cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fontioso
Patrimoniu
Fuente allugada n'unu de los accesos al pueblu dende la paraxa de "La Pinilla". Presenta una pequeña bóveda de mediu cañón, construyida en sillería pa protexer el manantial y al empar facilitar l'acumuladura y recoyida del líquidu, tipoloxía de gran tradición na zona que los sos elementos más primitivos paecen corresponder a dómina romana, como asocede en Lara de los Infantes. Un gran bloque de piedra da entrada al espaciu onde una pila de piedra recueye l'agua qu'esquita de dos caños de cobre. La construcción rematar escepcionalmente con una cruz, y presenta una inscripción, datando lo que seique ye la fecha d'una intervención posterior a la so construcción orixinal.
L'agua sigue'l so cursu p'alimentar un bebederu, antes d'anubrir el depósitu de los antiguos llavaderos del conxuntu.
Fonte del Prau Lloñe o Charcón Restos de la Ermita de San Roque Allugada a lo cimero de la cuesta del mesmu nome, a 100 metros del pueblu, atópense les ruines de lo que foi ermita.
Casa del prior del Monesteriu de Santu Domingu de Silos Anque delles viviendes del conceyu alluguen una pequeña bodega unu de les traces carauterístiques de Fontioso son los sos barrios de bodegues. Asina atopamos unu, más pequeñu, na redoma de la Ilesia, y otru, más ampliu, percorriendo la fastera que baxa de La Pinilla. En dambos casos aprovéchase'l desnivel pa empecipiar la escavación que conduz al interior. La entrada, con fachaes de piedra y puertes de madera, de tablones o direutamente tueros ensin forgar, con grandes baldíos, que faciliten l'aireación del interior. Tres ella una escalera, de tierra, madera o piedra, enllargar baxu grandes lloses cuadraes de piedra dispuestes en "uve", que suxeten la tierra estrayío y depositao sobre la construcción p'aumentar el so aislamientu. Al pie de la escalera una galería, más o menos llarga, que da accesu a distintes estancies, o nichos, onde s'atopen los toneles y almacénase el vinu embotellado. En munchos casos el sistema d'aireación completar coles zarceras, furacos de la bodega que se realicen na so parte posterior y que se rematen al esterior con piedres atropaes o cola forma de chimenees.
En Fontioso abonden los palombares. Dalgunos, que s'atopen integraos nel cascu urbanu, anguaño formen viviendes en sí mesmes o s'emplegaron como ampliaciones de les viviendes esistentes. Otros, arrodien el nucleu de población, dende caúna de les fasteres que lu arrodien. De plana cuadrada o rectangular, en mampostería de piedra y folla, agospien nel so interior los nichos pa nial de les aves.
Bárzana (Seloriu)
Situación
Allúgase a 7 km de Villaviciosa (la capital del conceyu) y a 50 km d'Uviéu. Ta asistiáu a un altor de 63 m.
Población
Tien una población de 46 habitantes (INE 2016) de los cuales 23 son muyeres y 23 son homes.
Fontioso
Urbanismu
Formáu por cases de piedra, el pueblu cunta con numberosos palombares. Al norte atopa una abondosa masa d'encines que cubre l'altu del Risco, ente que'l cascu urbanu ta arrodiáu de tierres de llabor.
En Fontioso pueden apreciase dos zones claramente estremaes. Una, medieval, que surde en redol al llugar qu'ocupa la ilesia del conceyu, y otra, posterior, marcada pola importancia que'l tránsitu de la cabaña ganadera tuvo pal conceyu mientres los años doraos de l'alzada.
Na zona medieval les cases afacer a la orografía del terrén, marcáu pela llomba en que'l so alto asitiar el templu. Cais estreches, en ronda siguiendo les curves de nivel atraavesadas por otres que cuerren paraleles a la rimada, marquen la so fisonomía. Llamen l'atención les numberoses escaleres que podemos atópase na zona.
Na parte baxa, pela contra, atopamos cais anches de poco relieva, conformaes pa dexar el pasu de los ganaos.
Cultura
Fontioso afixo apocayá lo que foi la Escuela de Neñes, construyida mientres la II República, como espaciu cultural.
Festividaes
En Fontioso celébrense les fiestes de San Isidro, Aición de Gracies y Santa Columba.
Tradiciones
Tradiciones del conceyu en víes de recuperación son: Juan ; Cantar de les Marzas Entienden un total de cuarenta y seis coples nes que nun s'omite detalle de cortesía nin de respetu a l'autoridá, como podemos ver nos dos primeres coples: "A esta casa honrada, señora, llegamos.
A cantar les marzas con llicencia tamos, Llicencia d'ustedes
toos tener. Del Conceyu tamién lu traemos." Dempués d'encamentar nuna copla a les dames a que se llevanten, empecipien esta diversión nel nome de Dios, de la Virxe y del Santísimu Sacramentu. Y nun falten les coples pa los santos del día, l'Ánxel de Guardar y San Rosendo (coples 5 y 6). Na nueche de Reyes, consistíen en faer una sienda de paya a dos novios, o posibles novios, dende la puerta d'unu hasta la puerta de la otra. Yera bien interesáu porque Fontioso amanecía llenu de “dos tales” de paya.
Gastronomía
La gastronomía de Fontioso ye la típica de la zona: corderu, morciella, vinu y quesos. Destaca la pertenencia del conceyu tantu al ámbitu territorial de la IGP Lechazo de Castiella y Lleón, como a la Denominación d'Orixe de Vinos Arlanza.
Lliteratura
El Campu de Fontioso ye'l llugar nel que Pío Baroja alluga, na so novela Memories d'un Home d'Aición, alrodiu del so antepasáu Eugenio de Aviraneta, la escena na que Juan Martín «L'Encerriscáu» robla la Carta de don Juan Martín l'Encerriscáu al cura Merín, por cuenta de la espantible crueldá qu'usó colos soldaos de Cataluña.», a los que, según la novela, Merín fusiló y estazó mandando soterrar los sos réfugos a veres del Arlanza.
Tephrodornis gularis
Tephrodornis gularis, Paniega de monte grande, ye una especie d'ave na familia Tephrodornithidae. Enantes dacuando tuvo allugáu na familia Campephagidae. Dacuando'l Tephrodornis sylvicola ye consideráu conespecíficu.
