cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Francisca d'Orleans
Vilbedá y exiliu
La suerte de Francia #convertir nuna de les esmoliciones principales de la princesa. Ente que la mayoría de los miembros de la familia Orleans depositaba'l so enfotu nel mariscal Pétain, Francisca #decantar pol xeneral Charles de Gaulle como l'únicu capaz de salvar el país. Hai qu'afirmar que Francisca yera una antifascista convencida tres la so estancia na Italia de Mussolini y que nun confiaba nada nel réxime de Vichy. Esta división nel senu de la familia fíxose gradualmente más patente, hasta'l puntu de que Francisca y el so fíu abandonaron Larache ya instaláronse en Tánxer. Ante la ruina económica na que s'atopaba, y tres fallíos intentos de llegar a Inglaterra, la princesa Francisca #reconciliar cola so familia y volvió a la casa de la so madre en Larache.
Na seronda de 1944 la duquesa viuda de Guisa» comunicó a los sos fíos que los sos ingresos nun-y dexaben dar -yos abellu a toos, polo que teníen d'abandonar el palaciu de Larache. La princesa Francisca d'Orleans decidió instalase nel hotel Miramar de Málaga. La vida sol réxime del xeneral Franco nun yera boyante, pero les finances de la princesa viéronse fortalecíes tres la guerra. Recibió la parte del heriedu del so padre que-y correspondía y liquidó les últimes propiedaes del so home en Palermo y Roma.
Vuelta a Francia
miniaturadeimagen|Isabel d'Orleans, la hermana preferida de la princesa Francisca. En 1948, la princesa Francisca abandonó Andalucía. Como nun podía dir a Grecia por causa de la guerra civil que sufría entós daquella el país y el gobiernu británicu refugára-y el permisu de residencia nel Reinu Xuníu, tantu ella como'l so fíu Miguel #instalar en París, onde fueron recibíos pola so hermana Isabel de Orleáns y el so segundu home, el príncipe Pierre Murat. Na so residencia francesa, la princesa zarróse en sí mesma y llindó al mínimu los sos contactos col esterior, siendo escases les sos apaiciones públiques. Adulces sumióse nun estáu depresivu hasta la so muerte, que-y sobrevieno en 1953.
Amazilia leucogaster
La Amazilia leucogaster, conocida como diamante ventriblanco o amazilia ventriblanca, ye una especie de picaflor o colibrí de la familia de les Trochilidae. Alcuéntrase-y nel nordeste de Venezuela, nes Guayanes y nel área de São Luís, Brasil. Poblaciones dixuntes tamién s'atopen nel nordeste de Brasil, en llugares tan alloñaos como Bahia. Trátase d'una especie bastante común, que s'haya nuna gran variedá de hábitats costeros principalmente, y per ende considerada d'esmolición menor por BirdLife International y la UICN.
Los sos partes cimeru y llaterales son verdes, matizaes de cutiu de reflexos doraos na parte dorsal inferior, ente que'l so parte inferior ye blanca. Les rectrices centrales son doraes y les esteriores son d'azul escuro con puntes blancucies afinaes. El so picu llevemente recurvo ye negru con una base de color carne nel maxilar inferior.
Gran Ducáu de Posen
El Gran Ducáu de Posen, tamién Gran Ducáu de Posnania (Wielkie Księstwo Poznańskie; Großherzogtum Posen), foi una provincia autónoma del reinu de Prusia nes tierres polaques conocida comúnmente como la Gran Polonia ente los años 1815 y 1848. El nome foi usáu en forma non oficial dempués, especialmente polos polacos, y güei ye usáu polos historiadores modernos pa describir les distintes entidaes polítiques hasta 1918. La so capital yera Posen, actual Poznań.
Área y población
L'área yera de 28.951 km² y entendía la mayoría de territorios del históricu voivodato de Gran Polonia, qu'entendía partir oeste del Gran Ducáu de Varsovia (Departamentos de Posen, Bydgoszcz, y parte del Kalisz) que fueron vencíos a Prusia acordies con el Congresu de Viena (1815) con una garantía internacional de autoadministración y el desenvolvimientu llibre de la nación polaca.
Población:
<!-- Notable people(in alphabetical order) (see also Notable people of Provi)
Bailleulmont
Bailleulmont ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Día Internacional del Jazz
La Conferencia Xeneral de la Unesco proclama'l 30 d'abril de cada añu Día Internacional del Jazz.
Celebración
En payares de 2011 la Conferencia Xeneral de la Unesco na Resolución 36 C/39 proclama'l 30 d'abril de cada añu Día Internacional del Jazz.
Enllaces esternos
Comunicaos de prensa
Galería de semeyes
Videos de la UNESCO en YouTube
Sablera de Mariayu
La sablera de Mariayu ta asitiada nel conceyu asturianu de Cuideiru y pertenez a la llocalidá española de Oviñana. Forma parte de la Mariña Occidental d'Asturies.
Descripción
Llegar a los cantiles que lu arrodien faciendo'l camín de la marxe derecha del Cabu de Vidio» en direición este. La identificación de que se llegó a ella ye que tien un castru práuticamente inaccesible. P'andar pola so contorna ye recomendable dir afatiaos con botes y pantalones fuertes pa evitar les pinchaes de les carbes, que tán por tol cantu y, de la mesma, tomar precuros al respective de esti cantu pos dacuando nun ta bien definíu y puede acarretar fatales consecuencies.
Capadocia
Capadocia (en turcu: Kapadokya; en griegu Καππαδοκία; n'armeniu Կապադովկիա) ye una rexón histórica d'Anatolia Central, en Turquía, que toma partes de les provincies de Kayseri, Aksaray, Ninğde y Nevşehir. Capadocia carauterizar por tener una formación xeolóxica única nel mundu y pol so patrimoniu históricu y cultural. Nel añu 1985, foi incluyida pola Unesco na llista del Patrimoniu de la Humanidá, con una zona protexida de 9576 ha.
Información xeneral
thumb|300px|Llugares d'interés en Capadocia. Dende hai miles d'años y hasta l'actualidá, hubo siempres asentamientos humanos na rexón. Delles civilizaciones antigües floriaron equí, como la hitita, y otres vinieron de civilizaciones europees o d'otres rexones d'Asia Menor; toes elles dexaron la so buelga cultural en Capadocia.
