cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antiguu Réxime
Sociedá
recuérdanos, polo provocadora, que los llabradores nun podíen aspirar a la mesma clase de honra que los nobles: nun ye pa estos la honradez burguesa de ser fiable nos negocios, sinón la opinión o fama que naide pudiera cuestionar de la continuidá de la sangre, garantizada pola castidá de les muyeres de la familia (y que'l mesmu Calderón s'encargó de codificar en dramones como A secretu agraviu, secreta vengación). Bastaba ser fíu de daqué (fidalgu), provenir d'un esclariáu fonduxe, a ser posible venir de godos. Siquier los llabradores, sobremanera na metá norte de la Península Ibérica (de dalguna manera paecida a los ingleses llibres de nacencia, que nun tienen equivalente nel campesinado francés) participaben arguyosos na categoría de cristianu vieyu, que los ponía imaginariamente a mayor altor que munchos nobles a los que'l Carbonizu de la nobleza infamaba por tener ascendencia cristiana nueva. Ente que l'abilsu social que dixebraba l'arguyosa nobleza francesa de los humildes plebeyos yera consideráu daqué natural, y garantía de la distinción de les élites (anque creó tamién una enorme rensía qu'esplica la violencia revolucionaria), yera un llugar común nel sieglu XVIII que los viaxeros estranxeros ablucar de la osadía de la plebe británica, que paecía tener derechu a glayar y emburriar a cualesquier, ensin reparar en rangos, cuando se cruciaba con él pela cai. N'España, el casticismu de l'aristocracia, qu'asonsañaba la vistimienta y la cultura popular de los mayos (por casu, la tauromaquia), nun yera un síntoma d'igualdá, sinón una arma de llucha social ya ideolóxica contra los modernizadores francesaos. A pesar de la oposición de la mayor parte de los ilustraos, el públicu taurín ye una muestra interclasista que gocia d'una políticamente inofensiva capacidá de decisión democrática nel premiu al toreru, y de la posibilidá d'identificación col encumbramiento individual d'un personaxe proveniente de les baxes capes sociales, como darréu va asoceder col deporte. La función social ye clara, y non nueva: l'entretenimientu amortigua los conflictos (el Panem et circensis romanu, espresión parafrasiada na espresión española Pan y Toros) y apurre cohesión social y identidá. Darréu, cuando l'axetivu perdiera la so carga revolucionaria, acuñóse'l términu Fiesta Nacional pa referise a los toros.
Sistema políticu
Les monarquíes autoritaries qu'atropen el poder político que la nobleza tenía na Edá Media basen la so poder nunos mecanismos como'l exércitu, constituyíu por mercenarios que'l rei contrataba, anque en casu de guerra yeren reclutados civiles de manera forzosa pa la defensa del país. El fin de les mesnadas medievales controlaes pola nobleza da a esti estamentu una nueva función, non de poder militar sinón económicu y social, y la so posición na Corte xunto al rei darálu'l so midida de poder políticu.
Pal aumentu del so poder, na Baxa Edá Media, les ciudaes llibres (islles nel océanu feudal) representaron un sofitu pa los reis contra los privilexaos. D'elles llogra los recursos en forma d'impuestos a les actividaes mercantiles, ente que la mayor parte de la riqueza, les propiedaes rurales de los privilexaos, nun ye suxeta a imposición. Una vegada asitiáu'l poder real, el rei procuraba acutar les funciones de los representantes de les ciudaes, sían burguesía, patriciáu urbanu o como se-yos quiera calificar. Cuasi nunca convocaba a les Cortes y, cuando lo faía, acutábase siempres el derechu de tomar la decisión final. Les Cortes taben constituyíes por representantes de los trés estamentos (nobleza, cleru y tercer estáu), pero nel casu de Castiella (pos les de los reinos de la corona d'Aragón axuntar por separáu) namái se convocaba a los representantes de les ciudaes, y p'aprobar impuestos. Cuando les instituciones representatives algamen protagonismu (Parllamentu inglés nel sieglu XVII, Estaos Xenerales en 1789), el modelu ruémpese.
El titular de la Corona tien nes sos manes tolos poderes (executivu, llexislativu y xudicial), anque na práutica tien qu'utilizar una enorme burocracia y designaba unos representantes a los qu'encarga'l gobiernu nel so nome, secretarios, ministros o nel casu español, un valíu.
thumb|300px|La execución de [[María I d'Escocia|María Estuardo (1587), reina d'Escocia.]] A partir del sieglu XVII puede falase de la presencia d'una monarquía absoluta que tien la soberanía del Estáu. Esta monarquía xustificaba sobre'l supuestu de la procedencia divina del poder, de quien lo recibe ensin intermediarios (por casu, la nación o'l pueblu). El rei namái tien que xustificase ante los güeyos de Dios. L'exemplu más acabáu ye la Francia del Rei Sol, Lluis XIV, qu'atopó'l so meyor teóricu en Bossuet.
El rei declaraba la guerra y faía la paz; comandaba los exércitos; determinaba los gastos y afitaba los impuestos; nomaba y destituyía a los funcionarios y dirixía l'alministración entera. Les provincies yeren alministraes polos intendentes, con poder omnímodu y arbitrariu.
El rei faía les lleis, que yeren la espresión de la so voluntá personal, pos magar tenía de tener en cuenta les "costumes fundamentales del reinu", tales costumes yeren contradictories y vagues, y fuera difícil definiles claramente. Los sos súbditos nun teníen puramente nengún derechu ejercible o esixente ante l'Estáu (que nun tien ente les sos funciones garantizar derechos, como sí va tener l'Estáu de derechu), anque sí una difusa constelación de derechos, llibertaes y privilexos, non universales sinón distintos según la condición individual, familiar, corporativa o territorial de cada unu, y un conxuntu igualmente difusu de deberes col rei, que la so capacidá d'esixi-yos el so cumplimientu yera más amplia en teoría que na práutica.