Distribución y hábitat
Alcuéntrase en Bangladex, Bután, Brunéi, Camboya, China, India, Indonesia, Laos, Malasia, Myanmar, Nepal, Singapur, Tailandia, y Vietnam. Los sos hábitats naturales son los montes templaos, los montes baxos húmedos subtropicales o tropicales, los manglares subtropicales o tropicales, y les viesques montiegues húmedes subtropicales o tropicales.
Anémone
Anne Bourguignon, conocida como Anémone (Anémona), ye una actriz francesa.
Biografía
Nacida na alta burguesía parisina, Anémone pasó la so infancia nel Château Mauras, una propiedá familiar en Bommes, nel departamentu francés de Gironde. El so padre ye'l psiquiatra André Bourguignon y el so hermanu ye Claude Bourguignon. Militante, como'l so hermanu, por una torna a una sociedá más ética y ecolóxica, Anémone escoyó vivir nel campu, nel pequeñu pueblu de Poitou, pela redolada de Lezay. Anémone ta casada y tien dos fíos: Jacob, nacíu en 1979, y Lili, nacida en 1983.
Debutó nun café teatru cola troupe du Splendid. El so seudónimu provién del so primer filme, Anémone de Philippe Garrel (que ye l'únicu filme nel qu'apaez el so verdaderu nome nos títulos de creitu).
Coluche ufiérta-y el so primer gran papel nel cine nel filme Vous n'aurez pas l'Alsace et la Lorraine en 1977. Esi mesmu añu crea un testu escénicu pa la troupe du Splendid, tituláu Le père Noël est une ordure. El so papel de Thérèse llogra un gran ésitu, que ye mayor cuando la pieza ye llevada al cine por Jean-Marie Poiré. Tanto'l filme como la interpretación llogren un notable ésitu.
Mientres los 80 apuerta a una actriz bien popular en Francia, protagonizando numberoses comedies: Ma femme s'appelle reviens, Les Babes-cool, Le Mariage du siècle... Michel Deville, y dempués Jean-Loup Hubert ufiérten-y papeles más serios a partir de 1985. En 1987 llogra'l César a la meyor actriz por Le Grand Chemin. De forma más discreta, mientres los 90 trabaya con Tonie Marshall, Romain Goupil o Christine Pascal, na conocida Le petit prince a dit. En 1996, trabaya na adautación de Les Bidochon, filme que va ser un amargosu fracasu. Decide entós volver al teatru.
Homenaxe nel cómic
En 2010 el llibru Drôles de femmes (Muyeres risonderes) d'ediciones Dargaud, escritu pola periodista Julie Birmant ya ilustráu por Catherine Meurisse interesar en Anémone, Yolande Moreau, Dominique Lavanant, Sylvie Joly, Florence Cestac, Michèle Bernier, Claire Bretécher, Tsilla Chelton et Amélie Nothomb. Según la revista Le Nouvel Observateur : "Diez artistes feministes brinden bonalmente fragmentos de les sos carreres, de les sos hestories familiares y tamién de les sos duldes. Bien elocuente, bien frondoso, esti llibru ye realmente un llogru y un homenaxe a les muyeres atípiques." La periodista atopa a "Anémone col so chihuahua no fondo del campu ," y Catherine Meurisse, la dibuxante, va atopar tamién, pa la realización de les sos ilustraciones.
Reutlingen
Reutlingen ye una ciudá d'Alemaña, capital del Distritu de Reutlingen nel estáu federáu de Baden-Wurtemberg, con una población que supera los 100.000 habitantes. Ye sede d'importantes empreses, como Benz, y tien un importante centru universitariu qu'alluga estudiantes de delles nacionalidaes, lo cual convertir nuna ciudá multicultural.
Xeografía
Reutlingen atopar a unos 35 km (22 milles) al sur de la capital del Estáu de Baden-Württemberg, Stuttgart. Atopar nel suroeste d'Alemaña, xusto al llau de Xurar de Suabia. El ríu Echaz, un afluente del ríu Neckar, flúi al traviés del centru de la ciudá.
Al pie de l'antigua ciudá universitaria de Tübingen (a unos 15 km (9,3 milles) al oeste), Reutlingen ye'l centru de la rexón de Neckar-Alb.
Historia
Los primeros asentamientos na zona daten del sieglu 4 d.C o 5 d. C. Alredor del añu 1030, el conde Egino empezó a construyir un castiellu na parte cimera de l'Achalm, una de los montes más grandes del Reutlingen d'unos 706 m d'altor. Una de les torres d'esti castiellu foi reconstruyida nel sieglu 19 d.C y ta abierta a los visitantes. El nome de Reutlingen foi mentáu per primer vegada por escritu nel llamáu Tratáu de Bempflingen (n'alemán: Bempflinger Vertrag) que se fecha aproximao de los años 1089-1090.
Alredor de 1180, Reutlingen recibió los derechos de mercáu y ente 1220 y 1240 foi promovíu a la categoría de ciudá construyéndose entós les muralles de la ciudá y les sos fortificaciones. Poco dempués, a partir de 1247-1343, el símbolu de la ciudá, la Ilesia de Santa María (n'alemán: Marienkirche) foi construyida.
En 1377 Reutlingen foi l'escenariu d'una victoria pola Lliga de Suabia, formada nel añu anterior por 14 ciudaes de Suabia, encabezaes por Ulm, pol conde de Württemberg. En 1519, la Lliga de Suabia llegó a l'ayuda de Reutlingen cuando Ulrich, duque de Württemberg intentó apoderase de la ciudá; la Lliga dio un golpe fulminante, conquistando Württemberg y vendiéndola a Carlos V.
Como resultáu d'estes lluches, Reutlingen convertir nuna ciudá imperial llibre del Sacru Imperiu Romanu, llibre de llealtá al duque de Württemberg. En 1530, el conceyu de Reutlingen robló la Confesión de Augsburgu, y en 1580 la Fórmula de la Concordia, documentos clave del luteranismu. En 1803, arriendes de les guerres revolucionaries franceses, Reutlingen perdió la so independencia na Mediatización y Secularización alemana, siendo devuelta a Württemberg.
Xente notable
Ernst Messerschmid, astronauta
Tresporte
Los autobuses urbanos son alministraos por RVS (Reutlinger Stadtverkehr).
Lamone
Lamone ye una comuña suiza del cantón del Tesinu, asitiada nel distritu de Lugano, círculo de Vezia. Llenda al norte cola comuña de Torricella-Taverne, al este con Origlio, al sureste con Cureglia, al sur con Cadempino, al suroeste con Manno, y al oeste con Gravesano y Bedanu.
