cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Castellbò
Historia
miniaturadeimagen|Ilesia de Santa Maria La población foi'l centru del Vizcondáu de Castellbó y yera un cuartu qu'entendía, amás de la villa y del valle del so nome, los valles d'Aguilar y de Pallerols, los llugares de Taus, Castells, Castellàs, Biscarbo, Malvei, Guils del Cantó, Vilarubla, Solans, Gramos, l'honor de Conorbau y salvaguardar de Adrall y de la Parróquia de Hortó.
Esplica'l Spilldel de 1519, que la villa taba cercada y que tenía dos torres, la del Serrat y la de Malbec. Güei caltiénse una torre de la muralla con ángulos arrondaos, esmocada, y tamién dalgún fragmentu de los antiguos murios. Les cais de la población son estreches y trabancoses, y desagüen na plazoleta presidida pola gran ilesia colexada. La villa caltién munches cases del sieglu XV y XVI, dalgunes coles típiques parés o tabiques de yelsu y lloses, reforzaos por vigues de madera en forma d'aspa con balcones de galería y barandielles de madera.
Edificios d'interés
Destaca la colexata de Santa Maria de Castellbò, la Virxe del Remediu de Castellbò, la Cruz de Palu de Castellbò, los palombares, el castiellu y la ponte.
Ponte de Castellbó
miniaturadeimagen|La ponte. La ponte xune'l nucleu central de la villa col arrabalde asitiáu a la otra vera del ríu, más al sur. Construyíu sobre'l ríu de Castellbó, afluente del ríu Segre, tien un arcu bien grande de piedra y reforzáu con cementu. Ta declaráu como Bien Cultural d'Interés Local.
Ye mentáu na Respuesta de los Valles de Castellbò al cuestionariu de Zamora, de 1788, según los términos siguientes: "Ai [...] una ponte d'un arcu, llargu 22 vares 6 palmos, anchu 1 vara 7 palmos, alto 7 vares y mieu él pasa andar real. Nun ta bien calteníu, nun se sabe la so antigüedá nin l'Arquiteutu que-y fixo nin quien mandó face-y."
Acontecimientos
El Mercáu Cátaro de Castellbò ye un mercáu añal de tipu medieval que s'entama cada añu al pueblu. El mercáu recuerda'l pasáu cátaro de la población, so del Vizcondáu de Castellbó. Hai una ventena de paraes, puede vese el Fueu Inquisitorial a cargu del Grupu de Diaños del Alt Urgell.
Arrea, carreteru
Ente los cantadores que la grabaron en discu figuren: Botón (1918 y 1927); Juanín de Mieres(1930); José Morán (1962); José Fernández, El Tordín de Frieres (1965); Manuel A. Trabanco con Los Xustos (1967); Roberto Morado (1971); Gerardo Orvíz (1975); Jorge Tuya (1979) o El Che de Cabaños (1981).
Lentinula edodes
Lentinula edodes, (en xaponés shiitake o fungu del árbol shii) ye una cogorda comestible orixinaria d'Asia del este. En xaponés ( 椎茸); en chinu llámase 香菇, que significa "cogorda fragante" o "cogorda deliciosa".
Contexto
Dos nomes chinos distintos pa variedaes bien apreciaes del shiitake son dōnggū (“cogorda del iviernu”) y huāgū (花菇, la cogorda de la flor,” que tien una flor que se seda na superficie cimera de la cogorda); dambes variedaes cultivar con temperatures fríes. Tamién la conoz como la "cogorda del monte negru". En coreanu, se la llapada pyogo (hangul: 표 고; hanja: 瓢 菰) y en tailandés nomar como hed el (เห็ดหอม), que significa "cogorda fragante". thumb|right|200px|Shiitake nel tueru d'un árbol.
Historia
Esta cogorda ye orixinaria de China, onde se cultivó dende hai más de 1000 años. El primer documentu escritu qu'alude al cultivu del shiitake remontar a Wu Sang Kwuang, quien vivió nos tiempos de la dinastía Song (960-1127).
Sicasí, dellos documentos rexistren el consumu d'esta cogorda primero que se produxera'l so cultivu, hacia l'añu 199.
Mientres la dinastía Ming (1368-1644), el médicu Wu Juei escribió que la cogorda podría ser utilizada non solamente como alimentu, sinón tamién como remediu pa dellos carecimientos, como les enfermedaes respiratories cimeres, la mala circulación del sangre, el mal de fégadu, l'escosamientu y la debilidá; tamién dixo que podría xubir el qi, esto ye, la enerxía de la vida.
Amás pensóse pola mesma dómina y asina queda rexistráu que'l shiitake podía retrasar l'avieyamientu o prevenir l'avieyamientu prematuru.
Tradicionalmente, esta cogorda cultivar en forma doméstica nos tueros d'un árbol, el Shii o Chinquapín, como lo llamen en Xapón.
Cultivu tradicional sobre madera
Esta forma de cultivu entiende principalmente a la inoculación d'espores en cachos de madera del mentáu Chinquapin o carbayu xaponés. Anguaño amplióse la gama de sustratos, incluyendo la madera d'otres especies, como'l carbayu o eucaliptus, que se llogra al cortar árboles de pies, en tueros d'un llargor que puede variar ente 1.0 y 1.2 m. y un diámetru que va dende los 10 a los 15 cm. Estos tueros son los que finalmente son inoculados col fungu, por aciu furacos na so corteza onde se deposita'l miceliu del fungu.
Cultivu sobre bloque sintéticu
El cultivu d'esti fungu basáu nel bloque sintéticu, desenvueltu en 1986 na provincia de Fujian (China), consiste na ellaboración d'un sustratu artificial como superficie granible del shiitake, formuláu y complementáu principalmente con serrín de madera duro non arumosa, salvaos de ceberes, carbonatu de calciu y yelsu como suplementos nutricionales y utilizando dalgún tratamientu térmicu pal so desinfeición. Esta innovación, que dexa una mayor velocidá de crecedera del inóculo con respectu al cultivu sobre madera y un amenorgamientu na duración total del ciclu granible (ente trés y cuatro meses), foi un factor qu'amontó la producción del fungu en China y nel restu del mundu, dexando'l cultivu masivu. Dende'l desenvolvimientu d'esta téunica, el cultivu de shiitake creció más de 20 vegaes en 15 años dende 1987, cuando China terminó per mover a Xapón como productor principal, apoderando'l mercáu mundial dende entós.
