cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nacionalismu asturianu
Progresista dende la Transición
Dende un entamu les organizaciones abiertamente nacionaliegues n'Asturies foron progresistes. El primer partíu políticu nacionaligu foi'l Conceyu Nacionalista Astur (CNA) en 1976. Tres la so desapaición coyerá'l testigu del nacionalismu otra fuercia nidiamente d'izquierdes l'Ensame Nacionalista Astur (ENA) en 1982, la tamién izquierdista Xunta Nacionalista Asturiana (la ENA y la XNA conformarán en 1988 la organización Unidá Nacionalista Asturiana), y el Partíu Asturianista (PAS) que sería "asturianista, interclasista y de progresu" según los sos Estatutos. Andecha Astur sería "socialista" y ñacería en 1990 de los espulsaos de la UNA, y otres organizaciones posteriores nidiamente nacionaliegues tamién seríen progresistes (como IAS.
El rexonalismu asturianu vien tando representáu nos caberos años por fuercies mayoritariamente de centru-drecha comu la Unión Renovadora Asturiana y Convergencia Democrática Asturiana (esti últimu nun tien nenguna representatividá) por anque tamién ye cierto que na transición hebio proyeutos d'izquierdes como'l PSPA Partíu Socialista Popular d'Asturies de 1977 y que poco dempués d'algamar un 7,9% de votu finaría inxertándose nel PSOE o Unidá Rexonalista nes eleiciones de 1977 y que se disolvería poco dempués. El rexonalismu de fines de sieglu XIX y entamos del sieglu XX sería mayoritariamente conservador.
La cuestión de la Llingua Asturiana
La defensa de la Llingua Asturiana y la llucha pola so oficializadá ye una revindicaición historica del nacionalismu asturianu que la tien como elementu cimeru de la identidá nacional asturiana.
L'asturianu o bable carez d'oficialidá n'Asturies, anque l'Estatutu d'Autonomía y reconoz una especial proteición, nin siquiera ésta se cumple y tolos años faense manifestaciones y conciertos al favor de la oficialidá del asturianu. Los nacionaliegos tán ente los sos más férreos defensores, si bien nun son dafechu los únicos.
Demientres el franquismu, y al aviesu que n'otres comunidaes como Cataluña o'l País Vascu, onde'l catalán y l'euskera foron reprimíos, lo que prevocó un rescample del sentimientu nacional, n'Asturies la llingua llariega foi ridiculizada, lo que tuvo como consecuencia que la población tendiese a escaecela y dexar d'utilizala, al considerase socialmente "poco cultu" a quien falare n'asturianu. Güei s'estima que lo falen 550.000 persones n'Asturies, onde 100.000 tienenlo como primer llingua y 450.000 como segunda.
Escontra'l "cuadonguismu"
Una de les carauterístiques del nacionalismu asturianu ye la oposición al usu que'l nacionalismu español fai de la figura de Pelayu y la denomada Reconquista y la Batalla de Cuadonga como aniciu d'España poro refuga la idea de Asturies como bierzu d'España que caltién el nacionalismu español. El denomáu "cuandonguismu", como Pelayo Rojo indica nun artículu entituláu Por un nuéu nacionalismu asturianu:
Vindicación de la cultura atlántica y del territoriu históricu asturianu
Asturies, alcuéntrase xeográficamente nel denomáu Arcu Atlánticu poro ye una fastera d'influyencies culturales celtes, y presenta pa los nacionaliegos asturianos estremancies significatives con otres fasteres del Estáu español más influyíes por una cultua mediterránea. Carlos X. Blanco opinó sobro ello nun artículu entituláu Asturies nun ye España:
Sainte-Hélène (Morbihan)
Sainte-Hélène ye una comuña francesa del departamentu de Morbihan, na rexón de Bretaña. Llenda con.
Nacionalismu asturianu
Vindicación de la cultura atlántica y del territoriu históricu asturianu
Nel primer nacionalismu asturianu hai un fuerte celtismu y qu'inda güei impregna'l movimientu.
Sainte-Hélène (Morbihan)
Tien una población de y una superficie de  km².
Nacionalismu asturianu
Llucha Violenta
Nel mes de marzu de 1980, la Policía detenía a siete persones pola so rellación col atracu a la sede central del Banco Herrero n'Uviéu y la organización ETA (p-m). Siete mozos y moces que militaben nel primer partíu del movimientu nacionaliegu asturianu, el CNA.
Demientres esa década de los años 1980, esistió amás un grupu armáu que baxo'l nome d'Andecha Obrera, fizo españar dellos artefautos n'oxetivos típicos de les lluches obreres, como oficines del INEM.
a la Xunta Xeneral
2012
2011
2007
2003
1999
1995
1991
1987
1983
http://www.constitucion.rediris.es/observaut/Indice.html
DEN 1048-3956
DEN 1048-3956 (DENIS-P J104814.9-395604 / 2MASS J10481463-3956062) ye una estrella cercana a la Tierra, a 13,17 años lluz de distancia en direición a la constelación d'Antlia, la máquina neumática. Ye una estrella de rellumu bien débil con magnitú aparente +16,50. Afayóse en 2001 por Delfosse et. al. mientres buscaben nueves estrelles cercanes na base de datos DENIS.
Anque catalogada primeramente como de tipu espectral M9, darréu revisóse a tipu M8. Con una masa envalorada ente 0,06 y 0,09 mases solares, pue ser una nana colorada bien tenue o una nana marrón, una y bones la llende ente un tipu d'oxetu y otru ta en 0,08 mases solares. La so lluminosidá equival a namái 3,56 millonésimes de la lluminosidá solar, siendo'l so temperatura efectivo d'unos 2500 K. Asumiendo una composición química similar a la solar, la so edá puede tar entendida ente 1000 y 2000 millones d'años.
Bandera de Guatemala
La bandera de Guatemala ta formada por tres franxes verticales, azul cielu nes llaterales y blanca nel central. L'azul simboliza l'océanu Pacíficu y l'Atlánticu, que bordien les dos costes del país, y el blancu simboliza la pureza de los valores del país.
Esta disposición ye asemeyada a la de la bandera de la Xunión d'América Central, anque aquella tenía les bandes horizontales.
