cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD 104985
HD 104985 ye una xigante mariella de tipu espectral G9III con una temperatura de 4679 K. El so radiu ye 10,9 vegaes más grande que'l radiu solar, comparable al de γ Piscium o Altais (δ Draconis) —xigantes similares más cercanes— y al de Xi Aquilae, estrella tamién asemeyada qu'alluga un sistema planetariu. HD 104985 relluma con una lluminosidá 58 vegaes mayor que la del Sol y el so metalicidá ye inferior a la solar ([Fe/H] = -0,35). La so masa ye llixeramente cimera a 2 mases solares y tien una edá envalorada de 870 millones d'años.
Sistema planetariu
En 2003 afayóse un planeta estrasolar masivu, denomináu HD 104985 b, orbitando en redol a esta estrella. El planeta, con una masa mínimo 6,33 vegaes mayor que la masa de Xúpiter, mover a lo llargo d'una órbita casi circular a 0,78 UA de HD 104985, siendo el so periodu orbital de 198 díes.
Alzi
Alzi ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Joannas
Joannas ye una comuña francesa del departamentu d'Ardèche, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Altiani
Altiani ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
A revision of the Paronychiinae
A revision of the Paronychiinae (embrivíu Revis. Paronych.) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol botánicu paquistanín Mohammad Nazeer Chaudhri y espublizáu n'Utrecht nel añu 1968.
Tetraoninae
Los tetraóninos (Tetraoninae) son una subfamilia d'aves galliformes de la familia Phasianidae qu'inclúi los urogallos, lagópodos, gallo lira, grévoles y gallos de les praderíes. Habiten en rexones de clima templáu y subárticu del Hemisferiu Norte. Son valientes y dacuando cácense p'alimentación. Dacuando considérase una familia (Tetraonidae).
Los machos son de cutiu polígamos, y munchos tienen complexos esplegues de cortexu reproductivu. Aliméntense principalmente de yerbes, inseutos, sobremanera al alimentar a los mozos. Estes aves tienen les pates con plumes hasta les dedes. La mayoría de les especies son residentes mientres tol añu, y nun emigren.
Ungulata
Los ungulaos (Ungulata) son un clau de mamíferos placentarios que se sofiten y caminen col estremu de los deos, o baxa d'un animal que faía. Típicamente tán revistíos d'una pezuña como na cabra.
Tratase d'un grupu de mamíferos bien diversu qu'esiste na actualidá y que se-yos pue atopar en tol mundu de forma natural, sacantes en L'Antártida, y Oceanía, onde fueron introducíos. Los ungulaos vienen de placentarios relativamente pocu especializaos, qu'amosaben los primeros signos d'especialización escontra formes omnívores o inclusive herbívores: los condilartros del paleocenu. Los condilartros de la mesma, baxaben d'ancestros insectívoros. Reparóse que la sobreabundancia d'ungulaos puede afectar de manera importante a la biodiversidá de los ecosistemes nos qu'habiten.
Ente los ungulaos estinguíos, destácase'l grupu numberosu de los meridiungulados. Los últimos afayos fósiles y xenéticos indiquen que los cetáceos baxen d'antepasaos ungulaos terrestres, y tendríen de ser consideraos como baltes. A partir d'analises moleculares, los cetáceos paecen baxar d'animales artiodáctilos non especificaos, y non de mesoniquios como suxuríen los estudiosos de fósiles hasta l'afayu del xéneru Pakicetus, que confirma los estudios moleculares.
La clasificación tradicional d'ungulaos tamién incluyía a los proboscideos (elefantes, mamuts), tubulidentaus (gochos formigueros), sirenios (manatís) y hiracoideos (damanes), pero los estudios xenéticu y molecular concluyeron que taben emparentaos colos afrosorícidos y macroscelídeos formando'l superorde Afrotheria. ​Colo cual ungulata queda llindáu a los artiodáctilos y perisodáctilos pertenecientes a Laurasiatheria.
Tamién mientres un tiempu consideróse que los perisodáctilos taben más emparentaos coles fieres y quirópteros que colos artiodáctilos, esto convertiría a ungulata nun taxón totalmente obsoletu, sicasí nuevos estudios xenéticos más recién demostraron que si tán estrechamente emparentaos y que'l grupu compuestu por perisodáctilos, fieres y quirópteros nun yera monofiléticu, los estudios concluyeron que les fieres y ungulaos formen un clau Ferungulata, esti postreru como hermanu de los quirópteros.
Claire Carver-Dias
Claire Carver-Dias ye una nadadora canadiense de natación sincronizada medayista de bronce olímpico en 2000 nel concursu por equipos.
Carrera deportiva
Nos Xuegos Olímpicos de 2000 celebraos en Sydney (Australia) ganó la medaya de bronce nel concursu por equipos, con una puntuación de 97 puntos, tres Rusia (oru con 99 puntos) y Xapón (plata con 98 puntos), siendo les sos compañeres d'equipu: Lyne Beaumont, Erin Chan, Catherine Garceau, Fanny Létourneau, Kristin Normand, Jacinthe Taillon, Reidun Tatham y Jessica Chase.
Templu Putuo Zongcheng
thumb|right|250px|Edificiu Cihangpudu.
El templu Putuo Zongcheng asitiáu na llocalidá de Chengde, na provincia china de Hebei, ye un templu budista de la dinastía Qing, construyíu ente 1767 y 1771 mientres el reináu del emperador Qianlong.
Atópase cerca de la residencia de monte de Chengde que s'haya al sur. Xunto col Templu Puning ye unu de los ocho templos esteriores de la ciudá. Construyóse siguiendo'l modelu del Palaciu de Potala, antiguu santuariu del Dalái Lama nel Tíbet, polo que dacuando se -y llama'l pequeñu Potala. La so arquiteutura ye un amiestu d'estilos chinu y tibetanu. El templu ocupa una superficie de 220.000 m², lo que-y convierte n'unu de los mayores de China. La mayoría de les sos sales y pabellones tán cubiertos por teyaos fechos con cobre y oru lo qu'añede rellumanza al llugar.
