cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zhongnanhai
Historia
Dempués de que la Dinastía Ming treslladara la capital a Beixín, en 1406 entamó a construyise la Ciudá Prohibida. El palaciu de Ming taba al sur del palaciu de Yuan. Arriendes d'ello, escavóse'l Mar del Sur al sur del antiguu llagu. El suelu escaváu apilóse pa construyir Jingshan, una llomba al norte de la Ciudá Prohibida. Por esta dómina, los trés llagos taben coneutaos y recibíen el nome conxuntu de Llagu Taiye. Los trés llagos taben dixebraos por pontes, y yeren parte d'un estensu parque real al oeste del Palaciu Imperial.
Con posterioridá al establecimientu de la capital de la Dinastía Qing a Beixín, el gobiernu amenorgó'l tamañu del parque real a una pequeña área abarganada alredor de los trés llagos. Los numberosos emperadores que-yos asocedieron construyeron cases y pabellones a lo llargo de los trés orielles, onde desempeñaríen los llabores gubernamentales pel branu. Mientres el reináu de la Emperatriz Rexente Cixi, ella y l'Emperador viviríen de cutiu nel complexu de Zhongnanhai, viaxando a la Ciudá Prohibida namái mientres ceremonies oficiales.
Mientres la Rebelión de los Bóxers de 1900, l'exércitu rusu invadió Zhongnanhai, y escaló casi tola decoración. Más tarde, el comandante de l'Alianza de les Ocho Naciones tamién vivió en Zhongnanhai. Cuando Puyi foi proclamáu Emperador, el so padre, el Príncipe Rexente, vivió mientres un curtiu periodu nel complexu.
Cuando'l gobiernu de la República de China treslladó la so capital a Nankín, el complexu de Zhongnanhai abrió al públicu como parque.
Zhongnanhai foi la sede del gobiernu central dende los primeros díes de la República Popular China, fundada en 1949, fecha dende la cual construyéronse munches de les estructures del complexu, qu'alluga al Comité Central del Partíu Comunista de China, amás del Conseyu d'Estáu de la República Popular China. Los primeres líderes, como Mao Zedong, Zhou Enlai y Deng Xiaoping vivíen nel complexu. Los mapes de Beixín amuesen Zhongnanhai como una área verde insignificante con una masa d'agua; sicasí, el gobiernu municipal amuésase con una llamativa estrella colorada.
Zhongnanhai güei
Desque Zhongnanhai convirtióse nel complexu gubernamental central, permaneció inaccesible al públicu. Sicasí, nos años de llibertá relativa que siguieron a la fin de la Revolución Cultural, dende 1977 a 1985, el complexu tuvo abiertu al públicu, que podía llograr de les autoridaes gubernamentales tíquets pa visitalu. Tres la balasma política qu'acabó cola Revuelta de la Plaza de Tian'anmen, l'accesu acutóse.
La entrada más importante del complexu atópase al sur, na Puerta de Xinhua (o Puerta de la Nueva China), arrodiada por dos cartelos que deseyen "llarga vida al gran Partíu Comunista de China" y "llarga vida al invencible pensamientu de Mao Zedong". La vista tres la entrada ta apantallada por una paré col cartelu "Sirvíi al pueblu", escritu de puñu y lletra por Zhou Enlai. La entrada de Xinhuamen ta na cara norte de l'Avenida de Chang'an.
Zhongnanhai foi tamién el llugar de les manifestaciones de Falun Gong en 1999.
Facundo Freitas
Facundo Freitas Costa, conocíu popularmente pol so nome artísticu Freitas, ye un cantante español.
Trayectoria
D'orixe llatín y nacíu n'Uruguái, Freitas camudar a España con tan solo un añu, onde desenvolvió la so pasión pola música. A los 15 años decide investigar más sobro la tema y matricúlase nun cursu de técnicu en producción musical y de soníu, onde empieza a grabar los sos primeros cantares. A los 17 años publicó'l so primer cantar profesional llamada "Fueu", y depués de 2 años na industria anunció'l llanzamientu del so primer álbum musical llamáu Fe. En marzu de 2022, foi nomáu a los Premios MIN nes categoríes de meyor artista emerxente, cantar del añu, meyor lletra orixinal, meyor video musical y meyor producción musical.
N'empecipiando la so carrera musical sol nome artísticu de "Facundo Freitas", el coruñés empecipia una nueva etapa como "Freitas".
Caganer
thumb|175px|Vista fronteru d'un caganer. thumbnail|175 px|Caganer vistu por detrás. Un caganer ye una figurina de nacencia que se suel asítiase nos belenes, como tradición en Cataluña y na Comunidá Valenciana, de normal escondida nun rincón, detrás d'un arbustu, agachada y en postura de tar defecando. Tamién ye frecuente esta figura nos belenes d'otros puntos d'Italia, España y Portugal, onde reciben el nome de cagador o cagón.
Historia
Créese que l'orixe d'esta tradición asitiar ente finales del sieglu XVII y principios del XVIII, en metá del Barrocu, un movimientu cultural y artístico que se caracterizaba por un realismu esaxeráu. Nesa dómina nun yera una figura específica del belén, sinón que s'atopa n'azulexos onde sale representáu cuntando hestories. El caganer apaez nel belén catalán a finales del sieglu XVII anque nun se fixo popular del tou hasta'l sieglu XIX.
Tradicionalmente, el caganer yera un llabrador afatiáu cola indumentaria tradicional catalana (faxa y barretina). Más modernamente realizáronse tou tipu de versiones del caganer, utilizando de cutiu la imaxe de personaxes populares como políticos o deportistes. Por casu, nel añu 2008 vendíense figures de Barack Obama, Hugo Chávez, Cristina Fernández de Kirchner y Lula da Silva, y nel añu 2013 vendiéronse figures de Lionel Messi, Obama, Angela Merkel, Vladímir Putin, Nelson Mandela y Francisco. thumb|left|Caganer escondíu nun rincón del belén.
Xeneralmente, esta figura asitiar nun rincón estremáu del belén, intentando que nun quede nun llugar destacáu. Anque nun se conoz con exactitú cuál ye la razón p'asitiar esta figura, créese que'l caganer coles sos fieces fertiliza la tierra, polo que se-y considera un símbolu de prosperidá y bona suerte pal añu siguiente. La tradición del caganer ta aceptada dafechu pola Ilesia. Asitiar esta figura nel belén traía suerte y allegría; nun faelo portaba desventura.
