cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Configuración electrónica
Notación
Tampoco ye obligatorio escribir 1 nel superíndiz d'una subcapa ocupada namái por un electrón; asina, l'aluminiu puede escribise [Ne] 3s² 3p¹ o [Ne] 3s² 3p. Ye habitual, tamién, ver les lletres de los niveles orbitales (s, p, d, f) escritos en lletra itálica o cursiva, magar que la Unión Internacional de Química Pura y Aplicada recomienda un tipu de lletra normal. L'orixe de les lletres utilizaes alcuéntrase nún sistema, anguaño desaniciáu por obsoletu, de categorización de les llinies espectrales como aguda (sharp), principal (principal), difusa (diffuse) y fundamental (fine) a partir de la estructura que presenten a la observación. El so usu modernu indica orbitales con un númberu cuánticu azimutal, l, de 0, 1, 2 y 3 respeutivamente. Tres de la "f" la secuencia continúase alfabéticamente, cola "g", "h", "i"... (l = 4, 5, 6...). Magar que ye poco frecuente, porque los orbitales de l 7 son poco utilizaos, caso de necesitar escribise sáltase la lletra "j".
La configuración electrónica de les molécules escríbese de forma asemeyada, cola única diferencia de qu'en cuenta de los niveles orbitales atómicos úsense los niveles orbitales moleculares.
Aplicaciones
La utilidá más estendida de les configuraciones electróniques ye que permite la racionalización de les propiedaes químicas, neto en química orgánica que na inorgánica. Dafechamente, les configuraciones electróniques, xunto con una forma simplificada de la teoría orbital molecular, tienen convertíose nel equivalente modernu del conceptu de valencia, y úsense pa describir el númberu y tipo de les xuniones químiques qu'un átomu puede formar.
Esti enfoque ye lleváu un pasu más allá na química computacional, que tenta siempre de facer estimaciones cuantitatives de les propiedaes químiques. Demientres munchos años la mayoría d'esos cálculos usaben una aproximación LCAO (sigles de "combinación lineal d'orbitales atómicos"), usando un conxuntu de bases d'orbitales atómicos grande y complexu como puntu de partida. L'últimu pasu nesos cálculos ye l'asignación d'electrones a los diversos orbitales moleculares acordies col principiu d'Aufbau. Nostante, non tolos métodos de la química computacional tán basaos na configuración electrónica; la teoría de la densidá funcional, por exemplu, nun la utiliza.
Nos átomos o molécules con más d'un electrón el movimientu de los electrones correlaciónase llétricamente, polo que la configuración electrónica nun ye exacta: necesítense un númberu munchu mayor de configuraciones electróniques pa describir esautamente cualesquier sistema con más d'un electrón, y nun puede asociase dengún nivel d'enerxía con una única configuración. Sicasí, la función de les ondes electróniques suele correspondese con un númberu perpequeñu de configuraciones, polo que'l conceptu de configuración electrónica sigue siendo básicu pa conocer los sistemes con varios electrones.
Otra aplicación fundamental de la configuración electrónica ye la intepretación del espectru d'emisión. Pa esti fin ye necesario complementar la configuración electrónica con ún o más símbolos de términu, que describen los diferentes niveles d'enerxía disponibles pa cada átomu. Los símbolos de términu pueden ser calculaos pa cada configuración electrónica, y non namái pa los estaos estacionarios o basales qu'aparecen llistaos en tables, magar que non se pueden ver, na práutica, tolos niveles d'enerxía. Foi al traviés del análisis del espectru d'emisión como se determinó experimentalmente la configuración electrónica de los elementos nel so estáu estacionariu.
Liso
Liso ye una casería de la parroquia de San Xuan nel conceyu asturianu de Castropol.
Alcuéntrase a 2,00 km de Castropol, la capital del conceyu, a un altor mediu de 57 msnm y tien una población de.
República Serbia
La República Srpska (Република Српска) o República Serbia ye una de les dos entidaes polítiques que faen parte de Bosnia y Herzegovina.
Llenda'l norte con Croacia, al noreste col distritu de Brcko, al este con Serbia y Montenegru y al sur cola Federación de Bosnia y Hercegovina.
Historia
Na guerra de1992-1995, tres la proclamación de la independencia de Bosnia y Herzegovina de Yugoslavia, los serbios que yeren una minoría na rexón iniciaron col sofitu del exércitu de Serbia y la inacción internacional una llimpieza étnica nel 70% del territoriu de Bosnia que controlaben con asesinatos masivos y violaciones de civiles con cerca de 100.000 víctimes mortales y munchos más desplazaos. En 1995, tres la masacre de Srebrenica na que fueron asesinaos unos 6.000 homes bosnios de la ciudá, los musulmanes bosnios y los croates col sofitu de la OTAN recuperaron parte del territoriu, teniendo los serbios que vivíen nes fasteres recuperaes que fuxir, siendo acoyíos na rexón de Bosnia que güei ye conocida pol nome de República Serbia o Republika Srpska.
La República Serbia ocupa un 49% de Bosnia y Herzegovina, tien unos 2 millones d'habitantes, el 93% d'ellos son d'etnia serbia y relixón cristiana ortodoxa.
Les ciudaes más grandes de la República Serbia son:
Na parte oeste:
Na parte este:
June Lockhart
June Lockhart ye una actriz d'Estaos Xuníos, más conocida pol so papel na serie de televisión, Lassie y pol so papel de Maureen Robinson en Perdíos nel espaciu. Tamién interpretó a la Dra. Janet Craig na CBS sitcom Petticoat Junction (1968-1970). Foi nomada pa dos Premios Emmy y ganadora d'un Premiu Tony.
Primeros años
Nacida na ciudá de Nueva York, Lockhart ye fía del actor canadianu Gene Lockhart, quien saltó a la fama en Broadway en 1933 en Ah, Wilderness!, y de l'actriz inglesa, Kathleen Lockhart.
Froidefontaine
Froidefontaine ye una comuña francesa del departamentu de Territoriu de Belfort, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Tinis
Tinis (Thinis, This o Tis) ye'l nome griegu d'una población del Antiguu Exiptu, asitiada cerca d'Abidos, nel Alto Exiptu, que foi la capital de les dos primeres dinastíes del Antiguu Exiptu.