Les carauterístiques xeolóxiques del llugar dieron pie a que los sos paisaxes descríbanse de cutiu como paisaxes llunares. La tierra del llugar, llamada toba caliar, adquirió formes caprichoses tres millones d'años d'erosión y ye lo suficientemente débil pa dexar que'l ser humanu construya les sos moraes escargatando na roca en cuenta de alzar edificios. D'esta forma, los paisaxes llunares tán llenos de covarones, naturales y artificiales, munches de les cualos siguen habitaes.
La situación xeográfica de Capadocia facer encruciada de rutes comerciales mientres sieglos; tamién oxetu de continues invasiones. Los habitantes de la rexón construyeron abellugos soterraños (exemplos que pueden ser visitaos son les ciudaes de Kaymaklı y Derinkuyu), onde ciudaes enteres podíen abellugase nel sosuelu y subsistir mientres munchos meses ensin arriesgase al esterior. Estes ciudaes soterrañes taben construyíes en dellos niveles (la ciudá de Kaymaklı tien nueve niveles soterraños, anque solamente cuatro tán abiertos al turismu: el restu tán acutaos pa la investigación arqueolóxico y antropolóxico) y forníes con respiraderos, caballerizas, panaderíes, pozos d'agua y lo necesario p'allugar poblaciones que podíen llegar hasta 20 000 habitantes. Cuando estes ciudaes soterrañes fueron usaes mientres el cristianismu bizantín, delles cámares fueron afeches como templos y decoraes con iconografíes nes parés.
Orixe y significáu del nome
Créese que'l nome de «Capadocia» provién del vocablu Katpadukya, «Tierra de bellos caballos». Los caballos de la rexón cobraron fama por ser ufiertaos como regalu a los reis Asurbanipal, d'Asiria, y Darío y Xerxes, de Persia.
Xeografía y xeoloxía
thumb|[[Zelve.]] La rexón de Capadocia puede considerase un círculu de cincuenta quilómetros de diámetru onde s'atopen, ente otres, les ciudaes d'Indolash y Sabiar, según numberoses poblaciones. La población nel área nun llega al millón d'habitantes, pero los asentamientos tán tan cercanos unos d'otros que dan la impresión de tratase d'una sola ciudá estendida por una rexón bien vasta. En munchos mapes, el nome de Capadocia nun se menta, yá que nun se trata d'una demarcación política como tal. Más bien trátase d'una rexón histórica que toma porciones de delles provincies.
Pasu ente pasu, les depresiones fueron sumiendo, tresformando la rexón nun altiplanu. Sicasí, el mineral que les rellenó nun ye bien resistente a l'acción de vientos, agües, ríos y diferencies de temperatura, polo que la erosión foi esculpiendo los numberosos valles polos cualos Capadocia ye famosa. Dalgunes de les poblaciones más importantes son Aksaray, Nevşehir, Kayseri, Ürgüp, Uçhisar, Ninğde, Gülşehir y Gülağaç, ente que dellos llugares sobresalientes son el Muséu al aire abierto de Göreme, la ciudá soterraña de Kaymaklı, la ciudá soterraña de Derinkuyu, el valle de Zelve, Gomeda, Peribacalar vadisi (valle de les Chimenees de les Fada), Soğanlı vadisi, les ciudaes soterrañes d'Özkonak, Tatlarin, Mazı y Acıgöl, ya ilesies como les d'El Nazar y Aynalı.
thumb|center|800px|Vista panorámica de [[Göreme.]]
Çatalhöyük y Puruskanda
Çatalhöyük ye una ciudá que data del periodu neolíticu. Nella atopóse lo que se considera l'empiezu de la historia d'Anatolia. Trátase d'un frescu mural del añu 6200 e.C. que presenta en primer planu les cases de la llocalidá y al fondu un volcán fumientu n'erupción; créese que'l volcán ye'l Hasandağ. El frescu ta espuestu nel Muséu de les Civilizaciones d'Anatolia n'Ankara y ye probablemente la pintura paisaxística más antigua del mundu.
Ente 5000 e.C. y 4000 e.C., Capadocia tenía dellos principaos independientes. La ciudá más importante mientres esi periodu yera Puruskhanda. Diecisiete d'estos principaos xunir en 2300 e.C. pa lluchar contra'l rei acadiu Naram Ensin, constituyendo la primera de munches aliances na historia d'Anatolia.
Periodu de colonies de comerciu asiriu
thumb|Detalle asiriu nel Muséu Arqueolóxicu d'Ankara. Al entamu del II mileniu e.C., Anatolia vivió una etapa brillosa na cual atraxo numberosos habitantes. Los asirios, célebres pola so habilidá nel comerciu, instalar na rexón atraíos por esta riqueza y entamaron bazares llamaos kârum. El kârum más importante foi'l de la ciudadela de Kaneš (güei Kültepe). Los asirios llevaben estañu, testiles y arumes, y mercaben oru, plata y cobre n'Anatolia.
Esti tipu de comerciu duró cientu cincuenta años, hasta que foi esvalixáu poles guerres ente reinos de la rexón. En 1925, un equipu arqueolóxicu afayó en Kültepe les Tables de Capadocia, que describen esta colonia mercantil en tiempos asirios y que marquen el rexistru escritu más antiguu conocíu sobre la historia de Capadocia.
Periodu hitita
Anque se tien poca certidume sobre l'orixe de la civilización hitita, lo cierto ye qu'esta civilización florió n'Anatolia central nel II mileniu e.C., siendo Hattusa (güei Boğazköy) el so centru de poder na rexón, que llamaben Tabal. Los hitites fundaron dellos poblaos en conxunción colos habitantes de la rexón y formaron un imperiu que s'estendía hasta Babilonia. L'imperiu duró ente seis y siete siglos y punxo fin al dominiu de la dinastía semita de Hamurabi. Especial llugar na historia hitita tienen los sieglos XV y XVI e.C., que marquen el periodu de mayor desenvolvimientu de la civilización. A finales del mileniu, les guerres con Exiptu (que remataríen nel tratáu de paz de Kadesh de 1286 e.C. ) foliaron al imperiu, que finalmente cayó ante'l invasores de la Europa oriental. Dempués de la cayida del imperiu hitita, Capadocia travesó'l periodu más escuru de la so esistencia, ente los sieglos X y VII e.C.