Comercialización y consumidores
Esti fungu ye comercializáu como productu frescu, secu o semi manufacturado. Anguaño ye Xapón onde tien el mayor consumu per cápita del mundu, 2.17 kg por persona al añu.
China, Xapón, Taiwán y Corea son tantu los principales países productores como consumidores (sumaos, lleguen al 98,5% del total mundial). En Llatinoamérica, Méxicu lleva la delantrera en producción, consumu y esportación. Estaos Xuníos ye anguaño unu de los mayores consumidores de shiitake secu proveniente de Xapón, que la so importación supera los seis millones de dólares añales.
Fonte: Wu, J.L. – Shiitake production in China. Agricultural Press, Beijing, China'' (2000).
Mayores productores y producción mundial
En los postreros 40 años, el mercáu mundial de fungos comestibles polo xeneral esperimentó una crecedera añal de 4.3 %, d'alcuerdu a los datos llograos de la Organización de les Naciones Xuníes pa l'Alimentación y l'Agricultura (FAO). Esta crecedera débese principalmente a meyores nes teunoloxíes de producción, que faen posible tener meyores precios y un mayor volume. China lideró'l mercáu global xunto a otros países asiáticos, a saber Taiwán y Xapón, ente otros. Sicasí, la esplotación industrial y comercial del fungu shiitake estendióse llargamente n'Europa y América poles carauterístiques nutricionales mentaes con antelación. Ye'l segundu fungu comestible más cultiváu nel mundu y el primeru dientro de la categoría de “exóticu”.
Fonte: OEI – ). “Letinula edodes (shiitake) cultivation on sterilized substrates, on wood logs.” In: Mushroom Cultivation. 3rd ed. Leiden, the Netherlands: Backhuys. (2003)
Gastronomía
thumb El shiitake ye una de les fontes de proteína na dieta de la población de dellos países orientales. Tien munchos usos na cocina china o xaponesa, según n'otres tradiciones culinaries del este y sureste asiáticu menos sopelexaes.
Esti fungu sírvese como parte de la sopa de miso, y tamién d'un platu de pexe bien espublizáu llamáu dashi, arriendes de formar parte d'un bon númberu de recetes preparaes al vapor.
En Tailandia'l shiitake consúmese tantu tostáu como cocíu al vapor. De cutiu el shiitake ensúgase y viéndese como alimento envasado en paquetes; una vegada desecado ten de ser rehidratado papándolo n'agua antes de dar en el so consumu. Muncha xente prefier el shiitake frescu al secu, considerando que'l procesu d'ensugáu al sol fai que se pierda parte del sabor umami de les cogordes.
Los pies del shiitake utilícense raramente pola so durez, pos tarden más tiempu en cocese que los sombreros.
Anguaño les cogordes de shiitake aportaron a populares en munchos otros países fora d'aquellos onde'l so consumu ye tradicional.
Propiedaes melecinales
Un estudiu de 2009 atopó actividá antimicrobiana de los estractos de L. edodes. Pero tamién alvierte d'una eventual consecuencia indeseable del so usu incontroláu, yá que puede promover la resistencia microbiana, de la mesma que ta asocediendo pol usu desaparente y sistemáticu de los antibióticos de síntesis.
Ninoska Vásquez
Ninoska Vásquez ye una modelu, presentadora y reina de guapura venezolana ganadora de los títulos de Miss Turismu Universu 2014 y Miss Venezuela Earth 2017.
Vásquez foi la representante de Venezuela nel Miss Tierra 2017, onde s'allugó dientro de les 8 semifinalistes.
Biografía y carrera
Ninoska Vásquez ye una nueva modelu venezolana, estudiante de Psicoloxía na Universidá Centroccidental Lisandro Alvarado. Desempéñase amás como presentadora del programa de farándula La Brúxula de la canal local larense Promar TV.
El 21 de payares de 2014 llogra'l títulu de Miss Tourism Universe, un concursu lleváu a cabu en Beirut, El Líbanu, onde resultó vencedora ente otres 37 candidates.
Miss Venezuela Earth 2017
Ninoska llogró ser escoyida pa ser una de les 26 candidates pertenecientes al Miss Venezuela Earth. Vásquez participó na primera (1º) edición del certame de guapura ecolóxicu del país, que se llevó a cabu nel Hotel Intercontinental Tamanaco de Caraques, representando al estáu Lara d'onde ye natural. A la fin del eventu, foi coronada Miss Venezuela Earth 2017 de mano de los direutores del certame nacional, Alyz Henrich y Prince Julio César. D'esta manera llogra'l pase a certame internacional ecolóxicu de Miss Tierra, con sede en Filipines.
Miss Tierra 2017
Como parte de les sos responsabilidaes como Miss Venezuela Earth, Ninoska tuvo'l derechu de representar al país nel Miss Tierra 2017 que se realizó en Manila, Filipines. Vásquez compitió con alredor de 100 candidates de diversos países y territorios autónomos pol títulu qu'ostentaba la ecuatoriana Katherine Espín. A la fin del eventu, allugóse dientro del grupu d'ocho finalistes.
Sieglu XXI
El sieglu XXI d. C. (sieglu ventiún dempués de Cristu) ye'l sieglu actual, acordies con el calendariu gregorianu. Ye'l periodu entendíu ente'l 1 de xineru de 2001 y el 31 d'avientu de 2100. Ye'l primer sieglu del III mileniu.
El sieglu XXI carauterizar pola meyora y espansión de la digitalización y el control de la información a nivel global. Tamién a esta dómina conózse-y como la yera de la información (quien la controla y quien apuerta a ella va tener les meyores oportunidaes). La era industrial y l'era espacial carauterizar por modelos lliniales pocu cambiantes. Les llamaes red sociales reflexen el intercambiante mundu d'información, conectividad a baxu costo. Esti progresu yá s'empecipiara a partir de los años setenta cola tercer revolución industrial. Sicasí, a empiezos del sieglu XXI, la digitalización esperimentó un enorme cambéu que dio llugar a nuevos dispositivos d'almacenamientu de datos (memories flash) y una mayor intensidá na espansión de la telefonía móvil (empecipiada nos años 1980 n'Europa y Estaos Xuníos). Nel campu de la teunoloxía, tamién destacó'l conocíu como apagón analóxicu, dada l'apaición en 2005 de la televisión dixital terrestre, la masificación de dispositivos móviles y el baxu costu d'aportar a internet; según el posdesarrollo del Proyeutu Xenoma Humanu.
