cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gargantilla del Lozoya y Pinilla de Buitrago
Historia
Anque la so población más antigua pudo ser árabe, fundóse poco tiempu dempués de fundase Gargüelu (que data de tiempos de Reconquistar) por vecinos d'ésta que fuxíen d'una epidemia mortífera o por non querer pagar los impuestos y tributos que-yos correspondía nes reparties vecinales. Enantes a la fundación de Gargantilla, esistía nesti términu Heredá_de_Santiago&action=submit otru pueblu güei desapaecíu, Santiago, del cual queda como atestiguo la so antigua ilesia, güei ermita.
Fagopyrum esculentum
Descripción
Planta herbal añal de tarmu argutu articuláu y buecu, de 20 a 70 cm d'altu, con fueyes sagitaes más bien blandes. Les fueyes cimeres son abrazadoras o sésiles ente que les inferiores tienen un peciolu bastante llargu. Les flores son de color blancu o rosa, pequeñes y arrexuntaes n'inflorescencies terminales. Cada flor tien 8 estames y 3 pistilos. Los frutos son aquenios de tres aristes, contienen una sola grana y maurecen de forma gradual lo qu'enzanca la so recueya.
Gargantilla del Lozoya y Pinilla de Buitrago
Historia
Foi ente mediaos del sieglu XVI y finales del XVIII cuando'l términu de Gargantilla del Lozoya poblar de forma estable.
Fagopyrum esculentum
Distribución
Planta orixinaria del nordeste d'Asia (Siberia, Manchuria) que gracies a l'agricultura fíxose común en toa Europa nel sieglu XVI.
D'antiguo yera bien cultivada nes rexones de suelos probes y ácidos, en Francia (principalmente Bretaña), Europa central, Rusia y América del Norte. El so cultivu tiende a sumir na actualidá por cuenta de les dificultaes pa mecanizar la so recueya. En Cataluña ye cultivu tradicional y actual na contorna de Garrotxa (Girona) onde esiste una microclima de branu pluvioso, y cultívense les variedaes de pota de gall ('pata de gallu') y arracada (bilortu o pendiente).
Gargantilla del Lozoya y Pinilla de Buitrago
Historia
Pinilla de Buitrago probablemente tratóse d'un anexu de San Mamés. La única fecha que se dispón ye la de la construcción de la Ilesia nel sieglu XVI, fecha na probablemente poblóse de forma estable. Nel "Regueru llamáu del Remexu" (güei Pinilla) esistía una ponte de madera llamáu del Cañu.
Fagopyrum esculentum
Usu
N'alimentación humano utilízase los sos frutos en forma de farina, tradicionalmente pa faer farinetes (farrapes) en Cataluña, tortús en Occitania, galettes (frisuelos de sarrasin) en Bretaña, o un tipu de fidéos (soba) en Xapón o polenta taragna nel norte d'Italia. Y anguaño tamién pa faer farines de galletes. El granu utilizar dende antiguu, n'Europa, pa l'alimentación animal y, anque esistieren preparaciones feches con esta farina y destinaes a humanos (farinetes, polenta, tortús y crepas), estes taben destinaes a llabradores humildes, que les comíen a pesar de consideralo "alimentu pal ganáu". Sicasí n'Asia ye bien apreciáu pol so valor alimenticiu y los sos precios son mayores que los del restu de ceberes, sobremanera en Xapón, onde nunca foi alimentu p'animales.
Gargantilla del Lozoya y Pinilla de Buitrago
Historia
Nel añu 1753 llogra independizase del Duque del Infantado, señor de les tierres de Buitrago. A mediaos del sieglu XIX, el términu municipal de Gargantilla se anexona el conceyu de Pinilla de Buitrago. Ente 1920 y 2001 el conceyu llamóse Gargantilla de Lozoya, hasta que camudó'l so nome por Gargantilla de Lozoya y Pinilla de Buitrago.
Fagopyrum esculentum
Usu
Les sumidades florales del trigu sarracenu son bien riques en rutina que ye un flavonoide ideal pa tratar la fraxilidá y permeabilidá de los capilares sanguíneos. Por ello ye bien conveniente en varices, hemorraxes retinales y otros problemes circulatorios una y bones amás tien una función antiinflamatoria.
Jesse Eisenberg
Jesse Adam Eisenberg  ye un actor y dramaturgu estauxunidense. Fixo'l so papel debú na serie de televisión Get Real (1999-2000). Dempués del so primer papel protagonista na película Roger Dodger (2002), apaeció nes películes The Emperor's Club (2002), The Village (2004), The Squid and the Whale (2005), The Living Wake (2007) y The Education of Charlie Banks (2007).
Fagopyrum esculentum
Usu
Na medicina popular viénose usando en forma de fervinchu, ente que a nivel farmacéuticu se aisla la rutina pa ellaborar preparaos circulatorios.
Gargantilla del Lozoya y Pinilla de Buitrago
Clima
D'alcuerdu a la clasificación climática de Köppen Gargantilla del Lozoya y Pinilla de Buitrago tien un clima de tipu Csb (templáu con branu secu y templáu).
Jesse Eisenberg
En 2007 foi honráu col Premiu Rising Star del Festival de Cine de Vail pol so papel de Mills Joquin en The Living Wake. En 2009 protagonizó la comedia dramática Adventureland y la comedia de terror Zombieland, pola que ganó aclamación per parte de la crítica. Darréu interpretó al fundador de Facebook, Mark Zuckerberg, en The social network (2010), pola que recibió nominaciones a los premiu Globu d'Oru y premios Óscar na categoría de Meyor Actor. Tamién actuó en Holy Rollers (2010), nomáu al Grand Jury Prize nel Festival de Cine de Sundance de 2010. Emprestó la so voz pa Blu, el personaxe principal de les películes d'animación Ríu (2011) y Ríu 2 (2014), y protagonizó la comedia de 30 Minutes or Less (2011) y la película de suspensu Now You See Me (2013). Volverá compartir pantalla con Kristen Stewart na película d'aición y comedia American Ultra, que filmó n'abril de 2014. Interpretara'l papel del némesis de Superman, el villanu Lex Luthor, opuestu a Henry Cavill y Ben Affleck en Batman v Superman: Dawn of Justice, que s'estrenara en 2016.
