cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Carpenter
Téuniques
Les sos películes carauterizar pol llume minimalista y los sos encuadres, teniendo una gran capacidá téunica, l'usu de Steadicam, y la música distintivo y sintetizao (xeneralmente de composición propia). El so cine ta influyíu por Howard Hawks, Alfred Hitchcock, Nigel Kneale, Orson Welles y Twilight Zone: The Movie. La so música sueli ser sintetizada con acompañamientu de pianu y condiciones atmosfériques.
Cola esceición de The Thing, Starman, Memoirs of an Invisible Man y The Ward, compunxo la banda sonora de toles sos películes (anque dalgunes son collaboraciones), les más conocíes son Halloween y Asaltu a la comisaría del distritu 13.
Carpenter ye un claru defensor de la filmación de pantalla panorámica y toles sos películes (cola esceición de Dark Star y The Ward) fueron filmadas en anamórfico con una rellación d'aspeutu de 2,35:1 o mayor. The Ward rodar en Super 35, la primer vegada que Carpenter utilizó esi sistema. Carpenter declaró que considera'l formatu de 35mm anamórfico Panavision "el meyor sistema de películes qu'hai", percima del cine dixital y 3D.
Mandáu
Munches de les películes de Carpenter fueron reeditaes en DVD n'ediciones especiales con numberosos conteníos extra. Exemplos d'esti tipu son: les ediciones de coleicionista de Halloween, Escape From New York, Christine, The Thing, Asaltu a la comisaría del distritu 13, Big Trouble in Little China y La Borrina. Dalgunos fueron reeditaos con una nueva tresferencia widescreen anamórfico. Nel Reinu Xuníu, delles de les películes de Carpenter editáronse en DVD con comentarios d'audiu de Carpenter y les sos estrelles (They Live, col actor lluchador Roddy Piper, Starman col actor Jeff Bridges y el Príncipe de les Tiniebles col actor Peter Jason).
Carpenter foi la tema de la película documental de John Carpenter: l'home y les sos películes, y la retrospectiva de 2002 American Cinematheque de les sos películes. Per otra parte, en 2006, la Biblioteca del Congresu de los Estaos Xuníos considera Halloween "culturalmente significativa" y escoyer pa la preservación nel Rexistru Nacional de Cine.
En 2010, l'escritor y actor Mark Gatiss entrevistó a Carpenter sobre la so carrera y películes pa la so serie documental de la BBC A History of Horror. Carpenter apaez nos trés episodios de la serie.
Vida personal
Conoció a la so futura esposa, l'actriz Adrienne Barbeau, nel set de la so película pa televisión de 1978, Someone's Watching Me!. Carpenter tuvo casáu con Barbeau del 1979 al 1984. Mientres el so matrimoniu, Barbeau protagonizó La borrina y tamién apaeció en Rescate en Nueva York. La pareya tuvo un fíu, John Cody Carpenter, nacíu'l 7 de mayu de 1984.
Carpenter tuvo casáu cola productora Sandy King dende 1990. King produció dellos llargumetraxes posteriores de Carpenter, incluyendo They Live, Na boca del mieu, Pantasmes de Marte, y Escape from L.A. Ella tamién trabayó como supervisora de guión de delles d'estes películes, según Starman, Big Trouble in Little China y el Príncipe de les Tiniebles.
Freddy Krueger
Frederick Charles Krueger, o a cencielles Fred o Freddy Krueger, ye'l personaxe principal de la saga de películes de terror A Nightmare on Elm Street. Foi creáu por Wes Craven y foi interpretáu por Robert Englund en toles películes hasta'l 2003, según nuna serie de televisión; y por Jackie Earle Haley na película de 2010.
John Carpenter
Vida personal
Ye tamién un conocíu partidariu de los videoxuegos como un mediu de comunicación y espresión artística.
Godenvillers
Tien una población de y una superficie de  km².
Freddy Krueger
Apaeció per primer vegada na película A Nightmare on Elm Street (1984) de Wes Craven. Freddy surde nes velees de los neños y adolescentes de Elm Street p'asesinalos, una y bones los actos cometíos tienen repercusión na vida real. La so apariencia física ye bien carauterística: una cara desfigurado, un sombreru estraxáu, un xerséi de rayes verdes y coloraes, y un guante de cuchielles ellaboráu por él. Nes películes demuestra tener un grotescu sentíu del humor. La so apaición suel dir acompañada d'una cantarada qu'emiten unes neñes mientres salten la cuerda.
Apariencia
miniatura|derecha|El suéter de Freddy Krueger usáu na película A Nightmare on Elm Street :The Dream Master. Freddy Krueger a lo llargo de les series de películes camudó llevemente la so presentación. Freddy preséntase de normal como un home con una cara totalmente desfigurado, con un xerséi coloráu a rayes verdes, un sombreru escuru y finalmente los sos icónicas garres.
Na primer película, usa un suéter coloráu con franxes verdes (coles mangues coloraes, ensin franxes verdes nos brazos), acompañáu col so guante y sombreru. Na segunda entrega de la franquicia, el suéter ye él mesmu, solo coles franxes verdes cubriendo los sos brazos, calteniendo ta apariencia cuasi tola franquicia. Na séptima película, Freddy adquier un aspeutu más tenebrosu. Caltién la idea esencial de la so apariencia orixinal pero amestándo-y al so paxellu un abrigu llargu, pantalón de cueru y botes militares. Nel remake, les franxes del so Xerséi son negres en cuenta de verdes.
Salvador Sánchez Cerén
Salvador Sánchez Cerén ye profesor y políticu salvadoreñu. Ye l'actual Presidente d'El Salvador y unu de los principales dirixentes del partíu Frente Farabundo Martí pa la Lliberación Nacional (FMLN) y de la sumida organización políticu militar Fuercies Populares de Lliberación Farabundo Martí (FPL). Foi'l Vicepresidente d'El Salvador depués de vencer nes eleiciones del 15 de marzu de 2009, xunto col so compañeru de fórmula, Carlos Mauricio Funes Cartagena. Asumió'l cargu'l 1 de xunu de 2009, siendo tamién nomáu como Ministru d'Educación pol presidente Funes. A mediaos del añu 2012 anunció que se postulaba pa la presidencia del país nes eleiciones presidenciales del 2014 n'El Salvador.
Freddy Krueger
Cuchielles
miniatura|derecha|El icónico guante con cuchielles de Freddy Krueger, usáu en The Dream Master.