Amás, el rei dirixía l'alministración de xusticia, pos esta dictábase nel so nome y por funcionarios que'l designaba. Usábase la tortura xudicial pa llograr la confesión de los acusaos, a quien se xulgaba de callao y a los que s'aplicaben cruentes penes corporales (les marques con fierros ingrientes, la picota, el llátigu) incluyendo una amplia panoplia de tipos de penes de muerte afeches a la categoría del reu o del delitu (decapitación con distintes armes, degollamiento, aforcamientu, foguera, esmembramientu...). El supliciu de Ravaillac, asesín d'Enrique IV de Francia, pasa por ser unu de los más truculentos. La homogeneización de la pena capital foi una peculiar conquista de la Revolución, qu'igualó les condiciones empezando lliteralmente pela cabeza (la guillotina). N'España cumplió la mesma función el garrote (que, entá siendo igual pa toos, podía graduase en llaín y noble según la parafernalia que lu arrodiaba). El fusilamiento paez que tamién foi una macabra modernización, aplicáu sobremanera nel exércitu.
La llibertá individual taba amenazada constantemente pola policía, que podía prender a cualesquier con una simple orde del rei, la "carta sellada" (lettre de cachet). Non se explicitaba la causa de la detención, sinón qu'a cencielles s'indicaba que "tal yera la voluntá del rei" (car tel est mon bon plaisir). Esistía la censura previa, qu'exercía fundamentalmente l'autoridá eclesiástica (el nihil obstat). Nun se concedía la llibertá de conciencia o llibertá relixosa, sinón que s'aplicaba'l principiu cuius regio eius religio (el rei impon la relixón al súbditu) de la Dieta de Augsburgu.
thumb|220px|[[Carlos I d'Inglaterra, equí magníficamente retratáu col máximu de decorum regio por Antón Van Dyck, foi degolláu en 1640, incapaz de crear una monarquía absoluta sobre una sociedá burguesa]] thumb|220px|Voltaire con Federico II en [[Sanssouci, por Adolph von Menzel (1850).]]
La incapacidá de formar monarquíes absolutes n'otros reinos puede ejemplificarse col casu inglés, onde los Tudor, monarquía autoritaria que caltuvo l'equilibriu col Parllamentu mientres se producíen los cambeos sociales de la Reforma, dieron pasu a los Estuardo, que nel bracéu por aumentar el so poder, perdieron lliteralmente la cabeza.
Lo espuesto con anterioridá, y a lo que tenderíen más o menos los distintos casos, ye lo que podría considerase'l modelu ideal d'absolutismu. Yera bien relativu hasta qué puntu los monarques llamaos absolutos podíen exercer un poder asemeyao, ya inclusive ye planteable si nin siquier tendríen la pretensión d'entamar la vida pública en tola so estensión, yá que se dexaben enormes espacios en que'l poder exercer por ensame d'intermediarios (los "estaos" nobiliarios, la poderosísima xurisdicción eclesiástica, los territorios forales, y tou tipu de corporaciones, como los conceyos, los gremios, les Universidaes...). La capacidá de decisión de los reis taba minada pol crónicu déficit de recursos financieros, qu'asina se reciben (y entá antes) son gastaos nel exércitu y el suntuosu luxu de la corte (descomanadamente necesariu pa caltener el prestíu de la monarquía y la fidelidá de la nobleza, atraida al so serviciu).
Nel sieglu XVIII produz una variante del absolutismu, el despotismu ilustráu, en qu'un rei absolutu exerz el so poder, de forma paternalista, sol lema "tou pal pueblu pero ensin el pueblu", pero sigue teniendo la soberanía del Estáu, nun ye necesaria una Constitución, la voluntá del rei ye la llei. Más que nes pocu curioses personalidaes de Lluis XV o Lluis XVI, el exotismo de los franceses buscaba'l modelu del monarca ideal fuera de les sos fronteres; dalgún tan lloñe como Montesquieu, colos sos Cartes perses.
N'España, fixo lo propio José de Cadafalsu colos sos Cartes marruecas. Sicasí, suel convenise en qu'amuesa d'esti tipu de monarquía seríen les de Carlos III en Nápoles y España, la de José I de Portugal (col so ministru, el marqués de Pombal) la de José II n'Austria, la de Federico'l Grande de Prusia, y con alloñanza al modelu, la de la zarina Catalina la Grande de Rusia. L'amistá (por impropiu que seya esti nome pa una rellación tan desigual) d'ilustráus con fama de disolventes, como Voltaire, con dalgún d'estos reis, nun tien de faer escaecer que, como dicía Johann Baptist Geich, el sabiu calecer nel so braseru nun ye precisamente a lo que tien de tarrecer nin el monarca nin la estructura de la que ye cumal.
Pensamientu, cultura y arte
Les rellaciones ente lo qu'en términos materialistes llámase "superestructura ideolóxica" y les partes más básiques de la estructura económicu-social, son de bien delicáu encaxe y nun amenen enforma consensu.
El predominiu de la Ilesia nel pensamientu, la educación y la cultura sigue siendo apolmonante y, como na Edá Media, sigue siendo la principal xustificación del orde políticu y social y nun ta dixebrada del Estáu (por enforma que caltengan una rellación conflictiva, como prueba'l regalismo, con distinta fuercia en Francia y España). Sicasí, tocantes al so papel ideolóxicu, dende'l Humanismu y el Renacimientu, l'antropocentrismu asocede al teocentrismo como constante nes concepciones culturales. El erasmismu y les sos vicisitúes n'España son una bona amuesa de les dificultaes qu'atopaba'l pensamientu avanzáu inclusive gociando de la proteición real, y nun foi l'únicu nin el más sonáu, como prueben los casos, escorríos pola Inquisición, del profesor y poeta Fray Luis de León, del arzobispu Bartolomé Carranza, o del intendente Pablo de Olavide. El clima en Francia nun yera más permisivu, como prueben los casos en que se vio envueltu Voltaire. La Europa protestante tendió a ser más tolerante, ensin desconocer la represión, como probó Miguel Servet.
La Universidá, que fuera una institución puxante y en desarrollu mientres la Baxa Edá Media, cola escolástica, va esperimentar un periodu d'alloñamientu de la vanguardia científico y cultural, que pasa a otros ámbitos (les academies, les sociedaes científiques), hasta'l sieglu XIX. Como esceición, como en tantes otres coses, na Monarquía Hispánica les universidaes (Salamanca y Alcalá na Península y les de nueva creación n'América) traviesen una edá d'oru (Biblia Políglota Complutense, escuela de Salamanca, neoescolástica) respondiendo a claru papel social: suministrar cuadros a la burocracia y el cleru y alzar o caltener la condición social d'una nobleza triunfante y una burguesía acomodaticia y claudicante tocantes a la so capacidá disolvente de la formación económicu social. El máximu rellumu quiciabes lo algamar de resultes de los alderiques xustificativos de la colonización americana conocíos como Xunta de Burgos y Xunta de Valladolid. Esti postreru realizáu na Universidá de Valladolid acoyó'l famosu bancia ente Bartolomé de las Casas y Juan Ginés de Sepúlveda sobre la discutiniu de los naturales y les Lleis d'Indies (1550-1551). En 1527 esta universidá tamién fuera sede de la conferencia que cuestionó'l erasmismu.
