cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abu Musab al Zarqaui
Realcuentru con Al Qaeda
Pasáu esti periodu, nel que podría realcontrase con Al Qaeda, créese que fuxó a Iraq, a pidimientu de la mesma organización, en perdiendo una pierna mientres un ataque d'Estaos Xuníos contra la so base. La so presencia n'Iraq naquella dómina foi bien aldericada, yá que nun se confirmó hasta la so apaición nun videu en abril de 2006. Mientres les autoridaes xordanes señaláben-y como'l responsable d'ataques terroristes nel so país d'orixe, Colin Powell utilizaba la so presencia nel país p'argumentar les rellaciones de Sadam Husein con Al Qaeda, y xustificar l'ataque de 2003.
Acusáu d'innumberables ataques
Desconozse si Zarqaui taba n'Iraq cuando Estaos Xuníos empezó la ofensiva contra'l país en febreru de 2003. Dende 2003 atribuyéronse-y, y él mesmu reivindicó, numberosos atentaos alredor del mundu. Ello ye qu'esi mesmu añu foi identificáu como l'ideólogu d'una serie d'atentaos mortales dende Casablanca, en Marruecos, hasta Istambul, en Turquía.
En mayu de 2004, un sitiu web que tenía vinculaciones a Al-Qaeda, llamáu Muntada al-Ansar amosó un videu de cinco homes cola cara cubierta, degollando al contratista civil d'Estaos Xuníos Nick Berg, en respuesta al abusu na prisión de Abu Ghraib. La CIA aliega por aciu reconocencia de voz que l'home que taba direutamente tres de Berg, que ye'l que fai les declaraciones y depués degollar ye Zarqawi. El videu empieza colos títulos "Abu Musab al-Zarqawi mata a un Americanu".
Dempués de la so muerte, nuna entrevista cola CNN, el padre de Nick, un activista anti guerra, Michael Berg, declaró que la muerte de Zarqawi traería a "más vengación y nun yera una causa pa regocijarse. La CIA tamién lu acusa de degollar personalmente a otru civil d'Estaos Xuníos, Eugene Armstrong, en setiembre de 2004.
Otros rehenes que fueron degollaos pol so grupu, anque se confirmara qu'él nun foi'l decapitador, ente qu'otros créese qu'al igual que Berg y Armstrong, él degollara al rehén, inclúin al norteamericanu Jack Hensley, al coreanu Kim Sun-il, los ciudadanos de Bulgaria Georgi Lazov y Ivalo Kepov, al ciudadanu turcu Durmus Kumdereli, el británicu Ken Bigley, y al ciudadanu xaponés Shosei Koda.
N'avientu de 2004 el mesmu Bin Laden confirma, nuna grabación emitida pola cadena qatarina Al Jazeera, a Zarqaui como xefe d'Al Qaeda n'Iraq, onde ta acusáu d'haber empobináu espectaculares ataques suicides. Estaos Xuníos punxera preciu a la so cabeza: 25 millones de dólares.
Muerte
En mayu de 2005 l'exércitu d'Estaos Xuníos aseguró mancar al líder xordanu. El 8 de xunu de 2006, el primer ministru iraquí, Nuri al Maliki anunció y celebró la muerte de Abu Musab al Zarqaui nun ataque aereu d'Estaos Xuníos en Baquba. Según l'autopsia que se-y prauticó al cadabre, la causa concreta de la muerte foi una hemorraxa pulmonar. El 12 de xunu de 2006 Al Qaeda anunció qu'Abu Hamza Al Mohayer, tamién conocíu como Abu Ayyub al-Masri sería quien dirixiría la organización terrorista n'Iraq. Al-Masri morrió n'abril de 2010.
Fred Maze
Fred Maze foi un actor cinematográficu estauxunidense, activu na dómina del cine mudu. A lo llargo de la so carrera ente 1909 y 1916 actuó nun total de 156 filmes.
Biografía
Nacíu en Filadelfia, Pennsylvania, foi una de les primeres estrelles del cine mudu. Empecipiar nel cine a solicitú de Mack Sennett, col cual, en 1902, entrara nel mundu del espectáculu formando parte del coru de representaciones de vodevil.
Antes d'ello, en 1898, habíase diplomáu como dentista na Jefferson Medical School de la Universidá de Pennsylvania, exerciendo l'oficiu mientres un par d'años. Sicasí, mientres un congresu del oficiu, conoció al propietariu d'un dispositivu pa la llimpieza dental, trabayando mientres dos o tres meses como axente de ventes, hasta que finalmente maureció la decisión d'abandonar l'actividá médica y dedicase a la so vocación, el mundu del espectáculu. La decisión produció una gran decepción a la so madre, a la que prometió consiguir l'ésitu en tres años o, en casu contrariu, volver a un oficiu respetable.
La so determinación y el so talentu valiéron-y la prestu de llograr un papel protagonista en 1904 nuna comedia musical. La so entrada nel cine tuvo llugar na compañía Biograph Company, pasando en 1912 a Keystone Studios como primer actor xunto a Mabel Normand, Ford Sterling y Alice Davenport, ya interpretando toles producciones del primer añu d'actividá de la empresa, siendo amás el comandante de patrullar de los Keystone Kops na primer apaición del grupu en The Bangville Police (1913).
N'abril d'esi añu dexó Keystone pa trabayar coles compañíes Majestic, Gem, Apollo, anque con escasa fortuna, polo cual, dos años dempués, volvió de nuevu a la compañía de Sennett, anque namái permaneció hasta 1916. Poco dempués de la so marcha, Roscoe Arbuckle, qu'actuara nunes cuantes películes de Keystone con Maze, sustituyólu como primer actor risible de Sennett.
Fred Maze foi atopáu muertu una mañana de febreru de 1917 nun hotel de Nueva York. Aparentemente la causa de la muerte foi un accidente cerebrovascular. Tenía 38 años d'edá. Foi soterráu nel Campusantu de Bordentown, Nueva Jersey.
Fulica rufifrons
'Fulica rufifrons, del llatín rufi, "coloráu" y frons'', frente) ye una especie d'ave gruiforme de la familia Rallidae mesma de Suramérica: Brasil, Paraguái, Chile, Uruguái, Arxentina.
Kensuke Tsukuda
Kensuke Tsukuda (佃 賢典; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Fulica rufifrons
Nun se conocen subespecies.