Primeros años
Nació nel barriu neoyorquín de Queens nuna familia d'orixe xudíu asquenazí y ye fíu de Amy Fishman y Barry Eisenberg un profesor d'universidá. Tien dos hermanes, Hallie Kate Eisenberg una antigua estrella infantil famosa por ser la "moza pepsi" y Kerri. L'actor criar ente'l so barriu y el Conceyu d'East Brunswick, Nueva Jersey, asistió al East Brunswick Public Schools, Hammarskjold Middle School, Churchill Junior High School y un añu en East Brunswick High School.
Fagopyrum esculentum
Usu
Al ser un alimentu rico en acedu oleico, linoleico, palmítico y linolénico, el trigu sarracenu o alforfón ayuda na llucha contra'l colesterol y les enfermedaes cardiovasculares.
Gargantilla del Lozoya y Pinilla de Buitrago
Educación
En Gargantilla del Lozoya y Pinilla de Buitrago hai 1 guardería (1 pública).
Jesse Eisenberg
Primeros años
Lluchó pa encaxar na escuela y empezó a actuar n'obres de teatru a los diez años d'edá. Él dixo: "Cuando interpreto un papel, siéntome más cómodu, yá que te dan una forma prescrita de portate." Dempués de graduase de la escuela secundaria, estudió antropoloxía en The New School en Greenwich Village, Nueva York. Orixinalmente, aplicó y foi aceptáu na Universidá de Nueva York, pero nun s'inscribió col fin de completar un papel nuna película. Eisenberg fixo'l so primer papel profesional na obra de Arje Shaw Off-Broadway, The Gathering, foi suplente nel so debú en Broadway y actuó na renacencia de Summer and Smoke en 1996.
Fagopyrum esculentum
Usu
Puede consumise en forma de granu (son de forma triangular, como una pequeña pirámide) y en forma de farina. D'el so farina ellabora pasta o soba (como se conoz en Xapón), crepas, sémolas y pasteles. En Rusia y Ucraína consúmese fervíu, entemecíu con mantega o lleche y conozse como grechnevaya kasha.
Encamienta probáselo primero en forma de pasta o soba yá que'l so sabor ye bien intensu.
Gargantilla del Lozoya y Pinilla de Buitrago
Llugares d'interés
Esisten en dos talos pueblos dos ilesies parroquiales: la de San Benitu Abá, de construcción actual, en Gargantilla; y la de la Santísima Trinidá, de Pinilla rehecha, con murios de mampostería. El Campusantu parroquial de Gargantilla, onde se diz que tuvo llugar la ceremonia de la proclamación de Juana de Castiella como princesa heredera, según los sos casamientos col Duque de Guyena, hermanu de Lluis XI de Francia.
Jesse Eisenberg
Carrera
En 2005 apaeció en Cursed, una película de terror dirixida por Wes Craven, y en The Squid and the Whale, un drama independiente que recibió ésitu per parte de la crítica tamién protagonizáu por Laura Linney y Jeff Daniels. En 2007, protagonizó xunto a Richard Gere y Terrence Howard The Hunting Party, un thriller risible nel qu'interpreta a un mozu periodista en Bosnia. En 2009 Eisenberg interpretó'l papel principal en Adventureland, una comedia empobinada por Greg Mottola y filmada en Kennywood Park, cerca de Pittsburgh, Pennsylvania. El rodaxe terminó n'ochobre de 2007, y la película estrenar nel Festival de Cine de Sundance en 2009. En payares de 2007, fizo una audición pal drama indie Holy Rollers. Interpretó a un mozu xudíu jasídico que se ve atraíu a convertise nun distribuidor d'éxtasis. El rodaxe tuvo llugar en Nueva York en 2008. A finales de la década del 2000 tuvo papeles nes películes independientes Solitary Man, interpretando a Cheston, y Camp Hope, una película de terror dirixida por George Van Buskirk.
Fagopyrum tataricum
Fagopyrum tataricum, ye una especie de planta perteneciente a la familia Polygonaceae. Con otra especie del mesmu xéneru, el alforfón común, de cutiu considérase como una cebera, pero a diferencia de les verdaderes ceberes, nun son miembros de la familia de les yerbes. Por tanto, nun se rellacionen col trigu.
Tartaria alforfón ye utilizáu n'Asia oriental. Ente que ye desconocíu pa Occidente, inda se come nel la rexón del Himalaya anguaño, según otres rexones nel suroeste de China, como Guizhou. thumb|240px|un bowl de granes de fagopyrum tataricum
Descripción
Son hierbaa añales glabres, comúnmente verdes, d'hasta 1 m d'altor, tarmu glabro o llixeramente pubescente. Fueyes peciolaes, peciolu de 0,5-6 cm de llargu, la parte cimera ya inferior de curtiu a llargu peciolaes; llámina llargamente triangular-cordaes, triangular-hastada o sagitaes cordaes, acuminaes, de 2-8 x 1,2-5 cm. Ócrea hialina, llixeramente truncada, de 5-7 mm de llargu, de color marrón. Inflorescencia axilar y terminal, con pedúnculos, visu corimbosa. Flores de color blancu o rosáu. Segmentos del periantu 5-partíu, subequal, oblongo-ovaes, obtuses, enteres, de 1.3 a 1.7 x c. 0.5-1. Núculas fondamente ángulos arrondaos na parte cimera, y engurriada y daqué crenada na parte inferior, de color marrón coritu, de 4-6 mm de llargu, 1.5-2 mm d'anchu, amenórgase percima.
Propiedaes
Tartaria alforfón ye amargosa, pero contién más rutina que'l alforfón común. Tamién contién quercitrina.
Taxonomía
Fagopyrum tataricum describióse por (L.) Gaertn. y espublizóse en De Fructibus et Seminibus Plantarum.... 2(1): 182, pl. 119, f. 6. 1790.