Que, sicasí, fuern'Italia y Flandes, emporios de la burguesía bajomedieval xuníos peles rutes mercantiles del oeste européu, les que destaquen en dambos movimientos culturales (Humanismu y Renacimientu), nun tien de ser casualidá. Les monarquíes nacionales más fayadices al modelu Antiguu Réxime siguir por espardimientu, ya inclusive impulsaos pola oportunidá de llexitimación que'l mecenalgu de la vanguardia artística ya intelectual, y los programes arquiteutónicos, apurren a les puxantes monarquíes. Cleru y nobleza nun se queden tres por emulación. El papel social del artista evoluciona dende'l anonimatu gremial de la Edá Media hasta la pseudodivinización de Rafael. L'academización y profesionalización van terminar llevando a la independencia del artista, con mayor o menor aureola bohemia, que puede confiar nun mercáu pa la so producción, lliberáu de los encargos, nun procesu que nun se completa hasta'l sieglu XIX.
Tres la rotura y reubicación que supunxo la Reforma Protestante y la Contrarreforma Católica, Manierismu y Barrocu fueron socesivamente los estilos artísticos que s'espublicen dende Italia a toa Europa dende mediaos del XVI y XVII. En mayor o menor midida poner al serviciu de la ideoloxía y les clases dominantes, anque tamién va haber arte burgués ellí onde la burguesía ser, como Holanda.
Tres la crisis de la conciencia europea de finales del sieglu XVII, qu'abre'l camín a la Ciencia Moderna que sigue'l paradigma newtoniano y al enciclopedismu; nel sieglu XVIII la cultura banciar# ente el caltenimientu del monopoliu de la Ilesia, y los principios del Sapere aude kantianu que representa la Ilustración. Del aletargamiento cultural de la España de la primer metá del XVIII pue ser amuesa que'l catedráticu de matemátiques de la Universidá de Salamanca seya un personaxe tan estravagante como'l visionariu Diego de Torres Villarroel. Predomina l'aislamientu (cuando non la inorancia) de les corrientes europees, sacante los novatores o figures aisllaes como Feijoo o'l Marqués de Mondéjar. Los intentos de modernización ilustraos son importantes nes últimes décades del sieglu, impulsaos por Carlos III y Carlos IV, y espublizáronse a América, que pasa a ser "redescubierta" intelectualmente (midíes de Jorge Juan y Antonio de Ulloa, espediciones naturalistes de Cavanilles y Humboldt, y el primer programa médicu modernu, que foi la vacunación contra la viruela) xusto nel momentu que internamente ta surdiendo la conciencia americana que va llevar al movimientu emancipador.
El Barrocu tardíu y el Rococó son los estilos artísticos d'empiezos del XVIII, entá calteniendo la ideoloxía dominante de les clases privilexaes; Neoclasicismu y el Prerromanticismu los de la so final, abiertos a la nueva realidá.
Amás del trunfu de la estética racionalista y la téunica academicista, desprestigiadora de los escesos sensoriales barrocos, el Neoclasicismu vese impulsáu pol descubrimientu de les ruines de Pompeya y el so espardimientu por toa Europa (a lo que contribuyó la moda del Grand Tour, o naciente turismu aristocráticu), que coincide nel tiempu con acontecimientos intelectuales disolventes pal Antiguu Réxime: l'entamu de la publicación de la Encyclopédie (1751) o les volterianas reflexones sobre'l terremotu de Lisboa (1755); la moda n'Europa y América ye atopar les sobries virtúes de la Roma republicana (más que la decadente imperial): ye un bon exemplu la eleición de Cincinato (el modelu de paterfamilias qu'abandonó los sos gües p'allegar a la llamada del serviciu públicu como dictador temporal y que, terminada la duración del so cargu, vuelve al so aráu) pa nomar a Cincinnati, una ciudá de nueva creación nos nacientes Estaos Xuníos. Benjamin Franklin, embaxador en Francia, foi testigu de cómo la decadente corte de Versalles acoyía con simpatía a la naciente República con una entemez condescendencia y admiración ante los qu'imaxina (ya imaxínense a sigo mesmos) como un amiestu de bon xavaz y Nueva Roma.
Per otru llau, la estética prerromántica del Sturm und Drang, el taciturno modelu xuvenil del Werther de Goethe o les Nueches lúgubres de José Cadalso abarrunten yá una dómina convulsa, en que les contradicciones insolubles de la Ilustración, que nun puede conciliar l'Antiguu Réxime coles emerxentes fuercies de la Revolución, van resolvese violentamente: el suañu de la razón produz bisarmes, como tan genialmente espresó Goya.
Giro d'Italia 1949
La 32ª edición del Giro d'Italia apostar ente'l 21 de mayu y el 12 de xunu de 1949, con un percorríu de 19 etapes y 4088 km, que'l vencedor completó a una velocidá media de 32,566 km/h. L'entamu y final de la carrera camudaron per primer vegada en munchos años, sustituyéndose'l tradicional empiezu y final en Milán. Nesti añu la carrera empezó en Palermo y terminó en Monza.
Tomaron la salida 102 participantes, de los cualos 65 terminaron la carrera.
Fausto Coppi encimentó la so tercer victoria na ronda italiana na decimoséptima etapa de la carrera, onde completó una épica etapa con cinco puerto de monte percima de los 1800 metros d'altitú (con visos tan famosos como'l Col d'Izoard y Colle della Maddalena, ente otres) na cual percorrió 192 km en solitariu. Al términu de la etapa con final en Pinerolo, Coppi sentenciara'l Giro. Aquel día, Bartali perdió casi doce minutos habiendo llegáu en segunda posición. El restu de corredores empezaron a llegar diecinueve minutos dempués de Coppi.
Más tarde, esi mesmu añu, Coppi encaró con ésitu la so primer participación nel Tour de Francia, lo que-y convirtió nel primer ciclista en consiguir el doblete Giro-Tour.
