cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
René Higuita
Los Escorpiones
Darréu, nuna entrevista en televisión Higuita reconoció que la parada espectacular y yá mítica del escorpión realizar porque vio al xuez de llinia llevantar el banderín señalando'l fora de xuegu d'un rival, y que depués a la llinia tuvo de gusta-y esa aición pos baxó de forma rápida'l banderín, según pallabres del mesmu xugador. El 22 de xunetu de 2008 felicidá xugada foi escoyida nel portal inglés de fútbol footy-boots.com, depués d'una masiva votación per Internet, como la más sobresaliente de la historia del fútbol, lo cual diz enforma de la so espectacularidá. D'esta forma, l'escorpión foi escoyida como la meyor xugada del mundu con 20% de los votos.
En payares de 2004 participó nel partíu de despidida del so colega paraguayu José Luis Chilavert. Tamién tuvo presente na de Diego Armando Maradona, alcuentru onde se robó'l show faciendo la so famosa xugada de "l'escorpión" y anotando un gol de pena máxima.
Igualmente facer nos partíos de despidida de Mauricio Serna y de Víctor Hugo Aristizábal respeutivamente, nun partíu homenaxe nel estadiu Centenariu na ciudá d'Armenia y nun partíu ente Once Caldas y el Deportivo Pereira.
El 21 de setiembre de 2008 Higuita, tapando pal Deportivo Pereira, volvió faer l'escorpión nun partíu contra l'Once Caldas, nuna xugada na que Ricardo Ciciliano cabeció'l balón a un altor y velocidá similar a la del partíu Inglaterra vs. Colombia (cuando Higuita fixo l'escorpión per primer vegada), siendo esta xugada'l deliriu de los espectadores presentes nel estadiu Hernán Ramírez Villegas.
Escándalos
Los sos problemes públicos empezaron en 1991 cuando foi a visitar a la cárcel de La Catedral al famosu narcotraficante y xefe del poderosu Cartelu de Medellín, Pablo Escobar Gaviria, quien s'atopaba ellí recluyíu y de quien se declaró públicamente amigu. Pero'l más grave de toos asocedió'l 4 de xunu de 1993 cuando foi arrestáu por tar implicáu nun casu de secuestru.
Al paecer, Higuita medió na lliberación de la fía de Luis Carlos Molina Yepes, un amigu de Escobar, quien fuera raptada en vengación por una traición de Molina al capo esixéndo-y un rescate de 3 millones de dólares o una falsa declaración a favor de Escobar ante la Fiscalía, que lo exoneraba de la muerte de los Galeano y los Moncada. La mediación de Higuita foi considerada nel so momentu prohibida pola llei colombiana. Arriendes d'ello, tuvo recluyíu más de seis meses na cárcel Nacional Modelu de Bogotá, lo que-y costó'l so participación cola seleición colombiana nel Mundial de EUA 1994, pos ensin dala dulda Higuita yera l'arqueru favoritu del téunicu Francisco Maturana, quien declaró que la seleición Colombia yera bien distinta con Higuita nel campu de xuegu, quien tresmitía enfotu, serenidá y el so estilu d'arqueru-líbero yera perfectu pal sistema defensivu de Colombia. El llugar de Higuita tomar entós el vallecaucano Óscar Córdoba, quien foi tamién el titular nel tornéu orbital celebráu en territoriu estauxunidense.
Zelda
El nome Zelda puede referise a:
René Higuita
Escándalos
Na cárcel Higuita llegó inclusive a faer una fuelga de fame.
Darréu, viose arreyáu nuna engarradiella cola comentarista deportivu César Augusto Londoño, a quien dio una puñada nun güeyu cuando lo atopó nun aeropuertu, una y bones esti periodista preguntára-y alrodiu de la so visita al capo Pablo Escobar na cárcel La Catedral. Sicasí, esiste otra versión qu'indica que Higuita quixo esquitase por unos comentarios al paecer malintencionaos que fixera Londoño alrodiu de unes actuaciones deportives sos en que tuvo un rendimientu per debaxo de lo esperao.
El 23 de payares de 2004, resultó positivu por cocaína nun exame realizáu tres un xuegu ente'l so equipu, l'Aucas, y l'Olmedo. Como resultancia, la Federación Ecuatoriana de Fútbol suspender por seis meses.
Televisión
Nel primer semestre de 2005, Higuita participó nel reality show "La isla de los famosos: Una aventura pirata" y la so continuación en "La gran apuesta", de la canal RCN, dambes adautaciones del formatu Survivor, en compañía de los tamién futbolistes Leonel Álvarez y Ricardo Pérez "El Gatu".
Como oxetu personal llevó un toldu. Na primer parte del concursu "La isla de los famosos: Una aventura pirata", quedó ente los 5 finalistes y na continuación, "La gran apuesta" llogró'l segundu llugar.
Mientres la so estadía nesti reality fixo célebres frases como "Si esta ye la guerra, que nun llegue la paz". Los demás participantes del concursu de tele-realidá llamar cariñosamente 'Renato'.
Nel segundu semestre de 2005, tamién participó del reality "Cambéu Estremu", programa nel cual René modificó drásticamente la so particular apariencia por una más estilizada, causando conmoción a nivel nacional.
En 1996 realizóse una producción llamada "Higuita, sangre sudu y llárimes" empobinada por Darío Vargas y escrita por Manuel Arias. Juan Pablo Franco, nel papel de Higuita, y Patricia Ercole, como la so esposa Magnolia, protagonizaron esta producción de Tevecine.
Tamién foi mentáu na película xaponesa Saigo non Yakusoku en 2009 onde amás s'utiliza'l so nome como llamatu del arqueru d'un equipu de fútbol que fina y por causa de esto decide secuestrar un edificiu.
Torno
En xineru de 2008 y tres la so incursión en territoriu venezolanu, Higuita volvió a la so patria y robló col club de segunda división el Deportivu Rionegro, onde quedó campeón de la Primer B nel 2008-I, y por cuenta del so gran rendimientu foi contratáu pa xugar, con casi 42 años, en primer división col club Deportivo Pereira. Col cuadru matecaña xugó mientres tol tornéu Finalización 2008 y el so postreru partíu profesional foi una victoria ante'l Junior por 3-2 el 26 de payares nos cuadrangulares semifinales. Tres el so pasu pol Pereira, manifestó les sos intenciones de tornar al Atlético Nacional pa terminar la so carrera, que nunca concretar.