Carauterístiques
La so coloración, como'l de les otres gallaretas ye cabeza y pescuezu negros, más intensu que'l restu del cuerpu que ye coritu cenicientu, siendo daqué más claro'l pechu y abdome. Les subcaudales llaterales son blanques. El so escudete fronteru ye afináu, termináu en punta y de color coloráu intensu escuru; la parte cimera del picu (culmen) hasta les fueses nasales y el maxilar inferior d'esti tamién ye coloráu. El restu del picu ye mariellu fuerte. Pates mariellu verdoses. Iris coloráu.
Historia natural
Vive en bandaes de la especie o conxuntamente con otros conxéneres como son Fulica armillata o Fulica leucoptera. La diferenciación con Fulica armillata ye fácil, yá que tien un escudu fronteru coloráu sobre'l picu, a diferencia del picu de Fulica armillata que ye mariellu verdosu y con bien pocu colloráu na comisura del picu.
Los niales son similares a Fulica armillata, pero los güevos son distintos, una y bones los de Fulica rufifrons son llixeramente menores y de coloración abuxada clara en llugar de castañal clara.
Estonianu
Estonianu pue referise a:
Territoriu del Noroeste
El Territoriu del Noroeste (n'inglés Northwest Territory, de nome oficial Territory Northwest of the River Ohio) foi un territoriu (rexón embaxu de la xurisdicción del gobiernu federal) de los Estaos Xuníos formáu tres de la so guerra d'independencia. Comprendía la mayoría del territoriu colonial británicu anterior a esa guerra asitiáu al oeste de los montes Apalaches y al norte del ríu Ohio, esto ye, tola tierra al oeste de Pennsylvania, al noroeste del ríu Ohio y al este del ríu Mississippi asitiada al sur de los Grandes Llagos. Creóse como territoriu pola Ordenanza Noroeste (Northwest Ordinance) el 13 de xunetu de 1787, y el so territoriu reduciose al actual Ohio, al este del actual Michigan y a una faza del sureste del actual estáu d'Indiana tres de la formación del territoriu d'Indiana el 4 de xunetu de 1800. Desapaeció el 1 de marzu de 1803, cuando la fastera suroriental del territoriu conformó l'actual estáu d'Ohio y el restu del mesmu foi incorporáu al territoriu d'Indiana.
Nel momentu de la so formación el territoriu yera una gran estensión de terrenu xabaz perpoco pobláu, que yera recorrida por tribus nómadas d'indixenes americanos como los delaware, miami, potawatomi o shawnee; la presencia francesa llimitábase a unos pocos asentamientos coloniales. Pal tiempu nel que se disolvió, el territoriu yá tenía docenes de ciudaes y pueblos, dellos con varios miles d'habitantes, principalmente nel actual Ohio, nes conques de los ríos Ohio y Miami y alredor de los Grandes Llagos.
La rexón foi cedida a los Estaos Xuníos nes cláusules del tratáu de París de 1783. El Congresu de la Confederación aprobó en 1787 la Ordenanza Noroeste que regulaba l'alministración del territoriu y establecía les condiciones pa l'admisión de les xurisdicciones nes que lo dividía como estaos de la Xunión. Nún primer momentu'l territoriu tuvo gobernáu, embaxu la llei marcial, por un gobernador y un conceyu de trés xueces, pero cuando la población entamó a medrar formóse una asamblea llexislativa, la Asamblea Xeneral del Territoriu (Territorial General Assembly). El territoriu sodividíase en condaos, de los que llegó a haber hasta trece.
Los conflictos ente los colonos y los habitantes nativos americanos del territoriu acabaron provocando la guerra amerindia del noroeste, que finó cola victoria del xeneral Anthony Wayne sobre los nativos na batalla de Fallen Timbers (1794). El tratáu de Greenville, que sentó les condiciones de la paz, abrió'l camín pa la colonización del sur y l'este d'Ohio.
Paint it Black
Paint It Black (n'asturianu: Pintalo de negru) ye un cantar rock compuestu por Mick Jagger y Keith Richards pa la so banda, The Rolling Stones, editáu como senciellu ya incluyíu na versión estauxunidense del álbum Aftermath en 1966. Lideró les llistes d'ésitos a entrambos llaos del Atlánticu.
Cantar
Anque'l cantar acreditose a Jagger y Richards, tolos miembros de la banda participaron viviegamente nel procesu creativu. Charlie Watts apurrió la base de batería, Brian Jones contribuyó col riff de sitar característicu del cantar.
En 2004, «Paint It Black» allugar nel puestu nᵘ 174 de la Llista de Rolling Stone de les 500 meyores cantares de tolos tiempos.
Ente les versiones esistentes d'esti cantar esisten les de los grupos The Mighty Lemon Drops y The Vines. Eric Burdon #facer 2 vegaes: una con The Animals, en 1967 (álbum "Winds of Change") y col conxuntu War, en 1971 (álbum "The Black Man's Burdon"), amás de ser utilizada n'arreglos sinfónicos, de música ambiental, y en covers de bandes de heavy metal (Como la versión de Glenn Tipton nel so álbum Baptizm of Fire, y la banda de Deathcore: The Black Dahlia Murder). N'español pueden atopase la de Los xabaces (versionada, de la mesma, por Medina Azahara, rebautizada como Píntalo de negru») y la de M Cla, dambos re titulaes «Tou negru».
Referencies culturales
«Paint It Black» acomúñase frecuentemente a la Guerra de Vietnam por cuenta de la so apaición nes bandes sonores de películes y series como Full Metal Jacket de Stanley Kubrick, o Misión Vietnam. Tamién suena mientres los creitos d'Apautar col diañu y mientres los del serial Nip/Tuck pa Perú.
Apaez nel videoxuegu Guitar Hero III, nel trailer oficial del xuegu conflict vietnam, apaez tamién nel xuegu Rocksmith 2014 y nos creitos del videoxuegu Twisted Metal: Black y nel menú del xuegu Twisted Metal Black On-line.
En 2006, el grupu de synth rock Californianu Deadsy, incluyó nel so discu Phantasmagore una versión del cantar.
En 2010, VersaEmerge fixo una versión punk pal álbum recopilatorio, Punk Goes Classic Rock.
Nel 2015, los desarrolladores de Treyarch la remasterizaron pa usala nel Tráiler Oficial del videoxuegu Call of Duty: Black Ops 3.
El lluchador estauxunidense de UFC Ryan Bader #usar como'l so cantar d'entrada nos eventos oficiales.
