cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia de Francia
Edá Moderna
Francia participa de la puxanza de los descubrimientos xeográficos particularmente nel nuevu mundu. Na actividá intelectual, Descartes marcó decisivamente la orientación del pensamientu occidental col so Racionalismu. Lluis XIII (1610-1646) y el so ministru'l Cardenal Richelieu dirixeron a Francia mientres la so intervención na Guerra de los Trenta Años, arruinando los dominios ya influencia de la Casa d'Austria. A Lluis XIII y Richelieu, siguiéron-yos la rexencia y Mazarino, y depués Lluis XIV, con quien Francia daría a conocer al mundu tou la so rellumanza. thumb|right|right|[[Denis Diderot, impulsor de L'Encyclopédie xunto a D'Alembert. Semeya de Louis-Michel van Loo, 1767.]] El sieglu XVII ta marcáu pola instauración de la "Monarquía absoluta" o "Absolutismu", que se consolida al traviés de Lluis XIV, el "Rei Sol". L'intentu d'imitación o copia en que s'empeñaron los pueblos vecinos y los sos gobernantes pola almiración ya influxu que Francia producía condució al advenimiento del llamáu "Despotismu ilustráu". La presión que producía'l poder de Francia condució a guerres con tolos sos vecinos los cualos aliábense ente sigo pa consiguir enfrentáse-y y contene-y. Asocedió-y Lluis XV, y Lluis XVI. Dende finales del sieglu y mientres tol siguiente'l país foi epicentru d'enclinos intelectuales que se conocen sol términu de la Ilustración, antoxana de la Revolución francesa y la Revolución industrial. Esti movimientu de gran influencia nes ciencies y les artes, tuvo como principales representantes intelectuales a los enciclopedistes Denis Diderot y D'Alembert según a los filósofos Jean-Jacques Rousseau y Voltaire. L'influxu de los ideales revolucionarios motivaría fondos tresformamientos de grandes consecuencies nel mundu enteru.
Revolución francesa
thumb|Mapa de la [[Primer República Francesa]] Foi un procesu social y políticu que se desenvolvió ente 1789 y 1799 que les sos principales consecuencies fueron l'abolición de la monarquía absoluta y la proclamación de la República, esaniciando les bases económicu y social del Antiguu Réxime. Magar la organización política de Francia bazcuyó ente república, imperiu y monarquía mientres 75 años dempués de que la Primer República cayera tres el golpe d'estáu de Napoleón, lo cierto ye que la revolución marcó'l final definitivu del absolutismu y dio a lluz a un nuevu réxime onde la ciudadanía, y en delles ocasiones les mases populares, convertir na fuercia político dominante nel país.
Edá Contemporánea
right|thumb|L'[[Imperiu Napoleónicu (1811).]] thumb|[[Napoleón I.]] El Consuláu y la primer República dexaríen el so llugar a Napoleón Bonaparte, que se fixo col poder en Francia metanes la Revolución francesa. Napoleón batallando n'Italia y Exiptu (a onde llevó científicos y estudiosos investigadores, inaugurándose asina la "exiptoloxía"), llueu dirixó la contraofensiva francesa ante les potencies europees que pretendíen restaurar l'antiguu réxime, d'esta manera, xeneral victoriosu convertíu n'héroe de la revolución, coronar a sí mesmu Emperador de Francia en 1804, y construyó un vastu Imperiu que lideró'l continente. Mientres l'Imperiu de Napoleón I los territorios de Francia estender hasta la frontera con Rusia. Eslleió'l Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, y estendió y afitó los ideales revolucionarios por toa Europa, y arriendes d'ello, el mundu. Napoleón, tan xeniu militar como estadista, escurrió'l "Bloquéu Continental", pa dar una mayor consecuencia económica a los sos tresformamientos políticos. Promulgó un códigu civil, al que se denominó darréu "Códigu Napoleónicu", modelu nel so xéneru. Napoleón, el grande, enfrentóse victoriosu en delles guerres a les coaliciones de los sos rivales. Finalmente hubo de ser ganáu pola Europa entera asociada. Asina concluyó esti Imperiu. Bonaparte entá volvió, pero les demás potencies europees, medroses, nun-y dieron tregua. Corría l'añu 1815 y foi definitivamente derrotáu.
Restauración
Cuando Napoleón finó en 1821 na islla de Santa Elena, Lluis XVIII tomó per segunda vegada l'imperiu pero esta vegada coles enseñances de la revolución. Nel Congresu de Viena intentóse restaurar el mapa políticu européu. Sicasí, removiérense los cimientos de la vieya Europa, y yá nun volvería ser la mesma. Se entronizó a Lluis XVIII de la dinastía Borbón, (l'Antiguu Réxime práuticamente volviera gobernar en Francia) a quien asocedió Carlos X, pero nesti casu'l pueblu francés decidíu a nun aceptar el xugu monárquicu, sublevóse y españó la revolución de 1830, que derrocaría a los monarques ya instauraría un nuevu ámbitu políticu denomináu 'monarquía popular' col parcial respaldu del pueblu. De la mesma, sería coronáu Luis Felipe I, el "rei ciudadanu". En 1839 Francia declára-y la guerra a Méxicu (la conocida como la Guerra de los Pasteles), poles reclamaciones feches pol embaxador de Francia de pagar seiscientos mil pesos a un pasteleru por unos pasteles que nun pagaron los soldaos d'Antonio López de Santa Anna y el fusilamiento d'un ciudadanu francés acusáu de piratería.
Segunda República Francesa
Dempués de l'abdicación de Luis Felipe por causa de los movimientos revolucionarios de febreru de 1848 col oxetivu preciso y absoluto de derrocar la monarquía y establecer definitivamente una república, créase un gobiernu provisional. De febreru hasta'l 23 d'abril de 1848, fecha de les primeres eleiciones a l'Asamblea nacional, el gobiernu provisional de la República componer de republicanos moderaos, de radicales y de socialistes. Esa etapa conozse como la República Social y Democrático». Nes eleiciones xenerales, les primeres con sufraxu universal masculín, el pesu del votu llabrador, tradicionalmente apoderáu poles clases más conservadores, imprime a la política nacional un francu xiru escontra la derecha. Unes primeres midíes impopulares adoptaes ensin demoranza provoquen manifestaciones de protesta en París del 23 al 26 de xunu de 1848 (les «Xornaes de xunu»). Declárase l'estáu de sitiu y la revuelta ye duramente reprimida. El 10 d'avientu de 1848, el primer Presidente de la República francesa ye escoyíu por sufraxu universal masculín: tratar de Luis Napoléon Bonaparte, sobrín de Napoleón Bonaparte. Ante la negativa de l'Asamblea a modificar la Constitución pa la so reeleición, prepara un golpe d'Estáu que lleva a cabu'l 2 d'avientu de 1851. El 7 de payares de 1852, un nuevu plebiscitu pon fin a la Segunda República ya instaura el Segundu Imperiu.