Brian Van Holt
Primeros años
Van Holt nació en Waukegan, Illinois y crióse en California. El so apellíu ye holandés, y amás tien ascendencia escocesa-irlandesa. Van Holt ye llicenciáu en Socioloxía de UCLA. A los 18 años d'edá, yera surfista de la sablera Huntington, en California. Descubiertu primeru pol productor Stephen Douglas ("Redhead Ecyclopedia", "Matt Sorum") nun centru comercial, Douglas convidar pa participar nun concursu de modelu de ropa deportivo qu'él taba promocionando. Van Holt ganó'l concursu, superando a más de 200 participantes y Douglas roblar na axencia Jack Rose Agency en Hollywood.
Carrera
Van Holt fixo dellos anuncions impresos como modelu nos siguientes siete años, pero depués empezó a faer castings en delles películes y series de televisión empezando con A Very Brady Sequel en 1996, siguíu d'episodios en LA Johns, Beverly Hills, 90210, Spin City, Homicide: Life on the Street, Martial Law, y Sex and the City. Depués cutió'l so pasu nuna serie de conseyos de guerra temáticos, entrepolaos con Black Hawk Down y Windtalkers, con Confidence, y siguiendo con Basic y S.W.A.T..
Dende entós apaeció en Man of the House, House of Wax y l'efímera serie de televisión de CBS, Thresold. Brian revisó los sos raigaños como surfista cuando foi escoyíu pa la serie de HBO John From Cincinnati como Butchie Yost, fíu de la lleenda del surf Mitch Yost. Representó a Kyle Hobart na serie de televisión Sons of Anarchy. Van Holt foi estrella convidada pa la serie CSI: Miami.
Nel 2008, Van Holt tuvo un papel pequeñu, como sí mesmu interpretando a un bomberu, na quinta temporada de la serie de drama de HBO, Entourage. Apaeció nos episodios "Pie" y "Seth Green Day".
Brian apaez anguaño como Bobby Cobb na esitosa serie Cougar Town como l'ex-maríu de Jules Cobb.
Comité Noruegu del Nobel
[[Ficheru:Norske_nobelinstiutt_1.jpg|thumb|L'Institutu Nobel Noruegu, llugar nel que'l comité celebra les sos xuntes
Nun momentu nel que Suecia y Noruega calteníen una fráxil rellación personal, Alfred Nobel asignó nel so testamentu'l llabor d'escoyer al ganador (o ganadores) del Premiu Nobel de la Paz al parllamentu noruegu. Magar que na actualidá los miembros del comité sían nomaos pol parllamentu y mientres les últimes décades la mayoría de los sos miembros fueren políticos retiraos, el comité ye un organismu priváu que la so xera ye otorgar un premiu, tamién priváu.
L'Institutu Nobel Noruegu asisti al comité en función de secretariu. Amás, el comité celebra les sos xuntes nel edificiu del institutu, onde tamién s'anuncia al ganador. Sicasí, la ceremonia del premiu celebrar nel Conceyu d'Oslu dende 1990.
Historia
El xurista Fredrik Heffermehl alvirtió que non necesariamente habría qu'esperar qu'un cuerpu llexislativu acarretara'l llabor xudicial de xestionar un heriedu llegal. Una y bones el llabor del parllamentu ye crear y modificar lleis, ente que un testamentu nun puede ser modificáu nun siendo que les premises tean claramente obsoletas. Sicasí, esti asuntu nun foi aldericáu en fondura, fora de la medrana de que'l dineru donáu pudiera perdese en pleitos xurídicos si la institución nun yera creada llueu. El 26 d'abril de 1897 el parllamentu noruegu aceptó la xera y el 5 d'agostu del mesmu añu formalizóse'l procesu d'eleición y periodu de serviciu de los miembros del comité. El primer Premiu Nobel de la Paz foi dau en 1901 a Henri Dunant y Frédéric Passy. Nos sos entamos, el comité taba compuestu por miembros n'activu del parllamentu y los informes añales aldericar en sesiones parllamentaries. Estos llazos col parllamentu noruegu fueron más tarde debilitaos col fin de faer más independiente al comité. Arriendes d'ello, el nome de la institución foi camudáu en 1901 de Comité Noruegu del Nobel a Comité Nobel del Parllamentu Noruegu (en noruegu: Det norske Stortings Nobelkomité) sicasí, volvió camudase en 1977. Anguaño, parllamentarios n'activu nun pueden formar parte del comité nun siendo que declararen la so intención de dexar el cargu puestu.
Amperiu
L'amperiu o ampere ye la unidá d'intensidá de corriente llétrica. Forma parte de les unidaes básiques nel Sistema Internacional d'Unidaes y foi nomáu asina n'honor d'André-Marie Ampère. Equival a una intensidá de corriente tal que, al circular por dos conductores paralelos, reutillínios, de llonxitú infinita, de seición circular despreciable y separtaos ente sí, nel vacíu, una distancia d'un metru, produz una fuercia ente los conductores de 2 x 10-7 newtons por cada metru de conductor. Represéntase col símbolu A.
Comité Noruegu del Nobel
Historia
Sía comoquier, el comité sigue tando formáu mayoritariamente por políticos. En 1903 la propuesta d'eleición del especialista en derechu Ebbe Hertzberg foi refugada. A finales de 1948, el sistema d'eleición modificar pa consiguir que'l comité fuera más proporcional cola representación parllamentaria de los partíos políticos de Noruega. El Partíu Llaborista Noruegu, qu'ostentaba una mayoría simple de los asientos del parllamentu noruegu dirixió'l cambéu. Anque'l camudó foi consideradamente criticáu, consolidóse. Tamién hubo propuestes pa incluyir miembros non noruegos nel comité, sicasí esto nunca se produció.
Amperiu
A la carga que tresporta una corriente d'un amperiu nún segundu denómase-y Culombiu. Según la llei d'Ohm, un amperiu equival a una diferencia de potencial d'un voltiu dividíu ente una resistencia d'un Ohmiu. Faciendo referencia a la potencia, la intensidá equival a la raíz cuadrada de la potencia dividida pola resistencia. Nún circuitu que caltenga dellos xeneradores y receutores, la intensidá ye igual a:
au Σε ye'l sumatoriu de les fuercies eleutromotrices del circuitu, Σε' ye la suma de toles fuercies escontraeleutromotrices, ΣR ye la resistencia equivalente del circuitu, Σr ye la suma de les resistencies internes de los xeneradores y Σr' ye'll sumatoriu de les resistencies internes de los receutores.