Monterblanc
Monterblanc ye una comuña francesa del departamentu de Morbihan, na rexón de Bretaña. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
CN Lyncis
CN Lyncis (CN Lyn) ye un sistema estelar triple na constelación de Lynx. La so distancia averada al Sistema Solar —teniendo en cuenta que la paralax midida por Hipparcos tien un grau d'erru bien eleváu— ye de 362 pársecs o 1180 años lluz.
Los trés estrelles que formen el sistema son bien asemeyaes en temperatura, gravedá superficial y lluminosidá. La so fotometría suxure que tienen tipu espectral F3/4. Dos d'elles —les meyor estudiaes— componen una binaria eclipsante que'l so periodu ye de 1,9554 díes. Son virtualmente idéntiques, con una temperatura efectivo de 6500 K y una lluminosidá cinco veces cimera a la lluminosidá solar. El radiu de caúna d'elles ye ente un 80 y un 84% más grande que'l del Sol, y tienen una masa un 4% mayor que la masa solar.
Estos dos estrelles tán dixebraes ente sigo por namái 0,039 UA y l'enclín del planu orbital respeutu al planu del cielu ye de 89,7º. Los eclises faen que'l rellumu del sistema varie ente magnitú aparente máxima +9,07 y +9,58.
Corriente del Golfu
La Corriente del Golfu, conxuntamente cola so prollongación septentrional, la corriente del Atlánticu norte, ye una corriente marina rápida y d'agua templao del océanu Atlánticu que naz nel golfu de Méxicu, percorriéndolu hasta l'estremu de la península de Florida, y sigue dempués la costa de los Estaos Xuníos y Terranova anantes de cruciar l'océanu Atlánticu. El efeutu de corriente de frontera provoca que la corriente vaiga acelerándose en direición norte tres de separtase de la costa este d'América del Norte. Nes coordenaes 40°0′N 30°0′W, aproximadamente, dixébrase en dos: el so brazu septentrional, la corriente del Atlánticu norte, diríxese a Europa del norte, mentantu que'l meridional, la corriente de Canaries, diríxese a la costa d'África occidental.
Blues Breakers with Eric Clapton
Blues Breakers with Eric Clapton ye un álbum de blues rock de 1966, de la banda británica John Mayall & The Bluesbreakers con Eric Clapton como convidáu na guitarra principal. L'álbum llegó al puestu 6 nes llistes del Reinu Xuníu mientres 17 selmanes. En 2003, l'álbum apaeció nel númberu 195 de la llista de "los 500 álbumes más importantes de tolos tiempos" de la revista Rolling Stone.
CN Lyncis
Nun se pudo conocer el periodu de la tercer estrella que completa'l sistema. Ello puede debese a que'l so periodu seya muncho más llargu de 3,2 años —tiempu mientres el qu'estudióse esti sistema— o a que tenga un baxu enclín orbital.
Blues Breakers with Eric Clapton
Llista de cantares
(Inclúi'l riff de Day Tripper por John Lennon y Paul McCartney interpretáu por Eric Clapton).
Corriente del Golfu
La corriente del Golfu inflúi nel clima de la costa este de Norteamérica, de Florida a Terranova, y nel d'Europa occidental. Hai dél consensu, en que'l clima d'estes rexones ye más caldiu de lo qu'habría ser pola so llatitú gracies a la corriente del Atlánticu norte. La so esistencia ye la responsable, tamién, del desarrollu de toa triba de furacanes y ciclones, neto na atmósfera que dientro'l mar. La corriente tien un anchor de 100 km, y una fondura d'ente 800 m y 1.200 m. La velocidá de la corriente ye mayor más cerca de la superficie, y la so velocidá máxima ye d'aproximadamente 2,5 metros por segundu.
Historia
miniaturadeimagen|Carta de la corriente del Golfu de Benjamin Franklin, na versión espublizada en Filadelfia en 1786 ([[Biblioteca del Congresu d'Estaos Xuníos).]] El descubrimientu européu de la corriente del Golfu remóntase a la espedición de Juan Ponce de León de 1512. De magar, foi rutinariamente usada polos barcos españoles que navegaben del Caribe hacia España. Una nota nel diariu de viaxe de Ponce de León, del 22 d'abril de 1513, diz d'ella: «Una corriente tala que, inclusive con bien de vientu a favor, nun podíen avanzar per ella, sinón qu'ella los arrastraba, y parez qu'ellos navegaben bien. Al final determinose que la corriente yera más poderosa que'l vientu». L'humanista Pedro Mártir d'Anglería tamién fala della nes sos obres.
Benjamin Franklin interesose nel funcionamientu de los patrones de circulación oceánica del Atlánticu. En 1768, n'Inglaterra, sintió una quexa estraña del Conseyu Colonial d'Aduanes: ¿Por qué los paquetes de corréu británicos tardaben delles semanes más en llegar a Nueva York dende Inglaterra de lo que tardaba un mercante inglés n'aportar a Newport (Rhode Island), y ello pesie a que los barcos que salíen de Londres teníen que baxar el ríu Támesis y percorrer el canal de la Mancha anantes de cruciar al Atlánticu, mentantu que los paquetes pa Inglaterra desembarcábense en Falmouth (Cornualles)? Franklin entrugó-y a Timothy Folger, primu de so y capitán balleneru na islla de Nantucket, buscando una rempuesta. Folger desplicó-y que los mercantes avezaben a cruciar la corriente, que daquella nun tenía nome pero que los balleneros identificaben pol comportamientu de les ballenes y los cambios na temperatura y el color de l'agua, mentantu que los barcos-correo teníen que lluchar escontra ella. Franklin fizo que Folger ficiéra-y un borrador del percorríu de la corriente nuna carta marina, y que añediera notes escrites sobre cómo esquivala mientras se navegaba d'Inglaterra a América. Franklin unvió-y la carta a Anthony Todd, secretariu de Correos (British Post Office). La carta de la corriente del Golfu de Franklin espublizose en 1769 en Londres, pero la mayoría de los capitanes marítimos británicos ignoráronla davezu. Una copia espublizose en París alredor de 1770-1773, y el propiu Franklin espublizó una tercer versión en Filadelfia en 1786. Nella (ver semeya) el recuadru de la esquina superior izquierda representa'l patrón migratoriu d'un arenque y non una corriente oceánica.
