cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Campu d'ilesia de Samartín de Salas
Campu d'Ilesia
La fonda amestanza ente estos dos elementos, faise evidente na esistencia n'Asturies de doscientos quince grupos constituyíos per un edificiu relixosu ya un texu. D'ente toos estos, y poles sos especiales carauterístiques, el Principáu d'Asturies, declaró a dolce d'ellos, ente los que s'atopa'l Campu d'Ilesia de Samartín de Salas, como Bien d'Interés Cultural, cola categoría de Sitiu Históricu, por Decretu 61/2017, de 20 de setiembre.
Ilesia
La primer anuncia escrita sobro la ilesia fechase en 896 y correspuende a la donación fecha por Gonzalo, arcedianu de la ilesia d'Uviéu y fíu d'Alfonso III, de delles propiedaes a la mitra uvieína, ente elles: “in territoriu Corneliana unam [ecclesiam] que dicitur sancti martini”. Darréu, en 1006, la reina Velasquita, esposa de Bermudo II de Llión, torna a donar a esta sede episcopal “in sales etiam damus monasterium sancti martini”, daquella convertíu nun monesteriu. Tiempu dempués, en 1020, l'abá d'esti cenobiu, Alfonso, dónalu a los llaicos García Alvarizi y Adosinda Obequiza: “monastrium quos vocitant Sancti Martini”.
Sicasí esta documentación paez vese afitada, pola arqueoloxía yá qu'axeitaes nos murios de la ilesia caltiénense delles llábanes conmemoratives ya inscripciones que precisen la cronoloxía d'estos protocolos y dexen reconstruyir los primeros tiempos d'esta ilesia.
La figura de “Adefonso” que refieren estes epigrafíes resulta clave p'atalantar la historia de la ilesia de Samartín, anque nun esiste alcuerdu ente los autores sobro la so identificación. Ciriaco Miguel Vigil y Fermín Canella pensaben que podría tratase d'Alfonso IV el Monxu, qu'abdicó en favor del so hermanu Ramiro II en 930, profesó como monxu, pa dempués tentar de recuperar el tronu. Otros autores, como Francisco Diego Santos, consideren que ye más probable que se trate d'Alfonso Froilaz, fíu de Fruela II, como paecería tar indicando l'aspeutu rexu de delles fórmules nel testu les llábanes prerromániques, asemeyaes a les de la ilesia d'El Valle (Carreño), construyida por Alfonso Froilaz, quien nes epigrafíes tamién consta como “Adefonsus Confessus”.
miniaturadeimagen|Ilesia. Fachades oeste y sur La ilesia prerrománica de Samartín foi reconstruyida dafechu nel sieglu XV, y parcialmente camudada nes centuries siguientes, nes que caltuviéronse ventiún pieces del antiguu templu, axeitaes nos murios esteriores de mou aleatoriu, con un fin decorativu. Les qu'entá finquen nel so situ orixinal son trés llábanes conmemoratives, trés plaques con cruz llatina, una ventana bífora y dos trífores, dos dinteles tríforos ya un fragmentu de frisu. En 1980, el Ministeriu de Cultura entamó una perimportante igua de la ilesia, na que retiráronse les pieces prerromániques axeitaes nos murios p'abellugales de los axentes meteorolóxicos. Mas estos trabayos entamáronse ensin denguna supervisión téunica, provocando'l refugu d'espertos y autoridaes llocales, que llograron paralizar les obres. Les pieces asina estrayíes tuvieron allugaes nel coru de la Colexata de Salas hasta 2007, añu nel que foron treslladaes al Muséu prerrománicu de Samartín de Salas, asitiáu na torre del Castiellu de Valdés Salas, onde güei amósense al públicu. Pa sustituyir les pieces orixinales, asitiáronse na ilesia de Samartín, copies de piedra caliar ablancazada, que son les qu'agora pueden vese nos murios esteriores de la ilesia.
Na actualidá, la ilesia presenta una planta rectangular de nave única y testeru reutu, reforzáu pol esterior con cuatro contrafuertes. Les carauterístiques tipolóxiques de la cabecera daten la so construcción nel sieglu XV, ente que'l restu l'edificiu ufierta una cronoloxía más moderna, ente los sieglos XVI y XVIII. Ye bien probable qu'al empiezu d'esti últimu sieglu llevantárase la sacristía venceyada a la cabecera. Los llibros parroquiales de 1727 faen referencia a obres na zona de “l'altar” feches polos vecinos en sestaferia, en siendo posible qu'esta intervención incluyera la construcción d'una sacristía. Amás, el retablu mayor, tamién fabricáu en 1727, adáptase al güecu la puerta pa entrar na sacristía, lo qu'indica que nesi momentu ésta yá esistía. En 1698 edificóse un cabildru na ilesia, güei sumíu, y al pie la nave llevantóse una tribuna nel sieglu XVIII, de la qu'entá caltiénense dalgunes ménsules de sofitu con restos de policromía collorada.
Nel imafronte alcuéntrase la portada principal d'estilu góticu, estructurada nuna triple arquivolta bocelada ya oxival, con impostes biselaes y decoraes con boles y xambes en derrame. Corónala una espadaña trífora, rematada en frontón y decorada con pináculos. Nun dispón de campanes que, posiblemente, retiraríense una vegada la ilesia quedó fora de serviciu, Polos llibros parroquiales conócense los sos diferentes retrañíos (asina pa dar anuncia del bautizu d'un neñu debíen retrañese trés vegaes, mentanto que pal d'una neña namái fadríense sonar dos vegaes), y que nel sieglu XVIII, yera llabor del sacristán.
Yá dientro la ilesia, nel llau de la epístola ábrese un cenciellu arcosolio góticu d'arcu apuntáu, sobro'l qu'apocayá asitiáronse dos fragmentos de frisu prerrománicos decoraos con motivos biselaos. Enfrente a esti arcosolio, al otru llau de la nave, ábrese una pequeña fornica de mediu puntu, que quiciabes nel so momentu allugara la imaxe de dalgún santu.
