cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia del interlingua
Ésitu, cayente y resurdimientu
El Interlingua Institute foi al debalu mientres a la temporada de les muerte de Blair en 1967 y Gode en 1970. Según Esterhill, sicasí, la publicación se desaceleró namái de volao na década de 1960 y alicó pocu dempués, nel tiempu de la segunda edición de 1971 del IED. El creciente interés n'Europa podría compensar les lluches asocedíes nos Estaos Xuníos.
L'idioma interlingua atraxera a munchos de los antiguos adherentes d'otros proyeutos de llingües internacionales, sobremanera occidental y alloriáu. El exoccidentalista Ric Berger fundó la UMI (Union Mundial pro Interlingua) en 1955 y a finales de los años cincuenta l'interés n'Europa pol interlingua superara al de los Estaos Xuníos. La cobertoria mediática de la dómina yera más fuerte nel norte y este d'Europa. La frecuente cobertoria europea siguió hasta la fecha, uniéndos a ella l'atención en Suramérica a principios de los noventa.
Empezando na década de los 80, la UMI llevó a cabo conferencies internacionales cada dos años (con una asistencia d'ente 50 y 100 persones de primeres) y llanzó un programa de publicaciones que finalmente produció 100 volumes. Otros trabayos en interlingua fueron publicaos por prenses universitaries en Suecia ya Italia, y na década de los 90, en Brasil y Suiza. Delles escueles escandinaves llevaron a cabo proyeuto qu'usaben el interlingua pa enseñar el vocabulariu científicu ya intelectual internacional.
En 2000 el Interlingua Institute foi eslleíu metanes disputes de fondos cola UMI; la American Interlingua Society, establecida al añu siguiente, asocedió al institutu y respondió a un nuevu interés emerxente en Méxicu.
Tres el Telón d'Aceru
El interlingua foi faláu y promovíu na Xunión Soviética, a pesar de la persecución y esfuercios pa suprimir información sobre la llingua. En Alemaña del Este, oficiales del gobiernu confiscaron cartes y revistes que la UMI unviaba a Walter Raédler, el representante del idioma interlingua nesa zona. En Checoslovaquia, Július Tomin recibió cartes amenazantes dempués de que se publicar el so primer artículu en interlingua. A pesar de la persecución continua, convertir nel representante checu del interlingua, enseñar nel sistema escolar y foi autor d'una llarga serie de llibros y artículos.
L'idioma interlingua na actualidá
Anguaño, l'interés nel interlingua estendióse del mundu científicu al públicu xeneral. Individuos, gobiernos y compañíes privaes usen interlingua pa enseñar, viaxar, publicaciones n'internet y comucación al traviés de les barreres llingüístiques. El interlingua ye promovíu internacionalmente pola Union Mundial pro Interlingua. Los periódicos y los llibros producir poles organizaciones nacionales, como la Societate American pro Interlingua, la Svenska Sällskapet för Interlingua y la União Brasileira pró Interlíngua.
Gracies a internet, interlingua vio un resurdir na última década, con un númberu de falantes que se multiplica por diez, según delles estimaciones.
Pechenegos
Los pechenegos o patzinakos (n'húngaru: Besenyő, en búlgaru: печенеги, en rusu: Печенеги, n'ucraín: Печеніги) fueron un pueblu seminómada de les estepes d'Asia Central que falaba una llingua túrquica y qu'invadió partes d'Europa oriental y central llegando a los territorios güei pertenecientes a Bulgaria, Hungría y Ucraína escontra'l sieglu.
Oríxenes y área
Según una teoría, los pechenegos provienen de los wusun del Asia Central, que fueron rexistraos nes cróniques chines de los primeros sieglos de la nuesa era. Verdá o non, los pechenegos surden nos documentos históricos namái a partir del sieglu VIII o IX, nos qu'habitaben la rexón ente'l baxu Volga, el Don y los Urales. A partir del sieglu IX y X controlaron la mayoría de les estepes de la Eurasia suroccidental y la Península de Crimea. Anque fueron una fuercia importante na rexón, como la mayoría de les tribus nómades el so conceutu d'Estáu nun pasó del ésitu inmediatu de los ataques contra pueblos vecinos y curties aliances como mercenarios pa otres potencies.
Según lo escrito en 950 por Constantino Porfirogénito, Patzinakia, el reinu pechenego, taba asitiáu al oeste, nel ríu Siret (o inclusive nos Cárpatos orientales) y atopábase a cuatro díes de distancia de «Tourkias», esto ye, Hungría.
thumb|right|350px|[[Europa del Este, colos pueblos qu'arrodiaben a los pechenegos, aprox. 1015.]]
Alianza con Bizancio
Los uzos, otru pueblu túrquico de les estepes, finalmente espulsaron a los pechenegos de la so patria. Nel procesu robáron-yos el so fataos y otros bienes. Una alianza compuesta polos oghuz, los kimekos y los qarluqtaba primiéndovos, de la mesma, a los pechenegos, pero foi otru grupu, los samánides, quien ganó a esa alianza. Llevaos entá más al oeste polos jázaros y los cumanos en 889, los pechenegos tuvieron qu'espulsar a los maxares escontra l'oeste del Dnieper en 892.
En 894, los búlgaros entraron en guerra con Bizancio. A principios de 895, l'Emperador Llión VI el Sabiu pidió ayuda a los maxares, quien unviaron un exércitu a Bulgaria sol mandu d'un adalid llamáu Levente. Ésti realizó una brillosa campaña y enfusó en Bulgaria, ente que los bizantinos entraron pel sur del país. El zar Simeón I de Bulgaria, prindáu ente les fuercies maxares y bizantines, diose cuenta de que nun podía lluchar en dos frentes y robló un armisticiu al momentu col Emperador bizantín.
Esti zar, coles mesmes, utilizó a los pechenegos pa defendese de los maxares. Los pechenegos tuvieron tanto ésitu qu'espulsaron a los maxares que quedaben en Etelköz y les estepes del Mar Negru, obligándo-yos a retirase al baxu Danubiu, a Transdanubia y a la llanura de Panonia, onde más tarde fundaríen l'Estáu húngaru.