Reutlingen
Ciudaes hermanes
Reutlingen ta hermanada con:
Vuelta a España 1956
La 11ª edición de la Vuelta a España apostar del 26 d'abril al 13 de mayu de 1956, con un percorríu de 3531 km estremáu en 17 d'etapes, dos d'elles dobles, con entamu y fin en Bilbao.
Tomaron la salida 90 corredores partíos en 9 equipos, de los que llograron acabar la prueba tan solo 40 ciclistes.
El vencedor, Angelo Conterno, cubrió la prueba a una velocidá media de 33,426 km/h y convirtióse nel primer italianu en ganar la Vuelta ciclista a España, llográndolo con una de les diferencies más pequeñes de la historia yá que aventayó en tan solo 13 segundos a Jesús Loroño.
Rik Van Steenbergen, ganador de seis etapes, imponer na clasificación por puntos ente que Nino Defilippis fixo lo propio na del monte.
Clasificaciones
Nesta edición de la Vuelta a España se diputaron cuatro clasificaciones que dieron les siguientes resultancies:
Grasse
Grasse ye una ciudá francesa asitiada na rexón de Provenza-Alpes-Costa Azul, departamentu de Alpes-Maritimes.
Tien una población de.
Cidade Velha
Cidade Velha ye una llocalidá de Cabu Verde asitiada nel conceyu de Ribeira Grande de Santiago, a 15 quilómetros al oeste de Praia.
Por cuenta de la so rica tradición histórica (con un ricu patrimoniu arquiteutónicu nel so haber), el 26 de xunu de 2009 Cidade Velha foi declarada Patrimoniu de la Humanidá pola UNESCO.
Historia
left|150px|thumb| [[Picota (columna)|Picota de Cidade Velha.]]
En 2000 empecipióse un trabayu de sub-coordinación del arquiteutu Siza Vieira, pa preparar la llocalidá a la candidatura como Patrimoniu Mundial.
La ciudá foi puertu y llugar de parada de dos de los grandes navegadores históricos, Vasco da Gama, en 1497, na so ruta escontra India, y Cristóbal Colón, en 1498, cuando se disponía a realizar el so tercer viaxe a América.
Demografía
Acordies con datos oficiales, en 1990 Cidade Velha cuntaba con 2.148 habitantes, para en 2.009 amontar la so población hasta los 9500 habitantes
Arquiteutura
thumb|left|Ilesia de La nuesa Señora del Rosario (Igreja de Nossa Senhora do Rosário) la más antigua del mundu [[colonialismo|colonial, construyida en 1495.]] En 1520 foi construyíu'l primera pelourinho o cruceru de la isla (güei día monumentu de la plaza principal).
Cidade Velha tien un gran patrimoniu aquitectónico, arriendes de la llarga tradición cristiana de la islla. Nella atopa la Igreja de Nossa Senhora do Rosário (Ilesia de La nuesa Señora del Rosario), la ilesia colonial más antigua del mundu, d'estilu manuelino (correspondiente al góticu portugués). La Cai Banana, na que s'atopa la ilesia, foi la primer cai urbanizada polos portugueses na zona de trópicos.
thumb|right|Ruínas da sé (de la Catedral de Sé), asitiaes en Cidade Velha. La Sé Catedral (Catedral de Sé) de la ciudá empezó a ser construyida frente al mar en 1555, y foi terminada en 1693, cuando la ciudá yá había perdíu gran parte de la relevancia d'antaño. Foi atacada y destruyida por pirates en 1712, siendo entá observables les sos ruines.
El Forte Real de São Felipe (Fuerte Real de San Felipe), que corona la ciudá dende un altor de 120 metros, foi construyíu en 1590 y tenía la función de defender la colonia de los posibles ataques franceses y ingleses.
El Conventu de São Francisco (Conventu de San Francisco), data de mediaos del sieglu XVII, que sirvió de llugar de cultu y formación. Foi atacáu y parcialmente destruyíu por pirates en 1712.
Pelagoniu
Pelagoniu, en llatín orixinal Pelagonius o Πελαγόνιος en griegu antiguu (segunda metá del s. IV.º d. de Cristu) foi un influyente escritor llatín sobre medicina veterinariasobremanera sobre caballos y especies equines.
Biografía
La estructura de la so obra yera epistolar: cartes empobinaes a persones variaes. L'ésitu d'estes cartes indució-y a recoyeles nun llibru que dedicó a Arcigio, consular de Toscana y Aveséu dende l'añu 366. A pesar d'usar la so propia esperiencia, nun refalgó emplegar escritos veterinarios d'autores griegos (Apsirto, Eumelo) y llatinos (Cornelio Celso, Columela). Los sos métodos de sanamientu son inspiraos dacuando pola más ciega superstición, y otres pol meyor sentíu común. D'esta obra sirvió'l compilador de los Hippiatrica que traduz mal al griegu'l testu y con llagunes.
Subsiste entá nos nuesos díes dalgunos de los sos testos en llatín orixinal o bien traducíos al griegu antiguu na obra mentada. Los sos trabayos fueron utilizaos por Vegecio. Esiste una edición de los sos testos por Klaus-Dietrich Fischer, Pelagonii Ars veterinaria. Teubner: Leipzig 1980.
Lachelle
Lachelle ye una comuña francesa del departamentu d'Oise, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Menton
Menton ye una ciudá francesa. Ta asitiada na rexón de Provence-Alpes-Côte d'Azur, departamentu de Alpes-Maritimes. Tien 28.231 habitantes.
Castiellu (Seloriu)
Situación
Allúgase a 8 km de Villaviciosa (la capital del conceyu) y a 54 km d'Uviéu. Ta asistiáu a un altor de 140 m.
Población
Tien una población de 21 habitantes (INE 2016) de los cuales 12 son muyeres y 9 son homes.
Pedro Ximénez de Préxamo
Pedro Ximénez de Préxamo, en pronunciación moderna "Pedro Jiménez de Préjamo", (Logroño ¿? - 1495, Corea), obispu, teólogu y escritor español del prerrenacimientu.