Múltiplos del amperiu
Amuésase darréu una tabla de los múltiplos y submúltiplos del amperiu conforme a la nomenclatura del Sistema internacional d'unidaes:
Comité Noruegu del Nobel
Historia
L'Institutu Nobel noruegu establecíu en 1904 asisti al comité del Nobel. El comité puede llegar a recibir más de cien nominaciones y pidimientos del Institutu Nobel en febreru de cada añu pa investigar al rededor de venti candidatos. El direutor del Institutu Nobel tamién cumple'l papel de secretariu del Comité Noruegu del Nobel; anguaño esti cargu ocupar Olav Njølstad. Kaci Kullmann Five lideró'l Comité Noruegu del Nobel dende marzu de 2015.
Llista de Presidentes
En xineru de 1944 el gobiernu de Quisling trató de quedase al cargu de les funciones del Comité del Nobel resignando a Jahn y el restu de miembros del comité. El consuláu suecu en Oslo asumió formalmente la xestión de propiedá de la fundación en nome de la Fundación Nobel.
Miembros en 2015
Na actualidá'l comité ta formáu por:
51 Andromedae
51 Andromedae (51 And / HD 9927 / HR 464) ye una estrella asitiada na constelación d'Andrómeda. Ensin denominación de Bayer, dacuando foi denomada Nembus, como na Uranumetria de Johann Bayer (1603) o na Uranugraphia de Johann Elert Bode (1801). Orixinalmente incluyóse por Claudio Ptolomeo nel so Almagesto dientro d'Andrómeda, pero darréu foi treslladada a Perséu por Johann Bayer, quien la designó Ípsilon Persei (υ Per). John Flamsteed disponer de nuevu en Andrómeda, onde ye conocida anguaño pol so denominación de Flamsteed 51 Andromedae. De magnitú aparente +3,57, ye la quinta estrella más brillosa d'Andrómeda dempués d'Alpheratz (α Andromedae), Mirach (β Andromedae), Alamak (γ Andromedae) y δ Andromedae.
Urraúl Bajo
Urraúl Bajo (Urraulbeiti n'euskera ) ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Sangüesa, na Contorna de Irunberri y a 36 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población nel foi de  habitantes (INE).
El conceyu componer de los siguientes conceyos: Artieda, Rípodas, San Vicente y Tabar; y de los siguiente llugares habitaos: Aldunate, Nardués-Aldunate, Nardués-Andurra, Grez y Sansoáin. El términu municipal tamién engloba el despoblado de Apardués.
Primeramente adscrita a la zona non vascófona pola Llei Foral 18/1986, en xunu de 2017 el Parllamentu navarru aprobó'l pasu de Urraúl Bajo a la Zona mista de Navarra.
Urdiain
thumb|Cases de Urdiáin. Urdiain (Urdiáin en castellán y de forma oficial) ye una llocalidá y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Pamplona, na contorna de Sakana, nel valle de la Burunda y a 47 km. de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población en foi de  habitantes (INE).
Urraúl Bajo
El conceyu tien la so sede en Artieda, la población mayor.
Nucleos de población
El conceyu estremar nos siguientes nucleos de población, según el nomenclátor de población publicáu pol INE (Institutu Nacional d'Estadística). Los datos de población referir a.
Urdiain
Símbolos
L'escudu d'armes del llugar de Urdiáin tien el siguiente blasón:
Este ye'l blasón de tol valle de la Burunda y de cada unu de los sos pueblos, según mercé del rei Felipe IV en 1632.
Situación
La llocalidá de Urdiáin ta asitiada na parte noroccidental de la Comunidá Foral de Navarra dientro de la rexón xeográfica del Monte de Navarra (Navarra Húmeda del Noroeste), la contorna xeográfica de la Corredor del Araquil o de la Sakana, el valle de la Burunda; y a una altitú de 549 msnm. El so términu municipal tien una superficie de 15,37 km² y llinda al norte col conceyu d'Atáun na provincia de Guipúzcoa y la comunidá autónoma del País Vascu, al este col d'Iturmendi, al sur cola sierra de Urbasa y al oeste col conceyu d'Alsasua.
Relieve ya hidrografía
El territoriu componer de dos zones bien estremaes, la zona central llana y regada pol Araquil que flúi d'oeste a este, en que les sos riberes tán les zones de cultivu y la sierra de Urbasa la de mayores altores Palacalce (1100 msnm), y la d'Aralar más modestes Sarsamendi (800 msnm), Monte Sarare (730 msnm) Peña Aizkibel (684 msnm)
Los dos sierres son de material caliar, que l'efectu cársticu dio llugar a numberosos covarones y covarones abondosos na zona.
El nucleu de viviendes atópase na zona de contautu ente'l monte y el llanu.
Clima
Húmedu, con temperatures moderaes y abondoses precipitaciones mientres tol añu.
Historia
Pueblu del valle de Burunda, pagaba la pecha denomada gailurdirua, pero foi lliberáu del so pagu por orde del rei en 1498.
Na ermita de San Pedro hai una inscripción nel llenderu de la puerta principal onde se diz que'l primer rei de Navarra, Eneko Haritza, foi nomáu rei del Reinu de Navarra. Sicasí, investigaciones recién punxeron en dulda dicha afirmación.
Evolución de la población
La evolución de la población dende 1900 esperimentó primeramente un llixeru aumentu que remató nel censu de 1930 con una población de 821 habitante a partir d'ende foi baxando llixeramente anque se caltuvo práuticamente estable con dellos altibaxos. Ente los años 1900 y el descensu foi del 0%.
Si analizamos los padrones municipales de los postreros años de forma xeneral, tamién s'aprecia un llixeru aumentu de la so población de 0% ente l'añu 2000 y.
Eleiciones municipales
Urdiáin conforma un conceyu el cual ta gobernáu por un conceyu de xestión democrática dende 1979, formáu por 7 miembros escoyíos nes eleiciones municipales según ta dispuestu na Llei Orgánica del Réxime Eleutoral Xeneral. La sede del consistoriu ta asitiada na cai Barrenkale, nᵘ 24, de la llocalidá de Urdiáin.