Historia y cayente
Dende'l sieglu IX los pechenegos empezaron una nada bona rellación col Rus de Kiev. Mientres más de dos sieglos fixeron razzias peles tierres de Rus, que n'ocasiones aportaron a guerres a gran escala (como la de 920, llevada a cabu por Ígor de Kiev, qu'apaez na Crónica de Néstor), anque tamién hubo dalguna qu'otra alianza militar (por casu, en 943, na qu'Igor fixo una campaña contra Bizancio). En 968, los pechenegos atacaron y sitiaron la ciudá de Kiev. Parte del so exércitu aliar col príncipe Sviatoslav I de Kiev na so campaña bizantina de 970-971, anque finalmente los pechenegos se emboscaron y mataron al príncipe en 972 y, según la Crónica de Néstor, el jan pechenego Kurya fixo una mota col so craniu, un costume de los nómades esteparios. La hestoria de los enfrentamientos ente la Rus y los pechenegos camudó mientres el reináu de Vladímir I de Kiev (990-995), pero foi siguíu d'una derrota de los nómades tres el reináu de Yaroslav I el Sabiu (1037). Poco dempués los pechenegos fueron reemplazaos nos territorios qu'arrodiaben Kiev por otru pueblu estepario, los cumanos o polovtsianos.
Tres sieglos de lluches con tolos sos vecinos (bizantinos, búlgaros, rusy de Kiev, jázaros y maxares), los pechenegos fueron aniquilaos na batalla de Levounion por un exércitu combináu de bizantinos y cumanos que mandaba l'emperador Alejo I Comneno en 1091. A esto siguió-y un ataque cumano, colo que fueron casi toos asesinaos o absorbíos. Fueron ganaos de nuevu polos bizantinos na batalla de Beroia en 1122. Mientres un tiempu quedaron comunidaes considerables n'Hungría, pero finalmente los pechenegos dexaron de ser un pueblu con identidá propia, siendo asimilaos polos sos vecinos búlgaros, maxares y gagauzos.
Islla de Yos Sudarso
La islla de Yos Sudarso (Pulau Yos Sudarso) o islla de Kolopom ye una islla alcontrada n'agües del mar de Arafura, una islla costera próxima a la islla de Nueva Guinea. Alministrativamente pertenez a la provincia de Papúa, Indonesia. Ye tamién conocida como Pulau Dolok, Pulau Dolak y Pulau Kimaam, y enantes como islla Kolepom y en nel periodu colonial neerlandés yera conocida como islla Frederik Hendrik.
La islla tien forma de fueya, con unos 165 km de llargu y una área de 11.600 km². Ta dixebrada de Nueva Guinea pol estrechu de Muli (en dómina neerlandesa, estrechu de Marianne) y de la cercana islla de Komoran pol estrechu de Buaya.
La islla lleva'l so nome en reconocencia al comandante de la Marina d'Indonesia (1925-62).
Honduras prehispánica
El territoriu de l'actual Hondures foi habitada por pueblos que se caracterizaben por ser de dos tipos grupos culturales distintos: La Tradición Cultural de Mesoamericana onde resalten la influencia de les cultures Maya y Tolteca, la otra tradición cultural ye la Circuncaribe d'influencia Chicha y Guaraní y l'últimu enclín Cultural qu'influyó en menor midida esta porción de Centroamérica ye la de los Andes Centrales
cultura
Estes cultures algamaron grandes progresos nos diversos campos de la conocencia humana.
Agricultura
Fueron impulsaos pol desenvolvimientu d'una variada agricultura (frijol, cacáu, chile, etc.) y cuntaben con grandes sistemes de riego. D'esta manera garantizaben una alimentación afecha pa les sos poblaciones dientro del área d'influencia Mesoamericana. Nel casu de la rexón al este de la gran depresión tresversal d'Hondures y xunto al Mar Caribe tenemos los cultivos de ñame o yuca de monte xunto a la caza y pesca que caracteriza la influencia cultural Circuncaribe.
Artes
Amás aplicaron téuniques de gran perfeición nos texíos y la cerámica. Desenvolvieron un intensu y variáu comerciu.
Ciencies
Algamaron un altu desenvolvimientu científicu nes matemátiques y l'astronomía; amás de l'arquiteutura y l'escultura, qu'emplegaron na construcción de grandes ciudaes.
Cultures Tolteques
Na seición nor-occidental d'Hondures, predominaben los pueblos con influencia tolteca, ente ellos los siguientes:
Cultures nomaes y seminomadas
El restu del territoriu hondureñu taba habitáu por pueblos provenientes del sur del continente, con una cultura nómada y semi-nómada, rexíos por rellación de producción comunal primitives.
Ente estos pueblos atopaben los siguientes:
Pechs, * Tawahka
Nel so conxuntu, formaben la mayoría de la población del país.
Lencas
La población más numberosa al momentu de la llegada de los españoles, yera'l más estendíu y entamáu de los grupos del país.
Habitaben en poblaciones de considerable tamañu, con un permediu de 350 cases y muncho más de 500 pobladores. Anque esisten discutinios científicos sobre la descendencia y orixe de los lencas, d'alcuerdu a Rodolfo Barón Capo, son los restos direutos herederos de los mayes, que nun siguieron l'éxodu que dio fin al Antiguu Imperiu. A la llegada de los españoles, atopábense establecíos nel territoriu que güei entienden les Repúbliques d'El Salvador y Honduras."
L'área maya entiende lo qu'en los nuesos díes son los países d'Hondures, Guatemala, El Salvador y Méxicu. Los mayes floriaron nestos países nos primeres 15 sieglos de la era cristiana. Causes desconocíes hasta güei, provocaron l'abandonu y la destrucción de Copán y otres ciudaes mayes, que na dómina de la conquista española yá nun yeren más que ruines. Fame, pestes, guerres internes propunxéronse como les causes del abandonu.
Llingües tresneoguineanes centromeridionales
Les llingües tres-neoguineanes centromeridionales (TNG centromeridional), tamién llamaes llingües Asmat-Ok, son una macrofamilia propuesta de llingües tres-neoguineanes (TNG). Les families que constitúin esta familia formen parte de la propuesta orixinal de llingües trans-neoguieanas de Voorhoeve y McElhanon, pero fueron amenorgaes a la metá (cuatro familas de nueve) na clasificación de Malcolm Ross. Acordies con Ross, nun ta claru si les similaridades nos pronomes del cuatro families centromeridionales son retenciones del proto-TNG o innovaciones comunes que dexaríen considerar qu'estes families constitúin efeutivamente un grupu filoxenéticu válidu dientro del TNG.