Biografía
Rafael de Floranes tener por natural de Logroño. Estudió en Salamanca y foi l'únicu discípulu conocíu que tuviera Alonso de Madrigal, más conocíu como el Turráu. Foi colexal (profesor) de Teoloxía del Colexu Mayor de San Bartolomé xunto con Pedro de Osma, y depués canónigu y provisor de Segovia. Asistió al concilio d'Alcalá de Henares onde se condergaron nueve tesis del De confessione del so antiguu compañeru Pedro de Osma. En 1484, como canónigu de Toledo, llogró'l deanazgo o cargu de canónigu maxistral de la catedral primada; foi nomáu xunto con frai Hernando de Talavera Comisariu xeneral y Colector del dineru de la Bulda de la Santa Cruzada y más palantre Sabela I imponer como obispu al escoyíu para Badayoz escribiendo una carta al cabildru (1486-1489); ellí amosóse como un gran y entusiasta proteutor de la imprenta, pa la que fizo dellos encargos qu'anden ente los primeres incunables españoles. Tuvo na conquista de Málaga (1487) colos Reis Católicos, y bendixo la mezquita. Terminó los sos díes como obispu de Corea (1489-1495). Nesta última ciudá decidió baltar l'antigua catedral románica y llevantar otra de góticu platerescu en 1498, la Catedral de Santa María de l'Asunción, anque según Antonio Ponz yá finara en 1495.
Obres
Escribió contra los errores de Pedro de Osma un tratáu "n'estilu inelegante y bárbaru" según pallabres del padre Juan de Mariana, pero con inxeniu agudu y escolásticu, de títulu ''Confutatorium errorum contra claves Ecclesiae nuper editorum explicit feliciter. Fuit autem confectum anno Domini M.CCCC.LXXVIII. Per reverendum magistrum Petrum Ximenes de Préxamo, tunc canonicum toletanum...''. Toledo: Juan Vazquez, 1486. Más conocíu foi'l so Lluceru de la vida christiana, (Salamanca, 1493; Burgos, 1495), traducíu al catalán (Barcelona, 1496). Esta obra catequística mandar faer los Reis Católicos p'adoctrinar a recoyíos, allumaos y conversos del xudaísmu con cuenta d'evitar apostasíes. El padre Méndez creyó que Préxamo foi'l Pedro Ximénez que compunxo un poema sobre la Resurrección de Cristu incluyíu nel raru Cancioneru de Zaragoza, 1492, tituláu Coples de vita Christi, etc. Amenorgó a compendiu en dos volúmenes los comentarios del so maestru'l Turráu sobre San Mateo, obra que foi impresa col títulu de Floretum (Sevilla, por Paulo de Colonia y Juan Pegnizer de Nuremberga, 1491). Lucio Marineo Sículo llamar "praestantissimus theologus et vita sanctissimus". Finó en 1495 y ta soterráu en Corea, onde Antonio Ponz almiró la estatua genuflexa, obra de Copín, asitiada nel so sepulcru.
Charo Fuentes
Charo Fuentes Caballero ye una escritora, poeta y xestora cultural navarra.
Trayeutoria
Llicenciada en Filosofía y Lletres pola Universidá de Navarra, trabayó como organizadora d'eventos culturales en Pamplona, Madrid, Barcelona. Foi, tamién, miembru de Xuráu en distintos Certámenes poéticos y participa en recitales, charres y talleres de poesía nel Atenéu de Navarra, Asociación Bilaketa de Aoiz, IPES, Casa de Cultura de Cascante, Centru Avenida de Cascante. Centru Cultural Castel Ruiz de Tudela, Esposición de "Imaxe y Pallabra" con Pepe Alfaro, Victoriano Bordonaba, Victor Arribas, Manuel Martínez Fernández de Bobadilla, Ángel Urrutia y Alejandro Ros.
Entamó la esposición "Imaxe y Pallabra", que recoyía la obra de siete poetes navarros, xunto a les litografíes que Manuel Clemente Ochoa realizó pa los poemes. (Madrid y Barcelona).
Ye vocal de l'Asociación Cultural d'Amigos de Cascante Vicus y socia y collaboradora de l'Asociación de muyeres "Candela" na organización d'alcuentros de muyeres del Valle del Queiles, ente otros actos (charres monográfiques, testos poéticos o históricos). Tamién en Cascante, dirixó, creó'l guión y actuó na obra de teatru "Miguel Hernández, poeta español", obra escrita por encargu del Conceyu de Cascante nel centenariu del poeta que se representó na Casa de Cultura y nel Centru Cultural Avenida.
Escribió nes revistes lliteraries Ríu Arga, Traslapuente, Pregón (Navarra), Alisma (California), Cuadiernos de Poesía Nueva (Madrid), Zurgay (San Sebastián) y nos periódicos Diario de Navarra y Navarra güei.
Citada n'antoloxíes como Ríu Arga, Estudiu y Antoloxía d'una Revista Lliteraria Navarra; Antoloxía de Poesía Nueva; Antoloxía de Teresa de Jesús; Antoloxía Poética Vasca; Emakume Olerkariak, Poetes Vasques; Poetes Navarros del sieglu XX; Pamplona Cantada y Contada; Antoloxía del Vinu; Escritores Navarros Actuales. Participó nel ensayu: La Muyer na Lliteratura de Plutarco Marsá.
Obres
Poesía
Ensayu
Inédites Poesía
Ensayu Teatru
Maria Verônica Leite Pereira
Maria Verônica Leite Pereira Moura ye una botánica, curadora y profesora brasilana.
En 1983, llogró una llicenciatura en Historia natural, pola Universidá Federal Rural de Rio de Janeiro; pa llograr la maestría en Bioloxía Vexetal pola Universidá Federal de Rio de Janeiro, defendió la tesis Taxonomia y Morfologia das espécies do gênero Siparuna Aublet ocorrentes no Estado do Rio de Janeiro, en 1991; y, el doctoráu pola Universidá de São Paulo, en 2001, defendiendo la tesis: Revisão taxonômica do gênero Alseis Schott (Rubiaceae).
Lacroix-Saint-Ouen
Lacroix-Saint-Ouen ye una comuña francesa del departamentu d'Oise, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Espina
Espina ye una aldea de la parroquia de Seloriu nel conceyu asturianu de Villaviciosa.
Situación
Allúgase a 6 km de Villaviciosa (la capital del conceyu) y a 51 km d'Uviéu. Ta asistiáu a un altor de 31 m.
Población
Tien una población de 23 habitantes (INE 2016) de los cuales 9 son muyeres y 14 son homes.
Güesu
thumb|Grupu de güesos humanos antiguos. El güesu ye un órganu firme, duru y resistente que forma parte del endoesqueleto de los vertebraos. Ta compuestu por texíos duros y blandios. El principal texíu duro ye'l texíu óseo, un tipu especializáu de texíu conectivo constituyíu por célules (osteocitos) y componentes estracelulares calcificados. Los güesos tienen una cubierta superficial de texíu conectivo fibrosu llamáu periostiu y nes sos superficies articulares tán cubiertos por texíu conectivo cartilaxinosu. Los componentes blandos inclúin a los texíos conectivos mieloide texíu hematopoyético y adiposu (grasa) el migollu oseu. El güesu tamién cunta con vasos y nervios que, respeutivamente irrigan y inervan la so estructura.
Los güesos tienen formes bien variaes y cumplen delles funciones. Con una estructura interna complexa pero bien funcional que determina la so morfoloxía, los güesos son llixeros anque bien resistentes y duros.
El conxuntu total y entamao de les pieces ósees (güesos) conforma'l cadarma o sistema esqueléticu. Cada pieza cumple una función en particular y de conxuntu en rellación coles pieces próximes a les que ta articulada.
Los güesos nel ser humanu son órganos tan vitales como los músculos o'l celebru, con una amplia capacidá de rexeneración y reconstitución. Sicasí, vulgarmente tiense una visión del güesu como una estructura inerte, yá que lo que xeneralmente queda a la vista son les pieces ósees —seques y llibres de materia orgánico— de les cadarmes tres la descomposición de los cadabres.
Composición
thumb|Güesos del [[cadarma humana.]] La constitución xeneral del güesu ye la del texíu óseo. Magar non tolos güesos son iguales en tamañu y consistencia, en permediu, el so composición química ye d'un 25% d'agua, 45% de minerales como fosfatu y carbonatu de calciu, y 30% de materia orgánico, principalmente coláxenu y otres proteínes. Asina, los componentes inorgánicos algamen aproximao 2/3 (65%) del pesu oseu (y tan solo un 35% ye orgánicu).
Los minerales de los güesos nun son componentes inertes nin permanecen fixos sinón que son constantemente intercambiaos y reemplazaos xunto colos componentes orgánicos nun procesu que se conoz como remodelación ósea.
La so formación ta regulada poles hormones y los alimentos inxeríos, qu'apurren vitamines de vital importancia pal so correutu funcionamientu.
Sicasí, non toles partes del cuerpu tienen esti tipu de texíu. thumb|260px|Detalles de la seición tresversal d'un güesu llargu Ye un texíu bien consistente, resistente a los golpes y primas pero tamién elásticu, protexe órganos vitales como'l corazón, pulmones, celebru, etc., coles mesmes dexa'l movimientu en partes del cuerpu pa la realización de trabayu o actividaes estableciendo'l desplazamientu de la persona. Forma'l aparatu llocomotor aniciando la estructura ósea o cadarma.es tamién un depósitu d'almacenamientu de calciu y fósforu del cuerpu.
Los güesos componer d'un texíu vivo llamáu texíu conectivo.
Güesos planos
El so principal carauterística ye que son más anchos y llongures que gruesos, la so función ye la de protexer texíos blandos ya insertamientu de grandes mases musculares. Exemplos: escápula o omóplatu, güesos del craniu y coxal.
Güesos irregulares
Nun presenten forma o división predominante pa la so agrupación, son impares y alcuéntrense na llinia media, les sos funciones son variables anque la de mayor importancia ye la proteición del sistema nerviosu central. Exemplos: vértebres, occipital, falanxe distal.
Güesos sesamoides
Desenvuélvense dientro de tendones, onde amonten la ventaya mecánica pal músculu (como na rótula) al traviés d'una articulación.
Tipos de texíu óseo
thumb|Micrografía de güesu esponxosu Los güesos tienen zones con distinta densidá de texíu óseo que s'estremen macroscópicamente y microscópicamente n'árees de güesu compactu y árees de güesu esponxosu, nun esisten llendes perfectamente marcaes ente los dos árees esistiendo ente ellos una pequeña zona de transición.
Güesu esponxosu (reticuláu, trabecular)
El güesu esponxosu o trabecular nun contién osteonas, sinón que les llámines intersticiales tán de forma irregular formando unes plaques llamaes trabéculas. Estes plaques formen una estructura esponxosa dexando buecos llenos del migollu oseu colorada. Dientro de les trabéculas tán los osteocitos, los vasos sanguíneos enfusen direutamente nel güesu esponxosu y dexen l'intercambiu de nutrientes colos osteocitos. El güesu esponxosu ye constituyente de les epifisis de los güesos llargos y del interior d'otros güesos.
Texíu óseo
Sustanza fundamental. Compón 10% de la matriz orgánica, tien una concentración menor de glucosaminoglucanos (GAG), que'l cartílagu (acedu hialurónico, condroitín sulfatu, queratán sulfatu), ye una matriz acidofila (en parte debíu al coláxenu). Tien proteínes esclusives del güesu como la osteocalcina xunida a la hidroxipatita. La osteopontina tamién xunida a la hidroxipatita ye similar a la fibronectina.
Coláxenu. Ye'l 90% de la matriz orgánica, de tipu 1, tien munchos enllaces intermoleculares, insoluble en disolvente y mayor hidroxilación de les lisinas.
Sustanza inórganica. Fosfatu cálcicu presente en forma de cristales de hidroxiapatita qu'apaecen a intervalos regulaos de 60 nm a 70 nm a lo llargo de les fibres. Tamién tien citrato, bicarbonatu, fluoruro, magnesiu y ion sodiu. El güesu amás tien afinidá por sustances radioactives que destrúin los sos componentes.
Formación del texíu óseo
El güesu formar por sustitución d'un texíu conectivo presistente (el cartílagu). Dos tipos de osificación: intramembranosa (o direuta) y endocondral (o indireuta).
Osificación intramembranosa (o direuta). Tien llugar direutamente nel texíu conectivo. Por esti procesu fórmense los güesos planos de la bóveda del craniu: güesu fronteru, güesu occipital, güesu parietal y güesu temporal. El mensénquima entestar en conxuntivu vascularizado nel cuál les célules tán xuníes por llargos allongamientos y nos espacios intercelulares deposítense fexes de coláxenu empobinaos al azar que queden incluyíos na matriz (xel pocu mestu). La primer señal de formación ósea ye l'apaición de bandes de matriz eosinófila más trupes que se depositen equidistantemente de los vasos sanguíneos que formen la rede. Les célules engrándense y axúntense sobre les trabéculas, adquieren forma cuboidea o cilíndrica y permanecen xuníes por allongamientos curtios, fáense más basófilas tresformándose en osteoblastos que depositen matriz osteoide non calcificada. Les trabéculas fáense más grueses, se secreta coláxenu que forma fibres empobinaes al azar formando güesu reticular (coláxenu ). Deposítense sales de calciu sobre la matriz estracelular (calcificación). Debíu al engrosamiento trabecular los osteoblastos queden atrapaos en llagunes y conviértense en osteocitos que se conecten colos osteoblastos de la superficie per mediu de los canalículos. El númberu de osteoblastos caltener pola diferenciación de célules primitives del texíu conxuntivo laxo. Nes árees d'esponxosa que tien de convertise en güesu compactu les trabéculas siguen engrosándose hasta que sumen los espacios qu'arrodien los vasos sanguíneos. Les fibres de coláxenu vuélvense más ordenaes y lleguen a paecese al güesu llaminar pero nun lu son. Onde persiste l'esponxosu termina'l engrosamiento trabecular y el texíu vascular interpuestos tresformar en texíu hematopoyético. El texíu conxuntivo tresformar nel periostiu. Los osteoblastos superficiales tresformar en célules d'aspeutu fibroblástico que persisten como elementos osteoprogenitores en reposu allugaos nel endostio o'l periostiu pudiéndose tresformar de vuelta en osteoblastos si son provocaos por esi motivu.
Osificación endocondral (o indireuta). La sustitución de cartílagu per güesu denominar osificación endocondral. Anque la mayoría de los güesos del cuerpu formar d'esta manera, el procesu puede apreciase meyor nos güesos más llargos, lo que se lleva a cabu de la manera siguiente:
Alteraciones de los güesos
El sistema esqueléticu ta espuestu a patoloxíes de naturaleza circulatoria, inflamatoria, neoplásica, metabólica y conxénita, tal como los otros órganos del cuerpu. Anque nun esiste un sistema estandarizado de clasificación, los trestornos de los güesos son numberosos y variaos.
Deformaciones
Les malformaciones conxénites de los güesos nun son bien frecuentes, y polo xeneral inclúin l'ausencia de dalgún güesu tal como una falanxe— o la formación de güesos adicionales como una costiella. Otres deformaciones inclúin el sindactilismo, que ye la fusión de dos deos axacentes; o'l aracnodactilismo, na qu'apaecen deos cola apariencia d'una araña, acomuñáu col síndrome de Marfan. L'acondroplasia ye'l trestornu de la crecedera ósea más frecuente y la principal causa de nanismu.
Quebres
thumb|200px|Quebra de cadril en paciente de 17 años posterior a cayida sobre una escalera. Una de les afecciones ósees más comunes ye quebrar. Estes resuélvense por procesos naturales, tres l'alliniación ya inmovilización de los güesos afeutaos. Nel procesu de cura, los vasos sanguíneos estropiaos desenvuelven una especie de hematoma oseu que va sirvir como adesivu y darréu va dise formando un texíu fibroso o conxuntivu compuestu por célules llamaes osteoblastos, que van crear un durez ósea que va xunir les partes separaes. Sicasí, la falta de tratamientu o inmovilización puede causar una crecedera anormal. Los métodos p'acelerar la recuperación d'un güesu inclúin la estimulación llétrica, ultrasoníu, ensiertos óseos vos y sustitutos orgánicos con compuestos cálcicos, tales como güesos de cadabres, coral y cerámiques biodegradables.
Osteogénesis imperfecta
La osteogénesis imperfecta ye más conocida como la enfermedá de los güesos de cristal. Ye una enfermedá conxénita que se caracteriza porque los güesos de les persones que la carecen pártense bien fácilmente, con frecuencia tres un traumatismu o dacuando ensin causa aparente.
Esta enfermedá ye causada pola falta o insuficiencia del coláxenu, por causa d'un problema xenéticu.
Osteoporosis
La osteoporosis ye'l términu xeneral pa definir la porosidá de la cadarma causada por un amenorgamientu de la densidá ósea. Nesta enfermedá amuésase l'amenorgamientu de la resistencia del güesu, por cuenta de una alteración na remodelación ósea, por ello hai un descensu de la masa óseo, amás de presentase conductos amplios de reabsorción; en cuantes que la concentración de calciu na matriz ye normal.
La osteoporosis secundaria ye la más frecuente y suel apaecer asociada cola tercer edá y la menopausia. En homeostasis la unión del estróxenu colos osteoblastos al traviés de receptores específicos, aguiya a los osteoblastos pa producir y secretar matriz ósea. Col decremento de la secreción d'estróxenu pola menopausia, l'actividá osteoclástica (reabsorción) vuélvese mayor que la osteoblástica (formación de texíu óseo nuevu), teniendo de resultes l'amenorgamientu de la masa óseo, volviendo fráxil al güesu, por incapacidá pal soporte de les fuercies de tensión.
Sicasí, hai un númberu considerable de causes secundaries d'osteoporosis a cualquier edá que nun suelen ser reconocíes nin valoraes, pero que pueden identificase si someter al paciente a una evaluación apropiada. Ente elles destaquen el defectu de calciu y vitamina D, l'actividá física amenorgada, la enfermedá celiaca y la sensibilidá al gluten non celiaca non diagnosticaes nin trataes, la diabetes mellitus, la insuficiencia renal, l'acidosis tubular renal y los tratamientos con corticoides de llarga duración. Nes persones con enfermedá celiaca o sensibilidá al gluten non celiaca con enfermedá activa, les causes la osteoporosis nun se llinden a posibles faltes nutricionales, sinón tamién a procesos inflamatorios o autoinmunes, nos que'l consumu de gluten provoca'l desenvolvimientu d'autoanticuerpos qu'ataquen a los güesos.
Dolor oseu
Una serie d'enfermedaes puede causar dolor de güesos, ente les que destaquen les siguientes:
Usos práuticos del güesu
thumb|Güesu de xata utilizáu pa faer un crucifixu Nel paleolíticu cimeru ye cuando s'empezar a trabayar col güesu como materia primo pa fabricar diversos instrumentos o ferramientes. Nel sieglu VI, como testimoniu de la persistencia de les téuniques artístiques gales, atopamos la petrina de San Césaire, l'obispu d'Arles, la febiella que representa a los soldaos dormíos al llau de la tumba de Cristu ta fecha de güesu. Nos sieglos X y XI, trabayar yá'l marfil en pieces d'arte como por casu en escultura como la célebre Hodigitria (pieza que s'atopa nel Metropolitan Museum de Nueva York) que ye una de los trés pieces de marfil bizantín; o la cubierta del llibru con relieve de marfil que s'atopa nel Victoria and Albert Museum de Londres. Na actualidá, entá s'atopen artesanos que trabayen el güesu como materia primo en diverses artes, por casu los lutiers utilicen el güesu pa les clavíes de distintos preseos de cuerda, etc.