Curiosamente, el caganer nun ye l'únicu personaxe navidiegu típicamente catalán que defeca. Esiste otra tradición, el Tió, un tueru d'árbol al que los neños tunden la nueche antes de Navidá. Al ritmu de los golpes y de cantares tradicionales que los neños dedíquenlu, el Tió los pagu "sacupando" dulces y llambionaes.
Idioma ngäbe
El idioma ngäbe (pronunciáu nobe polos hispanofalantes) —conocíu tamién como guaymí— ye un idioma amerindiu de la familia chibchana faláu pol pueblu ngäbe. Hai 133.092 falantes en Panamá (contorna Ngäbe-Buglé) y Costa Rica (provincia de Puntarenas). La llingua usa l'alfabetu llatín o romanu. La pallabra guaymí significa "esa xente" y pa los indíxenes ngäbe paez-yos despreciatible que se refieran a ellos como "esa xente" na so llingua materna.
Testu en Ngäbere
El siguiente ye un exemplu de testu en ngäbere: ''Nitre ngäbere nietä ye blite kugwe ngäbere bití, ye nie nüne Panamá bätä Costa Rica, nitre panamá ye blite bä jenénkä nin Costa Rica yé bätä.
Kugwe nin ngäbegwe ne bití blita ñakare nibíre krübäte yedre bätä ari kugwe tigueta, ögaregrö bití driedre monso mrä íe. Kugwe ne migadre kä krí bití yé kwe kugwe ye ñakare rearegä. <!-- Ari näin kugwe ngäbere ye jié bití, kugwe ye ögögrö jañäte ye kwe kugwe ye ñakare rearegä dötrö, mun medén íe kugwe ne ñakare nüguen gare, ye krägue ari kugwe ye ngwendäri. Erére nin kä Javier Q. M nünangä Costa Rica ye íe kugwe ye nüguen gare.
Nin ngäbe ngäbere. Nin ngäbere ngäbere ye nie nünangä böngän kädrí (Panamá) kä ye kändi dre nie jatáni kä Costa Rica kugwäre ye kä 1930 ngwane, kwetre ye jatánintre kä ngrire bätä gwáre ye jie bití, erére jödrän kwani íe ye kändi namanintre nüne.
Nügani kena.Ye ngäbe jatáni nüguentre kä keta kabre ye kändi, bä Abrojo, Conte, Limocito, ye niganintre ja gwire miguetre, ngäbere roäre nüganin nüne kärera nierara, yegwe kä deambare jae ére te niganintre nünentre, yegwe sribibare, nurá nöganin kwetre, jödrän ngubuabare kwetre, bä nibí, kwí, mädä, nú, minchi, mütü.
Ye erére kwetregwe nünambare kä ketamä kändi, niganintre sribíre ja dí ngwen, ye ngwane nitre mötöri ñakare nämbare ja mägue nin ngäbe ben. Nin ngäbe ye kugwe ñakare nämbare nüguen gare ietre ye bä aráto nin ngäbe ye íe kwetre ye kugwe ñakare nämbare nüguen gare koen. 1940 ye ngwane nitre ngäbe ye tö jatani ja kitadi kugwe mötöri yé bätä, akwa nin né ñerara nämbarera ja rüere nitre yeben, 1948 ye ngwane nin ngäbere yegwe rübare aráto chuiben jañäte, 1950 nitre ngäbetre ye jatá ja dí ngwen kugwe mötöri ye bätä.
Ye kugwe nie jatani kena. Nin jatanintre ja kite kugwe noäre ñedre aibe bätä, ye bä nin niguen kide ngögö jae. Mä toä ñó, ti tö nibí sribidi, ne bätä kugwe nie ñe jatani...
1955 ye ngwane ngäbe kita nämbare chuitregwe kugwe ngöbögwe bätä, ye kita nämbare dre jatánintre ja kugwe noende kena suliáre.
1962 ye ngwane nin ngäbe ngätäite kugwe nügani krüni käte, dre kändi nin né käne kugwe bä migani, tärä ye tigadre ñó, ye bä miganintre kwetre käne....
Ye ngwane nin ngäbe ngäbere nüganina kabré Costa Rica, ye kugwe miganingä mrä niebare bätä ngäbe käräbare jökrä kädrí tä. Ngöbö nüganin tibien niebare, ye kugwe bä miganintre nitre ngäbe ye ogwäte. Nin ngäbe negwe nügandre ja käntibe, ne ñan ñó bätä kä né gaiga ñebare, dre bätä nin ngäbe nämbare Costa Rica ye käräbare jökrä ta kädri, erére bätä ngäbegwe jödrän, kä, nurá ye miganinte niganinta kädri, jödrän namáni ietre ye chuitregwe deani jae, ye bä kä, jödrän, nura, ye nitre ngäbe roäre ñakare niganinta, namáni. Ngäbe namáni kädrí a ngwane kugwe ñakare naganingä ka kwati, kubu, komära, niaratre jatanin ngatáintre mrö miara bätä jataninta Costa Rica kugwäre, ye ngwane nüganin chuitregwe kä deambarera jae jökrä.
Kä 1973 ngwane nin ngäbe krie migani. Ye C.R. chuitregwe ja öganingrö blitabare kwetre nin ngäbe namáninängä räre ye dí migadreta, erére kugwe sribebare kwetre, ye CONAI, jatánintre kä kögö nin ngäbe krägue, erére kena kä kädriebare kwe Coto BRus, bití Abrojo, Conte, Osa, San Antonio ye erére ámenen kugwe niganin nemen täte....
Kugwe sribebare. Kugwe ye nigani nin ngäbe ne dí migareta käri, kira ngwane meguera nin ngäbe ne namani täen ngwarebe nitre mötöri ye ie, kwetre yegwe ngötübare nin né jödrän ngwarebe erére, ye bití ngwane nügani gare ietre nin ngäbe ye kwetre erére aráto. Kugwe nüguen gare, ja tötigue aráto, kugwe migue ñräre ja käne, ja dí kugwe keta kabre bätä, ye bä krägä, núra, murie, krí, ñö, kä, trä ogwä, bren, kugwe kia kia bätä jökrä nämbare ja kite... -->
Pallabres en ngäbere
KUGWE TIGANI NGÄBERE BÄBÄ SULIÁRE. .
