cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Reinu d'Essex
Xeografía
El relieve d'Essex ye nidiu con una cadena de llombes de non más de 100 metros nel norte y oeste que baxa en direición del mar, la mayor parte del territoriu atopar no que güei conocemos como cuenca sedimentaria de Londres. Na zona sur y esti atopábense abondosos marismas nos estuarios de los ríos y na recortada mariña del Mar del Norte. De norte a sur taba l'estuariu del Stour y l'Orwell, y ente este y l'estuariu del Colne y el Blackwater atopábase la península de Tundiring (Tendring), nella'l cabu de Nasse (The Naze) yera l'estremu más oriental d'Essex, y cerraba les marismas de Hamford Water. Tamién en Tendring atopábase'l distritu de Eadulesvanessa (The Sokens), que nel sieglu X recibieron los sos habitantes unos privilexos daos pol rei Athlestan. Nel gran estuariu de Colne-Blackwater esta la islla de Meresai (Mersea) que taba habitada nel periodu saxón. Al sur la península de Daenenge (Dengie), partida pol estuariu del ríu Crouch onde s'atopaba la zona de mayores güelgues coles islles de Foulganaessa (Foulness), Wallasea, Potton y Rushley que formaben un entrevesgáu conxuntu de marismas, barraqueres y güelgues deshabitados. Al sur finalmente abríase'l gran estuariu del Támesis, y n'el so riberes establecieron los primeros y más populosos asentamientos saxones, dende Wacheling (Wakering) hasta Berecing (Barking), y tamién s'atopaba la islla de Caningaege (Canvey), habitada polos saxones y na qu'introducieron la ganadería ovina. Enfusándose pol Támesis escontra l'interior de Britania, ente Canvey y les güelgues del Mardyke atopábase la península de Vange, la tierra de lloa Vangeringas y más al interior na confluencias del Roding y el Lea col Támesis, les marismas de Berecing que llegaben hasta Lundewic (Londres).
Les llombes del Norte y l'oeste son formaciones de creta blanca de baxu altor, les más prominentes son les del oeste, conocíes como The Chilterns o Chiltern Hills. Les zones al oeste de la vía romana yeren abondoses en montes, de la estensa masa montiego d'Essex ta güei bien menguada entá se caltienen zones como'l Monte de Epping, el Monte de Hainault y el Monte de Hatfield. D'oeste a este los principales ríos yeren los afluentes del Támesis el Colne (que faía de frontera occidental), el Lea (dixebraba Middlesex d'Essex puramente dichu), y el Roding. Y los que desaguaben nel Mar del Norte, Cough, Chelmer, Blackwater, Colne y Rother.
Población y Llocalidaes
Los saxones vivíen, polo xeneral, en pequeñes aldegues tremaes en redol a otres un pocu más grandes que faíen de mercáu asitiaes cerca de ríos o cruces de caminos, nin siquiamente habitaron con frecuencia les ciudaes romanes presistentes, namás que p'asitiar nella dalguna guarnición militar aprovechando les sos muralles. Por ello en Essex les ciudaes son rares, a pesar de que nel so territoriu tuvieron dos de les ciudaes romanes más populoses, Londinium (Londres) y Camulodunum (Colchester). Tampoco Essex foi un reinu bien populosu, nel Tribal Hidage del reinu de Mercia, atribuyir a Essex solo 7.000 hides, los mesmos qu'a los reinos Sussex, Lindsey, Magonsaete o Hwicce, y bien per debaxo de los 15.000 de Kent, los 30.000 d'Estanglia o Mercia, y los 100.000 de Wessex.
Daqué paecencia asocede con Camulodunum, considerada la ciudá más antigua d'Inglaterra, la capital tribal de los Trinovantes y más tarde espolletar Colonia Claudia Victricensis, foi abandonada a lo llargo del sieglu V, los saxones usaron les sos muralles pa establecer el puestu militar de Colnecaestre (del que deriva'l so actual nome de Colchester) y posiblemente el centru comercial del valle del Colne. Más escura ye la historia de Chelmsford, la Caesaromagus romana, según dellos autores foi'l fallíu intentu d'una ciudá planiada pa ser capital de Britania en sustitución de Londinium como paez indicar el so prefixu Cesar-, los edificios que se llegaron a construyir fueron la base pa un puestu militar saxón nel pasu del ríu Chelmer, onde provién el so nome de Chelmerboltun (villa del pasu del Chelmer) o tamién de Ceolmaer's ford (el fuerte de dalgún caudiellu llamáu Ceolmaer). Wæclingacaester,la romana Verulamium y l'actual St Albans, sicasí si tuvo una ocupación continua nel tiempu, asitiada nun estratéxicu encruz de víes romanes, yá a finales del sieglu V yera sede d'un monesteriu, pero la so verdadera crecedera dar mientres el dominiu de Mercia, cuando Offa funda l'abadía de St. Albans nel 793. Tamién de fundación romana ye Ythanceaster (Othona, Brandwell-on-Sea), una fortificación perteneciente al litus saxonicum, dientro de les sos muralles foi fundáu un monesteriu nel 654. Otros llugares de cierta importancia fueron los puertos de Herewic (Harwich), nel estuariu del Rother y de situación privilexada pal comerciu con Estanglia, Maeldun (Maldon), puertu nel esturio del Blackwater y principal salida al mar del territoriu de los Daenningas.
Sieglu VI. Dominiu de Kent
La colonización saxona d'Essex diose pacíficamente a lo llargo de tol sieglu VI, el territoriu despoblado a lo llargo de los sieglos IV y V yera un bon llugar, colos sos montes y marismas, pal tipu d'asentamientu al que taben acostumaos los clanes saxones y nun supunxo lluches nin enfrentamientos colos pocos habitantes britanos que pudieren quedar na zona. Ye probable que Eormenric de Kent, fuera quién empezara a forxar el Reinu d'Essex, y delles teoríes apunten a qu'Æscwine (nome d'orixe xutu) podría ser nomáu por él como rexente de los territorios al norte del Támesis. El fíu de Eormerico, Ethelberto de Kent, siguió cola hegemonia del reinu xutu sobre los sos vecinos, la rellación con Essex aumentó cuando la so hermana Ricula (o Ricola) casóse con Sledd, supuestamente fíu de Æscwine, que xube al tronu escontra'l 587. Anque les conocencies sobre'l reináu del saxón son escasos, la supremacia del bretwalda xutu sobremanera'l sureste de la islla ta comprobáu por diversu fontes. De Sledd tiénense poques referencies históriques, solo la so mención en delles xenealoxíes, pero la mayoría de los autores apunten a que de xuru foi él el primer rei d'Essex. El socesor de Sledd, Saeberto, ye conocíu pola crónica de la Misión gregoriana que llevó a Agustín de Canterbury a evanxelizar a los paganos británicos unviaos pol papa Gregorio I Magno nel 597. La conversión del rei de Kent estendió la misión a los territorios nos qu'exercía'l so dominiu, ente ellos el Reinu d'Essex, al que nesos momentos pertenecía la rexón de Middlesex y Londres onde taba la capital del reinu. D'esta miente Agustín nel 604 ordenó obispu de Londres a Melito de Canterbury (Mellitus o San Melitón), unu de los miembros de la misión, siendo esti postreru l'encargáu d'evanxelizar a los saxones. Beda narra la conversión del rei Seberto nel so Historia Ecclesiastica gentis Anglorum, igualmente nes ASC (Anglo-Saxon Chronicles), na entrada del añu 604 falar d'esti episodiu. A pesar de la mención al rei saxón ye Ethelberto de Kent el que siguía exerciendo'l mandu, como demuestra un charter nel cual garantiza tierres a Melito, Obispu de Londres, pa fundar un monesteriu en Tillincgeham (Tilligham, Essex)
Sieglu VII. Paganismu y Cristianismu
Dos nuevos reis xuben al tronu d'Essex, Sighere (fíu de Sigeberto), que representa al partíu paganu qu'abandonó'l cristianismu al considerar que la peste foi un castigu de los dioses paganos y Saebbi (fíu de Sewardo) representante del partíu cristianu, el primeru de xuru en Essex Oriental y el segundu en Middlesex. La rivalidá ente dambos reis daría la oportunidá a los reinos vecinos a intervenir na política del reinu. Saaebbi va buscar el sofitu en Wulfhere de Mercia, Jaruman, l'obispu de Mercia (en Repton), unvia una misión a reconvertir a los saxones d'Essex qu'habíen apostatado mientres la plaga, y Wulfhere noma un nuevu obispu de Londres, Wine, entrando esta diócesis na so esfera d'influencia. Nel partíu contrariu taba Egberto I de Kent, que controlaba Suth-gue (Surrey), y sofitaba a Sighere, pero'l rei de Kent fina nel 673, entós Wulfhere entra en Surrey y noma a Frithuwold, sub-rei de Suther-gue sol dominiu de Mercia, anque muerre puestu y asocéde-y el so fíu Frithuric nel 675. Hlothhere de Kent na so llucha contra Mercia y en sofitu de Sighere invade Surrey y toma Londres escontra'l 680, pero una nueva fuercia entra nes disputes, el príncipe Caedwalla de los Gewissae, exiliáu de la so patria asitiar nel monte de Andred y dende ellí atacó Sussex, anque pudo ser repelido polos earldomen del reinu, el so siguiente oxetivu ye Surrey, qu'invade ya inclusive avanza sobre Kent debilitáu pola llucha ente Hlothhere y el so sobrín Eadric. Caedwalla toma Kent nel 686, siendo yá rei de Wessex y pon nel tronu al so hermanu Mul. Sighere camuda de patrón y toma como proteutor a Caedwalla, cuando Kent remóntase y maten a Mul, Caedwalla entra de nuevu, afara'l reinu y poner sol gobiernu de Sighere nel 687. Pero finalmente nel 688 dos fechos van inclinar la balanza escontra'l partíu pro-merciano de Sebbi: Caedwalla dexa la islla pa dir de pelegrinación a Roma, onde muerre a la edá de 33 años, igualmente'l so defendíu Sighere muerre esi mesmu añu. D'esta miente Surrey, Middlesex y Kent Oriental cayen sol dominiu de los reis de Mercia, que los dexen nes manes de Saebbi d'Essex, que fai a los sos fíos Suebhardo y Sueberto sub-reis de Kent Oriental. Mientres en Kent xube al tronu Oswine, qu'acepta tamién la hexemonía de Mercia. A Saebbi atribúyese-y la construcción de la primera Abadía de Westminster, y el deséu de dedicase a la vida monástica polo qu'abdica nel 694 nel so fíu Sigeheard, que comparte'l gobiernu col so hermanu Suefredo, y entra nun monesteriu, anque muerre pocu dempués nel 695, foi soterráu na antigua catedral de San Pablo en Londres, onde foi reverenciado como santu.
Sieglu VIII ya IX. Mercia, Wessex y Viquingos
El reináu conxuntu de los hermanos Sigeheard y Suebredo, tanscurrió ensin demasiaos incidentes ente'l 694 y el 709, namái la disputa con Ine de Wessex al recibir abellugu en Essex los sos rivales al tronu, sicasí'l conflictu resolver de forma apautada nel Sínodu de Brentford, pol cual los rivales de Ine fueron espulsaos d'Essex, mientres el rei de Wessex prometía nun atacar a los saxones orientales. De Sigeheard solo tiense un charter incompletu en San Pablo de Londres nel cual Sigeheard acordies con Cenred de Mercia confirma la compra de Fulham pol obispu de Londres Waldhere al so homónimu de Hereford, Tyrhtel. De Suebredo tenemos trés, unu alcontráu en Nazeig, otru na península de Degie y el postreru en Twickenham. Nun se sabe cuando aportó al tronu, pero sábese que'l fíu de Sigeheard, Offa, foi acomuñáu al tronu del so padre, sicasí prefiriendo la vida monástica, abdicó pa colase a Roma col rei Cenred de Mercia y entrar nun monesteriu nel 609.
Con descendientes de Cenred en Mercia, Ceolred, Ethelbaldo y sobremanera Offa, Mercia convertir nel estáu hexemónicu d'Inglaterra a lo llargo de tol sieglu VIII y los reis d'Essex convertir en sub-regulus de los monarques mercianos. Selredo, perteneciente a una caña llateral de la familia real apuerta al tronu (709-746), pero yá nun controla la zona occidental del reinu, Middlesex y los territorios al oeste del Lea pasen definitivamente a Mercia, d'esta miente Londres, la capital d'Essex convertir nel puertu principal de Mercia y una de les sos ciudaes principales. Ente 715 y 738, Suefberto, de parentescu desconocíu con Selredo, comparte con este'l tronu, anque posiblemente fuera un dux nomáu por Ethelbaldo pa Middlesex. D'el socesores de Selredo, Suithredo (746-758), Sigerico (758-798) y Sigeredo (798-812), apenes se tienen datos, a cencielles polos diplomes puede vese que son los reis de Mercia direutamente los que dean les tierres d'Essex y tan solo atópense alloñaes menciones de los reis nativos. Nel 812 Coenwulf de Mercia mengua entá más la importancia d'Essex, pos degrada a Sigeredo de rex a dux, perdiendo Essex la dignidá de reinu y pasando a ser una provincia de Mercia.
Egberto de Wessex, na Batalla de Ellandun acaba cola hegemonia de Mercia nel 825, el so fíu Ethelwulfo cola sobre los reinos orientales, conquista Sussex, Surrey y Kent. Finalmente conquista Essex y depon a Sigeredo. Toos esos territorios unificaos formaron el sub-reinu de Kent & Sussex rexíu dende Canterbury, anque posiblemente, Essex va incorporase direutamente en Wessex.
A partir del 870 los ataques viquingos a les mariñes anglosaxones fueron continuos, Alfredo'l Grande de Wessex tien de faer frente a la invasión danesa y consigue detener la meyora danesa nel 871, anque Guthrum el líder de los daneses siguió controlando l'este de la islla (Northumbria, Estanglia y parte de Mercia incluyida Essex). Nel 874 los daneses ruempen la paz y ataquen de nuevu a Alfredo, los enfrentamientos duren hasta'l 878, cuando los saxones venecen na Batalla de Ethandun. Los daneses apuerten a retirase a los sos territorios iniciales ya inclusive deciden bautizase, siendo'l mesmu Alfredo'l padrín del rei Guthrum, yera un xestu importante, qu'indicaba la intención de los daneses de ser aceptaos dientro de la política saxona, el mal llamáu Tratáu de Wedmore, porque nun esistió nengún documentu escritu de tal tratáu, determinaba que Essex (incluyida Londres y Middlesex) taba dientro del territoriu danés. Pero de nuevu'l daneses nel 884 intenten conquistar Wessex, y de nuevu los saxones llogren refugar a los viquingos. Finalmente'l conflictu resolver cola Paz d'Alfredo y de Guthrum, qu'amenorgaría'l reinu danés de la paz anterior, y d'esta miente Londres y los territorios al oeste del Lea volvian a manes saxones, anque non Essex. Nun foi hasta'l 918 cuando Eduardo'l Viejo, reincorpora Essex al reinu saxón, el futuru reinu d'Inglaterra.
Pelecanus occidentalis
.
Pelecanus occidentalis ye una especie d'ave de la familia de los pelícanos (Pelecanidae) que se da n'América dende'l sur de los Estaos Xuníos (ye'l ave símbolo de Louisiana) hasta l'Amazonia.
Subespecies
La especie subdivídese en cinco subespecies:
Giro d'Italia Femenín 2019
La 30ª edición del Giro d'Italia Femenín (oficialmente: Giro d'Italia Internazionale Femminile o también conocido como Giro Rosa) foi una carrera ciclista per etapes celebrada ente'l 5 al 14 de xunetu de 2019 con entamu na llocalidá de Cassano Spinola y final na ciudá d'Udine n'Italia. La carrera tuvo xebrada en 10 etapes percorriendo un total de 922,2 km.
La carrera foi parte del UCI WorldTour Femenín 2019 como competición de categoría 2.WWT del calendariu ciclista de máximu nivel mundialm, siendo la décimu cuarta carrera de dichu circuitu. Como na edición anterior, la vencedora foi la neerlandesa Annemiek van Vleuten del Mitchelton-Scott. Acompañáronla nel podiu la tamién neerlandesa Anna van der Breggen del Boels-Dolmans y l'australiana Amanda Spratt, compañera d'equipu de van Vleuten.
Clasificaciones finales
La clasificaciones finales amuésense darréu:
Ciclistas participantes y posiciones finales
Lleenda:
UCI WorldTour Femenín
El Giro d'Italia Femenín dio puntos para el UCI WorldTour Femenín 2019 y el UCI World Ranking Femenín, incluyendo a toles corredores de los equipos nes categoríes UCI Team Femenín. Les siguientes tables amuesen el baremu de puntuación y les 10 corredores qu'algamaron más puntos:
Pasaia
Pasaia ye un conceyu de la provincia vasca de Guipúzcoa (España).
Cotinga maynana
Cotinga maynana, tamién denomináu munami, cotinga turquesa, cotinga golipúrpura y cotinga de gargüelu lila''', ye una especie d'ave paseriforme de la familia Cotingidae que vive en Suramérica.
Distribución y hábitat
Los sos hábitats naturales son les árees pantanoses o inundables de les selves húmedes tropicales de rexones baxes, per debaxo de los 500 m d'altitú. Permanez n'en el dosel del monte.
Descripción
Mide 19 cm de llargor. El plumaxe del machu ye azul turquesa, nel gargüelu presenta un parche color púrpura. Nes nales, les primaries son negres, los intercisos blancos y los cantos de les coberteres azules. La cola ye azul percima y negra per debaxo. La fema presenta l'envés de color azul buxu con escames color ante claro; el pechu y la parte cimera del banduyu son de color ante abuxáu col centru de les plumes más escuru; so la cola y so les ales presenta color canela y estrémase pol color amarellentáu de los güeyos.
Alimentación
Aliméntase de frutos, especialmente de plantes de la familia Loranthaceae.
Ormaiztegi
Ormaiztegi ye un conceyu de la provincia vasca de Gipuzkoa (España).
Guinzeling
Guinzeling ye una comuña francesa del departamentu de Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Encinas de Arriba
El so términu municipal ta formáu por un solu nucleu de población, ocupa una superficie total de 8,78 km² y según los datos demográficos recoyíos nel padrón municipal ellaboráu pol INE nel añu, cuenta con una población de habitantes.
Historia
La so fundación remontar a la repoblación efectuada polos reis de Lleón na Edá Media, denominándose entós Ezinas y quedando integráu nel cuartu de Allende el Ríu de la xurisdicción d'Alba de Tormes, dientro del Reinu de Lleón. Cola creación de les actuales provincies en 1833, Encinas de Arriba quedó encuadráu na provincia de Salamanca, dientro de la Rexón Lleonesa, formando parte del partíu xudicial d'Alba de Tormes hasta la desapaición d'ésti y la so integración nel de Salamanca.
Vèze
Vèze ye una comuña francesa del departamentu de Cantal, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Segura
Segura ye un conceyu de la provincia vasca de Guipúzcoa (España).
Guntzviller
Tien una población de y una superficie de  km².
HL Tau 76
HL Tau 76 (V411 Tau / WD 0416+272 / EGGR 265) ye una nana blanca na constelación de Tauru asitiada a 154 años lluz de distancia del Sistema Solar. De tipu espectral DAV5, la so temperatura efectivo ye de 11.440 K. La so masa ye de 0,575 mases solares y la so lluminosidá equival a un 0,39% de la lluminosidá solar. El so radiu ye un 1,62% del radiu solar.
HL Tau 76 ye una nana blanca pulsante del tipu ZZ Ceti. Afayóse por Guillermo Haro y Willem Jacob Luyten en 1961, siendo la primer nana blanca variable reparada, cuando en 1968, Arlo O. Landolt atopó que'l so rellumu fluctuaba con un periodu de 749,5 s o 12,5 minutos. Como n'otres variables ZZ Ceti, la so variabilidá provién d'ondes de gravedá non-radiales dientro de la estrella. Observaciones y analises posteriores dexaron atopar 43 maneres normales de pulsación, con periodos que van dende 380 a 1390 s. El periodu de rotación de la estrella ye de 2,2 díes.
HL Tau 76 nun tien de confundir se cola tamién estrella variable HL Tauri o HL Tau, estrella T Tauri de nome similar.
Clara Santiró Font
'''Clara Santiró Font''' (Barcelona 1931, Valencia 2007), escritora en valencianu de cuentos infantiles.
Biografía
Nació n'agostu de 1931 en Barcelona, fía d'un carpinteru, Lluís Santiró Terés, que trabayaba nel Parque d'Artillería, y de Carmen Font Vallès, orixinaria de Castellón. Los primeros años de la so infancia pasar nel barriu de Sant Gervasi de la ciudá Condal, xunto cola so hermana Carmen y los sos padres, hasta que al españar la guerra del 36 tou tresmanar pa la familia.
Al rematar el conflictu bélicu'l padre foi encarceláu nun campu de concentración y tres la so lliberación foi despidíu del so trabayu dientro de los procesos de “depuración” que se llevaron a cabu na dómina franquista. Ye por esta razón que la familia decide unviar les fíes a valencia, ciudá na que Carmen Font Vallès tenía familiares. Les esperiencies vivíes por Clara mientres esti viaxe, que realizaron en tren, quedaría reflexaes nuna de les sos obres inédites hasta'l día de la so muerte, el cuentu tituláu “Aquell tren…, aquella estació…”.
Al llegar a Valencia hai d'empecipiar una nueva vida, incluyendo una nueva forma d'espresase, yá que, hasta esi momentu, el catalán fuera l'únicu idioma qu'había estudiáu y utilizáu y d'equí p'arriba tenía qu'aprender a lleer y escribir namái en castellán, dexando'l so idioma maternu ente les alcordances de la infancia.
Tres los sos estudios primarios, cursó estudios de mecanografía i taquigrafía pa poder trabayar como secretaria, pero tres unos meses trabayando como tal nuna empresa y ganando un sueldu mínimu, pasó a trabayar como empaquetadora de güevos nuna empresa llamada “El mio campu”, onde realizando esti trabayu cobraba cuasi'l doble que como secretaria.
Ye nesti nuevu trabayu onde conocería al que se convertiría en 1954 n'home y compañeru mientres el restu de la so vida, Florencio Sánchez, un emigrante de Blanques, provincia de Teruel.
Tres un tiempu tratando de salir alantre'l nuevu matrimoniu treslladar a Blanques, onde empecipiaron un proyeutu empresarial pa montar una granxa de coríos, na qu'invirtieron parte de les tierres y de los recursos de Florencio. Ye nesta etapa de residencia en Blanques na que se produz la nacencia de los sos trés primeros fíos, María Luisa, Tomás y Amalia.
En 1961 y en viendo la imposibilidá de siguir alantre viviendo en Blanques, deciden volver a Valencia, estableciendo la so residencia nun nuevu barriu qu'empezaba a formase llamáu barriu de San Marcelino, que naquellos momentos solo cuntaba con unos poques cases construyíes pol arzobispu de Valencia, Marcelino Olaechea, p'allugar a les families ensin llar y que más tarde s'utilizaría pa dar cabida a aquelles families que perdieren les sos cases cola riada del Turia de 1957, y que s'allugaba más allá de la Cruz Cubierta, que tradicionalmente marcaba'l final del términu municipal de Valencia pel sur.
Esti nuevu mundu, anguaño desapaecíu, ente Valencia que crecía rápido mientres los años 60 del sieglu XX y un mundu rural vivu pero en retrocesu, una güerta (absorbida por esta espansión) llena d'hestories y lleendes que sirvieron d'inspiración pa dos de los sos más conocíos cuentos: “Els dos gegants de Sant Marcel·lí” y “El gripau”, según una obra inda inédita titulada “El directe de Colàs”.
Tamién por esa dómina y en parte de resultes del so tratu colos neños, empezó una etapa como “cuentacuentos”, y de ende pasó a escribir los sos primeros llibros de cuentos.
Foi una gran collaboradora cola Asociación de Vecines y Vecinos del barriu de San Marcelino, de la cual yera socia, polo que parte de les sos obres fueron presentaes nos locales d'esta asociación.
Nel añu 2005 diagnosticáron-y un cáncer contra'l que tuvo lluchando hasta que finalmente en marzu de 2007 morrió d'esta enfermedá. Mientres les sos llargues estancies nel hospital La Fe de Valencia, nun dexó d'escribir, de fechu una de les sos obres, “Mil tretze”, escribir mientres una d'estos periodos de convalecencia hospitalaria, y compaxinada esti entretenimientu lliterariu con actividaes p'animar a otros enfermos hospitalizaos, lleéndo-yos los sos cuentos o participando na actuación d'otros voluntarios.
Obra lliteraria
Como diximos enantes parte de los sos cuentos son un reflexu de la so propia esperiencia vital, “Aquell tren….aquella estació…” qu'amás tien l'interés de que los fechos que se narren son sucesos reales, frutu de les alcordances de la mesma autora, magar ser unu de les sos primeres obres llevar a cabu la so primer publicación como parte del llibru tituláu: “Homenatge a Clara Santiró. Una dona singular”, llibru que l'Asociación José Luis Sampedro pa la Salú y la Cultura, editó en 2008, sobre la so biografía, por considerala un exemplu pa otros enfermos, por encarar la so enfermedá con un estáu d'ánimu que-y dexó encarar la y superala, magar que finalmente pudo con ella. El llibru foi presentáu'l 25 d'abril de 2008 nel llocal de Xunir Musical L’Horta de Sant Marcel·lí”.
Esti llibru recueye trés obres inédites de Clara Santiró, dos cuentos y un poema. El cuentu “Aquel l tren ..., aquella estación...”; “Marieta”, que ye un cuentu que recueye'l final que Clara Santiró escribiera a unu de los rellatos curtios d'Isabel-Clara Simó, tituláu “La Semeya” y que forma parte del llibru “Dones”. Y d'últimes un poema qu'escribió'l 11 de marzu de 2004, día del atentáu de Madrid, nel que refuga la guerra, y que titula “Ferida de guerra”.
Les siguientes pobras escrites y publicaes fueron:
Concursos Lliterarios 2019 n'asturianu
A lo llargo del añu 2019 entamáronse, como ye vezu, dellos consursos lliterarios n'asturianu de diversu calter. Los autores qu'algamaron los premios principales son:
Vezels-Roussy
Vezels-Roussy ye una comuña francesa del departamentu de Cantal, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Decas Generum Novorum
Decas Generum Novorum (embrivíu Dec. Gen. Nov.) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol botánicu, pteridólogu, y micólogu francés Étienne Pierre Ventenat. Espublizóse nel añu 1808 col nome de Decas Generum Novorum, aut Parum Cognitorum ....
Islla Air Force
La islla Air Force o islla de la Fuercia Aérea ye una de les islles del Archipiélagu árticu canadiense alcontrada na cuenca Foxe, frente a la mariña suroeste d'islla de Baffin, a unos 20 km; al oeste tien a unos 12 km la islla del Príncipe Carlos y daqué más al norte la Islla Foley Tien una superficie de 1.720 km² y ta despoblada.
Alministrativamente, forma parte de la Rexón Qikiqtaaluk del territoriu autónomu de Nunavut, Canadá.
La esistencia de la islla foi conocida per primer vegada en 1948 —al igual que les vecines islles del Príncipe Carlos y Foley— nun vuelu d'un Avro Lancaster de la Real Fuercia Aérea Canadiense (RFAC), pol miembru de la tripulación, Albert-Ernest Tomkinson. La islla foi nomada asina en reconocencia al papel de la RFAC el papel del descubrimientu de les islles del Árticu canadiense.
Gallegos
Gallegos puede facer referencia a:
Tamién pue referise a los siguientes topónimos:
Amás, pue facer referencia a:
Haboudange
Haboudange ye una comuña francesa del departamentu de Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Islla Coburg
La islla Coburg ye una de les islles del archipiélagu árticu canadiense, asitiada al norte de Canadá, perteneciente al grupu de les Islles de la Reina Isabel. Alministrativamente, forma parte del territoriu autónomu de Nunavut. Atópase na boca oriental del Jones Sound, en cantu de badea Baffin, nel Estrechu Lady Ann, al norte d'Islla Devon y al sur d'islla Ellesmere. Tien una superficie de 344 km².
Soraluze
Soraluze ye un conceyu de la provincia vasca de Gipuzkoa (España).
Islla Coburg
Naturaleza
En 1990, los habitantes de Fiordu Grise y l'asociación de tramperos y cazadores encamentó qu'islla Coburg y la so contorna fueren protexíos como Área Nacional de Vida Montesa. L'Área nacional de vida montesa Nirjutiqavvik («National Wildlife Area») foi creada oficialmente'l 30 d'agostu de 1995.
Islla King Christian
La islla Rei Christian (n'inglés: King Christian Island) ye una de les islles del archipiélagu árticu canadiense, parte del grupu de les islles Sverdrup, que forma parte de la mesma del archipiélagu de les islles de la Reina Isabel (Queen Elizabeth Islands), nel territoriu de Nunavut, al norte de Canadá. Atópase nel océanu Árticu, a 13,5 km de la mariña suroeste de la islla Ellef Ringnes, tando dambes separaes pol estrechu Danés (Danish Strait).
La islla tien una superficie de 645 km² (61ª del país y 43ª de Nunavut)
Vic-sur-Cère
Vic-sur-Cère ye una comuña francesa del departamentu de Cantal, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Decas plantarum rariorum horti upsaliensis
Decas plantarum rariorum horti upsaliensis (embrivíu Dec. Pl. Horti Upsal.) ye un llibru ilustráu con descripciones botániques editáu pol naturalista suecu, Carlos Linneo el Mozu. Espublizóse nel añu 1762-1763, col nome de Decas Prima [Secunda] Plantarum Rariorum Horti Upsaliensis.
Cetru
miniaturadeimagen|608x608px El cetru ye una distinción de mandu a manera de cayáu curtiu. Trátase de cayaos de mandu asignaos a aquellos xefes d'elevada autoridá. L'arqueólogu Manuel Hermann Lejarazu, en Símbolos de poder, espresa que «tantu en Mesoamérica como n'otres partes del mundu unu de los principales atributos del gobernante ye representáu pol cetru, pos a nivel universal el cetru simboliza la exa del mundu y el centru del cosmos; de tal manera, el soberanu que lu porta constituyse a sigo mesmu como exa rector d'esi universu».
Mercedes de la Garza Camino, en «El puestu del gobernante nel cosmos y los sos ritos de poder», espresa que «el cetru ye, a nivel universal, un modelu amenorgáu del cayáu de mandu, símbolu vertical que representa primero al home y dempués al home poderosu y el poder recibíu de los dioses».
Los xefes de munches naciones adoptaron el cetru a lo llargo de los sieglos como señal d'autoridá, faciéndolo consistir nuna vara o cayáu más o menos ricu y afatáu que suel rematar en dalguna figura simbólica. Los de la Edá Antigua, qu'ostenten na so manes los dioses y emperadores, tienen la forma d'estil o piértiga elevada. Los de la Edá Media preséntense más curtios y ricos y los de la Moderna inda más pequeños y afataos.
Historia
Los primeros cetros daten del Neolíticu, cuando empiecen a apaecer sociedaes estructuradas y xerarquizaes. A partir de ferramientes agropecuaries, como'l mayal, el flaxelu o'l cayado de pastor, surdieron armes que, de la mesma, convertieronse en símbolos d'autoridá. Hai cercos mesopotámicos y exipcios onde los reis porten maces que seríen l'antecedente de los cetros. Por casu, nel Antiguu Exiptu, los faraones portaben el llamáu nejej (que paez derivar del mayal, símbolizando el poder del faraón sobre la tierra y les colleches) o —más probablemente— d'un flaxelu espantamoscas; amás llevaben el heqa o cayado (emblema de guía y lideralgu sobre'l pueblu, que va pasar a la Ilesia col nome de blagu, como símbolu pastoral).
Ente los celtíberos usó una especie de cetru o cayáu, distintivu de dalguna autoridá según revelnlo afayos verificaos en sepultures de distinguíos guerreros. Teníen un remate ancho y triangular de bronce calao y afatáu con motivos lliniales y dalguna figura simbólica. Había tamién cetros curtios nes civilizaciones antigües, que pueden considerase meyor cayaos de mandu o de distinción propios de maxistraos: asina son por cuasi la vara de los centuriones romanos y el cetru que los xenerales victoriosos llevaben al recibir los honores de trunfu na magna urbe. En Roma por fin llegaron los emperadores a usar nel so tronu'l pequeñu cetru triunfal de los xenerales.
Ente los antiguos pobladores de l'América precolombina, na actual Nicaragua méntase'l casu del xefe náhuat Agateyte, tamién conocíu como Acatecuhtli, nome compuestu de acátl, ‘caña’, por estensión, ‘cetru’; y de tecúhtli, que la so metátesis ye teuctli, nahualismo Teite, espresa ‘Señor’. Acatecuhtli espresa ‘El Señor de la Caña’ o ‘El Señor del Cetru’.
Pelecanus erythrorhynchos
El pelícanu blancu americanu (Pelecanus erythrorhynchos) ye una especie d'ave de la familia de los pelícanos (Pelecanidae). Ye bien grande (12–18 dm), con llurdios negros nes nales y un picu anaranxáu bien grande y anchu. El so valumbu ye d'aproximao 3 m. Son bien gráciles en vuelu, moviendo les sos ales en lentos y poderosos golpes.
Al contrariu del pelicanu pardu (Pelecanus occidentalis), el blancu nun se somorguia pa pescar la so comida. Sicasí, practica la pesca cooperativa; cada ave come daqué de 1,5 kg de pexes per día, mayormente carpa Cyprinidae, Leuciscus cephalus, sardines, perques, pez gatu, Seriola zonata.
Enviernen en California central y a lo llargo de les mariñes del Pacíficu de Guatemala; tamién nes sableres del Golfu de Méxicu.
La caza furtiva ye la causa más importante de mortalidá. Les colonies son sensibles a les molesties; y les visites d'humanos pueden causar que los pelícanos abandonen los sos niales.
Esta especie ta protexida pol Migratory Bird Treaty Act. En California, ye'l Departamentu de Caza y Pesca el que da estatus de proteición al traviés de la llista d'Especies californianes d'especial interés (CSC, sigles n'inglés).
El nome científicu combina Pelecanus, llatín pa pelícanu, con erythrorhynchos, deriva del griegu erythros: colloráu, y rhynchos: picu.
Partícula subatómica
La mayoría de les partícules elementales que s'afayaron y estudiáu nun pueden atopase en condiciones normales na Tierra, xeneralmente porque son inestables (descomponer en partícules yá conocíes), o bien, son difíciles de producir de toes formes. Estes partícules, tantu estables como inestables, producir al azar pola aición de los rayos cósmicos al topetar con átomos de l'atmósfera, y nos procesos que se dan nos aceleradores de partícules, que asonsañen un procesu similar al primeru, pero en condiciones controlaes. D'esta manera, afayáronse docenes de partícules subatómiques, y se teorizan cientos d'otres más. Exemplos de partícula teórica ye'l gravitón; sicasí, esta y munches otres nun fueron reparaes n'aceleradores de partícules modernos, nin en condiciones naturales na atmósfera (pola aición de rayos cósmicos).
Como partícules subatómiques, clasifíquense tamién les partícules virtuales, que son partícules que representen un pasu entemediu na desintegración d'una partícula inestable, y por tanto, duren bien pocu tiempu.
Introducción
Los primeros modelos atómicos consideraben básicamente tres tipos de partícules subatómiques: protones, electrones y neutrones. Más palantre el descubrimientu de la estructura interna de protones y neutrones, reveló qu'estes yeren partícules compuestes. Amás el tratamientu cuánticu avezáu de les interaiciones ente les partícules porta que la cohesión del átomu rique otres partícules bosónicas como los piones, gluones o fotones.
Los protones y neutrones pela so parte tán constituyíos por quarks. Asina un protón ta formáu por dos quarks enriba y un quark embaxo. Los quarks xunir por aciu partícules llamaes gluones. Esisten seis tipos distintos de quarks (Enriba, Embaxo, Fondu, Visu, Estrañu y Encantu). Los protones caltiénense xuníos a los neutrones pol efeutu de los piones, que son mesones compuestos formaos por pareyes de quark y antiquark (de la mesma xuníos por gluones). Esisten tamién otres partícules elementales que son responsables de les fuercies electromagnética (los fotones) y débil (los neutrinos y los bosones W y Z).
Los electrones, que tán cargaos con carga negativa, tienen una masa 1/1836 de la del átomu d'hidróxenu, proviniendo'l restu de la so masa del protón. El númberu atómicu d'un elementu ye'l númberu de protones (o'l d'electrones si l'elementu ye neutru). Los neutrones pela so parte son partícules neutres con una masa bien similar a la del protón. Los distintos isótopos d'un mesmu elementu contienen el mesmu númberu de protones pero distintu númberu de neutrones. El númberu másico d'un elementu ye'l númberu total de protones más neutrones que tien nel so nucleu.
Historia
Na Grecia clásica, el términu ἀτομός atomós 'ensin partes, indivisible' (la pallabra tomu 'parte' úsase tamién pa referise a les divisiones d'un llibru, por casu) yera concebíu como la parte más pequeña ya indivisible constituyente de la materia, provistu d'unos ganchitos que los calteníen xuníos a los otros átomos.
Foi'l desenvolvimientu de la química la que consiguió establecer un númberu determináu de constituyentes de tola materia esistente y medible na Tierra. Los sos afayos dieron el so mayor frutu de la mano de Dmitri Mendeléyev, al concretar d'una forma senciella tolos posibles átomos (definiendo de fechu la esistencia de dalgunos non afayaos hasta tiempu dempués).
Más palantre afayóse que, magar los acabante definir átomos cumplíen la condición de ser los constituyentes de tola materia, nun cumplíen nenguna de les otres dos condiciones. Nin yeren la parte más pequeña nin yeren indivisibles. Sicasí decidió caltenese el términu átomu pa estos constituyentes de la materia.
La electroquímica liderada por G. Johnstone Stoney, dio llugar al descubrimientu de los electrones (y-) en 1874, reparáu en 1897 por Joseph John Thomson. Estos electrones daben llugar a les distintes configuraciones de los átomos y de les molécules. Pela so parte en 1907 los esperimentos d'Ernest Rutherford revelaron que gran parte del átomu yera realmente vacíu, y que casi tola masa concentrar nun nucleu relativamente pequeñu. El desenvolvimientu de la teoría cuántica llevó a considerar la química en términos de distribuciones de los electrones nesi espaciu vacíu. Otros esperimentos demostraron qu'esistíen unes partícules que formaben el nucleu: el protón (p+) y el neutrón (n) (postuláu por Rutherford y descubiertu por James Chadwick en 1932). Estos descubrimientos replantegaben la cuestión de les partes más pequeñes ya indivisibles que formaben l'universu conocíu. Empezar a falar de les partícules subatómiques.
Más tarde entá, afondando más nes propiedaes de los protones, neutrones y electrones llegar a la conclusión de que tampoco estos (siquier los dos primeros) podíen ser trataos como la parte más pequeña, nin como indivisibles, una y bones los quarks daben estructura a los nucleones. A partir d'equí empezóse a falar de partícules que'l so tamañu fora inferior a la de cualquier átomu. Esta definición incluyía a tolos constituyentes del átomu, pero tamién a los constituyentes d'esos constituyentes, y tamién a toes aquelles partícules que, ensin formar parte de la materia, esisten na naturaleza. A partir d'equí fálase de partícules elementales.
Historia recién
En 1897 Joseph John Thomson afaya'l electrón. Albert Einstein interpreta'l efeutu fotoeléctricu como una evidencia de la esistencia real del fotón. Enantes, en 1905, Max Planck postulara'l fotón como un quantum d'enerxía electromagnética mínimu pa resolver el problema de termodinámica de la radiación del cuerpu negru.
Pela so parte Ernest Rutherford afayó en 1907 nel famosu esperimentu de la llámina d'oru que casi la totalidá de la masa d'un átomu taba concentrada nuna bien pequeña parte d'él, que darréu se llamaría nucleu atómicu, siendo'l restu vacíu. El desenvolvimientu siguíu d'estes idees llevó a la mecánica cuántica, dalgunos de que los sos primeros ésitos incluyeron la esplicación de les propiedaes del átomu.
La clasificación d'esos hadrones al traviés del modelu de quarks en 1961 foi l'empiezu de la edá d'oru de la física moderna de partícules, que remató na completitud de la teoría unificada llamada'l modelo estándar na década de los 70.
La confirmación de la esistencia de los bosones de gauge débil na década de 1980 y la verificación de les sos propiedaes nos 90 considérase como la era del afitamientu de la física de partícules. Ente les partícules definíes pol modelu estándar, permaneció ensin afayar el elusivo bosón de Higgs per dellos años hasta que foi afayáu por esperimentos en CERN y anunciáu cola presencia del so teóricu creador Peter Higgs el 4 de xunetu de 2012. Este foi unu de los oxetivos primordiales del acelerador Large Hadron Collider (LHC) del CERN. El bosón de Higgs ye la que confier masa a otres partícules y esplica por qué formaron estrelles, sistemes solares y estructures del universu tres el Big Bang polo que'l so descubrimientu científicu y prueba esperimental de soporte representen el más importante llogru de la física y la cosmoloxía de los postreros 30 años. El restu de partícules conocíes encaxa a la perfeición col modelu estándar.
Materies de trabayu
L'estudiu d'estes partícules subatómiques, de la so estructura y de les sos interaiciones, inclúi materies como la mecánica cuántica y la física de partícules. Dacuando, por cuenta de que gran parte de les partícules que pueden tratase como partícules subatómiques solo esisten mientres periodos de tiempu bien curtios y en condiciones bien estremes como los rayos cósmicos o los aceleradores de partícules, suel llamase a esta disciplina física d'altes enerxíes.
Pela so parte, el tratamientu que la teoría cuántica de campos (TCC) fai de les partícules, difier de la mecánica cuántica nun puntu importante. Na TCC les partícules nun son entidaes básiques, sinón que namái esisten campos y posibles estaos del espaciu-tiempu (el que sían perceptibles un ciertu númberu de partícules ye una propiedá del estáu cuánticu del espaciu tiempu). Asina, un campu ye tratáu como un observable acomuñáu a una rexón del espaciu-tiempu, de la mesma, a partir del observable de campu puede definise un operador númberu que s'interpreta como'l númberu de partícules observables nel estáu cuánticu. Yá que los autovalores del operador númberu son númberos enteros y les magnitúes estensives son expresables en términos d'esti operador, razón pola cual los autovalores d'esi operador pueden interpretase como'l númberu de partícules.
De sexu plantarum epistola
right|thumb|100px|[[Rudolf Jakob Camerarius.]] De sexu plantarum epistola («Epístola sobre'l sexu de les plantes») ye una obra escrita por Rudolf Jakob Camerarius, publicada en 1694, que marca'l descubrimientu de la reproducción sexual nes plantes. La comprobación de la esistencia de sexualidá nes plantes foi un descubrimientu científicu fundamental, non solo pa la Botánica, sinón pa tola Bioloxía, yá que demostró la esistencia de fenómenos fisiolóxicos comunes a les plantes y a los animales.