Historia
N'orixe, el templu construyir n'honor a Qianlong pa conmemorar la so nacencia según por que la provincia de Hebei tuviera un templu d'igual tamañu y rellumanza del qu'esistía nel Tíbet. Amás de desempeñar funciones relixoses y festives, el templu foi'l llugar nel que l'emperador recibía a les delegaciones de les distintes etnies qu'habitaben nel so imperiu. En contraste col bullicio de Beixín, la capital, Putuo Zongcheng yera un llugar sele que sirvía tamién pa entamar partíes de caza pal emperador y los sos güéspedes.
Dende 1994, la residencia de monte de Chengde y los ocho templos esteriores figuren el la llista del Patrimoniu de la Humanidá ellaborada pola Unesco.
Kwon
Kwon o tamién escritu Gwon ye un apellíu bien común en Corea. Delles fontes indiquen la esistencia de 56 clanes, pero la mayoría d'ellos fundiéronse col clan d' Andong Kwon na facción Sijeung Gong, pocu dempués de la creación de Corea del Sur.
Daisuke Yoneyama
Daisuke Yoneyama (米山 大輔, ) ye un ex-futbolista xaponés.
Ríu Benue
El ríu Benue ye un llargu ríu d'África, el principal afluente del ríu Níxer. El llargor del ríu ye aproximao de 1.400 km y ye navegable casi na so totalidá mientres los meses de branu, siendo por ello una importante ruta de tresporte de les rexones que traviesa.
Claire Booth
Clara Alejandra Windsor, condesa de Ulster (antes Booth) ye esposa d'Alexander Windsor, conde de Ulster, fíu y herederu del príncipe Ricardo, duque de Gloucester y de Brígida, duquesa de Gloucester (nacida Henriksen).
Ríu Benue
Naz na pandu Adamawa al norte de Camerún, na Rexón del Norte y diríxese al noroeste. Dempués de recibir al ríu Rey pela derecha, atópase'l banzáu de Lagdo y, de siguío la población de Garoua, onde xira sópito escontra l'oeste pa dirixise a Nixeria. Nesti país, pasa al sur del macizu de Mandara, y traviesa Jimeta, Ibi y Makurdi antes d'axuntase col Níxer na ciudá de Lokoja, al sur de la capital, Abuya.
Los mayores afluentes son el ríu Gongola (531 km) y el Mayu Kébbi, que lo coneuta col ríu Logone (parte del sistema del llagu Chad) mientres los hinchentes. Otros afluentes importantes son el río Faru (Benue), ríu Taraba, ríu Donge y el ríu Katsina Nala (320 km).
Nel puntu de confluencia el Benue supera al Níxer pol volume (media de descarga antes de 1960: 3.400 m³/s frente a 2.500 m³/s). Mientres les décades siguientes la escorrentía de los ríos menguó notablemente por cuenta de la regación.
Claire Booth
Descendencia
Casóse con Lord Ulster el 22 de xunu de 2002 na capiya real del palaciu de St. James. Convirtióse oficialmente en condesa de Ulster o Lady Ulster, pero ella prefier que la conozan como ''Dra. Claire Booth''.
Dra. Booth ye fía mayor de Robert Booth de Weston Turville en Buckinghamshire (orixinariu de Rotherham, y renuevu de l'antigua familia de Booth de Cheshire) pola so esposa Barbara, fía de Wilfred Hitchin; la so hermana menor, Joanne Booth, nacida en 1979.
El conde y la condesa de Ulster tuvieron el so primer fíu Xan, barón Culloden el 12 de marzu de 2007, una segunda fía Lady Cosima Windsor nel añu 2010.
Armes Booth
Motto: Quod ero spero ;
Blasón del escudu: « De plata tres cabeces de xabalín irguíes de sable »; « Argent three Boars' Heads erect and erased Sable langued Gules ».
Joyeuse (Ardèche)
Tien una población de y una superficie de  km².
A Sketch of the Botany of South-Carolina and Georgia
A Sketch of the Botany of South-Carolina and Georgia (embrivíu Sketch Bot. S. Carolina) ye un llibru con descripciones botániques escritu pol botánicu d'Estaos Xuníos, Stephen Elliott y espublizáu en dos volúmenes: el volume 1 en 1816-1824 y el volume 2 1821-1824.
Ampriani
Ampriani ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Antisanti
Antisanti ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Turégano
Turégano ye un conceyu d'España perteneciente a la provincia de Segovia, na comunidá autónoma de Castiella y Llión. En cuntaba con una población de  habitantes.
Xeografía
Nel términu municipal atópense les llocalidaes de:
Historia
Cerca del conceyu atopa un castru prerromanu d'orixe arévaco, lo que nos indica l'antigüedá d'esti conceyu. Nel sieglu XII pasó a ser dominiu del Obispáu de Segovia. Con mercáu y centru de comunicaciones na dómina medieval denota la importancia d'esta villa.
El 24 de setiembre de 1965 una pavorosa quema aniciada por fuercia nuna fragua y aviváu por un fuerte vientu destruyó un centenar de viviendes y edificios, dexando ensin llar a unes 60 families.
Monumentos y llugares d'interés
thumb|Ilesia de San Miguel nel Castiellu de Turégano
El so mayor curiosu ye'l so castiellu, símbolu del pueblu, d'oríxenes celtibéricos. Foi declaráu Conxuntu Históricu-Artísticu en 1931. Nesti castiellu tuvo presu en 1585 Antonio Pérez, secretariu del rei Felipe II. Antonio Pérez entamó la so fuga y los sos partidarios establecer nel cercanu pueblu de Muñoveros. Consiguieron entrar nel castiellu los asaltantes pero l'astucia de los alguaciles convenciólos por qu'arrenunciaren del so intentu. Una singularidá d'esti castiellu ye qu'integrada n'el so construcción atopa la ilesia de San Miguel. [[Ficheru:Turegano (Segovia) SMiguel 1 Planta.png|thumb|left|250px|Ilesia de San Miguel, s. XII. Aprox. a Planta.
Lleenda de la imaxe Ábside # Sacristía # Capiya de la Virxe del Rincón Bautisteriu # Pórticu Oeste (tapiáu) Marques de cantería
Tien un retablu románicu policromado de piedra que data del sieglu XII.