Númberos del 1 al 10
17 pennywiese Hai 18 formes de coteo en Ngäbere. Desc. Ngäbere Cantidá Significaos Kwati 1 Oxetu redondu. Iti 1 Persona. Krati 1 Animal. Dati 1 Árbol. Jireiti 1 Fila. Keteiti 1 Paquete. Batí 1 Una vegada. Kideiti 1 Recímanos. Ötöiti 1 Ropa, cachu. Kati 1 Fueya. Taiti 1 Una cuarta. Ngwraiti 1 Un caricote. Köböiti 1 Un día. Jetébe 1 Mañana. Jädrín 1 Ayeri. Manáni 1 Moneda. Kundi 1 Estielles o llata. Duiti 1 Cantidaes grandes.
Conxugación
Jatäguete - Brincar jatägäte nemén séte - Usté brinca hasta allá :Kwé jatägäite nemén séte - Él brincará hasta allá
-- Kä jurä''' Ti bätä kä jurä nibí - Kwé bätä kä jurä nibí - Nun bätä kä jurä nibí
Mieu''' Yo tengo mieu - Él tien mieu - Ella tien mieu - Nós tenemos mieu
---  Ngwänengä''' Ti töe ñakare ngwänängä bätä - Kwe töe ñakare ngwänängä bätä - Nun töe ñakare ngwänängä bätä
Glayar''' Yo nun quiero glayar - El nun quier glayar - Nós nun queremos glayar --- Urabá o Urracá foi un líder de la sociedá Ngäbe que lluchó contra los invasores españoles, venció a principales capitanes y morrió en total llibertá.
Marina Fernández Moreno
Marina Fernández Moreno ye una ex ximnasta rítmica española que perteneció a la selección nacional de ximnasia rítmica d'España dende 2009, primero como individual y dempués como miembru del conxuntu, col que llogró delles medayes en pruebes de la Copa del Mundu ente otres competiciones, integrando asina la xeneración de ximnastes conocida como'l Equipaso. Anguaño pertenez al equipu de cheerleaders oficiales del Futbol Club Barcelona, conocíu como Dream Cheers, y estudia Derechu na Universidá Autónoma de Barcelona.
Entamos
Nació'l 9 de mayu de 1992 en Sabadell (Barcelona). Empecipiar nel mundu de la ximnasia rítmica a los 6 años, y foi a los 11 cuando entró a formar parte de la selección catalana nel Centru d'Altu Rendimientu de Sant Cugat del Vallès. Na so etapa como ximnasta individual tuvo entrenada por Iratxe Aurrekoetxea, llogrando'l podiu nel Campeonatu d'España mientres 8 años consecutivos.
Etapa na selección nacional de ximnasia rítmica
En 2009 pasó a la selección nacional de ximnasia rítmica d'España individual. Nesta modalidá representó a España en distintes competiciones internacionales, como'l Campeonatu d'Europa celebráu en Bakú (2009), o los Campeonatos del Mundu de Mie (2009) y Moscú (2010).
N'ochobre de 2011, Marina treslladar a Madrid y pasó a integrar, primero como ximnasta suplente, el conxuntu español sénior so les órdenes de Sara Bayón y Anna Baranova. En payares de 2012 participó xunto a les sos compañeres nuna exhibición nel Euskalgym. Sería en 2013 cuando empezó a ser titular col conxuntu, anque lo sería namái nel exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes. P'anguaño'l conxuntu estrenó nuevos montaxes tantu pal exerciciu de 10 maces como pal mistu. El primeru emplegaba como música «A palpu» de Miguel Poveda, y el segundu les temes «Still», «Big Palooka» y «Jive and Jump» de The Jive Aces. Marina debutó col equipu nel Grand Prix de Thiais, onde'l combináu español foi bronce na xeneral, plata na final de 10 maces y 4º na de 3 pelotes y 2 cintes. Nesi momentu'l conxuntu taba formáu amás por Loreto Achaerandio (anque como suplente, y a partir de Thiais, non convocada), Sandra Aguilar, Artemi Gavezou, Elena López (entós mancada y non convocada), Lourdes Mohedano, Alejandra Quereda (capitana) y Lidia Redondo. N'abril d'esi añu, na prueba de la Copa del Mundu apostada en Lisboa, el conxuntu foi medaya d'oru na xeneral y medaya de bronce en 3 pelotes y 2 cintes. Darréu fueron medaya de plata en 10 maces na prueba de la Copa del Mundu de Sofía y bronce nel concursu xeneral na prueba de la Copa del Mundu de San Petersburgu.
Retirada de la ximnasia y etapa como animadora
Marina dexó'l conxuntu español por decisión propia n'agostu de 2013, a pocos díes del Campeonatu del Mundu de Kiev, dempués de que se-y comunicara que yera estremada de la titularidá. Según la versión de Marina, en comunicándo-y en San Petersburgu que nun sería titular nel Mundial, la seleccionadora y l'entrenadora pidiéronlu qu'asonsañara una mancadura por que pudiera asistir al Campeonatu Mundial de Kiev ensin la obligación de competir (una y bones una norma de la FIG obliga a que toles ximnastes inscrites en cada campeonatu tengan que competir nél sacantes esista una mancadura), a lo cual ella negar. Esta versión difier de la del equipu nacional, que manifestó pela cueta que tres la celebración de la Copa del Mundu de San Petersburgu comunicáronlu a Marina que direutamente nun diba ser convocada al Mundial de Kiev y por tantu nun viaxaría al mesmu (polo que nun habría necesidá del emplegu d'esi recursu). La decisión del cuerpu téunicu del conxuntu de dexala fora de la preparación mundialista motivó que Marina decidiera abandonar l'equipu y darréu retirase.
Anguaño pertenez al equipu de cheerleaders oficiales del Futbol Club Barcelona, conocíu como Dream Cheers, y estudia Derechu na Universidá Autónoma de Barcelona.
Selección española
{| width="100%"
Individual sénior
2009
2010
2011  4ᵘ puestu en pelota : 6ᵘ puestu en maces
thumb|right|200px|Fernández nuna actuación na 61 Festa de l'esport de [[Sabadell n'abril de 2014.]] thumb|right|200px|Marina mientres otru momentu de l'actuación.
Conxuntu sénior
2013
15px Oru en concursu xeneral
Diana García Orrego
Diana María García Orrego ye una deportista colombiana de la especialidá de Ciclismu que foi campeona suramericana en Medellín 2010 y campeona de Centroamérica y del Caribe en Mayagüez 2010.