Nel centru hai una corona de fueyes d'olivor qu'arrodien dos fusiles y dos espaes cruciaes. Percima hai un pergamín cola inscripción Libertad 15 de setiembre de 1821, con un quetzal enriba. El páxaru simboliza la llibertá cola fecha d'independencia de Centroamérica. Los fusiles y les espaes son la voluntá de defender l'estáu si ye necesariu, mientres que les cañes d'olivar son símbolu de paz.
Christina Aguilar
Christina Aguilar (คริสติน่า อากีล่าร์; ) ye una cantante tailandesa de xéneru pop y dance. D'ascendencia española, filipina, vietnamita, y francesa, ella fixo conocer col so primer álbum discográficu tituláu Ninja, amás ye una de les artistes más destacaes del so país, yá que vendió 1.000.000 de copies. Otru de los sos álbumes son "Dancing Queen". Amás ye una de les artistes iconu de la comunidá gai, amás foi comparada cola cantante d'Estaos Xuníos Christina Aguilera, por el so estilu y forma de cantar.
Biografía
Christina Aguilar ye fía del famosu músicu filipín d'ascendencia española, Tony Aguilar y la so madre ye vietnamita d'ascendencia francesa. Christina nació en Bangkok, Tailandia, ella tien un hermanu menor y una hermana más nueva qu'ella.
"Tina", como los sos fans conocer, estudió nun institutu francés. Realizó estudios de Direición d'empreses en Francia. Ella nun ye de sangre de Tailandia, debíu a los color de la so piel claro y la capacidá de falar con fluidez el tailandés. Amás del idioma tailandés, Christina fala tamién otros idiomes como'l francés, inglés y daqué d'español. Christina Aguilar dar a conocer pola so habilidá de cantar, mientres moraba en Francia. Mientres una fiesta añal entamáu l'una universidá, Aguilar pidió a los sos amigos pa llevar a cabu nel escenariu. Ella escoyó pa cantar unn tema musical tituláu "Sweet Memory".
Discografía
Álbumes d'Estudiu
Compilación, Remix y álbumes Covered
Álbumes especiales
La madre del emigrante
La madre del emigrante, tamién conocida popularmente como La lloca'l Rinconín o la muyerona, ye una escultura de Ramón Muriedas Mazorra asitiada nel paséu marítimu de Xixón n'homenaxe a la emigración asturiana pel mundiu y primer obra escultórica de llenguax modernu allugada na ciudá atlántica.
Descripción
La obra en bronce representa una muyer, de pelu encrespáu y vistíu pegáu al cuerpu pol vientu, cola mano estendida, nun adiós, y la mirada escontra'l mar, llugar pol cual sumieron los sos fíos, esperando'l so regresu mientres sufre espuesta a los elementos del Mar Cantábricu.
Historia
En 1958 asocede'l I Congresu de Sociedaes Asturianes. Nel marcu d'esti congresu propónse al alcalde, Cecilio Olivier Sobera, la creación d'un monumentu n'El Musel o n'otru sitiu de la ciudá que rindiere homenaxe a les madres de los emigrantes. La propuesta acéptase y el Conceyu, xunto al consuláu de Cuba, empecipia una Comisión Pro-Monumentu. La Comisión Executiva d'esta Comisión tuvo integrada pol alcalde de Xixón como presidente, los cónsules de Cuba y Arxentina y el presidente del Centru Asturianu de L'Habana como vocales; y el direutor de la Oficina d'América como secretariu. Depués de dellos discutinios decidió convocase un concursu abiertu a artistes hispanoamericanos para la realización de la escultura.
Sicasí, nun foi hasta marzu de 1964 cuando se conformó'l xuráu y diose a conocer el concursu, que permanecería abiertu hasta mayu. El dictame final taba envaloráu realizalo en xunu. El concursu diose a conocer a los Centros Asturianos y a les Sociedaes Asturianes al traviés de a revista Mundu Asturianu, muérganu oficial de la Federación Mundial de Sociedaes Asturianes y de la Oficina d'América. El dictame allargóse n'espera de la execución del III Congresu de Sociedaes Asturianes, mientres el cual espunxéronse casi un centenar de maquetes y bocetos que fueren recibíes pal concursu. A pesar d'esto, esistíen duldes pos el proyeutu nun recibiera financiamientu nin se tenía certidume del allugamientu del monumentu; a lo que se sumaba la falta d'unes bases redactaes para la escoyeta del ganador, lo que llevó inevitablemente a retardar nuevamente'l proyeutu.
En 1967 retómase la tema asignando a Ramón Muriedas Mazorra el llabor de crear la obra y al Cuetu de Santa Catalina, daquella un espaciu militar que s'esperaba recuperar, como llar d'esta. Los bocetos de la obra foron presentaos mientres el IV Congresu Mundial de Sociedaes Asturianes, recibiendo opiniones negatives pola so estética que foi nomada de "descomanadamente moderna". La imaxe que daquella s'esperaba perpetuar yera una de la madre d'antaño col traxe típicu asturianu: Falda llarga fruncida, tocáu de pañuelu, toquía y madreñes. Amás de Muriedas, los arquiteutos Fernando Castevany y Enrique Álvarez-Sala, seríen los encargaos del proyeutu, que volvería retrasase hasta qu'en 1969 el conceyu de Xixón decidió destinar fondos propios para terminar el proyeutu. El 2 de setiembre la Comisión Permanente aprueba'l presupuestu, que ye ratificáu pol Plenu al otru día. Muriedas fai un nuevu bocetu y decídese asitiar el monumentu nel Rinconín, cerca a la zona de Rosario Acuña, pos el Cuetu de Santa Catalina siguía siendo una zona militar.
El monumentu inauguróse'l 18 de setiembre de 1970 nel marcu del V Congresu Mundial de Sociedaes Asturianes. Preparóse un pedestal senciellu nel Rinconín, pensáu orixinalmente como allugamientu temporal, con una inscripción tamién senciella: izquierda|miniaturadeimagen|Vista frontera.