Nos alboreceres d'esti sieglu retómase nuevamente la conciencia del fenómenu conocíu como cambéu climáticu, movimientu empecipiáu nos años setenta, que se convirtió nuna de les mayores esmoliciones de la comunidá internacional. Pero foi en 2015, cuando les alertes empiecen a ser más fuertes pola alta contaminación, producida en grandes ciudaes, por casu, Madrid (España). Esti problema motivó numberoses campañes de protesta, mientres, per otra parte los Estaos, propónense midíes destinaes a llograr posibles soluciones, como'l Protocolu de Kioto, alcordáu a finales del sieglu XX (alcordóse'l 11 d'avientu de 1997, y roblóse ente'l 16 de marzu de 1998 y el 15 de marzu de 1999 na sede de la ONX). Nel campu de la política demográfica, la globalización, de la que yá se faló nes últimes décades del sieglu XX, intensificóse notablemente; según los movimientos d'activistes como los indignaos en tol mundu.
Nel contestu político y económico internacional, el sieglu XXI ta marcáu dende'l so entamu polos ataques terroristes del 11 de setiembre de 2001 n'Estaos Xuníos, que foi la punta pie pal entamu de la llamada «Guerra contra'l terrorismu» empecipiada per Estaos Xuníos. Esta campaña militar, empecipió la Guerra d'Afganistán en 2001 y foi la responsable de la invasión y posterior Guerra d'Iraq, nel añu 2003. Tamién esti nuevu sieglu marca lo que podría ser una nueva guerra fría ente la Federación Rusa y los EE. XX., puesto que'l sistema antimisiles d'Estaos Xuníos esplegáu n'Europa Oriental ta provocando un nuevu desenvolvimientu de misiles balísticos d'última xeneración en Rusia como respuesta.
Años 2020
España, pela so parte, cuenta con Flsida, qu'al traviés de Irsi Caixa trabayen nuna vacuna terapéutica que consiga que los pacientes que viven con VIH nun precisen medicación pa permanecer indetectables.
Na actualidá les ferramientes qu'esisten pa la prevención son los preservativos y la PrEP. En 2020 espérase llograr una cura funcional.
Un fechu envaloráu pal añu 2020 ye la estinción del rinoceronte blancu, pos ta agora en peligru críticu d'estinción. Los rinocerontes blancos sudafricanos yá nun van esistir en 2020, si ye que sigue la so tasa de desapaición. La principal causa de la so futura estinción, ye la caza y destrucción del so hábitat.
Años 2000
thumb|280px|Maremotu del océanu Índicu de 2004.
Arquiteutura
thumb|220px| El [[Burj Khalifa (828 metros d'altor) mientres la so construcción, l'edificiu más altu del mundu dende 2010. ]]
Otros fenómenos
El precedente que tien llugar cerca de 122 años antes, el 6 d'avientu de 1882. Dempués de 2044, el próximu tapecimientu de Regulus por Venus va tener llugar el 21 d'ochobre de 3187, anque delles fontes indiquen el 6 d'ochobre de 2271. Esti tapecimientu va ser el primer tapecimientu d'un planeta por otra (vista de la Tierra) dende'l 3 de xineru de 1818. Va Ser bien malo de reparar, debíu al allargamientu de solamente 7° de los 2 planetes frente al Sol. Esti acontecimientu raru va ser bien malo de reparar, per una parte del escasu allargamientu (solar) de Mercuriu, y per otra parte de la magnitú de Neptunu (magnitú 9) ~que ye siempres cimera (pero intensidad lluminosa inferior) a la llende de visibilidá a güeyu (magnitú 6). ~
Xuegos de matemátiques
Un xuegu matemáticu ye aquel que ye estudiáu pola teoría de xuegos y tien relación coles matemátiques.
Plaza del Castillo
La Plaza del Castillo (Gazteluko Plaza o Gazteluko Enparantza en euskera) ye una plaza pública asitiada nel centru de la ciudá de Pamplona (Navarra), España.
Historia
Dende la so construcción la plaza convertir nel centru neurálxicu de la vida social pamplonesa y n'unu de los iconos más reconocibles de la ciudá, siendo anguaño inda escenariu d'importantes acontecimientos de la mesma, polo que suel ser habitual referise a ella como "el cuartu de tar" de tolos pamploneses.
Lidia Gueiler Tejada
Lidia Gueiler Tejada foi presidenta de Bolivia dende 1979 a 1980 convirtiéndose na primera y única muyer que presidió Bolivia y la segunda muyer na historia d'América Llatina n'asumir la presidencia d'un país dempués de María Estela Martínez de Perón aportara a la presidencia d'Arxentina en 1974. Destacó pola so llucha de les causes políticu y social, defensa de la paz y de la igualdá de sexos. A la so muerte foi despidida como unu de los íconos de la recuperación del estáu de derechu.
Biografía
La so madre, Raquel Tejada, prohibiéralu llorar de neña porque dicía que «el lloru en Bolivia ye una especie de deporte nacional qu'habría qu'empezar a esaniciar». El so padre morrió cuando ella yera pequeña. Yera una de les poques muyeres que nesa dómina estudiaben nel Institutu Americanu de la so ciudá natal y llogró'l títulu de contadora xeneral. Dende la so mocedá dedicóse especialmente al deporte.
Casar a los 19 años col capitán Mareiriam Pérez-Ramírez, un soldáu paraguayu prindáu en Bolivia pola Guerra del Chaco con quien tuvo la so única fía, Teresa. Cuando terminó la Guerra del Chaco, en 1935, foi vivise col so maríu a Asunción, onde nació la so única fía, María Teresa. «Tengo una sola fía. Desque tuvo nel colexu quedó interna. Como yo yá taba dixebrada del pá d'ella, dexar interna y dediqué de llenu a la política y ella ye la que sufrió les consecuencies».