Trayeutoria
La trayeutoria deportiva de Diana María García Orrego identificar pola so participación nos siguientes eventos nacionales ya internacionales:
Xuegos Panamericanos
Nel so desempeñu de la decimoquinta edición de los Xuegos Panamericanos de 2007 en Rio de Janeiro, llogró la medaya d'oru en velocidá individual. Nos Xuegos de 2011 en Guadalajara sumó una medaya de plata en velocidá por equipos al pie del so compatriota Xuliana Gaviria, quien cayeron na final ante la pareya venezolana y foi medaya de bronce en velocidá individual néstos mesmos xuegos:
Xuegos Suramericanos
Foi reconocíu'l so trunfu de ser el novenu deportista col mayor númberu de medayes de la selección de Colombia nos xuegos de Medellín 2010.
Xuegos Suramericanos de Medellín 2010
El so desempeñu na novena edición de los xuegos, identificar por ser el decimonovenu deportista col mayor númberu de medayes ente tolos participantes del eventu, con un total de 4 medayes:
Xuegos Centroamericanos y del Caribe
Foi reconocíu'l so trunfu de ser la primer deportista col mayor númberu de medayes de plata de la selección de 🇨🇴 nos xuegos de Mayagüez 2010.
Xuegos Centroamericanos y del Caribe de Mayagüez 2010
16px|Silver, Medaya de plata: Keirin Campeonatu Mundial Francia 2006
Llista d'asteroides/41301–41400
... | Previu | Llista d'asteroides | Siguiente | ...
Gol del terremotu
thumb|right|175px|José Perdomo marcó dende 35 metros. Conozse popularmente como «gol del terremotu» a una recordada ya histórica  anotación señalada mientres un partíu de fútbol pol xugador uruguayu José Perdomo vistiendo la camiseta de Gimnasia y Esgrima frente al so clásicu rival Estudiantes de la Plata, nun partíu válidu pola séptima fecha del Tornéu de Clausura 1992 de Primer División d'Arxentina el 5 d'abril de 1992.
Ficha
Fecha 7 del Tornéu Clausura 1992 (Arxentina)
El festexu
Les vibraciones provocaes pol festexu del gol del club platense fueron rexistraes nel sismógrafu del departamentu de Sismoloxía ya Información Meteorolóxica del Observatoriu Astronómicu La Plata de la Universidá Nacional de La Plata, allugáu a unos 600 metros de distancia. Como si produxérase un movimientu telúricu de más de seis graos na Escala sismolóxica de Richter, según fontes periodístiques. Por tal motivu ye recordáu como'l gol del terremotu y al so executor, José Perdomo, col nomatu de "Terremotu". El partíu terminó 1:0 a favor de Gimnasia y Esgrima.
La entós xefa del Departamentu d'Estación Sismolóxica del Observatoriu de La Plata dixo que “téunicamente ye [foi] un ruiu que nun queda grabáu porque nun llegó a la midida necesaria, pero quien taben na Estación vieron que les aguyes movíase, rexistrando'l movimientu”.
Por cuenta de que la noticia llegó a les estaciones de 120 países al traviés de la rede internacional que controla la United States Geological Survey (USGS), la cadena de noticies estauxunidense CNN (Cable News Network) solicitó'l tape del gol, cola so banda sonora, pa ilustrar con imaxe y soníu, cómo un gol y una enchida de fútbol pueden dexar rexistráu un movimientu sísmicu.
José «Terremotu» Perdomo
José Batlle Perdomo Teixeira, conocíu como Terremotu depués de l'anotación, ye un ex xugador uruguayu nacíu en Salto'l 5 de xineru de 1965, xugaba de mediocampista y pertenecía a una xeneración uruguaya que destacó a finales de los ochenta y principios de los noventa que desembarcaron na lliga italiana, considerada nesos años como la más importante del mundu.
Perdomo debutó como profesional en Peñarol en 1983, onde la so habilidá cola pelota parada nun pasaron desapercibíos polos ojeadores europeos y foi ficháu en 1989 pol Génoa CFC, club italianu qu'acababa de volver a primer división. Nesti equipu coincidieron trés xugadores uruguayus, amás de Perdomo: el mediocampista maniegu Rubén Paz y el delanteru Carlos Alberto Aguilera.
Perdomo foi vencíu a la siguiente temporada al Real Betis Balompié, siendo recordáu porque debutó nun derbi contra'l Sevilla Fútbol Club y marcó un gol de tiru llibre direutu. La trayeutoria de Perdomo nel Betis nun foi bien auspiciosa y al rematar la temporada, y ante el descensu de la escuadra, l'uruguayu dexó al equipu verdiblancu pa ingresar nes files de Gimnasia y Esgrima, llogrando asina'l club platense el luxu de cuntar ente los sos equipistas con dos glories del fútbol uruguayu, Perdomo y Santiago Ostolaza, dambos referentes históricos de la seleición charrúa.
Sucesos similares
El día 8 de marzu de 2017, nel partíu qu'apostaba'l F.C. Barcelona y el Paris Saint-Germain pol partíu de vuelta de los octavos de final de la Lliga de Campeones de la UEFA 2016-17, un sismómetro del Institutu de Ciencies de la Tierra Jaume Almera (ICTJA-CSIC), allugáu a unos 500 metros del Camp Nou, captó una minúscula señal sísmica coincidiendo cola reacción de los espectadores ante cada unu de los 6 goles que llevaron a la remontada al Barcelona ante'l PSG, especialmente l'últimu eventu, que presentó una mayor amplitú y una magnitú averada de 1.0 Richter.
Otru fechu similar asocedió'l 15 de payares de 2017 nel partíu de fútbol de vuelta del repechaje pola clasificación a la Copa del Mundu de Rusia 2018. L'alcuentru apostar la contra la  nel Estadiu Nacional de Lima, onde'l global yera de 0-0. A los 27 minutos del primer tiempu, el peruanu Jefferson Farfán anotó'l primer gol del partíu, lo que desamarró una llocura total nel estadiu, la celebración na capital causó vibraciones qu'inclusive activaron l'alerta sísmico de l'aplicación Seísmu Detector según constatar la mesma aplicación en xunto al so patrocinador, Sismologia Chile. El mesmu IGP de Perú informó na so cuenta, que al momentu del gol de Farfán, los acelerómetros detectaron un temblón de 1.0 na escala de Richter (imperceptibles pa les persones) y que la vibración arrobinada pel suelu foi provocada polos saltos eufóricos al unísonu d'unos cincuenta mil persones qu'asistieron al estadiu. L'alcuentru finalmente terminó con un trunfu peruanu de 2 goles contra 0. Lo que selló la so clasificación al mundial depués de 36 años ensin asistir a unu.