Lexema
El lexema o raigañu ye un elementu del léxicu con significáu referencial, esto ye, apurre a la pallabra una idea comprensible pa los falantes. Esto estrema a los lexemes de los gramemas, que son componentes gramaticales que nun tienen un significáu por sí mesmos, sinón que son interpretables como elementos rellacionales, que modifiquen o complementen oldeando la significación de la frase (esto ye, la so presencia o ausencia apurre dalgún matiz, pero en sí mesmos esos elementos nun tienen una referencia extralingüística clara).
El lexema ye la parte fundamental d'una pallabra, tien significáu léxicu definíu por conceutos y entidaes tanto reales como imaxinaries que se recueyen nel diccionariu, qu'esplica a qué se refieren diches raigaños. N'ocasiones el raigañu constitúi la pallabra entera, pero n'otres apaez dalgún morfema más.
Anas crecca
thumb| La ye una especie d'ave anseriforme de la familia Anatidae qu'habita n'Eurasia y África. Ye un coríu migratoriu que cría nel norte d'Eurasia y pasa l'iviernu nel sur d'esti continente y África. Ye una especie bastante común, y de cutiu bien numberosa, y trátase d'unu de los coríos de superficie más pequeños. Presenta dimorfismu sexual, amosando'l machu un plumaxe llamativu, carauterísticu pol so resaltáu «antifaz» verde azuláu, siendo muncho más vistosu que la fema, de tonos apagaos y parduzos. Les zarcetes comunes son axiloses voladores, omnívores y habiten en toa mena d'humedales.
Descripción
thumb|left|El plumaxe reproductivu del machu ye principalmente buxu cola cabeza castaña y antifaz verde. thumb|left|Les femes presenten un plumaxe xaspiáu de tonos pardos escamplaes. thumb|left|Femes (enriba), machu n'eclís (derecha) y machu xuvenil (embaxo). Ye un coríu de pequeñu tamañu, con unos 35 cm de llargor, un valumbu alar d'ente 53-59 cm, y un pesu de 270-394 g. El picu ye planu y arrondáu. Tocantes al so color, el picu ye d'un tonu pardu o marrón escuru, dacuando motudu o enllordiáu de coritu. Les sos pates palmotiaes son de pardu buxu. L'iris ye d'un diámetru de 8 mm y de color castañu.
Presenta un marcáu dimorfismu sexual nel color del so plumaxe, la zarceta machu espliega un coloríu muncho más vivu y llamativu que'l de la fema. Magar que ye carauterísticu nesta especie, tantu en machos como en femes, un espeyuelu de color verde esmeralda metálicu. El machu adultu en plumaxe reproductivu presenta un color predominantemente buxu, en realidá por cuenta de un finu llistáu coritu y blancu namái apreciable de cerca, col pechu motudu n'escuro sobre fondu color ablancazáu o ante del restu de partes inferiores, con ciertu color doráu so la cola. Sicasí la so tiesta ye d'un color castañu acoloratáu, con una franxa ancha de color verdioscuro a mou d'antifaz alredor de los güeyos, que ta bordiada per fines llinies de color crema que s'estienden hasta'l picu. El plumaxe de les femes ye principalmente de tonos pardos, con un fondu claru con veteáu más escuru. El so pileu marrón escuro y sobre los güeyos apaez franxa superciliar clara y una postocular escura, y los carriellos y el pescuezu son más pálidos y tán finamente rayaos de pardu.
Los machos en clise, esto ye, tres la dómina de cría y mientres el procesu de muda del so plumaxe, aseméyense a les femes adultes, anque presenten el llombu y l'envés de les ales d'un color más escuros y netamente uniformes.
Los exemplares inmaduros o xuveniles, tanto machos como femes, son asemeyaos a les femes. Motudos de color marrón buxu o pardu claru.
El plumaxe de los machos de zarceta común y coríu de carolina son d'aspeutu bien asemeyáu, tantu que les úniques diferencies observables son les fines llinies de color crema que presenten na tiesta bien marcaes nos machos de zarceta común, bordiando les mexelles y el pileu, ente que son difuses o tán ausentes nos coríos de carolina; y les dos franxes blanques verticales nes bandes del pechu que namái tienen los machos de coríu de carolina y les horizontales de les ales presentes namái nos machos de zarceta común.
Voz
Ye aparentemente un coríu silenciosu, pero'l machu produz un discretu magar que prestosu y carauterísticu "crrit" acompañáu d'un xiblíu, conocíu polos cazadores qu'esperen sollertes a sentilu. Sicasí, la fema emite un aspru "cuac", sobremanera cuando s'esciten o sollerten yá que xeneralmente tán callaes.
Taxonomía
thumb|Machu en plumaxe reproductivu, nótese la llista horizontal nes ales dende'l costazu. thumb|left|Solo en vuelu aprecien los espejuelos verdes de les sos ales. La zarceta común pertenez al grupu de zarcetes típiques, un pequeñu grupu de coríos de superficie del xéneru Anas cercanamente emparentáu col coríu real (A. platyrhynchos) y los sos parientes, de fechu al paecer tou este últimu grupu evolucionó a partir d'una zarceta típica. Forma una superespecie col coríu de carolina (A. carolinensis) y A. flavirostris. Describióse amás de la nominal una subespecie, Anas crecca nimia de les islles Aleutianes, que difier namái llixeramente en tamañu, anque probablemente nun ye distinta.
Anque nel pasáu les zarcetes comunes y les americanes (A. carolinensis) tuvieron consideraes como una única especie, anguaño la mayoría de los ornitólogos considérenles especies separaes, a pesar los plumaxes reproductivos apomórficos cuasi idénticos de los sos machos, lo que sigue confundiendo a los científicos.
thumb| Anas crecca
La primer descripción científica d'esta especie fízola Carlos Linneo na so obra Systema naturae en 1758 col mesmu nome que anguaño, Anas crecca. La so descripción en llatín ye: [Anas] macula alarum viridi, linea alba supra infraque oculos – «un coríu con espeyuelu verde, con una llinia blanca percima y per debaxo de los güeyos» – y la so primer referencia foi la descripción de la so obra inicial Fauna Svecica. Linnaeo amás mentó na so descripción qu'otros autores escribieren sobre la zarceta común enantes como: Conrad Gessner que describióla na so obra Historiae animalium como anas parva («coríu pequeñu») ente los sos querquedulae ("zarcetes"); Ulisse Aldrovandi denomóla phascade o querquedula minor ("zarceta menor"), y que foi debidamente mentada por Francis Willughby que llamó a la especie querquedula secunda Aldrovandi («segunda zarceta d'Aldrovandus» ). Tocantes a la llocalidá tipu Linnaeo anotó qu'habita n'ecosistemes d'agua duce d'Europa. thumb|Exemplar machu de [[Anas carolinensis de plumaxe bien similar, estremable poles franxa blanques de les sos bandes.]]