Voorhoeve argumenta en favor d'una rellación ente'l grupu awyu y el grupu ok, ente que Foley sostién que'l grupu asmat podría ser más cercanu al awyu y el ok qu'a otros grupos trans-neoguineanos. Con independencia de que'l TNG centromeridional sía sostenible como macrofamilia, claramente los cuatro families que la integren son grupos filoxenéticos bien establecíos.
Clasificación interna
Les llingües tres-neoguineanes centromeridionales o Asmat-Ok inclúyense les siguientes cuatro families bien establecíes:
Ethnologue (2009) caltién namái'l Awyu-Dumut y el Ok, dientro d'una caña Ok–Awyu, ente qu'asitia el Asmat y el Mombum como cañes tres-neoguineanes indpendientes. Loughnane & Fedden (2011) rellacionaron convincentemente el grupu ok col idioma oksapmin.
Historia
A mediaos de los años 1960, Alan Healey, un colega de Laycock, reparó similaridades ente les families Ok, Asmat, y Awyu–Dumut. Voorhoeve (1968) amplió esti grupu y acuñó el términu Central and South New Guinea (neoguineano centromeridional); esta propuesta añedía les llingües trans-Fly y les llingües marind. En collaboración con McElhanon que trabayara sobre les llingües Finisterre-Huon en 1970, atopó propúnxose una conexón con esta familia tamién, que se denominó macrofamilia trans-neoguineana. El trabayu de Stephen Wurm (1975) espandió entá más el grupu, añedir les llingües awin-pare, les llingües del monte Bosavi, les llingua duna-pogaya, les llingües de Strickland oriental, les llingües mombum, y les llingües momuna. El trabayu de Ross (2005) refugó gran parte de los agregos de Voorhoeve y namái retuvo nel Mombum de Wurm (ya igualmente consideró que les llingües momuna tán bien fragmentariamente atestiguaes como pa dexar ser clasificaes afechiscamente).
Comparanza léxica
Los numberales reconstruyíos pa distintes cañes de llingües trans-neoguienanas centromeridionales son: ! rowspan=2| GLOSA ! colspan=2|Asmat-Kamoro ! colspan=2|Awyu-Dumut ! rowspan=2|Mombum ! colspan=2|Ok-Oksapmin ! PROTO- ASMAT ! PROTO- SABAKOR ! PROTO- AWYU ! PROTO- DUMUT ! PROTO- OK ! Oksapmin ghobennemor || *maɾiŋ /
Academia Rumana
L'Academia Rumana (en rumanu: Academia Română) ye un foru cultural fundáu en 1866 en Rumanía sol nome de Sociedá Lliteraria Rumana. Cubre los ámbitos científicos, artísticos y lliterarios. L'academia tien 181 miembros activos que son electos pa tola vida.
D'alcuerdu al so reglamentu, los principales oxetivos de l'academia son el cultivu del idioma y lliteratura rumanes, l'estudiu de la historia de Rumanía y l'investigación n'importantes ámbitos científicos. Dalgunos de los principales proyeutos de l'academia son el "Diccionariu esplicativu de la llingua rumana" (Dicţionarul explicativ al limbii române), el "Diccionariu de la lliteratura rumana", y el "Tratáu d'historia del pueblu rumanu".
L'academia rumana cuenta coles siguientes seiciones científiques: Filoloxía y Lliteratura, ciencies históriques y arqueolóxiques, ciencies matemátiques, ciencies físiques, ciencies químiques, ciencies biolóxiques, ciencies geonómicas, ciencies téuniques, ciencies agrícoles y silvicolas, ciencies médiques; ciencies económiques, xurídiques y sociolóxiques; filosofía, teoloxía, psicoloxía y pedagoxía; arte arquiteutura y audiovisual, ciencia y teunoloxía informática.
L'academia tamién edita la revista "Académica".
Historia
So la iniciativa de C.A. Rosetti, l'Academia foi fundada'l 1 d'abril de 1866 como Societatea Literară Română. Los miembros fundadores fueron pernomaos miembros de la sociedá Rumana de la dómina. L'actual Presidente de l'academia (dende 2014) ye'l Profesor Ionel Valentin Vlad.
El nome camudar a Societatea Academică Romînă en 1867, y finalmente a Academia Română en 1879, mientres el reináu de Carol I.
Toscanu
El toscanu ye una variedá d'italorromance que se desenvolvió mientres la Edá Media y que sirvió de base pal italianu. Pocu influyida por otres llingües romániques, impúnxose sobre les demás llingües y dialeutos italianos gracies al prestíu de los sos grandes escritores del sieglu XIV: Dante Alighieri, Francesco Petrarca, Giovanni Boccaccio, y, en dómina posterior, de Maquiavelo y Francesco Guicciardini, que confirieron al toscanu la dignidá de "llingua lliteraria" d'Italia. A partir del sieglu XVI dexó d'identificase cola llingua nacional que tuvo la so propia evolución. Na actualidá les diferencies más marcaes ente'l toscanu y l'italianu estándar son de calter fonéticu y, en menor midida, lexical.
thumb|right|200px|1 sueldo del Reinu Lombardu-Vénetu, con testu n'italianu, 1862 thumb|right|200px|1 francu del Tesinu, con testu n'italianu, 1813.
Toscanu ya italianu estándar
Al momentu de la unificación d'Italia en 1861, l'italianu yá tenía'l estatus de llingua oficial en tolos estaos italianos pre-unitarios, inclusive'l Reinu Lombardu-Vénetu austriacu (Milán y Venecia) y hasta nel Cantón suizu del Tesinu.
.pn
.pn ye'l dominiu de nivel superior xeográficu (ccTLD) pa les Islles Pitcairn.
Toscanu
Toscanu ya italianu estándar
Sicasí, l'italianu nun yera la llingua cotidiana de la mayor parte de la población (el 90%), que siguía falando les llingües locales. Amás, sicasí'l prestíu lliterariu y la reconocencia del italianu como llingua oficial, escritores como'l milanés Alessandro Manzoni diéronse cuenta, tamién al traviés de la comparanza cola evolución d'otra llingua romance, el francés, qu'él apoderaba perfectamente, que l'italianu escritu, en parte pola so fidelidá a los modelos clásicos de la dómina de Dante, yera una llingua bien arcaica y distante del mundu modernu. Nes obres de Manzoni, de les cualos la novela histórica I promessi sposi ('Los Prometíos') ye'l más importante, Manzoni esforciar a modernizar l'italianu inspirándose direutamente al toscanu faláu. De too esi esfuerciu nació l'italianu modernu enseñáu nes escueles del nuevu Reinu d'Italia (1861-1946).