Islla Siau
La islla Siau ye una islla allugada en Célebes Septentrional, Indonesia, que fai parte del archipiélagu de Sangir aproximao a 130 km de la punta norte de Célebes nel mar de Célebes.
El llau norte de la islla forma'l volcán Karangetang (Api Siau), unu de los volcanes más activos d'Indonesia.
Actividad del Karangetang
Cuatro persones sumieronse.​
La población de la islla de Siau yera 40 758 nel censu de 2010 y 45 804 nel censu de 2020.
La islla foi apocayá identificada como llar del Tarser de la Siau, Tarsius, (Tarsius tumpara).
La islla ta estremada alministrativamente en 6 distritos de la Rexencia de les Islles Sitaro. thumb|270px|left|Isleños de la islla Siau.
Bandera de Taiwán
thumb|El diseñu de la bandera [[Emblema de la República de China|Cielu Azul con un Sol Blancu foi realizáu por Lu Hao-tung en 1895 y ye usada como la bandera del Partíu Kuomintang (KMT).]]
La bandera de la República de China (denominación oficial del Estáu qu'exerz la soberanía sobre la islla de Taiwán, que nun tien de confundir se cola República Popular China) ye un pañu de color coloráu con un rectángulu azul asitiáu nel cuadrante cimeru más próximu al mástil, que contién, nel so centru, un sol de color blancu con doce puntes.
Esti cuadrante ye de la mesma la bandera del Kuomintang (KMT), el partíu políticu fundáu por Sun Yat-sen, y foi adoptada en 1895 como bandera de la Sociedá pa la Rexeneración de China, movimientu políticu precursor del actual KMT. La bandera foi diseñada por Lu Haodong, mártir del movimientu republicanu chinu mientres el final de la dinastía Qing, última dinastía imperial china.
Historia
thumb|Los trés banderes orixinales de la RDC. D'izquierda a derecha: la bandera de 18 estrelles adoptada pol exércitu de la RDC, la bandera Cinco Races Una Unión como bandera nacional, y la Cielu Azul con Sol Blancu y la Tierra Toa Colorada de la Marina de la RDC. El títulu inferior diz: "Llarga vida a la república" (共和萬歲, gònghé wànsuì).
thumb|[[Ficheru:FIAV historical.svg|23px La bandera Cinco races so una unión, bandera de la República de China ente 1912 y 1928.]]
La primer bandera utilizada pola República de China en sustitución de l'antigua bandera de la Dinastía Qing en 1912 ye la denominada Cinco races so una unión, iguada sol mesmu principiu filosóficu y políticu, que consta de cinco barras en representación de les etnies chines, formaes polos colores colloráu, mariellu, azul, blancu y negru. Los significaos de los colores yeren:
Esta enseña foi reemplazada en 1928 pola actual, depués del fin del periodu de los señores de les guerres. La bandera de la República de China empezó a usase como emblema oficial el 17 d'avientu de 1928, cuando'l socesor de Sun Yat-sen Chiang Kai-shek estableció'l Gobiernu de la República de China en Nankín.
El cantón (esquina cimera del llau del mástil) aniciar de la bandera "Cielu Azul con un Sol Blancu" (青天白日旗, qīng tiān bái rì qí) diseñada por Lu Hao-tung, un mártir de la Revolución republicana. Propunxo esti diseñu pa representar al exércitu revolucionariu na inauguración de la Sociedá pa la Rexeneración de China, una agrupación anti-Qing de Hong Kong, en febreru de 1895. Esti diseñu foi adoptáu darréu pol Kuomintang como bandera del partíu y escudu d'armes de la República de China. La porción de "tierra colorada" foi añedida por Sun Yat-sen nel iviernu de 1906, dándo-y vida a la so forma moderna. Anque la bandera nacional de la RDC basar na del partíu de Kuomintang, la estrella ye un pocu distintu, yá que la del partíu tien puntes más curties. Este ye un detalle que ye pocu conocíu inclusive polos habitantes de Taiwán.
L'usu actual de la bandera considérase revesosu por cuenta d'apostar sobre la situación política de Taiwán. En Taiwán, la bandera ye usada como la bandera nacional anque esiste'l discutiniu de la so propiedá. Ye viviegamente aceptada como símbolu de los partidarios de la reunificación china como un enllaz históricu a la China continental, ente que un númberu de partidarios de la independencia de Taiwán refugar poles mesmes razones. El so usu nun ye aceptáu pola República Popular de China, porque suxure que la República de China entá esiste, y la RPC considerar estinguida y superada pola Guerra Civil China. Sicasí, dende'l principiu de la década de 2000, la RPC tuvo una visión más favorable alrodiu de la bandera, yá que la vio como la conexón ente los dos repúbliques, y los medios na RPC criticaron a los partidarios de la independencia de Taiwán por intentar reemplazala.
Anque la bandera de la República de China ye comúnmente conocida como la "Bandera de Taiwán" (según la República de China conozse como Taiwán), esti términu nun ye usáu comúnmente na llingua china, y parte del simbolismu y el discutiniu namái puede entendese si unu yese consciente de que nun ye oficialmente la "bandera de Taiwán", sinón d'una República qu'asumió l'alministración de Taiwán en 1945 y treslladó el so gobiernu ende en 1949. Esta distinción ye bien importante na política de Taiwán.
Simbolismu
Los colores de la bandera de Taiwán simbolicen los Tres Principios del Pueblu defendíos por Sun Yat-sen:
El sol de color blancu simboliza l'espíritu de progresu y los sos dolce rayos representen los dolce hores tradicionales chines del día.
Detalles del diseñu
Los diseños específicos de la bandera atopar na "Llei sobre la bandera nacional y l'emblema de la República de China". La proporción de la bandera ye de 2:3, cola mayor parte del campu en colloráu. Una cuarta parte de la bandera ye de color azul, que contién un sol de 12 puntes. Cada rayu del sol tien 30 graos de separación, polo qu'estos formen un círculu completu de 360 graos. Nel interior del sol, un aniellu azul que tien por grosez el diámetru del sol blancu estremáu por 15.
En competiciones deportives internacionales
Nel ámbitu deportivu internacional, la República de China viose na necesidá d'utilizar un lábaro, un nome y un códigu qu'estreme la diferencia ente dambes repúbliques, asina esti país utiliza'l nome de China Taipéi.
