cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manuscritu Voynich
Estendida
Paez ser qu'alredor del añu 1912 el Collegio Romanu atopar nuna situación económica precaria y decidió vender, discretamente, dalgunes de les sos propiedaes. Asina foi cómo Wilfrid Voynich adquirió 30 manuscritos, ente ellos el que nos ocupa. Trenta años dempués de la muerte de Voynich, nel añu 1961, la so vilba vendió'l llibru a otru marchante de llibros antiguos, llamáu H. P. Kraus. Como nun pudo atopar un comprador, Kraus donó'l manuscritu a la Universidá de Yale en 1969.
Roger Bacon
thumb|left|[[Roger Bacon|R. Bacon.]] La carta, adxunta al manuscritu, de Marci a Kircher (1665), diz que, según el so postreru amigu Raphael Mnishovsky, l'Emperador Rodolfo II de Bohemia (1552-1612) mercaría'l llibru por 600 ducaos (unos miles de dólares en moneda contemporánea). Según la carta, Rodolfo (o seique Raphael) creíen que l'autor yera'l flaire y polígrafu franciscanu Roger Bacon (1214-1294).
A pesar de que Marci dixo que "nun opinaba" alrodiu de l'anterior afirmación, Voynich tomar abondo en serio y fixo tou lo posible por confirmala. El so convencimientu influyó poderosamente na mayoría de los intentos de desciframientu mientres los 80 años siguientes. Sicasí, los estudiosos que vieron el manuscritu y tán familiarizaos cola obra de Bacon negaron rotundamente tal posibilidá. Tamién hai qu'alvertir que Raphael morrió en 1644, y la compra tuvo d'asoceder antes de l'abdicación de Rodolfo, en 1611 —siquier 55 años antes de la carta de Marci—.
John Dee
thumb|John Dee.
La hipótesis de l'autoría de Roger Bacon condució a Voynich a concluyir que la única persona que pudo vender el manuscritu a Rodolfo foi John Dee (1527-1608), un matemáticu y astrólogu de la Corte de Sabela I d'Inglaterra, y conocíu por ser propietariu d'una gran coleición de manuscritos de Bacon. John Dee y el so scrier (ayudante médium) Edward Kelley (1555-1597) vivieron dellos años en Bohemia, onde esperaren ufiertar los sos servicios al Emperador. Sicasí, los minuciosos diarios de John Dee nun menten esta venta, lo que la fai abondo improbable. De toes formes, si l'autor nun fuera Bacon, la rellación de John Dee col manuscritu a cencielles sume. Per otra parte, el mesmu John Dee podría haber escritu, y depués arrobinó'l rumor de que yera una obra orixinal de Bacon, cola esperanza de vendelo darréu.
Edward Kelley
thumb|L'alfabetu enoquiano, d'alcuerdu a los diarios de John Dee.
El compañeru de John Dee en Praga, Edward Kelley (1555-1597), yera un estravagante alquimista, que presumía de poder transmutar el cobre n'oru gracies a un polvu secreto qu'estrayxera de la tumba d'un obispu en Gales. Como adivín de John Dee, tamién afirmaba ser capaz d'invocar a los ánxeles con una bola de cristal, y caltener llargues conversaciones con ellos, que John Dee anotaba escrupulosamente. Al llinguaxe de los ánxeles llamar "enoquiano", deriváu d'Enoc, el padre de Matusalén; según l'apócrifu "Llibru de Enoc", Enoc foi lleváu a visitar el Cielu nun carru tiráu por ánxeles, y depués escribió un llibru alrodiu de lo qu'ellí vio. Dalgunos suxurieron que, igual que Kelley inventó'l "enoquiano" pa engañar a John Dee, podría crear el Manuscritu Voynich pa estafar al emperador (quien amás pagaba a Kelley polos sos presuntos conocencies alquímicos). Sicasí, si Roger Bacon nun ye l'autor del manuscritu, la rellación de Kelley con él ye tan improbable como la de John Dee.
Wilfrid Voynich
Abarruntóse en munches ocasiones que'l mesmu Wilfrid Voynich ellaboró'l manuscritu. Como anticuariu de llibros, de xuru tenía les conocencies y medios necesarios, y un "llibru perdíu" de Roger Bacon valdría una fortuna. Sicasí, el recién descubrimientu de la carta de Baresh (Georgius Barschius) a Kircher esanició dafechu esta posibilidá, sacantes Wilfrid Voynich hubiera "quitáu" la carta del llibru orixinal que lu contenía y hubiera falsificado un llibru nuevu basándose nel conteníu de dicha carta.
Jacobus Sinapius
thumb|[[Jacobus Sinapius|J. Sinapius.]]
Una reproducción fotostática de la primer páxina del Manuscritu Voynich, fecha por Wilfrid Voynich en dalgún momentu anterior a 1921, amosaba'l rastru débil d'unes pallabres que fueren borraes. Cola ayuda de dellos productos químicos, pudo lleese que'l testu dicía "Jacobj `a Tepenece": esto ye, Jakub Horcicky de Tepenec, en llatín Jacobus Sinapius, un especialista en floritos, médicu personal de Rodolfo II y encargáu de los sos xardinos botánicos. Wilfrid Voynich, y munchos otros dempués, deducieron d'esta "firma" que Jacobus tenía'l Manuscritu Voynich primero que Baresh, y vio nello una confirmación de la hestoria de Raphael. Otros suxurieron que'l mesmu Jacobus pudo ser l'autor.
Sicasí, la caligrafía de les pallabres difuminadas nun coincide cola de la firma de Jacobus, qu'apaez nun documentu apocayá alcontráu por Jan Hurich. Por ello ye posible que la escritura de la primer páxina fuera añedida darréu por un dueñu o llibreru, y sería solo la hipótesis d'esta persona avera del autor del manuscritu. Nos llibros d'historia de los xesuites de los que disponía Kircher, Jacobus yera l'únicu alquimista o médicu de la corte de Rodolfo que merez una entrada d'una páxina completa ente que, por casu, apenes si menten a Tycho Brahe. Amás los productos químicos aplicaos por Voynich deterioraron tantu'l pergamín qu'anguaño apenes si puede vese rastru de la escritura, asina que tamién esiste'l barruntu de que la firma fuera falsificada por Voynich pa contribuyir al fortalecimientu de la hipótesis de l'autoría de Roger Bacon.