Conseyu de Comisarios del Pueblu
El Sóviet de Comisarios del Pueblu o Sovnarkom o SNK, (Совет народных коммиссаров o Совнарком o СНК, treslliteráu Soviet naródnyj kommissárov) foi la institución de Gobiernu formada pol Segundu Congresu Panruso de los Soviets nel intre de la Revolución d'Ochobre en 1917 que'l so primer presidente foi Vladímir Lenin. Creáu en Rusia en sustitución del derrocáu Gobiernu Provisional Rusu, esti sóviet (o conseyu, en rusu) sentó les bases pa la reestructuración del país que condució a la formación de la Unión de Repúbliques Socialistes Soviétiques (URSS) en 1922. Foi evolucionando hasta convertise na máxima autoridá gubernamental del poder executivu sol sistema soviéticu instauráu nes Repúbliques de la URSS.
Urdiain
Alcaldes
Estos son los últimos alcaldes de Urdiáin:
Economía
Los sectores económicos de Urdiáin distribuyir de la siguiente manera: 64% sector secundariu * 24% sector terciariu
Conseyu de Comisarios del Pueblu
Lleón Trotski escurrió los nomes Comisariu del pueblu comisariu y sóviet pa evitar los términos "burgueses" de la democracia lliberal como ministru y gabinete. La Constitución de la RSFSR de 1918 formalizó'l papel del Sovnarkom de la República Socialista Federativa Soviética de Rusia (RSFSR): diba ser responsable ante'l Congresu Panruso de los Sóviets de «l'alministración xeneral de los asuntos del Estáu», dexándo-y sancionar decretos so la plena vixencia de la llei, cuando'l Congresu nun s'atopara en sesión. Depués, el Congresu davezu aprobaba estos decretos nel so próximu periodu de sesiones.
Pela so parte, el Comité Executivu Central Panruso (VTsIK) representaba'l poder llexislativu formalmente, una y bones el principiu de separación de poderes apaeció, per vegada primera nuna constitución rusa, por aciu una enmienda de 1992 a la Constitución de la Xunión Soviética de 1977. Esti principiu foi recoyíu pola Constitución de la Federación de Rusia de 1993.
Urdiain
Sector industrial
La proximidá de Alsasua (nucleu industrial) tien fuertes influencies na economía llocal. El corredor de comunicación ente los trés provincies, Álava, Guipúzcoa y Navarra, fueron tamién factores d'importancia nel desenvolvimientu de la industria maderero, alimentaria y metalúrxica.
Sector terciariu
Comerciu y servicios, alministración, finances y tresporte, hai na llocalidá una estación de ferrocarril.
Red viaria
La principal vía qu'escurre y comunica el conceyu ye l'Autovía de la Sakana (A-10) y della apuértase a la llocalidá na salida nᵘ 47.
Conseyu de Comisarios del Pueblu
Primer Conseyu de Comisarios del Pueblu
El primer Conseyu de Comisarios del Pueblu, escoyíu pol II Congresu de los Sóviets de Rusia el 7 de payares de 1917, taba compuestu por:
Urdiain
Fiestes y eventos
Les fiestes patronales son les celebraes n'honor de San Pedro. Nun tienen día concretu, sinón que se celebren el siguiente domingu a la fiesta de San Pedro (29 de xunu). La razón de tal interés deber a que na mesma ermita celébrase la festividá del día de San Pedro per parte del conceyu d'Alsasua y de Urdiáin. Los de Alsasua celebren el día del patrón y los de Urdiáin la siguiente fin de selmana.
Conseyu de Comisarios del Pueblu
Representaos na semeya de la xunta del Sovnarkom (de izda. a dcha.)
La semeya correspuende a la dómina del gobiernu de coalición de bolxeviques y socialrevolucionarios d'izquierda.
Urdiain
Fiestes y eventos
Otres festividaes interesantes son les de l'Asunción de la Virxe Virxe d'Agostu, San Xuan y Santa Águeda.
Tamién se celebres los antroxos o "momoxarros", nos cualos la xente amarutar de forma distinta col propósitu de tapase la cara pa nun ser reconocíos, y asina poder dar plasmos a los conocíos. Curiosamente, mientres el la dómina franquista y a pesar de la prohibición espresa de celebrase esti tipu de festexos, siguieron celebrándose tolos años.
Dick Van Dyke
Richard Wayne Van Dyke ye un reconocíu y premiáu actor de cine y televisión d'Estaos Xuníos. Ye recordáu poles sos actuaciones estelares nos filmes Mary Poppins y Chitty Chitty Bang Bang, y nos programes de televisión The Dick Van Dyke Show (na década de 1960) y Diagnósticu asesinatu (na década de 1990).
Biografía
Nacíu en West Plains (Missouri), Dick Van Dyke creció en Danville (Illinois). Los sos padres fueron Loren Wayne Van Dyke (28.6.1902 - 21.8.1975 a los 73) y Hazel Vorice (de soltera, Hazel McCord) (27.9.1896 - 06.10.1992 a los 96).
A partir de 1931 foi a la escuela primaria en Danville. Dir Dyke camudáronse, por dos años, a Crawfordsville (Indiana). A la so vuelta, foi a la escuela secundaria de Danville. Yá de neñu foi afaláu a entrar nel mundu del espectáculu al ver les películes de Lloréu y Hardy.
Trabayos en televisión
Van Dyke protagonizó una popular serie comedia televisiva llamada El Show de Dick Van Dyke, dende 1961 hasta 1966, na qu'interpretaba'l papel d'un escritor risible llamáu Rob Petrie. Complementando a Van Dyke, atopábase un repartu veteranu d'actores risibles incluyendo a Rose Marie, Morey Amsterdam, Jerry Paris, Carl Reiner (como Alan Brady), como tamién a profanos na televisión como Mary Tyler Moore, quien interpretaba la muyer de Rob, Laura Petrie. Ganó tres premios Emmy y la serie recibió cuatro premios Emmy como serie de comedia destacada. Dende 1971 hasta 1974, Van Dyke protagonizó otra serie comedia ensin rellación llamada El Nuevu Show de Dick Van Dyke na que protagonizaba a un presentador local nun programa d'entrevistes.