Segundu Imperiu francés
thumb|left|[[Ferdinand de Lesseps, diplomáticu francés que construyó la Canal de Suez.]] Napoleón III de Francia, sobrín de Napoleón I, dio un golpe d'Estáu ya instauró un nuevu Imperiu. El nuevu Réxime intentó compaxinar un gobiernu autoritario y personalista col caltenimientu de los principios lliberales burgueses. Napoleón III exerz el poder executivu ausiliáu polos sos ministros. El poder lexislativo partir en trés cámares: un Conseyu d'Estáu, designáu pol emperador y encargáu d'ellaborar los proyeutos de llei; un Senáu, guardián de la Constitución imperial y compuesto por senadores vitalicios tamién nomaos por Napoleón; y un Congresu, escoyíu por sufraxu universal masculín pero ensin iniciativa llegal. So una apariencia de participación popular, calteníase un réxime conservador al gustu de l'alta burguesía. La estabilidá política foi acompañada d'una economía que favoreció'l desendolque de tolos sectores granibles y la medría de los sofitos sociales al réxime.
Pa restaurar el grandor de Francia, Napoleón III desenvolvió una activa política imperialista llevando a cabo expedición escontra África y Estremu Oriente, venció con Inglaterra a Rusia na Guerra de Crimea, pero intervieno ensin ésitu en Méxicu al intentar constituyir un imperiu lliberal gobernáu por Maximiliano I y venció tres la derrota sufierta pol so exércitu nel marcu de la guerra franco-prusiana de 1870-1871. Victor Hugo foi un intelectual que denunciaba los desaciertos del réxime. Mientres esti periodu rexistró la más radical tresformamientu urbanísticu y d'infraestructures de la historia de París. Tres l'abdicación de Napoleón III, surde de volao la esperiencia de la "Comuña de París" qu'instaura formalmente y definitivamente en Francia'l réxime republicanu. En Francia invéntase'l globu aeroestático.
Tercer República
Mientres les últimes décades del sieglu XIX, Francia al igual que les demás potencies europees ve un ámbitu de parcial desenvolvimientu social y económicu y de la mesma llanzar a colonizar África (ocupando en norte, el Magreb; nel occidente, Sudán y Guinea; nel centru, el Congo; nel sur, Madagascar; y nel oriente, Somalia) y Asia (nel oeste, El Líbanu y Siria; nel sureste, Indochina), ente otros. La situación d'esti procesu colonizador dio orixe a numberosos conflictos como'l incidente de Fachoda frente a Gran Bretaña pola posesión d'una parte del Sudán, que se vio resueltu al traviés de la "Entente cordiale", o la Crisis de Tanger frente a Alemaña, pola hexemonía en Marruecos, que tamién se solucionó favorablemente.
Primer Guerra Mundial
Poles sos carauterístiques, la I Guerra Mundial en parte puede resumise como una Guerra ente Francia y los sos aliaos versus Alemaña y los sos aliaos. Francia resultó vencedora nesta guerra que se desenvolvió ente 1914 y 1918, y que-y dexó recuperar les provincies d'Alsacia y Lorena, anexonaes per Alemaña dende la guerra franco-prusiana de 1870. Dende 1918, Francia tuvo'l control de la rexón del Sarre hasta qu'en 1935, tres un plebiscitu y respetando la so resultancia, devolver a Alemaña. Les estroces materiales dexaron la infraestructura del país en peor estáu que la d'Alemaña, país que resultó ganáu nel conflictu.
Segunda Guerra Mundial
La II Guerra Mundial resultó ser el conflictu que marcó la xeopolítica mundial qu'en parte ta presente na actualidá. Francia anque finalmente resultó vencedora nel bloque aliáu foi práuticamente ganada al entamu de la guerra. Los fechos fueron que Francia y Reinu Xuníu declararon la guerra a l'Alemaña nazi el 3 de setiembre de 1939 en virtú d'un tratáu suscritu con Polonia, que'l so territoriu fuera invadíu pola Wehrmacht, exércitu alemán. Francia foi ganada mientres la primer parte de la guerra, lo que llevó a que la metá norte y parte del oeste del país fora ocupada polos alemanes y la metá sur gobernada pol gobiernu collaboracionista de Vichy. El país foi finalmente lliberáu gracies a los esfuercios conxuntos de los aliaos, de les tropes de la "Francia llibre" y de la Resistencia entamada nel interior del país.
Post guerra
Dempués d'una depuración llindada de los elementos collaboracionistes, Francia entamó un llabor de reconstrucción y de rellanzamientu de la economía en parte gracies al Plan Marshall. Amás convirtióse nuna de los cinco potencies con derechu a vetu nel Conseyu de seguridá de la Organización de les Naciones Xuníes (ONX), y nuna de los cuatro potencies vencedores ocupantes d'Alemaña. Francia nuevamente tuvo sol so control a la rexón del Sarre, dende 1945 hasta 1957 en que tres un plebiscitu foi devueltu a Alemaña.
Cuarta República Francesa
En terminando la guerra, fórmase un gobiernu provisional presidíu pol xeneral Charles de Gaulle, que da pasu a la Cuarta república. La Cuarta república tuvo que faer frente a la crisis de la descolonización, que les sos resoluciones más dramáticos socedieron en Vietnam y Arxelia, traumática pa los colonos pero inmensamente más pa los futuros ciudadanos de los nuevos Estaos.
Francia y la construcción europea
Francia ye unu de los seis estaos fundadores de les comunidaes europees que dieron orixe a l'actual Xunión Europea (XE).
Desque en 1950, Robert Schuman, Ministru d'Asuntos Esteriores, pronunció la so célebre declaración, dambos países (Francia y Alemaña) son consideraos como'l motor de la comunidá europea.