Eduardo Santos
Eduardo Santos Montejo foi un abogáu, políticu y periodista colombianu, miembru y Presidente de l'Academia Colombiana d'Historia (1945-6; 1959-1962), y miembru del Partíu Lliberal y Presidente de la República de Colombia ente 1938 y 1942. Egresado na facultá de xurisprudencia de la Universidá del Rosario. Fíu del santandereano Francisco Santos Galvis y la boyacense Leopoldina Montejo Cameru, yera sobrín nietu de la heroína Santandereana María Antonia Santos Plata, prócer de la Independencia de Colombia. Casáu con Lorenza Villegas Restrepo, con quien solo tuvo una fía (Clara) que finó siendo neña. Ye tíu-güelu del ex presidente Juan Manuel Santos.
thumb|Imaxe d'Eduardo Santos, futuru presidente de Colombia y de Lorenza Villegas de Santos, publicada un día antes de contraer matrimoniu. Publicáu en Revista'l gráficu ilustraciones, historia, información, lliteratura y variedaes. Nro. 381; 24 de payares de 1917.
Oficiu: política y periodística
Magar la temprana muerte del suicidiu del so padre Francisco Santos Galvis en 1900, empezó los sos estudios en Derechu na Universidá del Rosario de Bogotá y llogró'l títulu en Derechu y Ciencies Polítiques na Universidá Nacional de Colombia en 1908. Darréu, viaxó a París a completar la so formación, estudiando Lliteratura y Socioloxía. Tres el so regresu en 1910, empecipiar nel periodismu baxu tutelar de Tomás Rueda Vargas y darréu nel diariu El Tiempo, fundáu en 1911 pol so cuñáu Alfonso Villegas Restrepo, y adquiríu por Santos en 1913. Foi direutor de El Tiempu por 25 años y dende les sos columnes, defendió l'ideariu lliberal y favoreció les sos aspiraciones polítiques.
A pesar de la so militancia lliberal, participó na formación de la Unión Republicana, liderada por Carlos Eugenio Restrepo, quien al llegar a la presidencia (1910-1914) nomó a Santos en dellos cargos entemedios del ministeriu de Rellaciones Esteriores. Tres la disolución del republicanismu, tornó al partíu lliberal (1921), y por cuenta del so prestíu como periodista, foi designáu direutor de la campaña presidencial d'Enrique Olaya Herrera, pa les eleiciones de 1930. Tres el trunfu, Olaya encargó-y el ministeriu de Rellaciones Esteriores. Tamién nesti cuatrieniu (1930-1934) ocupó un escañu na Cámara de Representantes y nel Senáu y foi gobernador de Santander. Darréu, mientres el gobiernu d'Alfonso López Pumarejo (1934-1938) fíxose cargu de la delegación colombiana na Sociedá de Naciones.
Presidencia
thumb|Presidente Santos xunto a Laureano Gómez nel Capitoliu sol Mural de Bolívar & Santander Pa les eleiciones de 1938, les facciones moderada (a la que pertenecía) y progresista del partíu lliberal alcordaren la candidatura del ex-presidente Olaya, pero tres la so muerte en Roma (1937), por cuenta de una enfermedá, el lliberalismu tuvo de definir ente la candidatura de Santos y la progresista de Darío Echandía, quien se retiró reconociendo les mayoríes santistas. Nes referíes eleiciones, Santos foi escoyíu presidente ensin contendor conservador, una y bones esti partíu abstener de votar.
Mientres el so mandatu, caltuvo al país nuna posición neutral mientres la Segunda Guerra Mundial, anque amosó la so perceguera escontra les potencies del Exa y en 1943 el congresu declara la guerra a la Exa. Asina mesmu, el so gobiernu foi llamáu "la Gran Posa", en contraposición a la Revolución en Marcha, fola reformista de l'anterior alministración.
Fechos destacaos del gobiernu d'Eduardo Santos:
Pa les eleiciones de 1942, el presidente Santos trató d'evitar el regresu de López Pumarejo al poder, poniéndo-y nel camín al so copartidario Carlos Arango Vélez, quien llogró respaldu eleutoral tantu d'una fracción lliberal como de los conservadores, resultando derrotáu.
Fechos tres el so gobiernu
Depués del so mandatu, el ex-presidente Santos consolidóse como'l líder de la facción moderada y centrista del so partíu, y promovió el nome de Gabriel Turbay pa les eleiciones de 1946, pero nestes eleiciones el lliberalismu perdió'l poder frente al conservador Mariano Ospina Pérez, por cuenta de la división ente Turbay y Gaitán. Esti postreru arrampuñó-y la xefatura del partíu a Santos un añu dempués.
Nos sos últimos años, Eduardo Santos dedicar al periodismu, la historia y a la defensa del Frente Nacional, qu'él mesmu ayudó a fundar.
Dapsa trimaculata
Dapsa trimaculata ye una especie de coleópteru de la familia Endomychidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase n'Europa.
Lafraye
Lafraye ye una comuña francesa del departamentu d'Oise, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Idioma rusu
El rusu (русский язык /'ʀu skʲi jɪ 'zɨk/), ye un idioma indoeuropéu de la rama eslava, ya idioma oficial en Rusia, Bielorrusia, Kirguistán y Kazakstán. Amás, ye unu de los 6 idiomes oficiales de la ONX. Ye'l 7ᵘ idioma más faláu del mundu.
Lafraye
Tien una población de y una superficie de  km².
Idioma rusu
Forma parte col bielorrusu y ucraín del grupu de llingües eslaves orientales.
El vocabulariu básicu, la morfoloxía y l'estilu lliterariu tán influyíos pol eslavu eclesiásticu, idioma eslavu meridional usáu pola Ilesia Ortodoxa rusa. Por eso, abondu vocabulariu lliterariu ye más asemeyáu al búlgaru que al ucraín.
Emplega l'alfabetu cirílicu.