Con Manzoni llegó al so fin un discutiniu centenariu, la questione della lingua, na cual participara tamién Dante (na so obra De Vulgari Eloquentia), que vía dos facciones principales, una que sostenía la nacencia d'una llingua italiana sobre la base d'un dialeutu, concretamente'l de Florencia, y otra que se proponía crear una nueva llingua que tomara lo meyor de dellos dialeutos.
Carauterístiques del dialeutu toscanu modernu al respective de la llingua nacional
Hai que precisar, amás, que'l dialeutu toscanu modernu yá nun ye idénticu al italianu estándar, porque s'evolucionó enforma dende los tiempos de Dante y agora tien delles carauterístiques propies que nun tán presentes na llingua nacional, como por casu l'aspiración de "c" en "carne" (esp. "carne"), que güei en Florencia pronúnciase "harne", casi "jarne", ente que, nel restu d'Italia, pronúnciase tal como ta escritu.
En realidá, los demás italianos aprendieron el toscanu lleendo los testos y non de viva voz de los falantes toscanos nativos. Nesto, l'italianu difier del idioma castellanu yá que fueron los nativos de Castiella en primer persona quien espublizaron la so llingua al traviés de la Reconquista n'España y la Conquista d'América.
Subdialeutos
Los dialeutos toscanos septentrionales (d'este a oeste):
Los dialeutos toscanos meridionales son ( este a oeste):
Falantes
El dialeutu toscanu ye faláu per alredor de 3.500.000 persones, ensin los habitantes de la provincia de Massa-Carrara, que falen emiliano-romagnolo.
Carauterístiques del dialeutu toscanu
Dellos autores ente ellos G. I. Ascoli (1873) y G. Devotu (1970), quixeron ver al toscanu, y per ende al italianu modernu, como la llingua románica moderna que meyor retién los ragos del llatín, sicasí, criticóse que les traces qu'aducen en favor de dicha postura nun son especialmente relevantes, y en realidá'l toscanu italianu tien numberoses innovaciones, polo que nun puede trate como una llingua más arcaizante que toles demás en tolos aspeutos.
Gorgia toscana
La espresión "gorgia toscana" indica'l tresformamientu de les consonantes oclusives sordes, y  en fricatives en posición intervocálica , ,. Un exemplu típicu ye la llamada "aspiración" (en realidá tratar de fricación), yá citada, de 'c' en posición intervocálica.
Esti fenómenu tien el so puntu culminante en Florencia y en Siena, ente que tiende a debilitase tantu escontra l'oeste como escontra l'este (n'árees como Arezzo o Cortona nun esiste la "gorgia"), mientres esiste, pero limitadamente a 'c', na Maremma y nes zones de la provincia de Pistoia y de Pisa qu'atiesten con Florencia y con Siena, por casu en San Miniato y en Volterra.
Doble pronome dativu
Un fenómenu morfolóxicu, citáu tamién por Alessandro Manzoni na so obra maestra "I Promessi Sposi" ye'l pronome dativu doble.
Esta forma ta xeneralizada al traviés de les rexones centrales d'Italia, non yá na Toscana, y hasta apocayá, yera considerada una redundancia y un error polos llingüistes italianos. Anguaño los llingüistes nun llancen invectivas contra esto. En dellos dialeutos el pronome acusativu doble (m'el mio vedi - tu vesme al mio) pue ser escucháu pero ye consideráu un arcaísmu y ye pocu usáu.
Artículos definíos masculinos
Los artículos definíos masculinos singular y plural dambos son fonéticamente [i] nes variedaes florentines del toscanu, pero son estremaos pol so efeutu fonolóxicu en siguientes consonantes. El singular provoca allargamientu: [i kkane] (el perru), ente que'l plural dexa la debilitación consonántica: [i hani] (los perros). Como n'italianu, ye normal que'l singular masculín lo antes de consonantes nun dexe /l/ en grupos (lo zio "el tíu", lo studente "l'estudiante"), anque formes tales como i zio pueden escuchase en variedaes rústiques.
Noi + Si impersonal
Un fenómenu morfolóxicu atopáu al traviés de la Toscana ye l'usu de la partícula idéntica pal Si impersonal (nun tien de ser confundíu col Si pasivu o'l Si reflexivu), como la primer persona plural. Ye básicamente'l mesmu usu de On na llingua francesa.
Ye posible faer usu de la construcción Si + Tercer persona en singular, que puede ser xunida pol pronome de la primer persona plural Noi, porque la partícula "si" yá nun ye percibida como una partícula independiente, sinón como parte d'una conxugación verbal.
El fenómenu ye atopáu en cada tiempu verbal, incluyendo en tiempos compuestos. Nestos tiempos, l'usu "si" rique una forma de essere (ser o tar) como verbu auxiliar, inclusive si'l verbu tien avere (tener) como verbu auxiliar. El participiu pasáu crez col suxetu en xéneru y númberu si'l verbu rique essere como auxiliar, ente que nun crecer en xéneru y númberu si'l verbu rique avere.
Fo (faccio) y vo (vau)
Otru fenómenu morfolóxicu nel dialeutu toscanu ye que puede apaecer embrivíu'l tiempu presente de la primer persona singular de los verbos fare (faer) y andare (dir).
Estes formes dar por dos motivos. Una ye'l cambéu fonolóxicu natural pola perda de /d/ y l'amenorgamientu de /ao/ a /o/ nel casu de /vau/ → /vao/ → /vo/. Coles mesmes, posiblemente, influyó l'analoxía coles formes de la segunda y la tercer persona singular de los mesmos verbos, que presenten formes amenorgaes respectu al restu de la conxugación del verbu:
Axetivos posesivos
Otru fenómenu morfolóxicu prevaleciente nel toscanu ye la perda de les desinencies de xéneru y númberu de los axetivos posesivos de los trés persones singulares en posición proclítica:
El fenómenu ye abondo similar a la formación de los axetivos posesivos en castellán.
Perda de "-re"
Otru fenómenu morfolóxicu, d'orixe dudosu, pero casi de xuru non toscanu, ye la perda del final infinitivu -re de los verbos:
Carauterística importante d'esta perda ye que l'acentu permanez na posición precedente y nun se camuda na nueva penúltima sílaba, estremando con frecuencia la nueva forma de la tercer persona singular del indicativu presente.