Trayeutoria política
Dende 1948 militó al Movimientu Nacionalista Revolucionariu (MNR) onde s'implicó como dirixente femenina y de la mocedá.
En 1951 participó na fuelga de fame xunto a otres 27 muyeres, nel Palaciu de Xusticia de La Paz pa esixir la llibertá de compañeros presos y confinaos, la pacificación nacional y l'anulación de les eleiciones que ganara Víctor Paz Estenssoro. Participó na revolución de 1952. En 1953 foi secretaria del Consuláu Xeneral de Bolivia n'a Hamburgu y más tarde amestada civil na misión diplomática a Bonn siendo finalmente nomada embaxadora.
En 1957, en representación del gobiernu de Bolivia, asistió a la Xunta de Téuniques y Dirixentes de les Oficines del Trabayu de la Muyer, que tuvo llugar en Méxicu.
Foi diputada nes llexislatures 1956-1960 y 1960-1964. En 1963 xunir al Partíu Revolucionariu d'Izquierda Nacional (PRIN) fundáu por Juan Lechín; militó nél hasta la década del setenta, cuando retornó al so partíu d'orixe, el MNR. Foi exiliada a Santiago de Chile pol gobiernu del xeneral Barrientos Ortuño.
En 1953, foi acusada de conspirar pa matar al presidente Víctor Paz Estenssoro. Dempués d'esta acusación, foi diplomática n'Alemaña Occidental, Colombia y Venezuela. Foi diputada nacional ente 1956 y 1964. En 1963 foi una de los fundadores del Partíu Revolucionariu de la Izquierda Nacional (PRIN). En 1978 integró'l Frente Revolucionariu d'Izquierda, retornando al MNR al añu siguiente, cuando foi escoyida diputada pol departamentu de La Paz, y en dicha ocasión foi presidenta de la Cámara de Diputaos.
El 1 de payares de 1979, el xeneral Alberto Natusch Busch derrocó al gobiernu interín de Walter Guevara Arce por aciu un sangrientu golpe d'estáu. Como reacción, producióse un llevantamientu popular encabezáu pola Central Obrera Boliviana (COB) que xeneró de la mesma una violenta represión xeneralizada, incluyendo la Masacre de Toos Santos, onde la policía y l'exércitu asesinaron a más de 100 persones y fixeron «sumir» (esto ye, encarcelaron y torturaron hasta la muerte) a 30 más. Quince díes dempués (el 16 de payares de 1979), la resistencia popular obligó a Natush Busch a devolver el poder al Congresu qu'escoyó a Gueiler como presidenta constitucional interina de la República, hasta les eleiciones del 29 de xunu del añu siguiente (1980).
El 7 de xunu de 1980, un coronel del reximientu d'escolta presidencial Waldo Ballivián, llamáu Estrada, intentó asesinar a Lidia Gueiler na residencia presidencial. El coronel Estrada taba n'estáu de embriaguez y trató de baltar a culatazos de fusil la puerta del cuartu de la presidenta. Un ayudante de la xefa d'Estáu torgó que'l militar matara a la señora Gueiler.
Una selmana antes de les eleiciones, realizóse l'atentáu terrorista de derecha que fizo españar nel aire l'avión nel que viaxaben dellos líderes de la izquierdista Unidá Democrática y Popular (UDP) en campaña eleutoral. Contra lo esperao polos sectores golpistes, l'ataque amontó la popularidá del líder izquierdista, Hernán Siles (ex-MNR) nes eleiciones. El 17 de xunetu de 1980, nuevamente atayóse'l procesu democráticu, cuando Lidia Guéiler foi derrocada y exiliada por Luis García Meza nun nuevu sangrientu golpe d'estáu cola participación y el sofitu de les Fuercies Armaes Arxentines (que taben perpetando una sangrienta dictadura cívicu-militar [1976-1983]), pa torgar l'asunción de Hernán Siles.
Hasta antes de la so muerte taba retirada de l'actividá política. Lidia Gueiler finó'l 9 de mayu de 2011 na ciudá de La Paz a los 89 años d'edá d'un paru cardiorespiratorio. El presidente de Bolivia Evo Morales Ayma acompañáu tamién del vicepresidente Álvaro García Linera asistieron a la so velorio. El presidente Evo Morales dixo tar trescaláu pola muerte de la ex presidenta Gueiler, a quien calificó como “lluchadora polos derechos democráticos de los bolivianos”. y Pedro Montes, secretariu executivu de la Central Obrera Boliviana, llamentó la muerte de la ex presidenta y espresó a la so familia les sos condolencias pola irreparable perda d'una muyer de llucha”.
Recibió más d'una ventena de distinciones, incluyida la condecoración Andrés Bello.
Derechos de les muyeres
Lidia Gueiler destacó na so trayeutoria na defensa de la democracia y la participación de la muyer. Foi dirixente d'organizaciones femenines de Bolivia y representó al país ante la Comisión Interamericana de Muyeres.
Publicó La muyer y la revolución (1960), amás de la so autobiografía La mio pasión de lideresa (2000). Foi responsable de la institución del 11 d'ochobre como Día de la Muyer Boliviana, n'homenaxe a la escritora Adela Zamudio (1854-1928).
Legáu
Lidia Guéiler foi la única muyer presidenta de Bolivia y la segunda ente los dolce muyeres que gobernaron un país d'América hasta 2017:
la boliviana Lidia Gueiler (1979-1980), * la nicaragüense Violeta Barrios de Chamorro (1990-1997), * l'haitiana Ertha Pascal-Trouillot (1990-1991), por aciu un golpe d'Estáu * la ecuatoriana Rosalía Arteaga (1997), mientres tres díes, tres la destitución del presidente Abdalá Bucaram la panamiega Mireya Moscoso (1999-2004), * la portorricana Sila María Calderón Serra (2001-2005), * la chilena Michelle Bachelet (2006-2010, reelixida en 2013), la costarricense Laura Chinchilla (2010-2014) y * la brasilana Dilma Rousseff (2011-2015 y 2015-2016, destituyida'l 31 d'agostu del 2016).