Salvador Sánchez Cerén
Ye l'actual Presidente d'El Salvador, depués de vencer el 9 de marzu de 2014 na segunda vuelta de les eleiciones presidenciales d'esi mesmu añu al candidatu Norman Quijano del partíu ARENA. El so mandatu ye de cinco años, que ta entendíu del 1 de xunu de 2014 al 1 de xunu de 2019.
Nacíu nel senu d'una familia d'artesanos, fizo estudios de profesoráu na Escuela Normal d'El Salvador, na capital salvadoriana. En 1965 foi unu de los fundadores de l'Asociación Nacional d'Educadores Salvadoreños (ANDES 21 de Xunu). En 1970 participó na creación de les FPL, la primer organización armada d'esquierda d'El Salvador. Dientro de la organización foi conocíu pol seudónimu de Leonel González.
Freddy Krueger
Cuchielles
El guante de Freddy Krueger camuda lo llargo de les películes de dalguna manera, yá seya nel diseñu de les garres, color, cuchielles, tamañu, etc.
Nel guante orixinal de Krueger, les cuchielles son más pequeñes que la de les demás películes, midiendo tan solo 10 centímetros. Pa la segunda película, volvió usase'l mesmu guante de la primer película. Na segunda película'l so guante clásicu aparareció solu en delles escenes, ente que'l restu de la película, en cuenta de usar un guante con cuchielles, tenía les cuchielles sobresaliendo de los sos deos, como "unes cuchielles orgániques".
Na tercer película usaron un nuevu guante paecíu al de la primer película, pero les garres un pocu más grandes, midiendo 12 centímetros. Na cuarta entrega de la franquicia, usaron un nuevu modelu de cuchielles y guante, pero sobre la base de la película anterior. Na quinta película, camudaron solo'l modelu del guante. Na sesta, ye'l mesmu pero solu coles cuchielles más grandes, qu'igualmente, la base d'esti modelu usar en Freddy vs Jason.
Creación
Según Wes Craven, direutor y guionista de la película A Nightmare on Elm Street (1984), el personaxe Freddy Krueger tuvo inspiráu en tres artículos que lleó nel periódicu Los Angeles Times. En dichos artículos, narrábase cómo unes persones que vivíen nel sureste d'Asia morrieron mientres teníen unes velees. Una de les víctimes yera'l fíu d'un inxenieru, que refugaba dormir por cuenta de les velees que tenía. La so familia taba esmolecida, yá que tuviera dellos díes ensin dormir, hasta qu'una nueche quedóse dormíu y char na so habitación. Sicasí, metanes la nueche oyer glayar y al entrar n'el so habitación atopar muertu. Según Craven:
Craven sostuvo nuna entrevista que l'orixe de Krueger ta tamién basáu en daqué qu'asocedió cuando yera un neñu. Una nueche, mientres taba na so habitación, escuchó unos ruios y vio al traviés de la ventana a un home d'aspeutu tenebrosu que taba na cai. L'home mirar direutamente a los güeyos, sonriéndo-y y Craven escondióse. En tando escondíu na so cama, volvió a asomarse pela ventana y afayó que l'home siguía nel mesmu llugar. Craven cuntó-y a los so hermanu mayor y cuando él baxó les escaleres pa esaminar, nun había naide na cai. Según el direutor, "la idea d'un adultu que yera apavoriante y esfrutaba asustando a un neñu foi l'orixe de Freddy". La idea del guante del personaxe ta basáu na medrana inconsciente que tienen los humanos a los depredadores y les cuchielles de Krueger representen les garres, dientes y cuernos d'esos animales. El color del suéter de Freddy, pela so parte, surdió en lleendo la revista Scientific American en 1982, onde se señalaba que los colores que más topeten a la retina humana yeren el verde y el colloráu.
200px|miniatura|derecha|Figura de Freddy Krueger.
Orixe
Mientres la Navidá d'entamos de la década del 40, una nueva monxa llamada María Helena (conocida como Amanda Krueger antes d'entrar a la orde) foi zarrada por fuercia na división de criminales allunaos del hospital psiquiátricu "Westin Hills", onde collaboraba como enfermera. Mientres díes foi violada y torturada pelos cien pacientes ellí confinaos. Solo n'acabando les fiestes, cuando l'hospital reabrió, foi atopada apenes con vida y embarazada. Meses dempués, Frederick Charles Krueger nació y foi dau n'adopción. Freddy foi puestu n'adopción al Sr. Underwood, un alcohólicu abusivu (protagonizáu por Alice Cooper en La muerte de Freddy: La velea final) quien lo maltrataba nos sos primeros díes. Al pasu del tiempu, Freddy empezó a amosar un comportamientu sicopáticu, matando animales pequeños. De cutiu yera fechu risión polos sos compañeru quien lo llamaben "El Fíu de cien maniacos". Na etapa final de la so adolescencia, Freddy empezó a esfrutar de los golpes y dolores acomuñar col placer. Tamién aprendió lo que llamaba "El Secretu del Dolor", según esta filosofía, solo en sintiéndolo y controláu puedes empezar a aplicalo a otros; por ello practicó'l masoquismu y l'autu mutilación hasta convertir el sufrimientu en prestar; darréu n'orde a esta mesma filosofía asesinaría al so padre adoptivu.
Una vegada adultu, Freddy Krueger casóse con una muyer llamada Loretta, con quien tuvo una fía, Kathryn. La familia Krueger vivió na casa de la infancia de Fred (Elm Street 1428). Freddy trabayaba na central llétrica local y na caldera de la central prindara a más de 20 neños del vecinderu y asesinar. La policía nun pudo resolver el casu, mientres los periódicos moteyar "El Acuchillador de Springwood". Kathryn yera entá una neña cuando los neños del vecinderu empezaron a sumir y ser atopaos muertos. Poco dempués, Loretta diose cuenta que nel suétanu de la casa, Freddy tenía un cuartu secretu onde guardaba distintes ferramientes de tortura, retayos de diarios, versiones distintes del so famosu guante, ente otres coses. Anque cuando él afayar promételu que "nun-y dirá nada a naide", Loretta ye asesinada por Freddy enfrente de la so fía, a quien Freddy intentó convencer qu'había "castigáu" a Loretta por "entemetese nel so trabayu especial", polo que nun había necesidá de falalo con otros, sicasí la pequeña faló lo que punxo en mirar de la policía y los sos vecinos.