El nome científicu que-y dio Linneo ye una onomatopeya, referida a una llamada carauterística de los machos que yá fuera tratada poles fontes qu'usó. Polo que'l nome científicu que tien dende entós vien significar «coríu que fai cryc». El so nome común en noruegu krikkand, danés krikand y alemán Krickente signifiquen lo mesmo.
Tradicionalmente, los ornitólogos consideraben qu'esistíen tres poblaciones, identificaes en trés subespecies d'apariencia bien asemeyada:
Sicasí, anguaño esta taxonomía nun ye compartida pola mayoría de los taxónomos, que consideren al coríu de carolina (Anas carolinensis) una especie estremada. Esti puntu de vista de los ornitólogos, básase nun analís que recueye datos de comportamientu, morfolóxicos, y moleculares.
Distribución
thumb|left|La mayor parte de la población de zarcetes mover al sur pa pasar l'iviernu. La zarceta común cría na mayor parte del norte d'Eurasia y la mayoría pasa l'iviernu más al sur del so hábitat reproductivu, tantu nel sur d'Europa y Asia como nel norte d'África. La mayor densidá pel branu rexístrase en Finlandia, onde llegaron a calculase poblaciones d'aproximao unes 60.000 o 80.000 pareyes. Sicasí nos climes nidios d'Europa asolápense los territorios d'iviernu y branu. Por casu nes islles britániques cría una pequeña población pel branu, pero lleguen cantidaes enforma mayores pel iviernu procedentes de Siberia. Tamién puede atopase a la especie tol añu na rexón d'El Cáucasu, l'oeste d'Asia Menor, nes costes septentrionales del mar Negru, ya inclusive nes costes del sur d'Islandia y en Vestmannaeyjar.
Pel iviernu esisten altes densidaes de zarcetes alredor del Mediterraneu, incluyida la totalidá de la península Ibérica y les rexones costeres del norte d'África. Tamién pasen l'iviernu nel sur d'Asia, dende Oriente próximu hasta'l sureste asiáticu, llegando hasta Taiwán y Xapón. Otru importante allugamientu ivernizu ye la cuasi totalidá del valle del Nilu. Amás esisten cuarteles ivernizos aisllaos nel llagu Victoria, l'estuariu del ríu Senegal, y los banzaos del altu ríu Congu, los deltes interiores y marinos del Níxer, y el centru del valle del Indo. Columbráronse individuos divagantes nel interior de Zaire, Malasia, Groenlandia, y les islles Marianes, Paláu y Yap en Micronesia; y rexístrense regularmente nes costes de norteamericanes hasta California y Carolina del Sur.
La zarceta común ye una de les especies a les que s'aplica'l alcuerdu pal caltenimientu de les aves acuátiques migratories afro-euroasiátiques (AEWA) applies.
N'España, alcuéntrase fácilmente n'ecosistemes como'l del Parque nacional de les Tables de Daimiel, el del Parque Natural de Monfragüe, o'l del Parque Nacional de Doñana, ente otros, onde constitúi una especie nidificante ocasional, pero invernante abondosu y numberosa.
La subespecie de distribución más amenorgada que la nominal ye la zarceta aleutiana (Anas crecca nimia), que s'alcuentra nel noroeste d'América y, sobremanera, nes islles Aleutianes mientres el branu. Pel iviernu, esta subespecie de zarceta común en parte viaxa escontra'l sur d'América del Norte.
Hábitat
thumb|220px|Anas crecca crecca. Como ave acuática ye obviu imaxinar que se desenvuelve en redol a zones con importantes mases d'agua. Les llagunes cercanes a los árboles y con abondosa vexetación acuático son un exemplu de hábitat afayadizu y preferentemente frecuentáu por esta zarceta. Mientres el periodu de nidificación vive n'agües someres con abondosa vexetación, como por casu bien podríen ser gorbizales o felechales. Ello ye que como les plantes formen parte de la so dieta, podría dicise qu'en realidá siempres van tar presentes nel so hábitat.
Constrúin los sos niales nel suelu al abellugu de vexetación o arbustos, en plantíos de tubérculos, o terrenes pantanosos ente la maleza, pudiendo asitiase próximos a l'agua, anque nun ye condición inamovible. En iviernu atópase nun espectru más ampliu de biotopos como puen ser marismes, güelgues, banzaos o banzaos.
Alimentación
thumb|left|Machu buscando comida na folla. Come tantu nel agua, somorguiando la tiesta pa topar la presa, como tamién "pastiando" nes veres, pa lo qu'introduz el picu na folla, restolando y dando asina caza a los distintos invertebraos qu'atopa al so pasu. La so alimentación consiste principalmente en yerbes, plantes y les sos granes, complementada con moluscos, canesbes d'inseutos acuáticos y pequeños crustáceos. Ye por tantu un coríu omnívoru, que mentanto la primavera inxer canesbes, viermes y crustáceos, mientres la seronda xeneralmente decántase por granes o biltos, y mientres l'iviernu aliméntase de preses acuátiques que caza somorguiando la tiesta nel agua, que puen ser anfibios y pexes de pequeñu tamañu.
Vuelu
thumb|Les zarcetes son axiloses voladores. Como la mayoría de los coríos resulta cabileñu andando pel suelu, failo con bastante dificultá, siendo menos axilosa que l'coríu real. Sicasí, el vuelu d'estes aves ye rápidu, enérxicu y erráticu, con capacidá pa los cambeos sópitos de sentíu. De primeres ye baxu, pero llueu álcense con gran enerxía. Tamién presenta vuelu conectáu en bandada, onde amuesen una gran coordinación ente miembros, llogrando reblincaes d'ida y vuelta, con baxaes y xubíes. Suelen reparase con facilidá les bandaes constituyíes por una docena d'exemplares, pero tamién formen grupos muncho más numberosos. Ye fácil entender l'axilosu vuelu d'esta zarceta, dáu'l so pequeñu tamañu y potente fisionomía, teniendo tamién en cuenta que al mes de nacer yá practiquen un descaráu vuelu llibre. Los pichones son, ello ye que nidífugos, empezando a volar d'unos 25 a 30 díes de nacíos.