Periodu persa
Capadocia cayó en manes perses nel sieglu VI e.C., estáu que caltendría hasta la conquista por Alexandru Magnu dos sieglos dempués. Los perses estremaron Anatolia en provincies, asignando un gobernador (sátrapa) a caúna. Les provincies taben amestaes al puertu d'Éfesu (cerca de la ciudá turca de Kuşadası) pola Vía Real, qu'empezaba en dicha ciudá y pasaba peles ciudaes de Sardes y Mazaca (güei Kayseri), llegando a Mesopotamia y a Susa, capital de Persia. Los sátrapas unviaben a Persia los impuestos que recaldaben en forma d'oru, carneros, pollinos y los famosos caballos de Capadocia.
Periodu helenísticu
Nel sieglu IV e.C., el conquistador macedoniu Alexandru Magnu entamó la conquista d'Asia Menor, dempués del famosu episodiu del nuedu gordianu, arrampuñando Capadocia de les manes perses. Dexó al so llugarteniente Cabictas pa controlar la rexón, que tuvo sol dominiu macedoniu hasta la muerte d'Alejandro en 323 e.C. Un añu dempués, Capadocia recuperó la so independencia y soberanía sol lideralgu d'Ariarates I.
Periodu romanu
thumb|La provincia romana de Capadocia. Capadocia empezó la so llarga historia de rellaciones con Roma sol reináu d'Ariarates IV, primero como enemigos (sofitando la causa d'Antíoco el Grande), y dempués como aliaos, lluchando contra Perseo de Macedonia.
A partir d'entós, Capadocia alióse siempres cola República. En 130 e.C., Ariarates V coló xunto al procónsul romanu Gruesu contra Aristónico, quien reclamaba'l tronu de Pérgamo. Al ser liquidáu xunto col so exércitu, traxo consigo lluches intestinas que marcaron el fin de la dinastía.
Capadocia entós escoyó un líder local llamáu Ariobarzanes I, col sofitu de Roma, en 93 e.C. Sicasí, Ariobarzanes nun pudo empezar el so reináu hasta trenta años dempués, cuando Roma -y allanó el camín faciendo a un llau a los reis armenios. Na guerra civil que Roma sostuvo antes de l'ascensión al poder de Xuliu César, Capadocia camudó de bandos ente Pompeyu y César.
Darréu, la dinastía de Ariobarzanes terminó; la rexón caltuvo la so independencia tributaria hasta l'añu 17, cuando l'emperador Tiberio amenorgó la rexón a provincia romana. Dos legión romanes formaron guarniciones permanentes sol emperador Vespasiano, quien buscaba protexer la so provincia de Llevante. Les guarniciones aumentaron y convirtiéronse en fortaleces baxu Traxanu, quien amás construyó víes militares na rexón. Nel sieglu III, les rellaciones comerciales ente Capadocia y les rexones d'Esmirna y Éfesu taben tan desenvueltes que fueron emitíes monedes colos nomes d'estes ciudaes.
thumb|Ilesia Escura en [[Göreme.]] A partir del sieglu IV, Capadocia empezó un tresformamientu más, esta vegada influyida polos monesterios de Palestina y Exiptu, que los sos modelos fueron siguíos na introducción de la relixón cristiana, sol patrociniu del Imperiu Romanu d'Oriente.
Nos sieglos VI y VII, apaecieron les primeres ilesies pintaes. Estes ilesies, al igual que la mayoría de les cases de la rexón, nun yeren construyíes como edificios, sinón escavaes na roca. Estes cueves artificiales yeren dempués decoraes y acondicionaes. Esisten más de seiscientes ilesies d'estes carauterístiques na rexón. El periodu iconoclasta del Imperiu (años 725 a 843) tuvo la so repercusión nes ilesies de Capadocia, y numberoses pintures murales sufrieron daños, pos se prohibió la representación de toles figures sagraes.
Villaldemiro
Xeografía
Tien un área de 13,43 km² con una población de 70 habitantes (INE 2007) y una densidá de 5,21 hab/km².
Capadocia
Periodu selyúcida
Los selyúcides, consideraos antepasaos direutos de los turcos occidentales, empezaron a llegar a Capadocia a partir del sieglu XI, dempués de la Batalla de Manzikert en 1071 onde ganaron al exércitu del Imperiu romanu d'oriente, y empezaron la conquista paulatina del territoriu. Dempués de tomar de Kayseri en 1082, los selyúcides empecipiaron una gran espansión urbanística na rexón, construyendo mezquites en Kayseri, Aksaray, Ninğde y otres ciudaes, y una academia de medicina en 1206. Amás, construyeron numberosos caravansarays o caravasares (lliteralmente, «palaciu de caravanes»), una especie d'abellugu por que les caravanes que transitaben la Ruta de la seda, pernoctaran de forma segura nel so trayeutu; dalgunos teníen servicios adicionales al d'hostelería, como enfermería, caballerizas y mezquites. Los caravansarays tán esvalixaos por toa Anatolia, alloñaos a unos 30 km ente sigo, y en tiempos de guerra, sirvíen como puestos de defensa del territoriu. Destaca'l caravansaray d'Agzikarahan, construyíu nel sieglu XIII.
Nos sieglos que siguieron, Anatolia foi escenariu de conflictos ente los selyúcides, Bizancio y los cruzaos. Estos postreros tomaron la capital selyúcida Iznik, y obligaron a los selyúcides a emigrar escontra Konya, nel centru d'Anatolia. Los selyúcides sentaron los raigaños del Imperiu otomanu, que vendría esistir a partir del sieglu XV pos bastante ye que los turcos otomanos veníen de unu de los sultanatos —nucleu orixinariu del futuru Imperiu otomanu— biforcaos del estáu selyúcida sol mandu d'un líder llamáu Osmán I Gazi —que daría'l nome de la dinastía otomana o osmanlí)—.
Villaldemiro
Parroquia
Ilesia de Santiago Apóstol, dependiente de la parroquia d'Iglesias nel Arciprestalgu d'Amaya, diócesis de Burgos.