A mediaos del mes de xunetu de 2009, Higuita ye sometíu a un tratamientu pa controla-y una enfermedá causada pol parásitu toxoplasma gondii. L'ex xugador foi recluyíu nel hospital San Vicente de Paúl de Medellín, aquexáu d'una recurrente migraña. Los médicos determinaron que la dolencia qu'aquexaba al porteru yera toxoplasmosis.
Despidida
Tres un añu d'inactividá, René Higuita decidió realizar un partíu de despidida'l 24 de xineru de 2010 nel estadiu Atanasio Girardot de Medellín. El partíu ente los equipos Seleición Antioquia y Amigos de René terminó 3-1 con dos goles anotaos por el mesmu René y un refugu executáu cola so reconocida xugada del "Escorpión" ante unu 30.000 espectadores. Higuita xugó cada tiempu del partíu nun equipu y tuvieron presentes Oscar Córdoba, Carlos Valderrama, Faustino Asprilla, Adolfo Valencia, Alexis García, Arnoldo Iguarán, Anthony de Avila, Néider Morantes, ente otros.
El 26 de febreru de 2010 tamién tuvo presente nun partíu amistosu a beneficiu d'Haití, apostáu ente la Seleición d'Haití y un equipu d'Estrelles Mundiales nel Estadiu Cachamay de Venezuela, que terminó con un marcador de 4-1.
Goles internacionales
Llista de goles y resultancies cola Seleición Colombia.
Ernestviller
Ernestviller ye una comuña francesa del departamentu de Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Andoain
Andoain ye un conceyu de la provincia vasca de Gipuzkoa (España).
Saint-Cirgues-de-Jordanne
Saint-Cirgues-de-Jordanne ye una comuña francesa del departamentu de Cantal, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Circu de Gavarnie
El circu de Gavarnie (en francés: Cirque de Gavarnie) forma parte del macizu de Monte Perdíu, que foi declaráu en 1997 Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco. La cascada de Gavarnie ye una de les más altes d'Europa, con más de 400 m de cayida vertical. El circu de Gavarnie ta asitiáu nos Pirineos, na comuña francesa de Gavarnie (Alto Pirineos), en Mediodía-Pirineos, dientro del Parque Nacional de los Pirineos.
D'un diámetru de seis quilómetros, esta muralla predresa, maravía de la naturaleza, ye unu de los sitios más visitaos de tolos Pirineos franceses. El terrén caliar, gris, ocre o rosa, foi retorcigañáu y eleváu hasta más de 3.000 m d'altitú.
La paré algama 1.500 m d'altor dende'l fondu del valle hasta delles de los cumes más altos del Pirinéu, como'l Picu Gran Astazu, el Picu Marboré, la Torre de Marboré, el Picu Casco de Marboré y el Picu Taillón. La Fienda de Rolando ye un interés xeolóxicu, una puerta na cresta predresa, accesible dende'l puertu de Bujaruelo, al que se llega fácilmente pola estación d'esquí de Gavarnie-Gèdre. Tamién puede llegase a Bujaruelo per una  empináu ruta, con anchor en dalgún tramu pa un solu vehículu, a la que s'apuerta a la izquierda, namás pasar la ponte de Torla, onde empieza la vía d'accesu al parque nacional del valle de Ordesa.
Ta catalogáu como un Grand site national de Francia.
Erstroff
Erstroff ye una comuña francesa del departamentu de Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Agne Berenice Contreras
Agne Berenice Contreras Valenzuela ye una abogada y política dominicana. Diputada de la República Dominicana 2002-2006 y 2006-2010 pol partíu Partíu Reformista Social Cristianu, anque abandono esi partíu nel 2009 pa dise a unos de los partíos opositores. Como llexisladora trabayó principalmente polos derechos de la muyer, los derechos humanos, y los principales problemes qu'aquexen a la so provincia Elías Piña.
Primeros años
Naz nel senu d'una humilde familia llabradora de Higueríto, Bánica, fía de Ludovina Valenzuela y Felix Contreras (negru). Empecipió los sos estudios primarios na so ciudá natal, tresportándose depués de rematalos a San Juan de la Maguana, onde realizó les sos estudios secundarios, y más tarde a Santu Domingu, llugar en qu'empecipió'l so activismu político nel Partíu Reformista Social Cristianu, y los sos estudios de Derechu, depués de llograr el títulu de Llicenciada en Derechu cunta con una Maestría en Derechos Humanos Teoría y Praxis, Tien Diplomaos nel área de Derechu Llaboral, Civil, Penal, Propiedá Intelectual, Derechu d'Enerxía Nuclear y Derechu de la Vivienda y ye miembru de la “International Atomic Energy Agency” dende l'añu 2015.
Saint-Cirgues-de-Malbert
Saint-Cirgues-de-Malbert ye una comuña francesa del departamentu de Cantal, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Agne Berenice Contreras
Vida política
Tres un llargu periodu d'ésitu nel exerciciu del so oficiu, decide postulase cómo diputada, siendo electa pal periodu 2002-2006, y reelixida pal periodu 2006-2010.
Saint-Cirgues-de-Malbert
Tien una población de y una superficie de  km².
Agne Berenice Contreras
Vida política
Mientres la so xestión implementó un conxuntu d'iniciatives llexislatives empobinaes a ayudar a la so provincia Elías Piña, tales como:
• Proyeutu de presupuestu pa la asignación de partíes específiques destinaes puramente a l'atención a los casos de violencia intrafamiliar.
Pardirallus nigricans
Descripción
Mide ente 28,5 y 35 cm. Partes cimeros pardu oliváceo escuru; cola negra; gargüelu ablancazáu; partes inferiores gris plomizu; picu mariellu verdosu de base ocre amarellentáu; pates colloráu intensu a anaranxáu.
Agne Berenice Contreras
Vida política
• Proyeutu de llei de regularización de la situación xurídica de les viviendes asignaes pol estáu.
Pardirallus nigricans
Distribución y hábitat
Puede atopase n'Arxentina, Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Paraguái, Perú, y Venezuela.
Agne Berenice Contreras
Vida política
• Proyeutu de llei xeneral de concesiones d'obres y servicios públicos.