Propiedaes
El tueru principal de la coriente del Golfu ye una corriente de frontera formada por un procesu d'intensificación occidental, provocáu principalmente pola fuercia del vientu. La corriente del Atlánticu norte, por embargu, ye una corriente productu de la circulación termohalina. En 1958 l'oceanógrafu Henry Stommel comprobó que «hai perpoca agua del golfu de México nel fluxu de la corriente». El tresporte d'agua templao en direición noreste al traviés del Atlánticu fai qu'Europa occidental, y especialmente la Europa septentrional, tengan un clima más templáu que'l que-yos correspuendería por llatitú.
Formación y comportamientu
miniaturadeimagen|260x260px|Percorríu de la corriente del Golfu al oeste d'[[Irlanda, cuando'l so brazu septentrional conviértese na corriente del Atlánticu norte.]] Un ríu d'agua marina, nomada corriente ecuatorial del norte, flúi en direición oeste dende la costa d'África central. Cuando esta corriente interactúa cola costa nororiental d'América del Sur dixébrase en dos rames: una entra nel mar Caribe, mentantu que la segunda, la corriente de les Antilles, flúi al norte y al este de les Indies occidentales. Estes dos rames xúntense otra vuelta al norte de los estrechos de Florida.
Los vientos alisios soplen en direición oeste nos trópicos, y en llatitúes medies los vientos de poniente soplen en direición este. Esti patrón de vientos produz una tensión na superficie oceánica nes llatitúes subtropicales, con una rotación negativa hacia l'Atlánticu norte. El subsiguiente balance de Sverdrup va en direición al ecuador.
Como resultáu de la conservación de la vorticidá potencial provocada polos vientos de direición norte nes llatitúes subtropicales de la periferia occidental y l'incrementu de la vorticidá relativa de l'agua que se desplaza en direición norte, el tresporte ye balanceáu por una corriente estrecha y rápida en direición a los polos. Esta flúi a lo llargu de la llende occidental de la cuenca oceánica, superando los efeutos de la friición cola corriente de frontera occidental, y ye conocida como corriente del Labrador. La conservación de la vorticidá potencial tamién provoca la formación de curves nel recorríu de la corriente del Golfu, que ruempen delles veces por un cambéu de posición de la corriente, lo que lleva a la formación de remolinos diferentes, d'agua frío y templao. Esti procesu conxuntu, conocíu como intensificación occidental, provoca que les corrientes de la fastera occidental d'una conca oceánica, como la corriente del Golfu, seyan más fuertes que les de la so llende oriental.
La corriente del Golfu ye, por estos procesos, una corriente oceánica fuerte. Tresporta un volume de 30 millones de m³ d'agua (30 sverdrups) por segundu al traviés de los estrechos de Florida. Nel estremu meridional de Terranova esti volume yá ye de 150 millones de m³ por segundu, un volume 250 veces mayor que'l agua que desagüen, en conxuntu, tolos ríos que desemboquen nel Atlánticu xuntos (0,6 sverdrups por segundu). Es, pesie a ello, más débil que la corriente circumpolar antártica. La fuercia de la corriente, y la so proximidá a la costa, faen que les playes de la costa este de los Estaos Xuníos seyan más vulnerables a les variaciones importantes del nivel de la mar, que producen tases importantes d'erosión costera.
La corriente del Golfu tien un anchor mediu de 100 km, con profundidaes d'ente 800 m y 1.200 m. La velocidá de la corriente ye mayor cerca la superficie, con una velocidá máxima d'alredor de 2,5 metros por segundu. De la que viaxa hacia'l norte l'agua templao tresportada pola corriente sufre un enfriamientu por evaporación. Esti enfriamientu ye provocáu pol vientu: el movimientu d'esti sobre l'agua provoca evaporación, enfriando l'agua y aumentando la so salinidá y densidá. Cuando se forma xelu marín la sal queda fuera d'elli, nún procesu conocíu como esclusión de la salmoria. De resultes de los dos procesos l'agua de la corriente, en llatitúes altes, ye más denso y más frío, o, por meyor dicir, agua qu'entá ye líquida pesie a la so baxa temperatura. Nel Atlánticu norte l'agua vuélvese tan denso qu'entama a fundise perbaxu de capes d'agua ménos salao y menos denso. Esta sumersión de l'agua frío y denso conviértela en parte de la masa d'agua frío y profundo del Atlántico norte, una corriente que viaxa hacia'l sur.
Dayton
Dayton pue referise a dellos llugares d'Estaos Xuníos:
Idioma yao
Yao ye una llingua bantú africana que tien aproximao 1 millón de falantes en Malaui, mediu millón en Tanzania y en redol a 450.000 en Mozambique, siendo falada fundamentalmente pola etnia wayao. Una importante porción de territoriu onde se fala'l yao atopar a lo llargo de la frontera ente Mozambique y Tanzania, tando dixebrada del lago Malawi per un área onde predominen los falantes del nyanja. Tamién hai dellos falantes d'esti idioma en Zambia.
En Malawi, el so principal dialeutu ye'l mangoche, especialmente faláu na zona del llagu Malawi. En Mozambique, los principales dialeutos son makale y massaninga. Esti idioma conozse tamién por otros nomes n'inglés, como chiyao o ciyao, schawa, adsawa, aAdsoa, aawa, aawa, ao, aao, dao, haiao, hiao, hyao, jao, veiao y wajao.
Akira Matsumori
Akira Matsumori (松森 亮; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Vinaceite
Vinaceite ye una llocalidá y conceyu español de la provincia de Teruel perteneciente a la comcarca de So Martín, na comunidá autónoma d'Aragón, España. Tien una economía principalmente ganadera y agrícola, destacando la ganadería porcina, ovina y bovina. Ta asitiáu na vera del ríu Aguasvivas. Nel censu del INE 2014, tenía 262 habitantes.
Oríxenes históricos
Vinaceite ye un topónimu mayor d'etimoloxía árabe (Abin Assayyid), “Descendientes del señor”, que la so trescripción ye una espresión qu'indica gran prestíu y paez tar xunida a l'autoridá de los representantes de los poderes estatales. La so primer mención documental ye de 1177, cuando se cita a un vecín de Coldu llamáu Xenen de Binizaet. Esisten nel términu municipal restos arqueolóxicos que denotan una ocupación anterior, yá dende dómina prerromana. D'ente ellos cabo destacar el xacimientu arqueolóxicu de “La Bovina” (Bien d'Interés Cultural), asitiáu a un quilómetru del actual nucleu urbanu de Vinaceite, que la so primixenia ocupación ta datada na Primer Edá del Fierro y que s'enllarga hasta'l sieglu I e.C.
Tres el paréntesis de la dómina bajoimperial romana y visigótica, de la cual nun se toparon restos nel nuesu términu municipal, tuvo llugar el momentu de la dominación musulmana. Dende mediaos del sieglu VIII la cuenca del ríu Aguasvivas foi oxetu d'un vastu procesu de poblamientu, momentu nel que probablemente ye fundáu'l nucleu orixinal del actual Vinaceite.
Dende 1119, y tres reconquistar, el distritu musulmán tresformar nuna amplia honor que englobaba el calce del ríu Aguasvivas dende Huesa a La Zaida y que a lo llargo de los sieglos va dir atrayendo señores feudales y órdenes relixoses y militares ariándose en distintes realidaes señoriales. Una vegada eslleida l'honor de Belchite de Galindo Jiménez a mediaos del XIII, Vinaceite va atópase na órbita de Belchite pero n'ocasiones nun ta incluyíu nel so territoriu. El noble Pedro Sesé, llinaxe que circuló oscuramente pol sieglu XIII antes de ser xubíu por Pedru IV, va consiguir Puebla de Albortón, una parte de Belchite y dalgunes otres propiedaes. Estos Sesé vencéyense como señores de Vinaceite pero non bien claramente: falar de Juan Galíndez de Sesé como señor de Vinaceite en 1327 y que siguiríen como tales hasta'l so sofitu a les Lluna y a Jaime de Urgel. Años más tarde les interrellaciones de parentescu de los pequeños señores de frontera faen difícil el so siguimientu hasta qu'una gran parte del ríu Aguasvivas pase a la Casa de Lluna tres la derrota de la Unión en Epila y Pedro Fernández de Híjar, fechu prisioneru, tenga que vender les sos posesiones de Belchite y Puebla. La recuperación posterior va ser facilitada pola nuevu monarquía de los Trastámara con una nueva venta gracies a los sofitos recibíos de los Fernández de Híjar que volvíen asina a la primera plana y al control de los señoríos del ríu Aguasvivas.
Esta población esperimentó, como'l restu d'Aragón, una notable crecedera a lo llargo del sieglu XVI. La población mudéxar del reinu foi obligada a convertise al cristianismu pol emperador Carlos en 1525, lo que dio llugar a que se-yos llamara moriscos.
El bandu d'espulsión de los moriscos d'Aragón foi dictáu en 1610 y del reinu salieron toos pol Pirinéu (Roncesvalles) y pol puertu de los Alfaques nel Mediterraneu. De Vinaceite salieron 58 cases a cinco individuos según el censu d'espulsión, ye dicir 290 habitantes nel cómputu del virréi marqués de Aytona (anque según los datos d'embarque del puertu de los Alfaques namái fueron 210). Vinaceite, al ser una población dafechu morisca, acabó despoblada en 1610 y el duque de Híjar tuvo graves problemes pa llograr asitiar nuevamente una población que pagara les sos rentes. va precisase una carta de población tan tardida como la de 1636 por que pueda falase de remonte na población y na situación llaceriosa del pueblu.
Dempués de les dificultaes de la repoblación, Vinaceite tien nel censu de 1646 tien 19 fueos qu'a empiezos del sieglu XVIII, dempués de la Guerra de Socesión, quedar en 8 en 1718, con 12 cases habitaes; y nel vecinderu de 1778 aumentaron a 85 les persones que viven nel pueblu.
En 1841 sumíen los diezmos y el duque de Híjar vía cómo munchos de los sos vasallos facer coles tierres que fueren treuderas al nun poder identificar cesión territorial con propiedá.
Vinaceite, lliberáu del xugu del so señor feudal, siguió creciendo tocantes a númberu d'habitantes algamando los 470 en 1900 y los 609 en 1950, como máxima población. Dende entós el nuesu pueblu, por cuenta de la emigración a mayores nucleos de población en busca de meyores condiciones de vida, foi tornando en cuanto al númberu d'habitantes. Anguaño'l númberu de persones censaes na nuesa llocalidá xube a 314 (censu de población de 2010).
Despoblado ibéricu de la Bovina
El despoblado ibéricu de La Bovina asítiase nun pequeñu cuetu aislláu na marxe esquierda del ríu Aguasvivas; ta formáu xeolóxicamente por yelsos, graves y magres, y presenta una morfoloxía irregular con una cota máxima de 340 metros d'altor sobre'l nivel del mar. Dispón d'un cume amesetada d'apenes 50 metros de terrén llanu, que la so fastera más abrupta ye la que se dispón en direición al ríu. Na actualidá, la so redolada ta ocupáu per campos de cultivu de secanu qu'afectaron notablemente al xacimientu. Esti fechu puede trate acotáu pola importante cantidá d'oxetos materiales que punxeron al descubiertu los llabores agrícoles.
Les primeres escavaciones fueron llevaes a cabu en 1870 por Pablo Gil y Gil, Catedráticu de la Universidá de Zaragoza, que nun publicar nada al respeutu. Darréu, el escavadores clandestinos” fueron realizando un constante “llabor”. Hai de solliñar que, a finales de los años 70, los entós alumnos del colexu de Vinaceite, animaos pol so maestru, dedicar a realizar campañes arqueolóxiques pola so cuenta que, sicasí, sacaron a la superficie delles estructures y oxetos de cultura material bien interesantes. Más tarde, en redol al añu 1983, Jesús Ángel Pérez Casas y María Luisa de Los sos Giménez llevaron a cabu una escavación más científica, consistente na realización de delles cates arqueolóxiques, que sirvieron pa llograr l'únicu estudiu válidu sobre los materiales y cronoloxía del xacimientu que tenemos a día de güei.
El material que puede atopase nel pobláu ye bien abondosu: cerámica a mano y a tornu ibérica (kálathoi, oinochoes, formes globulares ya imitaciones de cerámica campaniense romana), decorada n'ocasiones con motivos xeométricos o vexetales; cerámica romana d'importación (ánfores, campaniense A, B y C, dolia); sopesa, fusayoles, fragmentos de piedres de molín, pavimentos de opus signinum o tapadories de yelsu.