Capadocia
Sieglos XX y XXI
Capadocia siempres foi una zona de curiosu turísticu importante, con arribación de visitantes de la rexón y de países vecinos. La rexón llamó l'atención d'Europa y del restu del mundu nes décades de 1930 y 1940, col espardimientu de la obra del sacerdote francés Guillaume de Jerphanion, quien publicó los estudios que fixera de les ilesies en Capadocia. Estos fechos llevaron a una dramática crecedera na demanda turística na segunda metá del sieglu XX. Mientres les décades de 1970 y 1980, Capadocia enfrentó una esplosión de turistes que nun podía ser satisfecha cola ventena d'hoteles esistente na rexón. Los pobladores empezaron a rentar cuartos y tresformar les sos propiedaes pa poder acoyer a los visitantes, mientres nueves instalaciones yeren construyíes, respetando a los paisaxes y la naturaleza, y ensin contradicir al folclor local. Según les cifres oficiales, en 2005 visitaron la rexón 850 mil turistes estranxeros y un millón de turistes nacionales.
Villaldemiro
Parque eólicu
Parque Eólicu «El Gallu», de 49,4 MW. de potencia instalada, allugáu nos términos municipales de Los Balbases, Villaquirán de los Infantes y Villaldemiro, de 26 aeroxeneradores Vestas de 1.900 kW. de potencia unitaria, diámetru de rotor de 90 m., altor de buje de 105 m. y rede soterraña de media tensión a 30 kV. de interconexón de los aeroxeneradores, con llegaes a la subestación «Cuatro Picones», con un presupuestu de 55.326.251,17 euros.
Capadocia
Cristianismu en Capadocia
thumb|Frescu na paré sur de la Ilesia Escura, en [[Göreme.]] Capadocia tien un papel especial na tradición cristiana por dellos motivos. Mientres los primeros años de la relixón cristiana, Capadocia foi una rexón fértil pa la so espansión, en parte pola so cercanía a les Siete Ilesies d'Asia Menor, (mentaes nel llibru del Apocalipsis), y n'especial d'Antioquía, la primer comunidá cristiana, fundada por San Pedro. Munchos de los primeros cristianos habitaben Capadocia mientres los sieglos II y III, y pal sieglu IV, dellos santos nacieren en Capadocia: San Mamés, San Basilio el Grande y el so hermanu San Gregorio de Nisa (nacíos en Cesarea de Capadocia), San Gregorio de Nacianzo, el Viejo y San Gregorio de Nacianzo, el Mozu.
Pablo de Tarsu efectuó trés viaxes al traviés de Capadocia, ente los años 44 y 58. Anque revesosa históricamente, la tradición diz que San Jorge foi un nativu de Capadocia, fíu d'un soldáu del exércitu romanu del sieglu III. Na Edá Media, la lleenda de San Jorge y el dragón tomó forma, y el santu convertir en patronu de múltiples estaos y corones n'Europa, incluyendo, ente otres, a la Corona d'Aragón, y los reinos de Portugal ya Inglaterra. La cruz de San Jorge atópase inda nes banderes de Xeorxa ya Inglaterra, y tamién nel escudu de Barcelona y d'Aragón.
Celulosa
La celulosa ye un biopolímero compuestu puramente de molécules de β-glucosa (dende cientos hasta dellos miles d'unidaes), pos ye un homopolisacáridu. La celulosa ye la biomolécula orgánica más abondosa yá que forma la mayor parte de la biomasa terrestre.
Igualmente pueden producir dellos seres vivos que pertenezan al reinu protista
Historia
La celulosa foi afayada en 1838 pol químicu francés Anselme Payen, que la aislló a partir de materia vexetal y determinó la so fórmula química. La celulosa foi utilizada por Hyatt Manufacturing Company pa producir el primer polímeru termoplásticu con ésitu en 1870, el celuloide. La producción de rayon ( "seda artificial") a partir de la celulosa empezó na década de 1890 y el celofán foi inventáu en 1912. Hermann Staudinger determinó la estructura de polímeru de la celulosa en 1920. El compuestu foi sintetizáu per primer vegada químicamente (ensin l'usu de nenguna enzimes d'orixe biolóxicu) en 1992, por Kobayashi y Shoda.
Estructura
thumb|La disposición de la celulosa y otros polisacáridos nuna paré celular vexetal.
La celulosa formar pola unión de molécules de β-D-glucosa por aciu enllaces β-1,4-O-glucosídico. Al hidrolizarse totalmente llógrase glucosa. La celulosa ye una llarga cadena polimérica de pesu molecular variable, con fórmula empírica (C6H10O5)n, con un valor mínimu de n= 200.
thumb|center|500px|Estructura de la celulosa; a la izquierda, β-[[glucosa; a la derecha, delles glucosa xuníes.]] La celulosa tien una estructura llinial o fibrosa, na que s'establecen múltiples puente d'hidróxenu ente los grupos hidroxilo de distintes cadenes yustapuestes de glucosa, faciéndoles impenetrables a l'agua, lo que fai que seya insoluble n'agua, y aniciando fibres compactes que constitúin la paré celular de les célules vexetales.
Función
thumb|Enllaces d'hidróxenu ente cadenes allegantes de celulosa. La celulosa ye un polisacáridu estructural nes plantes, yá que forma parte de los texíos de sostén. La paré d'una célula vexetal moza contién aproximao un 40 % de celulosa; la madera un 50 %, ente que l'exemplu más puru de celulosa ye'l algodón, con un porcentaxe mayor al 90 %.
A pesar de que ta formada por glucoses, los animales nun pueden utilizar la celulosa como fonte d'enerxía, yá que nun cunten cola celulasa, la enzima necesaria pa romper los enllaces β-1,4-glucosídicos y pollo los animales nun pueden dixerila. Sicasí, ye importante incluyila na dieta humana (fibra dietética) porque al entemecese coles fieces facilita la dixestión y ayuda col estriñimientu.
Nel aparatu dixestivu de los rumiantes (pre-estómagos), d'otros herbívoros y de termites, esisten microorganismos, munchos metanógenos, que sí tienen la celulasa y llogren romper l'enllaz β-1,4-glucosídico y cuando esti polisacáridu ye hidrolizado queden disponibles les molécules de glucoses como fonte d'enerxía.
Hai microorganismos (bacteries y fungos) que viven llibres y tamién son capaces de hidrolizar la celulosa. Tienen una gran importancia ecolóxica, pos reciclen materiales celulósicos como papel, cartón y madera. D'ente ellos, ye de destacar el fungu Trichoderma reesei, capaz de producir cuatro tipos de celulasas: les 1,4-β-D-glucancelobiohirolasas CBH i y CBH II y les endo-1,4-β-D-glucanasa EG I y EG II. Por aciu téuniques bioteunolóxiques prodúcense eses enzimes que pueden usase nel recicláu de papel, menguando'l costu económicu y la contaminación.