Esplosión
En 1976 un esplosivu estropió la parte inferior de la estructura, que foi pintada tan solo para cubrir el dañu. El monumentu, yá afectáu pola esplosión, quedó inclináu depués d'un fuerte temporal qu'azotó les mariñes d'Asturies y Cantabria, dexando a la figura nuna penosa situación. Nengún arreglu foi preparáu hasta qu'un ciudadanu pidió al Conceyu que-y vendiera la estructura, dempués de lo que se decide reparala. L'encargáu de realizar l'arreglu sería Francisco González Macías, quien reconstruyó los pies de la figura y dio una mayor estabilidá al traviés d'exes mayores y una base p'asegurar la so suxeción. Tres l'arreglu'l monumentu quedaría apostráu a un almacén y nun sería asitiáu de nuevu nel Rinconín hasta la eleición del primer gobiernu democráticu de la ciudá a principios de los 80. Finalmente ente 1995 y 1996 reemplazóse'l so pedestal y asitióse nuna pequeña plazoleta llevemente alzada a la que s'apuerta al traviés d'una pequeña escalinata. La inscripción del pedestal foi sustituyida pol poema Al son de l'agua del poeta xixonés Alfonso Camín.
El Floreru de Llorente
thumb|270px|Engarra de Santamaría con Llorente na esquina nororiental de la Plaza Mayor anguaño llamada [[Plaza de Bolívar.]] El Floreru de Llorente ye un acontecimientu asocedíu na temprana hestoria republicana de Colombia. Esti motín tamién ye conocíu como'l Berru o L'agarrada del 20 de xunetu, por asoceder esi día de 1810. El so nome deber en realidá a la denegación del préstamu d'un floreru per parte del comerciante español José González Llorente al señor Luis de Rubio.
La revuelta del 20 de xunetu de 1810
Na mañana del 20 de xunetu de 1810, Joaquín Camacho dirixir a la residencia del virréi Antonio José Amar y Borbón pa solicitar respuesta alrodiu de una solicitú de instauración d'una xunta de gobiernu en Santa Fe, mas la negativa del propiu virréi a la so arrogancia fizo que se dar# en formar l'agarrada cola escusa del préstamu d'un floreru. thumb|170px|La casa del Floreru, onde asocedieron los fechos del 20 de xunetu de 1810, anguaño ye sede del [[Muséu del 20 de xunetu|Muséu de la Independencia.]]
Luis de Rubio  dirixir de visita al negociu de José González Llorente pa pidir emprestáu un floreru col fin d'usalo na cena de visita pal comisariu real Antonio Villavicencio (nacíu en Quito). Los criollos sabíen que Llorente daría la negativa d'emprestar el floreru, porque él nun emprestaría nengún oxetu a los criollos p'atender a otru criollu.
Por eso, una vegada diose la negativa del préstamu del floreru de Llorente, los criollos, tal como lo teníen planiáu dende'l día anterior, utilizaron la ocasión pa caldiar los ánimos del pueblu en contra de los españoles, d'esta manera'l floreru foi la escusa pa xenerar l'agarrada.
Al intre, -y increpó a Caldas pola forma que trataba Llorente a los criollos con improperios, lo que provocó la respuesta aturbolinada del pueblu, atacando a Llorente. L'alcalde de Santa Fe, José Miguel Pey, intentó aselar al pueblu sacando a Llorente, mientres José María Carbonell afalaba a los habitantes por que se xunieren a la protesta.
A la fin de la tarde les coses aseláronse, y dar# en designar a los miembros de la Xunta, a instancies de José Acevedo y Gómez (polo que la hestoria llamar dempués como El tribunu del Pueblu), pero la designación del virréi como presidente de la Xunta provocó la perceguera del pueblu.
A lo último, intentóse entartallar la manifestación popular al traviés del comandante español Juan Sámano, polo que'l mesmu Acevedo y Goméz alvirtió al pueblu de declarar reu de lesa maxestá a cualesquier que s'opunxera a la Xunta recién constituyida. Darréu realizóse la convocatoria d'un cabildru abiertu, pa depués arrestar a los oidores y al virréi, que se fadría efectiva pal día 21 y pal 26 de xunetu dar# en declarar llibre a la Xunta del Conseyu de Rexencia.
Escontra l'Empiezu de la Patria Boba
Magar la fidelidá al rei, demostrada nes sos nobles intenciones y demandando d'esti que reinara na Nueva Granada o per mediu d'un representante escoyíu por votu llibre, les coses empezaron d'otra forma: la independencia de Cartagena de Indias (11 de payares de 1811) punxo de manifiestu la falta d'una forma de gobiernu claru nel territoriu granadín, dexenerándose na guerra ente centralistes y federalistes. Esti periodu ye conocíu col nome de Patria Boba, o como los historiadores más recién haber renombráu, como la Primer Républica. El conflictu non solo dexó al país estremáu en dambos bandos que fortalecíen los sos intereses, sinón que dexó abierta una amenaza esterna que remataría asina na posterior reconquista española de 1816.
Idioma yasa
L'idioma yasa, tamién llamáu Bongwe, Iyasa, Lyaasa, Maasa, Yassa ye una llingua africana dientro del grupu de les llingües bantús. Falada en zones costeres de la rexón continental de Guinea Ecuatorial según zones costeres de Camerún (Región Sur, División Ocean, Subdivisiones Campo y Kribi, na mariña cerca de Guinea Ecuatorial, 15 pueblos).
Considérase una llingua rellacionada col idioma bubi faláu na Isla de Bioko, y col idioma benga, tamién en Guinea Ecuatorial.
Usu del idioma
Na zona guineoecuatoriana del dominiu llingüísticu, l'idioma yasa convive col español.
Alfred Nijhuis
Alfred Nijhuis ye un ex-futbolista neerlandés.
Club Polideportivo Mérida
El Club Polideportivu Mérida foi un club de fútbol asitiáu na ciudá de Mérida (Badayoz) España. Foi fundáu en 1912 col nome de Sportiva Emeritense. A lo llargo de la so historia tamién foi conocíu como Club Deportivo Emerita (1929 a 1934), Emérita Foot-ball Club (1934 a 1936), Sociedad Deportiva Emeritense (1939 a 1966) y Mérida Industrial C. F. (1966 a 1985).
El Mérida foi'l primer equipu estremeñu que xugó na Primer División d'España. Fixo'l so debú na temporada 1995-96 y tornó na campaña 1997-98, pero en dambos casos baxó al añu siguiente. Mientres la década de 1990 foi unu de los rivales habituales na segunda categoría y destacó en delles competiciones como la Copa del Rei, na que llegó a cuartos de final nel so últimu añu.