En 1966, Freddy foi arrestáu polos asesinatos de los neños perdíos. Kathryn foi puesta en cuidu adoptivu, y depués foi adoptada. Por cuenta de que la orde d'allanadura nun foi roblada correutamente, toles evidencies refugar, siendo Freddy lliberáu en 1968. Dempués del xuiciu de Freddy, Amanda Krueger aforcar na mesma torre onde foi violada. Esa mesma nueche, los padres del vecinderu decidieron tomar la xusticia poles sos propies manes. Siguieron a Krueger hasta'l so cuartu de calderes, fixeron un camín de gasolina hasta la entrada y quemar vivu. Mientres les llapaes apoderar de la caldera, ante un morrebundu Freddy presentáronse "Los Demonios de los suaños" pa tentalo. Estos demonios analayaben pela tierra buscando una alma cruel y sanguinaria, pa convertir los suaños en realidá. Freddy aceptó la so ufierta pa ser "eternu". La xente qu'axustició, inorando no que se tresformara y creyendo que tou acabara, llevó los restos de Freddy al campusantu d'autos Penny Brothers y zarráu nel maleteru d'un vieyu Cadillac colloráu, negando al so cadabre la oportunidá de folgar en paz en suelu consagráu, evitando asina unu de los pocu métodos podríen evitar el so tresformamientu o siquier que se volviera tan poderosu. Kathryn foi adoptada pola familia Burroughs, llevada fora de Springwood y los sos rexistros borráronse.
Serie d'eventos de les películes
Trece años dempués, Krueger convertir nuna lleenda urbana mentada nuna ronda infantil que pa los neños escarecía de significáu. Los padres de Elm Street recordaben en silenciu los eventos de la década anterior, mientres los sos fíos yá yeren adolescentes. A finales de 1981, los adolescentes de Springwood (específicamente aquellos que los sos padres tomaron parte nel asesinatu de Krueger) empezaron nuevamente a morrer, pero esta vegada d'una manera peculiar, mientres dormíen. De cutiu los padres inoraben o refugaben les hestories de los sos fíos, quien dicíen ver a un home llamáu Freddy que taba acoradándolos nos sos suaños.
Mientres la víctima dormía, Krueger podía invadir y tomar el control de los sos suaños, llevándolos hasta la muerte. Cualquier dañu que yera realizáu nos sos suaños persistía nel mundu real, dexándo-y asina cometer múltiples asesinatos. De cutiu Freddy xugaba coles sos víctimes, camudando de forma y apaeciendo d'imprevistu, de cutiu na mesma fábrica onde foi quemáu. Los sos poderes aumentaben a midida que más persones creíen na so esistencia. Nel visu de los sos poderes, podía causar grandes daños nel mundu real, como la posesión d'humanos (como s'amuesa na segunda película) o del so propiu cadabre (na tercer película). Al asesinar a les sos víctimes, les almes de los adolescentes yeren absorbíes nel cuerpu de Krueger, adquiriendo entá más poder.
La muerte de Freddy Krueger
Dempués d'una década asesinando a los adolescentes de Springwood nos sos suaños, la ciudá quedó erma. Les alcordances que quedaben yeren de los adultos, munchos de los cualos alloriaren dempués de la muerte de los sos fíos. Cuando yá naide queda pa matar, Freddy busca fora de Springwood, esperando siguir colos sos asesinatos n'otra ciudá. Sicasí, yá que Krueger nun puede salir de les llendes de Springwood, decide utilizar a la so desconocida fía Kathryn.
Krueger usa lo que-y queda de los sos poderes sobrenaturales pa prindar a Kathryn, quien agora ye una adulta de nome Maggie Burroughs (Lisa Zane), y trabaya como conseyera en problemes d'adolescentes n'otra ciudá. Dende la muerte de la so madre, Kathryn foi criada por padres adoptivos, que borraren toles horribles alcordances de la so niñez. Dempués de prindar a Maggie, Freddy intenta convencela por que lo ayudar colos sos planes. Sicasí, ella se rehúsa y entama col so compañeru Doc (un psiquiatra del suañu) la destrucción definitiva de Freddy. Dempués de sacalo de los sos suaños escontra la realidá, Maggie tira una bomba al pechu de Krueger, matándolo y lliberando a los demonios del suañu, que-y dieren el poder.
Freddy contra Jason
Maggie encargar de tornar a Krueger al infiernu y Springwood revitalizóse. Cuando les autoridaes entienden que Freddy atacaba y llograba los sos poderes del mieu de los mozos que conocíen la so esistencia, borraron tolos antecedentes y callaron toles hestories que la mentaben, aisllando tamién a cualesquier que dalguna vegada suañara con Freddy o sepa daqué de la so esistencia. Asina, Springwood salió de la escuridá y más tarde repuéblase ensin rastros d'enfermedá. Mentanto, Krueger sigue nel infiernu, ensin poder escapar d'este, por cuenta de que nun esistía naide en Springwood que-y tarrecía. Pa provocar nuevamente'l mieu nos habitantes de la ciudá, Freddy entama resucitar al asesín Jason Voorhees. So la forma de la madre de Jason, Pamela Voorhees, Krueger mandar a matar a los adolescentes de Elm Street, faciéndo-yos creer a los ciudadanos de Springwood qu'él (Krueger) tornara.
Jason comete unos cuantos asesinatos y como lo entama Freddy, culpar a él, colo que resurde na memoria coleutiva y de esta manera empieza a recuperar los sos poderes. Un pequeñu grupu de mozos y un policía afayen que nun ye Freddy l'autor de los asesinatos, pero yá yera demasiáu tarde. El mieu de Springwood diéra-y el suficiente poder a Krueger como pa tornar a atacar a la ciudá. Pero un problema del que Krueger nun se decatara ye que Jason nun dexaría d'asesinar. Freddy enllenar de roxura al ver que "los sos neños" yeren asesinaos pol so rival lo qu'a los sos güeyos yera una invasión al so territoriu, empecipiándose asina la batalla más sangrienta ente los dos iconos del asesinatu qu'atacaron al mundu de los suaños y el real, nel vieyu llugar de Jason, el campamentu Crystal Lake. El final foi dexáu como ambiguu polos guionistes, una y bones Jason sale de l'agua cola cabeza degollada de Freddy, quien chisga un güeyu sonriendo a l'audiencia, antes de l'apaición de los creitos.