Léxicu
Les mayores diferencies ente los dialeutos ta nel léxicu, que tamién estrema los distintos sub-dialeutos. El léxicu toscanu comparte col italianu estándar la casi totalidá del vocabulariu, pero tien un bon númberu de pallabres d'usu namái rexonal.
De siguío les pallabres toscanes más conocíes n'Italia:
Charente Marítimu
Xeografía
Tien una área de 6.864 km², qu'en términos d'estensión ye equivalente a la metá de Montenegru. Parte colos departamentosde Vendée al norte, al nordeste con Deux-Sèvres, al este con Charente y -de volao- con Dordoña, al sur con Gironda y al oeste col océanu Atlánticu (463 km de mariña, de los cualos 230 km correspuenden a islles). El so altor máximu ye de 166 msnm nel monte de Chantemerlière, y la mínima de 0 m na mariña atlántica). Delles partes del territoriu queden llibres de les agües marines n'el baxamar, dexando'l tránsitu.
Hidrografía
El so mayor llagu ye'l étang de Maigrin. Los sos ríos más importantes son Charente, Boutonne, Seugne, Isle, Né, Seudre, Sèvre Niortaise. La Gironda ye'l gran estuariu formáu pelos ríos Garona y Dordoña.
Demografía
Les mayores ciudaes del departamentu son (datos del censu de 1999):
.sx
.sx ye'l dominiu de nivel cimeru xeográficu (ccTLD) nel sistema DNS pa Sint Maarten.
.tw
.tw ye'l dominiu de nivel cimeru xeográficu (ccTLD) pa Taiwán.
.ss
.ss ye'l dominiu de nivel superior xeográficu (ccTLD) pa Sudán del Sur. .
.um
.um ye'l dominiu de nivel superior xeográficu (ccTLD) pa les Islles Perifériques Menores de los EE.XX.
.vg
.vg ye'l dominiu de nivel cimeru xeográficu (ccTLD) pa les islles Vírxenes Britániques.
.yt
.yt ye'l dominiu de nivel cimeru xeográficu (ccTLD) pa Mayotte.
Kim Dae-jung
Kim Dae-jung  foi un políticu y activista democráticu surcoreanu que desempeñó'l cargu de presidente de Corea del Sur dende 1998 hasta 2003. Foi'l primer presidente católicu de Corea del Sur.
Kim Dae-jung pasó a ser escorríu políticamente dempués de la Restauración d'Ochobre de 1972, pola que'l xeneral Chung-hee consolidó'l so poder al traviés d'una constitución autoritaria. N'agostu de 1973 foi secuestráu por dos axentes del KCIA en Tokiu (Xapón) y repatriáu a encomalo a Corea del Sur. En 1976 foi condergáu a cinco años de cárcel por roblar un documentu contra'l gobiernu, y nun foi indulltado hasta 1979. Col ascensu al poder del xeneral Chun Doo-hwan en 1980, Dae-jung volvió ser arrestáu so l'acusación de promover el llevantamientu de Gwangju y un tribunal militar condergólu a muerte. Sicasí, la comunidá internacional consiguió que se suspendiera la execución. En siendo lliberáu en 1982 por motivos de salú, se exilió nos Estaos Xuníos y nun tornó al so país hasta 1985. En tou esi tiempu trabayó pol reestablecimientu de los derechos civiles y políticos na República de Corea, según eleiciones presidenciales por sufraxu universal.
Dempués de ser ganáu nes eleiciones presidenciales de 1987 y 1992, Kim Dae-jung foi'l candidatu más votáu nos comicios de 1997. Namás asumir el poder, tuvo qu'encarar la crisis financiera asiática ya impulsó una reforma del modelu económicu nacional, con midíes como la reconversión de los grandes conglomeraos (chaebol). A nivel internacional ye más conocíu por ser responsable de la «política del Sol», empuesta a distendir les rellaciones con Corea del Norte pa rebaxar la tensión de la zona, col oxetivu al llargu plazu d'establecer la democracia nel norte y llograr la reunificación coreana.
En 2000 foi condecoráu col Premiu Nobel de la Paz «pol so trabayu en pro de la democracia y los derechos humanos, y particularmente pola paz y reconciliación con Corea del Norte». .
Biografía
Pa evitar el reclutamiento forzosu nel exércitu xaponés mientres la Segunda Guerra Mundial, modificó la partida de nacencia al 3 d'avientu de 1925.
Col españíu de la Guerra de Corea, los comunistes conquistaron Mokpo y detuvieron a Dae-jung pola so actividá empresarial. Sicasí consiguió fugase d'ellí, fuxir hasta la zona controlada pol exércitu surcoreanu y apuntase na Armada pa combatir hasta'l final del conflictu en 1953. Años más tarde, completó la so formación na Escuela d'Alministración d'Empreses de la Universidá de Corea (1964) y llogró la llicenciatura n'Economía pola Universidá de Kyung Hee (1970).
Dae-jung convertir al catolicismu dempués de la guerra, nun tiempu en que la mayoría de surcoreanos yeren budistes.
Tuvo casáu tola so vida con Llei Hui-ho, cola que tuvo trés fíos y una fía.
Lideralgu del Nuevu Partíu Democráticu
Al terminar la guerra, Kim Dae-jung dexó de llau la so actividá empresarial pa entrar en política. De mozu amosó interés por midíes propies de la izquierda política, qu'a lo llargo de la so vida evolucionaron escontra posiciones del lliberalismu social.
En 1954 presentar a les eleiciones llexislatives como candidatu independiente por Mokpo, ensin ésitu. Dos años dempués, afiliar al Partíu Democráticu de Chang Myon y convirtióse n'unu de los sos voceros. La dimisión del presidente Syngman Rhee en 1960 condució a eleiciones llexislatives a l'Asamblea Nacional, nes que'l Partíu Democráticu foi'l más votáu y Dae-jung llogró un escañu. Un mes dempués, Yun Bo-seon venció nos comicios presidenciales.