Banderes similares
Delles banderes de países son similares a la de la República de China:
El Sol impresu na bandera de la República de China ye bien similar al de la Bandera|Namibia}} bandera de Namibia. Estes semeyances fueron informaes por dellos espectadores de los Xuegos Olímpicos de 2008 y munchos otros xuegos deportivos internacionales, onde la exhibición pública de la bandera de la Bandera|Taiwán}} República de China ta prohibida pola bandera|China}} República Popular China.
Evelyn García
Evelyn Yesenia García Marroquín ye una ciclista salvadoriana.
Na so adolescencia prauticó a nivel aficionáu l'atletismu, natación, baloncestu, béisbol y triatlón; al cumplir quince años d'edá empecipiar nel ciclismu, deporte que siguió practicando hasta'l nivel profesional. Tres delles medayes, llogra en 2003 el derechu de participar nos Xuegos Olímpicos d'Atenes 2004, convirtiéndose na segunda ciclista salvadoriana n'asistir a unos xuegos olímpicos; en dichos xuegos algamó la trentena tercer posición.
En xunu de 2007, en Sudáfrica, Medaya d'oru 3000 m persecución individual + Medaya de plata en prueba por puntos; colo que llogró'l derechu de participar nos Xuegos Olímpicos de Beixín 2008. Meses dempués de la so clasificación, foi operada d'una hernia discal nel Hospital de Diagnósticu de San Salvador, el 18 d'avientu. La recuperación tuvo una duración d'un mes, reincorporándose al entrenamientu específicu en xineru, con oxetivu direutu nos xuegos olímpicos de Beijín. Pa dichos entrenamientos y pa l'asistencia a los xuegos olímpicos, cuenta col sofitu económicu del Comité Olímpicu d'El Salvador y General Electric como patrocinador oficial.
L'añu 2011 participa nos Xuegos Panamericanos de Guadalaxara, Méxicu, y na modalidá de contrarreló individual llogró la medaya de plata. Darréu l'añu 2015 participa nos Xuegos Panamericanos de Toronto, Canadá. Na modalidá de contrarreló individual llogra alzase cola presea de bronce.
Palmarés en ruta
'''2004
'''2006
'''2007
'''2011
'''2012
'''2013
'''2015
Sappho
Sapho ye una plataforma d'evidencies científiques dedicada a la investigación de xéneru. Dende un enfoque dialóxicu persigue la identificación d'evidencies científiques nel campu del xéneru y el desmentíu de los bulos que s'esparden ensin evidencies. Ye una de les ferramientes que ta dinamizando la cocreación del conocimientu científicu nel campu del xéneru al poner en contautu a persones dedicaes a la investigación científica y a persones que tienen interés nesti campu ​.
Marina Gilardoni
Marina Gilardoni ye una deportista suiza que compite en skeleton, ganadora d'una medaya de bronce nel Campeonatu Européu de Skeleton de 2016.
Sappho
Participación
Cualesquier persona pue participar nesta plataforma consultando los temes que-y seyan d'interés. Pa incluyir publicaciones en Sappho ye abondo con rexistrase de baldre y entamar un "post" nuevu nel que s'abra un tema entá nun plantegáu na plataforma; o participar nun alderique apurriendo referencies científiques validaes, o espublizar dalgún testimoniu relacionáu col tema sobre'l que se trate.
Cada vez que s'abre un tema nuevu, entama un diálogu na comunidá pa fixar si la afirmación propuesta ye un bulu, si tien evidencia científica, si necesita más evidencia o si esiste controversia na comunidá científica al respeutu d'esa cuestión.
Temes
En Shappo recuéyense dellos temes y la plataforma siempre ta abierta a l'apaición de cuestiones nueves. Los principales temes sobre los que se recueyen evidencies científiques en xéneru y diálogos al rodiu d'elles son: violencia de xéneru; feminismu; atracción, deséu, placer, amor; consentimientu; LGTB+; maculinidaes; llibertá sexual y discursu coercitivu dominante, desigualdaes llaborales y profesionales; y diversidá étnica, cultural y socioeconómica ​.
Adhyayana
Adhyayana ye una plataforma d'evidencies científiques dedicada a la educación. Dende un enfoque dialóxicu persigue la identificación d'evidencies científiques nel campu de la educación y el desmentíu de los bulos que s'esparden ensin evidencies. Ye una de les ferramientes que ta dinamizando la cocreación del conocimientu científicu nel campu de la educación al poner en contautu a persones dedicaes a la investigación científica y a persones que tienen interés nesti campu ​.
Nesta plataforma, la ciudadanía pue plantegar les sos duldes respeutu a la educación y apurrir evidencies científiques avalaes internacionalmente (pentemedies de publicaciones científiques indexaes nos corpus de referencia) o bien testimonios que cuestionen o fortalezan una idea. D'esti xeitu, preténdese espardir la evidencia científica y evitar la desinformación ​. La plataforma facilita'l diálogu de la ciudadanía cola comunidá científica y apurre una vía d'intercambiu d'evidencies y esperiencies pa llograr l'accesu a la ciencia de toles persones y l'impactu social de les evidencies nun campu tan relevante como'l de la educación.
Participación
Cualesquier persona pue participar nesta plataforma consultando los temes que-y seyan d'interés. Pa incluyir publicaciones n'Adhyayana ye abondo con rexistrase de baldre y entamar un "post" nuevu nel que s'abra un tema entá nun plantegáu na plataforma; o participar nun alderique apurriendo referencies científiques validaes, o espublizar dalgún testimoniu relacionáu col tema sobre'l que se trate.
Cada vez que s'abre un tema nuevu, entama un diálogu na comunidá pa fixar si la afirmación propuesta ye un bulu, si tien evidencia científica, si necesita más evidencia o si esiste controversia na comunidá científica al respeutu d'esa cuestión.
Temes
N'Adhyayana recuéyense dellos temes y la plataforma siempre ta abierta a l'apaición de cuestiones nueves. Los principales temes sobre los que se recueyen evidencies científiques n'educación y diálogos al rodiu d'elles son: diversidá étnica, sociocultural y económica, éxitu educativu, bienestar y superación de la violencia, contestos y ferramientes dixitales y les sos consecuencies, inclusión y sofitu a les necesidaes educatives especiales, educación sexual y de xéneru, asignatures, profesoráu, y antecedentes teóricos y científicos​.
Calendariu d'Ussher-Lightfoot
El trabayu de Ussher, más puramente llamáu Annales veteris testamenti, a prima mundi anicie deducti (Añales del Vieyu Testamentu, derivaos de los primeros oríxenes del mundu), foi la so contribución al llargu alderique teolóxicu sobre la edá de la Tierra. Ésta foi una gran esmolición pa munchos estudiosos cristianos a lo llargo de los sieglos.
La fecha propuesta por Ussher de 4004 e.C. difier pocu de les envaloraes de Beda (3952 e.C. ) o pol contemporaneu de Ussher, Joseph Justus Scaliger (3949 e.C. ). La eleición específica de Ussher d'esi añu pudo ser influyida pola creencia d'aquel entós de que la vida potencial de la Tierra yera de 6000 años (4000 años antes de la nacencia de Cristu y 2000 dempués), correspondiente a los seis díes de la creación, sobre la base del llibru que correspuende a la segunda carta del apóstol Pedro, nel capítulu 3; versículu 8, que diz: "Mas, oh amaos, nun ignoréis esto: que para col Señor un día ye como mil años, y mil años como un día.", descontextualizando esti versículu, una y bones l'anterior fai referencia que para Dios el tiempu ye relativu y nun se tardó en venir de nuevu. Esta visión foi dafechu abandonada en 1997, seis mil años dempués del 4004 e.C. Sicasí, hai dellos estudiosos bíblicos, como asina tamién un númberu de cristianos evanxélicos, quien profesen la so interpretación lliteral de la biblia y que la Tierra tien 6000 años d'edá.
Métodu de Ussher
Les cronoloxíes de Ussher y otros estudiosos de la Biblia tienen tanta semeyanza yá que usaron más o menos la mesma metodoloxía pa calcular acontecimientos claves rexistraos na Biblia. El so trabayu complicóse porque la Biblia foi compilada de distintes fontes al traviés de los sieglos con distintes versiones y grandes vacíos cronolóxicos, faciendo imposible faer un simple suma de les edaes y feches que contién. Nel so artículu sobre'l calendariu de Ussher, James Barr identificó tres periodos distintos que Ussher tuvo qu'encarar:
Usando estos métodos, Ussher podía establecer la fecha de la Creación hacia l'añu 4000 e.C. Asitiar nel 4004 e.C. por considerar l'error cometíu por Dionisio el Exiguo, el creador del sistema de datación dende l'añu de la nacencia de Cristu. Flavio Josefo señaló que la muerte de Herodes el grande asocedió l'añu 4 e.C., polo que Xesús nun podría nacer dempués d'esa fecha. Xesús nació ente l'añu 37 e.C. (cuando Herodes empezó a gobernar) y el 4 e.C. Ussher calculó que l'añu de la nacencia de Cristu tenía de ser el 4 e.C.
La estación en que tuvo llugar la Creación yera una importante tema de discutiniu teolóxicu en tiempos de Ussher. Munchos eruditos pensaben qu'asocediera en primavera, nel empiezu de les cronoloxíes babilóniques, caldees y d'otres cultures. Otros, incluyendo Ussher, pensaron que yera más probable qu'asocediera na seronda, en gran midida porque esa estación marcaba'l principiu del añu xudíu.
Ussher indicó la so fecha pa la Creación (nueche precedente al 23 d'ochobre) na primer páxina de los Annales en llatín y na primer páxina de la so traducción inglesa Annals of the World (1658). La versión siguiente del inglés basar en dambos, con un grave error na versión inglesa de 1658, correxida refiriéndose a la versión llatina.
Idioma nuosu
L'idioma Nuosu (o nosú), tamién conocíu como Yi del norte, Liangshan Yi, y Sichuan Yi ye una llingua yi, siendo esta considerada como la llingua de prestíu falada por  los Yi; esta llingua foi impuesta pol  gobiernu Chinu como llingua franca d'esti pueblu (en Mandarín: Yí yǔ, 彝語/彝语) y, como tal, ye la única que s'enseña na escuela, tantu de forma oral como na so forma escrita. Ye faláu por más de 2 millones de persones y esta cifra paez dir n'aumentu; 60% solo fala esti idioma. Nuosu ye'l nome nativu Nuosu/Yi col qu'ellos mesmos lo nomen y esti nun ye usáu en Mandarín; anque esti pue ser traducíu como (nuòsū yǔ 诺苏语/諾蘇語), los calteres Chinos pa nuòsū nun tienen equivalente.
==Sistema d'escritura principal|Escritura yi}} El yi clásicu ye un sistema logográico silábicu de 8000 a 10 000 glifos. Anque similar a la china en función, los glifos son independientes na forma, con pocos nicios d'una rellación direuta.
La escritura yi moderna (ꆈꌠꁱꂷ nuosu bburma «escritura nuosu») ye un silabariu estandarizado deriváu de la escritura clásico en 1974 pol gobiernu chinu local. Fízose la escritura oficial de los idiomes yi en 1980. Hai 756 glifos básicos basaos nel dialeutu de Liangshan, amás de 63 pa les sílabes que namái s'atopen nos préstamos chinos.
En 1958, el gobiernu chinu introduxera un alfabetu basáu nel romanu pal usu en Yi, basáu na escritura romanizada de Gladstone Porteous de Sayingpan. (This was later replaced by the Yi script.)
right|thumb|220px|Una señal nun parque públicu en [[Xichang, Sichuan, China, amosando testu en yi modernu, chinu ya inglés.]]
Fonoloxía
Los equivalentes escritos de los fonemes que figuren equí son «pinyin yi». Pa llograr información alrodiu de la escritura real utilizada consultar la seición anterior titulada «Sistema d'escritura».
Vocales
* Identificáu cola vocal del mandarín 四 sì «cuatro»
Tonos
– escritu -p
Marina Garcés
Marina Garcés Mascareñas ye una filósofa y ensayista española, profesora titular de Filosofía na Universidá de Zaragoza, impulsora proyeutu coleutivu Espai en Blanc de pensamientu críticu y esperimental. Unu de los conceutos centrales del so pensamientu ye lo común nel camín de desenvolver alternatives pa enfrentanos a les crisis actuales. Defende la filosofía como una forma de vida, un arte que naz na cai y que sigue ensin interrupción nos espacios íntimos ya invisibles.
Biografía
Dende 2002 impulsa y coordina el proyeutu  Espai en Blanc, un apueste coleutivu por una rellación comprometida, práutica y esperimental col pensamientu filosóficu.
Vive en Barcelona anque trabaya na Universidá de Zaragoza onde imparte una asignatura de filosofía comparada Oriente-Occidente. Collaboró, con otres universidaes como la Universitat Oberta de Catalunya, la Universidá Pompeu Fabra, o la Universidá de Girona al traviés de diversos másteres.
Dende 2016, ye miembru del claustru de profesores del Programa d'Estudios Independiente del MACBA y dirixe l'Aula Oberta del Institut d'Humanitats (CCCB).
Espai en Blanc
Espai en Blanc foi fundáu en 2002 nel contestu d'una Barcelona post olímpica, en Les Naus, un centru social okupado dende diba años nel barriu de Gracia. Funciona como un espaciu onde esperimentar nuevos formatos y formes de rellacionase col pensamientu. Nun ye un grupu zarráu yá que axunta a xente de toles edaes y de toles disciplines, sinón que ye una succesión de proyeutos venceyaos a un pensamientu esperimental, práuticu y coleutivu. Efectúense xornaes y conxustes anónimes, documentales, microvídeos...
Coles mesmes, el so oxetivu ye faer de nuevu apasionante'l pensamientu, esto ye, "abrir un furacu na realidá que nun se defina polo que yá sabe sinón polo que nun sabe. Esti furacu abrir nuna fienda ente l'activismu y l'academia, el discursu y l'acción, les idees y l'esperimentación. Por eso ye un apueste al empar filosóficu y política ".
Polémica
Garcés foi la encargada de pronunciar el pregón de les fiestes de la Mercè 2017. Mientres el mesmu, dixo que:"'toos vamos llevar en nós una ausencia igualmente doliosa: la de les persones que nun van volver nunca más a Barcelona nin a les sos fiestes, non porque nun quieran, sinón porque'l 17 d'agostu perdieron la vida na Rambla, na Diagonal y el paséu de Cambrils. Y xunto a la d'ellos, tamién, la d'unos mozos de Ripoll que tampoco van tar y sobre los que siempres vamos tener la dulda de si realmente queríen morrer matando, como fixeron'."Provocó un gran discutiniu en rellación coles sos pallabres. La Asociación Catalana de Víctimes d'Organizaciones Terroristes (ACVOT) tachar de "despreciable y ruin" yá que, según el grupu, comparó a les víctimes de los atentaos de Barcelona y Cambrils colos autores yihadistes, amás,denuncien el so "absoluta falta de dignidá" y el so "ausencia de sensibilidá escontra les víctimes del terrorismu". Coles mesmes, el presidente del grupu del Partíu Popular nel Conceyu de Barcelona, Alberto Férndadez, criticó que Garcés oldeó a les víctimes del atentáu colos sos verdugos. Amás, les redes sociales revolucionar con cientos d'usuarios criticando los sos videos y amenaciándola.
Sicasí, nel programa televisivu Salvaos Marina defendió que'l mensaxe foi mal interpretáu yá que nun pretendía ofender a naide, sinón que quería que la xente pensara y cavilgara.
"calvariu-de-marina-garces-en-redes-animaron-a-venir faeme-la vida imposible-a-el mio-trabayu_201802185a89y5b90cf21hala6a38f8378.html Cuando menté les diverses ausencies que dexara'l 17-O como mancada abierta na Mercè, tamién añedí l'ausencia d'unos mozos de Ripoll que nos dexaben unes duldes que pensar. La muerte nel doble sentíu, les que causaren y les suyes, dexábennos una interrogante como sociedá: '¿Qué faemos con eses muertes?' Eso provocó tou tipu d'acusaciones empezando por un comunicáu del PP."
Obra
Dalgunos de los sos filósofos referentes son Merleau-Ponty y Diderot. Los sos primeros maestros son Deleuze y Foucault y declara que nos últimos años marcó-y la llectura del pensamientu feminista y postcolonial.
Crítica cola idea d'identidá: ''Soi bien crítica, tantu no filosófico como no político, cola idea fuerte d'identidá, del tipu que sía. Nun hai identidaes monolítiques anque funcionen como mecanismu de cohesión. Yo creo nes singularidaes: una llingua, un llugar, una hestoria compartida, que nos faen distintes como coleutivos, pero qu'eso sían identidaes esenciales ye una construcción cultural, bien útil y bien peligrosa.''
Especialmente interesada na filosofía china: "Más que'l confucianismu, que vuelve tar de moda en China y ye la ideoloxía del poder, gústame'l taoismo, que son un pocu los anarquistes d'allá, que desmonten los fundamentos d'esti poder imperial. Y enséñennos daqué bien bellu: que les coses nun son sinón que tán siendo y que nesa midida nun somos del tou llibres porque siempres tamos nel cursu de daqué, pero entender esi cursu de les coses fainos llibres. Porque podemos rellacionar con eso" esplica en 2017 nuna entrevista.
Considera que les nueves formes de politización tienen la carauterística del anonimatu. "Nun se trata del anonimatu de la masa, de la homogeneización, de la uniformidá, sinón de la vida que puede dicise al empar en primer persona del singular y del plural. Daqué que nun se fai dende unes sigles concretes, unos representantes, sinón dende una presencia compartida. Trátase de querer reapropiarse de la vida y, al empar, abrir nuevos espacios pa una politización radical de la vida".
En Filosofía inacabada (2015) fala del "fin de los grandes homes". Cuestiona'l fechu de que tolos filósofos fueron homes, blancos, occidentales y acomodaos y señala que na actualidá produz un xiru escontra la feminización, la precarización y la coleutivización del pensamientu filosóficu.
Dellos medios de comunicación considerar una de les componentes relevantes de la nueva xeneración de filósofos catalanes nacíos ente los años 60 y 70.
Olivia Rodrigo
Olivia Isabel Rodrigo ye una cantante, compositora y actriz d'Estaos Xuníos. Ganó reconocencia a finales de los años 2010 colos sos papeles principales nos programes de televisión de Disney Bizaardvark y High School Musical: The Musical: The Series. Dempués de firmar con Geffen y Interscope Records en 2020, Rodrigo llanzó'l so senciellu debut "Drivers License", que batía diversos récords y convirtióse nuna de les cantares más vendíes de 2021, impulsándola a la fama. La so primer apaición foi nel álbum de senciellos "Deja Vu" y "Good 4 U", y llanzó'l so álbum de estudio en solitariu de debut, Sour (2021), que foi recibíu con ésitu críticu y comercial, ganando diversos premios, incluyendo tres premios Grammy. Un documental de Disney +, Olivia Rodrigo: Driving Home 2 U, que narra'l so procesu creativu con Sour, siguió en 2022.