Niní Gambier
Niní Gambier foi una actriz arxentina. A los 4 años integrar nel baille, onde actuó nel teatru Colón.
Biografía
Inquieta, de bella figura y suxestiva sorrisa, Niní Gambier na década del 30" empecipiar na Comedia Nacional Arxentina cola obra Locos de verano, de Gregorio de Laferrère, onde tenía d'encarnar a una neña de doce años, y asina empezó la so trayeutoria artística. En 1936 participa en Los rapazos d'antes nun usaben gomina, de Manuel Romero, y anque la so carrera cinematográfica foi curtia llegó a realizar 12 películes, ente elles La fuga, 24 hores en llibertá, Asina ye la vida, Volver vivir, Hai que casar a Ernesto, Páxaros ensin nial, Fortín Alto ente otres. En Tv, actuó en ciclos como Estrellita mio, Soi Gin, Alta Comedia y Nueve luna.
Trabayó con grandes figures del espectáculu como Sabina Olmos, Mecha Ortiz, Tita Merello, Amelia Bence, Rosa Rosen, Mirtha Legrand, Irma Córdoba y Luisa Vehil, ente otres.
Escontra principios de los años cincuenta l'actriz casóse col diplomáticu Juan Pedro Vignale. Finó'l 4 de payares de 1999 en Buenos Aires, Arxentina a los 83 años tres una llarga enfermedá.
Sundasciurus steerii
Sundasciurus steerii ye una especie de royedor de la familia Sciuridae.
Distribución xeográfica
Ye endémica de les islles Filipines.
Hábitat
El so hábitat natural son: zones tropicales o subtropicales, de montes grebos.
Estáu de caltenimientu
Alcuéntrase amenazada d'estinción pola perda de la so hábitat natural.
Arcenant
Arcenant ye una comuña francesa del departamentu de Côte-d'Or, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Eva Wilma
Eva Wilma Riefle foi una actriz brasilana.
Arceau
Arceau ye una comuña francesa del departamentu de Côte-d'Or, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Rhipidura threnothorax
Rhipidura threnothorax, Abanicu de la carba, ye una especie d'ave na familia Rhipiduridae.
Subespecies
Según Alan P. Peterson, esisten dos subespecies:
NGC 4666
NGC 4666 ye una galaxa espiral entemedia asitiada na constelación de Virgu cerca de la estrella doble Gamma Virginis y que puede apreciase con telescopiu d'aficionáu. Topar nes rexones esteriores del Cúmulu de Virgu, a 80 millones d'años lluz de la Vía Lláctea, y ye la galaxa más brillosa d'un grupu de galaxes pequeñu qu'inclúi ente otres a les galaxes NGC 4632 y NGC 4668.
NGC 4666, que se ve casi de cantu, ye notable por ser una galaxa con biltu estelar (y una galaxa de nucleu galácticu activu), que tópase concentráu sobremanera nes sos rexones centrales dientro d'un radiu de 3 quiluparsecs y que se piensa foi causáu por interacciones gravitatories cola so vecina NGC 4668 -visible nel estremu inferior esquierdu de la imaxe- y una galaxa nana tamién cercana, causando diches interacciones una tamién elevada formación estelar nes sos rexones esteriores, y tando envolubrada per una gran nube d'hidróxenu neutro qu'ocupa una área bastante mayor que la parte de la galaxa visible nel ópticu qu'amuesa diverses aburuyes causaes por tales interacciones, siendo comparáu'l sistema con otres galaxes con elevada actividá de formación estelar causaes por compañeres cercanes cómo por casu NGC 3628 y NGC 4631.
El Varadal
El Varadal ye una aldea de la parroquia de Campucaldera nel conceyu asturianu de Tinéu.
NGC 4666
Al igual tamién que nos dos galaxes mentaes, sobremanera NGC 4631, el biltu estelar del so centru provocó la espulsión de gas al halo galácticu na forma d'un potente superviento.
Referencies
An Atlas of the Universe - The Virgo II Groups
El Varadal
Alcuéntrase a 13 km de la capital del conceyu, a un altor mediu de 528 msnm y tien una población de.
NGC 4666
Referencies
The Superwind Galaxy NGC 4666: Gravitational Interactions and the Influence of the Resulting Starburst on the Interstellar Medium
The composite starburst/AGN nature of the superwind galaxy NGC 4666
Enllaces esternos
NGC 4666 (NED) (Zooming in on NGC 4666)
Imaxe y datos del European Southern Observatory (ESO)
Estáu del bienestar
Estáu de bienestar, Estáu benefactor, Estáu providencia o sociedá del bienestar ye un conceutu de les ciencies polítiques y económiques col que se designa a una propuesta política o modelu xeneral del Estáu y de la organización social, según la cual l'Estáu aprove servicios en cumplimientu de los derechos sociales a la totalidá de los habitantes d'un país.
Definiciones d'Estáu de Bienestar
L'Estáu del bienestar, en rellación a los Derechos económicos, sociales y culturales, consideraos como Derechos humanos, defínese como:
Na ciencia política, el términu Estáu del bienestar (Wohlfahrtsstaat) tien en parte usos o significaos distintos y considérase que ye principalmente una categoría empírica pal analís comparativu de les actividaes de los Estaos modernos.
Los estudios avera del Estáu del bienestar pueden estremase ente los dedicaos al so orixe, carauterístiques o función xeneral y los que se centren na implementación específica polos Estaos de tales esquemes y en dambos casos tantu de forma aisllada como de forma comparativa.
La noción d'Estáu benefactor» tien el so orixe nel añu 1946, de resultes de la esperiencia traumática de la crisis xeneralizada productu de la Gran Depresión, que, xeneralmente, considérase que remató na Segunda Guerra Mundial. que traxo'l desemplegu y la miseria a millones, fueron fundamentales nel cambéu al estáu de bienestar en munchos países. Mientres la Gran Depresión, l'estáu de bienestar foi vistu como un "camín entemediu" ente los estremos del comunismu de la izquierda y el laissez-faire del capitalismu de la derecha.
D'alcuerdu a Claus Offe, ye unu de los dos factores ―al pie de la esistencia de partíos políticos masivos y en competencia― que fai posible la esistencia del capitalismu democráticu o «Estáu d'economía mista».