La entidá sumió'l 1 de setiembre de 2000 poles deldes qu'atropó mientres los sos años na Lliga de Fútbol Profesional. El so socesor foi'l Mérida Unión Deportiva, creáu a partir del antiguu filial.
Oríxenes y fundación
En 1919, un destacamentu militar formáu na so mayoría por soldaos de Cataluña fundó'l "Club Catalanes", una entidá polideportiva que foi l'embrión del equipu blanquinegru. Dos años dempués, y so la presidencia del militar Juan Bohoyo, especializar en fútbol y se renombró la entidá a "Emérita Foot-ball Club", col "campu municipal L'Antigua" d'estadiu principal. Adulces, absorbió a rivales como'l civil España Foot-ball Club o'l Club M.Z.A., perteneciente a la compañía ferroviaria Madrid-Zaragoza-Alicante, hasta convertise na principal institución deportiva de la llocalidá.
En setiembre de 1924 creóse la Federación Estremeña de Fútbol y l'Emérita F. C. foi unu de los sos miembros fundadores. Los sos primeros años son difíciles, a nivel deportivu ya institucional, y en 1930 producióse un nuevu cambéu de denominación a Club Deportivo Emérita. Anque na temporada 1932-33 proclamáronse campeones de la lliga rexonal, tuvieron qu'arrenunciar a la inscripción al añu siguiente por problemes económicos. Reincorporar en 1934, de nuevu como Emérita F. C., y siguieron na competición hasta l'españíu de la Guerra Civil española. L'actividá de la sociedá quedó paralizada y nun se retomó hasta'l final del conflictu a iniciativa del alcalde, Baldomero Díaz de Entresoto, que la renombró a "Sociedad Deportiva Emeritense".
S. D. Emeritense y Mérida Industrial
Cola refundación en 1939 como S. D. Emeritense, invertir en nuevos xugadores y aprovechóse la reorganización de la Tercer División española pa inscribise nesa competición a partir de la temporada 1943-44. Nun grupu formáu por clubes andaluces, estremeños y manchegos, permaneció cuatro temporaes con unes resultaos bien discretes, hasta que baxó a Rexonal na campaña 1946-47. Tornó a la categoría de bronce en 1949 y a pesar de que tuvo a puntu de baxar nel añu siguiente, salvó la so posición gracies a la reimplantación de la Federación Estremeña.
Adulces, ameyoró'l so desempeñu deportivu y foi en progresión. El 23 de mayu de 1953 estrenó un nuevu terrén de xuegu cola inauguración del Estadiu Municipal. Y en la temporada 1954-55 clasificó en segunda posición y xugó la so primer promoción d'ascensu a Segunda División, anque nun consiguió'l so oxetivu. Los ésitos fueron a más cuando na campaña 1956-57 proclamóse campeón de grupu per primer vegada na so historia, pero na ronda final de promoción cayó frente al Agrupación Deportiva Plus ultra. Tres esa derrota nun goció de más oportunidaes y cayó en cayente hasta qu'en 1960-61 producióse un nuevu descensu a Rexonal, onde solo permaneció una temporada. L'equipu foi camudando de grupu coles nueves composiciones de la Tercer División pero, a pesar de toes eses vicisitúes, llogró consolidase na categoría.
El 23 d'abril de 1966, l'entós presidente Paco Álvarez Benito renombró el club a "Mérida Industrial Club de Fútbol", en reconocencia al sofitu ya inversión que desempeñara la industria llocal. Pero nel planu deportivu nun se producieron demasiaos cambeos mientres el restu de la década. Adulces, empioró les sos resultaos hasta que na temporada 1971-72 vuelve baxar a Rexonal Preferente. A pesar de dellos intentos por recuperar la categoría perdida, permaneció ellí cinco temporaes y solo pudo xubir nel añu 1975-76 como campeón.
A finales de los años 1970, l'equipu ameyoró de nuevu les sos resultaos y foi la revelación de la temporada 1979/80, onde se proclamó campeón con un récor de ventidós victories y xubió a Segunda División "B", onde solo permaneció un añu. Nesi tiempu produxérase la llegada a la presidencia de José Fouto Carvajal, un distribuidor de café que se convirtió nuna de les figures clave de la historia de los emeritenses. A pesar del descensu, l'Industrial caltúvose competitivu en Tercera y tuvo a puntu de retornar en delles ocasiones.
Club Polideportivu Mérida
En 1985, se renombró la entidá como "Club Polideportivu Mérida" y marcóse l'oxetivu de llegar hasta Segunda División "B". Nesa dómina, había una plaza d'ascensu direuta pal campeón de cada grupu. Dempués de quedar a les puertes nel añu 1987-88, al perder frente al C. D. Don Benito nun alcuentru de desempate, na temporada 1988-89 foi líder y xubió.
L'equipu reforzar con veteranos futbolistes de la lliga española y consiguió una bona octava plaza nel so añu de regresu. Na temporada 1990-91, el cuadru estremeñu viose beneficiáu por un nuevu sistema que dexaba a los cuatro primeros de cada grupu apostar una fase final pol ascensu. Na fase regular remató en cuarta posición, pero na promoción proclamóse campeón de grupu, per delantre del Barcelona Atléticu, Osasuna Promeses y C. D. Lugo, y consiguió l'ascensu a Segunda División per primer vegada na so historia. Al marxe d'esti finxu, la institución profesionalízase. En 1990 fundió dos clubes rexonales pa crear un filial, el Mérida Promeses. Y en 1992 convertir nuna sociedá anónima deportiva pa poder xugar nes categoríes profesionales.
Na so temporada de debú, contrató a Eduardo Caturla d'entrenador, anque tres unes males resultaos foi cesáu pola direutivu. El so sustitutu foi Juanito Gómez, unu de los futbolistes más emblemáticos del Real Madrid y que, nel so primer trabayu nun banquín, consiguió la permanencia. Sicasí, l'equipu viose marcáu pola traxedia cuando Juanito finó nun accidente de tráficu'l 2 d'abril de 1992. D'esa etapa tamién destacó la presencia como portera de Santiago Cañizares. Nos dos siguientes campañes, los blanquinegros caltener na zona media de la clasificación.