Historia
Nos epítomes de Manetón, ye'l llugar d'orixe de Menes, unificador d'Exiptu y Tis ye considerada la capital de la Confederación Tinita y el llar de los faraones de les dinastíes primer y segunda. Por eso, a estes dinastíes denominar Tinitas; tamién se llamó a esti periodu: dómina Tinita (c. 3150 - c. 2686 e. C.), y a la rexón: nomo Tinita.
L'allugamientu de l'antigua ciudá de Tinis ye desconocida, anque posiblemente taría asitiada na vera derecha del Nilu, cerca de Girga, unos quince quilómetros al norte de Abidos, o del pueblu de Al-Birba o El-Birbeh, unos venti quilómetros al noroeste, pero nun foi topada nenguna prueba arqueolóxica concluyente.
Col advenimiento de la tercer dinastía, la capital treslladar a Menfis.
Necrópolis
Esisten restos d'una antigua necrópolis xunto a Naga ed-Deir, frente a la moderna Girga, con tumbes que van dende'l periodu predinástico hasta principios del Imperiu Mediu, dómina en que Tinis tornó so la influencia de la vecina ciudá de Abidos.
Relixón
300px|thumb|right|[[Llibru de los muertos (Osiris, cola piel verdoso ta sentáu a la derecha). Na cosmoloxía relixosa del Antiguu Exiptu, Tinis ye un llugar míticu nel cielu.]] Como cada nomo, tenía un llugar pa la tumba y les momies de los sos dioses-nomos muertos y asina, Tinis allugaba'l templu y últimu llugar de descansu d'Onuris, que los sos epítetos incluyíen "toru de Tinis", adoráu dempués de la so muerte como Jenti-Amentiu, y que'l so dios-nomo, foi asitiáu a la cabeza de la Enéada local.
El sumu sacerdote del templu de Onuris en Tinis foi llamáu'l primera profeta, o xefe de los videntes, un títulu que Maspero (1903) suxuri ser un reflexu de la decadencia de Tinis na so estatus de ciudá.
Unu de los xefes de videntes, Anhurmose, que morrió mientres el reináu de Merenptah (c. 1213 - c. 1203 e.C.), rompió cola tradición de los sos predecesores del Reinu Nuevu, que fueron soterraos en Abidos, y fíxose soterrar en Tinis.
La diosa lleona Mehit tamién foi adorada en Tinis, y la restauración del so templu mientres el reináu de Merenptah foi supervisáu probablemente por Anhurmose.
Hai pruebes de que la socesión nel cargu de xefe de videntes de Onuris en Tinis foi d'un familiar: nel periodu Heracleopolitano, un Hagi asocedió al so hermanu mayor, tamién llamáu Hagi, y al so padre y nel Nuevu Reinu, Parennefer llamáu Wennefer (Wenennefer) foi asocedíu nel oficiu sacerdotal pol so fíu, Hori.
Na antigua cosmoloxía relixosa exipcia, Tinis desempeñó un papel como llugar míticu nel cielu. En particular, tal como s'establez nel Llibru de los Muertos, la so significación escatolóxica puede vese en ciertos rituales. Cuando'l dios Osiris trunfa, "l'allegría pasa la so ronda en Tinis", una referencia a la Tinis celestial, frente a la ciudá terrenal.
Arias
«Arias» puede referise a:
Coccycua minuta
Coccycua minuta ye una especie d'ave cuculiforme de la familia Cuculidae, que s'atopa en Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Guayana francesa, Guyana, Panamá, Perú, Surinam, Trinidá y Tobagu y Venezuela. Enantes clasificábase nel xéneru Piaya pero foi reagrupáu nel nuevu xéneru Coccycua, xunto con dos especies que taben arrexuntaes en Coccyzus y en Micrococcyx.
Descripción
El cuquiellu esguil menor mide en permediu 27 cm de llargor y pesa 40 g. El plumaxe del adultu ye principalmente de color castañu, cola parte inferior del banduyu gris, la cola marrón y puntes blanques nes plumes de la cola. El picu ye curtiu, mariellu y curvos y l'iris ye coloráu. Neñón ye de color marrón escuru con picu negru y ensin les puntes blanques na cola. Ye más pequeñu y el gargüelu ye más escura que la del cuquiellu esguil.
Los sos llamaos asemeyen chek y kak.
Hábitat
Vive en manglares, carbes y nel monte cerca de l'agua, per debaxo de los 1900 m d'altitú.
Alimentación
Aliméntase nes cañes baxes d'inseutos y otros artrópodos.
Reproducción
Constrúi un nial en forma de taza fonda, nun árbol o un bambú. La fema pon dos güevos blancos y los guara ella mesma.
Michael B. Jordan
Carrera
Actuó en 2002 xunto a Keanu Reeves en Hardball. Esi mesmu añu ganó más atención al interpretar el pequeñu pero fundamental papel de Wallace na primer temporada de la serie de HBO, The Wire. En marzu de 2003, xunir al repartu de All My Children interpretando a Reggie Porter (depués Reggie Montgomery), un adolescente con problemes, hasta xunu de 2006. Jordan foi lliberáu del so contratu col seriáu dempués de tres años por cuenta de la falta de tiempu nel aire, y la so última apaición emitióse'l 5 de xunu de 2006. Tambien interpretó a Vince Howard en Friday Night Lights, y a Alex en Parenthood. En 2013 interpretó Oscar Grant, víctima d'un tirotéu, na película aclamada pola crítica Fruitvale Station.
En 2015, co-protagonizó Les novies de los mios amigos xunto a Zac Efron y Miles Teller.
Jordan foi contratáu pa interpretar a l'Antorcha Humana na película de 2015 Fantastic Four, tamién anguaño protagonizara xunto a Sylvester Stallone en Creéi.
A Payoza
A Payoza ye una aldea de la parroquia de San Xuan nel conceyu asturianu de Castropol.
Alcuéntrase a 1,50 km de Castropol, la capital del conceyu, a un altor mediu de 0 msnm y tien una población de.
Imperiu Portugués
thumb|450px|Imperiu portugués - 1415-1543 thumb|right|300px|Imperiu total L'Imperiu portugués foi un imperiu destacáu nos sieglos XV, XVI y XVII qu'empezó viaxando a tierres desconocíes polos europeos y asina empezando la Era de los descubrimientos. Aportó primero a la India y al sur africanu. Esti imperiu, sobre too nos sos empiezos, estructurábase en: les ciudaes puramente portugueses (Goa, p.e.); les factoríes, o construcciones en ciudaes non portugueses realizaes puramente pal comerciu (Chittagong, p.e.); les bases, o zones d'intercambéu direutu (ciudaes non portugueses ensin edificios que facíen el so mercáu dende les mesmes cargues del barcu). L'Imperiu Portugués pasó a pertenecer a la Monarquía Hispánica dende'l reináu de Felipe II y dixebróse nel reináu de Felipe IV (1580-1640).