Jesse Eisenberg
Carrera
El so papel revelación foi'l neuróticu de Columbus en Zombieland. La comedia de terror que lo empareya con Woody Harrelson nun viaxe al traviés Estaos Xuníos tres un apocalipsis zombi, foi un ésitu sorpresa. En 2010 protagonizó xunto a Andrew Garfield el papel del creador de Facebook Mark Zuckerberg na película The social network, pola que llogró'l Premiu al Meyor Actor nel National Board of Review, y nominaciones a Meyor Actor nos Globos d'Oru y Premiu de l'Academia. El 22 de payares de 2010, foi gallardoniáu xunto con Whoopi Goldberg, Joycelyn Engle y Harvey Krueger, na Cena de Gala y puya de fantasía de los Children at Heart, a beneficiu de los neños de Chernobyl. Steven Spielberg ye presidente del eventu cada añu. El 29 de xineru de 2011, Eisenberg foi anfitrión en Saturday Night Live en NBC, y el so invitáu musical foi Nicki Minaj. Mientres el so monólogu d'apertura, Eisenberg tuvo acompañáu pol creador de Facebook Mark Zuckerberg.
thumb|200px|Jesse Eisenberg nel [[Festival Internacional de Cine de Toronto en setiembre de 2013]] En 2011, actuó nel hit animáu Ríu, como'l personaxe principal Blu, un guacamayu de Spix qu'apriende a volar, protagonizada xunto a Anne Hathaway, la so ex compañera de repartu (y hermana en pantalla) de Get Real, George López, Jake T. Austin, Tracy Morgan, Jemaine Clemente, Leslie Mann, Rodrigo Santoro, will.i.am y Jamie Foxx. Contribuyó cola so voz pa delles de los cantares de la banda sonora, "Real in Rio". Tamién actuó en 30 Minutes or Less, que foi llanzada n'agostu de 2011. N'ochobre de 2011, fixo guión debú Off-Broadway na producción teatral Rattlestick Playwrights de Asuncion, presentada en Cherry Lane. Eisenberg tamién actuó na obra de teatru que foi dirixida por Kip Fagan. La obra pon de relieve a dos amigos lliberales que son desafiaos pol so nuevu compañeru de pisu filipín, interpretáu por Camille Esquita.
En 2012, protagonizó xunto a Melissa Leo Why Stop Now, un drama sobre una madre adicta a les drogues y el so fíu, una maravía del pianu y na comedia romántica To Rome with Love. Tamién en 2012, presentó una demanda de $3 millones de dólares alegando que foi esplotáu polos productores de la película, Camp Hell. Según la demanda, en 2007 Eisenberg tuvo d'alcuerdu n'apaecer en Camp Hell como un favor pa los sos amigos. Él taba nel set pa un solu día de rodaxe, y apaeció namái unos minutos del tiempu total de pantalla. Por cuenta de que solo tuvo implicáu mínimamente na película, sosprender al ver la so cara nun llugar destacáu na portada del DVD, lo qu'implica que protagonizó na película.
En 2013, Eisenberg axuntar con Woody Harrelson pal thriller de maxa Now You See Me. Entama escribir pa teatru y cine. Foi protagonista nel drama de Richard Ayoade The Double, que foi filmado en 2012, y repitió el so papel como Blu en Ríu 2 (2014). En payares de 2013, anuncióse que va protagonizar xunto a Kristen Stewart American Ultra, una comedia d'aición.
El 31 de xineru de 2014, Warner Bros. anunció que Eisenberg fuera escoyíu pal papel antagónicu de Lex Luthor na secuela de Man of Steel, que se va estrenar en 2016.
Vida personal
Eisenberg ye amiga de los gatos y tuvo arreyáu na adopción d'animales. Ye veganu. Acomuñar con Farm Sanctuary y presentóse a delles de les sos gales. El so cuentu Marv Albert is My Therapist apaeció en The New Yorker en 2013. Tamién mentó qu'esfruta montar la so bicicleta na ciudá de Nueva York. Mientres el rodaxe de The Hunting Party en Bosnia y Herzegovina en 2006 asocedióse-y una idea pa un sitiu web de xuegos de pallabres onde la xente podía responder a una tema acaldía nun intentu de "xubir de nivel" dependiendo de la intelixencia de la so respuesta. Allegó al so primu hermanu, Eric Fisher, quien, a éstes apocayá foi l'evanxelista de Diseñu Social en Facebook pa crear el sitiu, ente que la base d'usuarios constrúyese puramente en Facebook.
Eisenberg sufre de TOC y ye bien abiertu al respeutu. Él dixo de la so condición: «Toco la punta de los mios deos d'una manera estraña, nun trío los resquiebros; si voi nuna nueva superficie - yá sea una alfombra a concretu, o concretu a madera, o de madera a concretu, cualesquier nueva superficie - tengo que cerciorase que toles partes del mio pie toquen d'igual manera'l suelu primero que lu toque. Asina que bien de cutiu bazcuyo enantes d'entrar nuna nueva sala».
Fagopyrum esculentum
Usu
Gracies al so altu nivel proteicu úsase tamién pa l'alimentación animal. Amás, puede utilizase como sustitutu de grases y espesante yá que el 70 % del granu ye almidón.
Tradicionalmente viénose usando les granes madures fresques y esmagayaes pa curar los eczemas y tumores aplicaes en forma de cataplasma. El so pulgu utilizar en Xapón dende hai más de 500 años como rellenu pa fabricar almaes. Son almaes famoses porque s'afaen a la forma y pesu de la cabeza de cada persona. Nun s'esnachen mientres la nueche y esto favorez la descarga de tensiones a carranquina y pescuezu.
Información nutricional
Esta planta considérase la "reina de la proteína vexetal" por cuenta del so altu conteníu en proteínes (ente un 10 y un 13 %), y al so gran disponibilidá (calcúlase que podemos asimilar el 70 %). Al empar ye bien ricu en lisina (aminoácidu escaso nes proteínes vexetales) y n'otros aminoácidos esenciales (arginina, metionina, treonina y valina).
Nun contién gluten y por ello ye ideal en dietes pa los celiacos.
Ye un alimentu enerxético y nutritivo. Ideal en países fríos o pel hibiernu y ye bien conveniente pa persones mayores, neños y dolientes. Nun s'encamienta tomalo pela nueche en gran cantidá yá que anque nun ye escitante da muncha enerxía.
Acomúñase'l so cultivu cola implantación de truébanos pal llogru de miel y favorecer la fecundación. Esto ye asina porque les sos carauterístiques biolóxiques favorecen que les abeyes produzan más miel.
Taxonomía
Fagopyrum esculentum describióse por Conrad Moench y espublizóse en Methodus Plantes Horti Botanici et Agri Marburgensis : a staminum situ describendi 290. 1794.
Nome común
Castellanu: alforfón, alforjón, fajol, granu turcu, sarracenu, trigu árabe, trigu cabrunu, trigu-haya, trigu negru, trigu sarracénico, trigu sarracenu.