El golpe d'Estáu militar de 1961, encabezáu pol xeneral Park Chung-hee, sirvió pa eslleir l'Asamblea Nacional y establecer una xunta militar provisional (Conseyu Supremu pa la Reconstrucción Nacional). Magar Bo-seon caltuvo la presidencia como garantía de llexitimidá, terminó dimitiendo'l 22 de marzu de 1962. Dae-jung perdió'l so escañu y nun pudo recuperalo hasta les eleiciones de 1963. Cuatro años más tarde ingresó nel Nuevu Partíu Democráticu (NPD), nel que destacó pola so oratoria contra'l dominiu militar y la presidencia de Chung-hee.
De cara a les eleiciones presidenciales de 1971, el NPD celebró primaries y Kim Dae-jung foi escoyíu candidatu en ganando al so rival internu, Kim Young-sam. Los comicios tuvieron llugar el 27 d'abril de 1971 y Park Chung-hee volvió vencer, pero Dae-jung ameyoró los resultaos del NPD col 45% de los sofitos, a solo un millón de votos de distancia. Asímismo, superara al so rival na circunscripción de Seúl y nes grandes ciudaes. Un mes dempués celebráronse llexislatives y el NPD ganó per primer vegada al partíu de gobiernu, no que foi un votu de castigu. Al nun tener mayoría na Asamblea Nacional, Chung-hee dio un autogolpe d'Estáu (Restauración d'Ochobre) pol qu'eslleió la cámara ya impulsó una reforma constitucional autoritaria pa otorgase plenos poderes. Amás, les eleiciones presidenciales seríen por un colexu acutáu de votantes.
Aquel día, Dae-jung yá taba enfrentáu col gobiernu. N'avientu de 1971 sufriera un estrañu accidente de tráficu que delles fontes consideren un intentu d'atentáu. Y tres la proclamación del estáu d'esceición en 1972, la so acta de diputáu quedó invalidada y tuvo que exiliase en Tokiu (Xapón), onde se punxo en contautu con congresistes d'Estaos Xuníos pa esplica-yos la situación interna del país. Dende ellí siguió denunciando les aiciones del réxime de Chung-hee. Pa desacreditarle, les autoridaes del sur acusáronlu de tener simpatíes y venceyos col gobiernu de Corea del Norte.
Secuestru, encarcelamientu y exiliu (1973-1985)
El 8 d'agostu de 1973, unos miembros de l'Axencia Central d'Intelixencia Coreana (KCIA) secuestraron a Dae-jung na so habitación d'hotel en Tokiu, ensin qu'hubiera pista sobre'l so paradoriu mientres cinco díes. L'incidente provocó una grave crisis diplomática ente Corea del Sur y Xapón, ya inclusive Estaos Xuníos tuvo qu'intervenir pa reclamar la lliberación de Kim. A la fin, l'exdiputáu apaeció quebráu'l 13 d'agostu nuna callejuela de Seúl, y puestu a disposición de les autoridaes surcoreanas. Kim declaró que mientres la so retención fuera lleváu a un barcu, onde'l captores torturárenlu y entamaben refundialo al mar. Años más tarde, confirmóse que la KCIA secuestrara a Kim col enfotu de matalo.
Nun xestu escontra la comunidá internacional, Park Chung-hee destituyó al direutor del KCIA y al so embaxador en Xapón. Sicasí, Dae-jung terminó siendo inhabilitáu pa exercer la política. El so sustitutu al frente del NPD foi Kim Young-sam.
En 1976, Kim Dae-jung dio'l so sofitu a una declaración pola democracia» na catedral católica de Seúl. El documentu fuera robláu polos principales líderes la oposición, ente ellos el ex-presidente Yun Bo-seon, y de momentu foi consideráu «sediciosu» pol gobiernu de Chung-hee. En virtú de la nueva constitución, Kim foi deteníu en marzu de 1976 y condergáu a cinco años de cárcel, polo que Amnistía Internacional pasó a considera-y presu de conciencia. Dempués de denunciar tortures de la policía surcoreana, en 1978 pudo cumplir el restu de la so pena baxu arrestu domiciliariu.
Park Chung-hee foi asesináu'l 26 d'ochobre de 1979 nun atentáu perpetáu pol direutor del KCIA. El nuevu presidente del país, Choi Kyu-hah, prometió reformes democrátiques y concedió una amnistía xeneral a la que pudieron acoyese 700 disidentes políticos, ente ellos Kim Dae-jung. Sicasí, la so repuesta llibertá nun duró enforma tiempu: n'avientu del mesmu añu produció un golpe d'Estáu militar encabezáu por Chun Doo-hwan, quien se convirtió n'home fuerte del gobiernu y acabaría asumiendo la presidencia. A raigañu del llevantamientu de Gwangju en mayu de 1980, Doo-hwan ordenó la detención de Dae-jung so acusaciones de sedición y combalechadura contra'l nuevu gobiernu. Kim foi condergáu a muerte en payares de 1980 por un tribunal militar, pero les presiones de la comunidá internacional, liderada pol gobiernu d'Estaos Xuníos y el Papa Xuan Pablo II, fixeron que Doo-hwan suspendiera la execución. Nel so llugar, rebaxóse-y la pena a 20 años de cárcel.
El gobiernu surcoreanu suspendió la sentencia a Kim Dae-jung en víspores de la Nuechebona de 1982 por razones humanitaries. De momentu colóse xunto cola so esposa y fíos a Boston, Estaos Xuníos, pa recuperase de los sos problemes de salú. Darréu estableció la so residencia en Virxinia y exerció la docencia como profesor convidáu nel Centru d'Asuntos Internacionales de la Universidá de Harvard.
Regresu a Corea del Sur (1985-1987)
Anque taba exiliáu n'Estaos Xuníos, Kim Dae-jung nun perdió'l contautu nin cola comunidá coreana nin colos movimientos democráticos del so país. En 1983 foi nomáu asesor del Centru Robert Kennedy pa los Derechos Humanos, y en 1984 collaboró col líder opositor Kim Young-sam nun comité pal establecimientu de les llibertaes civiles en Corea del Sur. Amás, fundó l'Institutu Coreanu pa los Derechos Humanos n'Arlington.
En febreru de 1985 decidió tornar a Corea del Sur, en principiu pa sofitar al Partíu Democráticu de la Nueva Corea (PDNC) nes eleiciones llexislatives del día 12, acompañáu por trés congresistes estauxunidenses. Namás aterrizar en Gimpo, les autoridaes de la península caltuviéronlu baxu arrestu domiciliariu y recordáronlu que siguía inhabilitáu. Dos meses dempués, el PDNC fundir col partíu de Kim Young-sam pa crear un únicu partíu opositor y aunir fuercies na Asamblea Nacional. Kim Dae-jung sofitaba a la nala socioliberal, ente que Young-sam yera más conservador y buscaba una reforma apautada colos militares.