Johannes Marcus Marci
Johannes Marcus Marci conoció a Kircher cuando encabezaba una delegación de la Universidá Carolina de Praga a Roma en 1638, y nos 27 años siguientes los dos eruditos intercambiaron correspondencia sobre una gran variedá de disciplines científiques. La misión de Marci formaba parte de la llucha continua de la facción secularista de la Universidá pa caltener la so independencia al respective de los xesuites, quien dirixíen el Colexu Clementinum de Praga, rival de la Universidá. A pesar d'esos esfuercios, los dos universidaes fundir en 1654 so control de los xesuites. Por tanto, especulóse que la animosidad política contra los xesuites llevó a Marci a "fabricar" la carta de Baresch y, más tarde, el Manuscritu Voynich, nun intentu de desacreditar al so "estrella" Kircher.
La personalidá y conocencies de Marci paecen fayadizos pa llevar a cabu esta xera, y Kircher, un "Doctor Sabicheru", yera una presa fácil, pos se-y recuerda más polos sos errores espectaculares que por llogros xenuinos. Inclusive la carta de Baresch guarda cierta paecencia con un fraude que l'orientalista Andreas Mueller fixo al propiu Kircher: Mueller ellaboró un manuscritu inintelixible y unviar a Kircher, con una nota axunta qu'esplicaba que venía d'Exiptu. Pidió a Kircher una traducción, y sábese que Kircher fixo una darréu.
Merez la pena señalar que les úniques pruebes de la esistencia de Georg Baresch son tres cartes unviaes a Kircher: una unviada por Baresch (1639) y dos por Marci (como un añu dempués). Tamién ye interesáu que la correspondencia ente Marci y Kircher acaba en 1665, precisamente cola carta axunta al Manuscritu Voynich. Sicasí, la rensía secreta de Marci contra los xesuites ye pura conxetura: yera un católicu devotu, él mesmu estudiara pa faese xesuita, y pocu dempués de la so muerte en 1667 foi-y concedida la pertenencia honorífica a la Orde.
Raphael Missowsky
Raphael Missowsky, amigu de Marci al que s'atribúi la hestoria de Bacon, yera criptógrafo ente otres munches coses, y paez qu'inventó un cifráu presuntamente indescifrable. Esto llevó a la hipótesis de qu'ellaboró'l Manuscritu Voynich como una demostración práutica de dichu cifráu, y convirtió al probe Baresh nuna involuntaria cobaya. La hipótesis sigue con que dempués de que Kircher publicara'l so llibru sobre'l coptu, Raphael pensó qu'engañar a ésti sería un troféu muncho más jugoso qu'engañar a Baresch, y convenció al alquimista por que pidiera ayuda al xesuita. Inventaría la hestoria de Roger Bacon pa motivar más a Barech. El fechu de que s'abstuviera de dar la so opinión na carta axunta al Manuscritu Voynich puede significar que Marci abarruntaba que yera una mentira. Sicasí, nun hai pruebes definitives d'esta hipótesis.
Anthony Ascham
El doctor Leonell Strong, investigador del cáncer y criptógrafo aficionáu, intentó descifrar el Manuscritu Voynich. Strong dixo que la solución yera "un peculiar sistema doble de progresiones aritmétiques d'un alfabetu múltiple". Strong defendía que'l testu revelaba que l'autor del Manuscritu Voynich yera l'autor inglés del SIEGLU|XVI|d|s|1}} Anthony Ascham, que la so obra incluyía A Little Herbal ("Un pequeñu herbario"), publicáu en 1550. Anque'l Manuscritu Voynich contién seiciones asemeyaes al herbario, el principal argumentu contra esta hipótesis ye que se desconoz ónde llograría esti autor les conocencies lliterariu y criptográficu necesarios.
Antonio Averlino "Filarete"
Antonio Averlino (alredor de 1400-1469) a mediaos del SIEGLU|XV|d|s|0}} treslladar a Milán, llamáu por el mesmu Francesco Sforza, pal cual construyó'l Ospedale Maggiore (alredor de 1456). Les hipótesis a favor de Filarete como autor del códigu Voynich (o implicáu na so redaición) basar en dellos detalles. A saber: que nuna parte del Manuscritu represéntase lo que podría ser el sistema de circulación d'agua basáu en cañeríes de terracota, utilizáu por Filarete nel Ospedale Maggiore; que la fortaleza qu'apaez na so representación d'una ciudá circular coincide col castiellu Sforza, en que la so ampliación tamién tuvo implicáu (amás de ser autor d'un tratáu sobre un modelu de ciudá ideal) y, a lo último, que'l mesmu Filarete yera aficionáu a los códigos, llegando a incluyir n'ocasiones anagrames nos testos qu'escribía. Amás, apuntar a que Filarete, en perdiendo'l favor de los Sforza, atopar nuna situación complicada pa siguir desenvolviendo'l so oficiu. Xuníu a la rellación d'amistá que tenía con otros homes de ciencia que trabayaben pal Imperiu Otomanu (potencia rival de Milán nel Mediterraneu), el Manuscritu Voynich podría ser una forma de llevase los sos secretos (dalgunos de los cualos supóníen la muerte si les autoridaes afayar).
Hipótesis alrodiu del so propósitu
thumb|F34r, seición herbal.
La impresión xeneral qu'apurren les páxines que nos llegaron del manuscritu suxuren que'l so propósitu yera sirvir como una farmacopea o desenvolver temes comunes na medicina medieval o renacentista. Sicasí, los detalles intrigantes de les ilustraciones alimentaron munches hipótesis avera del orixe del llibru, el so conteníu, y los fines pa los que foi concebíu. Nueves corrientes d'estudiu rellacionaron dalgunes de les ilustraciones con secretos de los gremios d'artesanos de Milán (farmacopea de venenos, producción de cristal, etc...), que taben protexíos tradicionalmente hasta'l puntu de que la so tresmisión a potencies estranxeres supónía graves castigos.