Gargantilla del Lozoya y Pinilla de Buitrago
Fiestes patronales
San Benitín Celébrase, a mediaos de marzu, en Gargantilla con Misa, procesión, xuegos infantiles y pasacalles.
Xeografía de Noruega
Noruega ye un Estáu d'Europa septentrional, que parte con el mar del Norte y l'océanu Atlánticu septentrional, al oeste de Suecia.
Surrain
Tien una población de y una superficie de  km².
Xeografía de Noruega
Relieve
Los Alpes escandinavos empiecen al norte de la mariña de Skagerrak y estiéndense a lo llargo de la mariña escontra'l norte, de cutiu atayaos polos numberosos fiordos de Vestlandet. En Dovre, al sur de Trondheim, la cadena xira escontra l'este y llega a la frontera sueca cerca de Sylan. Sigue la frontera en direición noreste, travesando los fiordos de Troms y Nordland. Esta parte de la cadena toma'l nome de Kjølen. De siguío, traviesa'l noroeste de Finnmark, perdiendo altitú, según avérase al Cabu Norte antes de fundise nel mar de Barents.
La mariña sur de Noruega componer d'enllanaes, estender a partir de Stavanger al oeste del fiordu d'Oslu. Los valles tán empobinaos ellí de norte a sur. El terrén ta principalmente compuestu de llombes, pero tamién s'atopen ellí pandos como Jæren o Llista. El sur-esti (Østlandet Telemark y Røros) ta apoderáu polos valles de los que los más amplios tán nes provincies d'Østerdal y Gudbrandsdal. Les llanures arrodien el fiordu d'Oslu, el ríu Glomma y el llagu Mjøsa.
La mariña oeste ta flanqueada pelos Alpes escandinavos, que la so altitú mengua según avérense al mar, una serie de castros predresos o estorbises, en paralelu a la mariña, formen un pasu protexíu sobre los casi 1600 km que dixebren Stavanger del cabu Norte.
Al norte de Dovre, el paisaxe ye menos serrapatosu. Los valles que s'abrir dende'l fiordu de Trondheim forma una amplia llanura. La península Fosen y la rexón al norte d'esta postrera son de la mesma más recortaes, con valles estrechos. El noroeste del país tien delles islles grandes, incluyendo Lofoten y les Vesterålen.
L'estremu nordés ye muncho menos eleváu y el monte escasamente supera los 400 metros. L'interior ta apoderáu pol pandu de Finnmarksvidda. El fiordu de Varanger ye l'únicu gran fiordu del país que s'abrir escontra l'este.
Noruega carauterízase por altos pandos y montes separaos por valles. Les llanures son pequeñes y esvalixaes. La mariña ye bien recortada y forma munchos fiordos. El mar hai marcáu la mariña noruega en 2500 km. Estendíu, estes mariñes tendríen 21 612 km de llargu. Nesti país de 4,6 millones d'habitantes, onde'l fiordu más llargu tien 204 km (Sognefjord), los entrantes del mar, como en Lysefjord, tallaron cantiles que lleguen a 700 m d'altu, con cascaes como Kjelfossen. L'estremu nordés ta ocupáu pola tundra ártica (en particular na península Varanger). Los glaciares son numberosos. El clima, templáu poles corrientes oceániques templaes previen la formación de permafrost, sacante a grandes altores y nel condáu de Finnmark.
Escontra'l sur, el sistema montascosu ramifícase. Por ello hai cuatro rexones: el Vestland al oeste, el Ostland al este, el Trondelag al norte del Ostland y el Sorland al sur.
Río
Los ríos noruegos carauterícense pol cursu impetuoso y curtio, de que les sos agües llograr enerxía hidroeléctrica. El ríu más llargu ye'l Glomma (601 km) que desagua nel fiordu d'Oslu.
Tamién tienen numberoses catarates, de les cualos les más grandes son:
Nel territoriu noruegu esisten cerca de cinco mil glaciares
Llagos
Cerca de 17.900 km² de la superficie del país tán ocupaos por agua duce. El llagu más grande ye'l Mjøsa. El términu noruegu fjord úsase tamién pa describir a les agües interiores de forma llarga y estrecha.
Mariñes
thumb|300px|Un ramal del Sognefjord. Les mariñes noruegues dan a barcalaes diversos con una estensión d'alredor de 2650 km. Bordia al océanu Atlánticu en tola estensión de la so mariña, xuníu por trés mares distintos: el mar del Norte al suroeste y la so gran ensenada, el Skagerrak al sur, el mar de Noruega al oeste y el mar de Barents al nordeste.
Sicasí, el desenvolvimientu costeru, ricu n'ensenaes y badees, algama más de de 20 000 km (10 % más llargu que la mariña d'Estaos Xuníos), y llega a los 83 281 km cuntando tamién les islles. Ta carauterizáu por badees fondes y estreches qu'entren en tierra mientres diversos quilómetros llamaos fiordos (fjord). El fiordu más grande ye'l Sognefjord.
A lo llargo de les mariñes atópense numberoses islles, al noroeste atopen los archipiélagos de les Lofoten y de les Vesterålen. Pertenecen a Noruega:
La islla de Bouvet nel Atlánticu Sur y la islla de Pedru I nel sur del océanu Pacíficu considérense dependencies y nun formen parte del reinu. La islla Bouvet ta a 54° de latitud sur nel océanu Atlánticu, ta cubierta por glaciares y ye una de les islles más aisllaes del mundu, poblada namái por foques y aves. Pela so parte, la islla de Pedru I, volcánica y con glaciar del Pacíficu Sur. Les reclamaciones territoriales de Noruega, sicasí, tán suspendíes pol Tratáu Antárticu, la islla ta asitiada per debaxo de los 60° de latitud sur. Noruega ye unu de los países que reclama territoriu n'Antártida, en concretu la Dronning Maud o Tierra de la Reina Maud: ta ente'l glaciar Stancomb-Wills y glaciar Shinnan. Ta totalmente cubierta pol xelu, dalgunos nunatak furen el xelu. Asitiada sobre una llomba ensin nieve, la estación d'investigación «Troll» ye la única estación antártica asitiada fora de los xelos.