Ascensos a Primer División
Pa encarar el so debú na temporada 1995-96, un añu que pasó a la historia pola crisis que derivó na "lliga de los 22 clubes", l'equipu remocicó per completu'l so campu de fútbol y camudó-y el nome pol de Estadiu Romanu José Fouto. Tocantes a la plantía, tamién esperimentó una importante renovación. Dellos xugadores como Mosquera y Benítez colar a clubes de mayor categoría y otros quedaron en Segunda. Pa suplilos llegaron más de quince cares nueves, ente les que solo acabaron destacando David Pirri, Sinval y Quique Martín. La falta d'adautación a la nueva categoría condergó al Mérida al descensu: foi penúltimu, a un solu puntu de la promoción pola permanencia.
De nuevu en Segunda División, anovar por completu la plantía con trelce cares nueves, anque caltuvo a los futbolistes más destacaos na etapa anterior. Otros como Manuel Canabal, que llegó'l pasáu añu, asumieron la titularidá. A pesar d'apoderar en cuasi tolos partíos y ser el segundu clasificáu, la direutiva cesó a Sergio Kresic en febreru de 1997 y contrató nel so llugar a Jorge D'Alessandro. El cambéu nel banquín nun afectó a la moral d'un bloque que caltuvo'l bon ritmu y xubió en primer posición. La confirmación d'esti llogru foi nun partíu frente al C. D. Leganés con un doblete de Quique Martín, máximu goliador del equipu en pareya col polacu Jerzy Podbrozny.
La so segunda etapa na máxima categoría, na temporada 1997-98, carauterizar de nuevu por una renovación de la plantía. El fichaxe más mediáticu foi'l porteru Carlos Fernando "El Monu" Navarro Montoya, procedente del C. F. Extremadura, y a él siguiéronlu Pablo Alfaro, Marcos Martín, Cortés, Juan Sabas y Dmitri Rádchenko. Amás, llegaron como figures emerxentes trés arxentinos con esperiencia internacional na seleición sub-20: Leo Biagini, Iván Gabrich y Leo Franco. El cuadru blanquinegru tuvo una bona racha a metá de temporada y llegó hasta cuartos de final na Copa del Rei, pero a la fin les sos resultaos empioraron y fundióse hasta la penúltima posición, baxando de nuevu.
Últimos años y desapaición
Anque'l C. P. Mérida caltuvo un bon nivel competitivu en Segunda División, taba sufriendo problemes financieros que yá se fixeron evidentes mientres l'últimu añu na máxima categoría, cuando José Fouto amenació con dexar la xestión al Conceyu. La delda, superior a los 1.500 millones de pesetes en 2000, disparar pola inversión en xugadores y la remodelación del estadiu municipal, asumida en parte pola xunta direutiva. Tanto l'empresariu como'l consistoriu teníen participaciones, pero nengunu púnxose d'alcuerdu p'asumir los pagos y terminaron engarraos. Según la presidencia, esta crisis tamién tuvo motivada polos movimientos de Fouto Carvajal pa presentar una candidatura eleutoral municipal, lo que derivó en que l'alcaldía nun executara'l pagu por convenios y publicidá roblaos.
Uniforme
Los colores distintivos del Club Polideportivu Mérida son el blancu na camiseta y el negru nel pantalón, reflexaos tamién nel escudu. Basar na antigua equipación de la "Sociedá Sportiva Emeritense", el primer equipu qu'esistió na llocalidá.
Mientres la década de 1920 la equipación titular yera una camiseta colorada con pantalón negru. Nun foi hasta 1933 cuando se pasó a la composición blanquinegra carauterística.
Estadiu
El campu onde'l Club Polideportivu Mérida xugaba los sos partíos yera l'Estadiu Romanu. El so aforu ye de 14.600 espectadores, tien unes dimensiones de 106 por 70 metros y verde natural. El so propietariu ye'l Conceyu de Mérida y anguaño ye'l llar del Mérida Asociación Deportiva.
Inauguróse'l 23 de mayu de 1953 como Estadiu Municipal de Mérida, con 8.000 llocalidaes y una pista d'atletismu alredor del terrén de xuegu. Cuando se confirmó l'ascensu a Primer División, foi anováu por completu p'afaelo a les necesidaes de la Lliga de Fútbol Profesional: construyéronse nuevos fondos, remocicáronse les tribunes con cubiertes, esanicióse la pista y ameyoráronse los accesos, llume y seguridá. En 1997 foi bautizáu Estadiu Romanu José Fouto n'honor al presidente del club, pero tres la desapaición pasar a la denominación actual.
L'estadiu allugó dos partíos internacionales de calter oficial: unu de la clasificatoria pal Campeonatu d'Europa sub-21 de 1992 ente y  el 12 de payares de 1991, y otru de la fase de clasificación pa la Copa Mundial de Fútbol de 2010 ente  y.
L'anterior cortil del C. P. Mérida foi'l campu municipal L'Antigua, usáu dende 1912 hasta 1953.
Denominaciones
A lo llargo de la so historia, el Club Polideportivu Mérida tuvo distintos nomes hasta la so denominación final. La primer institución futbolística de la ciudá llamóse Sociedá Sportiva Emeritense, nome qu'en 1939 recuperar con una adautación acastellanada.
De siguío se listan les distintes denominaciones de les que dispunxo'l club a lo llargo de la so historia:
Palmarés y datos estadísticos
Temporaes en 1ª: 2
Temporaes en 2ªB: 3
Sauzon
Tien una población de y una superficie de  km².
Club Polideportivo Mérida
Palmarés y datos estadísticos
Temporaes en 3ª: 37
Juan Antonio Ríos
Militante del Partíu Radical, foi escoyíu presidente en 1942 tres la inesperada muerte de Pedro Aguirre Cerda. Mientres el so mandatu, Ríos tuvo d'enfrentar los años más álgidos de la Segunda Guerra Mundial, lo que condució a la rotura de les rellaciones ente Chile y los países de la Exa en 1943, y la declaración de guerra a Xapón en 1945.