Freddy vs. Jason vs. Ash
Ente payares del 2007 y marzu del 2008 surdió una serie non canónica de Cómic Books que sirve de continuación a la película Freddy vs. Jason y de la saga Evil Dead, y qu'amás toma elementos de la película Jason Goes to Hell: The Final Friday. Foi escrita por James Kuhoric ya ilustrada por Jason Craig.
Nesta hestoria Freddy queda atrapáu na mente de Jason, al cual convence pa trae-y el llibru Necronomicón de la casa de la so familia, p'asina poder lliberar. Pero'l destín trai a Ash, l'escoyíu, pa detenelos, pero nun-y será tan senciellu una y bones Freddy volvióse más poderosu gracies al Necronomicón, tantu que pudo combinar el mundu real col de los suaños amás de poder controlar a los muertos vivientes. A la fin, Ash, gracies al llibru consigue que Freddy vaya a otra dimensión y Jason quede atrapáu en Crystal Lake.
Remake
En 2008 New Line Cinema encargó a la productora Platinum Dunes de Michael Bay, Brad Fuller y Andrew Form, la responsabilidá de crear una nueva franquicia de la saga A Nightmare on Elm Street; Platinum Dunes fuera la responsable del remake de The Texas Chainsaw Massacre en 2003. El direutor encargáu d'esta nueva entrega foi Samuel Bayer, ente que Jackie Earle Haley foi escoyíu pa encarnar a Freddy Krueger. La cinta centrar na hestoria de Freddy Krueger antes de convertise nun asesín qu'atacaba a les sos víctimes nos sos suaños.
Tres el so estrenu'l 30 d'abril de 2010 n'Estaos Xuníos, informóse la creación d'una secuela a esta cinta, debíu principalmente a la bona recaldación que llogró na taquilla.
Premios y reconocencies
En xunu de 2003, el American Film Institute reveló les resultaos de la so llista "100 héroes y villanos", qu'axuntaba a cincuenta héroes y cincuenta villanos cinematográficos estauxunidenses, quedando Freddy Krueger nel puestu númberu 40 de los villanos.
Videoxuegos
La primer apaición de Freddy Krueger nun videoxuegu foi en A Nightmare on Elm Street (1989), pa la consola Nintendo Entertainment System.
En 2011, Krueger apaeció como personaxe de descarga nel xuegu Mortal Kombat. Naquella versión, el personaxe tien dos guantes en cuenta de unu y la so apariencia ye de la película del 2010, ente que los sos fatalities tán basaos en como él mata a los protagonistes de la saga orixinal (por casu, el so primera fatality ye igual a como mata a Glen na primer película).
Freddy Krueger tamién apaez en Mortal Kombat X, na versión móvil 1.11, que foi llanzada'l 6 d'avientu del 2016. Nuevamente apaez como un DLC. Al igual que'l videoxuegu anterior, Freddy caltién los mesmos ataques y fatalities, la so apariencia ye igual al xuegu anterior, y caltién un guante en cuenta de dos, siendo asina, más fiel a la versión cinematográfica.
Alcaudete de la Jara
Alcaudete de la Jara ye un conceyu español de la provincia de Toledo, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha.
Toponimia
Anque'l autores qu'hasta agora trataron de la tema, suponen que'l términu "Alcaudete" deriva del árabe alcalat que significa "el castiellu", en rellación a la torre qu'ellí hai, lo cierto ye que ye más probable que se formara pol sufixu arábigu a el y la espresión llatina caput aquae (cabecera d'agua, en referencia al ríu Gévalo y les fontes esistentes). Asina, en hispanoárabe sería Al-Qabdiq (topónimu documentáu pa casos paralelos), al que se-y añedir el sufixu abundancial iberorromanu etum/it, evolucionando el resultáu etimológicamente escontra Alcaudete, qu'a última hora, significaría "el llugar de les fontes". Esisten casos paralelos en Alcaudete (Xaén) y dellos Caudetes (en Cuenca, Albacete y Teruel). Vease'l llibru de Jaime Oliver Asín, Historia del nome Madrid, capítulu IV.
Xeografía
El conceyu asítiase na contorna de La Jara y llenda colos términos municipales de Las Herencias, San Bartolomé de las Abiertas, Retamoso de la Jara, Torrecilla de la Jara, Sevilleja de la Jara y Belvís de la Jara, toos de Toledo. A 11 km de Alcaudete de la Jara atópase la llocalidá de La Fresneda de la Jara, unu de los pueblos más cercanos xunto a Belvís del conceyu.
La población, asitiada xunto al ríu Gévalo, nuna vega fonda, arredolada de llombes d'elevación mediana, ye conocida como «el Llevante de Castiella» gracies a la so estraordinariu microclima, que la fai esfrutar d'unes temperatures bien nidies mientres tol añu.
Demografía
Na siguiente tabla amuésase la evolución del númberu d'habitantes ente 1996 y 2015 según datos del INE.
NOTA: La cifra de 1996 ta referida a 1 de mayu y el restu a 1 de xineru.
Sidse Babett Knudsen
Sidse Babett Knudsen ye una actriz danesa de teatru, cine y televisión. Algamó la reconocencia internacional cola serie Borgen y foi gallardoniada col premiu César a la meyor interpretación secundaria cola película El xuez (L’Hermine).
Biografía
Sidse realizó la so educación temprana en Tanzania mientres los sos padres, un fotógrafu y una maestra, yeren voluntarios y terminó la educación secundaria n'Europa. En graduándose, camudar a Francia col fin de pasar unos meses ellí, pero finalmente quedóse mientres seis años y estudió actuación en L'École Jacques Lecoq de París ente 1987 y 1990. En viviendo tamién en Nueva York, tornó a Dinamarca y empecipióse con obres nel teatru esperimental y participaciones en delles series de televisión.
En 1997 fixo'l so debú nel cine cola comedia d'improvisación Let's Get Lost. La película foi un ésitu y l'actuación de Knudsen foi aclamada pola crítica, recibiendo los premios daneses Robert y Bodil a la meyor actriz. Un críticu allabó la so «especial habilidá pa retratar a la muyer moderna cola so inseguridá y fortaleza». Dos años dempués protagonizó la comedia romántica empobinada por Susanne Bier Dean Eneste Ene, na cuál interpretó a una muyer embarazada del so home infiel mientres ama a otru home. La película foi un ésitu en recaldación y valió-y de nuevu en gallardón a la meyor actriz nos premios Robert y Bodil. Nel 2000, protagonizó la comedia d'improvisación Mona's Verden y en 2006 Dempués de la boda, que tuvo nomada al Premiu Óscar na categoría d'meyor película estranxera.