Clima
Ye tamién conocida como la tierra del sol de medianueche» yá que, por cuenta del so allugamientu nórdicu, parte de Noruega atópase percima del círculu polar árticu, onde pel branu el sol nun se pon y pel hibiernu munchos de los sos valles permanecen na escuridá por periodos enllargaos.
El clima del interior puede ser más severu y escontra el norte pueden atopase les condiciones más subártices. El clima noruegu ye sosprendentemente templáu en llatitúes tan altes, especialmente sobre la mariña so influencia de la corriente del golfu. Ello ye que la corriente del Atlánticu Norte col so allongamientu, la corriente noruega, alcen la temperatura del aire, y les prevalentes del suroeste lleven l'aire nidio a la mariña, según la orientación xeneral suroeste - nordeste de la mariña dexando que los del oeste enfusen nel Árticu.
Precipitaciones
Delles rexones asitiaes al oeste de los Alpes escandinavos son de les más húmedes d'Europa, por cuenta de la onda orográfica, particularmente onde los vientos húmedos del oeste son interceptaos primero peles altes montes; esto socede llixeramente tierra adientro de los estorbises esteriores. La seronda y principios del iviernu son los meses más húmedos, los meses d'abril a xunu son los más secos. Les partes más interiores de les llongures fiordos son daqué más seques
Temperatures
Les islles meridionales, más allá del círculu polar árticu en Noruega septentrional, son los llugares más nortizos del mundu onde tolos meses del añu la so temperatura medio ta percima de 0 °C.
La primavera ye la dómina del añu en que la diferencia de temperatura ente'l norte y el sur ye más pronunciada; tamién ye la dómina del añu en que la diferencia de temperatura ente'l día y la nueche ye mayor. El branu ye más nidiu nos valles interiores y no fondero de los fiordos, con menos vientu y los díes más templaos. El mugor ye de normal inferior pel branu.
La corriente del Atlánticu Norte estremar en dos rama al norte del mar de Noruega. Una parte continua escontra l'este nel mar de Barents, ente que la otra sigue escontra'l norte a lo llargo de la mariña oeste de Svalbard; esto modifica un tanto el clima polar árticu y produz que les agües tean llibres de xelos mientres tol añu en llatitúes más altes qu'en cualesquier otru llugar del Árticu. Les agües a lo llargo de la mariña oriental del archipiélagu de les Svalbard, el mar solía conxelase mientres la mayor parte del añu, pero'l calentamientu reparáu nos últimos años (gráfica) amplió notablemente'l periodu de destemple.
Mediu ambiente
Los llagos son abondosos en Noruega, y prodúcense al destemple de los glaciares. La vexetación ye de camperes y montes de coníferes na zona que recibe mayor pluviosidá como'l Sur. Nel norte'l fríu determina la esistencia d'abeduriues y escases camperes. La diferencia de llatitú y la diversidá del terrén y del clima favoreció l'apaición de diversos hábitats, y nun son menos de 60 000 les especies distintes que viven en Noruega y nes agües que lo bordien, munches d'elles inseutos y fungos. 285 en peligru d'estinción, ente les cualos tán el llobu gris y el foín árticu.
Destaquen nel so patrimoniu natural los Fiordos occidentales de Noruega, los Sor-Spitsbergen.
Xeografía humana
La población envalorada en xunetu de 2009 yera de 4 660 539 habitantes. Los grupos étnicos: noruegos 94,4 % (inclúi alredor de 60 000 sami), otros europeos 3,6 %, otros 2 % (estimación de 2007). La ilesia de Noruega acueye al 85,7 %, la pentecostal 1 %, católicos son un 1 %, otros cristianos 2,4 %, musulmanes 1,8 %, y otros 8,1 % (2004). Son oficiales dos variedaes del idioma noruegu: bokmål y nynorsk, tamién hai minoríes que falen idioma sami y finés; el idioma sami ye oficial en seis municipios.
Les ciudaes principales son: Oslu, sede del gobiernu; otres: Bergen, Trondheim y Stavanger. Estrémase alministrativamente en 19 condaos (fylker): Akershus, Aust-Agder, Buskerud, Finnmark, Hedmark, Hordaland, More og Romsdal, Nordland, Nord-Trondelag, Oppland, Oslu, Ostfold, Rogaland, Sogn og Fjordane, Sor-Trondelag, Telemark, Troms, Vest-Agder y Vestfold.
Árees dependientes son: islla Bouvet, Jan Mayen y les islles Svalbard.
Xeografía económica
Recursos naturales: petroleu, cobre, gas natural pirita, níquel, fierro, cinc, plomu; la pesca apurre materia primo a la industria de salazones. De los sos montes llogra madera. Finalmente, llogra enerxía hidroeléctrica de los enchentes ríos dada'l so abrupta orografía.
Teorema de la bola peluda
250px|thumb|Si un campu vectorial sobre una esfera simbolizar por pelos de llargor constante, el teorema de la bola peluda axusta que la esfera contién siquier un rizu. La figura contién dos, unu en cada polu.
En matemática, y más precisamente en topoloxía diferencial, el teorema de la bola peluda ye un resultáu que s'aplica a esferes qu'en cada puntu tienen un vector, visualizáu como un pelo» tanxente a la superficie. Afirma que la función qu'acomuña a cada puntu de la esfera'l vector almite siquier un puntu de discontinuidá, lo que significa que'l peñáu contién un «bucle» o «rizu», ye dicir que va haber zones vacíes (o calvez).
Representación intuitiva
Represéntase intuitivamente una esfera recubierta per pelos llisos y non crespos, cada puntu de la esfera ye'l raigañu d'un pelo. De siguío, considérase la proyeición sobre'l planu tanxente a la esfera nel puntu en que'l pelo crez: el conxuntu d'estes proyeiciones da una bona idea d'un campu de vectores tangente a la esfera. Lo que se busca entós ye "peñar" estos pelos alisar sobre la superficie de la bola, evitando les discontinuidaes: el peñáu nun tien raya, nun se dexa a nengún pelo camudar sópito de direición con al respective de los otros. El teorema afirma entós que ye imposible llograr esta resultancia: cualquier intentu va causar siquier un rizu, ye dicir un puntu en qu'un pelo va parase.
Enunciáu
Nota: en dimensión impar, sí ye posible construyir campos vectoriales continuos que nun s'anulen nunca.