Herbario
La primer seición del llibru ye casi seguro un herbario, pero fracasaron dafechu tolos intentos pa identificar les plantes, yá sía con especies esistentes o colos dibuxos estilizados de los herbarios contemporáneos. Solo pueden identificase con dalguna certidumbre un par de plantes, ente les que s'inclúin el pensamientu montés y el felechu "culantrillo" o "pelo de Venus". Los dibuxos del herbario que s'asemeyen a los bocetos "farmacolóxicos" paecen ser "copies en llimpiu" d'éstos, sacantes se completaron les partes que faltaben con detalles inverosímiles. Ello ye que munches de les plantes paecen ser compuestes (jocosamente llamóse-yos "frankenplantas"): xúntense los raigaños d'una especie coles fueyes d'otra y les flores d'una tercera; n'ocasiones los raigaños fueron afataes con "güeyos", gazapes o inclusive garres: desconozse qué signifiquen estos adornos (sacantes fueren claves o pistes visuales de dalgún tipu).
Xirasoles
Brumbaugh cree qu'una ilustración representa un xirasol del Nuevu Mundu, lo qu'ayudaría a fechar el manuscritu y abriría posibilidaes intrigantes alrodiu del so orixe. Sicasí, la semeyanza ye escasa, sobremanera si comparar cola especie montesa orixinal; y yá que se desconoz la escala del dibuxu, la planta podría representar un exemplar d'una amplia familia botánica, compuesta por munches especies (margarita, camomila,...) y estendida per tol mundu.
Ricinus communis
Otra de les posibles especies que s'estremaría nes fueyes y nos frutos ye la planta Ricinus communis.
Alquimia
Los recipientes y tubos de la seición "biolóxica" podríen indicar una rellación cola alquimia, lo que sería relevante si'l llibru contuviera instrucciones pa la preparación de compuestos médicos. Sicasí los llibros alquímicos del periodu comparten un llinguaxe visual común, nel que se representen los procesos ya ingredientes per mediu d'imáxenes específiques (l'águila, el sapu, un home nuna tumba, una pareya na cama, el sol, etc.) o símbolos testuales convencionales (un círculu con una cruz, etc.); nun s'identifica nengunu d'ellos nel manuscritu.
Herbario alquímico
Sergio Toresella, espertu en herbarios antiguos, señaló que'l Manuscritu Voynich podría ser un herbario alquímico, que de fechu nun tien nada que ver cola alquimia. Trátase d'un herbario ficticiu con dibuxos inventaos, col que los mestróns cargaben pa impresionar a los sos veceros. Paez qu'esistió una pequeña industria doméstico de tales llibros ayundes d'Italia Septentrional, xusto nesa dómina. Sicasí, esos llibros yeren bien distintos del Manuscritu Voynich n'estilu y diseñu, y siempres taben escritos en llinguaxe normal.
Herbario astrolóxicu
Les considerancies astrolóxiques siempres tuvieron un papel importante na recueya de floritos, sangríes y otros procedimientos médicos comunes na dómina más probable d'ellaboración del manuscritu (ver, por casu, los llibros de Nicholas Culpeper). Sicasí, amás de los obvios signo zodiacales, y una diagrama que paez amosar los planetes clásicos, naide foi capaz d'interpretar les ilustraciones dientro de les tradiciones astrolóxiques conocíes (sían europees o d'otros llugares).
Microscopios y telescopios
thumb|400px|Nestos trés páxines del manuscritu apaecen oxetos que paecen astronómicos. Un dibuxu circular na seición "astronómica" (foliu 68 vueltu, seición 3) representa un oxetu de forma irregular con ocho brazos curvados y estrelles marielles y azules nel so interior; dalgunos interpretar como'l dibuxu d'una galaxa, que solo se puede reparar con un telescopiu ya inclusive se suxurió que'l mesmu Roger Bacon pudo fabricar unu con un espeyu cóncavu: sicasí inclusive colos mayores telescopios actuales nenguna galaxa presenta esi aspeutu sacantes s'utilice la fotografía; la Galaxa d'Andrómeda apaez abondo de cantar y non de frente como la que s'aprecia nel manuscritu.
La paecencia ye bien discutible: nuna inspeición ocular el centru de la "galaxa" aseméyase más bien a un estanque d'agua ente que los presuntos brazos son llinies espirales con testu, non con estrelles marielles o azules.
Interpretáronse otros dibuxos como célules vistes al traviés del microscopiu: ello implicaría un orixe modernu del manuscritu, más que medieval.
Enerxía nuclear
Nun hai pruebes de tales conocencies avanzadísimos nel manuscritu, salvo dellos diseños "astronómicos" (por casu estrelles que paecen "esplotar" nos folios 68 anverso y 69 aviesu, anque pueden representar cualesquier otra cosa): sía comoquier ye altamente improbable que Wilfrid Voynich en 1912, por non mentar al dúu máxicu-alquimista Dee-Kelley (hacia 1585) o inclusive'l mesmu Roger Bacon supieren qué ye la enerxía nuclear, cómo manipoliala o lliberar de manera artificial.
Autores múltiples
Prescott Currier, un criptógrafo de la Marina de los Estaos Xuníos, que trabayó col manuscritu nos 70, reparó que podíen dixebrase les páxines de la seición "herbario" en dos conxuntos, les manes A y B, con propiedaes estadístiques distintes y caligrafíes diverses. Concluyó que'l Manuscritu Voynich yera la obra de dos o más autores con distintos dialeutos y convenciones ortográfiques. Sicasí, estudios recién punxeron en dulda esta conclusión. Un espertu en caligrafía qu'esaminó'l llibru cuntó que una sola mano redactara'l manuscritu enteru. Amás, cuando s'esaminen toles seiciones, vese una transición más gradual, col herbario A y el herbario B nos estremos opuestos. Asina, les observaciones de Prescott podríen ser tan solo la consecuencia de que les seiciones del herbario fueren escrites en dos époques bien dixebraes nel tiempu; tamién cabo la posibilidá de que'l manuscritu actual fuera cosíu a partir de seiciones que, orixinalmente, teníen otra disposición.
Hipótesis alrodiu de la llingua
Propunxéronse munches hipótesis alrodiu de la naturaleza de la llingua del Manuscritu Voynich. Sigue una llista non refecha:
Cifráu de lletres
Según esta hipótesis, el Manuscritu Voynich contién testu con significáu en dalguna llingua europea, que se fixo escuru arremente convirtiendo les lletres por aciu dalgún sistema de cifráu: un algoritmu qu'operaba sobre lletres individuales. Al paecer, reconociéronse dellos símbolos qu'apuntaríen a que'l códigu utilizáu coincidiría cola clave de cifráu de la cancillería Milanesa nel SIEGLU|XV|d|s|0}}.
Foi la hipótesis de trabayu na mayoría de los intentos de desciframientu mientres el SIEGLU|XX|d|s|1}}, incluyíu un equipu de criptógrafos de la NSA (Axencia de Seguridá Nacional) d'Estaos Xuníos, dirixíu por William F. Friedman, a principios de los años cincuenta.
Primero arrexuntó'l First Study Group (1944-1946) y depués el Second Study Group. Refugar los cifraos de sustitución simple, porque son bien fáciles de descifrar. Por eso los esfuercios dirixiéronse polo xeneral escontra los cifraos polialfabéticos, inventaos por Leon Alberti (1404-1472) hacia 1460. Esti tipu inclúi'l popular cifráu de Vigenère, seique reforzáu pol usu de símbolos vacíos o equivalentes, reordenación de lletres, rotures falses de pallabres, etc. Dalgunos autores suponen que s'esaniciaron les vocales antes del cifráu. Dalgunos pretendieron l'ésitu nel desciframientu siguiendo estos supuestos; pero nengunu llogró amplia aceptación, principalmente porque los algoritmos de desciframientu propuestos dependen de tantos camientos per parte del llector, que podría llograse un testu con significáu de cualquier serie aleatoria de símbolos.
El principal argumentu pa esta hipótesis ye que l'usu d'un alfabetu estrañu per parte d'un autor européu nun ye bien esplicable, salvu como un intentu de despintar información. Lo cierto ye que Roger Bacon sabía de cifraos, y la fecha envalorada pal manuscritu apenes coincide cola nacencia de la criptografía como disciplina sistemática. Contra esta hipótesis ta l'argumentu de qu'un cifráu polialfabético de normal destruyiría les carauterístiques estadístiques "naturales" que se reparen nel manuscritu, tales como la Llei de Zipf. Amás, anque los cifraos polialfabéticos inventar hacia 1467, les variantes solo fixéronse populares nel SIEGLU|XVI|d|s|0}}, un pocu tarde pa la fecha envalorada del manuscritu.
Cifráu con llibru de códigos
Según esta hipótesis, les "pallabres" del Manuscritu Voynich en realidá seríen códigos pa consultar nun diccionariu o llibru de códigos. La prueba principal d'esti aserto sería que la estructura interna y la distribución del llargor d'eses pallabres son similares a les de los númberos romanos (nesi tiempu sería un códigu natural qu'escoyer). Sicasí, los cifraos basaos en llibros de códigos solo son vidables en testos curtios, pos son bien engarrosos de lleer y escribir.
Cifráu visual
James Finn propunxo nel so llibru Pandora's Hope (La esperanza de Pandora, 2004) que'l Manuscritu Voynich ye en realidá hebréu codificado visualmente. Una vegada que s'han trascrito correutamente les lletres, usando como guía l'EVA (alfabetu européu de Voynich), pueden lleese munches de les pallabres del manuscritu n'hebréu, y repitir con diverses deformaciones pa confundir al llector. Por casu, la pallabra ain del manuscritu significa ‘güeyu' n'hebréu, y tamién apaez con formes aburuyaes como aiin o aiiin pa faeles paecer pallabres distintes cuando en realidá son la mesma. Tamién s'utilicen otros métodos de criptografía visual. Esto esplicaría'l fracasu que los demás investigadores tuvieron al descifrar el manuscritu, porque se basen más nuna metodoloxía matemática. El principal argumentu en contra ye que tal codificación cualitativa constitúi una torga terrible pal talentu del descifrador individual, dada la multiplicidá de posibles interpretaciones visuales alternatives del mesmu testu. Sería difícil dixebrar cuánta interpretación ye del testu xenuinu, y cuánta reflexa a cencielles la suxetividá del intérprete.
Esteganografía
Esta hipótesis caltién que'l testu del Manuscritu Voynich escarez na so mayor parte de significáu, pero contién la información oculta en detalles discretos: por casu, la segunda lletra de cada pallabra, o'l númberu de lletres en cada llinia. Esta téunica, llamada esteganografía (en griegu, ‘escritura tapada') ye bien antigua, y describir, ente otros, l'abá Johannes Trithemius en 1499. Suxurióse que'l testu traducíu hai de ser llográu por aciu una rejilla de Cardano de dalgún tipu. Esta hipótesis ye malo de probar o refugar, yá que los testos esteganográficos pueden ser arbitrariamente difíciles de trescribir. Un argumentu en contra ye qu'usar un testu qu'aparenta tar cifráu va en contra del principal oxetivu de la esteganografía, que ye despintar la mesma esistencia del mensaxe secretu.
Dalgunos suxurieron que'l testu con significáu podría tar codificado nel llargor o forma de ciertes traces de la escritura. Hai exemplos de esteganografía d'aproximao esa dómina, qu'usen el tipu de lletra (por casu regular frente a cursiva) pa despintar información. Sicasí, cuando s'esamina con un gran aumentu, les traces d'escritura del Manuscritu Voynich tienen un aspeutu natural y apaecen afeutaos principalmente pola superficie rugosa del pergamín.
Llinguaxe natural exóticu
El llingüista Jaques Guy suxurió que'l testu del Manuscritu Voynich podría tar espresáu nuna llingua natural exótica, anque escritu con un alfabetu inventáu. Verdaderamente, la estructura de pallabres ye similar a la de munches families llingüístiques d'Asia Oriental y Central, principalmente la sinón-tibetana (chinu, tibetanu y birmanu), la austroasiática (vietnamita, khmer,...) y seique la tai (tailandés, lao,...). En munches d'estes llingües, les pallabres» (esto ye, les unidaes llingüístiques más pequeñes con un significáu definíu) consten d'una sola sílaba; y eses sílabes tienen una estructura bastante rica, incluyíos patrones tonales.
Esta hipótesis gocia de cierta plausibilidad histórica. Anque eses llingües disponen polo xeneral de sistemes d'escritura propiu, éstos suelen ser notablemente difíciles pa los visitantes occidentales, lo que motivó la invención de dellos alfabetos fonéticos, davezu usando lletres llatines, pero dacuando emplegar lletres inventaes. Anque los exemplos conocíos son bien posteriores al Manuscritu Voynich, la hestoria rexistra cientos d'esploradores y misioneros que lu podríen faer (inclusive antes del famosu viaxe de Marco Polo nel SIEGLU|XIII|d|s|1}}), pero especialmente dempués de que Vasco da Gama afayara la vía marítima a Estremu Oriente en 1499. L'autor del Manuscritu Voynich podría ser tamién un nativu del Alloñáu Oriente que vivía n'Europa, o bien s'educó nuna misión europea.
El principal argumentu a favor d'esta hipótesis ye que ye consistente con toles propiedaes estadístiques del testu del Manuscritu Voynich que fueron comprobaes a la fecha, incluyendo les pallabres dobláu y triplicar qu'apaecen nos testos escritos en chinu y vietnamita cola mesma frecuencia averada que nel manuscritu. Tamién esplica l'aparente falta de númberos y de carauterístiques sintáctiques occidentales (tales como artículus y cópules), y la inescrutabilidad xeneral de les ilustraciones. Otra posible pista constituyir dos grandes símbolos coloraos na primer páxina, que fueron comparaos col títulu d'un llibru d'estilu chinu, dau la vuelta y ruinamente reproducíu. Amás, l'aparente división del añu en 360 graos (en llugar de 365 díes), en grupos de 15 y empezando en Piscis, son traces propies del calendariu agrícola chinu (jie q'i). El principal argumentu en contra d'esta hipótesis ye que naide (incluyíos los eruditos de l'Academia de Ciencies de Beixín) pudo atopar nengún exemplu claru de simbolismu oriental o de ciencia asiática nes ilustraciones.
A finales de 2003, el polacu Zbigniew Banasik propunxo que'l manuscritu ye testu redactáu en idioma manchú, y dio una traducción incompleta de la primer páxina del manuscritu.
Llingua políglota
Nel llibru Solution of the «Voynich Manuscript»: a liturgical manual for the Endura rite of the cathari heresy, the cult of Isis (‘la solución al Manuscritu Voynich: un manual llitúrxicu del ritu de Endura na herexía cátara, el cultu a Isis", 1987), Leo Levitov afirmó que'l manuscritu yera una trescripción senciella d'una "llingua oral políglota", que definió como "una llingua lliteraria comprensible p'aquellos que nun entendieren el llatín, a quien se-yos podría lleer nesta llingua". Propunxo un desciframientu parcial nun amiestu de llingua flamenca medieval con munchos préstamos llingüísticos del francés antiguu y antiguu altu alemán.
Según Levitov, el ritu de Endura nun yera sinón un ritual de suicidiu asistíu, acomuñáu cola fe cátara (anque la historicidad d'esti ritual ta puesta en dulda). Esplica que les plantes quimériques nun tán destinaes a representar nenguna especie botánica, sinón que son símbolos secretos de la fe. Les muyeres nes tinas xunto a la rede de tuberíes representen el mesmu suicidiu ritual, qu'incluyiría la veneseición: cortase les venes por que'l sangre arramar nuna bañera con agua caliente. Les constelaciones ensin análogu celestial representen les estrelles del mantu de Isis.
Cuestiónase esta hipótesis en dellos frentes. Unu ye que se sabe perbién que la fe cátara yera un gnosticismu cristianu, y nun s'acomuñar de nenguna forma con Isis. Otru ye qu'esta hipótesis asitia l'orixe del llibru nos sieglos o, colo que sería considerablemente más antiguu que lo qu'inclusive los partidarios de la hipótesis de Roger Bacon defenden. Levitov nun ufiertó nenguna defensa frente a esti argumentu, más allá de la so traducción.
Llingua artificial
La peculiar estructura interna de les pallabres” del Manuscritu Voynich llevó a William F. Friedman y John Tiltman a postular por separáu que'l testu podría ser a cencielles una llingua artificial y, más específicamente, una llingua filosófica. Les llingües d'esti tipu tienen un vocabulariu entamáu según un sistema de categoríes, polo que puede deducise el significáu xeneral d'una pallabra pola secuencia de les lletres que la componen. Por casu, na llingua artificial moderna Ro, bojo ye la categoría de los colores, y cualquier pallabra qu'empiece con eses lletres sería'l nome d'un color: asina colloráu ye bofoc, y mariellu ye bofof (ye, pos, una versión estrema de la Clasificación Decimal Universal que s'usa nes biblioteques).
Esti conceutu ye bastante antiguu, como lo prueba'l llibru Philosophical Language (“Llingua Filosófica”) de John Wilkins. Nos exemplos más conocíos, les categoríes subdivídense añediendo sufixos; como resultancia, un testu sobre una materia concreto tendría munches pallabres con prefixos similares. Por casu, tolos nomes de plantes empezaríen con lletres similares, y análogamente con toles enfermedaes, etc. Esta carauterística podría entós esplicar la naturaleza repetitiva del testu Voynich.
Sicasí, naide pudo asignar un significáu plausible a cualesquier prefixu o sufixu del manuscritu, amás de que tolos exemplos conocíos de llingües filosófiques son bastante tardíos.
Engañu
Les estrañes carauterístiques del testu del manuscritu (tales como les pallabres duplicaes o triplicaes) y el conteníu sospechoso de les sos ilustraciones (tales como les plantes quimériques) llevaron a munchos a pensar que'l manuscritu ye en realidá un engañu.
En 2003 l'especialista en computación doctor Gordon Rugg amosó que podía reproducise testu con carauterístiques similares a les del que contién el manuscritu, por aciu l'usu d'una tabla con prefixos, raigaños y sufixos, que seríen escoyíos y combinaos per mediu d'una plantía de papel furáu. Esti mecanismu, conocíu como rejilla de Cardano, inventar hacia 1550 como ferramienta criptográfico. Sicasí los pseudotextos xeneraos nos esperimentos de Gordon Rugg nun tienen les mesmes pallabres y frecuencies que'l Manuscritu Voynich, y la so paecencia col voynichés ye solo visual, non cuantitativu. Yá que tamién puede producise un galimatías aleatoriu que se paeza al español (o a cualesquier otra llingua) nuna midida similar.
Llingua americana desconocida
Según un estudiu publicáu nel añu 2014, pol American Botanical Council la solución podría tar na combinación de delles de les hipótesis antes mentaes. Los autores de dichu estudiu declaren identificar pallabres nel testu (relatives a plantes y animales) pertenecientes a les llingües náhuatl, taína, española y mixteca, lo que sofitaría les hipótesis de que'l manuscritu ta escritu nuna llingua exótica desconocida (nesti casu, un llinguaxe antiguu mexicanu) ente qu'utiliza pallabres emprestaes d'otres llingües (llingua políglota). Esti artículu, publicáu polos espertos Doctor Arthur O. Tucker y Rexford H. Talbert, recibió respuestes positives per parte d'espertos en botánica y etnobotánica, lo que da mayor fuercia a esta hipótesis.
Otres teoríes
Nel so llibru de 2006, Nick Pelling propunxo que'l manuscritu de Voynich foi escritu pol arquiteutu del norte d'Italia Antonio Averlino (tamién conocíu como "Filarete"), una teoría llargamente consistente cola datación del radiocarbono.
En setiembre de 2017 l'investigador inglés Nicholas Gibbs creyó dar cola solución al enigma. Dicha solución foi rebatida en payares de 2017 nel artículu "El códiz Voynich", apaecíu na revista Fronteres de la Ciencia, nº 2.
Edición facsímil
N'avientu de 2015, la editorial española Siloé, con sede en Burgos, foi escoyida a nivel internacional pola Universidá de Yale pa faer una edición facsimilar del manuscritu, empecipiando en febreru de 2016 el llabor de reproducilo.
Callibia
Callibia, ye un xéneru de la familia Acanthopidae. Esti xéneru de mantis del orde Mantodea tien tres especies reconocíes.
Donnay (Calvados)
Tien una población de y una superficie de  km².
Vertigo (película)
Vertigo ye una película d'Estaos Xuníos de los xéneros de suspense psicolóxicu​ y cine negro​ dirixida por Alfred Hitchcock y estrenada en 1958.
Argumentu
L'inspector retiráu Ferguson (James Stewart) tien vértigu. Un día llámalu'l so antiguu compañeru de clase, un millonariu, que-y pide que vixile discretamente a la so muyer Madeleine (Kim Novak), yá que tien mieu de que la maten. Depués de siguila y observala unos díes, Ferguson obsesiónase con Madeleine y vese envueltu nuna trama de la que yá nun ye quien a salir.
Salles-d'Aude
Salles-d'Aude ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Abel Albino
Albino foi calificáu como homofóbico pola comunidá LGBT, l'INADI y diversos medios. Declaraciones sos contra'l consensu científicu sobre'l VIH y en contra de los preservativos fueron refugaes pol arcu científicu y académicu arxentín, amás del ministru de salú del país. El so trabayu sobre desnutrición y enfermedaes de tresmisión sexual foi puestu en dulda per parte de la Sociedá Arxentina de Pediatría y el Centru d'Estudios sobre Polítiques y Economía de l'Alimentación. Un estudiu de la mesma fundación CONIN atopó que nun hai diferencies de salú nin rendimientu escolar ente los mozos que participen del so programa y los que non.
Biografía
Nació'l 28 de payares de 1946 en Buenos Aires, Arxentina. La so familia treslladóse a Mendoza cuando él tenía cuatro años. Asistió a la Universidá de Tucumán onde se graduó en medicina, en 1973 especializar en pediatría en Chile y en 1987 llogró'l doctoráu na Universidá Nacional de Que'l so, provincia de Mendoza.
Fixo un cursu de Bioloxía molecular na Universidá de Navarra, del Opus Dei, obra de la que ye miembru. Depués foi consagráu como Doctor Honoris Causa pola Universidá Católica Arxentina (UCA), a solicitú del arzobispu de La Plata, Héctor Aguer.
Ufiertó disertaciones sobre temes de salú enfocaos a la desnutrición infantil. onde esplica'l so llabor cola fundación CONIN, mentando en tolos casos el so pensamientu sobre la probeza.
Según Albino, esisten seis necesidad que podríen erradicar la probeza: primero la nutrición necesaria, mientres el primer añu de vida de forma prioritaria, yá que ye'l periodu de mayor crecedera del celebru, incluyendo nesti puntu'l ciñu y contención que van alimentar l'autoestima y seguridá del neñu; asina se va formar una bona base por que la segunda necesidá: la educación (instrucción y cultura), depués agua corriente y caliente, cloaques y lluz llétrico en cada casa. A partir d'ende van apaecer nueves xeneraciones con gran potencial pa salir alantre. Según los sos llibros, Abino propón como métodu pa esaniciar la desnutrición «combatir la promiscuidá, la pornografía, el autoerotismo, l'anticoncepción, la infidelidá y el concubinato». Foi acusáu de tener un pensamientu misóxino y retrógrado» al afirmar que la muyer debe «esmerarse por ufiertar al so home una virxinidá tantu física como moral».
Abino ye llargamente cuestionáu poles sos teoríes sobre los oríxenes de la desnutrición y les conductes de los neños. La mesma Sociedá Arxentina de Pediatría alzó un comunicáu manifestando que “En repitíes oportunidaes manifestemos a les autoridaes de vez el nuesu malestar por argumentos arramaos pol doctor Albino sobre les sos presuntes fórmules pa combatir la desnutrición y enfermedaes de tresmisión sexual, carentes d'evidencia científica y alloñaos d'una concepción integral de la salú”.
Acusación de homofobia
Albino foi calificáu como homofóbico pola comunidá LGBT, l'INADI y diversos medios. Albino tien una fervosa postura en contra de la homosexualidá, frente a la cual hai manisfestado nel añu 2017 que la mesma representa un "problema multicausal" que puede rellacionase a "violaciones dientro de la familia". Dende la so perspeutiva manifestó que l'homosexual ye "una persona que tien un problema". Esi mesmu añu Albino recibió más de cien millones de pesos pa estender los centros del so ONG que llucha contra la desnutrición maternu infantil.
Albino oponer a que l'Estáu distribuya preservativos, dixo que refuga esa política porque ségun él y en contra del consensu científicu, el preservativu nun sirve pa prevenir el sida. En 2012 presentó'l so llibru criticando l'anticoncepción y asegurando que “Nos sectores marxinaos, l'exerciciu de la sexualidá desenvolver en manera promiscuo y animal”, y que la muyer tien d'esforciase por ufiertar al home la so virxinidá tantu física como moral.
Discutinios y declaraciones
Declaraciones sos contra'l consensu científicu sobre'l VIH y en contra de los preservativos fueron refugaes pol arcu científicu y académicu arxentín, amás del ministru de salú del país. La Sociedá Arxentina de Pediatría alzó un comunicáu manifestando que “En repitíes oportunidaes manifestemos a les autoridaes de vez el nuesu malestar por argumentos arramaos pol doctor Albino sobre les sos presuntes fórmules pa combatir la desnutrición y enfermedaes de tresmisión sexual, carentes d'evidencia científica y alloñaos d'una concepción integral de la salú”. Nel añu 2010, publicó'l llibru Gobernar ye poblar ¿Paternidá responsable o fornicación asistida? nel cual espón idees conservadores respectu de la sexualidá y l'anticoncepción, especialmente en persones de baxos recursos.
Nel añu 2015, nuna entrevista radial con Ernesto Tenembaum, Albino declaró: «La homosexualidá ye un problema» y amás consideró que'l virus del sida «nun puede parase con preservativos» y que la homosexualidá «puede ser multicausal», y señaló ente eses posibles causes a les violaciones provocaes dientro de la mesma familia —«más d'una vegada foi una violación dientro de la familia lo que provocó eso»—. Pela so parte César Cigliutti, presidente de la Comunidá Homosexual Arxentina (CHA) dixo al respeutu que «refugamos y denunciamos non yá les espresiones del Dr. Abel Albino sinón la so ideoloxía. Nun hai llugar posible nuna democracia pa nenguna espresión de la homofobia y menos cuando son enunciaes con tanta violencia».
Albino entiende la masturbación como «un viciu, una adicción que condiciona, lo congoxa [al individuu] y fai llorar». Estes declaraciones tuvieron el refugo unánime de la Federación Arxentina de Lesbianes, Gais, Bisexuales y Trans (FALGBT). P'Albino el sexu ye, en sí mesmu, una conducta de riesgu a evitar y convoca a siguir el camín d'Uganda en materia de HIV y que solo correspuende tener sexu pa contribuyir a la obra del creador.
Albino tamién dixo qu'hai más persones probes nel nordeste arxentín debíu al clima templáu d'esa rexón, cavilando: «La xente afamiao emigra escontra'l llugar más templáu siempres. Hai más probes en Miami qu'en Nueva York, porque en Nueva York morrer de fríu. Nel hemisferiu sur ye al aviesu, hai más probes nel norte que nel sur y siempres más nel este que l'oeste, porque l'este ye más benignu, tien frutos, tien ríos, peces, camperes. Nun hai otra esplicación».
Albino negó públicamente, en contra del consensu científicu, la efectividá del preservativu como métodu de prevención, y manifestó que "el preservativu nun sirve pa prevenir el sida".
El so trabayu sobre desnutrición y enfermedaes de tresmisión sexual foi puestu en dulda per parte de la Sociedá Arxentina de Pediatría y el Centru d'Estudios sobre Polítiques y Economía de l'Alimentación.
Fundación CONIN
En CONIN capacitar a profesionales ya instituciones na llucha contra la desnutrición. En 2017 denunciáronse irregularidaes dientro de la so fundación, ente elles: tolos trabayadores del so centru en Salta teníen contratos precarios desque foi inauguráu'l centru, a lo que se sumaba los baxos sueldos que percibíen magar los altos montos de dineru que la provincia de Salta destina a CONIN. Trabayadores de la mesma fundación revelaron, que magar los fondos públicos que la fundación Conin recibia había comunidaes que direutamente nun fueron nunca beneficiaes con esti sistema col que s'hai tercerizado la salú. Pacientes y collaboradores de la mesma denunciaron amás qu'en dalgún momentu la fundación partía lleche vencío, que l'atención ye pésima, y l'esistencia de discriminación sobremanera a les comunidaes aboríxenes. Ente otres irregularidaes detectaes atopóse que l'ayuda alimentaria nun esiste dende va trés años, que la lleche nun se sabe si ye vencida porque nun vien en caxa y les melecines que manden a Conin nun s'apurren a los neños, casos d'embarazaes muertes y que yeren obligaes a descargar camiones con mercadería pa la fundación, casos de neños desnutridos ensin atención, y que les donaciones son vendíes. En 2018 penerar que dende la llegada de Mauricio Macri a la presidencia de la nación, l'Estáu arxentín pagó a la fundación d'Albino más de 90 millones de pesos y prevese qu'en 2019 l'Estáu xírelu más de 121 millones de pesos de les arques públiques pal funcionamientu de CONIN.
Tamién creó la Rede CONIN, por aciu la cual surdieron centros d'atención sanitaria en delles ciudaes d'Arxentina, y n'otros países: Paraguái, Méxicu, Perú y Gambia. y dos centros en Mendoza. Esi mesmu añu Abino recibió más de cien millones de pesos pa estender los Centros de Prevención de la Desnutrición Infantil. Albino, amestáu al Opus Dei, fuera presentáu por Camudemos en payares de 2015 –pocos díes antes del ballottage– como una de les sos espaes en materia de polítiques destinaes a la infancia, onde espresó les sos opiniones condergando l'usu de métodos anticonceutivos, y espresándose a favor de l'astinencia de los sectores populares. Pocos meses dempués, con Camudemos yá nel poder robló convenios cola ministra de Desarrollu Social Carolina Stanley, recibiendo fondos del Estáu pa la so fundación privada. Asina mesmu recibió terrenales públicos ente ellos Albino llogró que dende l'Estáu vénzan-y l'usu d'un predio de 6.000 metros cuadraos en Hurlingham.
Un estudiu de la mesma fundación atopó que nun hai diferencia na salú nin rendimientu escolar de los mozos que participen del so programa y los que non.
Una de les actividaes básiques de los centros Conin son los talleres de Planificación Familiar Natural”, onde enseñen “a les muyeres a controlar la so fertilidá al traviés de la enseñanza d'un métodu acorde col ideariu relixosu de la Fundación, el Métodu d'Ovulación Billings, métodu pseudocientífico basáu nel recuentu de díes fértiles del ciclu. Ellí enseñen que les muyeres “usen más pallabres, más oraciones” y los varones “son más concretos”, que “la familia ta compuesta pola madre, el padre y los fíos”, porque “la rellación sexual ye pene y natura. Eso ye lo normal. Si hai otra conducta sexul nun ye normal”. Tamién enseñen atributos “naturales” y “propios” de cada xéneru como que les muyeres tienen una contextura física más pequeña y realicen actividaes específiques a la so bioloxía como mirar noveles, corte y confección”.
Activista en contra de la llegalización del albuertu
Albino referir a que'l preservativu nun previen el sida : "Tienen qu'entender que'l profilácticu nun lu protexe de nada. Porque'l profilácticu, el virus del sida, doctora, dígame si nun ye ciertu, traviesa la porzolana". Tres ello recibió un fuerte refugo de diverses fundaciones, ente elles Fundación Güéspede, que trabaya pa la prevención del HIV, el so presidente Leandro Cahn, espresó: "Paezme una barbaridá lo que dixo Abel Albino nel Senáu, dende'l puntu de vista científicu y biolóxicu". Les sos declaraciones sobre'l Sida xeneraron refugo en tola comunidá científica. Especialistes en infectología ya inmunoloxía espublizaron un duru comunicáu contra'l titular de CONIN quién dixo que preservativu nun previen el SIDA y que "nun sirve absolutamente", yá que -según él- falla nel 30%.
Amélie
Amélie (títulu orixinal: Le fabuleux destin d'Amélie Poulain, "El fabulosu destín d'Amélie Poulain"; llanzada oficialmente como Amélie de Montmartre) ye una película francesa, del xéneru comedia romántica que s'estrenó en 2001. L'eslogan de la película yera "Va cambiate la vida..." (En francés: "Elle va te changer la vie...").
Ta escrita por Guillaume Laurant y pol so direutor, Jean-Pierre Jeunet.
Convirtióse nuna de les películes franceses más taquilleres de tolos tiempos, desbancando a les americanes en Francia y algamando sonadía n'Estaos Xuníos, el restu d'Europa y hasta Xapón.
Sinopsis
Amélie Poulain, ye una camarera que trabaya nun bar-estancu de Montmartre. Tuvo una neñez solitaria marcada pola tráxica muerte de so madre, y la escasa atención de so padre. Pasa'l so tiempu observando a la xente y dexando esnalar la so imaxinación. Ella márcase una meta: facer el bien de los que l'arrodien. Inventa entós histories pa intervenir d'incógnitu na vida de la xente pa face-yosla más feliz. El so encuentru con Nino Quincampoix, vendedor nun sex-shop, pero suañador y orixinal, va venir a alteriar los sos planes.
Repartu
Esta película distribuyóse nos Estaos Xuníos por Miramax y llanzóse en payares de 2001.
Premios
La película foi un ésitu de taquilla, algamó gallardones nacionales y internacionales. Tuvo nomada pa cinco Premios Óscar:
Nel añu 2002, en Francia, ganó'l Premiu César por:
Bancu de la Reserva d'Australia
El Bancu de la Reserva d'Australia (n'inglés: Reserve Bank of Australia, embrivíu RBA) ye'l bancu central d'Australia. Llegó a esistir el 14 de xineru de 1960 como bancu central d'Australia y autoridá d'espedición de billetes, cuando la Llei del Bancu de la Reserva de 1959 esanició les funciones de banca central del Commonwealth Bank of Australia.
El Bancu tien la responsabilidá d'emprestar servicios al Gobiernu d'Australia, al cual les ganancies del Bancu son tresferíos de vuelta, amás de qu'empresta tamién servicios a otros bancos centrales ya instituciones oficiales. Na actualidá consiste nel Payments System Board, que rixe la política del sistema de pagos del Bancu, y del Reserve Bank Board, que regula toles demás polítiques monetariu y bancariu del bancu.
Dambes compuestes por miembros tantu del Bancu, como del Departamentu de l'Ayalga Australiana, otros organismos del gobiernu australianu, y dirixentes d'otres instituciones que formen parte de la economía. La estructura del Bancu de Reserva caltúvose constante, inclusive dende 1951, cola esceición del cambéu nel númberu de miembros. El gobernador del Bancu de la Reserva d'Australia ye nomáu pol Tesoreru y tien cargu nel Payment Systems tanto como nel Reserve Bank Board y cuando hai desalcuerdos ente dambos, el Gobernador ye'l que les resuelve.
El dólar australianu fluctuo en 1983, alredor del mesmu periodu que se liberalizó el sistema financieru n'Australia. L'alministración de los bancos foi tresferida en 1998 del Australian Prudential Regulation Authority (Bancu de l'Autoridá Australiana de Regulación Prudencial) y el Payments System Board foi creada, ente que'l Bancu recibiera'l poder dientro de dichu Conseyu nel mesmu añu. L'actual Gobernador del Bancu de Reserva ye Glenn Stevens, que foi'l titular dende'l 18 de setiembre de 2006.
Funciones y responsabilidaes
Na actualidá rexir pola Llei del Bancu de la Reserva de 1959, que foi aprobada pol Parllamentu. Al traviés de consultes col Gobiernu'l deber del Reserve Bank Board indicar na Llei, dientro de les sos llendes señalaes, esta l'asegurase de que les polítiques monetario y bancario del Bancu sían utilizaes p'ayudar a la población d'Australia.
Salles-sur-l'Hers
Salles-sur-l'Hers ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Llei pa la Reforma Política
La Llei pa la Reforma Política (formalmente, Llei 1/1977), aprobada'l 18 de payares de 1976 poles Cortes Xenerales y sometida a l'aprobación en referendu el 15 d'avientu de 1976, con una participación del 77 por cientu del censu y un 80 por cientu de votos a favor, y que tenía'l calter de Llei Fundamental.
L'aprobación desta Llei considérase un puntu fundamental na Transición Española, nel que les cortes franquistes certificaron la so propia defunción, y abrióse pasu a la celebración, el 15 de xunu de 1977, de les primeres eleiciones llibres dende febreru de 1936.
Sidnei Rechel da Silva Junior
Sidnei Rechel da Silva Júnior, más conocíu como Sidnei ye un futbolista brasilanu. Xuega de defensa central y el so equipu actual ye'l Real Betis Balompié.