando a 700 habitaciones. Los tamaños de les habitaciones tamién yeren considerables, con techos altos comparaos coles construcciones feches en periodos anasazi previos. Tamién taben bien entamaos, con seiciones vastes o aletes construyíes nuna sola instancia. Les cases tán xeneralmente empobinaes frente al sur, coles árees de plaza cuasi siempres zarraes por edificios d'habitaciones separaes o de parés altes. Les construcciones predominantemente de munches plantes de cutiu teníen cuatro o cinco pisos d'altu.
Estructures ceremoniales conocíes como kivas fueron construyíes en proporción al númberu d'habitaciones nun pueblu. En permediu, una pequeña kiva yera construyida por cada 29 habitaciones. Nueve complexos tamién allugaben una Gran Kiva, que podía midir más de 19 metros de diámetru. Toles kivas chacoanas compartíen carauterístiques arquiteutóniques distintives, incluyendo les puertes con forma de T y dinteles de piedra. Anque murios y complexos simples fueron construyíos, les Cases Grandes fueron principalmente construyíes con parés de mampostería, dos pared paraleles d'allugamientu, bloques d'arenisca planos delimitados con amiestu de magre fueron construyíos. L'espaciu ente los murios yera enllenáu con cascotes, que depués formaben el nucleu del muriu. Los murios dempués yeren cubiertos con una capa delgada de pequeñes pieces d'arenisca.
Usu
Los edificios meticulosamente diseñaos que caracterizaron a los complexos chacoanos más grandes nun remanecieron hasta aproximao l'añu 1030. El pueblu chacoano combinaba diseños arquiteutónicos primeramente entamaos, alliniadures astronómiques, xeometría, panorames, ya inxeniería pa crear un centru urbanu antiguu d'arquiteutura pública única. Los investigadores concluyeron que'l complexu pudo tener una población residencial relativamente pequeña, con grupos más grandes arrexuntaos namái temporalmente pa eventos y ceremonies añales. Sitios más pequeños, aparentemente con un calter más residencial, tán esvalixaos cerca de les Grandes Cases en y alredor del Cañón Chaco.
Pa esi tiempu, la comunidá de puebloanos ancestrales (anasazi) tamién esperimentó una puxanza de la población y la construcción. A lo llargo del sieglu X, les téuniques de construcción chacoanas espandiéronse gradualmente dende'l cañón a rexones vecines. Pal añu 1115, siquier 70 pueblos periféricos cola arquiteutura carauterística chacoana construyeron dientro de los 65.000 quilómetros cuadraos que componen la Cuenca San Juan. Los investigadores alderiquen la función de les construcciones, dalgunes de les cualos son lo suficientemente grandes pa ser consideraes Cases Grandes. Dalgunos suxuren que pudo haber más que comunidaes llabradores, quiciabes funcionando como estaciones de comerciu o sitios ceremoniales.
Pablo Vaquero
Pablo Martínez Vaquero ye un periodista español n'activu. Dende 2001 ye redactor y presentador de los Servicios Informativos del Centru Territorial de Televisión Española (TVE) d'Asturies. Mientres les décades de los años 80 y 90 trabayó en delles cadenes de radio y televisión rexonales y estatales amás d'en redacciones de diarios asturianos como La Voz de Asturias o La Nueva España, ente otres publicaciones y periódicos. Espertu en deportes y especializáu en fútbol trabayó como periodista deportivu pa delles publicaciones y el programa de Radio Nacional d'España (RNE) y Radio Esterior d'España (REE) “Tableru Deportivu” so la direición de Juan Manuel Gozalo. Cursó estudios de Periodismu Audiovisual nel Institutu Oficial de Radio y Televisión de Madrid y la carrera de Xeografía y Hestoria na so Asturies natal. Escribe pa publicaciones culturales y musicales. Na so mocedá foi redactor de dellos "fanzines undergrounds" y guitarrista y vocalista del grupu d'estilu mod años 60 Los Esperteyos. Ye autor de los llibros “Leitmotiv” (Ed. Charada, 1996) y “¡Agora!, non mañana” (Editorial Mileniu, Lérida, 2009).
Chihiro Onitsuka
Chihiro Onitsuka (鬼束ちひろ) ye una cantante ya intérprete xaponesa de J-Pop orixinaria de la Prefeutura de Miyazaki.
Debú
Poco primero de la so graduación ganara una audición, y al terminar los sos estudios empezó la so carrera de cantante profesional sol sub-sellu de Toshiba EMI llamáu Virgin Tokyo. Mientres 1999 envalórase que Chihiro creó averada unes 60 cantares nun periodu de 6 meses, hasta que finalmente debutó na industria col so primer single tituláu "Shine", que foi llanzáu'l 9 de febreru del añu 2000.
El so segundu single, "Gekkou", foi utilizáu como tema principal pal drama de televisión xaponés de la cadena TV Asahi llamáu TRICK, y gracies a esto fixo empezó a llamar mayormente l'atención, convirtiéndose esta tema yá nel so primer ésitu, permaneciendo cuasi cuarenta selmanes nes llistes d'Oricon y vendiendo más de 600 mil copies. Finalmente'l 7 de marzu del 2001 llanzóse'l so primer álbum d'estudiu "Insomnia", que algamó'l puestu nᵘ 1 nes llistes xaponeses, superando'l millón y mediu de copies vendíes. Naide esperábase que l'álbum siquier algamara'l millón, porque les estadístiques demostraben que los fanáticos que siguíen a Chihiro nesi tiempu nun superaben a esi númberu e tamién analizando les ventes anteriores de los sos senciellos promocionales.
Poco dempués de llanzase'l so álbum y ser tou un ésitu, empezó la so primer xira nacional, onde tamién participó nel Festival Rock In Japan mientres tol 2001 en caúna de les sos locaciones planiaes. A finales d'esi añu'l so cuartu single "Mamei" foi premiáu poles meyores lletres nun cantar polos Japan Record Award, y en marzu del 2002 Insomnia foi gallardoniáu pola mesma retribución como'l Meyor Álbum de Rock d'esi añu. Mientres tol añu 2002 hubo enforma trabayu pa Chihiro, principalmente en quiciabes demasiaes presentaciones en direuto que tenía planiaes na so xira, onde inclusive dalgunes tuvieron que ser retardaes yá que yera humanamente imposible realizales pa l'artista y el so equipu. Darréu dempués que terminó la xira, Chihiro detien la so actividá musical por escesu de trabayu. N'ochobre prauticar una operación a les sos cuerdes vocales que taben notablemente estropiaes, y anuncióse que se tomaría un descansu a lo menos tou esi añu. Namái se llanzaron dos singles esta dómina, pero yá ensin aguantalo Chihiro torna a los escenarios nel mes de payares na Casona de les Artes Marciales, con gran ésitu.
Nel 2003 llanzóse'l single "Ii Hi Tabidachi, Nishi y", cover de la tema orixinal de Momoe Yamaguchi "Ii Hi Tabidachi", y tamién "Watashi to Walts wo", el que sería los so últimu trabayu dientro de Toshiba EMI. El 17 de marzu del 2004 EMI llanza "SINGLES BOX", una compilación de los 10 singles realizaos por Chihiro hasta esi momentu, y en contra del so consentimientu. A la moza dixérase-y que se llanzaría los so nuevu álbum d'estudiu (yá que tenía abondo material pa yá faer un nuevu álbum) y tamién un llanzamientu en DVD, pero a los so llombos llanzóse esta caxa coles sos singles, lo que enfureció a la moza artista. Por cuenta de esto ye anunciáu al poco tiempu, el 3 d'abril del 2004 que Chihiro Onitsuka arrenunciaba al so sellu Toshiba EMI, según tamién a la so axencia, MELODY STAR RECORDS.
Cambéu de sellu
En tando pocu más d'un mes con un futuru inciertu, finalmente foi anunciáu que Chihiro convertir nuna artista más d'Universal Music, y el so asesoramientu musical queda al cargu de Sony Music Entertainment Japan. Chihiro entra al sub-sellu d'Universal en Xapón llamáu A&M RECORDS, siendo la primera en faelo.