Polos restos constructivos qu'entá anguaño pueden apreciase en superficie podemos dicir que'l nucleu principal d'ocupación sería'l pandu del cuetu, anque, de xuru, tamién taríen habitaes les fasteres (per mediu de l'habitual estructura en terraces) y parte del llanu, como demuestren los abondosos restos materiales. Los murios qu'apaecen en superficie tán realizaos con piedra de yelsu, bien abondosu na zona. De xuru esta piedra de yelsu sirvía pa realizar los zócalos y el restu de la paré taría fecha n'adobe, de los cualos caltiénense tamién numberosos fragmentos (especialmente na zona sur del pandu).
Ye d'especial interés la tema de les balsetas de yelsu, que s'atopen en diversos puntos del xacimientu. Son elementos bien carauterísticos de los poblaos íberos de la zona, pero de los cualos nun se conoz el so usu con exactitú. Nesti xacimientu, anque yá bien deterioraos, alcuéntrense dalgunes bien espectaculares, que lleguen a midir más de tres metros de llargor por casi metro y mediu d'anchor, y con una fondura d'unos quince centímetros.
A falta d'estudios estratigráficos y cronolóxicos más fondos, el Cabezo de La Bovina acomúñase, tocantes al so periodu d'esistencia, al vecín pobláu del Cabezo de Alcalá, en Azaila, del que falta 5 km. en llinia recta y tien contautu visual. Con éses la so final puede datase probablemente en redol al añu 75 e.C.,nel intre de les Guerres Civiles Romanes (tamién denominaes Guerres Sertorianas) qu'afararon bona parte de les poblaciones del Valle Mediu del Ebro.
El despoblado ibéricu de La Bovina foi declaráu Monumentu Históricu Artísticu de calter nacional, según Decretu de 3 de xunu de 1931 y publicáu en La Gaceta de Madrid nᵘ115 (qu'equival aproximao a lo qu'agora ye'l B.O.E.) de 4 de xunu de 1931. El 8 de marzu de 2002 el Departamentu de Cultura y Turismu del Gobiernu d'Aragón modificó esta denominación y pasó a considerase como Conxuntu d'Interés Cultural, Zona Arqueolóxica. Amás ta catalogáu como Bien d'Interés Cultural (BIC) que ye la máxima categoría de proteición pa un elementu del patrimoniu cultural.
Ermita de La nuesa Señora del Campu
La ermita de La nuesa Señora del Campu foi construyida nel añu 1988 (Año Mariano), con aportación importante de los vecinos de la llocalidá y siendo párrocu de Vinaceite Don Julián Díez. Trátase pos d'un edificiu de recién construcción, asitiáu nun pequeñu cuetu a unos 5 km. del nucleu urbanu y práuticamente na llende col términu municipal de Belchite.
Trátase d'un edificiu de lladriyu y cementu d'una sola nave, sobre podiu eleváu, y con pórticu esterior; con una espadaña pa la campana y con teyáu d'aguada a dos enagües. Dos gradies dan accesu al pórticu y apuértase al interior per mediu d'un arcu de mediu puntu. L'ábside, que contién la imaxe de la patrona, ye de forma rectangular. A los lladrales de la imaxe principal pueden vese les representaciones de San Isidro Llabrador y Santa Águeda. Tradicionalmente celébrase romería a esta ermita'l primer domingu del mes mayu.
Ilesia de San Juan Bautista
Fueron los duques de Híjar quien s'encargaron d'edificar l'actual ilesia de San Juan Bautista. Concretamente foi mandada construyir pol X duque de Híjar, Pedro Pablo Alcántara Fadrique Fernández de Híjar y Abarca de Bolea (1741-1792), Grande d'España de primer clase cuatro veces, caballeru del Toisón d'Oru cola Gran Cruz de la Real Orde Española de Carlos III ente otros títulos; IX duque de Híjar, IX duque de Lécera, IX duque d'Árgoma y de Castellot, IV duque de Almazán, V duque de Bournonville, XV conde de Belchite, X conde de Palma del Río, XIV conde de Salinas, IX conde de Vallfogona, VIII conde de Guimerá, XV conde de Ribadeo, IX conde de Aranda, IX conde de Castellflorit, VI marqués de Orani, X marqués de Almenara, XIII marqués de Montesclaros, VI marqués de Rupit, VI marqués de Torres d'Aragón, VI marqués de Vilanant, XVII vizconde de Ebol, vizconde de Illa, vizconde de Canet, vizconde de Alquerforadat, vizconde de Ansovell y otres villes.
Tres una serie de trabayos anteriores, el suque de Híjar encarga'l proyeutu d'edificación de la nueva ilesia al arquiteutu zaragozanu Agustín Sanz (unu de los meyores arquiteutos aragoneses del sieglu XVIII). Esti encargu vese reflexáu por una serie de capitulaciones qu'inda güei pueden consultase nel Archivu Ducal de Híjar (sito nel Archivu Históricu Provincial de Zaragoza) y que tán fechaes el 18 de mayu de 1777. La ilesia tenía de construyise nun plazu de trés años y el costu de les obres xubía a 137.808 Reales de Vellón. Efeutivamente, en 1781 el nuevu edificiu yá taba concluyíu. La nueva parroquia foi consagrada so la advocación de San Juan Bautista.
Dempués d'edificar el nuevu templu llegó la hora de realizar los altares, que fueron encargaos en 1780 al maestru Joaquín Arali y decoraos pol maestru dorador” José Cidraque en 1781. Los cuadros d'altar, dedicaos a San Juan Bautista, San Rafael y San Pedro Alcántara, fueron realizaos polos hermanos Bayeu. Esistió tamién na estructura orixinal un púlpitu que foi destruyíu y una serie d'altares de devoción popular que tán cegaos na actualidá. Amás, l'altar orixinal de Arali, estropiáu mientres la Guerra Civil, nun puede contemplase porque s'atopa detrás del actual, construyíu a mediaos de los años 50 nel taller de los zaragozanos Hermanos Albareda.
Na edificación d'esta ilesia de Vinaceite Agustín Sanz amuesa la so predilección poles plantes centralizaes, bien influyíu polos arquiteutos del Barrocu Clasicista Italianu y pol so maestru”, Ventura Rodríguez, una y bones esti proyeutu asemeyar a dalgunos de los realizaos por él, como San Marcos o San Francisco'l Grande, dambes en Madrid. Nun ye la única ocasión en qu'enconta'l so proyeutu nuna planta centralizada; ye más, repitir de forma obsesiva na gran mayoría de les sos construcciones relixoses, como la ilesia de Urrea de Gaén o la de Clamosa, n'Huesca, pero tamién perteneciente a los dominios del Duque de Híjar.