Pardirallus nigricans
Distribución y hábitat
El so hábitat natural son los banzaos, pajonales alredor d'esteros, pacionales anubiertos, campos d'arroz. A pesar d'habitar predominantemente en tierres baxes, pue ser atopada hasta los 2200 msnm nos Andes.
Contributio ad Floram Cryptogamam Asiae Boreali-Orientalis
Contributio ad Floram Cryptogamam Asiae Boreali-Orientalis (embrivíu Contr. Fl. Crypt. As.) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol médicu y botánicu suecu Sextus Otto Lindberg. Espublizóse en Helsingfors nel añu 1872.
Pardirallus nigricans
Comportamientu
Vive na vexetación trupa pero acostuma salir más qu'otros ralídeos pa llugares abiertos; puede cruciar corriendo árees abiertes y caminos.
Descripción orixinal
La especie P. nigricans describióse per primer vegada pol ornitólogu francés Louis Jean Pierre Vieillot en 1819 sol nome científicu Rallus nigricans; llocalidá tipo «Paraguái».
Agne Berenice Contreras
Vida política
• Proyeutu de llei por aciu el cual créase l'impuestu de solidaridá sobre'l patrimoniu.
Pardirallus nigricans
Taxonomía
Delles vegaes foi asitiada nel xéneru Rallus, o referida al xéneru Ortygonax. Nel pasáu foi considerada conespecífica con Pardirallus sanguinolentus.
Agne Berenice Contreras
Vida política
• Proyeutu de llei sobre seguro obligatoriu de les obres públiques.
Pardirallus nigricans
Subespecies
Reconócense 2 subespecies cola so correspondiente distribución xeográfica:
Agne Berenice Contreras
Vida política
• Proyeutu de resolución de la cámara de diputaos que solicita al presidente de la república, inxenieru Rafael Hipólito Mejía Domínguez, impartir instrucciones al secretariu d'obres públiques y comunicaciones, con cuenta de que empecipien con calter d'urxencia los trabayos de construcción de la ponte sobre'l ríu'l badén de la carretera'l Portón-El Llanu, provincia Elías Piña.
• Proyeutu de llei sobre tráficu ilícitu de migrantes y trata de persones.
• Proyeutu de llei por aciu el cual queden obligaos los emplegadores del sector público y privao a contratar a favor de los sos emplegaos seguros de salú con cobertoria especial pa detectar cáncer de mames, uterín y prostáticu, pa lo cual el emplegador otorgará-y un permisu de cuatro (4) hores semestralmente.
• Proyeutu de llei que dispón que les entidaes financieres, empreses, emisores y/o representantes de tarxetes de creitos, tienen de cobrar a los tarjetahabientes en base al saldu insoluto.
• Proyeutu de llei por aciu el cual instituye la campaña añal "16 díes d'activismu contra la violencia escontra les muyeres".
• Formó parte de la comisión bicameral d'asuntos enerxéticos.
• Proyeutu de Llei por aciu el cual establezse como Política d'estáu la implementación de les zones franques d'invernaderu, pa la esportación y dicta otres disposiciones.
• Proyeutu que modifica dellos artículos de la llei Non. 76-02, del Códigu Procesal Penal.
• Proyeutu de llei sobre Proteición contra la Discriminación Xenética y Clonación d'Humanos.
• Proyeutu de Llei pa modificar los artículos 27 y 35 de la Llei 1306 (bis) sobre divorcios.
• Proyeutu de Llei pa modificar el Art. 68 de la Llei Orgánica de les Fuercies Armaes, sobre la creación de les Brigaes de Frontera.
• Proyeutu de Llei'l que concede un Creitu Fiscal de 80% del costo de la compra ya instalación de Sistemes Domésticos de Calentadores d'Agua Solar y Sistemes de Producción Fotoeléctrica y Eólica.
• Formó parte de la Comisión especial que crea'l nuevu códigu penal.
• Formó parte de la Comisión Permanente d'Obres Públiques y Comunicaciones.
• Formó parte de la Comisión Permanente de xéneru.
Escherange
Escherange ye una comuña francesa del departamentu de Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Arcu iris llunar
Un arcu iris llunar (tamién conocíu como arcu iris blancu o, cenciellamente, arcu llunar) ye un arcu la vieya qu'asocede pola refraición de la lluz, nesti casu llunar, sobre una agua o nublina nocherniega. Los arcos iris llunares son relativamente tenues, por cuenta de la escasa cantidá de lluz que llega dende la Lluna. Como los arcos iris, los arcos llunares atópense siempres nel llau opuestu del cielu dende'l que llega la lluz de la lluna.
Condiciones
Les meyores condiciones por que se produza un arcu iris llunar son:
Ye difícil estremar los colores nun arcu iris llunar porque la lluz ye xeneralmente demasiáu débil pa escitar los conos receptores de colores del güeyu. Sicasí, les cámares fotográfiques sí son capaces de captar los distintos colores.
Bruno Sarpa Costa
Bruno Sarpa Costa ye un ex-futbolista brasilanu.
Islla de Murano
Murano ye una Islla de la Llaguna véneta, nel nordeste d'Italia, na rexón del Vénetu. Atópase aproximao a 1 quilómetru de la ciudá de Venecia y ye famosa pola so artesanía del vidriu, particularmente poles sos llámpares, vasos, copes y adornos. Alluga 6.000 habitantes aproximao.
Ta compuesta por siete islles más pequeñes estremaes por canales y ríos, pero comunicaes ente sigo por aciu pontes. Conozse en tol mundu pola citada producción de vidriu artísticu artesanal (sopláu). Gracies a l'artesanía de la islla, ésta gocia d'un gran fluxu turístico. El vidriu muranés ye davezu oxetu d'imitación, pero la calidá de la mesma ye en comparanza escasa.