Un cenciellu arcu triunfal de mediu puntu dixebra la nave del presbiteriu, que s'atopa dalgo más alzáu respeutu al pisu la ilesia, destacando asina la so importancia ritual. Un escelente retablu d'estilu rococó preside'l presbiteriu. Los llibros parroquiales indíquen que construyose en 1727, siendo posible que la so execución encargárase a un taller d'Uviéu, yá qu'asína paez confirmalo'l viaxe en carru que dellos vecinos de Samartín, ficieron a esta ciudá esi mesmu añu pa recoyer una talla del Cristu de la Piedá que formaría parte de dichu retablu. L'arquiteutura del retablu organízase en dos pisos, tres cais ya un áticu. El primer pisu consta d'una fornica trilobulada; el segundu ta compuestu por un nichu central de mediu puntu con dos trabielles llaterales sobro les que taríen asitiaes dos imáxenes, y l'áticu fórmalu una pequeña fornica rematada con motivos vexetales. El retablu destaca pola so decoración pintada, a base de “trompe-l'œil” de mármole, flores ya esquemes vexetales, executaos con colores viviegos, anque llamentatiblemente les imáxenes qu'afataben el retablu desapaecieron.
La situación periférica del templu al respeutive la villa, y el progresivu despoblamientu de Samartín, foi'l determín pa que la ilesia zarrárase al cultu en xunetu de 1896 y que ésti treslladárase a la más céntrica Colexata de Santa María la Mayor en Salas. El campusantu siguió n'activu, yá que cumplía colos requisitos d'hixene de la dómina, al tar asitiáu lloñe de la población y nuna zona bien airada. Les güeses estiéndense per tol campu la ilesia, algamando les muries del templu y los tueros de los sos texos. Esta carauterística, única n'Asturies, fai de la ilesia de Samartín, un requexu singular cargáu d'un aire poéticu ya emotivu. Desque zarrárase al cultu en 1896, la ilesia namái ábrese pa celebrar misa pola Fiesta de Difuntos, al tar el campusantu al so llau.
La ilesia foi declarada Monumentu Nacional d'Interés Históricu-Artísticu por Decretu del 3 de xunu de 1931.
miniaturadeimagen|Texu antiguu.
Texos
Al pie la ilesia álcense dos texos femeninos, asitiaos na entrada y pal fondu'l recintu qu'arredola la ilesia y el campusantu. El primeru tien un tueru con un perímetru de doscientos noventa centímetros y el segundu de seiscientos diez centímetros. Calcúlase que les sos edaes rondaríen los trescientos y quinientos años respeutivamente. Ye posible que'l más antiguu llantárase para conmemorar la reforma de la ilesia asocedía nel sieglu XV, mentanto que'l plantíu del más nuevu corresponderíase coles igües del sieglu XVIII.
El texu más antiguu tien una parte importante de la so ramasca seca, el so tueru tien un gran furacu, y nun ufierta un bon estáu de salú. Atalántase que les güeses apocayá abiertes al pie del texu tayaríen dalgún de los sos raigaños, y sería un de les causes del so llamentable aspeutu, asina como l'asfaltáu del campusantu, que torga a los raigaños l'accesu a l'agua y fai qu'arrecostinen con un pesu añadíu y dañible. Esti exemplar foi declaráu Monumentu Natural por Decretu 77/1995 de 27 d'abril.
D'otra manera, el texu más nuevu amuesa una copa de gran bayura ya un verde intensu que fai evidente'l so bon estáu de salú, ensin tar afeutáu por denguna de les circunstancies mentaes pal otru texu.
Referencies
Esti artículu ye una obra derivada de la disposición relativa al procesu de declaración d'un bien cultural o natural, asoleyada nel BOPA númberu 239, de 16 d'ochobre de 2017, testu que ta llibre de restricciones conocíes, en virtú del derechu d'autor de conformidá col artículu 13 del Testu Refundíu de la Llei de Propiedá Intelectual (BOE númberu 97, de 22 d'abril de 1996).
Tangry
Tangry ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
La Rinconada (Perú)
La Rinconada ye una ciudá allugada en los Andes peruanos, cerca d'una mina d'oru. Ye considerada la ciudá más alta del mundu.
Allugamientu
La Rinconada ye un centru pobláu, dientro de la xurisdicción del Distritu de Ananea, na provincia de San Antonio de Putina, Departamentu de Puno, Perú. La Rinconada ta allugada na rexón Janca, según la clasificación de Pulgar Vidal, siendo asina'l pobláu permanente más altu del mundu, según la edición de mayu de 2003 de la revista National Geographic (5100 msnm).
El so área urbana abarca gran parte del lladral occidental d'una estribación del neváu Ananea grande. Les sos coordenaes son -14.63167°N, -69.44639°W ﻿ / ﻿,
Clima
Allugada en los Andes, La Rinconada tien un clima inusual de tundra alpina. La ciudá cunta con branos húmedos ya iviernos secos y fríos a temperatures fríes mientres tol añu, con nevaes frecuentes. La temperatura medio añal de La Rinconada ye de 1,3°C y la precipitación media añal ye de 707 mm.
Población
La medría del preciu del oru nun 235% ente 2001 y 2009 provocó una fuerte crecedera na población llocal, qu'algamaba los 30.000 habitantes en 2009. Anguaño tien cerca de 50.000 habitantes.
Forma de la mesma colos poblaos de la so redoma una zona metropolitana d'alta densidá demográfica que toma a: Ritt'icucho, Yurajpampa, Lunar de oro, Ananea y al mesmu pueblu de La Rinconada.
Louis Pasteur
Louis Pasteur foi un químicu francés que los sos descubrimientos tuvieron enorme importancia en diversos campos de les ciencies naturales, sobremanera na química y microbioloxía. A él debe la téunica conocida como pasteurización. Al traviés d'esperimentos refutó definitivamente la teoría de la xeneración bonal y desenvolvió la teoría xerminal de les enfermedaes infeicioses. Polos sos trabayos ye consideráu'l pioneru de la microbioloxía moderna, empecipiando la llamada «Edá d'Oru de la Microbioloxía».
Anque la teoría microbiana foi bien revesosa nos sos entamos, anguaño ye fundamental na medicina moderna y la microbioloxía clínica y condució a innovaciones tan importantes como'l desenvolvimientu de vacunes, los antibióticos, la esterilización y la hixene como métodos efectivos de cura y prevención contra l'espardimientu de les enfermedaes infeicioses. Esta idea representa l'entamu de la medicina científica, al demostrar que la enfermedá ye'l efeutu visible (signos y síntomes) d'una causa que puede ser buscada y esaniciada por aciu un tratamientu específicu. Nel casu de les enfermedaes infeicioses, tien de buscase'l xerme causante de cada enfermedá pa topar una manera de combatilo.
