Xuan_l'Apóstol
Tesis sobre'l martiriu de Xuan l'Apóstol
Al igual qu'asocede con otres tradiciones orales o escrites rellacionaes con persones de tiempos antiguos, nun esisten pruebes documentales o arqueolóxiques de que l'episodiu del martiriu de Xuan l'Apóstol ensin siguir de muerte tuviera llugar en Roma, o n'Éfesu, o que seya la resultancia d'una ellaboración posterior. Tampoco esisten evidencies direutes que lo descalifiquen, polo cual tou resumir a hipótesis y argumentaciones a favor y en contra, según los autores. Sicasí, hai una cuestión subxacente a la tema del martiriu de Xuan en sí: ye'l cumplimientu de la frase profética de Xesús a los dos fíos de Zebedeo: «La copa que yo voi beber, sí la beberéis y tamién vais ser bautizaos col bautismu con que yo voi ser bautizáu». Esto foi investigáu por Marie-Émile Boismard, quien afondó en numberosos elementos patrísticos y llitúrxicos d'interés. Bona parte de los autores considera que'l martiriu de Xuan en Roma tien tintes llexendarios. Sicasí, el discutiniu sobre'l presuntu martiriu de Xuan persiste. Esi discutiniu se enarbola a principios del sieglu pasáu, sobre la base de martiroloxos antiguos nos que s'acomuñar el martiriu de Santiago'l mayor col martiriu de Xuan l'Apóstol. Como se mentó enantes, Marie-Émile Boismard sofita la hipótesis del presuntu martiriu tempranu de Xuan l'Apóstol (quiciabes un martiriu contemporaneu al del so hermanu Santiago'l mayor). Más allá de la so postura intelectual, Boismard presenta numberosos elementos dignos de considerancia. Empieza per destacar que la tradición del martiriu de Xuan l'Apóstol nun puede ser infravalorada yá que s'atopa presente n'autores antiguos sólidos, como Gregorio de Nisa y Xuan Crisóstomo, ente otros. Ello ye que el martiriu de Xuan paez ser conocíu y honráu al par del del so hermanu Santiago'l mayor. N'efeutu, la base indiscutible qu'enconta la hipótesis de Boismard ye que Xesús profetiza a los dos fíos de Zebedeo que «beberíen la mesma copa qu'él y que seríen bautizaos col bautismu con qu'él sería bautizáu» (ver: ), en referencia direuta al martiriu. El significáu de la mota» o «copa» prometida por Xesucristo al fíu de Zebedeo ye'l mesmu que'l de la mota» frente al cual Xesús siente medrana nel momentu d'agonía nel güertu de Getsemani, darréu enantes de la so pasión y muerte: «Padre, si quies, estrema de mi esta copa; pero nun se faiga la mio voluntá, sinón la tuya» (ver:, , ). La mota o copa ye símbolu del sacrificiu, del martiriu, en concordanza col simbolismu paganu del sangre de la víctima esparnada sobre l'altar, ente que'l bautismu nel so significáu del orixinal griegu, fai referencia a la inmersión nun abismu de sufrimientu. L'episodiu de Xesús profetizando'l martiriu de los dos fíos de Zebedeo, Xuan y Santiago el Mayor, inspiró les lliturxes de los primeros sieglos y les homilíes de les festividaes d'estos dos apóstoles. Boismard busca confirmar que Xuan l'Apóstol foi celebráu como un mártir, como s'indica nos primeros martiroloxos (nel Calendariu Cartaxinés, nel Martyrologium hieronymianum y nos llibros llitúrxicos galicanos, ente otros). La fecha exacta de la so conmemoración primitiva, unos díes dempués de la Navidá, reafita que, n'efeutu, cuntábase-y ente los mártires. Por casu, nel «martiroloxu de Edessa» («martiroloxu siríacu»), que data de principios del sieglu V y que presenta una llista de mártires de los primeros tiempos, allúgase darréu dempués de la Navidá la siguiente cronoloxía de mártires: «Esteban» el 26 d'avientu, «Xuan y Santiago» conjuntamente el 27 d'avientu, y «Pedro y Pablo» conjuntamente el 28 d'avientu. Boismard preguntar por qué, nesa secuencia de mártires, Xuan l'Apóstol habría de ser la esceición. Como se va ver na seición siguiente, la celebración de Xuan l'Apóstol nesi día perduró n'Occidente. Polo xeneral, la reticencia más perceptible nun se refier a la tradición del martiriu de Xuan en sí mesmu, sinón a la clase de martiriu y el so desenllaz. N'efeutu, el rellatu relativamente tardíu de Tertulianu, implica que l'apóstol sufrió un supliciu ensin «derramamiento de sangre», esto ye, «ensin muerte». Per otra parte, ye dignu de mención que la pallabra griega martyría fai alusión al testimoniu, pero non necesariamente siguíu de muerte, daqué que cuadraría cola proposición de que Xuan l'Apóstol sobrevivió al supliciu.