Historia
Murano foi fundada polos romanos y, dende'l sieglu VI, habitada por xentes procedentes de Altino y Oderzo. Nun principiu, la islla espolletó como puertu pesqueru y gracies a la producción de sal. Coles mesmes, yera un centru de comerciu. Col puertu controlaben la islla de Sant’Erasmo, de vital importancia pola so producción agrícola. Dende'l sieglu XI, la ciudá empezó a cayer en cayente por cuenta de que munchos habitantes camudaronse a Dorsoduro (barriu de Venecia). Teníen un gran conceyu, como'l de Venecia, pero dende'l sieglu XIII Murano foi gobernada por un podestà venecianu. A diferencia d'otres islles de la llaguna, Murano acuñaba les sos propies monedes. miniaturadeimagen|200x200px|Mapa de la Llaguna de Venecia, con Murano, [[Venecia y el Lido.]] Esta ciudá foi unu de tantos centros urbanos fundaos mientres les invasiones bárbares (esautamente igual que la so hermana Burano). Según la tradición véneta, el topónimu vendría de Ammuriana, una de les puertes de la ciudá al mar. La ciudá, circunscrita siempres a la Venecia marítima, tuvo cierta autonomía de la Serenísima República Veneciana hasta 1171, cuando foi anexonada al barriu o sestier venecianu de Santa Cróxe. Dende 1275 foi sicasí gobernada pol so propiu podestà, capaz d'acuñar la so propia moneda (la oxea).
L'autonomía de la islla, inclusive como común (conceyu), foi confirmada so la invasión napoleónica, quien per otra parte expolió y desfixo  bien de conventos ya ilesies (de les qu'anguaño permanecen solamente trés), y mientres la dominación austriaca. La institución, qu'entendía tamién a Sant'Erasmo y ły Vignoły, foi suprimida en 1923.
Dende 1291, tolos cristaleros de Venecia viéronse forzaos a camudase a Murano debíu al riesgu de quemes. Mientres el siguiente sieglu, empezaron les esportaciones y la islla ganó fama, primeramente pola fabricación d'espeyos y abalorios. Mientres dalgún tiempu, Murano aportó a el mayor productor de cristal d'Europa. Más tarde, la islla fíxose famosa poles sos arañes de lluces. Anque hubo un importante cayente mientres el sieglu XVIII, la cristalería sigue siendo la industria más importante de la islla.
Más d'una vegada, los fornos de los talleres yeren causantes de grandes quemes por cuenta de qu'en la dómina (y güei) la mayor parte de los edificios venecianos  sofitar en madera. miniaturadeimagen|267x267px|Araña de cristal de Murano, nel Ca' Rezzonico Treslladar los vidreros a Murano sirvió a la Serenísima República pa controlar meyor el gremiu, celosa d'un arte que-y fixera famosa en tol mundu. Los maestros vidreros taben obligaos a vivir na islla y nun podíen dexar la capital véneta ensin un permisu especial emitíu pol Dogo venecianu. Sicasí, munchos llograron escapar, esportando a países estranxeros les sos famoses téuniques. La más importante crisis que cutió la industria llocal foi la sufierta nel sieglu XV, cuando Bohemia empezó a producir vidriu artísticu, quiciabes inspiraos nos vidreros vénetos de Murano. Venecia -como estáu- salió alantre col empiezu de la fabricación de llámpares d'araña, fama que llegó a los nuesos díes.
Solo los maestros vidreros, inclusive aquellos que nun pertenecíen a la clase nobiliaria, podíen esposarse colos patricios. La Serenísima República emitió un decretu pol que declaraba ciudadanos muraneses namái a aquellos que nacieren dientro del términu municipal de la islla y mercaren un edificiu nesta ciudá/islla.
En 1602, el podestà Barbàrigo ordenó la confección del Llibru d'Oru. Pa tar inscritu nél faía falta tener el consentimientu del dogo de Venecia, daqué que nun yera simple nin inmediatu. Aquél que nun resultaba inscritu, nun podía desempeñar ellí l'oficiu de vidreru nin participaba nos conseyos comunales. Tampoco esfrutaba del restu de ventayes y derechos de los que gociaben los ciudadanos muraneses.
Les atraiciones rellacionaes col cristal inclúin munches obres nesti material, dalgunes d'elles de la dómina medieval y que tán abiertes al públicu. Coles mesmes hai un Muséu del Cristal (Muséu del Vetro) que s'atopa nel Palaciu Giustinian.
Fienda de Rolando
miniaturadeimagen|300x300px|Fienda de Rolando dende'l llau español. La Fienda de Rolando (Breca Roldán n'aragonés, Brèche de Roland en francés, Brecha de Roldán en castellanu), ye una estrecha collada de 40 metros d'anchu y 100 metros d'altor, asitiáu a una altitú de 2.804 metros nel macizu del Monte Perdíu. Según una lleenda local, foi abierta por Rolando, el sobrín de Carlomagno, mientres intentaba destruyir la so espada Durandal cutiéndola contra la roca a la fin de la batalla de Roncesvalles. En realidá tratase d'una guapa escursión nos Altos Pirineos accesible dende Francia (Gavarnie) y dende España pol Parque nacional de Ordesa y Monte Perdíu (valle de Ordesa), bien al traviés del abellugu de Góriz o xubiendo pol circu de Carriata o bien pol de Cotatuero.
Flora y vexetación del Macizu del Monte Perdíu
El fechu de tratase del macizu caliar más altu d'Europa fai que tenga tamién una flora bien singular. De les cerca de 3500 especies de plantes vasculares que podemos atopar nel Pirinéu, apenes 150 son capaces de superar los 3000 m d'altitú, y delles 95 fueron alcontraes nos 34 «tresmiles» del Macizu de Monte Perdíu y cercaníes. Namái les trés puntes de los Gabietos axunten a mediu centenar d'elles.
Sicasí, tenemos de destacar que non tolos visos tienen les mesmes plantes, y namái un puñáu repítense, como Saxifraga pubescens, Saxifraga oppositifolia, Androsace ciliata, ''Linaria alpina subsp. alpina, Minuartia cerastiifolia o Pritzelago alpina subsp. alpina'', por citar namái les más comunes.
Llingües barbacoanes
Les lengua barbacoa o barbacoanes son un grupu de llingües indíxenes de Colombia y Ecuador, que constitúin una familia llingüística. Na actualidá siguen falándose cinco llingües barbacoanes: cha'palaachi (cayapa, chachi), tsáfiqui (coloriáu, tsáchila), awá (Kuaiquer) y guambiano de Colombia (Curnow y Liddicoat 1998). Ente toes elles suman casi 50 mil falantes.