Reproducción
Tocantes a la puesta; presenta una sola puesta de 8 a 12 güevos ente abril y xunu. La responsable de los güevos tamién ye la fema, que va encargase de guarialos ente que'l machu abandónala y torna al nial cuando naz el primer pichón. D'esta miente, va guarar los güevos ente 21 y 23 díes.
Al nacer les críes, va alimentales principalmente la fema, anque'l machu pueda contribuyir en menor midida. Sicasí los pollos dexen el nial al poco de nacer pa siguir a la madre.
Población y estáu de caltenimientu
Anas crecca nun ye una especie endémica, de fechu presenta una amplia distribución a lo llargo del mundu, y por tantu tien una importante población mundial. Según les estimaciones de Birdlife International, la población d'anas crecca a lo llargo del mundu podría ser d'unos 5.900.000 a unos 6.900.000 exemplares.
Tocantes al so estáu de caltenimientu, nel añu 2009, la zarceta común alcuéntrase catalogada na Llista Colorada de la UICN (Xunión Internacional pal Caltenimientu de la Natura) como una especie LC (Least Concern) o, lo que ye lo mesmo, d'esmolición menor. Esto ye por cuenta de que, anque se desconoz l'enclín de la población mundial, nun se cree que mengüe cola abonda rapidez como pa baxar en más del 30% mientres los próximos diez años o, nos trés próximes xeneraciones.
Sicasí, n'España la zarceta alcuéntrase catalogada, cuantimenos nel añu 2004, dientro del Llibru Coloráu de les aves d'España como una especie vulnerable, siendo considerada una especie bien vulnerable a les diverses alteraciones humanes de toa índole.
Buddleja parviflora
Buddleja parviflora o tepozán, ye un gran arbustu dioicu o pequeñu árbol perteneciente a la familia Scrophulariaceae. Ye orixinaria de Méxicu nel Ismu de Tehuantepec, nos montes a una altitú de 750 – 3500 metros.
Yuji Maki
Yuji Maki (牧 悠二; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Buddleja parviflora
Descripciónn
B. parviflora algama un tamañu d'hasta una 10 m d'altor na naturaleza, con un tueru de <20 cm de diámetru, la corteza corito y esfoliante. Les cañes nueves son subquadrangulares y tomentosas, teniendo fueyes opuestes subcoriacees de forma variable, 3 - 12 cm de llongura por 1 a 4,5 cm d'anchu. Les inflorescencies son blanques a blancu verdoses en panículas de 3 - 18 cm de llongura por 2 - 12 cm, con 3 a 5 flores diminutes, la coroles campanulaes namái de 1 a 1,5 mm de llargu.
Propiedaes
Los usos melecinales que se reporten pa esta planta son pa tratar la hidropesía y la sinusitis (Puebla); en baños postparto aplicaos col so cocimientu (Estáu d'Hidalgo); y pa solliviar el cuerpu cortáu (hai dolor muscular, dolor de cabeza y cansanciu) bébese'l cocimientu de les sos cañes acompañáu con una aspirina o un beganin (Aguascalientes).
Taxonomía
Buddleja parviflora describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Nova Genera et Species Plantarum (quarto ed.) 2(ed. quarto): 353. 1818. Buddleja: nome xenéricu dau n'honor d'Adam Buddle, botánicu y rector n'Essex, Inglaterra.
parviflora: epítetu llatín que significa "con pequeñes flores".
Juvinas
Juvinas ye una comuña francesa del departamentu d'Ardèche, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Yoshiki Nakai
Yoshiki Nakai (中井 義樹; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Asco
Asco ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Aregno
Tien una población de y una superficie de  km².
Avapessa
Avapessa ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Cinnyris solaris
El Suimanga de Timor (Cinnyris solaris) ye una especie d'ave paseriforme na familia Nectariniidae.
Distribución
Ye endémica de delles islles menores de la Sonda.
Subespecies
Reconócense les siguientes:
Labastide-de-Virac
Labastide-de-Virac ye una comuña francesa del departamentu d'Ardèche, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ted McGinley
Theodore Martin "Ted" McGinley ye un actor d'Estaos Xuníos. Ye mayormente conocíu polos sos papeles como Jefferson D'Arcy na esitosa serie televisiva Married... with Children y como Charley Shanowski na comedia de ABC Hope & Faith.
Carrera
Ted na so adolescencia y mocedá foi un activu deportista, corredor de tabla y trabayó de salvavides. Gracies al so bon físicu y rubiu porte de galán, empezó una carrera de modelu publicitariu, paralelu a ello estudió actuación, presentándose a diversos castings. En 1980 lléga-y el so primer gran oportunidá, integrándose al repartu de la esitosa sitcom Happy Days nel papel de "Roger Phillips" de 1980 a 1984. Depués de la cancelación de "Happy Days", foi parte regular del repartu de la yá consagrada serie The Love Boat de 1984 a 1986, nel papel del fotógrafu "Ace Covington". De 1986 a 1987 dio vida a Clay Fallmont n'otru ésitu de los ochenta: Dinastia.
La so carrera nel cine empezó en 1984 cola taquillera La vengación de los nerds, onde da vida al presumíu y discriminador "Stan Gable", presidente de la fraternidá Alpha Beta y enemigu acérrimo de los "Nerds". Gracies al ésitu de la película, representó a esti personaxe en 3 películes más de la famosa franquicia "Nerd", en 1987, 1992 y 1994. En 1991 tomu'l papel del vividor, pero risonderu y atentu Jefferson D'Arcy na esitosa serie televisiva Casáu con fíos hasta 1997, esti papel que-y dio fama nel mundu enteru.
Ted siguió trabayando como actor invitáu en distintes series de televisión, películes y mini-series dende los ochenta hasta l'actualidá, según tamién dio vida a distintos personaxes animaos en Cartoon Network. Del 2003 al 2006 trabayu na famosa comedia de situación Hope & Faith dando vida a Charlie Shanowski el padre d'una familia disfuncional y atipica, la so fía na ficción, Sydney Shanowski foi interpretada por Megan Fox de 17 años nesi entós.