La composición ta centrada per un espaciu circular al que s'apuerta per mediu d'una estrecha nave de dos tramos asitiada na mesma exa que'l presbiteriu, con ábside poligonal y sacristía a entrambos llaos. Nel llau del evanxeliu podemos ver una capiya nel primer tramu de la nave (que n'orixe tuvo la función de bautisteriu) y les escaleres d'accesu al coru nel segundu, que ta asitiáu sobre'l primer tramu. Nel llau de la epístola constrúi una torre hexagonal al esterior. La nave d'entrada cubrir con bóveda de mediu cañón con lunetos y el presbiteriu por bóveda de cuartu d'esfera con nervaduras. El gran espaciu central cubrir por una cúpula de gayos que sofita sobre un tambor circular, con aspeutu octogonal al esterior y con vanos termales nos llaos llaterales. Na cúpula dispónense cuatro enormes óculos con vidreres que sirven p'allumar l'interior de forma abondosa. La decoración interna ye tamién d'un gustu bien sobriu y clasicista, práuticamente ensin nengún accesu al barroquismu”.
Al esterior destaca tamién la cencellez de la portada, bien clásica, d'un solu cuerpu, con columnes d'Orde Corintiu Xigante, rematada por un tímpanu triangular y con aletes barroques en dambos llaos, que perdieron la so disposición orixinal tres una desafortunada restauración.
Personaxes pernomaos: José Ezquerra Bergés
El señor Ezquerra Bergés nació na pequeña población turolense de Vinaceite, el 25 de xunu de 1880. Poco dempués de cumplir los trelce años d'edá perdió la vista, y con tal motivu foi treslladáu polos sos padres a Barcelona en ficies de que tratar los meyores oftalmólogos, quien n'ochobre de 1898 diagnosticaron que la so ceguera yá nun tenía sanamientu. Ingresó na Escuela Municipal de Ciegos, onde cursó los estudios pa invidentes. Años más tarde significóse poles xeres que yá nun tendría d'abandonar hasta unos meses antes del so fallecimientu: la creación de la Real Asociación Española a favor de los ciegos y otres entidaes similares, hasta que llogró la incorporación de tolos invidentes na Organización Nacional de Ciegos.
Superando dificultaes de too xéneru, particularmente de calter económicu, estableció la Federación Nacional de Ciegos Españoles, que, so la so presidencia, quedó constituyida'l 23 de febreru de 1931. Sobre les bases d'esta Federación, una vegada concluyida la guerra Civil, fundóse la Organización Nacional de Ciegos, de la qu'en 1939 foi nomáu delegáu provincial en Barcelona. En funciones d'esti cargu creó la imprenta Braille pa invidentes cola edición de llibros con escritura en relieve.
El 30 de xunu de 1949 foi nomáu xefe de la Organización Nacional de Ciegos, cargu que desempeñó hasta mayu de 1959, añu que, pol estáu d'edá avanzada, dimitió de les sos funciones nacionales y pasó a ocupar el puestu de vocal del Conseyu Cimeru de Ciegos, que, ininterrumpidamente, sirvió hasta la so muerte. Igualmente yera miembru honorariu del Conseyu Mundial de Proteición Social al Ciegu y tenía la Cruz de Beneficencia de primer clase.
Foi fundador de munches revistes pa invidentes que se publicar en llingua española en sistemes negru y Braille, ente otres, “L'Amigu del Ciegu” y “Relieves”. Coles mesmes foi'l creador y primer direutor de la imprenta del Cupón Pro Ciegos qu'emitía l'ONCE y que tan bayurosos beneficios apurrió a la Organización y a los invidentes españoles. La so presencia representó a España en numberoses asamblees internacionales y foi delegáu del Conseyu Mundial del sistema Braille pa tolos países de fala española.
Amás foi esperantista dende l'añu 1907 y foi un activu participante nel movimientu esperantista. Fundó la Seición Esperantista de Ciegos na Hispania Esperantu-Federacio o Federación Española d'Esperantu, de la que foi'l primer presidente. Publicó delles gramátiques d'esperantu en Braille. La so influencia personal como home públicu contribuyó descomanadamente a esaniciar dificultaes na dómina posterior a la Guerra Civil.
Anque tuvo enforma tiempu viviendo en Madrid, siempres tuvo la so casa en Barcelona. Casóse con una compañera de la Organización, tamién ciega, que se llamaba Mercés. Tuvieron trés fíos; José, que morrió bien nuevu de leucemia, Carmelo, que yera inspector de policía, cargu qu'abandonó cuando se coló de secretariu particular col so padre y Mercés, la fía pequeña.
El 15 de mayu de 1987 (Fiesta llocal de San Isidro Llabrador), el pueblu de Vinaceite, dedicó-y una cai: l'Avenida José Ezquerra Bergés, onde ta asitiáu'l Conceyu de la llocalidá. Allegó a la inauguración una representación del Conseyu Xeneral del ONCE, encabezada pol so vicepresidente, Francisco Ruiz Galarreta.
Ríu Aguasvivas
El ríu Aguasvivas o Agües Vives ye un ríu afluente del ríu Ebro na so marxe derecha. El Aguasvivas escurre poles provincies de Teruel y Zaragoza (Aragón, España). Naz ente les sierres de Pelarda y Cucalón, en Allueva, en Teruel. Los primeros quilómetros percorrer pol Valle de Cañallueva ente los chevrones de la Sierra de Cucalón y los montes de Salcedillo. Dempués xira ya introduzse por un congosto nos Baños de Segura, pasando per debaxo del balneariu. Ellí forma un bellu focete en Segura de Baños ente frutales y carrascales y flúi en focete escontra Huesa del Común. En Blesa forma'l Hocino. Ye represado nel banzáu de Moneva xusto dempués de qu'arrame'l Ríu Moyuela les sos agües sobre él. En Almonacid de la Cuba esiste inda una presa romana. Traviesa la llanura del Valle del Ebro y desagua nel Ebro en La Zaida, provincia de Zaragoza.
Ye un ríu d'escasu caudal ya intensamente aprovecháu. Ye de réxime bien irregular. La intensa esplotación d'esti ríu remontar a la dómina de la colonización romana na que s'esplotó de forma intensiva tola cuenca con fines principalmente agrícoles.
Acered
Acered ye un conceyu español que cubre una superficie de 30,40 km². Ta a una distancia de 110 km de Zaragoza, Asitiáu a una altitú de 835 m. Tien una área de 30,40 km² con una población de 223 habitantes (INE 2016) y una densidá de 7,24 hab/km².