Descubrimientu y usos
La celulosa ye la sustancia que más frecuentemente s'atopa na paré de les célules vexetales, y foi afayada en 1838.
La celulosa constitúi la materia primo del papel y de los texíos de fibres naturales. Tamién s'utiliza na fabricación d'esplosivos (el más conocíu ye la nitrocelulosa o "pólvora p'armes"), celuloide, seda artificial, barnices y utilízase como aislamientu térmicu y acústicu, como productu deriváu del papel recicláu esmagayáu.
Día Internacional del Derechu a la Blasfemia
thumb|200px|La blasfemia percuerre les cais nun [[Mardi gras]] El Día Internacional del Derechu a la Blasfemia o Día de la Blasfemia afala a los individuos y grupos a espresar abiertamente los sos crítiques a, o inclusive despreciu por la relixón. Foi fundáu en 2009 pol Center for Inquiry, una organización "dedicada a promover la ciencia, la razón, la llibertá d'investigación y los valores humanistes", aniciada n'Estaos Xuníos. Nuna entrevista Ronald Lindsay, presidente y direutor executivu del Centru, plantegó sobre'l Día de la blasfemia nuna entrevista con CNN: "Creemos que les creencies relixoses tienen de ser oxetu d'exame y la crítica al igual que lu son les creencies polítiques, pero tenemos un tabú na relixón".
El día foi establecíu'l 30 de setiembre, l'aniversariu de la publicación de dibuxos satíricos de Mahoma nel diariu Jyllands Posten de Dinamarca, lo que xeneró un gran discutiniu y sobre un centenar d'asesinatos.
Nuna entrevista de USA Today a Justin Trottier, en coordinador del Día blasfemia en Toronto: "Nun tamos tratando d'ofender, pero si nel cursu del diálogu y alderique, la xente ofiéndese, eso nun ye un problema pa nós. Nun esiste'l derechu humanu a nun ser ofendíu".
Realizar n'eventos en tol mundu nel marcu del Día de la Blasfemia. El primer informe añal en 2009 incluyó una exhibición d'arte en Washington, DC, y un festival a favor de la llibertá d'espresión en Los Angeles. El Día de la Blasfemia tamién foi llargamente aldericáu al traviés de les redes sociales de la web y cubiertu per dellos medios de comunicación.
Dellos grupos escépticos tomaron esta fecha pa lluchar contra les lleis antiblasfemia y pa llamar al llibrepensamientu:
Antecedentes
thumb|250px|"An Act against Atheism and Blasphemy, Massachusetts Bay Colony, 1697" (Acta contra la blasfemia y ateìsmo, Colonia de Massachussetts, 1697) Al respective de les penes diz: "Cada infractor va ser castigáu con: pena de prisión non cimera a seis meses(...); puestu na picota; por azotes; travesada la llingua con un fierro en caldia; o sentáu na forca con una cuerda alredor del so pescuezu..."
Acacia cornigera
Acacia cornigera ye un arbustu de la familia de les fabacees.
Día Internacional del Derechu a la Blasfemia
Antecedentes
Justin Trottier, coordinador de Toronto del Día de la blasfemia, declaró na so entrevista con USA Today: "Nun tamos buscando ofender, pero si nel cursu del diálogu y l'alderique, les persones ofiéndense, esi nun ye'l nuesu problema. Nun esiste'l derechu humanu a nun ser ofendíu".
Acacia cornigera
Descripción
Les fueyes bipinnaes, con raquis principal de 12 a 14 cm de llargor, con 8 a 10 pares de fueyuques de 4 a 6 cm de llargu y peciolu acanaláu de 0,5 a 2 cm, cada fueyuca con 22 a 32 pares de pinnas de 3 a 7 mm de llargu y 7 a 17 mm ente par de pinnas. Inflorescencia n'espiga con flores sésiles de coroles marielles de 1,1 a 1,5 mm de llargu, llixeramente más llargues que la mota. Llegume color caoba, usualmente erecta, pola, 5 a 9 cm de llargor por 1,3 a 1,8 cm d'anchor, con ápiz puntudo. Semilla color pardu foscu con arilo blancusco.
Distribución
Ye nativu del sur de Méxicu y Centroamérica. Distribúise per Belice, Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Hondures, Méxicu, Nicaragua y Estaos Xuníos. Foi introducíu n'India y Paquistán. thumb|240px thumb|240px
Día Internacional del Derechu a la Blasfemia
Antecedentes
Irlanda aprobó la Llei de bilordiu de 2009 (Defamation Act 2009): "Una persona que publique o pronuncie blasfemies va ser culpable d'un delitu y va poder ser condergada a una multa que nun entepase de 25.000 €".
Acacia cornigera
Mirmecofilia
Esta acacia ye conocida pola so rellación simbiótica coles formigues del xéneru Pseudomyrmex (P. ferruginea, P. belti, P. nigrosincta). Les formigues actúen como mecanismu de defensa pal árbol, protexéndolo contra inseutos y otros animales dañosos o contra plantes parásites. Les formigues habiten nos escayos buecos de la planta y aliméntense d'unos pequeños glóbulos ricos en glucóxenu (cuerpos de Belt) que son secretaos pol ápiz de los foliolos. El naturalista Francisco Hernández en 1651 foi'l primeru n'escribir sobre esta simbiosis, al referise a l'acacia llamada polos indíxenes huitzmaxalli.
Día Internacional del Derechu a la Blasfemia
Antecedentes
Finlandia foi l'escenariu de dellos xuicios notables sobre la blasfemia na década de 2000. El llingüista finlandés, blogueru políticu, conceyal de Ḥélsinki y posterior miembru del parllamentu Jussi Topa-aho foi acusáu de "cultu relixosu esmolecedor" por cuenta de publicaciones n'Internet nes que llamó a Mahoma un pedófilu. Topa-aho foi multáu con € 330.
N'India, n'abril de 2012, Sanal Edamaruku denunció'l fraude nun supuestu milagru de la ilesia católica de Mumbai y foi acusáu de blasfemia por ofender a un grupu relixosu, lo que significa cárcel en dichu país. Edamaruku fuxó al exiliu a Finlandia y otros países.
Acacia cornigera
Toxicidá
Les especies del xéneru Acacia pueden contener derivaos de la dimetiltriptamina y glucósidos cianogénicos nes fueyes, les granes y la corteza, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.
Día Internacional del Derechu a la Blasfemia
Antecedentes
L'artículu 525 del Códigu penal español considera "escarniu" de "sentimientos" relixosos, "dogmes", "creencies" o "ritos o ceremonies". Esta estensión a "dogmes" y "creencies" facer abondo cercanu a una llei de blasfemia na práutica, dependiendo de la interpretación del xuez.
En dellos países, la blasfemia castigar cola muerte, como n'Afganistán, Paquistán, y Arabia Saudita. Seis estados d'EE.XX. (Massachusetts, Michigan, Carolina del Sur, Oklahoma, Pennsylvania y Wyoming) inda tienen lleis contra la blasfemia na so llexislación, a pesar de qu'escasamente s'apliquen.
Acacia cornigera
Taxonomía
cornigera: epítetu llatín que significa "con cuernu" describiendo los escayos de la planta.
Día Internacional del Derechu a la Blasfemia
Antecedentes
Esisten sicasí, países como Holanda que despenalizarono la blasfemia.
Orixe
El Día de la Blasfemia celebra'l 30 de setiembre l'aniversariu de la publicación de dibuxos satíricos de Mahoma nun periódicu de Dinamarca, lo que provocó la discutiniu de les caricatures de Mahoma nel Jyllands-Posten. Anque los dibuxos causaron ciertu discutiniu dientro de la Dinamarca, especialmente na comunidá islámica, convertir nun raxón internacional dempués de que los imanes de diversos países amenaren violentes protestes nes quemaron embaxaes daneses y sobre un centenar de persones fueron asesinaes.
Marion Wallace Dunlop
Marion Wallace Dunlop foi una de les primeres y más conocíes sufraxistes britániques (Sufraxu femenín) en faer fuelga de fame, el 5 de xunetu de 1909, dempués de ser arrestada en xunetu de 1909 por ser activista a favor del votu de les muyeres.
Biografía
miniaturadeimagen|El Xardín de Fruta Máxico por Marion Wallace Dunlop Dunlop Nació en Leys Castle, Inverness, Escocia, el 22 d'avientu de 1864, fía de Robert Henry Wallace Dunlop y la so segunda muyer, Lucy Wallace Dunlop (née Dowson; 1836–1914).
Darréu camudóse a Inglaterra y estudió n'el Slade School of Fine Art. En 1899 ilustró n'estilu art nouveau dos llibros, Fairies, elves and Flower Babies y The magic fruit garden. Tamién exhibió na Real Academia en 1903, 1095 y 1906.
Fuelga de fame
miniaturadeimagen|Artículu sobre la fuelga de fame de Dunlop el 10 de xunu de 1909, edición del Daily Arizona silver belt Nunca hubo nenguna suxerencia o encamientu per parte d'otres persones a Marion, por qu'empezara la fuelga de fame. Toles informaciones suxuren que foi la so propia idea. Sicasí, poco tiempu dempués, la fuelga de fame convertir nel estandarte de la llucha sufraxista. Christabel Pankhurst darréu declaró: " La señorita Wallace Dunlop, ensin ser aconseyada por naide y actuando dafechu so la so propia iniciativa, namás entrar na cárcel de Holloway, mandó al secretariu d'estáu, el señor Gladstone, una solicitú pa ser considerada como presa de primer división por un cargu de delitu políticu. Anunció que nun diba inxerir nengún alimentu hasta qu'esta esixencia fuera concedida" La señora Pethick-Lawrence destacó que Wallace-Dunlop había atopáu "una nueva forma d'esixir la considerancia de preses polítiques, y tuvo l'habilidá y enerxía d'enfrentase a les dificultaes a les que s'enfrenta una verdadera sufraxista".
Alimentación forzada
Marion soportó 91 hores d'ayunu hasta que foi lliberada pol so estáu de salú. La fuelga de fame foi la so idea y dempués del ésitu llográu convertir en política oficial de la WSPU. En respuesta a esto, en setiembre de 1909, el Gobierno británicu introdució l'alimentación forzada de les prisioneres.
Muerte
Wallace-Dunlop foi portadora del féretro d'Emmeline Pankhurst cuando morrió en 1928. A partir d'entós fíxose cargu de Mary, la fía adoptiva de Emmeline. Wallace Dunlop morrió'l 12 de setiembre de 1942 en Monte Alvernia Nursing Home, Guildford.
Gran Ducáu de Varsovia
El Ducáu de Varsovia (en polacu: Księstwo Warszawskie; en francés: Duché de Varsovie; n'alemán: Herzogtum Warschau) foi una unidá política creada por Napoleón I en 1807 pa restablecer l'Estáu polacu. El Ducáu surdió tres el Tratáu de Tilsit, robláu por Francia y Rusia pa poner fin a la guerra de la Cuarta Coalición.
El Ducáu cuntaba con una población de cuatro millones y mediu d'habitantes y una estensión de 155.000 km², y foi gobernáu por Federico Augusto I (rei de Saxonia).
Napoleón foi ganáu per Rusia, qu'intentó apoderase del ducáu en 1813, pero'l Congresu de Viena partió'l territoriu ente les potencies vencedores.
Formación del Ducáu
El territoriu del Ducáu fuera lliberáu por una sulevación popular que s'estendiera en contra del reclutamiento indiscrimináu de 1806. Una de les primeres xeres pal nuevu gobiernu yera abastecer d'alimentos al exércitu francés que lluchaba contra los rusos en Prusia Oriental. Napoleón conferencia sobre la Constitución del Ducáu, 1807.|266px|left|thumb
El Ducáu de Varsovia foi creáu oficialmente por Napoleón Bonaparte, como parte del Tratáu de Tilsit con Prusia. La so fundación recibió'l sofitu de fuercies republicanes en dambes partes de la estremada Polonia y de la gran diáspora polaca en Francia, que sofitó abiertamente a Napoleón como l'únicu home capaz de restaurar la soberanía polaca tres la II Partición de Polonia en 1793. Anque foi creáu como un Estáu satélite (y yera solamente un ducáu, en llugar d'un reino), yera creencia común que col tiempu la nación recuperaría los so estáu y fronteres anteriores.