Siguió'l procesu de industrialización empecipiáu pol so antecesor, destacando mientres el so mandatu la creación la Compañía d'Aceru del Pacíficu, la Empresa Nacional d'Eletricidá y el descubrimientu de petroleu en Magallanes.
Intentó establecer un gobiernu d'unidá nacional, integrando los sos diversos gabinetes con militantes de partíos d'esquierda y derecha. Sicasí, tuvo d'enfrentase a una fiera oposición de los partíos políticos, especialmente del Partíu Radical, en que militaba, quien criticaben el so fuerte personalismu, que-y valió'l llamátigu de "Don Mandantonio".
Fináu nel exerciciu del so cargu, la so muerte marcó l'entamu de la polarización na política chilena faciéndose cada vez más estrechos los resultaos nes eleiciones presidenciales d'equí p'arriba; el so relativamente estable popularidá se contrapuso al cayente del so partíu. Nel so honor esiste una popular población na comuña d'Independencia y unu de los llagos más grandes del país, el llagu Presidente Ríos, amás de numberoses cais y un monumentu na Plaza d'Armes de la so ciudá natal.
Biografía
200px|thumb|left|Matrimoniu de Juan Antonio Ríos con Marta Ide Pereira. Fíu de Anselmo Ríos Gallegos, un llabrador de la zona que se casó, en terceres nupcias y a la edá de 69 años, con Lucinda Morales Morales de namái 19 años. D'esti matrimoniu nacieron cuatro fíos, siendo'l menor Juan Antonio.
Con tan solu cinco meses de edad Juan Antonio queda güérfanu de padre, teniendo d'encargase la so madre de la so educación. Realizó la so instrucción primaria na escuela pública de Cañete. Dellos naturales de la ciudá diiríen dempués que dende neñu aspiró a la presidencia. A la edá de 9 años díxo-y a'l so hermano Luis, quien se ría de les sos ilusiones: ''“Rite non más. Yo sé lo que digo: voi ser Presidente de Chile”''.
Darréu foi al colexu de Lebu, pero retardó los sos estudios dos años, primero por falta de vacantes y depués por tener que trabayar na facienda familiar. El so educación secundaria realizar en Concepción, nel Liceo Enrique Molina Garmendia. Los sos estudios universitarios desenvolver nel Cursu Fiscal de Lleis de Concepción (actual Escuela de Derechu de la Universidá de Concepción), trabayando coles mesmes como oficial 2° de la Intendencia. Recibir d'abogáu en 1914, siendo la so memoria de prueba “Origen y Desenvolvimientu de la Policía en Chile”. Mientres esi añu empecipiar na loxa masónica Paz y Concordia Nᵘ13 de Concepción.
Trabayó de volao na Secretaría del Xulgáu de Lletres de Lebu, pa depués participar nel bufete d'abogaos de Carlos Roberto Elgueta y más tarde con Enrique Oyarzún, senador radical, qu'amás seria'l so padrín políticu. Miembru del radicalismu entá antes d'acabar los sos estudios secundarios, foi escoyíu presidente de la Mocedá Radical de Concepción y aportó a escoyíu rexidor pela zona.
El 21 d'ochobre de 1921 casóse con Marta Ide Pereira, matrimoniu del que nacieron trés fíos: Juan, Carlos y Fernando.
Vida política
250px|thumb|Juan Antonio Ríos al asumir el cargu de [[ministru del Interior de Chile en 1932.]]
En 1921 presentóse como candidatu a diputáu por Lautaro, siendo derrotáu Juan Pradenas Muñóz tres una violenta campaña. En 1922 el Presidente Arturo Alessandri designar pa desempeñar el cargu diplomáticu d'encargáu de negocios y cónsul xeneral en Panamá. Permaneció ellí hasta l'añu 1923. Tornó a Chile pa participar nes siguientes eleiciones parllamentaries onde foi escoyíu diputáu por Arauco, Lebu y Cañete. En 1926, yá rixendo la nueva Constitución, Ríos resultó nuevamente electu diputáu pola mesma zona.
El Partíu Radical, incluyendo a Ríos, realizó nuna convención de payares de 1924 en contra de la intervención militar de setiembre d'esi mesmu añu, yá que anque sofitaben les sos intenciones, acusaben qu'estes non se llevaron a la práutica, esixendo la instalación d'una Asamblea Constituyente. Nesa convención Oyarzín foi escoyíu presidente del radicalismu, polo que la influencia de Ríos nel partíu aumentó.
Ríos xugó un rol menor nel golpe de 1925, que restablecería al presidente Alessandri, apurriendo a los conxuraos una cantidá dineru que Oyarzún consiguió de Eliodoro Yáñez.
Anque primeramente amosóse como opositor a la figura ascendente de Carlos Ibáñez del Campo, ministru de Defensa y depués del Interior del presidente Emiliano Figueroa, Ríos conociólu personalmente en payares de 1926, pasando a convertise nun ibañista. Dixo Ríos sobre'l so alcuentru:
En marzu de 1927 Ríos convertir en presidente del Partíu Radical, cargu qu'ocuparía hasta agostu de 1930. En tal cargu encamentó al so partíu sofitar la candidatura del xeneral Ibáñez a la presidencia. Cuando Ibáñez decidió, usando un mecanismu incluyíu na Constitución de 1925, llograr l'alcuerdu de los partíos pa prescindir de les eleiciones parllamentaries, Ríos esforcióse y exerció influencia pa llograr una mayor representación del radicalismu, incluyéndose a él mesmu, ocupando un cargu de Senador nel llamáu Congresu Termal. El réxime -y retribuyó el so sofitu nomándolo fiscal de la Caxa de Creitu Mineru en xineru de 1930, posición que caltuvo hasta'l segundu gobiernu de Alessandri.
El 26 de xunetu de 1931, tres la cayida d'Ibáñez, Ríos foi duramente cuestionáu pola so collaboración cola dictadura polo que foi espulsáu de la coleutividá radical per un ínfimu marxe de votos.
Al ser espulsáu y aprovechando el so puestu nel Senáu, Ríos dedicar a criticar fuertemente al so ex-compañeru de partíu Juan Esteban Montero, recién electu presidente, tresformándose n'unu de los líderes más visibles de la oposición, y empecipiándose la so etapa escura na vida pública.