L'Imperiu Portugués tuvo territorios en: América:
Asia:
Golfu Pérsicu:
África Colonial:
África (Protectorados):
Marruecos (Places de soberanía):
Archipiélagos Atlánticos:
5 Astraea
Foi'l quintu asteroide descubiertu'l 8 d'avientu de 1845 por Karl Ludwig Hencke dende Driesen (Alemaña). Foi'l primeru de los dos que descubrió (el segundu foi Hebe).
Astraea ye notable principalmente porque en 38 años (dende la descubrición de Vesta en 1807) creyíase que namái esistíen cuatro asteroides.
Tres la descubrición d'Astrea alcontráronse yá varios cientos de miles d'asteroides más.
Sardari Berd
Sardari Berd (n'armeniu: Սարդարի Բերդ, nome qu'al empar deriva del llinguaxe pérsicuسردار) ye un títulu que s'utiliza pa los líderes políticos o militares y que significa «xefe» y de Berd (n'armeniu Բերդ) que significa «fortaleza». La fortaleza alcuéntrase a la derecha antes del campusantu de la llocalidá de Hoktember na provincia de Armavir d'Armenia. En realidá acomúñase históricamente cola ciudá de Armavir, que yera conocida antes de 1932 como Sardarabab o Sardarapat.
Historia
Sardari Berd fue tomada en 1828 por los rusos, al mando del general Iván Paskévich durante la guerra ruso-persa (1826-1828), a pesar de fuerte defensa presentada por Hasan Kan Kajar, hermano de Sardar Kan Hosein. Sobre Paskévich en un resumen de la Oficina de Guerra, se escribió el siguiente pasaje:
La rexón pasó formalmente de la soberanía persa a la rusa dempués del Tratáu de Turkmenchay en 1828. Armavir #convertir nel uyezd Serdarabad d'el Óblast d'Armenia, que de la mesma se convirtió en la gubérniya de Eriván en 1840. Esta situación #enllargar hasta la revolución de febreru de 1917. De la fortaleza casi nun queda nada. La mayor parte foi desmantelada pa construyir l'Armenia soviética.
6 Hebe
6 Hebe ye un asteroide pergrande del cinturón d'asteroides. Tien una superficie rellumante y ta compuestu de metales de níquel-fierro con roques de silicatos.
Foi'l sestu asteroide descubiertu'l 1 de xunetu de 1847 dende Driesen. Foi'l segundu y últimu asteroide descubiertu por Karl Ludwig Hencke, que tamién alcontró Astrea. Foi bautizáu asina n'honor a Hebe, diosa griega de la mocedá.
Coccycua pumila
Coccycua pumila ye una especie d'ave cuculiforme de la familia Cuculidae qu'habita nel norte de Suramérica.
6 Hebe
El 5 de marzu de 1977, Hebe ocultó Kaffaljidhma (γ Cetus), una estrella de tercer magnitú moderadamente brillante. Nun se tien informao de nenguna otra observación d'ocultaciones por Hebe.
Coccycua pumila
Taxonomía
Enantes taba allugada nos xéneros Coccyzus o Micrococcyx. N'afayando'l so parentescu con Coccycua minuta, integrándose en Coccycua.
6 Hebe
A resultes d'esta ocultación, P. D. Maley anunció la descubrición d'un pequeñu satélite al que s'apodó Jebe. D'otra miente, dicha descubrición nun ta confirmada.
Coccycua pumila
Distribución
Alcuéntrase en Colombia, Venezuela y l'estremu noroccidental de Brasil. Los sos hábitats naturales son les selves tropicales.
Lithognathus mormyrus
El ye un pexe marín de la familia de los Sparidae, de color platiao y bandes amarronaes verticales en llombu y nos costaos. N'aleta dorsal tien 11 raxones espinosos.
Alcuéntrase principalmente en fondos de sable a menos de 50 m y davezu entra nos estuarios. Aliméntase de merucos, moluscos y dellos crustáceos. Presenta hermafroditismu y reproduzse ente la primavera y el branu.
Comportamientu
Llocalízase en fondos de sable o llixeramente enfollagaos a menos de 50 m.; suel entrar nos estuarios. La so alimentación básase en moluscos, crustáceos, merucos, etc. Reproduzse en primavera y branu.
Lémnicu
El lémnicu yera la llingua preindoeuropea falada na islla griega de Lemnos y que tuvo viva undefined. L'exonome que los griegos daben a la llingua y a los habitantes yera'l de pelsagos -al igual que dacuando a los etruscos-.
Nel sieglu VI e.C. la islla entra plenamente na historia cola conquista ateniense. La inscripción más conocida ye la de la estela de Lemnos, la cuala atopóse en Karmina en 1885 y tien 34 pallabres escrites nun dialeutu emparentáu col etruscu. Los datos sacaos d'esta estela xunto a otra documentación epigráfica amuesa que la llingua lémnica formaba un grupu familiar con, a lo menos, l'etruscu y el réticu.
June Marlowe
June Marlowe, foi una actriz cinematográfica d'Estaos Xuníos, conocida sobremanera por actuar en seis curtios del serial Our Gang, nel papel de la quería maestra 'Miss Crabtree'.
El so verdaderu nome yera Gisela Valaria Goetten , y nació en St. Cloud, Minnesota, nuna familia d'orixe alemán. Foi una prolífica actriz del cine mudu nos años venti, actuando en películes frente a John Barrymore y Rin Tin Tin. La so carrera tuvo un bon ritmu hasta la llegada del cine sonoru. Marlowe nun fixo una bona transición al cine faláu, y hacia 1930 empezó a retirase de l'actuación.
Sicasí, por casualidá conoció al direutor de Our Gang, Robert F. McGowan, nun centru comercial de Los Angeles. Precisaba una actriz pa interpretar a la maestra del serial y, tres la suxerencia del productor Hal Roach por que Marlowe usara una peluca rubia con cuenta de faer xuegu col pelo de Jackie Cooper, llogró'l papel.
En dexando Cooper Our Gang en 1931 p'actuar en producciones de MGM, el personaxe de Miss Crabtree interpretáu por Marlowe solo foi utilizáu n'otros dos curtios, Shiver My Timbers (1931) y Readin' and Writin (1932).
En 1933, Marlowe casóse col empresariu de Hollywood Rodney Sprigg, retirar del cine pa dedicase al cuidu del llar. Nos sos últimos años sufrió la enfermedá de Parkinson, de que les sos entueyos finó en Burbank, California, el 10 de marzu de 1984, a los 80 años d'edá.
Foi soterrada na Catedral de La nuesa Señora de Los Angeles en Los Angeles.
Giromagny
Giromagny ye una comuña francesa del departamentu de Territoriu de Belfort, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Karmir Blur
Karmir Blur (n'armeniu: Կարմիր բլուր «Llomba Colorada» ), ye una llomba asitiada al oeste de Yereván na vera izquirda del rio Hrazdan d'Armenia. Nel llugar atopáronse restos d'antiguos asentamientos, incluyendo la ciudá fortaleza de Teishebaini del reinu Urartu.
Historia
Esti asentamientu foi quemáu y destruyíu probablemente mientres el reináu de Argishti I -mientres la espansión al norte de Urartu escontra'l Cáucasu del sur. Dempués de la conquista de la tierra de Aza» polos urartianos. Karmir foise difuminando mientres cien años, pos los reis de Urartu nun amosaron interés pol sitiu. Namái'l rei Rusa II construyó una fortaleza nesta área de Tejszebaini. Nel sieglu VI e.C. foi prindáu y quemáu polos escites. Ye posible que la llomba recibiera'l nome de «colorada» dempués de la quema, como resultancia de los color que tomaron los lladriyos colos que fueren construyíes les edificaciones.
Escavaciones arqueolóxiques
Karmin Blur atraxo l'atención de los arqueólogos a partir del añu 1936, cuando'l xeólogu AP Demekhin estudiando los basaltos del ríu Hrazdan, afayó na parte cimera de la llomba un fragmentu de piedra con una inscripción cuneiforme. Entamáu un trabayu arqueolóxicu, llueu condució al descubrimientu de les ruines d'un antiguu asentamientu en dicha llomba. A partir del añu 1939 el llugar foi oxetu d'escavaciones sistemátiques. Les escavaciones demostraron que Karmir Blur taba na llomba nos sieglos VII- VI e.C. cuando la ciudá fortificada de Urarto de Teishebaini. Les capes d'estudiu establecen qu'enantes nos sieglu XIII-VIII e.C. esistíen asentamientos de la edá del Cobre y del Bronce.
Los asentamientos pre-uriartanos fueron construyíos en círculu o en rectángulu. Nes viviendes afayaron pozos pa guardar ceberes y figures antropomorfas de dioses de piedra, probablemente símbolos de fertilidá del suelu. Tolos asentamientos d'antes de la creación del Reinu de Urartu, asitiaos na vera izquierda del rio Hrazdan teníen enforma de mancomún. Probablemente les zones de Karmir Blur pertenecieron a la tierra de Aza», mentada nos añales urartianos. Nel añu 2013 afayaron un llugar d'enterramientu del reinu de Urartu con cerca de 500 tumbes.
Nube molecular
Una nube molecular ye una rexón estensa nel interior d'una galaxa na que la densidá de materia ye abondo alta, y la temperatura abondo baxo, por qu'esista dihidrógeno (H2). Pola so falta de dipolo llétricu, el H2 fríu nun ye observable direutamente, pero otres molécules qu'esisten nes nubes molecular sí la son. La más abondosa dempués del H2 ye'l monóxido de carbonu (CO), que ye fácilmente observable n'ondes milimétriques. Cientos d'otres molécules fueron reparaes en nubes moleculares.
Les nubes moleculares son especialmente importantes en formación estelar. La nacencia de les estrelles asocedi cuando rexones d'una nube molecular sufren una inestabilidá gravitacional que los lleva a contraer. Xeneralmente les nubes moleculares son tan estenses y masives que s'estacen hasta formar un eleváu númberu de protoestrelles.
Anguaño son les estructures galáctiques conocíes de mayor tamañu, con mases d'hasta 1 millón de vegaes la del Sol.
Escurrimientu
Dientro de nuesa mesma galaxa, la cantidá de gas molecular ye de menos del unu per cientu del volume del mediu interestelar (ISM), pero tamién ye la parte más trupa del mediu que toma aproximao la metá de la masa de gas total del interior de la órbita galáutica del Sol. La mayor parte del gas molecular atopar nun aniellu d'ente 3,5 a 7,5 kiloparsecs del centru de la galaxa (el Sol esta a unos 8,5 kiloparsecs del centru). Los mapes a gran escala de monóxidu de carbonu de la galaxa amuesen que la posición d'esti gas se correlaciona colos brazos espirales de la galaxa. Que'l gas molecular atópese predominantemente nos brazos espirales suxure que les nubes moleculares tienen de formase y eslleise nuna escala de tiempu non cimeru a 10 millones d'años, el tiempu que tarda la materia en pasar al traviés de la rexón del brazu.
Verticalmente al planu de la galaxa, el gas molecular habita nel planu mediu estrechu del discu galácticu con un altor d'escala carauterística, Z, d'aproximao 50 a 75 parsec, muncho más delgáu que la tibia atómicu (Z = 130 a 400 pc) y caliente ionizado (Z = 1000 pc ) los componentes gaseosos de la IGS. La esceición a la distribución de gas ionizado son les rexones HII que tán nes burbuyes de gas caliente ionizado creáu en nubes moleculares pola intensa radiación emitida por estrelles masives nueves y, como tales, tienen aproximao la mesma distribución vertical que'l gas molecular. Esta distribución del gas molecular ye abondo regular si tener en cuenta alloñes grandes, sicasí la distribución a pequeña escala ye altamente irregular cola mayor parte concentrada nes nubes discretes y complexos de nubes.
Nubes moleculares xigantes (GMC poles sos sigles n'inglés)
Los conxuntos de gas molecular con mases de 10⁴ a 10⁶ vegaes la masa del sol son llamaos nubes moleculares xigantes (GMC). Les nubes pueden llegar a midir decenes de parsecs de diámetru y tienen una densidá media de 10² a 10³ partícules per centímetru cúbicu (la densidá media na vecindá solar ye una partícula por centímetru cúbicu). La subestructura xaciente dientro d'estes nubes ta formada por un patrón complexu de filamentos, fueyes, burbuyes y grupos irregulares. A les partes más trupes de los filamentos y grupos llámase-yos "nucleos moleculares", los nucleos moleculares más trupos son llamaos "nucleos moleculares trupos" y tienen densidaes de 10⁴ a 10⁶ partícules per centímetru cúbicu. Observacionalmente los nucleos moleculares trazar con monóxidu de carbonu y los nucleos trupos con amoniacu. La concentración de polvu nos nucleos moleculares ye de normal abondo grande como pa bloquiar la lluz de les estrelles en que la so trayeutoria interponer de tala forma que ufierten l'aspeutu de figures de nebuloses escures. Les GMC son tan grandes que les "locales" pueden llegar a cubrir una parte importante d'una constelación de tal manera que son referíes de cutiu pol nome d'esa constelación, por casu, la Nube Molecular de Orión (OMC) o la nube molecular Tauro (TMC). Estos GMC locales tán dispuestos nun aniellu cercanu al sol que coincide col Cinturón de Gould [7] El grupu más masivu de nubes moleculares na galaxa forma un aniellu asimétricu alredor del centru galácticu nun radiu de 120 parsecs, el componente más grande d'esti aniellu ye'l complexu de Sagitario B2. La rexón de Sagitario ye químicamente rica y ye utilizáu de cutiu como mostrariu polos astrónomos en busca de nueves molécules nel espaciu interestelar.
Nubes Moleculares Pequeñes
Aisllaes y xuníes gravitacionalmente, a les pequeñes nubes moleculares con mases inferiores a unos cuantos cientos de vegaes la masa del Sol llámase-yos glóbulos de Bok. Les partes más trupes de les pequeñes nubes moleculares son equivalentes a los nucleos moleculares que s'atopen nes GMC ya inclúyense de cutiu nos mesmos estudios.
Nubes moleculares difuses d'alta llatitú
En 1984 la ROXURES (Satélite Astronómicu Infrarroxu) identificó un nuevu tipu de nube molecular difusa. [9] Tratar de nubes difuses filamentosas que son visibles a altes llatitúes galáctiques (alloñaes verticalmente del planu horizontal que forma'l discu galácticu). Estes nubes tienen una densidá típica de 30 partícules per centímetru cúbicu.
La formación d'estrelles
La formación d'estrelles produzse puramente dientro de les nubes moleculares. Esto ye una consecuencia natural de les sos baxes temperatures y altes densidaes, una y bones la fuercia gravitatorio que fai que la nube colapse tien de superar les presiones internes qu'actúen «pa escontra fora», tratando d'evitar un colapsu. Tamién hai pruebes de que les grandes nubes onde se produz la formación d'estrelles caltiénense xuníes, en gran midida, pola so propia gravedá (como asocede coles estrelles, planetes y galaxes) más que pola presión esterna (como asocede coles nubes nel cielu). La evidencia provién del fechu de que les velocidaes aturbolinaes» que s'infieren del anchu de la llinia de CO varien de la mesma forma que la velocidá orbital (una rellación virial).
Física
La física de les nubes moleculares ye pocu conocida y bien aldericada. Los sos movimientos internos rexir poles turbulencias nun fríu, de gas magnetizado, por que los movimientos aturbolinaos son altamente supersónicos, pero comparables a les velocidaes de les perturbaciones magnétiques. Esti estáu créese que pierde enerxía rápido, lo que rique yá sía un colapsu xeneral o un re-inyeición constante d'enerxía. Coles mesmes, sábese que les nubes son atayaes por dalgún procesu, lo más probable ye que se trate de los efeutos de les estrelles masives primero que una fracción significativa de la so masa sía convertíu n'estrelles.
Les nubes moleculares, y especialmente les nubes moleculares "xigantes" (GMC), de cutiu son el llar de máser astronómica.
Mecánica analítica
La mecánica analítica ye una formulación astracta y xeneral de la mecánica, que dexa l'usu n'igualdá de condiciones de sistemes inerciales o non inerciales ensin que, a diferencia de les lleis de Newton, la forma básica de les ecuaciones de movimientu camude. Dellos autores identifiquen la mecánica analítica cola teórica. Otros consideren que la traza determinante ye considerar la esposición y plantegamientu de la mesma en términos de coordenaes xeneralizaes.
La mecánica analítica tien, básicamente, dos formulaciones: la formulación lagrangiana y la formulación hamiltoniana. Les dos describen el mesmu fenómenu natural, independientemente d'aspeutos formales y metodolóxicos, y lleguen a les mesmes conclusiones. La formulación lagrangiana ta más empobinada a una utilidá práutica y la hamiltoniana ye aparente pa una formulación teórica.
59 Cygni
59 Cygni (59 Cyg / HD 200120 / HR 8047) ye un sistema estelar de magnitú aparente +4,74. Alcuéntrase aproximao a 1420 años lluz del Sistema Solar en direición a la constelación de Cygnus.
La estrella principal del sistema ye una estrella azul de la secuencia principal de tipu espectral B1.5. Bien caliente, la so temperatura superficial algama los 25.500 K —siendo ésta una cifra envalorada—, con una lluminosidá 35.000 vegaes superior a la lluminosidá solar. Tien una masa de 15 mases solares y una edá averada de 9,5 millones d'años.
El radiu de 59 Cygni ye 9,5 vegaes más grande que'l del Sol y rota a gran velocidá; diversos estudios señalen una velocidá de rotación ente 260 y 374 km/s. El so periodu de rotación, bien curtia, ye de namái 1,3 - 1,5 díes. Al igual qu'otres estrelles análogues, la rápida rotación favorez la formación d'un discu circumestelar en redol a 59 Cygni, polo que ta clasificada como estrella Be. η Centauri o Seat (π Aquarii) son dos exemplos d'esta clase d'estrelles. Nel casu de 59 Cygni, el discu paez tar na llinia de visión, polo que ye considerada una estrella con envoltura. Amás, ye una estrella variable —del tipo Gamma Cassiopeiae— qu'ente 1973 y 1975 esperimentó un amenorgamientu de rellumu. Por ello, recibe la denominación, tocantes a estrella variable, de V832 Cygni.
L'espectru de 59 Cygni revela la presencia d'una compañera estelar cercana, una subenana caliente, con un periodu orbital de 28 díes. Dos estrelles más completen el sistema estelar. A unes décimes de segundos d'arcu reparar una compañera de magnitú +7,6, que la so separación cola estrella primaria ye d'unes 85 UA y que'l so periodu orbital supera los 200 años. Más distante, visualmente a 20 segundos d'arcu, hai otra acompañante de magnitú +9,4 —probablemente una estrella de tipu A0V— que la so separación al respective de la primaria ye de siquier 9000 UA.
Presidente de Macedonia del Norte
El presidente de la República de Macedonia del Norte ye'l xefe d'estáu de la República de Macedonia del Norte.
Scorpaena porcus
El ye una especie de pexe marín bentónicu de la familia de les Scorpaenidae.
A Poceira
A Poceira ye un llugar de la parroquia de San Xuan nel conceyu asturianu de Castropol.
Alcuéntrase a 2,00 km de Castropol, la capital del conceyu, a un altor mediu de 0 msnm y tien una población de.
June Maston
June Maston foi una atleta australiana, especialista na prueba de 4x100 m na que aportó a subcampeona olímpica en 1948.
Carrera deportiva
Nos XX. OO. de Londres 1948 ganó la medaya de plata nos relevos de 4x100 metros, corriéndolos nun tiempu de 47.6 segundos, llegando a meta tres Países Baxos y per delantre de Canadá, siendo les sos compañeres d'equipu: Shirley Strickland, Betty McKinnon y Joyce King.
Grandvillars
Grandvillars ye una comuña francesa del departamentu de Territoriu de Belfort, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Maria del Mar Bonet
Maria del Mar Bonet i Verdaguer ye una cantante balear en catalán.
Discografía
thumb|300px|Maria del Mar Bonet i Verdaguer
Semiexe mayor
El semiexe mayor ye una de les carauterístiques más importantes d'una órbita, xunto col so periodu orbital. Pue ser matemáticamente probáu que pa un cuerpu orbitando, el semiexe mayor representa la distancia media del cuerpu a la fonte central gravitacional. Pa los oxetos del Sistema Solar, el semiexe mayor ta rellacionáu col periodu de la órbita pola tercera llei de Kepler, orixinalmente descrita como:
Onde P ye'l periodu midíu n'años y a ye'l semiexe mayor midíu n'unidaes astronómiques.
Esta fórmula foi modificada por Newton al desendolcar la so teoría gravitatoria, espresándola como:
Onde G ye la Constante de gravitación universal, M ye la masa del cuerpu central y m ye la masa de cuerpu orbitando. = Ver tamién =
Elizabeth Cady Stanton
Elizabeth Cady Stanton foi una activista d'Estaos Xuníos, abolicionista y figura destacada del movimientu de muyeres. El so Declaración de sentimientos, presentada na primer convención de derechos de la muyer, sostenida en 1848 en Seneca Falls, Nueva York, ye de cutiu acreditada como l'entamu de los movimientos entamaos de derechos de la muyer y sufraxu femenín nos Estaos Xuníos.
Primero que Stanton amenorgara'l so enfoque políticu cuasi puramente a los derechos de la muyer, foi una activa abolicionista, xunto col so maríu, Henry Brewster Stanton y el so primu, Gerrit Smith. A diferencia de munches persones arreyaes nel movimientu de derechos de la muyer, Stanton encetó una serie de cuestiones relatives a les muyeres más allá de los derechos de sufraxu. Les sos esmoliciones incluyeron los derechos parentales y de custodia de les muyeres, derechos de propiedá, derechos d'empléu ya ingresos, lleis de divorciu, la salú económica de la familia y control de la natalidá. Tamién foi una abierta partidaria del Movimientu pola Templanza del sieglu XIX.
Dempués de la Guerra de Secesión, el compromisu de Stanton col sufraxu femenín causó una cisma nel movimientu de derechos de la muyer, cuando ella y Susan B. Anthony tornaron sofitar la Decimocuarta y la Decimoquinta enmienda a la Constitución de los Estaos Xuníos d'América. Oponer a otorgar mayor proteición llegal y derechos de sufraxu a los homes afroamericanos mientres se siguía negando a les muyeres, negres y blanques, los mesmos derechos. La so posición sobre esta tema, xunto colos sos pensamientos sobre'l Cristianismu entamáu y les temes femenines más allá de los derechos de votu, llevó a la formación de dos organizaciones separaes de derechos de la muyer que, finalmente, axuntar con Stanton como presidenta de la organización conxunta, aproximao venti años más tarde.
Seleición d'ensayos y discursos
Los escritor de Stanton tán archivaos na Universidá de Rutgers: Proyeutu de documentos de Elizabeth Cady Stanton y Susan B. Anthony.
Cascu
thumb|220px|Cascu militar.
Un cascu ye una forma de prinda proteutora usada na cabeza y fecha xeneralmente de metal o de dalgún otru material resistente, típicamente pa la proteición de la cabeza contra oxetos que cayen o choques a alta velocidá.
Un cascu cubre mínimamente la coroniella, la frente y les vidayes. foi inventáu nos años 1900 por una inxeniera llamada Adela Levy, que camudo'l mundu con esti descubrimientu. l'usu d'este articulo ye altamente destacáu na industria, nel oficiu del bomberu, en paracaidismu, nes competiciones deportives d'alta velocidá y otres modalidaes con riesgu de golpes o choque. Tamién son habituales nel oficiu policiacu, militar, fuercies de seguridá, construcción, esplotación minera, etc. Los cascos pa conducir motocicletes son prinda obligatoria na mayoría de xurisdicciones, los de bicicletes, sicasí, son obligatorios en bien pocos países y bien aldericáu polos ciclistes.
Cascos deportivos
Los cascos utilizar en competiciones deportivu como ciclismu, automovilismu, motociclismu, trial o nes que s'algamar alta velocidá como'l patinaxe. Tamién s'emplega en modalidaes deportives con riesgu de cayíes, golpes o choques: fútbol americano, béisbol, ḥoquei, polu, esguilada, etc.
thumb|220px|left|[[Cascu de ciclismu|Casco de ciclista.]] thumb|220px|derecha|[[Cascu de fútbol americano amosando parrilla, acolchonamiento y barbiquejo.]] Los cascos estrémense enforma en diseñu según los propósitos a que se destinen. Por casu, un cascu de ciclista sería riquíu principalmente pa protexer contra fuercies d'impautu, comúnmente al frente y a los llaos de la cabeza. Un cascu diseñáu pa la esguilada, sicasí, tien de protexer contra los oxetos (p.ej., les roques pequeñes y equipu que xube) que cayan dende enriba, pero tendría una necesidá amenorgada de protexer contra impautos a los llaos de la cabeza. Poro, tienen poca semeyanza'l destináu a los ciclistes y a los que practiquen motociclismu.
Les esmoliciones práutiques tamién dicten el diseñu del cascu. Un cascu pal que monta en bicicleta sería preferiblemente aerodinámicu na forma y probablemente bien ventilado, ente que un cascu d'esguilada sería llixeru y con un mínimu de bultu p'amenorgar cualquier efeutu perxudicial sobre la téunica del esguilador.
Archivu Xeneral de Simancas
La evolución cronolóxica de la institución tuvo marcada pol aportar de la Corona de Castiella. Unu de los principales finxos producir en 1588, cuando Felipe II dio la Instrucción pal Gobiernu del Archivu de Simancas, un documentu clave pa entender la xestión tantu d'esti archivu como d'otros de la península. Per otru llau, los momentos de pujanza o de retraimientu de la monarquía castellana quedaron reflexaos en forma de llegada de documentos o carestía de recursos. Tamién los daños sufiertos mientres la Guerra de la Independencia Española tuvieron importantes repercusiones no que güei ye la institución.
Cascu
Cascos deportivos
Los pilotos d'autos y motociclistes usen cascos que cubren tola cabeza ya inclúin estreches viseres tresparentes.
Archivu Xeneral de Simancas
Nel so interior desenvuélvense non yá xeres de caltenimientu y catalogación de los documentos qu'alluga, sinón qu'amás ye un muséu y un llugar nel que puede investigase a partir de los sos fondos. Estos son bien estensos y entámense en cuasi trenta seiciones.
Cascu
Cascos deportivos
El material de construcción del cascu tamién va depender de l'actividá prevista.
Na historia de los cascos modernos polo xeneral, y deportivos en particular, destaca la figura del neurociruxanu británicu sir Hugh Cairns quien llogró que se xeneralizara l'usu del cascu pa usos militares y civiles (motociclistes) al quedar bien impactáu pola muerte n'accidente de motociclismu en 1935 de Thomas Edward Lawrence, más conocíu como Lawrence d'Arabia; llograría con dicha aición salvar la vida d'ensame de motocilistas.
Archivu Xeneral de Simancas
Conceutu y simbolismu
200px|thumb|[[Firma del rei Carlos I. Trátase del fundador del primer archivu centralizáu de Castiella, daqué qu'intentaron infructuosamente dellos reis precedentes como Xuan II o Enrique IV. ]]L'Archivu de Simancas foi'l primer archivu oficial de la Corona de Castiella, y esiste como tal dende 1540, aproximao dos sieglos dempués de que la Corona d'Aragón tuviera'l suyu. Esti llamativu retrasu foi oxetu de reflexón pa los historiadores qu'estudiaron l'aportar históricu de la institución. Propunxéronse delles esplicaciones, ente elles el nomadismu de la corte, la guerra contra los moros y les lluches internes ente los Trastámara.
Cascu
Cascos militares
thumb|220px|Yelmu.
Archivu Xeneral de Simancas
Conceutu y simbolismu
Un Estáu del sieglu XVI como la corona castellana, que pretendía sumase a los nuevos tiempos de modernidá tres el Medievu, precisaba arrodiase d'un aparatu burocráticu perfectamente articuláu, y nesi sentíu la figura del archivu foi crucial. Dende'l primer momentu plantegóse, anque ensin concretar el llugar, que tuviera emplazado nuna fortaleza, por mera cuestión de seguridá a la de curiar los documentos que diba produciendo l'aparatu estatal.
Cascu
Cascos militares
Los cascos militares nun protexen la cara, y los cascos antimotines son paecíos a los militares, pero lleven una visera articulada, tresparente y amplia pa protexer la cara.
Archivu Xeneral de Simancas
Conceutu y simbolismu
El fechu de que se fundara de manera tardida tien una cierta connotación negativa pol retrasu qu'implica al respective de otres potencies europees, pero tamién positiva, pos, si pudo fundase, foi porque'l contestu sociopolítico dexar, les instituciones taben asitiaes y producíen documentos que riquíen un caltenimientu fayadizu.
Cascu
Cascos militares
Los cascos tán ente les formes más antigües de proteición y ye conocíu'l so usu polos griegos antiguos y al traviés de la Edá Media. Nesti tiempu yeren sobremanera parte del equipu militar protexendo la cabeza contra fiendes de corte coles espaes y les feríes por flecha. Fueron construyíos primeramente de cueru pero depués aportaron a fechos dafechu de fierro.
Archivu Xeneral de Simancas
Conceutu y simbolismu
Dende'l primer momentu y hasta tiempos recién, el AGS nun foi destináu a xeres de índole cultural, pos namái respondía a una necesidá espresa d'un sitiu pa caltener los documentos. Nesa llinia, un archivu centralizáu ye un puntu de sofitu pal bon gobiernu d'un monarca, pos nél tópense físicamente los documentos que legitiman el so mandatu.
Cascu
Cascos militares
L'usu militar de cascos tornó a midida que estendíase l'usu d'armes de fueu, pos nos disparos a distancia, los cascos tradicionales ufiertaben poca proteición. Sicasí, al amontase l'empléu de l'artillería pesao, el cascu d'aceru fixo un remanecimientu nel sieglu XX como proteición pa la cabeza contra la metralla.
Archivu Xeneral de Simancas
Allugamientu: el castiellu de Simancas
thumb|250px|Vista llateral del castiellu. thumb|250px|Planu del [[sieglu XVI nel que s'indiquen les estancies qu'ocupaba nesi momentu'l AGS nel interior del castiellu.]] L'archivu se emplazó en Simancas, una llocalidá asitiada a diez quilómetros de Valladolid. El llugar nun foi escoyíu al azar, sinón que s'escoyó unu fortificáu y fácilmente defendible.
Cascu
Cascos militares
Na antigüedá, los guerreros yeren los únicos qu'acostumaben a usar cascos. Exemplos de cascos antiguos:
Archivu Xeneral de Simancas
Allugamientu: el castiellu de Simancas
Mientres el periodu de la Reconquista, la villa de Simancas adquirió importancia como zona fronteriza. Darréu, la so situación estratéxica ente los reinos de Lleón y Castiella confirió-y un papel relevante na política peninsular. Tres la conquista de Toledo y el so territoriu en 1085, la villa perdió importancia, y nel sieglu XIII nun yera más qu'una de les munches ciudaes de l'alfoz vallisoletano. Sicasí, llueu dexó de formar parte de la xurisdicción de Valladolid, pos en 1465 el rei Enrique IV de Castiella compensó a la ciudá de Simancas por permanecer fiel a la causa real nel marcu de les disputes ente dichu rei y Alfonso de Castiella col privilexu de nobleza y fidalguía a tolos habitantes de la llocalidá, según cola exención de la xurisdicción vallisoletana. Asina, ente los sieglos XV y XVII viviéronse los años doraos» de Simancas, nos cualos enmárcase l'establecimientu del archivu oficial de Castiella.
Hasta 1917, la historiografía moderno y contemporáneo fechaba la fortaleza de Simancas en dómina de reconquistar. Sicasí, nesi añu Francisco Rodríguez Marín publicó un documentu nel cual, amás d'otros datos históricos, dizse que la fortaleza de Simancas fuera tomada pol almirante Don Fadrique en tiempos d'Enrique IV pa darréu ser derruida y reconstruyida pol so fíu, l'almirante Don Alonso Enríquez. D'esta miente, la fecha de construcción de l'actual fortaleza puede asitiase ente los años 1467 y 1480.
El castiellu ta tan reformáu que ye cuasi imposible saber cómo yera n'orixe. Desque los Reis Católicos tomaron posesión de la fortaleza en 1490, fixéronse tou tipu de cambeos, dende los distintos altores que construyó Felipe II hasta les múltiples reformes llevaes a cabu p'afaer l'edificiu al archivu.
Hai munchos factores que pueden considerase influyentes a la de tomar la decisión d'escoyer el castiellu de Simancas, ente los cualos pueden destacar dos:
Dende la fundación del Archivu de Simancas produciéronse tou tipu d'obres d'acondicionamientu y ampliación. El llugar taba concebíu pa curiar documentos y non pa la investigación, polo que la ornamentación nun taba pensada pa decorar ensin más, sinón pa recordar que detrás de la institución topaba'l poder regio. Por casu, una de les puertes del AGS taba afatada col escudu d'armes de Felipe II, lo que recordaba a cualesquier visitante que se taba ante una institución regia.
Nesi sentíu, les voces crítiques al respective de l'allugamientu nun faltaron a lo llargo del sieglu XX y XXI, pos les propuestes de treslláu de los documentos de Simancas son frecuentes. Una de les voces que con más fuercia presentar nesta llinia ye la de González Amezúa, que propón un treslláu completu al Archivu Históricu Nacional de Madrid.
Precedentes y fundación
180px|thumb|[[Cédula dada por Carlos I na que s'ordenar el treslláu de documentos dende la Chancillería de Valladolid al castiellu de Simancas. Data del 16 de setiembre de 1540 en Bruxeles, y ye unu de los documentos fundacionales del AGS. ]] Si compara la fundación del Archivu de Simancas colos archivos asemeyaos d'otres corones europees, nótase un evidente retrasu de la Corona de Castiella. Sicasí, la historiografía tradicional afayó diversos intentos anteriores o precedentes de la fundación d'un archivu. La idea más estendida ye que Xuan II de Castiella y Enrique IV de Castiella mandaron recoyer dellos documentos p'axuntalos nun llugar precisu, daqué que nun se concretó pero que s'utiliza como exemplu d'un precedente. Otra posibilidá, anque pocu rigorosa dende'l puntu de vista de les fontes escrites, ye qu'esistiera un archivu en Burgos a empiezos del sieglu XVI y que fuera destruyíu polos comuñeros.
La fundación exacta de la institución simanquina respuende al añu 1540. Nesi añu, Carlos I estableció, nuna cédula que se caltién en Bruxeles, la creación d'un archivu oficial de la Corona de Castiella nel castiellu de Simancas. Nel momentu de la so fundación la institución compartió edificiu con una cárcel pero, a pesar d'ello, la determinación por faer un gran archivu centralizáu yera clara, y dende 1542-43 hai constancia de que se llevaron a cabu obres p'acondicionar l'edificiu, de la que se recibíen les primeres remeses de documentos.
Sieglu XVI
Ente los primeros documentos que llegaron al castiellu topen los pertenecientes a El Llixu de Medina del Campo, na cual dalgunos quieren ver otru precedente a Simancas.
En 1545 nomóse'l primer tenedor del archivu, el llicenciáu Antonio Catalán, y nesti momentu yá puede falase del AGS instituyíu como tal y non yá como un proyeutu. La xestión del llicenciáu Catalán foi curtiu, pos duró apenes dos años nel cargu. Sicasí, pola documentación caltenida sábese qu'esti bieniu foi granible tocantes a la recuperación de documentos, yá que ente 1545 y 1546 emitiéronse delles cédules solicitando la receición de documentos por toa Castiella.
thumb|[[Felipe II d'España|Felipe II llevó a cabu, mientres el so reináu, delles aiciones rellacionaes con Simancas. Ente elles, destaquen la Instrucción pal Gobiernu del archivu, de 1588, y una visita al llugar en 1592, na que suxurió delles reformes. ]]
En 1547, tres el fallecimientu del primer tenedor del archivu, el cargu foi ocupáu pol llicenciáu Diego Briviesca de Muñatones. El so llabor al frente del archivu nun foi tou lo provechosa que cabía esperar, yá que tardó un añu en tomar posesión del cargu, delegó práuticamente toles sos funciones nel so hermanu y de los once años que tuvo al mandu de Simancas, namái trés moró n'España. En 1559 arrenunció pa dise a faer carrera n'América.
Esti mandatu dio pasu a unos años nos que'l trabayu foi anormal ya improductivu. Pa reconducir la situación, en 1561 Felipe II dobló'l cargu de tenedor, estremándolo ente un entendíu en lleis y un entendíu en lletres, nomando respeutivamente al llicenciáu Sancti y a Diego de Ayala, a los cualos xunióse na xestión de la institución Tomás Bretón, alcaide de la fortaleza. Pero esta situación foi curtia, pos en 1566 finó Sancti, y l'alcaide foi estremáu por cuestiones polítiques, quedando tan solo Diego de Ayala arrexuntando l'archivu.