Pa incentivar a Van Dyke a volver a les series de televisión, CBS lliteralmente construyó un estudiu en Carefree, Arizona, el nuevu llugar de residencia de la estrella, col únicu propósitu de grabar. Les crítiques y audiencia fueron xeneralmente bones y el show duró tres temporaes. Cuando los executivos negar a emitir un episodiu sobre la base de que tenía demasiada carga sexual, el productor Carl Reiner colar de la serie; Van Dyke decidió anovar. Nos años setenta, Dick tuvo na NBC col so show de variedaes Van Dyke & Co., d'una hora de duración. Emitir ente setiembre y avientu de 1976. Cuando l'antagonista de Carol Burnett, Harvey Korman, abandonó'l so show de variedaes de llarga duración, Van Dyke ocupó'l so puestu. Ésta foi la primer vegada qu'ocupó un papel secundariu en televisión, y había poques chispes risibles ente Dick y Carol. Abondonó dempués d'una temporada.
En 1988, protagonizó una serie comedia de curtia duración, El Show de Dick Van Dyke, na que protagonizaba'l papel d'una estrella retirada de Broadway. El fíu real de Dick, Barry, yera un protagonista habitual. Dende 1993 hasta 2001, interpretó al Dr. Mark Sloan na serie de llarga duración Diagnósticu Asesinatu, un drama médicu/criminal. El so fíu, Barry, yera co-protagonista de la serie. Nun especial de 2004, El Show de Dick Van Dyke Revisáu, foi promocionáu de forma importante como'l nuevu episodiu de la clásica serie dempués de 28 años. Dick y los sobrevivientes del so repartu orixinal volvieron recrear los sos roles; el programa foi fondamente fundíu polos críticos.
Tamién fixo delles apariencies televisives n'otros programes y sigue tando en demanda.
Cinclus pallasii
El mierlu acuáticu pardu (Cinclus pallasii) ye una especie d'ave paseriforme de la familia Cinclidae nativa de los montes d'Asia meridional y central. El so epónimu conmemora al naturalista alemán —activu en Rusia— Peter Simon Pallas (1741-1811).
Descripción
La especie llega a midir 22 cm (8.7 pulgaes) y pesar 87 gramos (3.1 tomes), ye'l más grande de los mierlos. Esta especie, que nun ye bono de reparar, atópase a midida d'elevaciones baxes onde flúin regueros de monte.
Comportamientu y ecoloxía
El mierlu acuáticu pardu puede alimentase per mediu de bucéu en corrientes d'agua pa comer organismos bentónicus más grandes, o por vadear nes partes menos fondes de los regueros y recoyer organismos más pequeños de la parte inferior. Los adultos van poder buciar en busca d'alimentu a partir d'avientu hasta abril, que ye cuando hai organismos bentónicos más grandes. Puesto que nesti periodu ye tamién la dómina de reproducción, ríquese de más alimentu, asina ye necesariu buciar por muncha más comida. Sicasí, los adultos van alimentase picando y recoyendo del fondu de la corriente pol restu del añu. Los pitucos y volantones tamién s'alimenten per mediu de bucéu. Una población pequeña ivernada nun balneariu nos montes Suntar-Khayata de Siberia alimentase so l'agua cuando les temperatures del aire cayen per debaxo de -55º C.
Tanit
thumb|215px|Pesa col símbolu de Tanit. thumb|215px|Estatua de la diosa Tanit nel [[Muséu Nacional del Bardu (Tunicia).]]
Tanit foi la diosa más importante de la mitoloxía cartaxinesa, la consorte de Baal y patrona de Cartago. Yera equivalente a la diosa fenicia Astarté; tamién foi una deidá bereber. Foi la diosa d'Eivissa (Islles Baleares, España).
Cultu
El cultu a Tanit empezó a cobrar importancia a partir del sieglu V e. C., y taba acomuñáu cola Lluna y la fertilidá. Hai nicios de que diba acompañáu de ritos con sacrificiu de neños, pero esta creencia pudiera ser frutu de la política de descreitu romana.
A partir del sieglu V e. C., Tanit convertir na diosa principal del panteón de Cartago, sustituyendo a la so predecesora. Na epigrafía de cutiu apaez denominada Tnt pn B’l (Tanit cara de Baal), siendo, pos, una manifestación, o inclusive la divinidá paredra, del dios Baal, anque col tiempu va acabar apaeciendo sola nes inscripciones. A partir del 400 e. C., el so cultu ta documentáu en munchos llugares mediterráneos: Sidón n'El Líbanu; Kition en Xipre; Thinissut, Hadrumentum y Constantina nel Norte d'África; Tharros, Sulcis y Nora en Cerdeña; Cova Des Culleram en Eivissa; Tossal de Calar en Benidorm y Lilibeo y Palermo en Sicilia. La so grafía en púnicu ye Tnt, yá que les llingües semites escribir ensin vocales. thumb|215px|Estatua de Tanit nel Muséu d'Arqueoloxía de [[Barcelona, topada na islla d'Eivissa.]]
Pero, a pesar de que'l so nome apaez escritu como Tanit, la so pronunciación verdadera, siquier en dómina tardida, sería aproximao Tinit.y
Cultu n'Eivissa
El cultu a Tanit caltúvose fuertemente enraigonáu na islla d'Eivissa, onde la diosa foi adorada hasta la cristianización, nel sieglu II. N'Eivissa ye onde más estatues de la diosa atopáronse, la más conocida de les cualos ye la de la Cova Des Culleram, en Sant Vicent de sa Cala.
En 1907 afayóse'l santuariu rupestre Culleram, onde los fieles depositaben terracotas votivas a Tanit y otres divinidaes y faíen-y sacrificios d'animales. Les terracotas taben pintaes y representaben un bustu aláu de la diosa delimitado por flores de lotu, un discu solar o una media lluna.
Iconografía
thumb|left|Símbolu de Tanit. El so símbolu yera una circunferencia sobre un trazu horizontal y un triángulu o "V" invertida. Primeramente, el triángulu yera un trapeciu. Dellos estudiosos acomuñar col símbolu Anj del Antiguu Exiptu.
Nel sur de la península ibérica, na desaguada del ríu Guadalhorce, apaeció un pobláu feniciu y ente los sos enseres y dotes una Tanit en bastante bon estáu de caltenimientu.