En 1932 llegó lo que yá yera un secretu a voces, un golpe militar, encabezáu por Marmaduke Grove, Carlos Dávila, Arturo Puga y Eugenio Matte. Montero arrenuncia en plenu y proclámase una interesada República Socialista, la llegada d'esta revolución, namái empioraría la crítica situación del país, una y bones la mayoría de los manifestantes nel golpe yeren siguidores del presidente, los llamaos monteristas, ente que Ríos pertenecía al amenorgáu sector que sofitaba'l derrocamientu, tres estraños autogolpes y la posterior disolución de la xunta, Ríos encabezaría'l gabinete de Carlos Dávila como ministru del Interior, el 16 de xunu de 1932 cuando ésti fixo del poder total na xunta. Mientres el so ministeriu, Ríos tomó midíes represives contra'l opositores al réxime, al amenase una violenta reaición popular pola cayida de Marmaduque Grove y Montero, declarando estáu de sitiu y llei marcial, promulgando'l Decretu Llei Nᵘ0, que consideraba “enemigu de la República a toa persona qu'arrobine o fomente, de pallabra o por escritu, doctrines que tiendan a destruyir per mediu de la violencia, l'orde social o la organización política del Estáu”. Ríos propunxo la proscripción llegal del Partíu Comunista, y magar nun lo consiguió, escorrió con durez a los miembros d'esti partíu.
Tres la cayida de Dávila, abrir nuevamente'l periodu aturbolináu, Bartolomé Blanche, socesor de Ríos nel ministeriu y principal cabeza del nuevu derrocamientu internu, nomar ministru de xusticia, ésti cargu foi más bien efímeru, yá que nun algamar a xestionar nel cargu debíu al contragolpe civil asocedíu'l 2 d'ochobre, onde Blanche arrenunció y cayó presu por un tiempu, la inestabilidá terminara, y la carrera política de Ríos víase atayada pola disolución del congresu, onde yera unu de los principales senadores.
200px|thumb|Juan Antonio Ríos en [[1938.]] Col trunfu d'Arturo Alessandri n'ochobre de 1932 el gobiernu chilenu volvió a la normalidá institucional. Nes eleiciones parllamentaries d'esi mesmu añu Ríos participó como candidatu independiente pela zona d'Arauco y Cañete, siendo escoyíu pal periodu 1933-1937. La so incorporación a la Cámara de Diputaos de Chile foi l'entamu de la so recuperación política. Más tarde sería reintegrado al Partíu Radical. Foi opositor al gobiernu de Alessandri y en particular a la figura del so ministru de facienda, Gustavo Ross, criticando duramente'l Conveniu Ross-Calder pal pagu de la delda esterna y la perda de 27 de millones de pesos oro de seis peñiques de les reserves del Bancu Central. El 28 de febreru de 1936, Ríos foi deteníu tres el descubrimientu d'una intriga ibañista en contra del gobiernu y en que s'aseguraba formaba parte, anque darréu quedó en llibertá.
A fines del gobiernu d'Arturo Alessandri, el Partíu Radical formó parte, xunto con socialistes democráticos, comunistes y la Confederación de Trabayadores de Chile, de l'alianza de centroizquierda llamada Frente Popular. Corriente que la nomó como'l so primer presidente y precandidato, siendo derrotáu por Pedro Aguirre Cerda, como presidente d'esta coalición, declaró oficialmente la retirada radical del gobiernu. En 1937 bater en duelu con Octavio Señoret, que lo tratara de “Izquierdista d'última hora”, y que terminó con Señoret mancáu de bala na pierna, anque darréu reconciliáronse.
Pedro Aguirre Cerda, escoyíu presidente en 1938, ufiertó-y cargos diplomáticos a Ríos y González Videla, quien se perfilaben como aspirantes a la so socesión. González Videla aceptó pero Río, creyendo que se-y quería alloñar de la escena nacional, contestó: “díga-y al Presidente qu'estimo'l so xestu, pero que toi en xubida, non en baxada”. Nomóse-y sicasí Presidente de la Caxa de Creitu Hipotecariu, lo que-y dexó siguir activu na escena política nacional, adoptando agora un llinguaxe de tipu anticomunista.
Eleición presidencial de 1942
thumb|250px|[[Arturo Alessandri Palma nuna concentración en sofitu de Ríos.]] Depués de la muerte del Presidente Pedro Aguirre Cerda, el Vicepresidente Jerónimo Méndez convoca a eleiciones presidenciales. Juan Antonio Ríos perfilar dende los primeros intres como posible candidatu del radicalismu. A otru día al funeral d'Aguirre Cerda, unvió una circular a la prensa anunciando la so candidatura:
Los sos rivales na carrera pola candidatura radical fueron Gabriel González Videla y Florencio Durán. González Videla yera sofitáu pol sector d'esquierda del partíu. Ríos sicasí tenía'l sofitu de los vieyos tercios radicales”, que se realizaren cierta oposición al gobiernu d'Aguirre Cerda. Pa estremase del so rival, Ríos adoptó'l discursu de ser un candidatu d'orde y la promesa de faer un gobiernu nacional.
Apenes llograda esta victoria, el candidatu radical trabayó pa llograr el sofitu d'una amplia alianza de partíos. Los primeres en sumase a la so candidatura fueron dellos partíos pequeños, el Partíu Democráticu, la Falanxe Nacional y el Partíu Agrariu. Estos dos últimos sumar sol compromisu d'un gobiernu nacional y de nun apautar col Partíu Comunista.
thumb|left|Ríos votando nes eleiciones de 1942. Ríos cortexara a la derecha, pero la directiva del Partíu Lliberal decidió sofitar la candidatura de Carlos Ibáñez, la que yá yera sofitada polos conservadores y otros grupos menores. Productu d'ello la candidatura de Ríos tuvo a puntu de faer crisis, pos los socialistes negáben-y el so sofitu y llevantaron como candidatu a Óscar Schnake, ente que los comunistes intentaben alicar la candidatura de González Videla. Ríos decidió faer una venturera xugada política, unviando una carta a l'Asamblea Radical de Santiago en que ponía la so candidatura a disposición del partíu, diciendo que yera más importante xunir a les fuercies democrátiques que les sos aspiraciones personales. El públicu de l'Asamblea, que taba realizando campaña por Ríos, refugó l'arrenunciu y prorrumpió n'ovaciones qu'aclamaben a Ríos, quien apaeció como un home desapegáu al poder y dispuestu a sacrificase pola unidá.