Demostración
Munches de les demostraciones d'esti teorema son por «amenorgamientu al absurdu». Los formalismos matemáticos riquíos en delles d'elles escapen a les pretensiones del presente artículu.[Ver bibliografía]
Demostración visual pol discu
Ye una demostración qu'utiliza l'argumentu del reductio ad absurdum (pueden construyise análogos tridimensionales: quier demostrase que nun puede haber campu vectorial tanxente y continuu, que nun s'anule nunca sobre la esfera ordinaria nel espaciu tridimensional). Al razonar pol absurdu, supónse que sí esiste una aplicación continua f\ del discu unitariu nél mesmu, tal que f(x)\ ye distinta de x\ pa cualesquier x\ del discu. Lo que se busca ye fabricar una bola peluda ensin rizu nin calvez, y llograr asina una contradicción.
Al pegar nuevamente dambos hemisferios de la esfera, los campos tanxentes recompónense de cutio, llográndose asina un «peñáu» continuu y ensin «calvez», que ye la contradicción deseyada.
Formalización xeométrica
right|150px right|150px
Razónase nuevamente pol absurdu. Dada una esfera, escuéyense un polu norte y un polu sur, según una orientación. D'esta miente puede falase de paralelos de la esfera y empobinalos de manera continua. Adicionalmente, defínese un sistema referencial móvil tanxente a la esfera. Puede acomuñáse-y entós a cada paralelu un númberu: el númberu de vueltes del campu vectorial nel sistema móvil a lo llargo d'esi paralelu. Esti númberu ta bien definíu pos el campu vectorial nun s'anula; depende de cutio de la llatitú del paralelu -según los resultaos estándares sobre la continuidá del númberu de vueltes- y ye enteru. Polo tanto ye constante.
De siguío, calcúlase'l númberu de vueltes na vecindá del polu norte, puntu en que'l sistema de referencia móvil cesa de tar definíu. Pa desaniciar esta dificultá, proxéctense al empar el campu vectorial v\ y ye sistema móvil sobre'l planu tanxente al polu norte. La orientación d'esti planu tanxente deducir de la orientación de la esfera. Por continuidá, el númberu de vueltes nun camuda y vale m\ y m\ vale +1\ o -1\ según la eleición de la orientación de los paralelos.
Siguiendo un razonamientu similar nuna vecindá del polu sur, el sistema móvil va dar una vuelta alredor del polu sur nel sentíu de los paralelos, mas pa caltener una orientación coherente cola de la esfera, en cuantes que planu nel espaciu de tres dimensiones, el planu tanxente tien de tar empobináu nel sentíu opuestu, y polo tanto'l númberu de vueltes va ser -m\, lo cual ye una contradicción.
Formalización analítica
Pal desenvolvimientu alxebraicu formal de les demostraciones espuestes, puede tomase, por casu, x\ como un puntu corriente de la esfera y v(x)\ el campu de vectores; de siguío se parametriza la esfera en coordenaes polares (suponiendo un radiu 1):
con 0≤\theta<2\pi y -\pi/2≤ \phi≤\pi/2. La resultancia amuesa la contradicción afilvanada, al calcular el númberu de vueltes del campu tanxente, con una determinada orientación, na vecindá de los polos.
Xeneralización
250 px|right|thumb|Nun [[Toru (matemátiques)|toru la situación ye distinta.]]
La demostración analítica debida a Milnor xeneraliza'l teorema al casu de cualquier dimensión. Una demostración llixeramente distinta ye debida a A. Rogers.
Otres pruebes basar en conceutos de la topoloxía alxebraica; una demostración clásica utiliza la carauterística de Euler; tamién puede formulase como un casu particular del teorema de Poincaré-Hopf; otres pruebes basar en propiedaes d'homotopía matemática (teorema de Borsuk-Ulam). Nel casu de la esfera ordinaria, ye posible deducir una demostración a partir del lema de Sperner.
Esiste un argumentu rellacionáu (en topoloxía alxebraica) que se basa nel númberu de Lefschetz y los númberos de Betti: nuna 2-esfera, el númberu de componentes coneutaes (númberu de Betti) son 1, 0, 1, 0, 0, ... Los númberos de Lefschetz (trazar total d'homoloxía) de la función identidá ye igual a 2; al integrar el campu vectorial, llógrase un difeomorfismo de la esfera. Ríquese daqué más de trabayu rigorosu p'amosar que, por cuenta de que'l númberu de Lefschetz nun s'anula, tien d'haber un puntu nel que'l campu vectorial sía cero.
La xeneralización del teorema ta íntimamente coneutada cola carauterística de Euler χ: la 2n-esfera nun tien un campu vectorial que nun s'anule pa n ≥ 1. Esto ye una consecuencia direuta del teorema de Poincaré–Hopf. Nel casu específicu d'un toru matemáticu, por casu, la carauterística de Euler ye 0, polo que sí ye posible llograr un peñáu ensin bucles nin zones clares.
Aplicaciones y consecuencies
Les consecuencies del teorema son numberoses y nun se llinden a les matemátiques.
Teorema del puntu fixu de Brouwer
Ye posible demostrar el teorema del puntu fixu de Brouwer a partir del teorema de la bola peluda:
Corolariu
Una consecuencia del teorema de la bola peluda ye que toa función continua que «mapee» una esfera en sí mesma tien o bien un puntu fixu o bien un puntu que se mapea nel so puntu antípodo. Esto puédese ver al tresformar una función nun campu vectorial tanxente y definiendo por casu una proyeición estereográfica de la función sobre la esfera. El teorema asegura qua va haber siquier un puntu p pal cual la proyeición va ser 0.
Meteoroloxía
thumb|right|200px|[[Güeyu (ciclón)|Güeyu del ciclón tropical.]]
El teorema tien consecuencies en meteoroloxía; considérase una modelización esquemática del vientu como vector definíu de cutio en cada puntu sobre la superficie del planeta con atmósfera. Como una idealización, el vientu tien componentes vectoriales bidimensionales, y el so movimientu a lo llargo de la exa vertical ye nulu.
So estes condiciones, la falta absoluta de vientu correspuende a una solución posible: el campu de vectores nulos. Esti escenariu nun presenta mayor interés dende'l puntu de vista del teorema, y ye físicamente irrealista (vientu siempres va haber). Nel casu en qu'hai daqué de vientu, el teorema de la bola peluda diz qu'en tou momentu tien d'haber siquier un puntu nel planeta ensin nada de vientu.