Recibió reconocencia internacional al interpretar ente 2010 y 2013 a la primer ministra ficticia Birgitte Nyborg nos trés temporaes de la serie Borgen. Sobre'l so papel l'actriz comentó que foi un cambéu yá que'l so personaxe yera «más adultu» y que'l mayor desafíu foi'l tener qu'interpretar «a la primer ministra, ser autoritaria». Tamién dixo trabayar xunto a los guionistes nel desenvolvimientu del so personaxe, cuantimás na so condición de ser una «política muyer». El so trabayu valió-y una nominación al Premiu Emmy.
En 2014 participó na so primer película de producción británica The Duke of Burgundy, filmada n'Hungría, con una trama alredor de la rellación d'una muyer dominante cola so novia. Esi añu tamién participó en Speed walking y la serie danesa 1864 ambientada na Guerra de los Ducaos. Tamién estrenó la producción francesa El xuez (L’Hermine), A Hologram for the King y Inferno, compartiendo repartu con Tom Hanks.
Cis bidentatus
Cis bidentatus ye una especie de coleópteru de la familia Ciidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase n'Europa.
Estorga
Estorga (n'español, Astorga) ye un conceyu y ciudá asitiada na zona central de la provincia de Lleón, na comunidá autónoma de Castiella y Lleón. Allúgase na comarca de La Maragatería, de la que ye'l so nucleu más importante, nel tránsitu ente'l Páramo y los montes de Lleón. La ciudá ye cabeza d'una de les diócesis más estenses y antigües del Reinu de Lleón, de la que so xurisdicción abarca la metá de la provincia de Lleón y parte de les d'Ourense y Zamora. Ye, amás, cabeza de partíu xudicial.
El so patrimoniu históricu y monumental, la so situación como cruce de la Vía de la Plata y el Camín de Santiago, asina como diverses celebraciones que tienen llugar a lo llargo del añu, ente les que destaquen los antroxos, la Selmana Santa y les fiestes d'ástures y romanos, conviértenla nuna ciudá receptora de turismu nacional y internacional. Ente los sos monumentos más representativos alcuéntrase la Catedral, el Palaciu Episcopal, l'Ayuntamientu y la Ergástula romana, toos ellos declaraos Bien d'Interés Cultural.
L'actividá económica de la ciudá maragata, na que'l turismu ye un pegoyu fundamental, céntrase principalmente nel sector servicios debío al so papel de centru comarcal. Cuenta tamién con una destacada industria alimentaria.
Toponimia
El topónimu d'Estorga ye una evolución natural y popular del topónimu antiguu, Asturica. Sobro l'orixe y significáu d'ésti últimu hai delles teoríes: Pa dalgunos, como Gil González Dávila, remanez del nome que llevaba Astyr o Astur, escuderu de Memnón, llegáu dende oriente, mentes que pa otros deriva del términu Astiria, Astirica o Asturia, denomación cola qu'entá se la conocía nes conquistes de Munuza.
La ciudá ye citada como Astorica en documentos de 878, como Osturga y Austurga nel Codex Calixtinus, y como Astur, Asturius y Asturia a lo llargo de la Edá Media. Nel sieglu XIX, Víctor Gebhardt, na so "Historia general de España", escribió qu'Estorga, n'époques anteriores, tuvo'l nome d'Asturica Amak. Nel diccionariu d'Antonio de Nebrija, edición de 1734, llámase Asturia y Asturica: "Asturia, rexón y ciudá cercana a Portugal" y "Asturica Augusta, ciudá de la España tarraconense, vulgarmente llamada Roma".
En tou casu, Asturica se denomó a l'antigua capital de les 22 tribus ástures, recibiendo más sero, de manes del emperador César Augusto, l'apellíu d'Augusta, al empar qu'elevó'l llugar a capital de conventu xurídicu.
Historia
thumb|right|Les [[Guerres Cántabres motivaron la fundación d'Asturica Augusta.]]
Edá Antigua
Cola arribada de los romanos y la fundación de la civitas nel añu 14 e.C., Asturica Augusta vincula al so centru non solo'l suelu y los productos agrícoles, sinón tamién, y énte too, el subsuelu, pos baxo'l so control afayábase l'área minera más importante del mundu conocíu entóncenes, Las Médulas. En rellación con ello hai qu'añader la tresformación del nucleu nún enclave fundamental na rede viaria del Noroeste peninsular y n'importante centru políticu pola capitalidá xurídico-alministrativa del Conventus Asturum. Testigu mudu de la so gran relevancia nel imperiu yeren les munches calzaes que teníen orixe o pasaben pela ciudá; ente estes calzaes destaca la Vía de la Plata, que comunicaba Asturica Augusta con Emerita Augusta. Too ello lleva a que Plinio'l Vieyu calificase a la ciudá d'Urbs Magnifica, de la que se van descubriendo abondosos restos nes más de 27 hectaries qu'ocupaba la civitas daquella.
Edá Media
Posteriormente, tres esta época d'esplendor, cola decadencia y la crisis romana, la fin de les esplotaciones mineras haza finales del sieglu IV y la desintegración final del imperiu, Estorga pierde la so categoría. Na Hispania visigoda foi sede episcopal de la ilesia católica, dependiente de l'Archidiócesis de Braga que comprendía l'antigua provincia romana de Gallaecia na diócesis d'Hispania. Aníciase una etapa de socesives destrucciones de la ciudá, como la que tuvo llugar nel 456 por Teodoricu II o la que vendría dempués nel 714 per parte de los musulmanes. En definitiva, la ciudá sofrió un llargu lletargu, rotu tan namás pola presencia de la sede episcopal y la reconstrucción de la ciudá pol obispu Toribio nel 460. thumb|La Catedral de Astorga anició la so construcción na [[Edá Media.]]
La ciudá ye reconquistada polos ástures a los musulmanos nel añu 743. La repoblación exercida por Ordoñu I a mediaos del sieglu IX afeuta a la ciudá, que se repuebla con xentes provenientes del Bierciu y supón la revitalización del nucleu urbanu y de la sede episcopal, que por embargu foi interrumpida de nuevu a finales del sieglu X pola destrucción de la ciudá per parte d'Almanzor nel añu 987.