Llingües de la familia y distribución
Les llingües barbacoanes ocupen n'área relativamente grande y estazada del sur de Colombia y les provincies costeres d'Ecuador. Esisten anguaño hai cinco llingües vives: cha'palaachi (o cayapa), tsáfiki (o coloráu), awá pit (o cuaiquer), guambiano (o wam) y totoró:
Clasificación
L'afinidá de les llingües coconucanas (coconuco, guambiano, totoró), que formen un subgrupu del barbacoano septentrional, foi reconocida por Brinton en 1891. Esti acertáu tempranu foi escurecíu pol fechu de que Beuchat y Rivet (1910) reclasificaron les llingües coconucanas rellacionándoles col vecín paez y el paniquita, considerando que toos ellos formaben parte de la familia chibcha, ente que'l restu de llingües barbacoanes tratóse dientro d'otra caña independiente dientro de la familia chibcha. Curnow (1998) ve como la fonte d'esti tracamundiu una llista de vocabulariu referida a la llingua "moguex" qu'en realidá contenía pallabres guambianas y paez entemecíes por error. Esti error de clasificación afectó a los esquemes clasificatorios posteriores Loukotka (1968), Greenberg (1987) y Kaufman (1990) hasta que Adolfo Constenla Umaña (1991) señaló les numberoses coincidencies léxiques ente'l guambiano y el restu de llingües barbacoanes. Primeramente, Adolfo Constenla Umaña (1981) refugara'l parentescu ente les llingües chibchas y les llingües coconucanas.
Unu de los primeros trabayos comparativos sistemáticos de les llingües barbacoanes ye'l de Curnow y Liddicoat (1998), qu'estableció la familia barbacoana sobre bases sólides ya identificó les dos cañes principales: el barbacoano sepntentrional (coconucano, awano) y el barbacoano meridional (tsáfiki, cha'palaachi). El grupu meridional ye bastante homoxéneu, ente que'l grupu septentrional ta daqué más diversificáu. Unu de los cambeos o isogloses que sofita esta división ye'l fechu de que les llingües septentrionales caltienen les obstruyentes en posición final, que nel grupu meridional perdiéronse por cambeos fonéticos.
Clasificación interna
Anguaño fálense unos cinco llingües barbaconas, anque se conocen unes cuantes más llingües estinguíes (marcaes por aciu el signu, †) que tamién perteneceríen a la familia, d'ente les llingües estinguíes la documentación esistente de dalgunes ye tan escasa que'l so parentescu abarrúntase pero nun ye seguru (estes márquense con una interrogante,?):
I. Grupu septentrional II. Grupu meridional
La campera, el muellama, el coconuco y el caranqui anguaño tán estinguíos. Anque la campera y el muellama usualmente clasifíquense como llingües barbacoanes, la evidencia anguaño disponible ye débil y l'hipótesis de parentescu tien de ser investigada con mayor fondura. El muellama puede ser unu de los últimos dialeutos sobrevivientes de la campera, y conozse por una curtia llista de vocabulariu recoyida mientres el sieglu XIX, que revela que yera similar al modernu awá pit.
Rellación con otres llingües
Según dellos llingüistes (Kaufman 1990, Greenberg 1987; Beuchat y Rivet 1910) la llingua nasa yuwe (o Paez) forma, conxuntamente con esta familia, un grupu mayor, anque arrexuntando'l guambiano y la nasa nun subgrupu y n'otru el awá, cha'pallachi y tsáfiqui.
Tamién fueron propuestes como parte d'esta familia la estinguida llingua andaquí (Gordon 2005), el cofán (Beuchat y Rivet 1910), ya inclusive les llingües camsá y tinigua (estinguida). Per otra parte alderícase la hipótesis según la cual la familia barbacoana pertencen al macrofilo macro-chibcha. Y en la mesma llinia Greenberg integra al barbacoano nel grupu paezano del macrofilo chibchano-paezano. Toles propuestes señalaes son consideraes pola mayoría d'especialistes como altamente especulatives.
Finalmente, l'esmeraldeño comparte un bon númberu de pallabres col cha'palaachi y col tsáfiki, anque con toa probabilidá ye la resultancia de préstamos léxicos, yá que estructuralmente el esmeraldeño ye bien distintu del barbacoano y la mayoría de les sos pallabres nun guarden rellación con él.
Fonoloxía
L'inventariu consonánticu de diverses llingües vien dau por: ! colspan="2" rowspan="2"| ! colspan="2"| Barbacoano septentrional ! colspan="2"| Barbacoano meridional ! Guambiano ! Awá pit ! Tsáfiki ! Cha'palaachi ! rowspan="2"| oclusiva ! sorda ! sonora ! colspan="2"| africada ! rowspan="2"| fricativa ! sorda ! sonora ! rowspan="3"| sonorante ! líquida ! nasal ! semivocal style="font-size:larger;" | w y | style="font-size:larger;" | w y | style="font-size:larger;" | w y
Onde pa los fonemes emplegóse'l alfabetu fonéticu americanista: los signos tienen articulación retroflexa, ente que  tienen articulación palatal. L'inventariu del proto-barbacoa ye similar a los inventarios anteriores: ! rowspan="2" | ! rowspan="2" | Llabial ! colspan="2" | Alveolar ! rowspan="2" | Palatal ! rowspan="2" | Velar ! central ! llateral ! Oclusives ! Africaes ! Fricatives ! Aproximante ! Nasales Na tabla anterior usóse'l signu pal equivalente AFI.
Gramática
El principal procedimientu morfolóxicu usáu nes llingües barbacoanes ye la sufixación. Los prefixos apaecen solo en cha'palaachi y en tsáfiki, pero de manera bastante llindada. Les llingües barbacoanes tienen casu morfolóxicu explícto con alliniadura morfosintáctica de tipu nominativu-acusativu. El casu nominativu márcase un alomorfo cero, ente que l'acusativu marcar por aciu un prefixu cuando l'oxetu ye definíu o humanu. Na mayoría de casos les marques d'acusativu tamién tienen funciones de llocativu, polo qu'estes marques proceden en realidá d'antigües postposiciones. Curnow y Liddicoat enfatizan que les marques d'acusativu nes distintes llingües nun son cognaos, lo cual suxure que son la resultancia de desarrollos independientes y relativamente recién. Toes estes carauterístiques son reminiscentes de la situación imperante nes llingües quechues y les llingües aimaras. Inclusive la marca de locativu-acusativu -ta del awá pit ye formalmente similar al correspondiente sufixu en quechua: La marca de caso xenitivu en awá pit coincide colos dialeutos más conservadores del quechua (onde la marca ye -p, -pa): Per otru llau, tien de reparase que les llingües barbaconas comparten numberoses carauterístiques tipolóxiques coles llingües chibcha. Un exemplu ye la esistencia de marcadores declarativos ya interrogativos, marcaos na forma verbal. Les construcciones qu'arreyen verbos auxilares y nominalizaciones son tamién comunes en guambiano, tsáfiki y awá pit.