Vida privada
Ta casáu cola actriz Gigi Rice dende 1991. Tienen 2 fíos, el mayor nació en 1991 y el postreru llámase, Beau Martin, nacíu'l 25 de mayu de 1994.
Küchendeutsch
Esta llingua criolla ta cerca de la estinción. Fálase sobremanera polos africanos que sirvieron a los sos amos coloniales cuando Namibia foi conocida como África del Suroeste Alemana, pero que nun aprendieron l'alemán estándar. Anguaño los sos falantes tamién utilicen l'alemán, l'inglés o'l afrikáans.
Ejemplo
Oraciones d'exemplu y los sos equivalentes n'alemán estándar:
Referencies
Susanne Mühleisen, Emil Schwörers Kolonial-Deutsch (1916)
HD 107148
Nun tien de confundir se cola estrella HD 108147, na constelación de Crux, que tamién alluga un planeta estrasolar.
Cinnyris pulchellus
La suimanga formosa, Cinnyris pulchella, (enantes emplazáu nel xéneru Nectarinia), ye una especie d'ave paseriforme de la familia Nectariniidae. Alcuéntrase nos trópicos sub-Saḥarianos n'África.
HD 107148
Sistema planetariu
El planeta, designáu HD 107148 b, ye un planeta xovianu con una masa mínimo equivalente al 70% de la de Saturnu. A diferencia de Saturnu, orbita muncho más próximu a la estrella, a namái un 26,9% de la distancia esistente ente la Tierra y el Sol. Arriendes d'ello, tien un curtiu periodu orbital de namái 48 díes. La órbita ye pocu escéntrica (y = 0,05 ± 0,17).
Cinnyris pulchellus
Descripción
Son aves paseriformes bien pequeñes que s'alimenten abondosamente de néctar, anque tamién atrapen inseutos, especialmente cuando alimenten les sos críes. El vuelu coles sos ales curties ye rápidu y direutu.
Unu o dos güevos son depositaos nun nial suspendíu nun árbol. Son pequeñes de tamañu, con namái 10 cm de llargu, a pesar de la llarga cola del machu reproductor que suma otros 5 cm. Tienen un picu delgáu de llargor mediu, curváu escontra baxo cola punta tubular, que s'afaen a la so alimentación de néctar.
El machu adultu ye de color verde brillante con una banda nel pechu mariellu y colloráu. Tien la cola llarga. La fema ye de color marrón verdosu percima y mariellu per debaxo.
Esta especie atópase nuna variedá de hábitats abiertos con dellos árboles, incluyendo sabanes y xardinos d'agospéu.
Subespecies
Entiende les siguientes subespecies:
Cinnyris regius
Cinnyris regius, (enantes emplazáu nel xéneru Nectarinia), ye una especie d'ave paseriforme de la familia Nectariniidae. Alcuéntrase en Burundi, República Democrática d'El Congu, Ruanda, Tanzania, y Uganda.
Descripción
Son aves paseriformes bien pequeñes que s'alimenten abondosamente de néctar, anque tamién atrapen inseutos, especialmente cuando alimenten les sos críes. El vuelu coles sos ales curties ye rápidu y direutu.
Subespecies
Entiende les siguientes subespecies:
Hutu
250px|miniaturadeimagen|El presidente de Burundi Pierre Nkurunziza. Hutu ye'l nome dau a unu de los trés grupos étnicos qu'ocupen Burundi y Ruanda. Los hutu son con muncho el grupu mayoritariu. El 90% de los ruandeses y el 85% de los burundeses son hutu. Culturalmente tratase d'una división artificial, basada más na clase social que na etnicidad, yá que nun hai diferencies llingüístiques o culturales ente los hutu y los demás grupos étnicos de la zona, principalmente los tutsi. Históricamente, sicasí, había diferencies físiques, principalmente nel altor mediu. Los hutu y los tutsi comparten la mayoría la mesma relixón y llinguaxe (la mayoría son católicos y d'idioma bantú). Dellos estudiosos señalen tamién l'importante papel que tienen los colonizadores belgues en crear la idea d'una raza hutu y una raza tutsi.
Los hutu llegaron a la rexón de los Grandes Llagos d'África alredor del sieglu I dc, moviendo a los twa. Los hutu yeren llabradores y apoderaron la zona con una serie de pequeños reinos hasta'l sieglu XV. Créese que nesa dómina entraron los tutsi na zona dende Etiopía y conquistaron a los hutu. La monarquía tutsi sobrevivió hasta'l fin de la era colonial nos años cincuenta, usando y codificando los gobernantes belgues la división étnica pa sofitar el so dominiu. Tres la cayida de la monarquía tutsi, la zona foi estremada en Ruanda y Burundi en 1962. Los tutsi, sicasí, permanecieron dominantes en Burundi ente que los hutu ganaron un ciertu grau de control en Ruanda.
Un aspeutu interesante d'estos trés grupos raciales ye la so estatura. Los twa son tradicionalmente baxos, los hutu tienen una estatura media y los tutsi son altos; anque en tiempos modernos l'encruz ente estos grupos ta amenorgando estes diferencies.
Los hutu, los tutsi y los twa falen el mesmu idioma. Dellos estudiosos caltienen que los hutu y los tutsi realmente nun son races o pueblos distintos, sinón distintos castes. Aparentemente fueron los colonizadores belgues quien crearon esta noción de dos races distintes.
Si un tutsi y un hutu tienen descendencia común el descendiente ye xubíu socialmente y consideráu tutsi.
HD 108147
HD 108147 (HIP 60644 / SAO 251899 / CD-63 757) ye una estrella na constelación de la Cruz del Sur de magnitú aparente +6,99. Alcuéntrase a 126 años lluz de distancia del Sistema Solar. Dende 2002 conozse la esistencia d'un planeta estrasolar n'órbita alredor d'esta estrella.
HD 108147 ye una nana mariella de tipu espectral F8V o G0V que la so temperatura efectivo, 6067 K, ye unos 300 K cimeru a la del Sol. Relluma con una lluminosidá un 87% mayor que la lluminosidá solar. El so radiu ye un 22% más grande que'l radiu solar, siendo la so velocidá de rotación de siquier 5,3 km/s. Tien una metalicidá —bayura relativa d'elementos más pesaos que'l heliu— más elevada que la solar nun 60% ([Fe/H] = +0,2). La so masa ye un 27% mayor que la masa solar y la so edá envalórase en 1980 millones d'años, daqué menos de la metá de la edá del Sol.
Nun tien de confundir se esta estrella con HD 107148, na constelación de Virgu, que tamién alluga un planeta estrasolar.
Sistema planetariu
El planeta estrasolar descubiertu en 2002, denomináu HD 108147 b, tien una masa mínimo equivalente al 40% de la de Xúpiter. Orbita mui cerca de la estrella, a namái un 10,4% de la distancia esistente ente la Tierra y el Sol. Arriendes d'ello, tien un curtiu periodu orbital de 10,9 díes. A pesar de tar tan próximu a la estrella, la so órbita ye considerablemente escéntrica (ε ~ 0,50).
Valdeprados
Valdeprados ye un conceyu d'España, na provincia de Segovia, comunidá autónoma de Castiella y Llión. Tien una superficie de 19,45 km².
Na llocalidá rodó la película Las ovejas no pierden el tren.
Símbolos
120px|left|Escudu de Valdeprados
L'escudu heráldicu y la bandera que representen al conceyu fueron aprobaos oficialmente la. L'escudu se blasona de la siguiente manera:
La descripción testual de la bandera ye la siguiente:
Kusunda
El kusunda ye una llingua aisllada falada por un amenorgáu grupu de persones en Nepal oriental. Solo foi descrita en detalle apocayá, y primeramente nun esistía demasiada información sobre esta llingua.
Distribución y hestoria
Mientres décades pensóse que'l kusunda taba en cantu de la estinción, con poques esperances de conocelo en detalle. El pocu material que podía axenciase de memoria a partir de persones que falaren la llingua suxuría que yera una llingua aisllada, anque por cuenta de la escasez de la evidencia consideróse que podría tar emperentado coles llingües sinotibetanas vecines.
Fonoloxía
El kusunda tien seis vocales, estes vocales formen dos conxuntos dixuntos al respective de la harmonía vocálica. Eso significa qu'una pallabra namái puede tener vocales del primer grupu harmónicu o del sengundo pero non de dambos simultáneamente. Sicasí, esta regla xeneral paez tener violaciones. Munches pallabres pueden ser pronunciaes con alófonos de dambos conxuntos, solo cuando apaecen consonantes uvulares la regla anterior vuélvese totalmente consistente (como en munches otres llingües). Les poques pallabres qu'amuesen consistencia con consonantes non-uvulares solo faen la distinción na pronunciación esmerada de les elicitaciones, lo cual suxure que'l kusunda taba en tránsitu de perder l'harmonía vocálica estricta que pudo tener el pasáu.
Nel cuadru anterior les vocales más zarraes (en colloráu) formen un conxuntu harmónicu y les vocales más abiertes (en verde) formen l'otru conxuntu harmónicu complementariu.
Kentaro Kawasaki
Kentaro Kawasaki (川崎 健太郎, ) ye un ex-futbolista xaponés.
HD 109930
HD 109930 ye una nana naranxa de tipu espectral K0V, una estrella de la secuencia principal que llogra la so enerxía de la fusión d'hidróxenu nel so nucleu. Más fría que'l Sol, la so temperatura ye d'aproximao 5095 K, siendo'l so lluminosidá en redol al 84% de la lluminosidá solar. Destaca pola so elevada metalicidá, con un conteníu relativo de fierro 2,60 vegaes mayor que'l del Sol, unu de los valores más altos conocíos. Dada la correllación esistente ente metalicidá y presencia de sistemes planetarios, les estrelles con una alta metalicidá son d'especial interés na busca de planetes estrasolares.
A 8,5 segundos d'arcu de HD 109930, esiste una acompañante de tipu K4 y magnitú +9,66. La estrella, denomada NLTT 31381 (G 13-50F), tien el mesmu movimientu propiu que HD 109930, polo que paez tar gravitacionalmente xunida a ésta. Si esti ye'l casu, la separación ente dambes estrelles ye de siquier 370 UA, unes 12 vegaes la distancia esistente ente Neptunu y el Sol.
A sketch of the vegetation of the Swan River Colony
Una esquisa de la vexetación de la Colonia del ríu Swan namái representa'l segundu intentu d'apurrir una flora de la colonia, la primera foi de Stephan Ladislaus Endlicher en 1837 Enumeratio plantarum, un trabayu en llatín del que namái se publicó ún. Poro, naquel momentu, munches especies ensin describir alcuéntrense pendientes de publicación, exemplu de la, agora difunta, familia Stylidaceae, señala Lindley qu'en "prodromus cuarenta y seis especies namái lleven el nome New Holland ... pero solo les del ríu Swan tien, a lo menos, cuarenta especies, y hai dalgunes de Barón Hugel que yo desconozo ". Trabayando principalmente coles coleiciones de James Drummond, Lindley pudo publicar alredor de 280 taxones nuevos, munchos de los cualos entá s'atopen al día.
Barbaggio
Barbaggio ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Victoriano Castellanos Cortés
Victoriano Castellanos Cortés foi empresariu mineru y políticu honduranu, vicepresidente ente 1860 a 1862, depués xubió como Décimu Presidente d'Hondures en 1862, tres la muerte del presidente José Santos Guardiola Bustillo.
Biografía
Foi fíu del señor Diego Ildefonso Castellanos y la señora Luciana Cortés y Tablada. Victoriano Castellanos de neñu recibió la so educación católica y de primeres lletres, por aciu la so mentor el cura párroco Pedro Antonio Pineda. Casóse en 1828 con María Ana Milla Castejón, hermana del Xeneral José Justo Milla, el llicenciáu José Santiago Milla y el llicenciáu Juan Esteban Milla. Castellanos, foi un empresariu mineru yá que denuncio la Mina "San Ándres de la Nueva Zaragoza" atopada nel güei Conceyu de La Unión (Copán); esplotar con medios rudimentarios de amalgamasión de la dómina. Depués internóse nel ambiente político nacional.