A partir de la segunda metá del sieglu XI, la ciudá d'Estorga recibe'l puxu de la pelegrinación a Santiago de Compostela, que resultó ser un nuevu modelador urbanu y mercantil. L'impulsu concrétase nún incrementu de población, ente la qu'apaecen inmigrantes estranxeros d'estremaes procedencies, como los francos, que dexaron el so testigu nel mapa urbanu de la ciudá cola cai de los francos. La ciudá crez estramuros, axuntándose a les muralles nuevos arrabaldes como los de San Andrés, Rectivía y Puerta de Rei. Constrúyense tamién nueves ilesias y monesterios, que s'allugarán tanto nel nucleu antiguu como nos nuevos arrabaldes. Surden tamién ente estos arrabaldes dos xuderíes que tendrán un importante papel na vida comercial y social de la ciudá. El desenrollu d'estos barrios imprime a la ciudá un mayor dinamismu económicu y social y aumenta la complexidá funcional de la ciudá.
En 1465 créase'l Marquesáu d'Estorga.
Edá Moderna
thumb|Estorga apaez mencionada nel [[Arcu de Trunfu de París.]] La ciudá escomienza la edá moderna somorguiada nos efeutos de la crisis del sieglu XIV, recuperándose d'ellos a finales del sieglu XVI con una población de 2.624 persones nel añu 1591. Na edá moderna, Estorga arrastra una vida ruina que d'otra miente mos dexa güelgues na Catedral, la Plaza Mayor y l'Ayuntamientu, dexando presente que les dos instituciones que dominen la vida de la ciudá per esti tiempu son el Conceyu y l'Obispáu, que realicen el so llabor xunto a la del Marquesáu d'Estorga.
Edá Contemporánea
thumb|left|Mapa de las prefeutures napoleóniques de 1810 nel qu'apaez la centrada n'Astorga. thumb|El monumentu de Santocildes conmemora la resistencia de la ciudá a los franceses. Ye obra del escultor [[Enrique Marín Higuero (1876-1951).]] La recuperación aniciada en parte nel sieglu XVIII a costafecha de la construcción del seminariu menor na segunda metá de dichu sieglu vese interrumpida de sópitu pola crisis del sieglu XIX y pola Guerra Peninsular, qu'afeutó enforma a la ciudá, que tuvo que soportar l'asediu per parte de les fuercies franceses, eventu qu'orixinó l'apaición d'héroes como José María Santocildes y de güelgues na propia ciudá como la de la Brecha. L'actuación de los maragatos en dichu asedio val-y a la ciudá'l títulu de Benemérita, faciendo que por ésti y otros méritos contrayíos a lo llargo de la historia, tenga'l timbre de Ciudá Mui Noble, Lleal, Benemérita, Magnífica, Augusta y Bimilenaria. Nel periodu en que los franceses se mantuvieron nel poder, la ciudá foi propuesta como capital d'ún de los departamentos nos que quedaría dividida la España de la época, el Departamentu del Esla. Finalmente, cola vuelta de los borbones al poder, la ciudá y la comarca maragata fueron axuntaes a la provincia de Lleón en 1833.
A mediaos del sieglu XIX, la ciudá prosiguía cola estructura funcional heredada del sieglu XVIII, ye dicir, el sector terciariu abondosu, actividaes artesanales estabilizaes y significáu ruinizu de l'actividá agrícola. Los panaderos continuaben siendo numberosos, algamando'l centenar según Madoz y destacaben pol so trabayu artesanal los texedores, curtidores y chicolateros, qu'abastecíen colos sos productos l'intensu tráficu comercial que calteníen los arrieros maragatos. Esportaben fariña y pan cocío haza Galicia y curtíos y chicolate haza Madrid. La implantación del ferrocarril nesti sieglu motiva per una parte la decadencia de l'arriería y per otra'l desenrollu funcional de la ciudá al potenciar de nuevu les posibilidaes, que como noyu de comunicaciones, brinda la capital maragata. La incorporación de nuevos servicios en función de cabeza de Partíu Xudicial, del desenrollu del enseñu, del acuartelamientu y per último, del aumentu del tresporte per carretera dan una gran diversidá a les actividaes urbanes, revitalizando'l papel de centru comarcal ensin que la ciudá pierda les sos funciones tradicionales y el calter del vieyu nucleu urbanu.
Sieglu XXI endelantre
Nel añu 2009 la capital maragata ye una pequeña ciudá anclada nuna estructura económica obsoleta que-y pasó factura con una perda de pesu demográficu importante. El desenrollu de la ciudá nun xeneró nuevos barrios, enanchando los antiguos ensin remocicar el so trazáu, que se caltuvo invariable sacantes nel casu del cascu antiguu, que foi parcialmente peatonalizáu pa recibir al cada vuelta mayor númberu de turistes que s'averen a Estorga pa esfrutar del so gran heriedu monumental, frutu d'una historia na que la ciudá yera más importante de lo que ye anguaño. En dichu turismu básase dende hai unos años gran parte de la base económica de la ciudá que pretende modernizar la so estructura económica apostando pola recuperación del so patrimoniu y pola creación de suelu industrial que favoreza la implantación d'empreses que xeneren emplegu.
Xeografía
thumb|El monte [[Telenu vistu dende Estorga.]] thumb|Placa indicadora de l'[[altitú d'Estorga.]] thumb|Vista del Altu'l Cuernu (1.114 [[msnm).]]
Llocalización
El conceyu d'Estorga, qu'abarca una superficie de 46,78 km², asítiase al suroeste de la zona central de la provincia de Lleón, na zona de transición ente la llanera del Páramu Lleonés y los montes de Lleón, lo que convierte a Astorga en nucleu estratéxicu de comunicaciones, atestiguáu yá dende antiguo al ser encruceyada ente'l Camín de Santiago y la Vía de la Plata, y puerta natural d'entrada a Galicia. El so territoriu ta representáu nes fueyes MTN50 (escala 1:50.000) 192 y 193 del Mapa Topográficu Nacional.
Orografía
La ciudá se allúgase sobre un cuguruezu, a 870 metros d'altitú, nel que s'asienta'l so cascu históricu nún espaciu de 27 hectaries, del que'l so perfil recuerda un espolón, faciéndose más sele nel so postreru occidental. Por embargu, dientro del conceyu la orografía amuesa un ascensu gradual haza l'oeste, variando ente altures medies en tornu a 830 metros nes vegues qu'arrodien la ciudá a más de mil metros nel so postreru occidental. Esta elevación supón el pasu d'un paisaxe llanu a un terrén eleváu, de pindudures seles, que culmina n¡altos como El Sierru (969 msnm), La Cuesta (996 msnm) y, especialmente, el Cuernu, vértiz xeodésicu asitiáu a 1.114 metros. Dende dicha posición algámase a ver, al noroeste, les estribaciones del puertu Manzanal, sobre los montes de Lleón, al norte la comarca de La Cepeda, al este y sureste la llanera del Páramu Lleonés, al sur la subcomarca de la Sequeda y al oeste y suroeste les tierres de La Maragatería, llimitada pola Sierra del Telenu.
Xeolóxicamente, el conceyu alcuéntrase nuna zona de transición; per un llau, el conxuntu constituyente del Macizu Galaico-Lleonés, representando na arredolada d'Astorga pelos montes de Lleón, abombamientu del antiguu zuécalu paleozoicu que na era terciaria fendióse al traviés de falles formando distintes unidaes, predominando como materiales les cuarcites y las pizarres.
Per otru llau, la cuenca sedimentaria qu'ocupa la mayor parte de la comunidá autónoma, na que se distinguen dos tipos de materiales, los provenientes del vieyu zuécalu del Primariu, constituyíos por cuartices, pizarres, granitos y güeyu de sapu, qu'apaecen na parte oeste de la cuenca asina como nos bordes de la Cordelera Cantábrica y el Sistema Central, y los materiales sedimentarios como arcielles, yelsos o arenes, depositaos nel Terciariu y Cuaternariu nel centru de la cuenca.
thumb|800px|center|Vista panorámica, colos [[montes de Lleón al fondu, dende les muralles de la ciudá.]]
Hidrografía
thumb|El [[ríu Xerga al so pasu per Estorga.]] La totalidá del conceyu encuádrase dientro de la Cuenca hidrográfica del Dueru, pecuñarizándose los sos cursos fluviales, como en parte de la provincia, pola irregularidá del so caudal, sofriendo estiaxes n'época estival y medríes pela seronda y l'iviernu por mor de la lluvia y al derritimientu de les ñeves.
La vega del ríu Tuertu ye la más importante del conceyu, estendiéndose pela so parte oriental, siendo afluente del ríu Órbigu. Sicasí, el cursu de mayor percorríu pel conceyu ye'l ríu Xerga, que naz na Peña'l Gatu, xunto al puertu de Foncebadón, y tres pasar per Castriellu de los Polvazares, Murias de Rechivaldu, Astorga y Celada de la Veiga, verte les sos agües al ríu Tuertu a pocos quilómetros d'Estorga. Otros calces menores son les distintes ñores qu'acaben en dambos ríos como'l de la Moldera, el de Valsecu o el del Fontanal.
Clima
El clima d'Estorga clasifícase como mediterraneu continentalizau, con iviernos fríos y frecuentes xelaes, y branos cálidos y secos. La oscilación térmica añal rolda los 15 °C mentes que la diaria dacuando supera los 20 °C. Les precipitaciones repártense de forma irregular a lo llargo del añu, siendo mui escasas pel branu, concentrándose al final de la seronda, nos meses ivernales y al entamu de la primavera. La so altitú sobre'l nivel de la mar, la so situación elevada sobre l'entornu y el vese afeutada llibremente polos vientos favorecen un ambiente xeneralmente frescu gran parte del añu, siendo especialmente desapacible n'ivierno y primavera.
Según la clasificación climática de Köppen, Estorga encuádrase na variante Csb, ello ye clima mediterraneu de branos seles, siendo la media del mes más cálidu non superior a 22 ºC pero superándose los 10 ºC per cinco o más meses. Trátase d'un clima de transición ente'l mediterraneu (Csa) y l'oceánicu (Cfb). La ciudá cuenta con una estación meteorolóxica allugada nel paraxe d'El Sierru, dependiente de l'Axencia Estatal de Meteoroloxía.
Evolución demográfica
El conceyu d'Estorga cuenta, según los datos del censu de 2009, con una población de 12.078 habitantes, lo que lu convierte nel quintu conceyu de la provincia por númberu d'habitantes tras Lleón, Ponferrada, San Andrés del Rabanedo y Villaquilambre. La dinámica demográfica de la ciudá foi tradicionalmente d'estancamientu, cuando non decrecimientu y conxuga años de feble crecimientu con otros d'axuste tres los que pierde más de lo ganao anteriormente.
La ciudá, a diferencia d'otres como Lleón y Ponferrada, nun sepo atrayer la población de les comarques que graviten sobre ella y creció despacio pel sieglu XX, algamando un máximu históricu en 1981, ya que'l datu de 1940 ta influyíu pola presencia na ciudá de soldaos y prindaos de la Guerra Civil. A partir de 1981, la ciudá entró en decadencia, con un sele pero continuu descensu de la población.
Pirámide de población
Del analís de la pirámide de población cuídase que:
Esta estructura de la población ye típica del réxime demográficu modernu, con una evolución haza l'avieyamimientu de la población y la disminución de la natalidá añal.
Población estranxera
La población estranxera empadronada en 2009 suma 444 habitantes, siendo les nacionalidaes más numberoses la marroquina (124 habitantes), la búlgara (49), la portuguesa (46), la colombiana (30), la china (30) y la rumana (28).
Poblaciones
Las entidaes de población que componen el conceyu d'Estorga son les siguientes:
Economía
La estructura económica del conceyu presenta una acusada debilidá de l'actividad industrial, con una gran dependencia del sector servicios y en menor midida, la construcción. El pesu de l'agricultura, yelu más importante entá nos nucleos rurales.
Actividá empresarial y emplegu
La ciudá ye un centru turísticu de primer orde y nello basa gran parte de la so economía, ensin descuidar sicasí los sectores secundariu y de la construcción, que son tamién dos de los pegoyos básicos de la economía astorgana. Debío a la poca fertilidá de los sos suelos y tamién a la poca rentabilidá, el sector agrariu ye testimonial na capital maragata.