Otros datos
El cultu a Tanit estendióse más allá del ámbitu mediterraneu y llegó inclusive a les islles Canaries (ello ye que los aboríxenes d'estes islles, llamaos comúnmente como guanches yeren d'orixe bereber). L'actual relixón neopagana llamada Ilesia del Pueblu Guanche, utiliza'l símbolu de la diosa Tanit pa representar esti nuevu cultu. Esto ye por cuenta de que los sos fieles creen nel conceutu de la Diosa Madre venerada al traviés de los sieglos y con distintos nomes. Tanit tamién ta incluyida nesti cultu, pos representa pa esta relixón (al igual que toles demás dioses) una advocación de la diosa guanche Chaxiraxi que yera venerada na islla de Tenerife. Tampoco se refuga la posibilidá de que la diosa Chaxiraxi fuera de fechu la mesma diosa Tanit con distintu nome y atributos debíu al citáu orixe bereber de los antiguos aboríxenes canarios.
Taifa de Málaga
La Taifa de Málaga o Taifa mālaqui foi un reinu independiente musulmán que surdió en al-Ándalus en 1026, arriendes de la desintegración que'l Califatu de Córdoba venía sufriendo dende 1008, y que sumiría definitivamente en 1238 al ser conquistada pol Reinu nazarí de Granada. Ente la so fundación en 1026 y la so definitiva desapaición en 1238 pueden estremase cuatro etapes históriques:
Primeros reinos de taifas
thumb|La Taifa de Málaga hacia 1037.
Primer etapa: el periodu hammudí (1026–1057)
La primer etapa de la taifa de Málaga toma un periodu de trenta y un años, en que los sos reis pertenecieron a la dinastía hammudi, salvo un curtiu intervalu d'apenes un añu en que'l tronu foi ocupáu por un eslavu. Esti periodu empecipiar en 1026 cuando Yahya I al-Mu’tali, bereber de la dinastía hammudí que fuera novenu califa de Córdoba, en siendo espulsáu del tronu cordobés xunió sol so mandatu la cora de Málaga y la cora d'Alxecires.
Dende'l primer momentu Yahya I al-Mu’tali cuntó col sofitu de los ziríes de la taifa de Granada y axudicóse el títulu de califa, qu'a partir d'entós utilizaron los reis taifas malagueños puramente. El so reináu carauterizar pol enfrentamientu colos reis abadíes de la taifa de Sevilla, que cristalizó en conquista de la taifa de Carmona, que por cuenta de la so posición estratéxica, suponía una amenaza direuta sobre la taifa sevillana, qu'en curtia reconquistar. En 1035 la muerte de Yahya I supunxo la división del territoriu en dos entidaes independientes: la mesma taifa de Málaga, que pasó a ser gobernada pol so hermanu, Idris I al-Muta'ayyad, y la taifa d'Alxecires, que quedó en manes del so sobrín Muhammad ben al-Qasim. Mientres esti reináu siguieron les lluches contra los abadíes sevillanos, llogrando ganalos en Écija en 1039 col sofitu de les taifas d'Almería, Granada y Carmona.
Segunda etapa: el periodu zirí (1073-1090)
thumb|Los reinos de Taifas hacia 1080. Dende la conquista de Málaga en 1057 por Badis ben Habús de Granada, la taifa malagueña foi gobernada mientres diecisiete años por un únicu rei dependiente de la taifa zirí de Granada. A la muerte de Badis en 1073 esta situación camudó, cuando'l so nietos partieron el reinu, correspondiendo a Tamim ben Buluggin ben Badis la taifa malagueña y al so hermanu Abd Allah ben Buluggin ben Badis la taifa granadina. Darréu producióse un enfrentamientu ente los dos hermanos, y un primer pidimientu d'ayuda a los almorávides per parte del malagueñu Tamim, que nun dio resultáu. Años más tarde, en 1085, tres la conquista de Toledo por Alfonso VI, dellos reis taifas recurrieron tamién a los almorávides pa faer frente a la meyora cristiana. Tres desembarcar éstos n'Alxecires los almorávides ganaron al rei castellanu-lleonés na batalla de Zalaca y tres la mesma, viendo la debilidá que teníen los reinos taifas poles sos continues disputa internes, enfrentar a ellos, conquistando la taifa de Málaga en 1090.
Tercer etapa: el periodu hassun (1145–1153)
Mientres los segundos reinos de taifas, producióse la tercer etapa de la taifa de Málaga, que toma un periodu de namái ocho años, con un solu rei perteneciente a la dinastía Banu Hassun, Abu-l-Hakam al-Husayn, quien tres un periodu de dominación almorávide de casi cincuenta años, aprovechó una revuelta popular pa espulsalos y faese col tronu. La so impopular política tributaria y les aliances con reinos cristianos en contra de los almorávides, fixeron el so reináu bien impopular, provocando la llegada de los almohades y el so suicidiu en 1153.
Cuarta etapa: el periodu zannun (1229-1238)
Mientres los terceros reinos de taifas producióse la última etapa de la taifa de Málaga, que toma un periodu de nueve años, en que'l tronu foi ocupáu por Ibn Zannun, miembru de la dinastía Banu Zanum, que'l so fallecimientu en 1238 supunxo la definitiva desapaición de la taifa de Málaga, que quedó incorporada al reinu nazarí de Granada.
Yokohama
Ta asitiada nuna península de la badea de Tokiu, a veres del océanu Pacíficu, y empezó a desenvolvese en 1859 cola inauguración del puertu de Yokohama. Al ser unu de los primeros enclaves de comerciu mientres l'apertura de Xapón al esterior, el desenvolvimientu de la villa tuvo bien influyíu polos comerciantes estranxeros que moraben en distritos específicos, dixebraos de la población llocal. Toes eses restricciones quedaron esaniciaes el 1 d'abril de 1899, cuando Yokohama convertir nuna ciudá. Anguaño ye'l puertu xaponés de referencia pal comerciu internacional, siendo utilizáu mientres la dómina Meiji nel comerciu de la seda y dende el sieglu XX con múltiples propósitos.
La influencia estranxera foi esencial pal desenvolvimientu de Yokohama, pos mientres la era Meiji foi la primer ciudá del país en desenvolver productos orixinarios d'Occidente como'l xeláu, la cerveza y la fotografía. Dalgunos de los curiosos turísticos más reseñables son el barriu chinu, el barriu internacional de Yamate, los rascacielos de Minato Mirai (ente ellos, Landmark Tower) y el xardín xaponés Senkai-en.
L'Estadiu Internacional de Yokohama foi sede de la final de la Copa Mundial de Fútbol de 2002.