Anque les llingües barbacoanes tipológicamente son más cercanes a les llingües andines, comparten delles traces tipolóxiques interesantes coles llingües chibhchas, como'l tener marques morfolóxiques pa estremar oraciones declarativas d'interrogatives. Una traza propia de les llingües barbacoanes ye la distinción sistemática nel verbu ente formes de "falante" (1ª) y de "non falante" (2ª y 3ª), más que la distinción típica en trés persones. Les distinciones de númberu nel verbu acutar a les formes de "falante". El guambiano, sicasí, sí estrema trés persones, coles mesmes qu'usa les marques de falante (-r) y non falante (-n):
=== Sintaxis Toles llingües barbacoanes tienen l'orde sintácticu básicu Suxetu Oxeto Verbu. Los modificadores (adejtivos, alverbios) precieden a los nucleos sintácticos a los que complementen.
Comparanza léxica
Moore (1962) y Adolfo Constenla Umaña esaminaron les correspondencies ente'l tsáfiki y el cha'palaachi. Adolfo Constenla Umaña atopó un 57,8% de cognados compartíos. La siguiente llista amuesa una serie de cognados, incluyendo protoformas reconstruyíes (Curnow & Liddicoat, 1998): ! GLOSA ! Guambiano !! Totoró !! Awá pit !! Cha'palaachi !! Tsafiki !! PROTO- BARBACOA territoriu' || || || su || tu || to || *to Los numberales comparaos en diverses llingües barbacoanes son: ! rowspan=2| GLOSA ! colspan=2| Septentrional ! colspan=2| Meridional ! rowspan=2| PROTO- BARBACOANO ! rowspan=2| PROTO- ARU ! rowspan=2| PROTO- QUECHUA ! Awá Pit !! Guambiano ! Cha'palaachi (Chachi) !! Tsafiki (Coloráu) Los términos ente paréntesis son préstamos del quechua o del español.
Constitución de la República Italiana
La Constitución de la República Italiana (n'italianu, Costituzione della Repubblica Italiana) ye la llei suprema de la República d'Italia, aprobada'l 22 d'avientu de 1947, publicada'l 27 d'avientu del mesmu añu y qu'entró a valir el día 1 de xineru de 1948. Esta declara que Italia ye una República democrática fundada nel trabayu.
Antecedentes
Antes de la proclamación de la Constitución en 1948, nun esistía nenguna otra. Tres la unificación italiana la llei fundamental del país yera l'Estatutu albertino (1848), carta dada pol monarca al pueblu italianu qu'establecía una monarquía constitucional primero con sufraxu censitario bien llindáu hasta llegar al sufraxu masculín en 1919.
Mientres fascismu italianu, instauráu por Benito Mussolini tres la cola sobre Roma, l'Estatutu Albertino siguió utilizándose, pero na práutica los sos principios nun yeren respetaos. El réxime fascista derrumbar tres la Segunda Guerra Mundial, polo que'l poder vuelve oficialmente a la Casa de Saboya, y l'Estatutu recupera la so vixencia. Sicasí, la impopularidá de Víctor Manuel III, pos bastante ye que foi él quien apurrió'l poder a Mussolini, oblíga-y a abdicar en 1946. El 9 de mayu toma'l tronu'l so fíu Humberto II.
Referendu y Asamblea Constituyente
L'ascensu de Mussolini al poder desprestixara descomanadamente a la monarquía italiana y el cambéu de rei nun acabó cola creciente oposición al sistema monárquicu. Apenes dos meses dempués de la coronación de Humberto II, el 2 de xunu, los italianos fueron llamaos a les urnes pa dos votaciones paraleles. Una la qu'escoyería una Asamblea Constituyente encargada de redactar la primer constitución del país. Otra un referendu sobre'l tipu de gobiernu, monarquía o república.
Éjeme
Éjeme ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Salamanca, na comunidá autónoma de Castiella y Llión. Intégrase dientro de la contorna de la Tierra d'Alba. Pertenez al partíu xudicial de Salamanca y a la Mancomunidá Tierres del Tormes.
Constitución de la República Italiana
Referendu y Asamblea Constituyente
Formóse un gobiernu d'unidá nacional y los grandes partíos apautaron la mayoría de los puntos constitucionales. Anque taba previstu que los trabayos de redaición concluyeren el 24 de febreru de 1947 nun terminaron hasta avientu d'esi añu. Na Asamblea 453 miembros votaron a favor ente que 62 facer en contra.
Estructura
La Constitución italiana ta estremada en cuatro partes, contién 139 artículos y 18 disposiciones.
Éjeme
Amás del propiu Éjeme, el so conceyu ta formáu poles llocalidaes de Martín Vicente y Portillo. Tol términu municipal ocupa una superficie total de 17,46 km² y según el padrón municipal ellaboráu pol INE nel añu, cuenta con una población de habitantes.
Etimoloxía
El so nome deriva de Fexem, nome que tenía esta llocalidá nel sieglu XIII, denominándose nel sieglu XV Fexeme, del que pasaría yá al actual Éjeme.
Constitución de la República Italiana
Parte I
Los 42 siguientes artículos (13-54) traten sobre los derechos y deberes de los ciudadanos (n'Italianu, Parte prima: diritti y doveri dei cittadini) separaos en cuatro grandes temes:
Éjeme
Historia
La so fundación remontar a la repoblación efectuada polos reis de Llión na Edá Media, quedando integráu nel cuartu de Cantalberque de la xurisdicción d'Alba de Tormes, dientro del Reinu de Llión. Cola creación de les actuales provincies en 1833, Éjeme quedó encuadráu na provincia de Salamanca, dientro de la Rexón Lleonesa, formando parte del partíu xudicial d'Alba de Tormes hasta la desapaición d'ésti y la so integración nel de Salamanca.