Sector primariu
El sector primariu alcuéntrase en víes de desapaición na contorna de la cabeza del conceyu, seya pola presión urbanizadora de la ciudá o pol abandonu d'esplotaciones. La situaciónpor embargu cambia nel restu de nucleos de población, pertenecientes yá al ámbitu rural. Estos caltienen como principal fonte d'ingresos al sector primariu, destacando la silvicultura, actividá qu'ocupa 397 hectaries del conceyu.
Entre les superficies destinaes al sector primariu, hai que diferenciar trés zones agrícoles, les tierras de secanu, a les que se dediquen 967 hectaries, asitiaes na so mayoría al oeste de la capital maragata, carauterízase por unos rendimientos baxos y baxa rentabilidá. Una segunda zona ye la dedicada al regantíu, con 177 hectaries y llocalizaes na so totalidá al este de la ciudá, na ribera del ríu Tuertu, pecuñarízase por ofrecer unos rendimientos agrícolas elevaos. Una tercera sería la dedicada a paciones y terrenos incultos, clasificación onde entren el 66,5% de les tierres cultivables d'Estorga con 3.064 hectaries. thumb|center|1024px| Vista panorámica de la ciudá dende'l noroeste.
Sector secundariu
thumb|Vista parcial del polígonu industrial d'Estorga, xunto a l'[[Autovía del Noroeste|A-6.]] Les industries astorganes, que nun cuenten con un gran pesu sobro la economía de la ciudá, polo xeneral nun se dediquen a actividaes pesaes, nun xeneren una contaminación importante. Ello ye asina porque l'actividá industrial concéntrense n'empreses manufactureres de baxa intensidá teunolóxica. Por rames, destaca la industria agroalimentaria, con empreses dedicaes a la producción d'alimentos típicos como la cecina (que tien la sede de la denomación d'orixe n'Astorga) el chicolate o les mantecaes. En total, hai rexistraes 102 empreses nel sector industrial; de les que 71 son empreses manufactureres, 25 metalúrxiques, 5 químiques y 1 d'enerxía y agua.
El fuerte de l'actividá industrial, tres la so construcción el sieglu pasáu, concéntrase nel polígonu industrial d'Estorga, promovíu pola cámara de comerciu d'Estorga y con accesu direutu a l'autovía del noroeste. El desenrollu del mesmu se llevó a cabu por fases, alcontrándose urbanizaos un total de 300.000 metros cuadraos del total de 700.000 previstos nel plan parcial. thumb|Nuevu barriu construyíu xunto a la [[N-VI.]]
Sector terciariu
thumb|Ábside del [[Palacio Episcopal d'Estorga, ún de los símbolos de la ciudá.]] L'actividá comercial ocupa un llugar destacáu pa la ciudá, asina hai n'Estorga tocántenes a oficines bancaries (2009): 7 bancos, 5 Caxes d'aforros y 2 Cooperatives de créito, lo que sumen un total de 14. Sobro empreses comerciales mayoristes y minoristes, en 2011, había 63 y 332 respeutivamente. Cuntando tamién con 16 supermercaos. Cabe destacar tamién que n'Astorga hai ente bares y restaurantes, 139.
Estorga ye'l centru de referencia pa les comarques de La Maragatería y La Cepeda, poblaes por 38.838 habitantes nel añu 2009. Debío a ello y a una política de peatonalización y semipeatonalización del centru urbanu de la ciudá, el comerciu ye de gran importancia pa la ciudad, cuntando con un total de 336 actividaes minoristes en 2010, de les que 86 yeren de comerciu al por menor d'alimentación, bebíes y tabacu, 218 de comerciu al por menor de productos non alimenticios y 32 de comerciu al por menor mestu.
El sector turísticu tien un gran pesu sobre la economía astorgana debío al patrimoniu históricu y monumental y a ser parte del camín de Santiago, lo qu'atrái añalmente a un bon númberu de visitantes. Ente los monumentos astorganos podemos destacar la catedral, el palaciu episcopal y les muralles, asina como les ruines de l'antigua Asturica Augusta.
En cuantes a agospios, en 2011, la ciudá cuntaba con 15 establecimientos hoteleros, ente los que se cuenten 3 hoteles y 12 hostales o pensiones que cuenten con un total de 480 places, 8 agospios de turismu rural con 97 places y 47 restaurantes. Nel añu 2011 abrióse un nuevu hotel de cuatro estrelles nel edificiu del antiguu colexu de los Redentoristes n'Astorga y s'anunció l'ampliación del hotel Astur Plaza, asitiáu na plaza mayor d'Astorga, xunto al ayuntamientu. La ciudá, al ser final y aniciu d'etapa nel camín, cuenta tamién con trés agospios de pelegrinos, ente los que destaca l'agospios Siervas de María, con 156 places.
Idioma
thumb|Pintada reivindicativa, na arredolada d'Estorga, reclamando l'usu de la toponimia tradicional nos cartelos de señalización.
Estorga ye un centru de lliteratos dende Xuan Lloriezu Segura autor del Llibru d'Alixandre hasta los escritores del sieglu XX Leopoldo Panero o Eugenio de Nora ente otros.
Nos caberos años, distintos coleutivos, como La Caleya, realizaron llabores de promoción, defensa y divulgación del patrimoniu cultural lleonés, destacando la organización de cursos de llingua lleonesa o de charres divulgatives sobro'l patrimoniu llingüísticu. En collaboración cola Conseyería de Cultura de la Xunta de Castiella y Lleón, la Diputación de Lleón, al traviés del Institutu Lleonés de Cultura y l'Ayuntamientu d'Estorga, realizó dellos concursos de cuentos tradicionales lleoneses, redautaos nes modalidaes llingüístiques propies de Lleón (lleonés, gallegu o castellanu), empobinaos a escolinos d'hasta 14 años de la provincia de Lleón, que fueron plasmaos nel llibru Cuentos populares leoneses (escritos por niños). Añalmente tamién se convoca un certame lliterariu de rellatos curtios en llingua lleonesa.
Asinamesmo, frutu de la collaboración ente les asociaciones culturales Facendera pola Llengua y La Caleya, en 2009 editóse El Prencipicu, versión en cabreirés de la obra del escritor francés Antoine de Saint-Exupéry, El Principín. El llibru surdió como consecuencia del llabor pedagóxicu realizáu con siete escolinos cabreireses de la Residencia d'Estudiantes del IES Astorga dientro de la llamada Aula de Cultura Cabreiresa.