Poco dempués llogró faer baxar la candidatura socialista y asitiar a esti partíu na so campaña. Un sector del lliberalismu, encabezáu pol hasta entós presidente del partíu, Gregorio Amunátegui, Arturo Alessandri, los sos fíos Fernando y Eduardo, José Maza, Enrique Madrid, Carlos Acharan y otros, cafiantes pol sofitu a Ibáñez, quien los escorriera mientres el so gobiernu, decidieron sofitar la candidatura de Ríos. Finalmente, llogró'l sofitu del Partíu Socialista de Trabayadores y del Partíu Comunista, estos postreros sofitándolo a remolera (acusaren antes a Ríos de presentar propuestes oligárquiques y fascistes ), pos víen a Ibáñez como una amenaza nazifascista.
Siendo candidatu d'unidá d'una amplia alianza que tomaba casi tol espectru políticu, la campaña de Ríos esforciar por presentar la eleición como una llucha contra'l supuestu fascismu que representaría Ibáñez. Juan Antonio Ríos, en contraste, amosóse como representante de les virtúes del orde y la democracia, garante de la paz social y de los derechos tantu del capital como del trabayu.
Ríos volvió percorrer el norte y sur de Chile, llegando'l momentu cume de la so campaña'l 25 de xineru, cola so proclamación nel teatru Caupolicán. Otra gran concentración realizóse'l 30 de xineru, que tuvo como orador principal al ex-presidente Arturo Alessandri Palma, quien fustigó duramente a Ibáñez y llamó a votar per Ríos en función de la salvación nacional.
El 1 de febreru realizaron les eleiciones presidenciales. Juan Antonio Ríos trunfó col 55,74% de los votos contra'l 43,87% d'Ibáñez. L'ex mandatariu reconoció darréu la so derrota y deseyólu lo meyor a Ríos, tarreciendo sicasí que la eleición “aguiye l'aición aturullona de los partíos estremistes y que l'home que foi escoyíu Presidente de Chile, por obra d'ellos, ver na imposibilidá de desligarse d'estos aliaos”. Ríos pela so parte dirixióse al país, anunciando que yera necesariu dexar de llau les pasiones propies de la campaña, llamando a la unidá del país, anunciando que sería'l presidente de tolos chilenos.
Gobiernu
300px|thumb|Juan Antonio Ríos mientres la so presidencia. Juan Antonio Ríos asume la Presidencia de Chile el 2 d'abril de 1942 tresformándose nel segundu Gobiernu Radical, cuando'l partíu atopar na so mayor rellumanza anque l'ámbitu interior y esterior nun ye favorable, el gastu públicu atópase desordenáu, el desabastecimiento agrávase y l'inflación ta bien elevada, amás el fallecimientu del presidente Pedro Aguirre Cerda causó una sensación d'inseguridá.
Gobernó'l país col modelu d'un gobiernu autoritariu y de consensu centralista, presidió'l país de manera efectiva ente'l 2 d'abril de 1942 hasta'l 17 de xineru de 1946, sicasí siguió col cargu de Presidente hasta'l 27 de xunu d'esi añu. El so gobiernu tuvo d'encarar les graves consecuencies de la Segunda Guerra Mundial que caltién a los principales aliaos comerciales del país en guerra, y les consecuencies internes qu'esto trai. Impulsó'l modelu económicu desarrollista, anque esta vegada con graves problemes col so partíu d'orixe.
Primeros años
El primer proyeutu del so gobiernu foi una llei d'emerxencia que-y dexaba al gobiernu regular los gastos públicos de la nación y reorganizar alministrativamente los cargos públicos, aduciendo a que por cuenta de la guerra afectaba al comerciu coles naciones europees, de los que Chile yera desaxeradamente dependiente nel so comerciu esternu, la economía empiorara. El proyeutu foi aprobáu pero modificáu polos partíos d'esquierda, lo que lu llevó a aplicar el vetu presidencial, dempués de lo que foi ratificáu pero con condiciones menos amplies de les qu'esixera'l mandatariu.
Tamién polos problemes de suministru, creóse'l Ministeriu d'Economía y regulóse la ocupación y distribución de bencina. Volver# a entamar los rastrexos de petroleu en Magallanes y plantegóse la creación de la ENAP, concretada cuando Ríos yá llevaba muertu cuatro años.
La política del canciller Ernesto Barros Jarpa de sostener la neutralidá de Chile creó munches resistencies nos partíos d'esquierda, que solicitaron la so remoción. La cayida del ministru n'ochobre de 1942 llevó al presidente Ríos a realizar el so primer cambéu de gabinete, siendo reemplazaos los lliberales por ministros téunicos.
Xosé Lluis García Arias
Xosé Lluis García Arias ye un filólogu asturianu que foi presidente de l'Academia de la Llingua Asturiana dende la so fundación en 1981 hasta 2001.
Juan Antonio Ríos
Primeros años
El panorama políticu chilenu empezó a complicase por cuenta de disputes polítiques internes nos partíos oficialistas. El principal d'estos producióse nel Partíu Socialista, en que s'estremó en dos faiciones, una empobinada por Salvador Allende y la otra por Marmaduke Grove, lo que motivó la salida de ministros socialistes. Fueron reemplazaos por dos ministros radicales, un téunicu y un lliberal, los qu'asumieron el 4 de febreru de 1943. thumb|300px|Fotografía del presidente Ríos xunto a los miembros del Senáu. Cafiante pol comportamientu de los partíos políticos, el presidente criticó la so actitú mientres el mensaxe presidencial de 1943:
Xosé Lluis García Arias
Dempués de cursar el bachilleratu en Palencia y Pontevedra, llicencióse en Filosofía y Lletres na Universidá d'Uviéu, onde tamién algamó'l títulu de Doctor en Filoloxía Románica. Foi profesor nes universidaes d'Uviéu, Valladolid y Lleón. Anguaño, García Arias ye caderalgu xubiláu del Departamentu de Filoloxía Asturiana de la Universidá d'Uviéu.