La so primer contribución importante a la ciencia foi en química orgánica, col descubrimientu del dimorfismu del acedu tartárico, al reparar al microscopiu que l'ácidu racémico presentaba dos tipos de cristal, con simetría especular, contradiciendo los descubrimientos del entós químicu de primera categoría Mitscherlin. Esti descubrimientu realizar cuando cuntaba con pocu más de 20 años d'edá. Foi por tantu'l descubridor de les formes dextrógiras y levógiras qu'esviaben el planu de polarización de la lluz col mesmu ángulu pero en sentíu contrariu.
Primeros años
Louis Pasteur nació'l 27 d'avientu de 1822 en Dôle, llocalidá del Francu Condáu onde trescurrió la so infancia. Yera fíu d'un curtidor y de mozu nun foi un estudiante prometedor en ciencies naturales; ello ye que si demostraba dalguna actitú especial, yera nel área artística de la pintura. La so primer ambición foi la de ser profesor d'arte. En 1842, en siendo maestru na Escuela Real de Besançon, llogró'l so títulu de bachilleratu, con calificación mediocre» en química. El so padre mandar a la Escuela Normal Superior de París, pero ellí nun duró enforma tiempu, yá que tornó a la so tierra natal. Pero al añu siguiente retornó a París. En pasando pola École Normale Supérieure, convertir en profesor de Física nel Llicéu de Dijon, anque'l so verdaderu interés yera yá la química.
Ente los años 1847 y 1853 foi profesor de química en Dijon y depués en Estrasburgu, onde conoció a Marie Laurent, la fía del rector de la Universidá, con quien se casó en 1849. El matrimoniu tuvo cinco fíos, pero solo sobrevivieron hasta la vida adulta dos d'ellos: Jean-Baptiste y Marie-Luise. Los otros trés finaron tempranamente, afeutaos pol tifus.
Isomería óptica
thumb|right|L. Pasteur, 1857. En 1848 Pasteur resolvió'l misteriu del acedu tartárico (C4H6O6). Esta sustancia paecía esistir en dos formes d'idéntica composición química pero con propiedaes distintes, dependiendo del so orixe: l'ácidu tartárico proveniente de seres vivos (por casu, el qu'esiste nel vinu) yera capaz de polarizar la lluz, ente que'l producíu sintéticamente nun lo faía a pesar de cuntar cola mesma fórmula química.
Pasteur esaminó al microscopiu cristales diminutos de sales formaos a partir d'acedu tartárico sintetizáu nel llaboratoriu, y reparó daqué bien interesáu: había cristales de dos tipos distintos, dambos casi esautamente iguales pero con simetría especular, como les nueses manes. La composición yera la mesma, pero la forma na que los átomos acomuñábense podía tomar dos formes distintos y simétriques, mientres una forma polarizaba la lluz a la derecha, la otra la polarizaba a la izquierda.
Más interesáu entá foi que cuando esaminó cristales formaos a partir d'acedu tartárico natural, solo yeren d'unu de los dos tipos —los seres vivos producíen l'ácidu d'una manera na que solo se creaba unu d'ellos, aquel que polarizaba la lluz a la derecha—. Esti afayu valió-y al mozu químicu la concesión de la Lexón d'Honor, con solu 26 años d'edá. En 1854 foi nomáu decanu de la Facultá de Ciencies na Universidá de Lille. Solo siete años más tarde, con 33 años, convertir en direutor y alministrador d'estudios científicos na mesma École Normale Supérieure na qu'había estudiáu.
Pasteurización
left|thumb|200px|Estudiu de microbioloxía de Pasteur.
Dalgunos de los sos contemporáneos, incluyíu l'eminente químicu alemán Justus von Liebig, aportunaben en que la fermentadura yera un procesu químicu y que nun riquir la intervención de nengún organismu. Cola ayuda d'un microscopiu, Pasteur afayó que, en realidá, interveníen dos organismos —dos variedaes de lleldos— que yeren la clave del procesu. Unu producía alcohol y l'otru, acedu láctico, qu'agriaba'l vinu.
Utilizó un nuevu métodu pa esaniciar los microorganismos que pueden degradar al vieno, la cerveza o la lleche, dempués de zarrar el líquidu en cubes bien sellaes y alzando la so temperatura hasta los 44 graos centígraos mientres un tiempu curtiu. A pesar del refugu inicial de la industria ante la idea de calecer vinu, un esperimentu controláu con llotes de vinu calecíu y ensin calecer demostró la efectividá del procedimientu. Naciera asina la pasteurización, el procesu qu'anguaño garantiza la seguridá de numberosos productos alimenticios del mundu.
Xeneración bonal
thumb|150px|L. Pasteur, Facultá de Medicina de Rosario, Arxentina, obra d'[[Erminio Blotta.]] Demostró que tou procesu de fermentadura y descomposición orgánica deber a l'acción d'organismos vivos y que la crecedera de los microorganismos en caldos nutritivos nun yera por cuenta de la xeneración bonal. Pa demostralo, espunxo caldos fervíos en matraces provistos d'un filtru qu'evitaba'l pasu de partícules de polvu hasta'l caldu de cultivu, simultáneamente espunxo otros matraces qu'escarecíen d'esi filtru, pero que teníen un pescuezu bien allargáu y curvado qu'enzancaba'l pasu del aire, y pollo de les partícules de polvu, hasta'l caldu de cultivu. Al cabu d'un tiempu reparó que nada crecía nos caldos demostrando asina que los organismos vivos qu'apaecíen nos matraces ensin filtru o ensin pescuezos llargos proveníen del esterior, probablemente del polvu o en forma d'espores. D'esta manera Louis Pasteur amosó que los microorganismos nun se formaben bonalmente nel interior del caldu, refutando asina la teoría de la xeneración bonal y demostrando que tou ser vivu vien de otru ser vivu anterior (Omne vivum ex vivu). Esti principiu científicu que foi la base de la teoría xerminal de les enfermedaes y la teoría celular y significó un cambéu conceptual sobre los seres vivos y l'entamu de la microbioloxía moderna. Anunció les sos resultancies nuna gala de la Sorbona en 1864 y llogró tou un trunfu.
Teoría xerminal de les enfermedaes infeicioses
Depués de resolver el problema de la industria vinícola, Pasteur foi contactáu en 1865 pol gobiernu francés por qu'ayudara a resolver la causa d'una enfermedá de los viermes de seda del sur de Francia, que taba arruinando la producción. Pasteur, como él mesmu reconoció, nun sabía nada de viermes de seda, sicasí creía que la so inorancia significába-y una ventaya, pos-y dexaría encarar el problema ensin prexuicios. Tres los ésitos llograos, confiaba que'l métodu científicu sería la ferramienta que revelaría'l misteriu y ayudaríalu a atopar una solución.
Entamó una investigación d'ensayu y error mientres 4 años y n'estudiando meticulosamente les enfermedaes del vierme de seda pudo entender los mecanismos d'andada. Por aciu el microscopiu afayó que realmente nun teníen una enfermedá, sinón dos, provenientes de dos talos parásitos qu'infestaben a los viermes y fueyes de que s'alimentaben. El so diagnósticu foi drásticu: los viermes y fueyes infestaes teníen que ser destruyíos y reemplazaos por otros nuevos. Por aciu una rigorosa seleición pudo aisllar un grupu sanu y curió que nun s'arimara. Sicasí, non tou resultaba bien para Pasteur: sufrió una hemorraxa cerebral que la dexó casi hemipléxicu del llau esquierdu. En cuanto convaleció publicó un llibru nel que detallaba los sos ensayos y descubrimientos, conocencia qu'otros países nun tardaron n'aplicar. Yá entós la industria llocal de la seda recoyía los frutos del so apurra y llograba ganancies per primer vegada nuna década, y países como Australia ya Italia asonsañaben llargamente la so téunica de seleición.
El descubrimientu de la cura de la enfermedá de los viermes de seda aumentó la so fama y atraxo la so atención escontra'l restu d'enfermedaes contaxoses. La idea de que les enfermedaes pueden ser tresmitíes ente criatures vivientes rescamplaba nes epidemies, como'l biltu de cólera de 1854 na cai Broad, Londres, que cobró la vida de 500 persones nun escasu radiu de 200 metros. Por aciu la interrogación de los infestaos y el siguimientu epidemiolóxicu de l'andada, John Snow llogró identificar l'orixe del biltu una fonte d'agua público. Snow convenció a les autoridaes de que clausuraren el pozu y l'epidemia cesó. Sicasí, la idea d'una enfermedá contaxosa nun resultaba obvia pa la población, pos topetaba col pensamientu de la dómina. La pieza que faltaba pa dar coherencia a esta llinia de pensamientu y resolver los sos puntos débiles ya inesplicables yera afayar qué yera esautamente'l tramisor de la enfermedá.
Nestes circunstancies demostró esperimentalmente y desenvolvió la teoría xerminal de les enfermedaes infeicioses, según la cual toa enfermedá infeiciosa tien la so causa (etioloxía) nun ente vivu microscópicu con capacidá p'arrobinase ente les persones, amás de ser el causante de procesos químicos como la descomposición y la fermentadura, y la so causa nun provenía d'adientro del cuerpu por cuenta de un desequilibrio d'humores como se creía tradicionalente. La so teoría foi revesosa ya impopular: resultaba risible pensar que daqué insignificantemente pequeñu hasta lo invisible pudiera causar la muerte de seres muncho más «fuertes».
Unu de los más famosos ciruxanos que siguió los sos conseyos foi'l británicu Joseph Lister, quien desenvolvió les idees de Pasteur y les sistematizó en 1865. Lister ye consideráu güei el padre de l'antisepsia moderna, y realizó cambeos radicales na manera nel que se realizaben les operaciones: el doctores teníen de llavase les manes y utilizar guantes, la presea quirúrxica debía esterilizarse xustu enantes de ser usáu, había que llimpiar les feríes con disoluciones d'acedu carbólico (que mataba los microorganismos). Antes de Lister y Pasteur, pasar pol quirófanu yera, en munchos casos, una sentencia de cangrena y muerte. El mesmu Pasteur, en 1871 suxurió a los médicos de los hospitales militares a ferver la presea y los vendajes. Describió un fornu, llamáu «fornu Pasteur», preséu pa esterilizar instrumental quirúrxicu y material de llaboratoriu y nél tuvieron enteru sofitu.
Desenvolvimientu de la vacuna
left|thumb|200px|Bustu de Pasteur, [[Universidá Nacional de Colombia, Bogotá.]] En 1880, Pasteur atopábase realizando esperimentos con pollos pa determinar los mecanismos de tresmisión de la bacteria responsable del cólera aviar qu'acababa con munchos d'ellos. Xunto col so ayudante, Charles Chamberland, inoculaban la bacteria (Pasteurella multocida) a pollos y evaluaben el procesu de la enfermedá.
La hestoria cunta que Pasteur diba tomase unes vacaciones, y encargó a Chamberland que inoculase a un grupu de pollos con un cultivu de la bacteria, enantes de dise'l mesmu ayudante de vacaciones. Pero Chamberland escaeció faelo, y foise de vacaciones. Cuando dambos volvieron al cabu d'un mes, los pollos taben ensin infestar y el cultivu de bacteries siguía onde lo dexaron, pero bien debilitáu. Chamberland inoculó a los pollos seya comoquier y los animales nun morrieron. Desenvolvieron dellos síntomes, y una versión leve de la enfermedá, pero sobrevivieron.
Pasteur punxo esti descubrimientu en práutica casi darréu nel casu d'otres enfermedaes causaes por axentes bacterianos. En 1881, fixo una demostración dramática de la eficacia de la so vacuna contra'l carbunclu, inoculando la metá d'una reciella d'oveyes mientres inyectaba la enfermedá (Bacillus anthracis) a la otra metá. Les inoculadas cola vacuna sobrevivieron, el restu, morrió.
Nos sos estudios contra la rabia, utilizaba coneyos infestaos cola enfermedá, y cuando estos morríen ensugaba la so texíu nervioso pa debilitar l'axente patóxenu que la produz, que güei sabemos que ye un virus. En 1885 un neñu, Joseph Meister, foi mordíu por un perru rabiosu cuando la vacuna de Pasteur solo probárase con unos cuántos perros. El neñu diba morrer ensin dala dulda cuando desenvolviera la enfermedá, pero Pasteur nun yera médicu, de cuenta que si tratar con una vacuna ensin probar abondo podía acarretar un problema llegal. Sicasí, en consultando colos sos colegues, el químicu decidir a inocular la vacuna al rapazu. El tratamientu tuvo un ésitu absolutu, el neñu recuperar de les feríes y nunca desenvolvió la rabia, Pasteur nuevamente foi allabáu como héroe.
Cuadiernos de llaboratoriu
En 1964, l'últimu sobreviviente descendiente varón direutu Pasteur Vallery, apurrió los cuadiernos de llaboratoriu a la Biblioteca Nacional de Francia. Y quedaron disponibles cola muerte de Pasteur Vallery-Radot, en 1971, y práuticamente aplicables solo col catálogu 1985. Polo xeneral, son 144 cuadiernos, 42 d'ellos retayos de periódicos, apuntes de clase, etc. Los 102 cuadiernos restantes, son notes de llaboratoriu reales, y 40 documentos d'investigación añal.
Eponimia
En 1973, la Unión Astronómica Internacional alcordó homenaxar la so persona poniendo'l so apellíu al cráter Pasteur del planeta Marte.
Esisten 2020 cais «Pasteur» en Francia, siendo unu de los más propuestos como nome de cai. Mientres los movimientos de descolonización, que supunxeron el cambéu de nomes d'orixe francés de munches cais, les de Pasteur de cutiu caltuvieron munches vegaes la so denominación.
Prosodia
El términu prosodia puede referise:
Tardinghen
Tardinghen ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
North Yorkshire
North Yorkshire (Yorkshire del Norte n'asturianu) ye un condáu ente les rexones de Yorkshire y Humber n'Inglaterra, un condáu ceremonial y tamién una parte d'Inglaterra del Noreste. Foi fecha en 1974 pol Acta del Gobiernu Llocal de 1972 con una estensión de 8.654 km², siendo'l mayor condáu inglés.
Profecía de Neferti
Nel rellatu, el faraón Seneferu llama a la corte a un sabiu pa entretenelo con belles pallabres, frases bien escoyíes. El sabiu, un sacerdote llector de Bastet, llamáu Neferti, pregúnta-y si desea oyer falar del pasáu o del futuru, y el faraón escueye'l futuru. Neferti describe la visión d'un Exiptu futuru, el primer periodu entemediu, representándolo como'l caos na tierra, onde s'inverten toles normes social y natural. Escontra'l final del testu, Neferti prediz el advenimiento d'un rei llamáu Ameny, que va restaurar l'orde nel país:
Les descripciones de desastres del testu rellacionar cola gran tradición lliteraria exipcia de llamentos pesimistes, como asocede nos Llamentos de Ipuur o nos Llamentos de Jajeperreseneb.
El testu interpretóse de cutiu como una pieza clásica de propaganda real exipcia, de calter mesiánicu, yá que s'interpreta que'l salvador faraón Ameny ye una referencia al primer rei de la dinastía XII, Amenemhat I. Amenemhat nun tenía rellación familiar dalguna col so precursor, y el so reináu empezó en condiciones difíciles y cola oposición de la nobleza, de fechu según la Historia de Sinuhé foi asesináu. La profecía de Neferti sería por tantu la xustificación política de la so nueva dinastía.
Viḷḷatresmil
Viḷḷatresmil ye una parroquia y un pueblu asitiáu a 12 km de la capital del conceyu de Tinéu n'Asturies, España, atiesta coles parroquies d'Ayones (Valdés), Fastias (Tinéu), Trabáu (Tinéu), Tinéu (Tinéu), y Brañaḷḷonga (Tinéu). La parroquia tien 319 habitantes (INE 2004) y el pueblu unos 99.
Flonda
La flonda o fonida ye una de les armes más antigües de la Humanidá. Ta ensamada de dos tires de cueru auníes por una badana onde va la piedra. Garrando l'artiluxu pelos cabos opuestos, ximiélgase en círculos de miente que'l proyeutil algame velocidá y dempués suéltase una de les cuerdes pa lliberalu, algamando ésti muncha distancia y poder d'impautu. Los materiales emplegaos pa la so construcción son abondo variaos, ente ellos, el pelleyu, clina, tendones, etc. Los proyeutiles son davezu regodones, o piedres llabraes, arciella o magre ensugao al sol, plomu moldeáu, etc
N'algunes llingües, y alrodiu al usu d'entretenimientos y xuegos infantiles, emplégase equivocadamente el términu flonda pa denomar al familiar gomeru o forcáu. Sicasí, esti ye un tarecu de recién apaición, lligáu al usu del cauchu.
Historia
L'orixe de la fonida, remanez de les dómines prehestóriques, seique no cabero del Paleolíticu, cuando apaecen na estaya d'Oriente próximu grandes cantidaes de proyeutiles d'arciella cocío, asociao a usos bélicos.
Nes dómines clásiques, la flonda foi usada por griegos, cartaxineses, romanos y tamién poles tribus astures, que la remanaben xunto con otres armes arroxadizes como'l dardu, y les llances.
Los flonderos baleares, foren abondo afamaos. Amenugaben dende neños el remanamientu de la flonda y portaben tres menes de distinta llonxitú, según la distancia del llanzamientu. L'usu de proyeutiles de plomu, invetáu polos griegos, facía de la flonda un arma ablucante, entá más que'l arcu, dao el so mayor poder d'impautu y algame; a esto hai de xunir el pequeñu tamañu de los proyeutiles, que yeren quien a trespasar nel cuerpu lo mesmo qu'una bala y yeren tamién incolumbrables nel aire. Como arma de guerra, la fonida usábase entá demientres tola Edá Media, aportando a convivir inclusive colos primitivos cañones. Como tarecu venceyáu al pastoríu, la flonda foi usada dende'l Neolíticu hasta anguaño.
Teneur (Pas-de-Calais)
Teneur ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
16 Draconis
16 Draconis (16 Dra / HD 150100) y 17 Draconis (17 Dra / HD 150117J) formen un sistema estelar na constelación de Draco. Separaes 90 segundos d'arcu nel cielu, les dos estrelles tán gravitacionalmente rellacionaes; la distancia real ente dambes ye de siquier 11.500 UA, lo que da llugar a un periodu orbital cimeru a 38.000 años. El sistema alcuéntrase a 420 años lluz del Sistema Solar.
17 Draconis
De la mesma, 17 Draconis ye una estrella binaria, tando separaes 3,3 segundos d'arcu dambes componentes —denominaes 17 Draconis A y 17 Draconis B—. 17 Draconis A ye una estrella blancu-azulada de la secuencia principal de tipu espectral B9V con una temperatura efectivo averada de 10.500 K y 132 vegaes más lluminosa que'l Sol. Tien un radiu 3,4 vegaes más grande que'l radiu solar y una masa de 3,1 mases solares. La so velocidá de rotación proyeutada ye de 217 km/s, dando llugar a un periodu de rotación inferior a 0,8 díes.
17 Draconis B ye una estrella blanca de la secuencia principal de tipu A1V con una temperatura de 9.400 K. 40 vegaes más lluminosa que'l Sol, la so masa ye de 2,4 mases solares. Tien un radiu 2,4 vegaes más grande que la solar, y —con una velocidá de rotación de siquier 231 km/s—, completa un xiru sobre sigo mesma en menos de 0,5 díes. La separación ente 17 Draconis A y B ye de más de 425 UA y el so periodu orbital supera los 3800 años.
16 Draconis
Pela so parte, 16 Draconis ye una estrella de tipu B9.5V bien asemeyáu a 17 Draconis A. La so lluminosidá ye 112 vegaes mayor que la lluminosidá solar y la so masa ye de 3,0 mases solares. Tien un radiu 3,2 vegaes más grande que'l del Sol y xira sobre sigo mesma con una velocidá de siquier 77 km/s, lo que trai un periodu de rotación de 2,1 díes o inferior. Esta estrella amuesa un escesu nel ultravioleta y rayos X, que'l so orixe paez tar nuna nana blanca —demasiáu tenue pa ser reparada— cola que formaría un sistema binariu. La temperatura d'esti oxetu puede tar próximu a los 30.000 K y, considerando que'l sistema tien una edá de 250 millones d'años, na so nacencia probablemente fuera una estrella de tipu B6 que, al ser más masiva, evolucionó más apriesa.
Yorkshire y Humber
Yorkshire y Humber ye una de les nueve rexones oficiales d'Inglaterra. Cubre la mayor parte de l'hestóricu condau de Yorkshire, xunto cola parte norte de Lincolnshire que foi, dende 1974 hasta 1996, nel antiguu condau del condau de Humberside. Tien una población de.
Ye una de les dos rexones (xunto cola del Noroeste), onde se tendría que celebrar un referendu pa facer una asamblea rexonal.
Julie Walters
Mary Julia Walters ye una actriz y novelista británica dos veces nomada al premiu Oscar y seis veces ganadora del premiu BAFTA, namái Judi Dench y Maggie Smith aventayar nesi premiu.
Vida temprana
Julie Mary Walters nació en Birmingham. Ye fía de Mary Bridget, una cartera descendiente de Católicos-Irlandeses; y de Thomas Walters, un constructor y decorador. Walters asistió a Holly Lodge Grammar School pa moces de Smethwick en Holly Lane, anque la espulsaron por cuenta de mal comportamientu. Preparar pa ser enfermera nel Hospital Queen Elizabeth; Birmingham, dempués de trabayar un añu. El so primer noviu colar a Mánchester pa estudiar Socioloxía y, pocu dempués, Julie decidió arrenunciar a la so carrera como enfermera pa convertise n'actriz y vivir con él en Mánchester, onde estudió nel "English and Drama at Manchester Polytechnic" (agora llamáu "Manchester Metropolitan University") con bones resultancies. Ellí tuvo de compañeru al actor Pete Postlethwaite. Nuna entrevista con Alison Oddey, Walters dixo alrodiu de la so escolaridá temprana: "Yo nunca diba ser universitaria, polo que la mio madre suxurióme que tratara la enseñanza o enfermería [...] pidiéronme qu'abandonara la escuela, y yo pensé que yera lo meyor."
Víctima d'un abusu sexual
El 4 d'agostu de 2008 revelóse que cuando yera nuevu, Julie y otros trés chiques fueron secuestraes por un desconocíu qu'abusó sexualmente d'elles. «Intentó metenos nuna casa en ruines, y tocóme [dixo ella]. Foi un signu d'asaltu sexual.» Julie fala refechamente de lo asocedío na so autobiografía That's Another Story.
1978-1999
Walters primeru llogró faese famosa siendo compañera ocasional de la comediante Victoria Wood, a la cual conoció en Mánchester. Primero trabayaron nel espectáculu de revista In At The Death (1978), siguida de l'adautación televisiva de Wood interpretando a Talent. Dempués pasaron a apaecer na so propia serie de televisión pa la canal Granada Televisión, Wood and Walters, en 1982. Mientres los últimos años volvieron trabayar xuntes en delles ocasiones.
Dempués de debutar nos escenarios londinenses con Educating Rita, Walters trabayó nel circuitu del teatru rexonal (incluyendo'l Everyman Theatre de Liverpool), la comedia de situación y el cabaré. El so primer papel de televisión seriu foi nel clásicu Boys from the Blackstuff en 1982, y darréu entró nel cine pela puerta grande con una nominación al Óscar, un BAFTA a la Meyor Actriz y un Globu d'Oru pola so interpretación na adautación cinematográfica del ésitu del West End Educating Rita (1983), onde compartía protagonismu con Michael Caine. En 1991 protagonizó frente a Liza Minnelli Stepping Out, qu'incluyía contribuciones per escritu de Victoria Wood y Alan Bennett.
2000-presente
Walters ganó numberosos premios, y foi nomada Oficial de la Orde del Imperiu Británicu (OBE) en 1999 y Comandante del Orde del Imperiu Británicu (CBE) nos nuevos honores de 2008 polos sos servicios al drama. En 2001, ganó un Premiu Laurence Olivier pol so rendimientu en All My Sons, d'Arthur Miller. Julie recibió la so segunda nominación al Oscar y ganó un BAFTA pol so papel de profesora de ballet en Billy Elliot (2000). Solía interpretar a señores vieyes, y, en 2002, ganó'l Premiu BAFTA a la meyor actriz de televisión pola so interpretación de la madre de Paul Reiser en My Beautiful Son (2001).
Amás interpretó a Molly Weasley en Harry Potter y la piedra filosofal (2001), Harry Potter and the Chamber of Secrets (2002), Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (2004), Harry Potter y l'Orde del Fénix (2007), Harry Potter and the Half-Blood Prince (2009) y Harry Potter and the Deathly Hallows (Parte 1) (2010), y Harry Potter and the Deathly Hallows (Parte 2). Esta convirtióse nun auténticu boom en taquilla, siendo agora, la tercer película más taquillera de la historia del cine y recibiendo bien bones crítiques. En 2006, Walters llegó cuarta na encuesta d'ITV d'una población mayor de 50 estrelles. Tamién en 2006, interpretó'l papel principal na producción ITV Driving Lessons xunto con Rupert Grint (quien interpreta al so fíu nes películes de Harry Potter). Dempués llogró un papel protagonista na adautación de la BBC de The Ruby in the Smoke, de Phillip Pullman. Nel branu de 2006 publicó la so primer novela, Maggie's Tree. Walters protagonizó l'anunciu publicitariu d'ASDA nes navidaes de 2007. El branu de 2008 apaeció na comedia Mamma Mia, el so segundu gran papel musical dempués de Acorn Antiques.
Tamién interpretó a Mary Whitehouse na producción de la BBC The Mary Whitehouse Story, inspirada na vida real de la conocida activista británica.
Provincia marítima de Ceuta
La Provincia Marítima de Ceuta ye una de los trenta provincies marítimes en que s'estrema la mariña español. La so matrícula ye CU y entiende toles agües circundantes al territoriu de la Ciudá autónoma de Ceuta.:
Campeonatu Brasilanu de Fútbol Femenín
El Campeonatu Brasilanu de Fútbol Femenino ye la principal competición de clubes de fútbol femenín de Brasil. Apostar dende l'añu 2013 so la organización de la Confederación Brasilana de Fútbol, y complementa a la Copa de Brasil de Fútbol Femenino, que se xuega dende 2007.
L'equipu campeón clasifica a la Copa Libertadores Femenina del añu siguiente.
Los trés primeres ediciones apostar de setiembre a avientu. La edición 2016 xugar de xineru a mayu.
Historia
Na primer fase, los 20 equipos estremar en cuatro grupos de cinco equipos. Los equipos xueguen tou contra toos a una rueda. Los dos meyores equipu de cada grupu avancen a la segunda fase. Los ocho equipos estremar en dos grupos de cuatro equipos, y xueguen toos contra toos día y vuelta. Los dos meyores equipos de cada grupu avancen a semifinales, y los dos ganadores avancen a la final, en dambos casos en formatu día y vuelta.
En 2013 xugaron clubes de quince estaos, de cuenta que São Paulo tuvo cuatro equipos, y Rio de Janeiro y Pará tuvieron dos equipos. En 2010 hubo equipos de diez estaos, polo que más estaos tuvieron múltiples equipos. En 2015 xugaron equipos d'once estaos, de los cualos seis fueron de São Paulo y dos de Rio de Janeiro. En 2016 xugaron equipos d'once estaos, siete d'ellos de São Paulo.
Ternas
Ternas ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
16 Librae
16 Librae (16 Lib / HD 132052 / HR 5570) ye una estrella asitiada na constelación de Llibra. La so magnitú aparente ye +4,48 y alcuéntrase a 91 años lluz del Sistema Solar.
16 Librae ye una estrella blancu-mariella de la secuencia principal de tipu espectral F0V que la so temperatura superficial ye de 6964 K. Relluma con una lluminosidá 11 vegaes superior a la lluminosidá solar. El so diámetru angular —0,692 milisegundos d'arcu— dexa evaluar el so diámetru real, siendo ésti'l doble del diámetru solar. Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación de siquier 113,3 km/s, completando una vuelta en menos de 1,03 díes. Les estrelles de la secuencia principal de menor masa y temperatura xiren sobre sigo mesmes amodo —la velocidá de rotación del Sol ye de 2 km/s—, ente que dicha velocidá aumenta cola masa (vease rotación estelar). La división ente dambos tipos de rotores ye relativamente sópita, tando dichu puntu d'inflexón asitiáu na metá de la clase F.
Coles mesmes, 16 Librae evidencia una metalicidá —bayura relativa d'elementos más pesaos que l'heliu— bien paecida a la solar ([Fe/H] = -0,01). Ye un 66% más masiva que'l Sol y tien una edá averada de 1200 millones d'años.
Newcastle upon Tyne
Newcastle upon Tyne, conocida tamién cola forma abreviada del so nome, Newcastle, ye la ciudá y conceyu metropolitanu más pobláu del noreste d'Inglaterra. Ye, con 302.820 habitantes (2019), la población central de la conurbación de Tyneside, que ye, colos sos 879.996 habitantes (2019), la séptima área urbana más poblada d'Inglaterra. Asítiase na oriella septentrional del ríu Tyne, a unos 13,7 km de la so desaguada nel mar del Norte. La ciudá foi parte del condáu de Northumberland hasta 1400. Esi añu convirtióse nún condáu independiente, y caltuvo esti estatus hasta que pasó a formar parte del condáu metropolitanu de Tyne and Wear en 1974. El gobiernu llocal correspuénde-y al Conceyu de Newcastle (Newcastle City Council), que forma parte de la Autoridá Combinada del Norte de la Conca del Tyne (North of Tyne Combined Authority). Los sos habitantes, y el so dialeutu del inglés, tienen el nomatu de geordie. La ciudá foi declarada en 2018 pola guía turística Rough Guides como'l meyor llugar del mundu pa visitar.
La ciudá desarrollose alredor del asentamientu romanu de Pons Aelius, y recibió'l so nome actual dempués de la construcción del castiellu construyíu en 1080 pol fíu mayor de Guillermu'l Conquistador, Robert Curthose. Nel sieglu XIV la ciudá desarrollose como un importante centru del comerciu de la llana, y dempués como centru d'una comarca dedicada a la minería del carbón. El puertu espoxigó de magar el sieglu XVI y foi, xunto colos astilleros, situaos ríu abaxu, uno de los centros más importantes de construcción ya reparación de barcos del mundu.
La economía, anguaño, centrase nos sectores de la educación, la tecnoloxía dixital, el comerciu, el turismu y la cultura: el so distritu de negocios (Central Business District) ye, tamién, la sede de varies corporaciones.
.
Sociedá Española d'Excelencia Académica
La Sociedá Española d'Excelencia Académica (SEDEA) ye sociedá científica española dedicada a la excelencia académica y al impulsu del talentu.
Historia
Foi fundada nel añu 2019 y tien por oxetivu identificar y acreditar a los meyores graduaos universitarios d'España y poner en valor el so talentu.
Ente les sos funciones nel añu 2019 SEDEA creó'l Ranking Nacional de los Meyores Graduaos d'España pa reconocer a los meyores graduaos del país en cada disciplina académica. Los candidatos son escoyíos por un comité de más de 30 catedráticos, investigadores y espertos en cada área de conocencia, clasificando a los egresados más brillosos de cada titulación con una evaluación curricular multi-paramétrica. La nota media final del espediente académicu  ye'l factor con más pesu específicu na valoración final. Sicasí, tener en cuenta más factores: matrícula d'honor en Bachilleratu, premiu estraordinariu de Bachilleratu, llograr el Premiu Estraordinariu de Fin de Carrera, premios o distinciones llograes, beques internacionales o de collaboración, concursos o certámenes de calter académicu, idiomes, realización de cursos, participación en congresos, ponencies en congresos, publicaciones, representación estudiantil, voluntariaos, compromisu social y polo xeneral cualesquier otru méritu de calter académicu.
Kathleen Turner
Mary Kathleen Turner ye una actriz d'Estaos Xuníos conocida na década de 1980 como un sex symbol del cine de Hollywood.
Biografía
El so padre yera diplomáticu de carrera, polo que viaxó d'un llau a otru del mundu incluyendo Canadá, Cuba, Venezuela y Reinu Xuníu. A los 14 años, estudiando na academia americana de Londres, empezó los sos primeros contactos col teatru. En 1972, tres la muerte del so padre d'un ataque al corazón, tornó con tola so familia a la so ciudá natal, onde ingresó na Universidá de Missouri State (antes Southwest Missouri State). Ellí fixo un grau de teatru, pero nunca foi a una escuela d'arte dramático.
Más tarde treslladóse a la Universidá de Maryland (Baltimore) onde recibió'l grau de llicenciada en Belles Artes. Esi mesmu añu instalar en Nueva York col enfotu de convertise n'actriz. En trabayando los primeros meses como camarera, consiguió trabayu nuna serie de televisión, que compaxinó con un papel na obra de teatru de Broadway, Géminis.
En 1986 casóse col roqueru y magnate Jay Weiss y al añu siguiente nacería la so única fía Rachel. Este mesmu añu de 1987 trabayó xunto a Sting y Gabriel Byrne na película de Peter del Monte, Julia y Julia. Al añu siguiente protagonizó The Accidental Tourist xunto a William Hurt.
En 1990 llogró un gran ésitu nuna nueva versión de la obra de teatru La gata sobre'l teyáu de cinc, y en 1992 foi la encargada xunto a Karl Malden d'anunciar los candidatos a los Óscar d'esi mesmu añu.
Yá nesos años esperimentó problemes de salú (artritis reumatoidea), que sumaos al consumu de la medicación necesaria provocáron-y un bultable aumentu de pesu rayando la obesidá. El deterioru de la so imaxe xuvenil y espodao puede esplicar el descensu de la so actividá nel cine, magar participó na famosa serie televisiva Friends, interpretando un papel masculín (el padre de Chandler Bing) y apocayá en Californication, onde interpreta a una axente de representación.
Nel 2014 vuelve a la pantalla grande, esta vegada cola comedia protagonizada por Jim Carrey y Jeff Daniels Dumb and Dumber To nel papel de "Fraida Felcher".
Oedipina stuarti
Oedipina stuarti ye una especie de sacaveres na familia Plethodontidae. Ye endémica d'Hondures.
El so hábitat natural son los montes tropicales o sotropicales secos, les redolaes soterrañes y los karsts.
Francisco Henríquez y Carvajal
Francisco Hilario Henríquez y Carvajal foi un médicu, abogáu, escritor, pedagogu, políticu y presidente interín de la República Dominicana en 1916.
Primeros años
Nació en Santu Domingu'l 14 de xineru de 1859, fíu de la pareya compuesta por Noel Henríquez Altías, curazoleño d'orixe xudíu sefardín, y Clotilde Carvajal Fernández, descendiente de los postreros indíxenes que permanecieron nel dominiu concedíu al cacique Enriquillo. Hermanu menor del tamién pernomáu escritor y pedagogu Federico Henríquez y Carvajal.
A los 26 años graduar de llicenciáu en Derechu nel "Institutu Profesional" y foi diplomáu como Maestru Normal daqué más alantre. Poco tiempu dempués recibióse como llicenciáu en Medicina y Ciruxía.
En 1887 colar escontra Europa, aniciándose en París, Francia hasta l'añu 1891. Na Universidá de París llogró'l doctoráu en Medicina.
Regresu a República Dominicana y vida pública
De regresu a República Dominicana exerció la so oficiu de Médicu, empobinándose depués escontra'l maxisteriu. Mientres unos seis años fungió como profesor de la "Escuela Normal", fundada por Hostos, y nel Institutu de Señorites que dirixía la so esposa, la educadora y poeta, Salomé Ureña.
Tamién se dedicó al periodismu y foi direutor del periódicu "El Maestru". Al entrar en contradicción cola dictadura del xeneral Ulises Heureaux, decidió abandonar el país, morando mientres cinco años en Cap-Haïtien, onde estrechó la so amistá con Juan Isidro Jimenes, tornando xunto con él al país tres la muerte de Heureaux. Jimenes, designáu presidente de la República nomar Ministru de Rellaciones Esteriores.
En 1901 viaxó a los Estaos Xuníos comisionado pol Gobierno p'alcordar un alcuerdu colos acreedores esternos de la República, pero esti alcuerdu foi refugáu pol Congresu Nacional.