Candidatures presidenciales
left|thumb|280x280px|Kim Dae-jung en [[1998.]] N'abril de 1987, tantu Kim Dae-jung como Kim Young-sam abandonaren el PDNC pa crear el Partíu de la Reunificación Democrática, xunto con 71 diputaos de l'Asamblea Nacional. A pesar d'esi pactu, les diferencies polítiques de dambos líderes yeren cada vez mayores y nun se poníen d'alcuerdu sobre quién tenía de liderar. Por esta razón, Kim Dae-jung abandonó Reunificación Democrática y presentóse a les eleiciones cola so propia formación, el Partíu Democráticu de la Paz (PDP), al que se sumaron 24 parllamentarios.
Dae-jung cayó ganáu de nuevu nes eleiciones presidenciales de 1992, esta vegada frente a Kim Young-sam. Meses antes, el PDP fuera superáu tamién nes eleiciones llexislatives. L'acumuladura de fracasos provocó la so retirada política, y mientres trés años dedicar a dar conferencies y exercer como profesor convidáu nel Clare Hall de la Universidá de Cambridge. Sicasí, en 1995 retornó a Corea del Sur p'anunciar que volvería presentase a les eleiciones presidenciales. Esi mesmu añu, distintes formaciones socioliberales xunir nun nuevu partíu, el Congresu Nacional pa Nueves Polítiques (CNNP), que Kim pasó a liderar.
Antes de ser nomáu presidente, Kim Dae-jung llegó a un alcuerdu con Kim Young-sam pa indultar a los expresidentes Chun Doo-hwan y Roh Tae-woo como xestu de reconciliación nacional». Dambos fueren condergaos por amotinamientu, corrupción y la represión del llevantamientu de Gwangju. La sanción económica nun foi perdonada, pero la so puesta en llibertá xeneró protestes en tol país.
Reformes económiques
thumb|280x280px|Dae-jung recibe al presidente [[George W. Bush por cuenta de la Copa Mundial de Fútbol de 2002.]] Kim Dae-jung foi investido presidente'l 25 de febreru de 1998. La so primer midida al frente del nuevu gobiernu foi una fonda reforma estructural de la economía, tutelada pol Fondu Monetariu Internacional. Ente otres midíes esaniciáronse polítiques proteicionistes, privatizáronse empreses públiques, xubiéronse los impuestos y tipos d'interés, y amenorgóse el pesu de los grandes conglomeraos empresariales (chaebol). Les empreses que tradicionalmente controlaben la economía surcoreana vieron retayaos los subsidios estatales, lo cual suponía'l final del capitalismu tuteláu, y obligóse a los grupos más deficitarios a desfacer de subsidiarias (Hyundai) o inclusive a la desapaición (Daewoo). El zarru de bancos y compañíes subsidiarias quebraes provocó de primeres un repique del desemplegu, qu'en 1998 algamó cifrar récor del 7,5%, y numberoses movilizaciones sociales.
Les midíes pa rediseñar el modelu de los chaebol taben empuestes a correxir los defectos de la economía surcoreana. De primeres, Corea del Sur entró en recesión con una cayida del 5,8% (1998), pero al añu siguiente'l PIB nacional volvió crecer un 10,2% gracies al tirón de les esportaciones. Per otru llau, les inversiones en industria pesao amenorgar en favor d'otros sectores como la I+D+i, la teunoloxía dixital y el sector del entretenimientu. Sicasí, dellos analistes echaron en falta una completa reforma estructural, y nel 2000 Dae-jung tuvo que pidir esculpes porque la reconversión de los chaebol y de les inversiones públiques taba siendo más lenta de lo deseyao.
En 2001, el gobiernu confirmó que terminara de pagar el préstamu de 58.000 millones de dólares, solicitáu al Fondu Monetariu Internacional cuatro años tras.
Rellaciones con Corea del Norte
thumb|300x300px|El [[Arcu de la Reunificación de Pyong Yang (Corea del Norte) foi inauguráu en 2001.]] Unu de les pilastres del gobiernu de Kim Dae-jung foi la llamada «política del Sol», pola que se distendieron les rellaciones con Corea del Norte al traviés de la cooperación. Corea taba estremada dende 1945 en dos gobiernos: comunista al norte y capitalista al sur, y dende el final de la Guerra de Corea (1950-1953) la situación ente dambos gobiernos fuera bien tirante. Magar que los norcoreanos quedaron nuna fráxil situación tres la cayida de la Xunión Soviética y la muerte de Kim Il-sung, agravada con una fame, Corea del Sur yera consciente de que'l réxime comunista del norte nun diba cayer, o siquier reformase, si nun se normalizaben antes les rellaciones billaterales.
Con esos acercamientos quería garantizase la coesistencia pacífica», col oxetivu final de consiguir la reunificación nacional. En 1998 creóse'l Ministeriu de la Unificación.
De primeres, les conversaciones billaterales trataben sobre asuntos económicos como la entrega d'ayuda humanitaria, la creación de la rexón turística de Kŭmgangsan (1998) y l'establecimientu de la rexón industrial de Kaesong (2000) con empreses surcoreanas. Esti aproximamientu dio los sos frutos en xunu de 2000, cuando Kim Jong-il aceptó celebrar un cume coreanu en Pyong Yang. Kim Dae-jung convertíase asina nel primer presidente surcoreanu que viaxaba a la capital del norte dende'l final de la guerra. En virtú d'esi alcuerdu, dexóse que delles families separaes pola guerra de 1950 pudieren realcontrase cinco décades dempués. Amás, robláronse alcuerdos de mínimos en matería d'intercambios económicos, culturales y deportivos. L'ésitu de la xunta alzó la popularidá del presidente ente la población surcoreana.
El 13 d'ochobre de 2000, Kim Dae-jung foi gallardoniáu col Premiu Nobel de la Paz pol so trabayu pola democracia y los derechos humanos» y pola paz y reconciliación con Corea del Norte en particular».
A pesar del ésitu inicial, la política del Sol» sufrió un duru revés dempués de los atentaos del 11 de setiembre de 2001. El presidente d'Estaos Xuníos, George W. Bush, trazó en xineru de 2002 el llamáu «exa del mal» de países que presuntamente sofitaben al terrorismu internacional. Ente ellos taba Corea del Norte, al qu'acusaba de rearmarse «con misiles y armes de destrucción masiva». Arriendes de esi anunciu, les rellaciones ente norte y sur volvieron esfrecese, ya inclusive se producieron dellos incidentes fronterizos al términu del so mandatu en 2002. Con too y con eso, el siguiente presidente Roh Moo-Hyun caltuvo la llinia del so antecesor. En febreru de 2003, una selmana antes de dexar el cargu, la frontera de les dos Corees nel paralelu 38 foi reabierta per primer vegada dende 1953.
Discutiniu
En 2002, el so últimu añu de mandatu, desvelóse qu'unu de los fíos del presidente, Kim Hong-gul, taba implicáu nun casu de tráficu d'influencies. Según la investigación oficial, recibiría más de 3 millones d'euros por Entemediar ente'l Gobiernu y distintes empreses pal llogru de contratos, ente elles una sociedá d'apuestes deportivos. Otru fíu del presidente, Kim Hong-up, fuera condergáu por un delitu similar.
Ante esos casos, el presidente tuvo que pidir esculpes en públicu. Les investigaciones demostraron que Dae-jung nun taba arreyáu nel arriquecimientu ilícitu de los sos fíos.
Últimos años
thumb|250x250px|Memorial de Kim Dae-jung. El mandatu presidencial de Dae-jung terminó'l 25 de febreru de 2003. Meses tras el candidatu del so partíu, Roh Moo-Hyun, ganara les eleiciones presidenciales de 2002 per un estrechu marxe.
Nos últimos años de la so vida caltúvose como una figura pública de prestíu, cuantimás pol so papel negociador con Corea del Norte. Amás d'animar al nuevu presidente a siguir la política del Sol», foi bien críticu coles polítiques del presidente George W. Bush respectu al llamáu «Exa del mal». En 2008 foi nomáu doctor honoris causa pola Universidá de Portland (Estaos Xuníos).
El so nome apaeció na filtración de documentos diplomáticos de los Estaos Xuníos publicada en WikiLeaks. Nel so obituariu, l'embaxador estauxunidense en Seúl describiera a Kim como «el primer presidente d'izquierdes en Corea del Sur».
Kim Dae-jung finó'l 18 d'agostu de 2009 nel hospital Yonsei de Seúl a los 85 años, de resultes d'un fallu multiorgánico. El gobiernu surcoreanu celebró un funeral d'estáu'l 23 d'agostu en frente de l'Asamblea Nacional de Corea del Sur, siguíu por una procesión hasta'l campusantu nacional de Seúl, onde recibió sepultura acordies cola tradición católica. El suyu foi'l tercer funeral d'estáu na historia de Corea del Sur, dempués de los de Park Chung-hee (1979) y Roh Moo-hyun (2008).
Ente les condolencias pola so muerte destacó la del presidente d'Estaos Xuníos, Barack Obama, quien definió a Dae-jung como «un campeón de la democracia y de los derechos humanos, qu'arriesgó la so vida pa construyir y liderar un movimientu políticu que llogró establecer un sistema democráticu na República de Corea».
Móvil perpetuu
thumb|right|Un «torniellu d'agua» escurríu por Robert Fludd en 1618, máquina de movimientu perpetuu nun grabáu en madera de 1660. Pese que l'inventu nunca funcionaría escurrióse como un posible intentu d'emplegar una d'eses máquines pa operar pìedras de moler: L'agua del tanque cimeru fai xirar una rueda hidráulica (embaxo a la izquierda) la cual mueve un complexu engranaje y exes qu'impulsen un [[torniellu d'Arquímedes (dende embaxo al centru hasta enriba a la derecha) pa bombiar agua pa rellenar el tanque. El movimientu de la rueda hidráulica mueve otros dos ruedes (embaxo a la derecha) y ye amosada con abondu suministru d'agua pa la so lubricación.]] thumb|Móvil perpetuu de Villard de Honnecourt, ca. [[1230.]] thumb|Frascu de autollenado de [[Robert Boyle.]] thumb|Rueda sobrebalanceada. El móvil perpetuu (en llatín, perpetuum mobile) ye una máquina hipotética que sería capaz de siguir funcionando eternamente, dempués d'un impulsu inicial, ensin necesidá d'enerxía esterna adicional. Basar na idea de la caltenimientu de la enerxía. La so esistencia violaría teóricamente la segunda llei de la termodinámica, polo que se considera un oxetu imposible. El fechu d'impulsar un móvil ensin enerxía esterna, ye imposible, por cuenta de que la enerxía estenar de delles formes, principalmente en forma de calor, que ye lo que produciría la máquina al tar en movimientu.
Esti tipu d'idees son adoptaes principalmente per círculos relixosos o ocultistes, creyentes de fontes d'enerxía perenal.
Clasificación
Estremar en dos categoríes, según la llei de la termodinámica que violen:
Esperimentos mentales
En física teórica, ye frecuente l'usu d'esperimentos mentales pa comprobar les llendes de la conocencia de les lleis físiques. Dalgunos d'estos esperimentos llevaríen a un móvil perpetuu, y son:
Intentos de móvil perpetuu
La invención de los móviles perpetuos ye'l pasatiempu favoritu de munchos excéntricos, que con frecuencia terminen con ellaboraes máquines al estilu Rube Goldberg, Heath Robinson, o los inventos del TBO. Anque estos inventos paezan funcionar sobre'l papel, tienen siempres fallos o despinten fontes d'enerxía esterna que los faen inútiles na práutica.
Principalmente estos inventos, pa impulsar la máquina, utilícense fuercies como la gravitacional, campos magnéticos, la diferencia na densidá de los oxetos, creyendo estes ser capaces d'impulsar de cutio el móvil.
Diseñu de Leonardo da Vinci
Leonardo da Vinci diseñó un sistema que demostraba la imposibilidá del movimientu perpetuu. Según él, cualquier preséu ellaboráu pol home nun podría producir un movimientu perpetuu, dau l'esperimentu que realizó sobre una rueda y pesos.
Islla de Ré
La Islla de Ré ye una islla costera francesa asitiada nel océanu Atlánticu frente a La Rochela, nel departamentu de Charente Marítimu, dixebrada del continente al norte pol Pertuis Bretón y la Islla d'Oléron, y al sur pol Pertuis de Antioquía.