Nun sentíu físicu, esta zona de non vientu correspuende al güeyu d'un ciclón o anticiclón (efeutu observable, por casu, na vellosidá d'una pelota de tenis, de forma espiral alredor d'esta zona). El teorema de la bola peluda impon la esistencia permanente d'un puntu sobre la tierra onde'l vientu se modeliza por un sistema arremolináu y, nel so centru, un güeyu.
Esta consecuencia reparar de fechu na realidá. El teorema nun diz nada sicasí alrodiu de la talla del vórtice o la potencia de los vientos que lu arrodien.
Computación gráfica
150px|right|thumb|[[Campu vectorial continuu tanxente sobre una 2-esfera.]]
Un problema común en computación gráfica ye'l de xenerar, nel espaciu tridimensional, un vector non nulu que sía ortogonal a una zona non nula dada. Nun esiste una función continua que pueda faer esto pa tolos vectores non nulos dados. Este ye un corolariu del teorema de la bola peluda. Pa velo, puede considerase'l vector dau como'l radiu d'una esfera: atopar un vector ortogonal non nulu ortogonal a unu dadu sería equivalente a atopar un vector non nulu que sía tanxente a la superficie d'esa esfera. El teorema asegura que nun esiste una función continua que pueda definise en cada puntu d'una esfera (i.e. pa cada vector dau).
Hisao Mita
Hisao Mita (三田 尚央, ) ye un futbolista xaponés.
Amia calva
Amia calva ye un pexe primitivu que vive en agua duce y ye amás l'únicu representante que queda del orde Amiiformes de los holósteos, qu'a finales de la Yera Mesozoica llegaron a abondar nes agües del mundu; por ello considérase-y un fósil viviente.
Carauterístiques
El so cuerpu ye anchu y el so color verde claro cuasi mariellu. Los machos tienen a cada llau de la cola y per delantre de la mesma, un llurdiu negru grande arrodiada per un círculu anaranxáu o mariellu; les aletes de los machos tórnense verdes mientres la dómina del apareyamientu.
Amia calva vive usualmente en llagos y estanques, y constrúi los sos niales arrincando colos dientes plantes acuátiques, lo cual dexa unos buecos circulares nel fango, onde les femes depositen los sos güevos. Depués al machu fecunda estos güevos y curiar celosamente, llucháu contra cualquier intrusu que s'avere a ellos. Cuando nacen, los alevinos permanecen estrechamente arrexuntaos, y el machu adultu prosigue'l so llabor de vixilancia hasta qu'algamen ente siete y diez centímetros de llargor. N'ocasiones les críes d'un solu nial entienden cerca d'un millar de pececillos.
Amia puede llegar a midir cerca d'un metro y algamar un pesu de seis kilogramos, pero estes son cifres d'exemplares escepcionales, una y bones la midida y pesu normal d'estos pexes ye menor.
1743
1743 (MDCCXLIII) foi un añu común entamáu en martes del calendariu gregorianu, y un añu común entamáu en sábadu del calendariu xulianu.
Referencies
Abreviatures ° : fecha de nacencia † : fecha de la muerte
Villelongue-d'Aude
Villelongue-d'Aude ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Gascones
Gascones ye un conceyu español de la provincia y Comunidá de Madrid. Tien una superficie de 20,04 km² con una población de 145 habitantes y una densidá de 7,24 hab/km².
Rutes
Gascones ta asitiáu na ruta más curtia ente los llugares santos de Caravaca de la Cruz y Santu Toribio de Llébana.
Kazuma Inoue
Kazuma Inoue (井上 和馬, ) ye un futbolista xaponés.
Recuperación del idioma hebréu
La recuperación de la llingua hebrea foi un procesu que tuvo llugar n'Europa ya Israel a finales del sieglu XIX y mientres el sieglu XX, a lo llargo del cual la llingua hebrea camudó de la so posición como llingua namái llitúrxica, a ser una llingua escrita y falada con status oficial nel Estáu d'Israel. Nun foi un procesu llingüísticu dafechu, el reestablecimientu del hebréu integróse na fola de cambeos que puxaron el sionismu y l'establecimientu del Estáu d'Israel, l'únicu estáu xudíu del mundu, en 1948.
El procesu de torna al usu regular ye únicu, nun hai otros exemplos d'una llingua ensin falantes nativos que se convirtiera en llingua nacional de millones de falantes nativos.
La recuperación del hebréu tamién traxo con él cambeos na llingua. A pesar de que los líderes del procesu insistieron en que namái taben siguiendo "dende'l llugar onde [l'hebréu] quedó ensin vitalidá", ellos, de fechu, crearon una nueva situación pa la llingua, na que les sos carauterístiques deriven de tolos periodos del hebréu y tamién de llingües europees, de les cualos predominó'l yiddish. L'actual situación de la llingua ye l'hebréu modernu o hebréu israelín na actualidá.
Final de la Lliga de Campeones de la UEFA 2000-01
La final de la Lliga de Campeones de la UEFA 2000-01 apostóse'l día 23 de mayu de 2001 nel Estadiu Giuseppe Meazza de Milán, Italia. Foi la 46ª edición de la final y los equipos que lu apostaron fueron el Bayern Münich y el Valencia CF, que repitía final per segunda vegada consecutiva.
L'alcuentru remató n'empate con resultancia de 1–1 tres el tiempu reglamentariu y la prórroga, resolviéndose finalmente en riola de penaltis, na que l'equipu alemán imponer por 4–5, llogrando asina'l so cuartu títulu continental.
Xeografía de la República Popular China
La República Popular China estender dende los 80 °O hasta los 120 °O, queriendo dicir que China abarca una doceava parte del llargor del mundu, siendo'l tercer país más estensu en superficie terrestre del mundu, y onde más habitantes hai (una sesta parte).
Maria Pitillo
Maria Pitillo ye una actriz d'Estaos Xuníos.