Distribución xeográfica
Rusia: hasta 1917 foi l'únicu idioma oficial del Imperiu rusu. Mientres la dómina soviética, magar que se ficieron oficiales les distintes llingües de les repúbliques, el rusu foi la llingua de rellación, polo que ye conocío y tien falantes en tolos países que pertenecieron a la Xunión Soviética.
Tien comunidaes importantes n'Israel (unos 750.000 inmigrantes xudíos), y cientos de miles n'América del Norte.
Población falante de rusu:
Historia
Nel cuadru siguiente resúmese la historia del rusu y de les otres llingües eslaves orientales.
Tephrodornis pondicerianus
thumb|right|Cenicientu mozu, [[Punjab, India.]] '''Tephrodornis pondicerianus ye una especie d'ave na familia Tephrodornithidae, qu'habita n'Asia. D'antiguo foi allugáu nes families Campephagidae y Prionopidae. Ye una ave pequeña de color marrón ceniza con una tonalidá escura na mocada y una ceya ancha blanca. Habita n'Asia principalmente en zones de monte pocu mestu y zones arbustives. La forma qu'habita en Sri Lanka yera considerada una subespecie pero na actualidá considerar una especie separada Tephrodornis affinis.
Descripción
El cenicientu mozu ye d'un tonu ceniza-marrón, tien una cabeza grande con un fuerte picu en forma de gabitu. Tienen una ancha agamba color crema sobre un llurdiu escuru na mocada y les plumes esternes de la cola son blanques contrastanado cola cola que ye negra. La especie de Sri Lanka ye similar anque les sos zones inferiores son más escures, y la mocada escura ye bordiáu na so zona inferior por una franxa a manera de mostacho y la so grupa ye blanca.
Comportamientu y ecoloxía
Polo xeneral reparar en pareyes, tienen un fuerte canto tipu xiblíu formáu por delles notes. La llamada común ye un weet-weet siguíu d'una serie de rabiones whi-whi-whi-whee?. Aliméntase d'inseutos y frutos del monte principalmente posándose sobre la vexetación anque dacuando baxen al suelu. Tienen el costume d'afaese les nales, alzándoles sobre la cola depués d'habese posáu nuna caña. Añeren pel branu enantes de la temporada d'agües, constrúin un nial en forma de copa nuna caña d'un árbol. El nial construyir con fibres y corteza sosteníes por teles d'arañes y recubiertos de trocitos de corteza y liquen. El so interior alcuéntrase recubiertu por fibres vexetales sedoses. La puesta polo xeneral compónse de tres güevos. Dambos miembros de la pareya guaren. Namái la fema alimenta los mozos con inseutos y frutos. En dellos años lleguen a criar dos camaes.
María Mandeli
María Mandeli, conocida como Krizia, foi una modista italiana.
Apasionada de moda dende la so mocedá, Krizia empezó a dase a conocer internacionalmente nos años 1970 y 1980. Ganó'l Premiu de criticar de la moda nel Palaciu Pitti de Florencia, el Premiu Tiberio d'Oru de la moda que concede la ciudá de Capri y en 1986 recibió'l títulu de Comendador de la Orde al Méritu de la República Italiana. Casóse con Aldo Pinto.
La Fuentona
La Fuentona ye una casería de la parroquia de Seloriu nel conceyu asturianu de Villaviciosa.
Situación
Allúgase a 11 km de Villaviciosa (la capital del conceyu) y a 57 km d'Uviéu. Ta asistiáu a un altor de 4 m.
Población
Tien una población de 5 habitantes (INE 2016) de los cuales 2 son muyeres y 3 son homes.
María Maluenda
María Adela Maluenda Campos foi una actriz y política chilena. Foi militante del Partíu Comunista de Chile y del Partíu pola Democracia. Ente 1965 y 1969 y ente 1990 y 1994 foi diputada de la República.
Foi una activa defensora de los derechos humanos mientres la dictadura militar chilena, especialmente tres la muerte del so fíu, el sociólogu José Manuel Parada Maluenda nel Casu Degollados.
Biografía
Fía de Juan Agustín Maluenda Vidaurre y María Campos Gutiérrez, fizo los sos estudios primariu y secundariu nel Llicéu N° 4 de Recoleta. Estudió na Universidá de Chile, au cursó un añu la carrera de derechu y otru la de pedagoxía en castellán. Darréu dedicóse a l'actuación, que deprendió de forma autodidacta.
En 1941, Maluenda formó parte del grupu que fundó'l Teatru Esperimental de la Universidá de Chile. La primer función del teatru foi La guardia cuidadosa, protagonizada pola actriz. Tres años más tarde, foi protagonista de la película Hollywood ye asina, dirixida por Jorge Délano, una de les primeres cintes sonores filmaes en Chile. Desempeñóse amás nel radioteatru y trabayó na BBC.
En 1946, casóse col actor Roberto Parada, col que tuvo dos fíos, José Manuel y María Soledad. Maluenda xunióse al Partíu Comunista en 1958. Foi diputada mientres el periodu 1965-1969, electa pola Séptima Agrupación Departamental «Santiago», Primer Distritu, representando a aquel partíu. Mientres el gobiernu de Salvador Allende foi embaxadora de Chile en Vietnam ente 1972 y 1973.
El 29 de marzu de 1985, el so fíu José Manuel, quien trabayaba na Vicaría de la Solidaridá, foi secuestráu y asesináu. El so cuerpu apaeció a otru día al pie de los d'otros dos profesionales. El fechu foi conocíu como «Casu Degollados» y, tres les investigaciones feches, súpose que los crimes foran perpetraos por axentes de la Direición de Comunicaciones de Carabineros (DICOMCAR).
Mientres la segunda metá de la década de 1980, Maluenda participó nel Movimientu por Eleiciones Llibres, que buscaba terminar col Réxime Militar al traviés de la inscripción nos rexistros eleutorales y el plebiscitu. L'actriz criticó'l rol de grupos estremistes, como'l Frente Patrióticu Manuel Rodríguez, y deslligóse del Partíu Comunista por diferencies de fondu. En 1987, Maluenda participó na fundación del Partíu pola Democracia.
Nun foi a la reeleición pal siguiente periodu.
María Maluenda finó en Santiago'l 29 d'agostu de 2011. Los sos restos foron velaos nel salón d'honor de la sede de Santiago de la Cámara de Diputaos y el so funeral realizó'l 30 d'agostu nel campusantu Parque de l'Alcordanza.
Orde de la calavera
La orde de la calavera ye una orde creada primeramente pa dames y caballeros y, a partir del so reestablecimientu en 1709, puramente femenina.