En fecha 3 de febreru de 1860 foi electu vicepresidente de la nación, siendo'l Presidente'l Xeneral José Santos Guardiola, quien foi asesináu en Comayagua un 11 de xineru de 1862 pola so propia guardia Presidencial en complicidá col traidor Mayor de plaza Pablo Agurcia. El señor Victoriano Castellanos tomu les riendes del gobiernu, un 4 de febreru del mesmu añu, na Villa de Guarita, güei conceyu del Departamentu de Lempira cuando provenía de la república d'El Salvador y treslláu la capital a Santa Rosa, la so casa de gobiernu taba asitiada esquina opuesta col Mercáu Municipal Central, llau Norte; anque agora dizse ye propiedá del señor Luis Toro, heredándola los sos fíos dempués. N'otra casa de propiedá del señor Castellanos agospiáronse los miembros de la cámara llexislativa. Dempués de Santa Rosa, la capital treslladar a Comayagua.
Mientres el so Gobiernu Provisional
El 3 de marzu de 1862, llega a oyíos del Presidente Castellanos, que'l senador y Xeneral José María Medina Castejón, tien barruntos d'un axente unviáu pol xeneral Rafael Carrera y Turcios ta detrás de la muerte de José Santos Guardiola Bustillo, asocedíu na ciudá de Comayagua, fechu pol cual, el Presidente Castellanos camuda la capital del estáu a Santa Rosa de Copán; el xeneral Medina confirma la presidencia de Victoriano Cortés Castellanos.
En fecha 7 de marzu de 1862, don Victoriano Castellanos Cortés ordena que s'emita'l Decretu Presidencial pa convocar a l'Asamblea Llexislativa, pal 10 d'abril de 1862, na ciudá de Santa Rosa de Copán na qu'él ta presente. Na mesma ciudá de Santa Rosa, el Presidente funda una "Escuela de Música" y el 19 de marzu de 1862 funda una "Escuela de Neñes".
El 25 de marzu de 1862 El Presidente Castellanos, realiza'l "Tratáu de Paz y Amistá" un pactu d'asistencia militar, col gobiernu d'El Salvador nel que'l Xeneral Gerardo Barrios, sale beneficiáu contra Guatemala.
Pal 7 de mayu de 1862, el señor don Victoriano Castellanos Cortes y la Cámara Llexislativa constituyente emitieron el DECRETU Non. 3 nel cual otorgar el Títulu de "REPÚBLICA" al país, en consecuencia llamárase REPÚBLICA D'HONDURES, dexando de denominase “Tao d'Hondures”.
El gobiernu de Castellanos y el gobiernu d'El Salvador nel cual el Xeneral Gerardo Barrios tomó un préstamu de 10.000 pesos. Por Decretu Nᵘ21/1862 mesmes pa la fabricación de monedes de cobre o "macuquinas" (monedes ellaboraes a martiellu en relieve). Foi'l canon d'aterrizaxe nos puertos y los derechos d'importación impunxéronse dempués de Tonage de bébores alcohóliques. El Poder Lexislativo y el Poder Xudicial prohibió l'adopción d'un emplegu remunerado nel executivu. Emítese un Decretu que penaliza les sanciones pa la especulación del mercáu de valores y malversación de fondos. El gobiernu de los deldores del impuestu predial y desamortización nuna puya.
El 15 de xunu de 1862, Victoriano Castellanos Cortés, camuda la capital del so gobiernu de Santa Rosa de Copán a la ciudá de Comayagua.
El 25 de xunu de 1862, emítese un fallu d'un Tribunal d'Arbitraxe Internacional, por cuenta de los discutinios colos ciudadanos británicos, que reclamen les Islles de la Badea y qu'en derechu son parte del territoriu hondureñu.
El 5 de setiembre de 1862 Castellanos realiza un viaxe a la ciudá de Tegucigalpa por motivos gubernamentales. Más tarde axúntase colos representantes del gobiernu nicaragüense señores Tomes Martínez Guerrero, Pedro Zeledón Mora, quien visitaron al presidente Castellanos con cuenta d'esponer "La Propuesta d'una comunidá internacional ente los dos países.
Castellanos foi visitáu por George Benvenuto Mathews na so condición de representante autorizáu de la reina Victoria I del Reinu Xuníu, siempres col asuntu de les Islles de la Badea y pa realizar otros asuntos.
Amás n'el so gobiernu creóse'l Departamentu d'Islles de la Badea, la construcción de centros educativos na ciudá de Danlí, El Paraísu y Tegucigalpa; tamién importó granes de la planta del tabacu de Cuba.
El señor Victoriano Castellanos Cortés bien enfermu deposita'l gobiernu en manes de Francisco Montes, de quien lo recibía enantes; Castellanos finaría'l 11 d'avientu de 1862, los sos restos fuelguen na Catedral de Comayagua.
Barrettali
Barrettali ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Labastide-sur-Bésorgues
Labastide-sur-Bésorgues ye una comuña francesa del departamentu d'Ardèche, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Takeshi Hamada
Takeshi Hamada (濱田 武, ) ye un ex-futbolista xaponés.
Labatie-d'Andaure
Labatie-d'Andaure ye una comuña francesa del departamentu d'Ardèche, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Tutsi
250px|thumb|right|Huérfanos en Kigali. Los tutsi ye unu de los trés pueblos nativos de les naciones del África Central, Ruanda y Burundi. Considérase-yos un pueblu camíticu.
Nel idioma kinyarwanda el términu tutsi ye de númberu indetermináu: el singular ye batutsi (un solu tutsi), ente que'l plural (más d'un tutsi) ye watutsi (ésti ye l'orixe del baille watusi).
Los tutsi son l'últimu pueblu que llegó a asitiase en Ruanda y Burundi. Habitantes nativos yeren los twa (o watwa), un pueblu pigméu. Los hutu (wahutu), un pueblu bantú, llegaron ende y apoderaron a los twa. Más tarde, los tutsi inmigraron y apoderaron tanto a los hutu como a los twa, estableciendo reinos qu'ellos apoderaben. Los tutsis yeren pregueros esto permitió-yos tener ésitu políticamente. Un aspeutu interesante d'estos trés grupos raciales ye la so estatura. Los twa son tradicionalmente baxos, los hutu tienen una estatura media y los tutsi son altos; anque en tiempos modernos l'encruz ente estos grupos ta amenorgando estes diferencies.