Nucleos de población
El conceyu estremar en dellos nucleos de población, que teníen la siguiente población en 2015 según l'INE.
Constitución de la República Italiana
Disposiciones transitories y finales
La cuarta seición de la constitución nun contién artículos, sinón que 18 Disposiciones transitories y finales (n'Italianu, Disposizioni transitorie y finali) que traten de la problemática de pasar de ser un estáu monárquicu a una república, la prohibición de reorganización del partíu fascista y l'exiliu de la familia real y de cualesquier descendiente que pudiera reclamar el derechu a asoceder a Humberto II.
Reformes posteriores
El más importante esfuerciu pa la revisión constitucional intentar en 2005 pola mayoría que sofitó'l gobiernu de Berlusconi, pero, anque s'apurría una entrada bien lentu a valir, nun foi aprobada pol electoráu nel referendu de 2006.
<!-- Revisioni y Legislazione costituzionale
Secondo la procedura prevista dall'art. 138 della Costituzione per l'adozione delle leggi di revisione della Costituzione y per le altre leggi costituzionali sono necessarie due deliberazioni di entrambe -y camere ad un intervallo non minore di tre mesi ed a maggioranza assoluta dei componenti di ciascuna di queste nella seconda votazione.
-y modifiche al testo della costituzione non devono comunque compromettere lo spirito repubblicano e gli ideali sui quali essa si fonda. La forma repubblicana non può essere oggetto di revisione costituzionale (art. 139). La dottrina prevalente ritiene che i principi fondamentali (art. dall'1 al 12) siano una base irrinunciabile per lo spirito repubblicano la so cui la Costituzione si fonda. Per questo motivu non possono essere modificati.
Nel caso in cui la legge costituzionale sia stata approvata con una maggioranza inferiore dei due terzi dei componenti in una o in entrambe -y camere, éntrose tre mesi dalla loru pubblicazione, ne facciano domanda un quintu dei membri di una Camera o cinquecentomila elettori o cinque Consigli regionali la legge è sottoposta a referendu y non è promulgata, se non è approvata dalla maggioranza dei voti validi.
Il testo orixinariu della Costituzione, nel corsu della storia, hai subito alcune revisioni, o emendamenti.
-y leggi di revisione costituzionale sono -y seguenti:
Legge costituzionale n. 2 del 9 febbraio 1963, modificante gli articoli 56, 57, y 60 della Costituzione; Legge costituzionale n. 3 del 27 dicembre 1963, modificante gli articoli 131 y 57 della Costituzione y istituzione della regione Molise; Legge costituzionale n. 2 del 22 novembre 1967, modificante l'articolo 135 della Costituzione e le disposizioni sulla Corte costituzionale; Legge costituzionale n. 1 del 16 gennaio 1989, modificante gli articoli 96, 134 y 135 della Costituzione, così come -y disposizioni della legge costituzionale n° 1 dell'11 marzu 1953 e le norme in materia di procedura per i crimini considerati dall'articolo 96 della Costituzione; Legge costituzionale n. 1 del 4 novembre 1991, modificante l'articolo 88, secondo capoverso della Costituzione; Legge costituzionale n. 1 del 6 marzu 1992, revisione dell'articolo 79 della Costituzione concernente l'applicazione dell'amnistia y la riduzione delle pene; Legge costituzionale nº 3 del 29 ottobre 1993, modificante l'articolo 68 della Costituzione; L.cost. 22 novembre 1999, n. 1 - Disposizioni concernenti l'elezione diretta del Presidente della Giunta regionale y l'autonomia statutaria delle Regioni L.cost. 23 novembre 1999, n. 2 - Inserimento dei principi del giusto processo nell'articolo 111 della Costituzione L.cost. 17 gennaio 2000, n. 1 - Modifica all'articolo 48 della Costituzione concernente l'istituzione della circoscrizione Esteru per l'esercizio del diritto di votu dei cittadini italiani residenti all'esteru L.cost. 23 gennaio 2001, n. 1 - Modifiche agli articoli 56 y 57 della Costituzione concernenti il numbero di deputati y senatori in rappresentanza degli italiani all'esteru L.cost. 18 ottobre 2001, n. 3 - Modifiche al titolo V della parte seconda della Costituzione L.cost. 23 ottobre 2002, n. 1 - Legge costituzionale per la cessazione degli effetti dei commi primu y secondo della XIII disposizione transitoria y finale della Costituzione L.cost. 30 maggio 2003, n. 1, Modifica dell'Art. 51 della Costituzione. Legge Costituzionale 2 ottobre 2007, n. 1 di modifica dell'art.27: sopprime -y parole: se non nei casi previsti dalle leggi militari di guerra Per ciò che concerne -y altre leggi costituzionali, un primu insieme riguarda l'approvazione o la modificar degli statuti delle Regioni autonome (statuto speciale), di cui alcuni sono stati approvati nel febbraio 1948 dalla Costituente. Si tratta delle leggi seguenti:
L.cost. 26 febbraio 1948, n. 2, Conversione in legge costituzionale dello Statuto della Regione siciliana emanato con R.D.Lgs. 15 maggio 1946, n. 455, Approvazione dello Statuto della Regione siciliana; L.cost. 26 febbraio 1948, n. 3, Statuto speciale per la Sardegna; L.cost. 26 febbraio 1948, n. 4, Statuto speciale per el Valle d'Aosta; L.cost. 26 febbraio 1948, n. 5, Statuto speciale per il Trentín-Altu Adige; L.cost. 31 gennaio 1963, n. 1, Statuto speciale della Regione Friuli Venezia Giulia; L.cost. 10 novembre 1971, n. 1, Modificazioni y integrazioni dello Statuto speciale per il Trentín-Altu Adige L.cost. 23 febbraio 1972, n. 1, Modifica del termine stabilito per la durata in carica dell'Assemblea regionale siciliana y dei consigli regionali della Sardegna, della Valle d'Aosta, del Trentín-Altu Adige, del Friuli Venezia Giulia; L.cost. 9 maggio 1986, n. 1, Modifica dell'articolo 16 dello statuto speciale per la Sardegna, approvato cola L.cost. 26 febbraio 1948, n. 3, concernente la definizione del numbero dei consiglieri regionali; L.cost. 12 aprile 1989, n. 3, Modifiche ed integrazioni alla L.cost. 23 febbraio 1972, n. 1, concernente la durata in carica dell'Assemblea regionale siciliana y dei consigli regionali della Sardegna, della Valle d'Aosta, del Trentín-Altu Adige y del Friuli Venezia Giulia. Modifica allo statuto speciale per el Valle d'Aosta; L.cost. 23 settembre 1993, n. 2, Modifiche ed integrazioni agli statuti speciali per el Valle d'Aosta, per la Sardegna, per il Friuli Venezia Giulia y per il Trentín-Altu Adige; L.cost. 31 gennaio 2001, n. 2, Disposizioni concernenti l'elezione diretta dei presidenti delle regioni a statuto speciale y delle province autonome di Trento y Bolzano. Un peracabo insieme riguarda -y leggi che introducono delle norme di natura costituzionale, y deroghe a quelle previsti dalla costituzione. Tra queste sono incluse -y leggi costituzionali del 22 novembre 1967 (n°2) la legge costituzionale del 16 gennaio 1989 (n° 1). Inoltre sono incluse -y seguenti leggi:
Legge costituzionale n. 1 del 9 febbraio 1948, regola -y attività della corte costituzionale y garantisce l'indipendenza della stessa; Legge costituzionale n. 1 del 11 maggio 1953, regole complementari legate alla corte costituzionale; Legge costituzionale n. 1 del 18 marzu 1958, modifica del termine peracabo per l'applicazione della disposizione transitoria XI della costituzione; Legge costituzionale n. 1 del 9 marzu 1961, assegnazione di tre senatori ai comuni di Trieste, Duino Aurisina, Monrupino, Muggia, San Dorligo della Valle y Sgonico; Legge costituzionale n. 1 del 21 giugno 1967, estradizione per crimini di guerra; Legge costituzionale n. 2 del 3 aprile 1989, progetto di referendu emponedor per confermare il mandatu al parllamentu européu che ebbe luogo nel 1989; Legge costituzionale n. 1 del 6 agostu 1993, funzionamento della commissione parlamentare per le riforme istituzionali y per le regole di riforma costituzionali; Legge costituzionale n. 1 del 24 gennaio 1997, istituzione di una commissione parlamentare per le riforme costituzionali. -->
Saint-Clément (Cantal)
Saint-Clément ye una comuña francesa del departamentu de Cantal, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ríu Seya
El ríu Seya ye un curtiu ríu costeru d'Asturies que desagua nel mar Cantábricu y escurre peles provincies de Llión y Asturies.
El ríu Seya naz en Los Picos d'Europa na Fonte del infiernu, nel llugar llamáu Jonseya, perteneciente a la localidá y conceyu d'Oseya de Sajambre (provincia de Llión) y desagua nel mar Cantábricu formando la ría de Ribeseya. Tien un llargor de 66 kilómetros y un caudal mediu añal de 18,07 m³/s. La so cuenca tien una superficie de 1.284 km².
Traviesa los conceyos d'Oseya de Sajambre, Ponga, Amieva, Parres, Cangues d'Onís y Ribeseya. Foi una importante barrera natural na so contorna y de fechu ye frontera en casi tol so percorríu ente estos conceyos. Particularmente ente Parres y Cangues d'Onís. Esta incomunicación foi parcialmente superada cola ponte medieval, llamada «Ponte romana», que xune dambes marxes na ciudá de Cangues d'Onís. Esta ponte ye considerada como una de les imáxenes más emblemátiques d'Asturies.
Afluentes
Los sos principales afluentes son los ríos Ponga y Piloña, pela esquierda, y el Dobra y el Güeña pela drecha.
Descensu del Sella
El primer sábadu d'agostu dempués del día 2 celébrase, dende 1930, el Descensu Internacional del Sella ente les pontes de Les Arriondes (Parres) y Ribesella, prueba piragüista internacional de gran prestixu, a la qu'acompaña una gran fiesta tola fin de selmana.
El restu del añu, cualesquier puede arrendar una canoa y baxar el ríu nun percorríu d'unos 15 km aptu pa mayores d'ocho años.
Tamién ye ún de los ríos salmoneros más importantes d'España.
Etimoloxía
Xosé Lluis García Arias cree que Seya ye la expresión autóctona asturiana derivada d'un términu prerromanu, SALIA, col que polo menos, los naturales d'Asturies oriental, occidente de Cantabria y noreste de Llión denomaben a delles corrientes d'agua.
Etimolóxicamente ye posible que se trate d'una pallabra de vieyu espardimientu en territorios de llingua indoeuropea. El ríu SALIA, citáu por Mela, escritor de orixe hispanu, nun sabemos esautamente si se correspuende col actual Seya o col cántabru (castellanizáu) Saja o, menos probable, con Besaya que conflúi col Saja (d'ehí Be- ‘dos’) na rodiada deTorrelavega.
La forma asturiana Seya se documenta ininterrumpidamente dende la Edá Media hasta'l sieglu XX.
Antzuola
Antzuola ye un conceyu de la provincia vasca de Gipuzkoa (España).
Les Étangs
Les Étangs ye una comuña francesa del departamentu de Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Interfaz gráfica d'usuariu
La Interfaz Gráfica d'usuariu o GUI (n'inglés Graphical User Interface)
La interfaz gráfica de los ordenadores foi diseñada cola fin d'ocultar el verdaderu funcionamientu de la máquina, ya que yera mui complicao pa los usuarios tipo. D'esta manera facilitaben l'usu de los ordenadores y llegaben a nuevos usuarios. La interfaz gráfica enséñamos cualesquier ficheru, programa o otro con un iconu dependiendo del ficheru que sea. Muéstranos una barra de ferramientes, un fondu y otres coses que nos ayuda a diferenciar mui fácilmente cualesquier aplicación o ficheru, facilitando'l so usu, cosa que nun yera tan cenciella cola llinia de comandos.
Viburnum lantana
El ye una especie fanerógama perteneciente a la familia de les adoxácees. thumb|240px|Ilustración thumb|240px|Vista de la planta nel so hábitat