Dientro de los personaxes claves de la Unión Europea, destáquense franceses como Jean Monnet, Jacques Delors y el mesmu Schuman.
Actualidá: Quinta república
De 1959 a 1969, vuelve'l xeneral De Gaulle, que reformó la constitución pa dar mayor estabilidá a los gobiernos (Quinta República) y tuvo qu'enfrentar los trascendentales acontecimientos de "mayu del 68".
Francia convertir en potencia nuclear, y nel marcu de la guerra fría, Francia xunir a la OTAN anque se retiró de la estructura militar de la OTAN en 1966 so mandatu de Charles de Gaulle, volviéndose a incorporar en 2009 mientres la presidencia de Nicolás Sarkozy.
El gobiernu socialista de François Mitterrand, enllantar en Francia dende empiezos de los años 1980, hasta mediaos de los 1990, cuando foi reemplazáu pola alministración de Jacques Chirac.
Francia sofito a Estaos Xuníos na Guerra del Golfu (1990), según nel derrocamientu del réxime Talibán, sicasí dempués Dominique de Villepin a la cabeza de la diplomacia francesa, lideró'l bloque de países que s'opunxo a la invasión d'Iraq de 2003, amenaciando con utilizar el so derechu a vetu nel Conseyu de Seguridá de Naciones Xuníes, llevando a un enfriamientu de les rellaciones cola alministración de George W. Bush.
En 2005, tres la muerte de dos nuevos musulmanes d'orixe africanu mientres escapaben de la policía, produciéronse numberosos disturbios por tol país.
El candidatu de la centroderecha, Nicolas Sarkozy, ganó los comicios eleutorales del 6 de mayu de 2007 pa ocupar la Presidencia de la República Francesa, asocediendo a Jacques Chirac.
El socialista François Hollande (actual gobernante) convertir nel 24º presidente de la República Francesa'l 15 de mayu de 2012, en ganando nes urnes al entós presidente Nicolas Sarkozy.
Francia mientres les últimes décades foi un país pioneru de la globalización y nel desenvolvimientu y práutica de la teunoloxía.
Villaseca de Uceda
Villaseca de Uceda ye un conceyu español de la provincia de Guadalaxara, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Tien una superficie de 13,28 km² con una población de 48 habitantes y una densidá de 3,54 hab/km².
Dieudonné (Oise)
Dieudonné ye una comuña francesa del departamentu d'Oise, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Bob Stephenson
Robert J. "Bob" Stephenson ye un actor de cine, actor de televisión, productor y guionista d'Estaos Xuníos, que posiblemente ye meyor conocíu pol so papel del xérif Jimmy Taylor na serie de televisión Jericho (de CBS).
Asistió a la Universidá de California en Santa Bárbara. Interpretó a un vagamundu nel videu del cantar «Lazy» del grupu británicu de música electrónica X-Press 2, cantada pol cantante escocés David Byrne (de Talking Heads), qu'algamó'l númberu 2 nel Reinu Xuníu, el númberu 1 nes llistes de baille d'EE.XX. y el númberu 1 en Siria en 2002.
Richard Bright
Ye conocíu pol so papel como Al Neri na triloxía The Godfather (The Godfather, The Godfather Part II y The Godfather Part III). Al Neri y Connie Corleone Rizzi son los únicos personaxe secundarios qu'apaecen nes trés películes.
Biografía
Fíu de Ernest Bright, un constructor de buques, y de Matilda. Bright foi'l menor de cuatro hermanos, tolos cualos fueron nomaos igual que dellos reis británicos. Al nacer, Bright foi nomáu Richard n'honor de Ricardu I d'Inglaterra (Ricardo corazón de Lleón). Empezó la so carrera faciendo televisión en direutu en Manhattan, a la edá de 18 años, y fixo'l so debú na película de Robert Wise Odds Against Tomorrow. En 1959 tamién trabayó en delles películes mientres l'empiezu de la so carrera col so amigu Sam Peckinpah.
En 1965 ye llanzáu como estrella pol poeta Michael McClure nun show de dos persones na obra The Beard, actuando nesta en Londres, Nueva York, Los Angeles y San Francisco, sobre la hora del zarru toles nueches. Él y el so co-estrella femenina Billie Dixon fueron deteníos por sopelexar obscenidades y asemeyar actos sexuales. La Unión Americana de Llibertaes Civiles (ACLU) representar pa defender a Bright, citando la Primer Enmienda de derechos a la llibertá d'espresión. A la fin, los cargos contra Bright fueron tornaos.
Participación en The Godfather
En 1972, apaeció en The Godfather, l'adaptación de Francis Ford Coppola, como Al Neri, unu de los capos de Michael Corleone (Al Pacino). A la fin de la primer película, el so personaxe, vistíu como un axente de policía, asesina al xefe de la mafia rival Emilio Barzini y a les sos secuaces na famosa escena del bautizu na película. Bright tamién se presentó como Neri, en The Godfather Part II na qu'asesinó a Fredo Corleone (John Cazale) al rematar la película, y nel Padrín III asesina al banqueru del Vaticanu, l'Arzobispu Gilday, a la fin de la película. "Neri tomó un tren a Roma. Va Encender la lluz d'una vela pal arzobispu". Pallabres del nuevu Padrín, Vincent Corleone, qu'encarga al veteranu secuaz). Gracies a les películes de The Godfather, Bright interpretó con frecuencia a tipos criminales y gánsteres a lo llargo de la so llarga carrera.
CNCO
en L'Habana, Cuba. Ye cantante, compositor, y guitarrista. Emigró a Tampa, Florida (Estaos Xuníos) cola so familia. Anguaño sigue estudiando, recibiendo clases en llinia.
Richard Bright
Filmografía
Amás d'estes películes, fixo múltiples apaiciones en televisión dende 1957 hasta 2005.
CNCO
Tuvo a puntu de ser esaniciáu de La Banda yá que nun llogró la puntuación necesaria, pero Ricky Martin dio-y una segunda oportunidá y pasó l'audición col so votu y el de los otros xueces (Laura Pausini y Alejandro Sanz).
Richard Bright
Muerte
Bright foi cutíu y muertu por un autobús turísticu nel Upper West Side de Manhattan el 18 de febreru de 2006. Foi pilláu pola rueda trasera del autobús y morrió nel actu, acordies colos detectives y los testigos. El conductor nun tenía conocencia del accidente hasta que foi echáu voz de nel momentu de llegar a l'Autoridá Portuaria nel centru de Manhattan. Nun se formularon cargos. Bright finó con 68 años.