Vinaceite
Cálceres nel Ríu Aguasvivas
De toos ye conocíu l'escasu ya irregular apurra d'agua que suel tener el ríu Aguasvivas. Ye por eso que dende va munchos sieglos, de xuru dende la fundación del nuesu pueblu en dómina de la dominación musulmana, l'aprovechamientu del caudal del tamién conocíu como “Albayar” foi escrupulosu y refechu. Ensin dir más allá, y dellos quilómetros enagües enriba, tenemos inda nun gran estáu de caltenimientu la impresionante presa de La Cuba (sieglu I e.C.); la más grande d'Europa nel so tiempu. Ello danos entender l'enfotu por emplegar l'escasu caudal del ríu dende tiempos bien antiguos; daqué que se vio acentuáu cola llegada de los musulmanes, especialistes na crianza de los cultivos hortolanos y nel aprovechamientu de los recursos hídricos.
Acered
Toponimia
El nome de Acered procede del árabe السراط (al-sirāṭ) «el camín», términu de la mesma deriváu del llatín stratum. Por cuenta de los fenómenos fonéticos árabes de la imala y de la solarización, posiblemente los paisanos pronunciaben aṣṣdirēṭ, d'onde procede'l nome actual. miniaturadeimagen|Ilesia de l'Asunción, Acered.
Vinaceite
Cálceres nel Ríu Aguasvivas
Ye de xuru d'esa dómina d'onde daten la mayoría de los cálceres que tán entendíos dientro del nuesu términu municipal o nes sos llendes más inmediates. Cálceres que derivaben l'agua a acequias de riego que sirvíen pa cultivar pequeñes porciones de tierra. Unu de los exemplos más carauterísticos ye'l cálcer de Peñarroya, yá que mui cerca de la so situación apaecieron restos arqueolóxicos de dómina islámica. Quiciabes el cálcer de mayor caláu, y el más conocíu, sía'l de La Matilla; que sirve pa regar bona parte de la güerta vinaceitana. Esto ye asina porque d'él sale la conocida como “Acequia Mayor”, que s'alimenta d'una considerable balsa que retién l'agua esviada pol cálcer del calce del ríu. Esti cálcer tien un llargor de 15 metros y un altor de 1 metru. Otru de los cálceres importantes ye'l que s'atopa xustu frente a la población de Vinaceite. Recibe'l nome de “Cálcer de los Güertos” y foi restauráu apocayá tres una gran avenida del ríu Aguasvivas. La so función yera la d'apurrir agua a los pequeños güertos asitiaos frente al nucleu urbanu.
Acered
Xeografía
Asitiáu al suroeste de la provincia de Zaragoza. Aportar dende la capital per carretera N-II con esviadura de 25 km al SE. de Calatayud per carretera N-234, y nueva esviadura en Morata de Jiloca a carretera llocal, ente les sierres de Pardos y Atea.
Bandera y escudu
L'escudu de Acered, ye cuadrilongo con base arrondada. D'azur, castiellu d'oru, mazonado de sable y esclariáu de gules, sosteníu de monte de sinople, fileteado de plata, acompañáu nel xefe, de dos talos recímanos d'uva, hojados d'una, de plata. Al timbre, Corona Real Abierta.
Vinaceite
Cálceres nel Ríu Aguasvivas
Tamién de gran entidá foi'l Cálcer de Los Simsas”; qu'amás cuntaba cola peculiaridá de tener una gran noria de tracción animal que sirvía p'alzar l'agua de riego a les güertes colindantes. El postreru de los cálceres presentes nel términu de Vinaceite atópase yá na llende col moyón de Almochuel. El ye'l Cálcer de Los Amariles”, que ye de xuru el mayor tocantes a tamañu y capacidá de retención d'agua (30 metros de llargor por dos metros d'altor).
Acered
Bandera y escudu
La bandera, pela so parte, ye un pañu con un triángulu azul que va dende la parte inferior del estil a la parte cimera de la batiente. Nel centru del pañu, castiellu mariellu, mazonado de negru cola puerta y ventanes coloraes. Na parte cimera del estil un recímanu d'uva, hojado d'una verde y na parte inferior de la batiente, un recímanu d'uva, hojado d'una, blancu. miniaturadeimagen|left|Ermita de Ntra Sra de Semón, Acered.
Vinaceite
Cálceres nel Ríu Aguasvivas
Como yá diximos enantes, esti aprovechamientu intensivu de les agües del ríu deber en bona parte a la influencia de la cultura islámica. Por ello munches de les pallabres que s'usaben, y qu'inda güei s'usen, proceden del árabe. Asina tenemos, por casu, el nome orixinal del ríu “albayar”, que provién del árabe “bayad” (blancura); el términu “zabacequia” (términu árabe que sirve pa definir a la persona que s'encargaba de xestionar les agües y controlaba la so correuta distribución ente tolos usuarios) o la pallabra “ador” (que fai referencia a la vez de riego).
Acered
Llugares d'interés
Hai de solliñar los edificios que del so pasáu caltiénense, del que mentamos la ilesia parroquial del sieglu XVI con una cúpula del cruceru decorada con pechinas. A lo último, señalar qu'Acered ye conocíu pola so romería a la Ermita de la Virxe de Semón que se realiza'l segundu domingu de mayu.
Vinaceite
Fiestes patronales n'honor a la Natividá de la Virxe
Son les fiestes principales de la llocalidá de Vinaceite. Celébrense siempres en redol al día 8 de setiembre (Festividá de la Natividá de la Virxe), y caltuviéronse invariablemente nes mesmes feches mientres munches décades. Los años nos qu'hai Mayes de Fiestes suelse realizar la Presentación de Mayar la fin de selmana anterior al día 8 de setiembre, con una verbena na plaza mayor na que les mayes salientes coronen a les nueves mayes. El primer día de fiestes empieza col tradicional Concursu d'Habilidá Tractorística pela mañana. Mediada la tarde realiza'l pregón de fiestes, llánzase'l “chupinazo” y empieza l'habitual y coloríu desfile de xarrés. Dempués suelse dir cola charanga a percorrer les distintes peñes de la llocalidá.
Acered
Llugares d'interés
La llocalidá forma parte del Camín del Cid, concretamente, del tramu denomináu "Los Trés Taifas".
Moréac
Moréac ye una comuña francesa del departamentu de Morbihan, na rexón de Bretaña. Llenda con.