El nuevu Estáu (re)creáu yera formalmente un ducáu independiente, aliáu de Francia, en unión personal col Reinu de Saxonia. El Rei Federico Augusto I de Saxonia foi obligáu por Napoleón a faer del so nuevu ducáu una monarquía constitucional, con un parllamentu (el Sejm). Sicasí, el Ducáu nunca llegó a desenvolvese como un verdaderu Estáu independiente; Federico Augusto siempres se subordinó a la raison d'état de Francia, que lo trató mayoritariamente como fonte de recursos. La persona más importante del Ducáu yera de fechu l'embaxador de Francia, instaláu na capital, Varsovia. Ye bultable que'l Ducáu escareciera de la so propia representación diplomática nel esterior.
En 1809, empezó una curtia guerra con Austria. Anque la batalla de Raszyn terminó en derrota y les tropes d'Austria entraron en Varsovia, les fuercies polaques enchieron dempués al enemigu y conquistaron Cracovia, Lviv y munches de les árees anexonaes per Austria na II Partición de Polonia. El siguiente Tratáu de Schönbrunn dexó una estensión significativa del so territoriu pel sur cola recuperación de territorios enantes polacos.
Xeografía y demografía
El Gran Ducáu, en 1809.|miniatura|upright=1.5 Según el Tratáu de Tilsit, el territoriu del Ducáu cubría les zones anexonaes por Prusia mientres la II ya III Particiones de Polonia, cola esceición de Danzig (Gdansk), que foi nomada Ciudá Llibre de Danzig so proteición conxunta de Francia y Saxonia, y el distritu alredor de Białystok, que foi apurríu a Rusia. El territoriu prusianu componer de les provincies prusianes anteriores de Nueva Prusia Oriental, Prusia del Sur, Nueva Silesia y Prusia Occidental. Adicionalmente, el nuevu Estáu recibió l'área a lo llargo del ríu Notec y la "Kulmerland". Concretamente'l Ducáu de Varsovia incluyía territorios casi na so totalidá étnicamente polacos: Mazovia, Posen-Gran Polonia, Kuyavia, Podlasia, la Galitzia Occidental y el gobiernu (en parte lituanu) de Viapol (Maricojoné). En xunto, el Ducáu tenía una área inicial d'alredor de 104.000 km², con una población d'aproximao 2.600.000. El gruesu de los sos habitantes yeren polacos.
Tres de l'anexón en 1809 de la Galitzia austriaca y les árees de Zamość y Kraków (Cracovia), rexones anexonaes per Austria na III Partición de Polonia, la superficie del Ducáu amontóse significativamente, a cerca de 155 000 km², y la población aumentó a unos 4 300 000.
Los "departamentos"
El Ducáu taba estremáu en dellos "Departamentos", cada unu col nome de la so capital. Primeramente yeren seis:
Los territorios adicionales adquiríos en 1809 entamar n'otros cuatro departamentos:
Gobiernu
Napoleón punxo en marcha un gobiernu compuestu d'aristócrates polacos y supervisáu por un residente francés. En 1807, una fuercia de 39 000 homes ye puesta de pies, estremada en tres ejércitos de 13 000 homes cada unu al mandu de Józef Poniatowski, Józef Zajączek y Jan Henryk Dąbrowski.
Dende marzu de 1813, el Ducáu tuvo ocupáu polos rusos. El 14 de marzu de 1813, Varsovia convertir en sede d'un Conseyu supremu provisional del zar pal Ducáu de Varsovia, nel cual namái participen dos polacos. El Conseyu ta presidíu pol xeneral rusu Vasili Lanskói, que ye tamién gobernador xeneral del Ducáu de Varsovia (hasta'l 9 de xunu de 1815).
Constitución y códigu civil
Napoleón dotó d'una constitución y un Códigu Civil (el Códigu Napoleónicu) al Ducáu de Varsovia. La constitución crea un sistema bicameral encabezáu por un duque ensin poder. El sistema taba controláu polos Residentes franceses, el mariscal Louis Nicolas Davout asistíu por Étienne Vincent, Jean-Charles Serra y Louis Édouard Bignon.
La Constitución yera más lliberal que la Constitución del 3 de mayu de 1791. Entendía:
Podría dicise qu'apurre una de cal y otra de sable. Un artículu axustaba que la relixón oficial yera la católica, l'otru autorizaba tolos cultos, y el Códigu Napoleónicu dexaba'l divorciu y creaba el matrimoniu civil, lo que foi bien duramente criticáu pola Ilesia. Un artículu abolía la servidume y reconocía la calidá de ciudadanu a un paisanu, pero la tierra namái podía pertenecer a los nobles, negando al paisanu la so total independencia.
Sicasí, la nueva Constitución y el nuevu códigu civil punxeron les condiciones pal desenvolvimientu de la burguesía, dexándo-y aportar a les funciones más altes. Les reformes introduciéronse amás na cultura y l'educación.
Demandes militares y económiques
Les fuercies armaes del Ducáu taben totalmente baxu control francés vía los so ministru de la guerra, Príncipe Józef Poniatowski, que yera tamién Mariscal de Francia. Ello ye que el Ducáu foi severamente militarizado, arrodiáu como taba por Prusia, l'Imperiu austriacu y la Rusia Imperial, y foi una fonte importante de tropes en delles de les campañes de Napoleón.
L'exércitu regular tenía un tamañu considerable comparáu col númberu d'habitantes del ducáu. Consistía primeramente en 45.000 soldaos regulares (ente caballería ya infantería), y el so númberu amontar a más de 100.000 en 1810. Nel momentu de la Invasión napoleónica de Rusia en 1812, el so exércitu cuntaba con 200.000 efectivos (sobre una población total d'unos 3 millones d'habitantes).
El duru drenaxe de recursos pol reclutamiento militar forzáu, combináu con una cayida de les esportaciones de granu, causaron significativos problemes a la economía del Ducáu. Pa empiorar les coses, en 1808 el Primer Imperiu francés impunxo al Ducáu un alcuerdu en Bayonne pa mercar a Francia les deldes contraíes por Prusia. La delda, que xubía a más de 43 millones de francos en oru, foi mercada con un preciu de descuentu de 21 millones de francos. Sicasí, anque'l Ducáu fixo los sos pagos a Francia n'instalaciones, nun periodu de 4 años, Prusia nun pudo efectuar los pagos, polo que la economía polaca sufrió duramente. De fechu dende esi día la frase "suma de Bayonne" ye un sinónimu en polacu d'una cantidá enorme de dineru. Toos estos problemes dieron llugar a la inflación y el sobrepreciu.
Pa contener la bancarrota, les autoridaes intensificaron el desenvolvimientu y la modernización de l'agricultura. Amás introducióse una política proteicionista pa la industria.
Campaña de Napoleón contra Rusia
thumb|250px|El príncipe [[Józef Poniatowski, comandante en xefe de les fuercies del Ducáu de Varsovia, por Juliusz Kossak.]] Los polacos esperaben en 1812 que'l Ducáu convertir en reinu mientres la campaña de Napoleón contra Rusia, xuniéndose a los territorios lliberaos del Gran Ducáu de Lituania, sociu históricu de Polonia na Mancomunidá de Polonia-Lituania. Sicasí, Napoleón nun tomó una decisión permanente al respeutu, pos acabara coles posibilidaes d'una paz antemanada col Imperiu rusu. Sicasí, proclamó l'ataque a Rusia como la Segunda Guerra Polaca.
Tres la derrota de Napoleón nel este, la mayor parte del territoriu del Ducáu de Varsovia foi conquistáu per Rusia en xineru de 1813, na so meyora escontra Francia, y polos sos aliaos alemanes. El restu del Ducáu pasó al poder de Prusia. Anque delles fortaleces aisllaes aguantaron por más d'un añu, la esistencia del Estáu acabó en tou menos nel nome. Alexandru I de Rusia creó un Conseyu Supremu Provisional del Ducáu de Varsovia pa gobernar l'área al traviés de los sos xenerales.
El Congresu de Viena y la Cuarta Partición
Anque munchos Estaos europeos y ex-soberanos tuvieron representaos nel autodenominado Congresu de Viena en 1815, el poder de decisión atópase en manes de les mayores potencies. Yera quiciabes inevitable que Prusia y Rusia partir con eficacia Polonia ente elles; Austria caltuvo más o menos los sos territorios tres la Primer Partición de 1772.
Rusia caltuvo tolos territorios llograos nos trés particiones anteriores, xunto con Białystok y la rexón circundante que llograra en 1807.
A lo último, el gruesu del Ducáu de Varsovia, con unos 128.000 km² d'área, establecióse como'l "Reino del Congresu" de Polonia, en unión personal col Imperiu rusu. La so autonomía perduró hasta 1831, en que foi anexonáu per Rusia.
El legáu del Ducáu
Superficialmente, el Ducáu de Varsovia foi namái unu de los varios Estaos creaos mientres la dominación de Napoleón sobre Europa, durando namái unos años y sumiendo cola so cayida. Sicasí, el so establecimientu a pocu más d'una década de la Segunda y Tercer Particiones y l'intentu de borrar a Polonia del mapa, fixo alicar les esperances de los nacionalistes polacos nun renacer del Estáu polacu. Inclusive cola derrota de Napoleón, un estáu polacu siguió en ciertu mou hasta que Rusia, esanició a Polonia de nuevu como entidá separada. En xunto, esto significó qu'un Estáu polacu identificable esistió per un cuartu de sieglu.
Cuando la República de Polonia establecer tres la Primer Guerra Mundial, les sos fronteres iniciales yeren similares a les del Ducáu que lu precedió un sieglu antes.
Con ocasión del 200º aniversariu de la creación del Gran Ducáu, lleváronse a cabu múltiples celebraciones conmemorativas en Varsovia, ente elles una parada militar francu-polaca sofitada pol presidente Sarkozy.
¿Ducáu de Varsovia o Gran Ducáu de Varsovia?
Al Ducáu de Varsovia llamar comúnmente como'l "Gran Ducáu de Varsovia". Sicasí, el Ducáu nunca foi nomáu asina en francés, que yera la llingua diplomática d'entós, y de xacíu l'idioma del Primer Imperiu francés, que foi quien creó dichu Estáu.
L'artículu 5 del Tratáu de Tilsit, que creó'l ducáu, la Convención que lo tresfirió al Reinu de Saxonia, y l'Artículu 1 de l'Acta del Congresu de Viena, que lo abolieron, refiérense siempres a él en francés como'l Duché de Varsovie.
De manera similar, la Constitución referir a él n'alemán como Herzogtum Warschau, y n'el so monedes llee la inscripción en llatín FRID·AVG·REX SAX·DVX VARSOV· (Fridericus Augustus, Rex Saxoniæ, Dux Varsoviæ: Federico Augusto, Rei de Saxonia, Duque de Varsovia).
Senna obtusifolia
Senna obtusifolia ye una especie de lleguminosa del xéneru Senna, dacuando tratada nel xéneru monotípicu Diallobus. Crez montés n'América, Asia, África y Oceanía y considérase una maleza en munchos llugares. Tien una llarga historia de tracamundiu con Senna tora y que'l taxón en munches fontes en realidá referir a esta especie. thumb|Fueyes thumb|Planta con flor thumb|Vista de la planta
Descripción
Son yerbes monocárpicas, simples, erectas o ramificáu-ascendentes, variando de tamañu según la edá o l'ambiente, na antesis 0.2–1.2 (2) m d'altu, dacuando basalmente frutescentes, glabres o estrigulosas, xamasca maloliente. Fueyes mayormente de 3.5–16 cm de llargu; foliolos en casi toles fueyes esautamente 3 pares, los del par distal más grandes, llargamente obovaos o oblanceolado-cuneaos, 2–6.5 cm de llargu y 1–4 cm d'anchu, base oblicua; nectariu estipitáu ente'l par proximal y dacuando ente'l segundu par de foliolus, raquis más llargu o más curtiu que'l peciolu, pecíolos 10–40 mm de llargu, estípules linear-atenuaes, 5–15 mm de llargu, decidues. Les inflorescencies en recímanos sésiles con 1 ó 2 flores nes axiles de les fueyes y depués formando un pequeñu tirso exerto, pedúnculos ca 0.5 cm de llargu, pedicelos 8–25 mm de llargu; sépalos los internos más llargos 6–9.5 mm de llargu; corola zigomorfa, los pétalos más llargos 9–15 mm de llargu; anteres de los 3 estames abaxiales 2–4.5 mm de llargu, con cara porrecto; estilu 1.7–4 mm de llargu, óvulos 20–34. Frutu ascendente, rectu o narquiáu escontra fuera y escontra baxo hasta formar un semicírculu, linear, estruyíu-hexagonal, 7–16 cm de llargu y 0.25–0.6 cm d'anchu, atenuáu a cada estremu, carináu nes sutures y en cada cáscara con costielles averaes a les sutures; granes 1-seriaes, areolaes.