David Anisi suxurió que ye un tipu de pactu social nel que s'estableció una repartida más equitativo de los beneficios y de la riqueza ente tola población con oxetu d'evitar el malestar social que llevó a les sociedaes europees a la Segunda Guerra Mundial. La espresión económica del Estáu del bienestar foi'l pactu keynesiano que mientres la posguerra pretendía un desenvolvimientu económicu equilibráu socialmente, según el plenu emplegu.
Oríxenes y evolución del términu
Les nociones actuales de «Estáu del bienestar» correspuenden al términu inglés Welfare State (del que se traduz lliteralmente), que'l so usu quedó acuñáu a partir de 1945, na posguerra de la Segunda Guerra Mundial, a partir d'una espresión orixinal de William Temple, entós Arzobispu de Canterbury, na que contraponía les polítiques keynesianes de posguerra al Warfare State ('Estáu de guerra') de l'Alemaña Nazi.
Desarrollu del Estáu del bienestar
A pesar de qu'esisten dellos antecedentes en sistemes políticos anteriores, alegóse que la perceición del meyoramientu del bienestar material xeneral de la población, como una de les funciones centrales de la Sociedá o Estáu, realmente empecipióse colos oríxenes de la Ilustración. Nesi periodu, a pesar de que'l poder de los monarques aportó a absolutu, apaez el conceutu del déspota ilustráu, que la so función yera, especialmente n'Alemaña, traer progresu y bienestar social y económicu al so pueblu ―ver Carauterístiques y evolución del cameralismo―.
D'alcuerdu a Gertrude Himmelfarb ―historiadora neoconservadora―, esto remató alredor del empiezu del sieglu XIX:
Tarja Halonen
Tarja Kaarina Halonen ye una abogada y política finesa. Foi Presidenta de Finlandia ente 2000 y 2012, siendo la primer muyer nesi cargu.
Halonen ye una abogada sindicalista. Graduóse de la Universidá de Ḥélsinki en 1968 y tien una Maestría en Lleis. Casóse dempués de ser escoyida presidente, col Dr. Pentti Arajärvi, col cual convivía dende diba tiempu.
Biografía
Tarja Kaarina Halonen nació'l 24 d'avientu de 1943 nun barriu de tradición obrera conocíu como Kallio, na ciudá finlandesa de Ḥélsinki, fía de Vieno Olavi Halonen y Lyyli Elina Loimola. Graduóse en Derechu na Universidá de Ḥélsinki en 1968, llogrando'l doctoráu en lleis. Foi la secretaria primera d'Asuntos Sociales y la secretaria xeneral de la Unión Nacional d'Estudiantes (SYL) de 1969 hasta 1970, darréu llogrando un puestu como abogada na Organización Central de Sindicatos Finlandeses (SAK) de 1970 hasta 1974. En 1971 afiliar al Partíu Socialdemócrata de Finlandia.
En 1974, el Primer ministru de Finlandia Kalevi Sorsa escoyer como secretaria parllamentaria. A partir d'entós, empezó a llograr conocencies del mundu de la política finesa, empecipiando asina la so carrera política. Dende 1975 hasta 1996, foi miembru del Conseyu Municipal de Ḥélsinki. En 1979 foi escoyida diputada nel Parllamentu. El so primera puesta n'escena como diputada parllamentaria foi la de presidir el Comité Social dende 1984 hasta 1987.
Estáu del bienestar
Desarrollu del Estáu del bienestar
Alredor d'eses feches, Churchill suxurió ametrallar a güelguistes como manera práutica de terminar la fuelga. Entá tan tarde como en 1938, en víspores del entamu de la Segunda Guerra Mundial, Churchill declaró que si dalguna vegada Inglaterra llegara a tener los mesmos problemes qu'Alemaña de posguerra, él esperaba que llegara a atopar el so «Sr. Hitler» amenaciando les concepciones del Estáu lliberal y la democracia, lo que de la mesma amenació la estabilidá mundial, rematando na Segunda Guerra Mundial (1939-1945).
Ye nesi sentíu que Waligorsky diz que se propunxo la intervención estatal «como un resguardu contra'l poder del mercáu pa socavar nueses instituciones polítiques y sociales más valuables. [...] Un mercáu totalmente llibre ye definitivamente non el meyor mercáu pa una democracia, un mercáu ensin regulaciones nun garantiza nin xusticia nin prosperidá.»
Llista d'elementos por nome
El llistáu d'elementos por nome ta codificáu por colores según la serie química a la que pertenez cada elementu. Pa cada elementu amuésase'l nome, númberu atómicu, símbolu, periodu y grupu de la tabla periódica, masa atómica (o isótopu más estable), densidá, puntu de fusión, puntu de bullidura, añu de descubrición y descubridor.
Estáu del bienestar
Desarrollu del Estáu del bienestar
Almítese xeneralmente que'l resume que Claus Offe fai d'esi desenvolvimientu ye correutu:
Con cuenta de evitar errores, ye necesariu amestar específicamente la influencia de sectores lliberales y demócrata-cristianos, con personaxes tales como David Lloyd George y Konrad Adenauer, respeutivamente.
A partir de lo anterior ―y empezando en 1945― implementar na Europa Occidental les polítiques socioeconómicas que aportaron a conocíes como «Estáu del bienestar moderno. Esa implementación dio orixe a lo que Eric Hobsbawm ―ente otros― llamó «la edá d'oru del capitalismu», yá que causó'l periodu de crecedera económica sosteníu más esitosu nel sieglu XX.
Delles autoridaes argumenten que tales desarrollos efectuar so la propuesta xeneral del keynesianismo. Otres aducen que foi so les propuestes xenerales del ordoliberalismo (ver Estáu Social). Sicasí. la mayoría de los estudiosos de la tema suxuren qu'hai una similaridad básica ente estes visiones y entá otres, tales como les del dirigismo propuestu en Francia nesi periodu etc. (ver tamién: Economía del bienestar).
Llista d'elementos por nome
Notes
³ La composición isotópica del elementu pue variar en materales comerciales, lo que pue causar que'l pesu atómicu seya bien distintu al valor dau.
Estáu del bienestar
Desarrollu del Estáu del bienestar
En 1956, Karl Popper describió los llogros d'esa propuesta nos siguientes términos:
Llista d'elementos por nome
Notes
4 La composición isotópica varía tanto en materiales terrestres, que nun se pue dar un valor más preciso del pesu atómicu.
5 El pesu atómicu del litiu comercial pue variar ente 6.939 y 6.996. Ye necesariu un analís del material específicu p'atopar un valor más exautu.
Estáu del bienestar
Desarrollu del Estáu del bienestar
Popper sigue:
Y da la siguiente llista de lo qu'él considera ―dende'l puntu de vista lliberal― los males que pueden ser resueltos o remediaos pola cooperación social: Desempleo y formes similares d'inseguridá social.
Dende un puntu de vista conservador, los beneficios del Estáu del bienestar son dobles: per un sitiu, la xeneración de consensu social de forma que'l sistema funcione de forma harmónica y eficiente. y, pol otru, siguiendo de lo anterior, una función de creación y reforzamientu de valores éticos fundamentales a la esistencia y estabilidá de rellaciones sociales, llevando asina a una creciente integración social: «La provisión de los beneficios (del Estáu del bienestar) ye sobre la base d'ayudar a los menos privilexaos a adquirir la disciplina necesaria pa xuntase a los estándares morales (sociales o comunes)»:
Convien recordar que la visión conservadora del Estáu ye qu'esi esiste pa satisfaer les necesidaes humanes (dende'l puntu de vista lliberal ye promover la llibertá ciudadana) y como tal el conservadores acepten l'Estáu del bienestar (ver tamién Alfred Müller-Armack).
Les ventayes dende'l puntu de vista de la socialdemocracia son, xeneralmente, los d'una meyora reformista ―paulatín pero seguru― escontra'l socialismu, asegurando coles mesmes la proteición y profundización de la democracia al traviés de la reconocencia del derechu lexítimu de los sindicatos y representantes de comunidaes y minoríes sociales marxinaes en tomar de decisiones gubernamentales, según la creciente integración a eses decisiones de los principios de la xusticia social, dignidá humana y participación ciudadana.
Pa empezar, a lo menos en parte por cuenta de eses diferencies d'aproximamientu y como la cita de Popper suxure, los proyeutos en distintos países víense como disímiles, posiblemente opuestos. Sicasí, col pasu del tiempu nótase que les polítiques practicaes nos países europeos occidentales converxen }} en rellación a dar un rol económicu activu al Estáu col fin de llograr ciertos oxetivos sociales comunes (tales como'l bienestar social y crecedera económica) y faise evidente que'l progresu y l'estabilidá de cada país européu dependen de la de los sos vecinos. Asina, créase un consensu que toma dende los sectores más izquierdistes de los partíos social demócrates hasta los más derechiegos o conservadores nos demócrata cristianos. Esi consensu ye lo que aportó a conocíu como'l modelu européu de gobernanza, basáu non solo na idea de que la sociedá ―al traviés del Estáu― tien una responsabilidá polos sos ciudadanos, sinón tamién en que'l bienestar de cada unu, tanto individuos como países, depende del bienestar del vecín y que esi bien común, a pesar de visiones ya intereses distintos, puede llograse al traviés de la práutica de la política de los consensos (ver democracia deliberativa). Empezar a falar entós de les "construcciones de comunidaes". Vease Trataos de Roma y Comunidaes Europees. La resultancia de too lo anterior ye lo que se conoz como'l modelu del Estáu del bienestar.
Alegaba inclusive que los servicios sociales» taben meyor de resultes de les sos reformes:
Consecuentemente les resultaos del proyeutu de la Sra. Thatcher nun fueron, quiciabes, los esperaos polos partidarios de la lliberación de les fuercies económiques». Nos años que siguieron a la implementación de tales midíes, la inflación n'Inglaterra algamó un 20 %. Tanto les tases d'interés como les de desemplegu xubieron descomanadamente y la base industrial británica foi abrasada.
Mentanto, n'Estaos Xuníos, Ronald Reagan sería escoyíu con una promesa de “amenorgar impuestos, aumentar el presupuestu de defensa y permediar y amenorgar el gastu fiscal”. implementó polítiques similares que, nel so conxuntu, aportaron a conocíes como neolliberalismu. Mientres esa presidencia empezó l'aumentu escomanáu de la delda tantu pública como privada n'Estaos Xuníos. Contrariamente a lo esperao polos sos partidarios, el déficit fiscal estauxunidense creció dende 0,9 billones de dólares a más de 3 billones, la tasa d'inversiones industriales tornó precipitadamente ―siendo reemplazada por grandes inversiones en preseos financieros no que foi llamáu una orxía especulativa―, el desemplegu llegó al 10 % de la fuercia de trabayu y la seguridá de trabayu y los ingresos reales del restu decayeron. El siguíu desenvolvimientu d'esos enclinos llevó finalmente a la crisis d'hipotecar basura, que forzó al agora presidente George W. Bush (fíu del anterior) a la mayor intervención estatal na historia d'Estaos Xuníos: la inyeición de 700 000 millones de dólares pa sostener los bancos amenaciaos pola quiebra nesi país, doblando nel procesu la delda pública». En setiembre de 2007, esa delda llegó a 8,9 billones de dólares (8,9 trillions, según el sistema inglés). En payares de 2008, cuando Barack Obama asumió la presidencia, la delda xubía a 10,56 billones de dólares.
A nivel mundial, la imposición de tales polítiques llevó a la decadencia de la crecedera económica mundial, d'una tasa permediu de cuasi 3 % añal nel periodu 1950-1973 a unu de menos de 1,5 % nel 1973-2000. Coles mesmes, l'ingresu per cápita del cuartil de mayores ingresos foi muncho más rápido que'l de menores ingresos, lo qu'aumentó dramáticamente la desigualdá social. Situación que siguió na primer década del sieglu XXI. N'ochobre de 2010 el Fondu Monetariu internacional publicó una tabla qu'amuesa que la crecedera económica mundial tornó (cola esceición d'Asia incluyendo China) inclusive en rellación a 1980.
A pesar de lo anterior, los mecanismos, llogros y oxetivos del Estáu del bienestar entá se caltienen, n'Europa, non solo como fundamentu moral de cohesión social, sinón tamién como base realista y necesaria del bienestar socioeconómico común. Por casu, el Llibru verde sobre los servicios d'interés xeneral, presentáu pola Comisión Europea en mayu de 2002, define la noción del interés xeneral européu como «el prestu de les necesidaes básiques de los ciudadanos y la preservación de bienes públicos, cuando'l mercáu falla».
Más apocayá, de resultes de la Crisis económica de 2008-2009, la demócrata cristiana Angela Merkel ―faciéndose ecu del sentimientu keynesiano― proclamó: «Solo l'Estáu ye capaz de restaurar l'enfotu necesariu», y tantu el socialista non marxista ―con influencia cristiana y fabiana― Gordon Brown como'l conservador Nicolas Sarkozy cuntaron que «el laissez-faire tuvo la so hora» ya inclusive el periódicu The Economist ―bastión del pensamientu lliberal clásicu modernu― dixo:
Interpretaciones
Entender por Estáu del bienestar, como conceutu xeneral, unu nel cual correspuende al Estáu o a la Sociedá asumir la responsabilidá del bienestar social y económicu de los sos miembros. Esta responsabilidá ye entendida xeneralmente como comprensiva y universal, porque «bienestar» ye un conceutu ampliu que s'aplica a toos. Adicionalmente, pa dalgunos, tal bienestar ye un derechu. A pesar de que la propuesta orixinal nesi sentíu basar nel simple argumentu qu'alministrar prestaciones como derechos ciudadanos o de los habitantes sería más simple y de menor costo qu'alministralos de dalguna otra manera, l'alderique al respeutu estendióse a esaminar munchos otros aspeutos y fundamentos de los derechos sociales, con muncha influencia de la obra seminal de Beatrice Webb, alderique que finalmente dio orixe, per parte del sociólogu Thomas H. Marshall, al conceutu de ciudadanía social», que suxure que'l conceutu de ciudadanía tien d'entendese como implicando derechos. Na actualidá, la mayoría d'esos argumentos basar na suxerencia rawlasiana de la Xusticia como equidad.
Pa otros, tal derechu nun esiste como tal, sinón que más bien hai un deber yá seya del Estáu, la sociedá o los sos miembros ―la llamada responsabilidá social― que puede o nun concebise como emanada o fundada yá seya nel conceutu de bien común. o na responsabilidá moral o nel conceutu llegal d'obligación conxunta derivada d'un hipotéticu contratu social. que, de la mesma, puede o nun ser esplícitu nuna Constitución (ver tamién Interés públicu).
Sicasí, pa otros, l'asuntu nun trata de principios, sinón d'oxetivos: el propósitu del Estáu nun puede ser otru que promover el Interés públicu o «social» o «común» de manera práutica. Amás, siempres según Suárez, inclúi la posibilidá de llograr bienes terrenales pa una esistencia digna del home, ente que John Locke aduz que: «El fin del gobiernu ye'l bien de la humanidá», en «Chapter XIX: “Of the Dissolution of Goverment”, en Second Treatise of Government; y James Madison amiesta: «El bien públicu, el verdaderu bienestar de la gran masa del pueblu, ye l'oxetivu a ser escorríu; y nenguna forma de gobiernu n'absolutu tien otru valor que l'afaese al llogru d'esi oxetivu». Asina, suxúrese, si fuera'l casu que los gastos que'l sistema implica son de beneficiu a la sociedá nel so conxuntu, tales gastos seríen llargamente xustificaos. Dende esti puntu de vista, los gastos de «bienestar» pueden ser consideraos non solu gastos de «bon funcionamientu» de la sociedá, sinón tamién como inversión social, pudiendo ser vistos non solo como aumentando la cohesión social sinón tamién la productividá común. Adicionalmente aliégase que tales gastos pueden implicar un aforru o amenorgamientu de costos, yá seya pa llograr bienes y servicios d'interés xeneral o que los gastos sociales son más efectivos y cuesten menos qu'otres midíes d'amenorgamientu de problemes sociales, por casu, criminalidad, etc. A extremis, esta visión puede ser concebida como utilitaria, con una concepción de la sociedá como grupu d'interés: sería, puede alegase, más efectivu y eficiente gastar n'asuntos sociales qu'esaniciar o controlar los problemes que d'otra manera multiplicaríense (Ver tamién anomia). Sicasí, y a pesar de que tal perceición facilita y ordena el discursu políticu-social en rellación a los gastos sociales, na midida que centra l'atención en ventayes comunes promoviendo coles mesmes el desenvolvimientu de téuniques y conceutos d'utilidá social alegóse, en contra, qu'esti aproximamientu emprobez la visión tantu académica como social.
Lo anterior da orixe a tres interpretaciones principales sobre la idea d'Estáu del bienestar:
Criterios de comparanza
Deborah Mitchell identifica cinco aproximaciones principales a esos estudios comparativos:
L'Estáu del bienestar n'Europa
Ye frecuente escuchar dicir qu'esiste un solu modelu social européu, como contraposición al modelu social esistente nos Estaos Xuníos. Lo cierto ye que la realidá ye muncho más complexa. Esisten en realidá distintos modelos sociales (esto ye, Estaos del bienestar) nel senu de la XE. A pesar de que cada país tien unes particularidaes propies, pueden estremase cuatro modelos distintos:
El modelu nórdicu
Como puede reparase nel gráficu, presenta'l nivel más altu de proteición social y la so carauterística principal ye la provisión universal basada nel principiu de ciudadanía, esto ye, qu'esiste un accesu más xeneralizáu, con menos condiciones, a les prestaciones sociales.
No que se refier al mercáu de trabayu, estos países carauterizar por importantes gastos (relativos) en polítiques actives coles mires de la reinserción rápida nel mercáu de trabayu de los paraos. Caracterícense tamién por un eleváu númberu d'emplegos públicos. Los sindicatos tienen una elevada afiliación y un importante poder de decisión lo que provoca una baxa dispersión de los salarios (una distribución más equitativa de la renta).
El modelu nórdicu caracterízase tamién por una elevada cuña fiscal.