Xeografía de la República Popular China
Les ciudaes más grandes de china atópense perbién estructuradas pero, sicasí, el restu de la rede urbana ta bien mal estructurada .Apenes esisten ciudaes medies, más allá de les capitales de los trenta provincies con que cunta: unes provincies bien grandes a les cualos nun sirven na so totalidá la mayoría de les capitales. Pero, nos últimos tiempos, empezó la emigración del campu a la ciudá y empiecen a sentise los primeros signos de superpoblación. Pa evitar esto, les autoridaes chines empezaron a primar a les capitales y a les ciudaes nueves como centru urbanu, con similares oportunidaes que les grandes urbes. Estes ciudaes medies traten d'enriar y ordenar el mundu rural inmediatu: apurriendo productos a los grandes centros urbanos. Cada ciudá lleva a cabu un fuerte programa de desenvolvimientu; lo que-y obliga a drenar fuercia de trabayu y capitales del campu. A lo postrero, esta política va favorecer un auténticu éxodu rural y desequilibrará, entá ye más, la distribución de la población. Tou esto ta, entá, controláu poles autoridaes comunistes chines, qu'entá deciden ónde tien de vivir la población.
Maria Pitillo
Biografía
Pitillo nació n'Elmira (Nueva York) y crióse en Mahwah, Nueva Jersey.
Xeografía de la República Popular China
En China atópense dalgunes de les ciudaes más grandes del mundu, como Beixín, Shanghai, Chongqing y Tianjin, toes elles con más de 5 000 000 d'habitantes. Nun apaez la macrocefalia d'otros países subdesendolcaos, pero namái porque ye un país bien grande y la población nun se concentra nuna sola ciudá.
Maria Pitillo
Biografía
Realizó papeles secundarios en delles películes; siendo unu de los más conocíos el de Audrey Timmonds en Godzilla. Tamién fixo múltiples apaiciones en series de televisión, siendo Providence una de les series nes que más apaiciones realizó.
Xeografía de la República Popular China
Relieve
thumb|400px|left|Relieve de China thumb|250px|Mapa de China. El territoriu de China ye bien diversu pero ta, sobremanera, marcáu polos montes —el 40% del territoriu chinu tien más de 2000 metros d'altitú— y los desiertos (qu'ocupen el 11,4 % del país). Los xeógrafos estremen polo xeneral trés grandes conxuntos gradiaos, con un gradiente decreciente d'altitú d'oeste a este. Un escarpe continental que s'estiende dende'l Gran Khingan a la Pandu Yunnan-Guizhou pasando pelos Montes Taihang, dixebra les grebes planicies del norte y oeste de les fértiles llanures del este dicir, onde se concentra la gran mayoría de la población y l'agricultura intensiva.
L'oeste de China: montes, altos pandos y depresiones
Los montes en China atopar ente les más elevaes d'Asia y del mundu. Los principales ríos del país tienen ellí la so nacencia.
El Himalaya dixebra'l mundu chinu (al sur), del mundu indiu (al norte). La cadena algama un máximu de 8850 m nel Everest, asitiáu na frontera chinu-nepalesa. Escontra'l norte atopa la pandu tibetanu, bordiada pol Karakorum y los montes Kunlun. Estos postreros estremar en delles cañes según avancen escontra l'este dende'l pandu de Pamir. Les cañes norte, el Altyn Tagh y el Qilian Shan, formen el cantu del pandu tibetanu y bordien la cuenca de Qaidam, una rexón desértica y bien pantanosa que tien numberosos llagos de sal. La caña sur de los montes Kunlun estrema la cuenca del Huang He y la del ríu Yangtze.
El noroeste de China ta ocupáu por dos cuenques desérticas separaes pola cadena de Tian Shan: al sur, la cuenca de Tarim, la más grande del país, rica en carbón, petroleu y minerales y la Zungaria al norte. A lo último, la frontera con Mongolia ta marcada pol macizu d'Altái y el desiertu de Gobi, que s'estiende al norte de los montes Qinling. El corredor de Gansu, al oeste de la curva del Huang He, foi unu de les principales exes de comunicación col Asia central.
La diversidá del centru
thumbnail|250px|left|Paisaxe de montes de Yunnan. El centru de China ye, en permediu, menos eleváu que les rexones occidentales del país. El relieve ta formáu por montes medianos, pandos, llombes y depresiones. Sicasí, pueden estremase dellos subconxuntos de cutiu compartimentados.
Al norte de la Gran Muralla China ta'l pandu de Mongolia a una altitú media de 1000 metros; ta travesada d'este a oeste pelos montes Yin d'alredor de 1.400 metros d'altitú. Al sur atopa la pandu más grande de loess del mundu, con una superficie de 600 000 km² a caballu ente les provincies de Shaanxi, Gansu y Shanxi, según una parte de la rexón autónoma de Ningxia.
Al sur de los montes Qinling atópense les rexones densamente poblaes y altamente industrializaes de les llanures del Yangtze, según agües enriba la cuenca de Sichuan.
Secundaria a los montes Qinling en cuantes que ye una frontera interior, la cadena de Nanling ye la más meridional de toles cadenes que traviesen el país d'este a oeste. Al sur de Nanling, el clima tropical dexa dos colleches d'arroz al añu. Al sur atopa la cuenca del ríu Perlla. Al oeste, el pandu de Yunnan-Guizhou alzar en dos fases, llegando respeutivamente a 1200 y a 1800 metros sobre'l nivel del mar, en direición a los montes que marquen la frontera oriental del pandu tibetanu.
Partir sur d'esti conxuntu carauterizar pola so altitú: Yunnan carauterizar pola so topografía cárstica y los sos valles encajonados.
L'Este de poca altitú
Estreme'l mediu monte del sureste (Fujian), les rexones costeres consisten n'llanures y llombes baxes, aptes pa l'agricultura y con una alta densidá humana. Ye nesta rexón onde los trés principales ríos chinos desagüen nel mar, formando deltes. La mariña sur ye más recortada que'l norte.
Desiertos
L'área ocupada por desiertos ye de 1 095 000 km², el 11,4% del país, con 637 000 km² de desiertos de sable y 458 000 km² de desiertos cascayosos. Los desiertos atópense principalmente nel noroeste y norte, nes provincies de Xinjiang, Qinghai, Gansu, Mongolia Interior y Shaanxi. La zona de desiertu en Xinjiang ye la más grande, con desiertos de sable y piedra, que suponen alredor del 60% de la superficie del desiertu de tol país. Estes zones tán allugaes lloñe de la mariña y tienen un típicu clima continental, carauterizáu pola seca, la escasez de precipitaciones, la lluz del sol siempres, les fluctuaciones estremes de temperatura y la frecuencia de fuertes vientos. Los principales desiertos son: