cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dinastía Zhou
Oríxenes de los zhou
Nesta dómina apaecen les obres más antigües de la lliteratura china. Les idees del duque de Zhou sobre'l bon gobiernu d'un estáu apaecen recoyíes nel llibru clásicu Shàngshū (尚書), tamién llamáu Shūjīng (書經) o, n'español, el Clásicu de los Documentos. Tamién s'atribuyeron al Rei Civilizador y al duque de Zhou pasaxes antiguos del Yìjīng (易經) o ‘clásicu de les mutaciones’ y del Shījīng (詩經) o Clásicu de les Odes. Tales atribuciones son llexendaries y resulta difícil determinar qué partes d'estos llibros, bien reelaborados pola tradición posterior, remóntense realmente a esa dómina. Sía que non, son estos llibros, d'importancia fundamental na historia cultural china, los que dieron a esti periodu fundacional de los zhou una relevancia máxima na historiografía tradicional china.
Respectu al orixe xeográficu del pueblu zhou, sábese qu'atacaron a los shang dende l'oeste polo que tradicionalmente consideróse que la so rexón ancestral tenía de tar na zona alta del ríu Mariellu, na actual provincia de Shanxi. En 1931 l'historiador Qián Mù (錢穆) presentó la so tesis de que l'orixe de los zhou taría más al este, na actual provincia de Shanxi. Esta hipótesis viose reforzada por descubrimientos arqueolóxicos posteriores. Amás, l'orixe ancestral de los zhou en Shanxi esplicaría l'apegu que sentíen los reis zhou pol ríu Fen, afluente del ríu Mariellu al este de la corte de Hao. Sía que non, l'alderique sobre l'orixe territorial de los zhou sigue abiertu na actualidá.
Zhou occidentales
El Rei Wu caltuvo l'antigua capital con fines ceremoniales, pero constrúi una nueva pal so palaciu y alministración cercana a Haojing. Anque la muerte temprana de Wu dexó un herederu nuevu y ensin esperiencia, el duque de Zhou asistió al so sobrín el rei Cheng nel afitamientu del poder real. Él encaloró príncipes rebalbos Zhou, gobernantes feudales, y partidarios Shang; compenso crisis de llexitimidá Zhou al esponer la doctrina del Mandatu del Cielu mientres afai importantes rituales Shang en Chengzhou; y configura el sistema fengjian pa caltener l'autoridá Zhou sobre'l so territoriu considerablemente ampliáu.
Cayida de los zhou occidentales
Nel añu 771 e.C., una alianza formada pol estáu vasallu de los shēn (申) y el pueblu nómada de los quǎnróng (犬戎) llanza un ataque contra la corte de Haojing, nel que muerre'l docenu monarca zhou, el rei You (幽王 Yōuwáng). L'ataque deber a que'l rei You refugara a la so esposa, fía del marqués de Shen, sustituyéndola por una concubina.
El socesor del rei You, el rei Ping (平王 Píngwáng), acaba treslladando la corte, nel añu 722 e.C., a un llugar más seguru, más al este, en Chengzhou, cerca de l'actual Luoyang. Sicasí, la corte zhou (los «zhou orientales» d'equí p'arriba) yá nun controla de manera efectiva'l territoriu. La so autoridá teórica va ser entá respetada pero, na práutica, el territoriu va vese estremáu n'estaos independientes dirixíos por soberanos que se van enfrentar de cutiu ente ellos. Estos enfrentamientos van convertir en guerres habituales nel periodu de los Reinos Combatientes. Nesta dómina, unu de los estaos, el de Qín (秦) va convertir nel más poderosu.
Zhou orientales
La dinastía Zhou del Este caracterízase por un colapsu aceleráu de l'autoridá real, anque la importancia ritual del rei dexó más de cinco siglos más de reináu. La crónica confuciana de los primeros años d'esti procesu llevó al títulu del Periodu de les Primaveres y les Serondes. La partición de Jin na metá del sieglu V aC empecipió una segunda fase, los Reinos Combatientes. En 403 aC, la corte Zhou reconoció a los estaos Han, Zhao y Wei como totalmente independientes; nel 344 aC, el tercer gobernante de Wei reclamó'l títulu real pa sigo mesmu. Una serie d'estaos saltaron a la fama antes de la so cayida, de la mesma, pero Zhou yera un xugador menor nestos conflictos.
Cayida de los zhou orientales
Nel añu 256 e.C. l'exércitu de Qin destrúi la corte zhou, derrocando al últimu rei, el rei Nan (赧王 Nǎnwáng). 35 años más tarde, en 221 e.C. el soberanu de Qin consigue someter a los demás estaos so la nueva dinastía Qin y asume el nuevu títulu de "emperador" (皇帝 huángdì), convirtiéndose nel Emperador Inicial (始皇帝 Shǐ Huángdì), más conocíu na actualidá como [Qin Shi Huang].
Pexe payasu
El pexe payasu (Amphiprion ocellaris), ye un pexe que mora nes agües tropicales. Carauterízase polos sos intensos colores coloráu, rosa o naranxa y blancu. Vive nos arrecifes de coral del Indopacíficu y vive conxuntamente coles anémones, teóricamente una especie depredadora, de la que llogra una proteición frente a posibles atacantes. A cambéu, el pexe payasu ufierta la posibilidá d'inxerir les sustancies que necesita l'anémona.
Fácil de llograr, ye un pexe de caltenimientu senciellu, por ello, toles sos variedaes constitúin una bona opción p'acuarios. Trátase d'una especie carnívora, que precisa un llixeru aporte vexetal na so dieta. Nel so mediu natural los pexes payasu escuerren a les sos pequeñes preses.
Ryan Stiles
Primeros años y carrera
Stiles nació en Seattle, el más nuevu de cinco fíos. El so padre, Sonny foi un supervisor d'una planta pesquera. El nome de la so madre ye Irene. Cuando tenía diez años, los sos padres nacíos en Canadá camudar a Richmond, Columbia Británica. A los diecisiete años, dexó la secundaria, Richmond Secondary, pa siguir una carrera de comedia. Trabayó na planta pesquera del so padre pa vivir mientres yera comediante en vivu en Punchlines Comedy Club en Vancouver, Columbia Británica y presentaba un match d'improvisación. En 1986, Stiles foi audicionado a una prueba pa un puestu en Second City.
Trabayu en televisión
En 1989, Stiles ganara l'atención de los productores del programa de comedia d'improvisación británica, Whose Line Is It Anyway?. Stiles foi regular nel programa hasta 1998, y la rápida producción del programa dexó-y faer numberoses apaiciones en películes y en televisión nos Estaos Xuníos.
En 1995, l'actor, presentador y comediante Drew Carey pidió-y ser un regular na so comedia The Drew Carey Show. Stiles interpretó na serie al meyor amigu intelixente pero de baxu rendimientu de Drew, Lewis Kiniski. La primer llinia del personaxe de Stiles nel episodiu piloto foi, "Y esa ye la razón de porque'l franceses nun se llaven", que había primeramente utilizáu nun episodiu de la versión británica de Whose Line Is It Anyway?
Vida personal
En 1981, Stiles conoció a Patricia McDonald en Punchlines cuando ella yera camarera. Vivieron xuntos mientres siete años enantes de casase en 1988. Tienen tres fíos: Sam, Mackenzie, y Claire. Cuando nun trabaya en Hollywood, vive nel so llar en Lake Samish, fora de Bellingham, Washington, onde abrió'l teatru Upfront, un teatru pequeñu dedicáu a la comedia d'improvisación en vivu.
Stiles vivió una vegada nuna casa que yera propiedá de Liberace en Sherman Oaks, California, pero vender.
Ecoloxía del comportamientu
Ecoloxía del comportamientu ye la ciencia qu'estudia la conducta animal dende'l puntu de vista de la evolución. La ecoloxía del comportamientu estudia les implicaciones ecolóxiques y teoría de la evolución evolutives de les estratexes de comportamientu de los animales en situaciones relevantes dende'l puntu de vista de la teoría de la evolución neodarwinista, tamién conocida como síntesis evolutiva moderna o teoría sintética de la evolución.
Historia de la ecoloxía del comportamientu
La ecoloxía del comportamientu surdió como una disciplina de la etoloxía pocu dempués de que Nikolaas Tinbergen, consideráu un pioneru nel estudiu del comportamientu animal, describiera los cuatro causes de la conducta. Considerar a John R. Krebs y Nicholas B. Davies como pioneros nel afitamientu de la disciplina. Non ensin antes mentar que'l verdaderu y únicu padre fundador de la ciencia del comportamientu animal foi'l biólogu Konrad Lorenz quien estableció les bases del estudiu del comportamientu animal dende la so infancia y del llinguaxe animal, estableciendo non solo una pauta pal restu de científicos d'esta corriente, sinón que dexó claro que nel reinu animal non solo esiste un nivel complexu de comunicación que de la mesma puede determinar un comportamientu específicu.
Considérase una de les de les disciplines de la ecoloxía y la etoloxía de mayor meyora nes últimes décades considerándose una de les ciencies más relevantes de la bioloxía evolutiva. Autores como Manuel Soler, consideren que ye etoloxía moderna.
Etoloxía y psicoloxía animal
Tradicionalmente entendióse que la etoloxía estudia del comportamientu de los animales nel so estáu natural. Frente al estudiu nesi estáu natural considérase que cuando s'estudia la conducta en condiciones de llaboratoriu o controlaes dichos estudios se englobarían na disciplina de la Psicoloxía animal o comparada.
Ecoloxía del comportamientu
La ecoloxía del comportamientu non solo estudia'l comportamientu de los seres vivos, sinón que tamién s'interesa nes razones tantu ecolóxiques como evolutives d'esti comportamientu.
Unu de los principales representantes de la escuela de la Ecoloxía del comportamientu ye Richard Dawkins.
NGC 6884
NGC 6884 ye una nebulosa planetaria na constelación de Cygnus de magnitú aparente 12,5. La distancia a la que s'atopa varia ente 4.600 y 15.700 años lluz según la fonte consultada, pudiéndose adoptar la distancia de 6.500 años lluz como valor mediu ente les distintes distancies publicaes.
Lepidium virginicum
Lepidium virginicum, o Perexil de la tierra ye una planta añal o bienal perteneciente a la familia Brassicaceae. thumb|Vista de la planta
Descripción
Nativu de Centroamérica y les Antilles. Como con Lepidium campestre, el perexil de la tierra tien les sos carauterístiques mas identificables nes sos recímanos que vienen nes cañes bien trupes. Los recímanos dan a la planta l'apariencia d'un llimpia botelles [1]. Sobre los recímanos tán les primeres flores blanques pequeñes, y más tarde les granes verdoses. La planta algama los 10-50 cm d'altor.
NGC 6884
La imaxe de la nebulosa amuesa un brillosu nucleu elípticu con dos lóbulos d'emisión d'intensidá distinta, empobinaos aproximao en direición este oeste, arrodiaos por un halo estendíu d'unos 70 segundos d'arcu de tamañu. Les imáxenes n'alta resolución demuestren que la nebulosa ye desaxeradamente grumosa y filamentosa, y que tien un cascu central elípticu. Tolos datos concuerden con que les espirales representen dos fluxos bipolares con una velocidá d'espansión constante d'unos 55 km/s, pero esistiendo un movimientu de precesión que'l so periodu ye unu de los más curtios que se conocen.
Lepidium virginicum
Descripción
Les fueyes de los tarmos son sésiles, lliniales o llanceolaes y más grandes cuanto más cerca de la base. ==Hábitat cultívase delles colleches y atópense en cantos de carreteres, tierres baldías ya incultes. Prefier tierres drenaes y soleyeres.
NGC 6884
La estrella central, de magnitú de 15,6, tien una temperatura efectivo averada de 100.000 K. Les determinaciones de los conteníos de distintos elementos químicos suxuren un arriquecimientu en carbonu, nitróxenu y neón, y un emprobecimientu en cloru y azufre.
Lepidium virginicum
Taxonomía
El xéneru foi descritu por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 2: 645. 1753.
NGC 6884
Esti oxetu tien una entrada doble nel catálogu NGC: como NGC 6884 y como NGC 6766. Esta nebulosa afayóse nel añu 1883.
Domecy-sur-le-Vault
Tien una población de y una superficie de  km².
Lycoperdon perlatum
El ye un fungu del orde Agaricales.
Descripción
El fungu ye blancu y a midida que algama'l maduror va volviéndose marrón. Cuando tien esti color, si s'estrume o se pisa sal una especie de polvu d'esi mesmu color. Tien unes pequeñes granulaciones en tola parte cimera que s'esprenden fácilmente.
Hábitat y dómina
Puede atopase nos montes de coníferes y d'árboles de fueya caduco, pel branu, seronda y primavera, especialmente al pie d'escrementos de venáu.
Comestibilidá
Ye un fungu comestible pero namái cuando ye de color blancu.
Tracamundios
Pue tracamundiase con Lycoperdon Pyriforme, que tien forma de pera, color más cremosu, menor númberu d'aguiyones. Naz sobre madera muerto.
Seleición femenina de balonmano de Guatemala
La Seleición femenina de balonmano de Guatemala ye l'equipu formáu por xugadores de nacionalidá guatemaliana que representa a la Federación Nacional de Balonmano de Guatemala nes competiciones internacionales entamaes pola Federación Internacional de Balonmano (IHF), Federación Panamericana de Balonmano (PATHF) o'l Comité Olímpicu Internacional (COI).
Molina
Col nome de Molina podemos referinos a:
Jack Gilford
Jack Gilford foi un actor teatral, cinematográficu y televisivu d'Estaos Xuníos.
Entamos
El so verdaderu nome yera Jacob Aaron Gellman, y nació nel Lower East Side de Manhattan, na ciudá de Nueva York. Crióse en Williamsburg, en Brooklyn, siendo los sos padres los inmigrantes xudíos d'orixe rumanu Sophie "Susksa" Jackness, propietaria d'un restorán, y Aaron Gellman, un pelliteru. Gilford yera'l segundu de tres hermanos, siendo Murray ("Moisha") el mayor, y Nathaniel ("Natie") el menor.
Gilford foi afayáu pol so mentor, Milton Berle, mientres trabayaba nuna farmacia. Empezó como imitador y, mientres actuaba nel teatru d'aficionaos, compitió con otros mozos de talentu, ente ellos Jackie Gleason.
La so primer actuación nel cine foi nun curtiu tituláu Midnight Melodies, nel cual faía imitaciones de George Jessel, Rudy Vallee y Harry Langdon. Amás, desenvolvió imitaciones úniques que pasaron a ser la so marca personal, ente elles la que faía d'una "sopa d'arbeyos ferviendo furiosamente", y na que namái utilizaba la so cara. Otres imitaciones pocu comunes fueron la de lluz fluorescente nuna habitación escura, la de John D. Rockefeller asonsañando a Jimmy Durante, o les imitaciones d'animales.
Carrera
En 1938 Gilford foi'l maestru de ceremonies del nightclub neoyorquín "Cafe Society". Faía un amiestu único de teatru Yidis, vodevil y Burlesque, y empecipió la tradición del monólogu, tal que lo utilizaron darréu comediantes como Lenny Bruce y Woody Allen.
Una de les especialidaes de Gilford yera la pantomima, talentu que'l direutor George Abbott aprovechó escoyendo a Gilford pa interpretar al Rei Sextimus en Once upon a Mattress (representada en Nueva York, fora del circuitu de Broadway, en 1959). Nesta producción Gilford compartía l'escenariu con una nueva Carol Burnett, retomando dambos los sos papeles en dos versiones televisives independientes, emitíes en 1964 y 1972.
Gilford ganó diversos premios´y foi nomáu a dellos Tony, unu al meyor actor de repartu pol so papel de Hysterium en A Funny Thing Happened on the Way to the Forum (1963), y otru pol so Herr Schultz en Cabaré (1966). Tamién foi nomáu al Óscar al meyor actor de repartu en 1973 pol so papel de Phil Green en Salvái al tigre (el so compañeru de repartu, Jack Lemmon, ganó l'Óscar al meyor actor).
La carrera de Gilford descarriló mientres un tiempu na década de 1950, na era del Macarthismo. Yera un activista que fixera campaña a favor del cambéu social, la integración racial y los sindicatos, sofitando social y políticamente a la causa izquierdista, al igual que faía la so muyer, l'actriz Madeline Lee Gilford. Por causa de les sos simpatíes, el matrimoniu viose mentáu pol coreógrafu Jerome Robbins nel so testimoniu ante'l Comité d'Actividaes Antiamericanes, viéndose la pareya obligada a declarar ante'l mesmu en 1953. Por causa de ello tuvieron dificultaes p'atopar trabayu mientres casi tol restu de la década 1950, al ser incluyíos na llista negra de Hollywood. Con cuenta de poder salir alantre, Jack y Madeline de cutiu viéronse forzaos a pidir préstamos a les sos amistaes.
Gilford volvió atopar trabayu a finales de los años cincuenta y entamos de los sesenta, al rematar la era McCarthy. Asina, foi de nuevu Hysterium na versión de 1962 de la obra teatral A Funny Thing Happened on the Way to the Forum. Na producción trabayaba al pie del so bon amigu Zero Mostel. Irónicamente, esta producción taba coreografiada por Jerome Robbins, que testificara contra Gilford en 1953.
En Broadway trabayó con ésitu n'obres como Drink To Me Only, Romanoff and Juliet y El diariu d'Ana Frank. Darréu esfrutó d'ésitos nel cine y na televisión, según nuna serie de comerciales de Cracker Jack emitíos a nivel nacional. Dalgunos de los sos trabayos más recordaos fueron llevaos a cabu en series televisives, con numberoses intervenciones como artista invitáu. Ente les más destacaes figuren les siguientes:
Otres series nes qu'actuó fueron The Golden Girls (1988, 1990), The Defenders, All in the Family, The Duck Factory, Rhoda, Night Court y Car 54, Where Are You?. En 1979 Gilford ganó l'Emmy pola so actuación como artista convidáu na serie infantil El Gran Banzón Azul.
Gilford y la so esposa, Madeline Lee Gilford, crearon un Especial Jack Gilford en 1981 pa la canal televisiva canadiense CBC Television. Tres cuarenta años trabayando nos night club, Gilford treslladó estes actuaciones a otros medios, con intervenciones nel Teatru Paramount de Denver, según nel Town Hall de Nueva York.
Una de les sos últimes actuaciones tuvo llugar na serie televisiva de l'American Broadcasting Company Thirtysomething, encarnando a un enigmáticu rabín.
Vida personal
Gilford conoció a l'actriz, y dempués productora Madeline Lee Gilford en xuntes polítiques nel añu 1947. Anque dambos taben casaos nesa dómina, divorciáronse de les sos cónyuges respeutivos y casáronse en 1949, permaneciendo xuntos a lo llargo de 40 años, hasta'l fallecimientu de Gilford en 1990. Dambos educaron a tres fíos: Lisa Gilford (del matrimoniu previu de Madeline), productora; Joseph Edward Gilford, guionista, dramaturgu y direutor teatral; y Sam Max Gilford, artista y archiveru.
Jack Gilford finó en 1990, na so casa en Greenwich Village, tres tres años lluchando contra un cáncer d'estómagu. Tenía 81 años d'edá. Foi soterráu nel Campusantu Mount Hebron en Flushing, Queens, Nueva York.
Acuariu
El términu acuariu pue facer referencia a:
Amy Ryan
Amy Ryan ye una actriz d'Estaos Xuníos candidata al Óscar a la meyor actriz de repartu, Globu d'Oru a la meyor actriz de repartu, al Premiu del Sindicatu d'Actores a la meyor actriz de repartu y al Premiu del Sindicatu d'Actores al meyor repartu, toos pola película "Gone Baby Gone".
Sombreru de teya
thumb|Un obispu y el so secretariu con sombreros Saturnu (1906) Un sombreru de teya o teya ye un sombreru semicircular con ala ancha y arondiada usáu pol cleru católicu. N'Italia recibe'l nome de sombreru saturnu porque la so forma recuerda a la del planeta anilláu Saturnu.
La teya faise de cualquier piel o fieltru de castor y fórrase con seda blanca. A diferencia de munchos otros artículos del traxe eclesiásticu, nun responde a ningún propósitu ceremonial, siendo sobre too un artículu práuticu, usáu na vida privada (el galeru yera un sombreru ceremonial d'ala ancha, en desusu dende 1969 salvo n'heráldica eclesiástica). L'usu d'esti sombreru ye optativu, pero nunca s'usa nos servicios relixosos.
Anguaño, ye infrecuente velu fuera de la ciudá de Roma, aunque foi absolutamente popular n'otros países con una población mayoritariamente católica a partir del sieglu XVII hasta alredor de 1970. Na ciudá d'Uviéu foi corriente ver al padre Luciano López García-Jove, D. Luciano, pasiar pela ciudá col sombreru de teya y mantéu práuticamente hasta la so muerte en 1992.
Recientemente, el papa Benitu XVI apaeció en público col típicu sombreru Saturnu de color encarnáu, que n'ocasiones más lúdiques ye blancu.
Interaición biolóxica
thumb|Abeya [[Halictidae|halíctida polinizando una flor. La polinización por inseutos ye una forma de mutualismu]] Les interacciones biolóxiques son les rellaciones ente los organismos d'una comunidá biolóxica dientro d'un ecosistema. Nun ecosistema nun esisten organismos totalmente aisllaos de la so redolada. Estos son parte del mediu ambiente, ricu n'elementos non vivos —materia inorgánico— y n'otros organismos de la mesma o d'otres especies, colos cualos formen multiples interacciones. Les rellaciones ente les especies pueden ser bien diverses, y varien dende una especie que s'alimenta d'otra (predación), hasta la de dambes especies viviendo nun beneficiu mutuu (mutualismu). Les interacciones biolóxiques clasificar en: (bioloxía)|Mutualismu]] – ye una interacción biolóxica, ente individuos de distintes especies, onde dambos se beneficien y ameyoren la so aptitú biolóxica. thumb|[[Ardea herodias|Garza azulada con una presa, exemplu de depredación]]
Altu Karabaj
thumb|300px| Nagorno Karabaj o Altu Karabaj (Dağlıq Qarabağ, Нагорный Карабах, ) ye una conflictiva rexón de Transcaucasia. Perteneciente, de iure, a Azerbaixán pero controlada, de facto, pol réxime separatista de la República de Nagorno Karabaj.
Etimoloxía
El nome más antiguu de Nagorno-Karabaj ye Artsaj (n'armeniu: Արցախ), términu entá güei utilizáu sobremanera n'Armenia y na diáspora y que designa a la décima provincia del antiguu Reinu d'Armenia. Artsaj ye un términu político y xeográfico que'l so usu siguió a lo llargo de la Edá Media y de tiempos modernos. Nes inscripciones del reinu d'Urartu (sieglos XI al VII antes de nuesa yera), denominar a la rexón Urtejini. Los escritores de l'Antigua Grecia llamen a la zona Orjistene. Créese que tanto Urtejini como Orjistene son variantes fonétiques de la pallabra Artsaj. Na Alta Edá Media de cutiu tola rexón recibía'l nome de Jachen, el mayor y más importante distritu de Artsaj. El nome “Jachen” provién de la pallabra armenia jach, que significa “cruz”. thumb|200px|Shosh, aldega del distritu de Askeran.
El términu Nagorno Karabaj ye de construcción moderna. La pallabra Nagorno- ye un axetivu atributivu rusu deriváu del axetivu nagorny (нагорный), que significa "terrén eleváu". El nome azerí de la rexón inclúi axetivos similares, como "dağlıq" (montascosu) o "yuxarı" (alto). Nel nome armeniu nun s'utiliza axetivu, pero sí se faía en tiempos soviéticos, cuando'l nome oficial de la rexón yera Óblast Autónomu de Nagorno Karabaj. N'otres llingües utiliza la forma propia de montascosu o alto; por casu, el nome oficial que la República de Nagorno Karabaj utiliza en Francia ye Haut-Karabakh, que significa Alto Karabaj. Alto Karabaj ye tamién una forma encamentada pola Real Academia Española nel Diccionario panhispánico de dudas.
La opinión mayoritaria ye que la pallabra Karabaj tien oríxenes túrquicos y perses y que'l so significáu lliteral ye "xardín negru" (Kara, «negru» y baj, «xardín»). Esti nome yá s'atopa en fontes xeorxanes y perses de los sieglos XIII y XIV. Karabaj tamién denomina a un tipu d'alfombra con un patrón característicu que se producía orixinalmente nel área.
Los nomes de la rexón nes llingües locales pueden traducise lliteralmente como "Karabaj montascosu" o "xardín montascosu":
Conflictu ente Azerbaixán y Armenia
El 10 d'avientu de 1991, nun referendu boicotiáu pola población azerí, los armenios de Nagorno Karabaj aprobaron la creación d'un estáu independiente. Una propuesta rusa p'amontar l'autonomía de la rexón nun satisfixo a nenguna de les partes, españando la guerra ente'l gobiernu d'Azerbaixán y los independentistes de Nagorno Karabaj, quien fueron sofitaos por Armenia. A finales de 1993, el conflictu yá causara venti mil muertos y provocáu la fuxida a Azerbaixán d'ochocientos mil refuxaos.
Dracy
Dracy ye una comuña francesa del departamentu de Yonne, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
NGC 6888
La Nebulosa Medialluna (NGC 6888), tamién llamada Nebulosa Creciente o Caldwell 27, ye una nebulosa d'emisión na constelación de Cygnus, asitiada 6º al suroeste de Sadr (γ Cygni). Alcuéntrase a unos 4700 años lluz de distancia de la Tierra.
La Nebulosa Medialluna ye una nebulosa de Wolf-Rayet, formada pol fuerte vientu estelar aniciáu pola estrella de Wolf-Rayet HD 192163 (WR 136) que topeta y dinamiza el vientu más lentu qu'espulsó la estrella cuando se convirtió nuna xigante colorada hai unos 400.000 años. A resultes d'esti choque formóse una envoltura y dos ondes de choque, una moviéndose escontra fuera y otra escontra dientro. La onda de choque que se mueve escontra l'interior calez el vientu estelar hasta temperatures onde s'emiten rayos X.
Catherine Destivelle
Catherine Monique Suzanne Destivelle ye una escaladora y alpinista francesa nacida n'Orán. En 1992 ella convirtióse na primer muyer que completó un ascensu en solitariu na cara norte del Eiger. Acabó la esguilada pel iviernu en 17 hores. Los sos otros ascensos notables inclúin la ruta Bonatti na cara norte del Cervino y la pilastra suroeste de l'Aiguille du Dru (el Pilar Bonatti). Destivelle protagonizó dellos documentales, incluyendo'l del direutor francés Au-delà des cimes ("Más allá de los cumes"), que llogró'l premiu a la meyor película de monte de llarga duración nel Festival de Cine de Monte de Banff de 2009.
Ascensos destacaos
Destivelle foi la primer muyer que terminó los siguientes ascensos en solitariu:
Eid al-Fitr
L'Eid al-Fitr (n'árabe: عيد الفطر, en persa: عید فطر, que signifiquen Fiesta de la rotura del ayunu ) ye una festividá relixosa de la tradición islámica. Significa la celebración del fin del Ramadán y toma los trés primeros díes del Shawwal. La nueche anterior al primer día d'esta fiesta tamién se considera particularmente auspiciosa. Pela mañana ceo, la comunidá en xunto realiza distintes oraciones y celebra un almuerzu que marca'l fin del ayunu del mes más importante pal mundu musulmán.
Catherine Destivelle
Publicaciones
Destivelle ye l'autora de los siguientes llibros:
Eid al-Fitr
Los musulmanes celebren esta fiesta estrenando ropa nuevo. Los homes usen vistimienta blanca, simbolizando pureza. El día enteru ye celebráu polos creyentes visitando los llares y comiendo los platos especiales cocinaos nesta ocasión. Toos siéntanse xuntos. Por tradición los neños reciben regalos, les gratificaciones y los dulces apurríos polos sos seres queríos como símbolu d'amor. La forma de deseyar una feliz fiesta ye pronunciando les pallabres: ¡Eid Mubarak! (¡benditu Eid!; ¡santa fiesta!).
Sunna
Denominar sunna a los requisitos encamentaos (formaben parte del costume del profeta Mahoma) que los musulmanes tienen de cumplir mientres esta celebración, son 13 y numbérense de siguío:
Pithecheir parvus
Pithecheir parvus ye una especie de royedor de la familia Muridae.
Corréu puxarra
El corréu puxarra (spam n'inglés) ye'l nome que reciben los mensaxes non solicitaos difundíos pela Internet al traviés de corréu electrónicu, mensaxería instantánea, grupos de noticies, blogues, foros, etc. Polo xeneral, los sos conteníos son de calter publicitariu, anque puen incluyir scripts o pequeños programes informáticos dañibles (virus, troyanos...).
Sistán y Baluchistán
Sistán y Baluchistán (, Ostān-y Sīstān-o Balūchestān ) ye una de les 31 provincies d'Irán, alcontrada al sureste del país, fronteriza con Paquistán y Afganistán, la so capital ye Zahedán la cual tien 591.330 habitantes. La provincia ye la tercera más grande d'Irán con una área de 181.785 km² y una población de 2,2 millones.
Xeografía
Les provincia entiende dos seiciones: Sistán al norte onde s'atopa'l Dasht-y-Sistán formada pola cuenca del ríu Hirmand y el monte Khaje, y Baluchistán al sur, rexón principalmente montascosa con gran variedá de climes por cuenta de la cercanía del mar d'Omán y el monte Taftán.
Ente los montes más importantes de la provincia destaca'l Kuh-i-Taftán, con un altor de 4.300 m, que foi un volcán activu, y anguaño ye unu de los puntos más importantes del país pa prauticar el alpinismu. Tamién son importantes otros montes como'l monte Bazmán, el Birg, el Malek Siah Kuh y el monte Khaje.
Los ríos más importantes de la provincia son el ríu Hirmand, el Bampur, el Kajo, el Sarbaz y el Kahir; ente que los llagos más grandes son l'Hamun, el Jazmurian y el Gowater.
La provincia ye una de les rexones más seques d'Irán presentándose un leve aumentu de precipitaciones d'este a oeste, y un aumentu de mugor nes rexones costeres. La provincia ta suxeta a vientos de temporada provenientes de distintes direiciones ente los cualos destaquen el Levar que ye un vientu de 120 díes de duración en Sistán, el Quosse, el séptimu vientu conocíu como Gav-kosh, el Nambi o vientu del sur; el Hushak, los vientos húmedos del océanu Índicu, el Norte o Gurich, y el Gard o vientu del oeste.
Cultura
Al sur y oeste de Sistán y Baluchistán, la xente ye na so mayoría d'etnia baluchi, que falen el idioma baluchi. El nome Baluchistán significa "Tierra de los baluchi" en persa. Per otra parte, el nome persa de Sistán provién del antiguu persa "Sakastāna", que significa "Tierra de los sakas", nome persa pa los escites, qu'apoderaron la rexón nel primer mileniu e.C.
Ye una de les rexones menos desenvueltes d'Irán.
Rita Hayworth
Margarita Carmen Cansino, más conocida col nome artísticu de Rita Hayworth, foi una actriz d'Estaos Xuníos.
Filmografía
thumb|200px|Rita Hayworth en 1941. thumb|200px|Rita Hayworth en 1944. thumb|200px|Rita Hayworth en 1977.
Leptospermum deuense
Leptospermum deuense ye un arbustu de la familia de les mirtacees que ye endémicu de Nueva Gales del Sur, Australia.
Seleición femenina de balonmano d'Hungría
La seleición femenina de balonmano d'Hungría ye l'equipu de balonmano que representa a Hungría na competiciones de seleiciones nacionales femenines.
Leptospermum deuense
Cultivo
La especie namái s'introdució apocayá pal cultivu, pero demostró ser fácilmente adaptable a una amplia gama de condiciones de suelos y capaces de soportar xelaes de -7 graos centígraos. Puede arrobinase por granes o fraes.
Taxonomía
Leptospermum deuense describióse por Joy Thompson y espublizóse en Telopea 3: 424. 1989.
Leptospermum: nome xenéricu que vien del griegu antiguu "leptos" y "sperma", que significa "grana fina".
Catherine Disher
Catherine Wilder Disher, nacida'l 22 de xunu de 1960 en Montreal, Quebec, Canadá), ye una actriz que ganó un premiu Gemini a la Meyor Actriz pol so papel na miniserie canadiense Snakes & Ladders, y foi nomada pol so papel como Dra. Natalie Lambert na serie de televisión Forever Knight.
Leptospermum deuense
Taxonomía
deuense: epítetu xeográficu qu'alude a la so llocalización nel Parque nacional Deua.
Catherine Disher
Vida y carrera
Graduóse na Academia Phillips Exeter en 1978 y dempués na Escuela de Teatru Nacional de Canadá en Montreal.
Tuvo un papel de repartu na serie d'aición T. and T. y tamién na segunda temporada de la serie de televisión, La guerra de los mundos. Foi la voz de Jean Grey na serie animada de los X-Men, que duró nel aire dende 1992 hasta 1997. Ella ye la voz de Psylocke nos videoxuegos de la serie de Marvel Vs. Capcom.
Enantes tuvo casada col so co-estrella de la serie de X-Men, Cedric Smith, con quien tuvo un fíu, Darcy Montgomery Smith, en 1993.
Interpreta a Psylocke na serie animada, Wolverine and the X-Men.
Interpreta'l rol de la Superintendente Maggie Norton na serie policial The Border (iMDB, CBC), dende la so primer temporada en 2008, una muyer fuerte y embravecío, anque tienra y sensible.
Trivia
Disher ye la única actriz qu'interpretó a Jill Valentine en más d'un solu xuegu: Resident Evil 3: Nemesis & Marvel Vs Capcom 2.
Seleición femenina de balonmano d'Hungría
Hungría llogró la medaya de plata nos Xuegos Olímpicos de 2000, el bronce en 1976 y 1996, el cuartu puestu en 1980 y 2008, y el quintu en 2004.
Dellos xugadores destacaes apocayá na seleición d'Hungría fueron Anita Görbicz, Orsolya Vérten, Orsolya Herr, Zsuzsanna Tomori, Piroska Szamoránsky, y Zita Szucsánszki. La gran mayoría de los xugadores actuales provienen de los clubes húngaros Ferencvárosi y Győri.
Miguel Primo de Rivera
Miguel Primo de Rivera y Orbaneja (Xerez de la Frontera, 8 de xineru de 1870, París, 16 de marzu de 1930), II marqués de Estella y VII de Sobremonte foi un militar y políticu español que tuvo al frente d'una dictadura ente'l 13 de setiembre de 1923 y el 28 de xineru de 1930. Foi sucedíu por Dámaso Berenguer.
Gobernador militar de Barcelona, dió'l golpe d'Estáu pa evitar la publicación del Informe Picasso, au se responsabilizaba a los mandos militares del desastre d'Annual.
Durante'l so mandatu los anarcosindicalistes fueron perseguíos pero los socialistes llegaron a pactos de tipu sindical al traviés de la UGT y del so cabezaleru Largo Caballero. Hai que destacar la modernización de la rede de carreteres, la introducción del teléfonu de la mano de la ITT y la nacionalización de la distribución del petroleu al crear CAMPSA.
NGC 6891
NGC 6891 ye una pequeña nebulosa planetaria na constelación de Delphinus. De magnitú aparente 10,7 y con un diámetru de namái 0,35 arcmin, pa la so observación ye recomendable un telescopiu con más de 100 aumentos por que el oxetu dexe de ser puntual. La estrella central ye de magnitú 12,5.
Afayóse nel añu 1884 por Ralph Copeland.
Druyes-les-Belles-Fontaines
Druyes-les-Belles-Fontaines ye una comuña francesa del departamentu de Yonne, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
182
Nacencies
Primer emperador del reinu de Wu de la dómina de los Tres reinos, Sun Quan.
The Cider House Rules
The Cider House Rules ye una película d'Estaos Xuníos dirixida por Lasse Hallström y estrenada en 1999.
Sinopsis
Homer Wells ye un güérfanu al que nun-y falta familia. Creció nel orfanatu de St. Cloud's so la pocu convencional pero tienra tutela del Dr. Wilbur que nunca dexó de dar ciñu a los sos mozos. Pero a midida que Homer va faciéndose un home y dase cuenta del gran abanicu de posibilidaes que-y brinda la vida, empieza a duldar y a cuestionar los métodos del Dr. Wilbur.
Referencies
Basar na novela de John Irving Príncipes de Maine, reis de Nueva Inglaterra, de la qu'él mesmu realizó'l guión. Otres películes basaes en noveles de Irving son El mundu según Garp, L'hotel New Hampshire o L'inolvidable Simon Birch.
Otru direutores entamaron el proyeutu de realizar esta película, como Ang Lee o Michael Winterbottom, pero abandonar por cuenta de discrepancies col autor de la novela.
Ta protagonizada por Tobey Maguire (The Ice Storm, Desmontando a Harry, Pleasantville, Spider-Man) que sustituyó a Leonardo DiCaprio col que'l direutor yá trabayara en What's Eating Gilbert Grape?.
Tamién intervienen Michael Caine, al que nun se vía dende Little voice; Charlize Theron (Celebrity, La cara del terror, Mighty Joe Young), Paul Rudd (Clueless, Muncho más qu'amigos) y Kieran Culkin (Un mundu a la so midida).
La película foi presentada nel Festival de Cine de Venecia de 1999 y ganó el Globu d'Oru al meyor guión.
Consiguió siete candidatures al Óscar y ganó dos d'elles: Óscar al meyor actor de repartu, (Michael Caine) y Óscar al meyor guión adautáu, (John Irving).
Caoba
La caoba ye una madera de color acoloratáu carauterísticu, bien apreciada pa la fabricación de muebles de gran calidá. Vien de tres especies d'árboles de la zona intertropical del continente americanu:
Los trés pertenecen a la familia de les meliáceas y pueden hibridar ente sigo. La principal carauterística d'esta madera ye'l so color, que va del colloráu escuru, vinu tinto y, con tonos más claros según la variedá, hasta'l rosado. Hai, amás, otres maderes procedentes d'África tropical y Madagascar que, ensin ser realmente caoba, suelen denominase tamién “caobes” o “caobillas africanes”, pa estremales. Estes "caobes africanes" pertenecen a los xéneros botánicos Khaya y Entandrophragma, tamién de la familia de les meliáceas, como la samanguila y el sapele o sapeli.
A pesar de qu'oficialmente solo puede denominase caoba auténtica a la madera d'estos trés especies de Swietenia, la madera d'otres especies de meliáceas tamién se clasifica comercialmente como verdadera caoba. Dalgunes d'estes otres maderes pueden incluyir o non la pallabra "caoba" na so denominación comercial o nome común, como la procedente de los xéneros d'África Khaya y Entandrophragma; kohekohe (Dysoxylum Spectabile) de Nueva Zelanda; Toona sinensis orixinaria de China; Toona sureni d'Indonesia; y Toona ciliata de la India. Otres denominaciones de maderes d'aspeutu similar inclúin la "Chinaberry", Melia azedarach; la caoba rosa (o Bosse), Guarea; la "Chittagong" (tamién conocida como caoba india), Chukrasia velutina; y la "Crabwood", Carapa guianensis. Dellos miembros del xéneru Shorea (Meranti, Balau, o de Lauan) de la familia Dipterocarpaceae tamién se vienden dacuando como caoba filipina, anque'l nome aplicar con mayor propiedá a otra especie de toona, Toona calantas.
Les caobes constitúin el meyor exemplu de maderes fines, por demás apreciaes n'ebanistería por ser fáciles de trabayar, al empar que resistentes a los parásitos (termites, foroñu, etc.), según pol so aspeutu.
Amás del so pesu, al ser una madera qu'aguanta bien el mugor y d'alta densidá, foi usada n'otres dómines nes quillas de los barcos al aumentar la estabilidá náutica por apurrir más llastre nes quillas qu'otres maderes, más llixeres. Tamién s'utiliza pa la construcción de guitarres y otros instrumentos de cuerda pulsiada, como mandolines, por casu, yá que por cuenta de la so densidá y resistencia a la tracción ye afecha pal mástil y, poles sos cualidaes tímbricas, pa los aros y fondos. El 95% de les guitarres d'alta calidá son de caoba, anque nes guitarres clásiques o españoles y otros cordófonos de primera calidá va décades que cayó en desusu en favor d'otres maderes, del xéneru Dalbergia, pal cuerpu, y cedru español o d'Hondures, pal mástil. La caoba tamién ye usada pa faer los cascos de instrumentos de percusión, como redoblantes y tambores de batería.
El principal país importador de caoba ye Estaos Xuníos, siguíu por Gran Bretaña; ente que'l mayor esportador anguaño ye Perú, que superó a Brasil dempués de qu'esti país prohibió les esportaciones de caoba en 2001. Envalórase qu'alredor del 80 o'l 90 per cientu de la caoba peruana esportada a los Estaos Xuníos lo ye de forma illegal. El costu económicu de baltar illegal en Perú envalorar de forma conservadora ente los 40 y los 70 millones de dólares añales. Envalórase que nel añu 2000 unos 57.000 árboles de caoba fueron baltaos p'abastecer el comerciu estauxunidense de muebles de luxu.
La caoba ye'l árbol nacional de la República Dominicana y de Belice. Un árbol de caoba (acompañáu de dos braceros, unu con un hachu y otru con un remu) tamién apaez nel escudu d'armes de Belice, sol lema llatín Sub umbra floreo ("Florio so la solombra").
Historia
thumb|100px|Una grana de caoba. Nos territorios españoles esta madera llamábase caoba; el nome inglés "mahogany" acomuñóse primeramente solo cola madera procedente de les islles de les Indies Occidentales so control británicu; ente que los colonos franceses utilizaben el términu "acajou".
L'orixe del nome "caoba" vien de la pallabra del idioma tupí "tauba", que significa añu, por cuenta de que los aboríxenes utilizaben los bien visibles aniellos del tueru pa contabilizar los años.
Per otru llau, el nome inglés "mahogany" podría ser una corrupción de "m'oganwo", el nome utilizáu pola xente yoruba y ibo orixinaria d'África Occidental pa describir los árboles del xéneru Khaya, que ta estrechamente rellacionáu con Swietenia. Posiblemente, cuando fueron llevaos a Xamaica como esclavos, dieron el mesmu nome a los árboles similares que vieron ellí. Anque esta interpretación foi cuestionada, nun se suxurió una esplicación más plausible. Desconozse'l nome que los indíxenes arawak daben al árbol. La pallabra inglesa "mahogany" apaeció impresa per primer vegada en 1671, na obra de John Ogilby América. Ente los botánicos y naturalistes, sicasí, l'árbol considerábase un tipu de cedru, y en 1759 foi clasificáu por Carl Linnaeus (1707-1778) como Cedrela mahagoni. Al añu siguiente, Nikolaus Joseph von Jacquin (1727-1817) asignó l'árbol a un nuevu xéneru, denomináu Swietenia mahagoni.
Hasta'l sieglu XIX la totalidá de les caobes fueron consideraes como la mesma especie, anque variara la so calidá y dalgunes de les sos carauterístiques acordies con el suelu y el clima. En 1836, el botánicu alemán Joseph Gerhard Zuccarini (1797-1848) identificó una segunda especie mientres trabayaba con especímenes recoyíos na mariña del Pacíficu de Méxicu, y llamar Swietenia humilis. En 1886 una tercer especie, Swietenia macrophylla, foi nomada por Sir George King (1840-1909) dempués d'estudiar especímenes de caoba d'Hondures plantaos nos xardinos botánicos en Calcuta, India. Anguaño, toles especies de Swietenia crecíes nos sos llugares d'orixe son mentaes pola CITES, y polo tanto tán protexíes. Tanto Swietenia mahagoni como Swietenia macrophylla fueron introducíes en dellos países asiáticos nel momentu de les restricciones impuestes a la caoba americana a finales de 1990 y dambes cultívense y collechen anguaño con ésitu en plantíos nesos países. El suministru mundial de caoba xenuina provién en gran parte d'estos plantíos asiáticos, especialmente d'India, Bangladesh, Indonesia y dende Islles Fixi, n'Oceanía.
Especies
Les especies de Swietenia presenten fertilización cruciada con facilidá cuando crecen próximes ente sigo; l'híbridu ente S. mahagoni y S. macrophylla ye llargamente llantáu pola so madera.
Historia del comerciu de caoba americana
Nel sieglu XVII, el bucaneru francés Alexandre Olivier Exquemelin (1646-1717) rexistró l'usu de la caoba o del cedru na Hispaniola pa la fabricación de canoes: "Los indios faen estes canoes ensin l'usu de nengún instrumentu de fierro, válense solo de la quema de los árboles na parte inferior cerca del raigañu, y dempués remanen el fueu con tanta habilidá que nun se quemar namás de lo que deseyen... "
La madera foi unu de los primeros materiales que llamó l'atención de los europeos al entamu de la colonización española n'América. Una cruz na catedral de Santu Domingu, que lleva la fecha de 1514, dizse que ye de caoba, y Felipe II d'España al paecer foi quien decidió utilizar esta madera pa la carpintería interior del Monesteriu d'El Escorial, empecipiáu en 1584. Sicasí, la caoba taba acutada principalmente pa la construcción de barcos, y foi declarada un monopoliu real na Habana en 1622. Poro, bien poco de la caoba que crecía nel territoriu controláu polos españoles foi esportada escontra Europa.
Dempués de que los franceses establecieren una colonia en Santu Domingu (anguaño Haití), parte de la caoba esistente na islla probablemente atopó'l so camín a Francia, onde los carpinteros de les ciudaes portuaries de Saint-Malo, Nantes, La Rochelle y Burdeos utilizaron esta madera de forma acutada hacia 1700. Nes islles controlaes polos ingleses, especialmente Xamaica y Les Bahames, la caoba yera abondosa, pero nun s'esportó hasta dempués de 1700.
Sieglu XVIII
Ente que el comerciu de la caoba de los territorios españoles y franceses n'América caltener so mínimos mientres la mayor parte del sieglu XVIII, esto nun foi ciertu pa les islles so control británicu. En 1721 el Parllamentu Británicu esanició los derechos d'importación a Gran Bretaña de tola madera procedente de les posesiones britániques n'América. Esto aguiyó darréu'l comerciu de maderes de les Indies Occidentales, ente ellos el más importante de toos: la caoba. Les importaciones de caoba n'Inglaterra (escluyendo a Escocia, que les sos importaciones fueron rexistraes por separáu) llegaron a 525 tonelaes nel añu 1740, 3.688 tonelaes en 1750, y más de 30.000 tonelaes en 1788, l'añu de mayor fluxu comercial del sieglu XVIII.
Coles mesmes, la Llei de 1721 tuvo l'efeutu d'aumentar sustancialmente les esportaciones de caoba de les Indies Occidentales a les colonies britániques d'América del Norte. Anque primeramente considerada como una madera de carpintería, la caoba convirtióse rápido na madera d'eleición pa los fabricantes de muebles d'alta calidá, tantu nes Islles Britániques como nes 13 colonies d'América del Norte. thumb|left|Árboles de caoba nel monte de Kannavam, [[Kerala.]]
Amás de Xamaica y Les Bahames, toles islles controlaes polos británicu esportaron caoba en dalguna ocasión, pero en pequeñes cantidaes. La tercer fonte más importante foi Ríu Negru y les zones axacentes a la Mariña de los Mosquitos (anguaño parte d'Hondures), dende onde fueron unviaes cantidaes considerables de caoba dende la década de 1740 d'equí p'arriba. Esta madera yera conocida como "caoba de Roatán" (pola islla del mesmu nome), que yera la principal base de suministru n'alta mar pa los colonos británicos nel área.
A la fin de la Guerra de los siete años (1756-1763), el comerciu de caoba empezó a camudar de manera significativa. Mientres la ocupación de L'Habana poles fuercies britániques ente agostu de 1762 y xunetu de 1763, grandes cantidaes de caoba cubana o Havanna fueron unviaes a Gran Bretaña, y dempués de que la ciudá foi devuelta a España en 1763, siguieron esportándose pequeñes cantidaes dende Cuba, sobremanera a los puertos de la mariña norte de Xamaica, dende onde se treslladaba a Gran Bretaña. Sicasí, esta caoba yera considerada como inferior a la variedá de Xamaica, y el comerciu caltúvose esporádicamente hasta'l sieglu XIX.
Otra variedá nueva nel mercáu yera la "caoba española", tamién conocida como caoba Santu Domingu. Esti comerciu foi la resultancia de la Llei de Puertos Francos de 1766, por aciu la que s'abrir Kingston y otros puertos de Xamaica a los buques estranxeros per primer vegada. L'oxetivu principal yera fomentar les importaciones d'algodón de los plantíos franceses en Saint-Domingue, pero al empar cantidaes importantes de caoba d'alta calidá tamién yeren unviaes a Gran Bretaña, onde entraron nel mercáu a finales de la década de 1760.
Tocantes a la cantidá, la novedá más significativa yera la caoba d'Hondures, tamién llamada n'inglés "Baywood" (pola Badea d'Hondures d'onde procedía). Los colonos británicos tuvieron activos nel sur de Yucatán con esti comerciu dende principios del sieglu XVIII, a pesar de la oposición de los españoles, que reivindicaben la so soberanía sobre toa América Central.
La so ocupación principal yera la curtia del palu de Campeche, utilizáu pa fabricar un tinte coloráu bien demandáu n'Europa. El centru de la so actividá y el principal puntu d'esportación foi Belice. En virtú del artículu XVII del Tratáu de París (1763), el cortadores británicos llograron per primer vegada'l derechu de cortar el palu de tinte en Yucatán ensin ser fadiaos, dientro de les llendes alcordaes. Tal yera l'entusiasmu de los cortadores, qu'en pocos años enchieron el mercáu européu, y el preciu del palu de tinte derrumbóse.
Sicasí, el preciu de la caoba siguió siendo eleváu dempués de la guerra, polo que los cortadores volvieron baltar caoba. La primer caoba d'Hondures llegó a Kingston, Xamaica, en payares de 1763, y les primeres unviaes llegaron a Gran Bretaña al añu siguiente.