CNCO
Joel Pimentel
Joel Pimentel de Lleón nació'l, n'Hesperia, California (Estaos Xuníos). Ye'l segundu de cuatro hermanos d'una familia d'ascendencia mexicana. Terminó los sos estudios en 2016.
Richard Bright
Muerte
Sobrevíven-y el so esposa, Rutanya Alda, el so fíu Jeremy, la so fía Dianne, y el so hermanu Charles.
CNCO
Joel Pimentel
Presentar en La Banda col cantar «Cien oveja», que nun-y favoreció primeramente; sicasí, los los xueces dexáron-y que cantara otru cantar, que foi «I See Fire» d'Ed Sheeran.
Zabdiel de Jesús
Zabdiel de Jesús Cólon nació'l, en Bayamón, Puertu Ricu. Dende pequeñu tuvo interés pola música, aprendiendo a tocar preseos como'l pianu, mandolina, batería, guitarra y ukulele, ente otros. Na escuela cimera practicaba l'actuación y el baille de ballet.
Zabdiel llogró un 90 % de los votos del públicu col cantar «Mientes» del grupu Camila.
Ganadores de La Banda
Los integrantes de la banda CNCO participaron nel concursu televisivu La Banda d'Univision, creáu por Simon Cowell. L'oxetivu del programa yera buscar mozos talentosos pa xunilos y crear un fenómenu llatinoamericanu. El concursu tenía varies etapes nes cualos los concursantes teníense qu'enfrentar a distintos retos tales como aprender un cantar con coreografía y grabar un videoclip en menos de 24 hores. Depués d'eses etapes quedaron 12 finalistes, que enfrentáronse en grupos y de manera individual mientres trece selmanes. Los ganadores fueron electos por decisión del públicu y los xueces del programa, Ricky Martin, Laura Pausini y Alejandro Sanz. La banda formó'l 13 d'avientu de 2015, nel últimu episodiu de la temporada. Mientres el programa interpretaron ésitos d'Ed Sheeran, Maluma, Chayanne, Maná, J Balvin y Justin Bieber, ente otros.
El premiu consistía nun contratu de grabación con Sony Music Latin, y designárase al raperu Wisin pa producir el so primer álbum. Ricky Martin convertir nel so manejador.
Na final interpretaron el cantar «Devuélvime'l mio corazón». Dos selmanes dempués de ganar La Banda cantaron nuevamente esa tema en Times Square, mientres la celebración d'Añu Nuevu 2016 de Univision.
Primer cita, l'álbum debú
El 29 de xineru de 2016 llanzaron el so primer senciellu, «Tan fácil», que debutó nel Latin Rhythm Airplay de Billboard nel númberu 25, na llista de Hot Latin Songs nel númberu 23; algamó más palantre el 1 na carta de "Airplay Latin". El 30 de xineru de 2016 celebraron el so primer conciertu en The Fillmore Miami Beach.
El 12 de febreru empezaron la so xira como actu d'apertura nel One World Tour de Ricky Martin para dalgunos de los sos shows n'Estaos Xuníos, incluyendo Hollywood, Florida y San Xuan de Puertu Ricu y partes d'América del Sur incluyendo Chile y Arxentina.
El 13 de mayu, llanzaron el so segundu senciellu "Quixera", qu'algamó'l so puntu máximu nes llistes llatines Hot Latin de Billboard nel númberu 29, y el videu'l 3 de xunu. Tamién en mayu, cantaron l'himnu nacional nel Estadiu Yankee.
El 13 de xunetu, la banda tuvo seis nominaciones y ganaron cinco d'elles, nos Premiu Xuventú.
N'agostu, el so Fandom 'CNCOwners', votaron al primer llugar de la banda en "Favorite New Latin Boy Band Poll" de Billboard, con CD9 en segundu llugar y Dvicio terceru. El 23 d'agostu, Nun xuegu inspiráu en Pokémon Go, llamáu 'CNCOGo', los aficionaos ecuatorianos atoparon el primer cantar, "Cometa". El 26 d'agostu, el so primer álbum, Primer cita, Wisin, que trabayó con Daddy Yankee, Jennifer Lopez y Ricky Martin, dixo sobre l'álbum, "Ye una unión de países y cultures, ye lo que nos caltién creciendo porque la xente puede entender que podemos xunir distintos xéneros ". L'álbum tien catorce canciones ya inclúi un remix urbanu de "Tan fácil " con Wisin y el cantar "Quixera" en versión balada col cantante español Abraham Mateo.
En payares, grabaron un nuevu videu musical pa un de los cantares de primera Cita, "Pa namorate", na Escuela d'Artes Visuales y Escéniques Ramón C. Cortines de Los Angeles. Foi producíu conxuntamente con Toyota y fanáticos incluyíos. El videoclip taba programáu pa ser tresmitíu nel final de la temporada de La Banda'l 11 d'avientu, depués na páxina llatina de Toyota en Facebook y en YouTube. Anguaño atópense na so primer xira "Más allá Tour" por toa Llatinoamérica, empezó nel mes de febreru de 2017 en Bolivia.
Xires de conciertos
2016: One World Tour (Ricky Martin) (Llatinoamérica)
Gosse
Gosse ye una contorna (en occitanu parçan) de Gascuña, en Occitania, nel sur de la Francia, concretamente na rexón de Aquitania, nel departamentu de Landas, distritu (arrondissement) de Dax.
Componer de los conceyos (comuñes) de: Biaudos, Biarrotte, Josse, Orx, Saint-Jean-de-Marsacq, Saint-Laurent-de-Gosse, Sainte-Marie-de-Gosse, Saint-Martin-de-Hinx y Saubrigues.
Taeniopygia guttata
Taeniopygia guttata, tamién conocíu como diamante cebra de Timor o pinzón cebra''', ye una especie d'ave paseriforme orixinaria d'Australia, característicu pol so plumaxe de nidiu color crema y picu y pates de fuerte color acoloratáu.
Hai dos subespecies de diamante mandarín: Taeniopygia guttata guttata, de tamañu más pequeñu, qu'habita dend'Indonesia hasta les mariñes australianes; y Taeniopygia gutatta castanotis, que s'atopa n'Australia continental y ye de tamañu más grande.
El diamante mandarín introducióse tamién nos Estaos Xuníos y Portugal.
Distribución y hábitat
Distribuyir poles islles Menores de la Sonda, tales como les de Sumba, Flores, Timor y otres de más amenorgada dimensión. La subespecie australiana, T''. g. castanotis'', tópase presente en bona parte del continente, especialmente na rexón seca del interior. Nun s'atopa nes húmedes selves lluvioses de les zones costeres.
Comportamientu
El diamante mandarín ye un páxaru bien sociable y ye posible velo formando bandaes compuestes por pareyes que'l so númberu bazcuya ente les 25 y 100.
La disponibilidad d'agua en superficie constitúi un factor crucial na estructura de la so forma de vida yá que se caltienen lo más cerca posible de los puntos en que s'atopa. El diamante mandarín afíxose perbién a les tierres grebes y que de resultes d'ello ye capaz de beber agua con un conteníu muncho más alzáu de sal que la mayoría de les demás especies. Coles mesmes tamién cunta cola capacidá de retener l'agua cuando la mayoría de los páxaros esaniciar al traviés de la orina, lo cual fai posible qu'esta especie pueda aguantar mientres llargos periodos de tiempu ensin beber.
El diamante mandarín, xunto con otres especies exótiques que consiguen sobrevivir en condiciones propies del desiertu, bebi somorguiando'l picu na agua y zucándola, d'una manera paecida a les palombos. Esto déxa-yos beber con mayor rapidez (y abandonar con presteza la llamarga onde cuerren el peligru de sufrir un ataque per parte de dalgún depredador) ya igualmente aprovechar les pequeñes gotes depositaes na vexetación, nos rellabicos de les roques y n'otros puntos que nun seríen tan fáciles d'algamar si fixera usu de métodos convencionales propios d'otros páxaros. El diamante mandarín bebe escontra la metá del día ente qu'otres especies facer a l'amanecida o mientres les primeres hores de la mañana.
Cantar
Ye una ave bien zaragatera, el so cantar ye un fuerte "beep", bien paecíu a cuando se fai sonar un patito de goma, que sonando repetidamente conforma un cantar con ciertu grau de complexidá. Cada ave tien un cantar distinto, anque diamantes de la mesma llinia sanguínea van exhibir cantares asemeyaos.
Ficheru:Taeniopygia guttata song - pone.0025506.s001.oga
El diamante mandarín machu va empezar a cantar na pubertá. El so cantar va partir como dellos soníos sueltos, pero a midida que crecen va perfeccionándose. Mientres esi procesu va dir aprendiendo soníos de la so redolada, munches vegaes usando'l cantar del so padre o d'otros machos como inspiración.
Cría
thumb|left|Exemplares mozos de Taeniopygia guttata.
Nes rexones grebes del interior d'Australia l'agua nun tien calter estacional, como asocede nel casu nes zones costeres, y resulta totalmente impredicible cuándo va apaecer. Como resultáu d'esta situación, el diamante mandarín vese condicionáu pola meteoroloxía tocantes al so ciclu de cría y por cuenta de tal circunstancia empieza a construyir la so nial asina empieza a llover. Esti ciclu tópase tan amestáu a les precipitaciones que la especie puede llegar a tener dos o trés puestes nun añu o pela cueta nun realizar nengún si nun llega l'agua. El venceyu que xune a la pareya ye fuerte, y créese que s'establez pa tola vida hasta qu'unu de los dos muerre, y nesi casu el que sobrevive va buscar un nuevu compañeru.
Nes árees d'Australia en que les condiciones climatolóxiques son menos rigoroses, la cría más regular y tien llugar xeneralmente a lo llargo de too l'añu cola sola esceición de los meses más fríos del iviernu.
Construcción del nial
Les agües van dar llugar a que faigan la so apaición les plantes gramínees coles que s'alimenta'l diamante mandarín, y tamién munchos inseutos, por que'l so motivu nun pierde tiempu y da en construyir el so nial. Púdose reparar que naquellos llugares en que la disponibilidad d'agua ye más segura a lo llargo de too l'añu, ye la fema en solitariu la que constrúi'l nial ente que'l machu lleva a cabu'l llabor de tresportar los materiales.
Sicasí, tratándose de la parte interna, dambos contribúin al so acabáu, lo cual de xuru deber a la necesidá d'imprimir cierta celeridad al ciclu de cría. Los puntos escoyíos pa instalar el nial varien considerablemente y lo mesmo asocede cola calidá del mesmu. Primero de too, el mayor grau de preferencia inclinar polos arbustos trupos pero convien señalar que'l diamante mandarín instalar en cualquier llugar qu'envalore apropiáu, incluyíu'l suelu ente la yerba. Tamién puede asoceder que se decida por antiguos niales d'otros páxaros, buecos esistentes nos árboles, termiteros, postes y inclusos grandes niales constituyíos por ramasca y primeramente ocupaos por aves de presa.
La parte esterna del nial tópase formada por ramines o raigaños que deriven escontra otres de tipu más nidiu y de menor dimensión a midida que vanse averando al puntu en que va tener llugar la cría de los pitucos, que tópase recubiertu de plumes, briznas de yerba, pelos de coneyu y cualesquier otru material que la pareya pudiera consiguir. El nial puede tar rematáu por una cúpula pero tamién pue que escareza de cubierta y verdaderamente podemos dicir que nun respuende a la bella estructura que caracteriza'l de les especies d'auténticos texedores.
Incubación
Los güevos son guaraos por dambos proxenitores que los guaren por veces d'aproximao una hora y media. Cada unu d'ellos abandona'l nial al oyer el cantar de llamada de la so pareya cuando ésta avérase y d'esta miente el relevu nun tien llugar nel interior. Mientres la nueche, sicasí, dambos páxaros permanecen dientro. La incubación xeneralmente empecípiase una vegada que foi puestu'l cuartu güevu y dura ente 12 y 15 díes, lo cual depende de la temperatura reinante.
Emancipación
Los nuevos pitucos crecen con muncha rapidez, xeneralmente tópense en condiciones d'abandonar el nial al algamar los trés selmanes d'edá. Tornen sicasí de forma siguida pa pasar la nueche xunto a los sos padres quien siguen alimentándolos hasta que tienen diez díes más, en que'l so momentu yá son dafechu independientes.
En dichu intre pueden abandonar el nial pa buscar el so propiu llugar nel que poder pasar la nueche o tamién quepe qu'utilicen el nial de los sos padres si la fema decide que querdría unu nuevu pa la so próxima puesta.
La muda
Los exemplares nuevos de diamante mandarín empiecen la so muda al llegar a la edá de 8-9 selmanes y remata dempués de que trescurriera un periodu de 4-7 selmanes, lo cual supón que se topen en condiciones de cría nel ámbitu montés en cumpliendo los trés meses aproximao.
Sociabilidá
El diamante mandarín ye desaxeradamente sociable y dello tienen clara perceición los qu'integren una comunidá. Visítense mutuamente nos sos niales ensin que surda nengún problema pero nun toleren la presencia d'otros exemplares de la so mesma especie si provienen d'otra comunidá. Amuesen gran valentía na defensa de los sos niales contra los miembros d'otres especies, inclusive aquellos que quepe que sían de tamañu daqué mayor qu'ellos.
Son bien acordaos y nun dexen que les persones avérense-yos a distancies bien curties como nel casu d'otros páxaros. Afixéronse, sicasí, a la vida urbana y ye posible atopalos en redol a munchos asentamientos humanos, onde s'aprovechen en forma plena de los cultivos agrícoles y de la disponibilidad d'agua.
Alimentación
Les gramínees constitúin la base de la dieta del diamante mandarín. Les sos granes son recoyíes nel suelu o bien picotiaes en vuelu direutamente de la planta, nun sabiéndose de casu dalgunu en que s'enferronaren a elles como ye habitual en munches otres especies. Peracaben les granes tantu de plantes natives como introducíes y tamién inxeren un amenorgáu númberu de diversos inseutos, incluyíes les termites. Pueden comer cachos de cenahoria, mazana y tamién llechuga. Tienen De tomar agua tolos díes, porque si falta solo un día, muerren por deshidratación.
Pouteria splendens
Pouteria splendens, lucuma valparadisaea, tamién conocíu polos nomes comunes locales de lúcumo chilenu o palu coloráu ye un árbol frutal de la familia de les sapotácees, orixinariu de la mariña central de Chile.
Descripción
thumb|Frutu maduru thumb|Nel so hábitat La pouteria splendens ta estrechamente emparentada cola lúcuma (pouteria lucuma). Desenvolver en vezu arbustivo, algamando los 2 m d'altor. Ye resistente a ambientes salinos y fríos pos el so hábitat ye costeru; el so madera ye de color escuru y acoloratáu, bien resistente. La copa ye trupa y de forma esférica; les fueyes son perennes y concéntrense nel ápiz de les cañes tienres, llixeramente pubescentes, y son de forma elíptica, cola base esnachada, pequeñes y un fuerte color verde. Les sos flores solitaries, son pequeñes, de color mariellu o blancu.
Hábitat
La pouteria splendens habita les mariñes de Chile ente'l pobláu de Puertu Escuru na Rexón de Coquimbo y el puertu de San Antonio na Rexón de Valparaíso. Anguaño sobreviviven exemplares en solu trés árees de crecedera: la primera ye una pequeña población na mariña de Puertu Escuru, una segunda población atopar nel cantu costeru ente Los Molles y el sur de Los Vilos onde crez en forma continua siendo l'elementu dominante del paisaxe, (nun tramu d'aproximao 35 km de cantu costeru, na llende de la Rexón de Valparaíso y la Rexón de Coquimbo), y una tercera dende Punta del Gallu en Tunquén (norte de Algarrobo (Chile)), hasta la quebrada Los Lúcumos nos cantiles de Sablera Ancha, radiu urbanu de Valparaíso (aproximao 40 km de cantu costeru). thumb|Arbustu con frutos maduros pel branu. [[Los Molles (Chile)|Los Molles, V Rexón, Chile.]]
Na actualidá l'únicu monte conocíu de pouteria splendens crez a los pies del cuetu Santa Inés con individuos de 60 cm de diámetru y 15 a 20 metros d'altor. El monte de Santa Inés comparte delles especies con otros montes de relictos del Norte Chicu chilenu (principalmente col de Fray Jorge, pero caltién de manera esclusiva estos exemplares notables de pouteria splendens, como coles mesmes de lomatia dentata (avellanillo) y passiflora pinnatistipula (flor de la pasión).
Historia y usos
Nel pasáu esta especie formaba montes puros, y hai evidencies que les sos grandes granes yeren consumíes y tremaes pola megafauna güei estinguida.
Na actualidá, por cuenta del so amenorgáu númberu y a la dificultá nel accesu, yá nun se cultiva y casi nun s'usa, inclusive munchos desconocen la esistencia d'esta planta.
Taxonomía
Pouteria splendens describióse por (A.DC.) Kuntze y espublizóse en Revisio Generum Plantarum 3(3): 195. 1898. splendens'' (A.DC.) Kuntze
Charlotte Salomon
thumb|right|Charlotte Salomon, 1939 Charlotte Salomon, pintora xudía d'orixe alemán, nació en Berlín el 16 d'abril de 1917 y foi asesinada por gas nel campu de concentración d'Auschwitz, el 10 d'ochobre de 1943, a la edá de 26 años.
Infancia y mocedá en Berlín
El so padre, Albert Salomon, yera médicu ciruxanu y un profesor universitariu renombráu y la so madre, enfermera. Pertenecientes a l'alta burguesía teníen una acomodadda vida nel barriu berlinés Charlottenburg. Cuando Charlotte tenía 9 años, el 22 de febreru de 1926, la so madre, Franziska Grunwald, suicídase tirándose dende una ventana de la so casa. A Charlotte, que tien el nome de la hermana de la so madre, que se suicidó tamién a la edá de 18 años, dícen-y que la so ma morrió debíu al agravamientu d'un gripe. Foi educada por institutrices hasta que 4 años más tarde el so padre casóse con Paula Lindberg, una importante cantante llírica. Va Ser ella la qu'empecipie a Charlotte na guapura de la música y del arte mientres el nacional socialismu crez n'Alemaña.
En 1933 cuando Hitler llega al poder, la so familia ye catalogada como “100% xudía”; como munches otres families xudíes, intenten afaese y el so padre sigue exerciendo'l so oficiu. A fines de 1933, los güelos maternos de Charlotte, tamién xudíos, emigren a Italia y, al añu siguiente instalar en Villefranche-sur-Mer, nel sur de Francia.
Víctima del antisemitismu del ambiente, Charlotte abandona'l llicéu pa siguir estudios artísticos siendo la única estudiante “100% xudía” que ye aceptada na Escuela Nacional de l'Academia de Belles Artes. Ellí apriende les téuniques tradicionales oficiales pero los sos trabayos d'esa dómina amuesen la influencia de les obres modernes, milagrosamente salvaguardaes, na biblioteca de l'Academia.
Cuando'l 9 de payares de 1938 tien llugar la Nueche de los cristales rotos, Charlotte yá nun ta na Academia: un premiu qu'acababa de ganar dar a otra alumna por mieu de llamar l'atención sobre'l so orixe xudíu; la situación volvíase insoportable pa ella y depués d'una curtia detención del so padre, ella tendrá d'optar por abandonar Berlín y axuntase colos sos güelos en Francia, mientas que'l so padre y la so esposa parten escontra Holanda.
Exiliu colos sos güelos en Francia
thumb|left|[[Stolpersteine cerca de la casa onde vivió Charlotte Salomon]] Al declarase la guerra, en setiembre de 1939, ella afaya a la so güela qu'acaba de suicidase y, mientres el so güelu intenta alicala, este confiésa-y el gran secretu familiar: la so madre nun morrió d'un gripe sinón que se suicidó, al igual que la so tida Charlotte de 18 años, y una tía y una prima: les muyeres de la familia suicídense.
Esta verdá foi un verdaderu cataclismu pa la moza Charlotte. Pa esconxurar esta fatalidá, poner a pintar urxentemente, cola decisión de “crear daqué verdaderamente llocu y singular”.
En menos de dos años ( 1940 –1942) crea una obra complexa qu'entemez teatru, pintura y música. Un camín acandilante de 1325 gouaches, dende la primer imaxe, la del suicidiu en 1913 de la so tía a quien nun conoció y de la que lleva'l nome, hasta la postrera, onde se pinta a sigo mesma cuando en 1940 escueye vivir y convertise en pintora: represéntase pintando frente al mar y escribe sobre'l so llombu'l nome de la obra “¿Vida? o ¿Teatru?” (“Leben ? oder Theater ?”).
Esta dedicación al trabayu dexó-y llograr l'equilibriu mental y salvar la so vida, siquier por un tiempu, nesi mundu fundíu na llocura de la guerra.
Obra: ¿Vida? o ¿Teatru?
thumb|right|Placa conmemorativa na casa onde vivió Charlotte Salomon Para “¿Vida? o ¿Teatru?” Charlotte escoyó 769 aguaes, diversos testos y pieces musicales. Ta estremada en trés partes: Preludiu, Parte Principal y Epílogu. El Preludiu amuesa escenes almirablemente detallaes de la so infancia en Berlín. Na Parte Principal, dedicada a Alfred Wolfsohn, el profesor de cantar de la so madrasca, quien probablemente fuera'l primer amor de Charlotte, anota les sos idees respeuto del arte y de l'alma. L'Epílogu ta centráu na so vida na Costa Azul.
L'estilu varia considerablemente d'un periodu a otru. Les primeres pintures son bien coloriaes y amuesen una escepcional memoria de los espacios y llugares onde pasó la so infancia. Dempués, la pintura va volviéndose cada vez más astracta na midida que les temes dexen de ser alcordances materiales pa convertise n'impresiones y vivencies más complexes.
La diferencia ente les pintures del suicidiu de la so madre (imaxináu) y el de la so güela (vivíu) van dende la sensación de perda d'una neña a la pena d'una adulta ferida. La primera, delicadamente pintada, ye bella a pesar de la tema, la postrera, rezume solu dolor.
João Amoêdo
João Dionisio Filgueira Barreto Amoêdo ye un banqueru y políticu brasilanu,  inxenieru, deportista y alministrador d'empreses. Ye unu de los fundadores de Partíu Nuevu (NOVO), que presidió dende setiembre de 2015 hasta xunetu de 2017, y candidatu presidencial por esi partíu na eleición de 2018.
Biografía
João Amoêdo ye fíu del médicu radiólogu Armando Rocha Amoêdo y de la dueña de la empresa Maria Elisa Filgueira Barreto, estudió na Universidá Católica de Ríu. En 1987, Amoêdo casóse con Rosa Helena Nasser y xuntes tienen trés fíos. En 1985, dempués de les graduaciones, participó del programa pa trainees del Citibank, nel que foi aprobáu. Darréu, nuna clase de 60 trainees de too Brasil, foi escoyíu pol bancu, xunto con otros 3 candidatos, pa un programa piloto d'entrenamientu en Puertu Ricu, participando con persones de más de 10 países.
Ye deportista, completando 10 maratones. En 2010, dempués de recuperase d'un linfoma, Amoêdo volvió a la so rutina habitual, incluyíos los deportes. Permanez activu hasta'l día de güei. Xunto con 181 ciudadanos, fundó'l Partíu Nuevu (NOVO) el 12 de febreru de 2011. El 15 de setiembre de 2015, Novo aprobó'l so rexistru definitivu y Amoêdo convertir nel presidente del partíu.
Candidatura presidencial
La campaña presidencial de João Amoêdo en 2018 foi anunciada'l 16 de payares de 2017; y el 4 d'agostu de 2018, Amoêdo convertir nel candidatu oficial del partíu mientres la convención. Foi definíu como vicepresidente, el profesor y científicu políticu Christian Lohbauer, formando una placa pura sangre. Na so campaña promueve la llibertá económica, l'amenorgamientu del estáu y ta a favor de la Bolsa Família. Ta a favor del lliberalismu dende'l puntu de vista económicu y asegura que l'estáu nun tien d'intervenir na escala de salarios de la empresa privada.
Amoêdo ta en contra de les posiciones del so rival, el candidatu Jair Bolsonaro y defende el matrimoniu ente persones del mesmu sexu.
Real Academia Asturiana de les Artes y les Lletres
La Real Academia Asturiana de les Artes y les Lletres foi una institución creada na villa de Xixón el 10 de febreru de 1919 cola presidencia d'honor del Príncipe d'Asturies.
Aniciu
1919 foi tamién l'añu de la creación de la Real Academia de la Llingua Vasca, o Euskaltzaindia; y yá n'Asturies dende Xovellanos había la idea de la creación d'una institución pal estudiu y fixación del idioma.
Too ello desendolcó na creación d'esta institución.
Lema
El lema de la Real Academia Asturiana de les Artes y les Lletres yera "Academia Asturiana d'Artes y Lletres, investiga, conserva y purifica".
Composición
Componíen l'Academia les persones siguientes:
Desaniciu
Cola crisis económica de los años 30 y la propia crisis del asturianismu cultural a finales de los años 20 la Real Academia foi morriendo; d'una por falta d'apoyu económicu, d'otra pola falta del sofitu d'una clase burguesa fuerte, cosa que nel casu vascu o catalán nun socediera.
Sicasí, munchos de los académicos foren "abellugar" les sos inquietúes asturianistes y intelectuales nel RIDEA, creáu nel 1945, qu'a traviés de les sos monografíes dialeutales y de la so lliteratura de vezos, fizo delles vueltes d'institución llingüística del asturianu, agospiando estudiosos, hasta'l Surdimientu.
Caldas de Reis
Caldas de Reis ye un conceyu español de la provincia de Pontevedra, en Galicia.
Situación xeográfica
Caldas ta asitiada al noroeste de la provincia de Pontevedra, na ribera del ríu Umia, nel puntu onde s'anicia'l Valle del Salnés, qu'estiende les sos fértiles vegues hasta'l mar.
Forma parte de la Contorna de Caldas, tamién conocida como Comarca do Umia, formada polos conceyos de Caldas de Reis, Cuntis, Moraña, Catoira, Valga y Portas. Siendo Caldas la so capital y conceyu más pobláu.
Caldas de Reis asítiase xeográficamente na llatitú 42º 36' norte y llargor 8º 38,5'. El Códigu Xeográficu nos mapes ye'l 36650 y la so altitú sobre'l nivel del mar ye de 24 metros. Parte con Cuntis, Moraña, Vilagarcía de Arousa, Catoira, Valga, Portas y Vilanova de Arousa. La so superficie ye de 68,51 km² y la so población xube a 10045 habitantes (25% aproximao nel cascu urbanu).
La carretera N-550, La Coruña-Vigo, traviesa la villa, y xunir cola capital de la provincia, de la que falta 21 km, y con Santiago de Compostela, capital de la Comunidá Autónoma, de la que la dixebren 36 km. Precisamente, dicha carretera N-550 ye una de les de mayor tráficu rodáu, non yá de Galicia, sinón de toa España.
Parroquies
Esti conceyu ta formáu por 9 parroquies:
Siendo Arcos da Condesa Entidá Llocal Menor dende'l 18 de xineru de 1946.thumb|276x276px|Panorámica dende'l monte de Santa María. thumb|Fachada de la ilesia románica de Santa María de Bemil, de finales del sieglu XII.|277x277px
Historia
Yá en dómina histórica, nesta llocalidá nació Alfonso de Borgoña, nietu d'Alfonsu VI de Lleón y Castiella y fíu d'Urraca I de Lleón y Castiella, que sería coronáu Emperador como Alfonsu VII de Lleón, razón pola cual llámase Caldas de Reis.
Ríu y parque xardín
La villa ta travesada pol ríu Umia, que tien una abondosa rede d'afluentes y pequeños regatos con gran riqueza pesquera y potencial de riego. Na ribera del Umia, en plenu centru de Caldas, podemos atopar unu de les paraxes con más curiosos pal turista. Trátase del Xardín centenariu, con unos sesenta especies d'árboles y arbustos de los cinco continentes. Ta consideráu unu de los conxuntos botánicos más interesantes de la provincia, esfrutando del gallardón de "Paraxa Pintoresca" dende 1962. Agües enriba (a unos 2 km), el ríu algama la so máxima guapura con una gran catarata, en peligru de destrucción pola execución del proyeutu del banzáu.
Villa privilexada
En Caldas conflúin 3 carauterístiques fundamentales que tuvieron una vital importancia a lo llargo de la so historia, y ensin les cualos difícilmente entenderíamos la realidá actual:
Actividá cultural
El festival Cultura Quente celebró yá quince ediciones nesta llocalidá, un alcuentru nel qu'actúen grupos de música de rock, indie y otros estilos. El festival entamar col sofitu del Conceyu y de l'Asociación Cultural Radio Caldas.
Actividá económica
Foise diversificando nos últimos años, pasando del predominiu agrícola a un mayor pesu del sector servicios (40%) ya industrial (30%). Por sectores podemos destacar lo siguiente:
Clima
Templáu y húmedu, con un periodu branizu carauterizáu pola escasez d'agües. Temperatures medies ente 14º/16º C. y 20º C. Mugor medio añal 80% y precipitaciones 1800-2000 mm con un fuerte amenorgamientu nel branu.
Caldenses
Alfonsu VII de Lleón
Francisco Froján
José Salgado Rodríguez
Juan Fuentes Echeverría
Cillaperlata
Cillaperlata ye un conceyu d'España, na contorna de Las Merindades, nel partíu xudicial de Villarcayo, provincia de Burgos, comunidá autónoma de Castiella y Lleón.
Xeografía
Na aguada mediterránea de la provincia bañada pel ríu Ebro na so marxe derecha, xunto a la Sierra de la Llana. Asitiáu a 5 km de Trespaderne, 40 km de Briviesca, cabeza de partíu, y 80 de Burgos. A 571 msnm.
Tien un área de 16,82 km² con una población de 35 habitantes (INE 2008) y una densidá de 2,08 hab/km².
Historia
Villa perteneciente a la Merindad de Cuesta Urria nel Partíu de Castiella la Vieya en Laredo, xurisdicción de realengu y de abadengo con rexidor pedáneo.
A la cayida del Antiguu Réxime queda constituyida como conceyu constitucional del mesmu nome nel partíu Briviesca, rexón de Castiella la Vieya; cuntaba entós con 147 habitantes.
Parroquia
thumb|Ilesia de La nuesa Señora de Cuadonga Ilesia católica de Nuesa Señora de Cuadonga, dependiente de la parroquia de Trespaderne nel Arciprestalgu de Medina de Pomar, diócesis de Burgos.
Caldas de Reis
Caldenses
Carlos García Bayón
José Fariña Jamardo