La obra ye una carta de 80 páxines escrita en llatín por Camerarius, Profesor de Medicina y direutor del xardín botánicu de Tubinga (Alemaña), y empobinada al científicu Valentinus, profesor de Medicina en Giessen. De primeres, Camerarius revisó tola lliteratura esistente alrodiu de la reproducción de les plantes, les que dende los tiempos de Aristóteles yeren consideraes entidaes asexuaes, pa depués concentrase na estructura de la flor. Asina, describió la estructura básica d'esi órganu en distintes families de plantes ysobremanera, punxo especial atención al polen producíu poles anteres y al pistilu, que lleva los óvulos. Al traviés de les sos observaciones de flores hermafrodites y aquelles que producen les especies dioicas, Camerarius razonó que nestes últimes especies nes que les anteres y los pistilos tópense separaos, el polen tenía de ser tresportáu dende les anteres hasta'l pistilu por que se produzan les granes. Dedució, amás, que les especies dioiques yeren los organismos fayadizos pa poder comprobar el so hipótesis. Trabayando con plantes de los xéneros Morus, Mercurialis y Zea, demostró que les plantes femenines cultivaes n'aislamientu d'otres plantes nun producíen frutos nin granes. Amás, reparó que si s'esaniciaben les inflorescencies que lleven les anteres de les plantes de maíz (Zea) (esto ye, nun hai fonte de polen) la planta tampoco producía granes.
Esti trabayu tuvo gran trescendencia yá que punxo n'evidencia'l calter sexual de les flores, órganos qu'a partir d'entós adquiriríen gran importancia como criteriu na clasificación de les plantes. Cola idea de Camerarius sobre la sexualidá de les flores empecipió la obra d'unu de los botánicos más influyentes nel desenvolvimientu posterior de la ciencia de los vexetales: Carlos Linneo.
Hagen (Moselle)
Hagen ye una comuña francesa del departamentu de Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Carapichea ipecacuanha
La ipecacuana (Carapichea ipecacuanha) ye una planta de la familia de les rubiacees, de la que'l so raigañu utilízase pa faer xarabe de ipecacuana, un emético bien efectivu. El so nome vien del tupí i-pe-kaa-guéne, que significa 'planta del cantu del camín que te fai sentir enfermu'. Ye orixinaria de Brasil. Na botánica diéronse diversos nomes científicos: Cephaelis acuminata, Cephaelis ipecacuanha, Psychotria ipecacuanha y Uragoga ipecacuanha (en desusu). thumb|Frutos thumb|Fueyes thumb|Detalle
Distribución y hábitat
Alcuéntrase nes selves húmedes de Mesoamérica, Colombia y Brasil.
Historia
Foi introducíu n'Europa en 1672, por un viaxeru llamáu Legros. Legros llevó la planta a París, llegada de Suramérica. En 1680, un mercante parisín llamáu Garnier llogró unos 68 kg de la sustancia ya informó a un físicu llamáu Helvétius, güelu del famosu filósofu, de les sos cualidaes nel tratamientu de la disentería. Helvetius vendió'l remediu n'esclusiva para Lluis XIV, pero'l secretu apurrir al gobiernu francés, que fizo pública la fórmula en 1688.
Morfoloxía de la droga
La parte de la ipecacuana usada en medicina ye'l raigañu, que ta estremada en poques bifurcaciones; la planta ye angulosa y retorcigañada, con un ramal gruesu y ta compuesta por aniellos de diversu tamañu, d'una testura grasa en tol so frescor y engata del tueru central de los árboles de la selva amazónica. Los distintos tipos que s'atopen nel mercáu (gris, colorada, marrón) son producíes pola mesma planta, les diferencies vienen de la edá de la planta, la manera d'ensugáu, etc. Esisten plantes sucedanees de la ipecacuana na so aplicación.
Composición Química
Presenta Alcaloides bis-isoquinoleínicos (2-3,5%), onde los principales son la emetina (hasta 75% del total) y la cefelina
Amás, presenta un compuestu propiu, llamáu Ipecósido. que ye un alcaloide isoquinolein-monoterpénico, O-glucósido.
Usos
La ipecacuna ye bien útil como emético cuando ye necesariu provocar la vultura en casu de gran debilidá o en neños. Cómo vomitivu, expectorante y diaforético, prescribir en bronquitis, etc., y en desordes de les que se desea aumentar les aiciones de la piel. Los preparaos que más s'usen son el vinu de ipecacuana y el polvu de Dover.
Otros nomes: anillada menor, ipecac, poaja, raicilla, bejuquillo, raigañu brasilanu.
Plantes similares
[http://www.elergonomista.com/fitoterapia/ipecacuana.htm Ipecacuana. Propiedaes]
La denominación botánica camuda constantemente. De siguío, se llista un compendiu de plantes que fueron emplegaes dalguna vegada como sustitutos de la ipecacuana. Dalgunos de los nomes de les especies pueden tar caduques.
Taxonomía
Carapichea ipecacuanha describióse por (Brot.) L.Andersson y espublizóse en Kew Bulletin 57(2): 371. 2002. acuminata'' (H.Karst.) Farw.
Larus glaucoides
La ye una especie d'ave caradriforme de la familia Laridae. Ye mesma d'América y Europa.
Descripción
Ye d'aspeutu bien asemeyáu al gavión hiperbóreo (Larus hyperboreus). Mide ente 58 y 65 cm. La so coloración ye blanca y gris azulada, anque'l plumaxe ivernizu suel presentar unos llurdios llonxitudinales gris parduscas o difuses en cabeza y pescuezu. Les pates son roses y los güeyos de normal mariellu maciu, n'ocasiones cafés. Los exemplares inmaduros amuesen un plumaxe pardu bien claro.
Reproducción
La fema suel poner de 2 a 3 güevos d'unos 68 mm de llargor, teniendo llugar la dómina d'incubación ente mayu y xunu. Les colonies de cría atópense davezu abellugaes en badees o fiordos, en cantiles a gran altor.
Alimentación
Al igual qu'otres especies de gaviluetes de gran tamañu, la gavilueta groenlandesa ye omnívora. La so alimentación compónse principalmente de pexes de pequeñu tamañu, invertebraos marinos, güevos d'otres aves, lo mesmo que de frutos y granes.
Subespecies
Reconócense les siguientes subespecies: