cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guerra naval
Sobre y so la superficie
Nel momentu actual, les grandes guerres navales paecen ser asuntos bien infrecuentes, siendo la función principal de les armaes modernes, l'esplotar el so control de les rutes marítimes pa proyeutar la so poder sobre la mariña. La proyeición de poder foi la principal carauterística naval de los conflictos como la Guerra de Corea, la Guerra de Suez, la Guerra de Vietnam, la Confrontación Indonesia-Malasia, la Guerra del Golfu, la Guerra de Kosovo y dambes campañes na Guerra contra'l terrorismu en Afghanistán ya Iraq. Inténtase evitar el choque de grandes flotes por cuenta de la modernización de los sistemes d'armes, qu'anguaño fadríen de cualquier combate naval una batalla pírrica pal vencedor (más allá de la teunoloxía, hai que tener en cuenta que cualquier buque nel mar ye un oxetivu desaxeradamente espuestu). Ye, a día de güei, casi impensable que dos naciones con Armaes poderoses topeten en combate, debíu al enorme riesgu que dambes asumiríen y a la enorme cantidá de recursos que caúna perdería.
Páramo (Llión)
El Páramo ye una de les comarques históriques de Lleón. Allúgase nel centru de la llanura lleonesa ente les vegues del Órbigu y del Esla. Estiéndese hasta la llocalidá zamorana de Benavente.
Alcuéntrase dividíu en tres subcomarques:
Inclúise coles comarques vecines na asociación POEDA.
Helicteres baruensis
Helicteres baruensis, ye una especie de planta fanerógama perteneciente a la familia Malvaceae.
Descripción
Ye un arbustu qu'algama un tamañu de 2 m d'altu. Fueyes ovaes, dacuando asimétriques, de 9 (–16) cm de llargu y 6 (–10) cm d'anchu, ápiz agudu, base cordada; peciolu 1–3 cm de llargu. Flores zigomorfes, oblicues, nectarios polencos sobre'l pedúnculu; mota tubular-campanuláu, 2.5–3 cm de llargu y 1 cm d'anchu, bilabiado; pétalos acintaos, verdosos; androginóforo encorváu, 8–11 cm de llargu, tomentoso. Cápsula espiralada, dacuando recta escontra'l ápiz, 2.3–4 cm de llargu y 1–1.3 cm d'anchu, abuxada.
Distribución y hábitat
Ye orixinaria de les Indies Occidentales, onde habita en clima templáu, dende'l nivel del mar hasta los 30 m d'altitú, acomuñada a los montes tropicales caducifolios y subcaducifolios.
Taxonomía
'Helicteres baruensis' describióse por Nikolaus Joseph von Jacquin y espublizóse en Enumeratio Systematica Plantarum, quas in insulis Caribaeis 30. 1760.
Irina Makogonova
Irina Petrovna Makogonova (rusu: Ирина Петровна Макогонова) ye una ex-xugadora de voleibol de Rusia. Foi internacional cola Selección femenina de voleibol de la Xunión Soviética. Compitió nos Xuegos Olímpicos de Moscú 1980 nos que ganó la medaya d'oru y nos que xugó los cinco partíos.
Carbamoil fosfatu
El carbamoil fosfatu ye un anión de significancia bioquímica. Ta rellacionáu nel procesu d'eliminación del nitróxenu n'escesu del organismu a traviés del Ciclu de la urea, y tamién na síntesis de pirimidines.
Produzse a partir de bicarbonatu, amoniacu y fosfatu, el caberu los tres derivao del ATP. la síntesis ta catalizada pola enzima carbamoil fosfatu sintasa, como vien darréu:
Nagi Matsumoto
Nagi Matsumoto (松本 凪生, ) ye un futbolista xaponés.
Les Haies
Les Haies ye una comuña francesa del departamentu de Ródanu, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Anisotropía
thumb|300px|right|Nuna [[llámpara de plasma, el fenómenu de "filamentación" ye una carauterística anisótropa del plasma.]] L'anisotropía (opuesta d'isotropía) ye la propiedá xeneral de la materia según la cual cualidaes como: elasticidá, temperatura, conductividá, velocidá d'espardimientu de la lluz, etc. varien según la direición en que son esaminaes. Daqué anisótropo va poder presentar distintes carauterístiques según la direición. La anisotropía de los materiales ye más acusada nos sólidos cristalinos, por cuenta del so estructura atómica y molecular regular.
Nun sentíu más xeneral, falar de anisotropía cuando se produz cualquier cambéu d'escala d'una figura o un cuerpu, como nun gráficu x-y, con factores distintos (o en dependencia d'una función) en cada coordenada.
Propiedad anisótropas
En principiu toa propiedá física representable por aciu una magnitú tensorial ye susceptible de presentar un comportamientu anisotrópico. Ente les propiedaes que pueden presentar anisotropía tán:
Definición formal de anisotropía
De la mesma manera que los númberos pueden "midir" la magnitú esguilar d'una propiedá, los grupos matemáticos pueden "midir" la simetría d'una propiedá. Asina'l tipu de anisotropía que presenta una propiedá puede caracterizase por aciu un subgrupu d'un grupu de simetría de rotaciones.
Tipos de anisotropía
Los tipos de anisotropía que presenta un material tán acomuñaos siempres a subgrupos del grupu ortogonal O(3), polo que cada tipu de anisotropía vien carauterizada por un grupu puntual. Ente los tipos de anisotropía tán:
Elasticidá
Magar munchos materiales tecnológicamente importantes, producíos industrialmente como'l aceru (y otros metales, non espurríos en fríu), el aluminiu, el formigón, los lladriyos o'l cauchu son materiales que pueden considerase isótropos, munchos otros materiales qu'asoceden na naturaleza, como la madera, los texíos del cuerpu humanu (güesos, piel, texíos colaginosos), son formaos por fibra son de fechu anisótropos. Dellos materiales fabricaos industrialmente y que la so estructura interna ta formada por fibres alliniaes como elementos de fibra de carbonu son materiales anisótropos, con propiedaes mecániques distintos si midir en direiciones alliniaes coles fibres o tresversales a elles.
Lenothrix canus
Lenothrix canus ye una especie de royedor de la familia Muridae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase n'Indonesia y Malasia.
Bentley 3 Llitros
thumb|Bentley 3-Litre Drophead Coupé 1921 thumb|Bentley 3-Litre Tourer 1924 thumb|Bentley 3-Litre Speed Model 4-Seater Tourer 1925 thumb|Bentley 3-Litre Boattail 1927
El Bentley 3 Llitros (tamién denomináu Bentley 3 Litre) foi'l deportivu que punxo a Bentley nel mapa automovilísticu. Yera un coche grande en comparanza col pequeñu y llixeru Bugatti Type 35 qu'entós daquella apoderaba les carreres. El 3 Litre ganó na categoría de 1800 kg les 24 Hores de Le Mans en 1924, colos pilotos John Duff y Frank Clement, y de nuevu en 1927, esta vegada en categoría de superdeportivos, con el conductores S. C. H. "Sammy" Davis y Benjafield Dudley. El so pesu, tamañu y velocidá fixeron que Ettore Bugatti referir a él como "el camión más rápidu del mundu".
Carrocería
La mayoría yeren automóviles de turismu, pero con una inevitable variedá nes carroceríes. Ente los sos propietarios más populares figuraron Jorge de Kent o l'actriz Gertrude Lawrence.
Inxeniería
El 3 Litre (2996 cc) de cuatro cilindro en llinia tenía un motor grande pa la so dómina, pero fueron les sos innovaciones téuniques les que llamaron l'atención de los aficionaos al automovilismu. Foi unu de los primeros motores de producción en serie con cuatro válvules por cilindru, impulsaes por un árbol de lleves en cabeza. Tamién foi unu de los primeres con dos buxíes por cilindru y con dos carburadores. P'aumentar el so durabilidá, el bloque del motor de fierro y la culata fundir nuna única pieza.
La so potencia de salida foi d'aproximao 70 CV, dexando que los "3 Llitros" algamaren los 129 km/h. La velocidá del Speed Model podía llegar a los 145 km/h, ente que'l Super Sports pasaba de los 161 km/h.
Portaba una caxa de cambeos de cuatro velocidad.
Nos primeros coches solo dispunxéronse frenos nes ruedes traseres, pero a partir de 1924 montar nos cuatro ruedes.
Variantes
Hubo trés variantes principales del 3 Litre, que aportaron a conocíes polos colores utilizaos na placa del radiador. Sicasí, nun hai nenguna norma de fábrica qu'estreme les variantes polos colores.
Rede label
Esti modelu utiliza un motor con rellación de compresión (5.3:1). Con una distancia ente exes de 2985 mm, fabricar dende 1924 hasta 1929.
Green label
Realizáu ente 1924 y 1929, foi'l modelu d'altu rendimientu de la gama de los 3 Litre, con una rellación de compresión de (6.3:1) y un llargor ente exes más curtia, de 2743 mm. Garantizaba una velocidá de 160 km/h.
Magaz de Cepeda
Magaz de Cepeda ye ún de los cinco conceyos que formen la Mancomunidá de La Cepeda, na provincia de Lleón (España). Tien un área de 72,83 km² con una población de 427 habitantes (INE 2008) y una densidá de 5,88 hab/km².
Ta formáu polos pueblos: Benamarias, Magaz de Cepeda, Porqueiros - Porqueros, Vanidodes, Veiga de Magaz - Vega de Magaz y Zacos.
Silviya Petrunova
Silviya Petrunova (búlgaru: Анка Томова Христолова) ye una ex-xugadora de voleibol de Bulgaria. Foi internacional cola Seleición femenina de voleibol de Bulgaria. Compitió nos Xuegos Olímpicos de Moscú 1980 nos que ganó la medaya de bronce y nos que xugó los cinco partíos.
Gergana Petrova
Gergana Petrova (búlgaru: Гергана Петрова) ye una xugadora de voleibol de Bulgaria. Ye internacional cola Seleición femenina de voleibol de Bulgaria cola que xugó'l Grand Prix de Voleibol de 2014. A nivel de clubes xuega nel Levski Sofia.
Les Halles
Les Halles ye una comuña francesa del departamentu de Ródanu, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Dorothea Wierer
Dorothea Wierer ye una deportista italiana que compite en biatlón.
Ganó tres medayes de bronce nel Campeonatu Mundial de Biatlón, nos años 2013 y 2016, y una medaya de plata nel Campeonatu Européu de Biatlón de 2011.
Agarista (dixebra)
Agarista puede referise a:
Índiz de refraición
250px|thumb|[[Refraición de la lluz na interfaz ente dos medios con distintos índices de refraición (n2 > n1). Como la velocidá de fase ye menor nel segundu mediu (v2 < v1), l'ángulu de refraición θ2 ye menor que l'ángulu d'incidencia θ1; esto ye, el rayu nel mediu d'índiz mayor ye cercanu al vector normal.]] Denómase índiz de refraición al cociente de la velocidá de la lluz nel vacíu y la velocidá de la lluz nel mediu que'l so índiz calcular. Simbolizar cola lletra n y trátase d'un valor adimensional.
onde: velocidá de la lluz nel mediu que'l so índiz calcular (agua, vidriu, etc.).
L'índiz de refraición d'un mediu ye una midida pa saber cuántu amenorga la velocidá de la lluz (o d'otres ondes tales como ondes acústiques) dientro del mediu.
Definición física
L'índiz de refraición (n) ta definíu como'l cociente de la velocidá (c) d'un fenómeno ondulatoriu como lluz o soníu nel d'un mediu de referencia al respective de la velocidá de fase (vp) en dichu mediu:
Nadezhda Radzevich
Nadezhda Borisovna Radzevich (rusu: Надежда Борисовна Радзевич) ye una ex-xugadora de voleibol de Rusia. Foi internacional cola Selección femenina de voleibol de la Xunión Soviética. Compitió nos Xuegos Olímpicos de Moscú 1980 nos que ganó la medaya d'oru y nos que xugó los cinco partíos.
Índiz de refraición
Definición física
Xeneralmente utilízase la velocidá de la lluz nel vacíu (c) como mediu de referencia pa cualquier materia, anque mientres la hestoria utilizáronse otres referencies, como la velocidá de la lluz nel aire. Nel casu de la lluz, ye igual a:
Onde εr ye la permitividad relativa del material, y μr ye la so permeabilidá electromagnética relativa. Pa la mayoría de los materiales, μr ye bien cercanu a 1 en frecuencies óptiques, esto ye, lluz visible, poro, n ye aproximao.
Valores pa distintos materiales
L'índiz de refraición nel aire ye de 1,00029 pero pa efeutos práuticos considérase como 1, una y bones la velocidá de la lluz nesti mediu ye bien cercana a la del vacíu.
Otros exemplos d'índices de refraición pa lluz mariello del sodiu (λ=589,6 nm):
Refraición inusual
thumb|200px|Exemplu d'un rayu electromagnéticu pasando por un metamaterial con refraición negativa. La investigación recién tamién demostró la esistencia d'índiz de refraición negativu, lo que puede asoceder si les partes reales tantu de permitividad \epsiloneff como \mueff pueden tener permeabilidá con valores negativos. Nun s'espera qu'esto asoceda naturalmente con lluz visible con dalgún material, anque puede llograse con metamateriales; materiales creaos en llaboratoriu pa dichu propósitu. L'índiz de refraición negativa ufierta la posibilidá de superlentes, dispositivu d'invisibilidá y otros fenómenos exóticos.
Per otra parte, l'índiz de refraición, en dellos materiales, depende de la frecuencia del rayu incidente. Por esta mesma razón, y en ciertos materiales, podemos llograr un índiz de refraición negativu non estándar. Per otru llau, como yá se dixo, esisten metamateriales que dexen esta propiedá en condiciones estándar o cola lluz visible.
Índiz de refraición efeutivu
Nuna guía d'ondes (ej: fibra óptica) l'índiz de refraición efeutivu determina l'índiz de refraición qu'esperimenta un manera d'espardimientu en razón a la so velocidá de grupu. La constante d'espardimientu d'una manera que s'arrobina por una guía d'ondes ye l'índiz efeutivu pol númberu d'onda del vacíu:
Nótese que l'índiz efeutivu nun depende namái del llonxitú d'onda sinón tamién de la manera d'espardimientu de la lluz (\beta). Ye por esta razón que tamién ye llamáu índiz modal.
L'índiz de refraición efeutivu pue ser una cantidá complexa, y nesi casu la parte imaxinaria describiría la ganancia o les perdes de la lluz confinao na guía d'ondes.
Nun tien de confundir se cola idea que l'índiz efeutivu ye una midida o permediu de la cantidá de lluz confinao nel nucleu de la guía d'onda. Esta falsa impresión resulta de reparar que les maneres fundamentales nuna fibra óptica tienen un índiz modal más cercanu al índiz de refraición del nucleu.
Aplicaciones
La propiedá refractiva d'un material ye la propiedá más importante de cualquier sistema ópticu qu'usa refraición. Ye un índiz inversu qu'indica la grosez de los lentes según un poder dao, y el poder dispersivo de los prismes. Tamién ye usáu na química pa determinar la pureza de los reactivos químicos y pa la renderización de materiales refractantes nos gráficos 3D por ordenador.
Sydney Pollack
Sydney Pollack, foi un direutor de cine, productor y actor norteamericanu ganador del premiu Óscar.
Anicios
Nació en Lafayette (Indiana), nuna familia xudía d'inmigrantes rusos, d'onde se treslladó a Nueva York pa siguir la so carrera teatral. De 1954 a 1960 estudió y enseñó interpretación y intervino en dellos montaxes de Broadway. De 1960 a 1965 dirixó más de 80 espectáculos de televisión y ganó varios premios Emmy.
Carrera
Depués d'un irregular entamu como direutor de cine, foi nomáu al Óscar en 1969 por They Shoot Horses, Don't They?, tamién premiada nos festivales de Cannes, Bruxeles y Belgráu. Realizó varies películes protagonizaes por Robert Redford, ente elles Jeremiah Johnson (1972), cola qu'algamó un gran ésitu de crítica que se repetiría nel filme The Way We Were (1973).
Na década de los 80 rescampló por Absence of Malice (1981), con Paul Newman, y Tootsie (1982), con Dustin Hoffman, película que consiguió 10 nominaciones al Óscar. En 1985 ganó esti premiu pola direición d'Out of Africa, protagonizada por Robert Redford y Meryl Streep. Otres películes de la so filmografía son The Yakuza (1974), The Electric Horseman (1979), Havana (1990), The Firm (1993), Sabrina (1995) y Random Hearts (1999). Como actor intervieno en abondoses producciones, como la propia Tootsie, Husbands and Wives (1992, de Woody Allen) o Eyes Wide Shut (1999, de Stanley Kubrick).
Muerte
El cineasta finó'l 26 de mayu de 2008 na so casa de Los Angeles por mor d'un cáncer diagnosticáu 10 meses primero.
Crystal Bowersox
right|thumb|Crystal Bowersox. Crystal Lynn Bowersox ye una cantautora d'Estaos Xuníos contraltu. Quedó en segundu llugar na novena temporada de American Idol, dempués de perder la final contra Lee DeWyze.
Vida temprana
Bowersox nació en Elliston, Ohio. Ye madre soltera d'un fíu. Amás tien un hermanu mellizu fraternal. Crystal estudió n'Oak Harbor High School en Oak Harbor, Ohio, ónde tuvo nel equipu de natación. Darréu estudió na escuela d'artes de Toledo Toledo School for the Arts en Toledo (Ohio).
Mientres los sos díes como una música lluchadora, trabayó como música caleyera en delles estaciones de tren, particularmente cuando vivía en Chicago. Tamién tocaba de cutiu nel so barriu de Chicago's Lakeview. Antes del programa Idol, Crystal cantaba música gospel na so ilesia.
American Idol
El 2 de marzu, Bowersox foi hospitalizada por cuenta de una enfermedá ensin confirmar, obligando a últimu minutu a camudar la programación pa da-y tiempu extra por que puediese recuperase Los varones participaron aquel día en llugar de les concursantes femenines. A otru día cantó ya impresionó a los xueces.
La selmana siguiente, la so impresionante actuación provocó que Simon Cowell dixera, "Nésti momentu, yes la única a quien toos tienen que bater."
Dempués de la eliminación de Siobhan Magnus' de American Idol, Bowersox ye la única participante muyer que queda nel Top 4.
Koki Negi
Koki Negi (根木 洸希; ) ye un futbolista xaponés.
Tensión superficial
thumb|Exemplu de tensión superficial: una aguya d'[[aceru sobre un líquidu.]] En física, denomínase tensión superficial d'un líquidu a la cantidá d'enerxía necesaria p'aumentar la so superficie por unidá d'área. Esta definición implica que'l líquidu presenta una resistencia al aumentar la so superficie d'efeutu dexa a dalgunos inseutos, como'l zapateru (Gerris lacustris), poder movese pola superficie de l'agua ensin fundise. La tensión superficial (una manifestación de les fuercies intermoleculares nos líquidos), xunto a les fuercies que se dan ente los líquidos y les superficies sólides qu'entren en contautu con ellos, da llugar a la capilaridad. Como efeutu tien la elevación o depresión de la superficie d'un líquidu na zona de contautu con un liquido.
Otra posible definición de tensión superficial: ye la fuercia qu'actúa tangencialmente por unidá de llargor nel cantu d'una superficie llibre d'un líquidu n'equilibriu y que tiende a contraer dicha superficie. Les fuercies cohesives ente les molécules d'un líquidu son les responsables del fenómenu conocíu como tensión superficial.
Causa
thumb|269px|Diagrama de fuercies ente dos molécules d'un líquidu. thumb|left|269px|Esti clip ta debaxo del nivel de l'[[agua, qu'aumentó llixeramente. La tensión superficial evita que'l clip somórguiese y que'l vasu tresvierta.]] La tensión superficial deber a que les fuercies qu'afecten a cada molécula son distintes nel interior del líquidu y na superficie. Asina, nel senu d'un líquidu cada molécula ta sometida a fuercies d'atraición qu'en permediu s'anulen. Esto dexa que la molécula tenga una enerxía bastante baxa. Sicasí, na superficie hai una fuercia neto escontra l'interior del líquidu. Rigorosamente, si nel esterior del líquidu tiense un gas, va esistir una mínima fuercia curioso escontra l'esterior, anque na realidá esta fuercia ye despreciable por cuenta de la gran diferencia de densidáes ente'l líquidu y gas.
Otra manera de velo ye qu'una molécula en contautu cola so vecina ta nun estáu menor d'enerxía que si nun tuviera en contautu con felicidá vecina. Les molécules interiores tienen toles molécules vecines que podríen tener, pero les partícules de la contorna tienen menos partícules vecines que les interiores y por eso tienen un estáu más altu d'enerxía. Pal líquidu, el menguar el so estáu enerxéticu ye embrivir el númberu de partícules na so superficie.
Energéticamente, les molécules asitiaes na superficie tien una mayor enerxía permediu que les asitiaes nel interior, polo tanto l'enclín del sistema va ser menguar la enerxía total, y ello llógrase menguando'l númberu de molécules asitiaes na superficie, d'ende l'amenorgamientu d'área hasta'l mínimu posible.
Como resultáu d'embrivir la superficie, esta va asumir la forma más nidia que pueda yá que ta probáu matemáticamente que les superficies embriven l'área pola ecuación de Euler-Lagrange. D'esta forma'l líquidu va intentar amenorgar cualquier combadura na so superficie pa menguar el so estáu d'enerxía de la mesma forma qu'una pelota cai al suelu pa menguar el so potencial gravitacional.
Propiedaes
thumb|La tensión superficial puede afectar a oxetos de mayor tamañu torgando, por casu, el fundimientu d'una flor. La tensión superficial suel representase por aciu la lletra griega (gamma), o por aciu  (sigma). Les sos unidaes son de N·m−1, J·m−2, kg·s−2 o dyn·cm−1 (vease analís dimensional).
Delles propiedaes de : una molécula a la superficie.
Midida de la tensión superficial
thumb|Tensiómetro portátil de presión de burbuya pa la midida de la tensión superficial.
Métodos estáticos: la superficie caltener col tiempu
2. Métodu del platillo de Wilhelmy: Midida de la F pa dixebrar la superficie d'una delgada placa de vidriu. Precisión de 0,1 %.
Métodos dinámicos: la superficie fórmase o anueva de cutio
Tensiómetro (Métodu de presión de burbuya): Nun líquidu a T cte introduzse un capilar de radio R conectáu a un manómetru. Al introducir gas va formándose una burbuya de radiu r a midida que aumenta la P nel manómetru. Al crecer r mengua hasta un mínimu, r=R y dempués vuelve aumentar. Esto fai posible'l so usu en dambos, llaboratorios d'investigación y desenvolvimientu, según monitoreo del procesu direutamente na planta.
thumb|Métodu de presión de burbuya pa la midida de la tensión superficial dinámica.
Tamién puede midise con un estalagmómetro.
Ecuaciones
Ecuaciones empíriques que s'afaen a les midíes de a distintes T.
Ecuación d'Eötvös: = k/Vm2/3 (Tc-T) k= 2.1 erg/K
Ecuación de Van der Waals: =0(1-T/Tc)n; n=11/9 (liq)=8 (H2O)=1 (metales líquidos)
Pa un líquidu n'equilibriu col so vapor dG= -SdT+VdP+da suponiendo'l sistema zarráu con dn=0. Según la condición d'equilibriu termodinámicu cumplir que: = (dG/da)>0. D'esta ecuación sacamos que la enerxía llibre de Gibbs mengua al menguar l'área superficial d'un sistema, tratándose esti procesu d'un procesu bonal.
Valores pa distintos materiales
Tabla de tensiones superficiales de líquidos a 20 °C:
Capilaridá
La capilaridá ye una propiedá de los fluyíos que depende de la so tensión superficial la cual, de la mesma, depende de la cohesión del fluyíu y que-y confier la capacidá de xubir o baxar per un tubu capilar
Cuando un líquidu xube per un tubu capilar, ye por cuenta de que la fuercia intermolecular o cohesión intermolecular ente les sos molécules ye menor que l'adhesión del líquidu col material del tubu; esto ye, ye un líquidu que mueya. El líquidu sigue xubiendo hasta que la tensión superficial ye permediada pol pesu del líquidu qu'enllena'l tubu. Ésti ye'l casu de l'agua, y esta propiedá ye la que regula parcialmente'l so ascensu dientro de les plantes, ensin gastar enerxía pa vencer la gravedá.
Sicasí, cuando la cohesión ente les molécules d'un líquidu ye más potente que l'adhesión al capilar, como'l casu del mercuriu, la tensión superficial fai que'l líquidu baxe a un nivel inferior y la so superficie ye convexa.
Tubu capilar
thumb|Efeutos de capilaridá.
La masa líquido ye direutamente proporcional al cuadráu del diámetru del tubu, polo qu'un tubu angostu va zucar el líquidu nun llargor mayor qu'un tubu anchu. Asina, un tubu de vidriu de 0,1 mm de diámetru va llevantar una columna d'agua de 30 cm. Cuanto más pequeñu ye'l diámetru del tubu capilar mayor va ser la presión capilar y l'altor alcanzáu. En capilares de 1 µm (micrómetru) de radiu, con una presión de succión 1,5 × 10³ hPa (hectopascal = hPa = 1,5 atm), correspuende a un altor de columna d'agua de 14 a 15 m.
Dos plaques de vidriu que tán dixebraes por una película d'agua de 1 µm d'espesura, caltiénense xuníes por una presión de succión de 1,5 atm. Por ello ruempen los portaoxetos amugaos al intentar dixebralos.
Ente dellos materiales, como'l mercuriu y el vidriu, les fuercies intermoleculares del líquidu entepasen a les esistentes ente'l líquidu y el sólidu, polo que se forma un meniscu convexu y la capilaridá trabaya en sen inversu.
Les plantes zuquen agua soterraño del terrén por capilaridá, anque les plantes más grandes riquen de la trespiración pa mover la cantidá necesaria.
Llei de Jurin
La llei de Jurin define l'altor que s'algama cuando se permedia'l pesu de la columna de líquidu y la fuercia d'ascensión por capilaridá. L'altor h en metros d'una columna líquida ta dada pola ecuación:
onde: thumb|380px|[[Ángulu de contautu.]] Pa un tubu de vidriu nel aire a nivel del mar y llenu d'agua,
= 0,0728 N/m a 20 °C
entós, l'altor de la columna d'agua, en metros, va ser:
Por casu, nun tubu de 1 mm de radiu, l'agua va xubir por capilaridá unos 14 mm.
NGC 311
NGC 311 ye una galaxa lenticular de la constelación de Piscis.
Afayóse'l 15 de setiembre de 1828 pol astrónomu John Herschel.
Leopoldamys edwardsi
Leopoldamys edwardsi ye una especie de royedor de la familia Muridae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en China, India, Indonesia, Laos, Malasia, Myanmar, Tailandia, y Vietnam.
República de les Islles Xóniques
La República de les Islles Xóniques o República de les siete islles ye'l nome que recibió la entidá formada poles siete islles del mar Xónicu (enantes pertenecientes a la República de Venecia) asitiaes ente Grecia ya Italia creada en 1800 so la proteición de los imperios rusu y otomanu. Nun tien de ser confundíu col Heptaneso, que yera una rexón de Grecia mientres la dominación otomana formada poles mesmes islles.
Les siete islles que formaben la República de les Islles Xóniques yeren:
El periodu rusu
El 21 de marzu de 1800, los Imperios Rusu y Otomanu alcordaron pol Tratáu de Constantinopla crear la república federativa de les Siete Islles. El zar Alexandru I convertir nel proteutor oficial de la nueva república ente que el Sultán Selim III caltién la soberanía nominal en cuenta de un tributu de 75.000 piastres que tenía de pagar al zar cada trés años.
Por causa de la so importancia estratéxica Rusia unvia una fuercia d'ocupación a la república que s'instala en Leucas, pero los cañones de tierra siguen so la responsabilidá d'un funcionariu turcu designáu específicamente pol Divan.
thumb|left|200px|Kapodistrias.
Les islles son práuticamente autónomes de fechu. L'executivu ta constituyíu por un senáu de doce miembros tremaos ente Corfú, Cefalonia y Zante, los trés islles principales, ente que un príncipe-presidente, escoyíu pol senáu representa a l'autoridá suprema. La maxistratura ta en manes de la nobleza según el restu de los puestos claves. El cleru nun exerz más qu'una autoridá moral sobre'l país. El griegu modernu ye reconocíu como la llingua alministrativa, dempués de sieglos de dominación del italianu. La relixón considerada como dominante camuda tamién: el catolicismu romanu ye desbancado pola ilesia ortodoxa griega.
Ioannis Kapodistrias, futuru dirixente de la Grecia independiente ye unu de los homes que gobernaron la República. Encargar de la organización de les islles de Cefalonia, Leucas y Itaca. Atribúyese-y coles mesmes la constitución de 1803.
La República de les Siete Islles ye reconocida pola República Francesa, España, la República Bátava y Reinu Xuníu pol Tratáu de Amiens el 25 de marzu de 1802. Pero dende'l 10 d'ochobre de 1801 una de les disposiciones d'una convención secreta —que'l so fin yera consolidar el Tratáu de Lunéville— roblada por Talleyrand en nome de Francia y pol embaxador rusu, el Conde de Markov en nome de Rusia, reconocía y garantizaba la independencia de la República de les Siete Islles y alcordaba que nun habría más presencia de tropes estranxeres nes islles. Cuando los turcos amenaciaron con intervenir pa restablecer l'orde anterior y dada la perceguera de la población griega de les islles escontra los turcos Talleyrand aconseyó llevar a cabu una intervención francesa.
El 14 de payares de 1803 promúlgase una nueva constitución. Aparentemente más coraxosu que l'anterior finalmente nun resulta ser más qu'una copia hábil de la primera, calteniendo los aristócrates tol poder. Solo la nobleza tenía derechu a votu siendo les restricciones numberoses: solo los nobles nacíos nes islles d'una unión lexítima, cristianos y que dispunxeren d'unos ingresos importantes o un diploma universitariu podíen votar. Mientres esi tiempu Talleyrand encamienta a Napoleón de nun intervenir inda yá que esto podría desencadenar un conflictu européu. Asina, unvióse como embaxador al xeneral Romieux, un home con poca esperiencia na zona. Los sos informes son pesimistes, teniendo de trepar coles mesmes con un influyente partíu rusu, potencia que llevara a cambéu un sutil xuegu d'aliances na zona: el representante del Imperiu rusu yera'l Conde Georges Mocenigo, figura del partíu aristocráticu, nacíu en Zante y d'orixe venecianu, d'una familia de dogos. La desapaición de la república de Venecia dexó-y llograr fácilmente la nacionalidá rusa, siendo escoyíu pal puestu de cónsul del zar colo que controlaba los poderes nes islles y gobernaba de facto.
El periodu francés
En 1806 la posición rusa ye cada vez menos sólida nes islles. Alí Pashá suaña con aumentar les sos posesiones apoderándose de les islles. Unvia pa ello a los sos secretário, Mehmet Guerini a entrevistase con Napoleón en Tilsit col fin de consiguir l'aval de Francia a los sos proyeutos. Coles mesmes Napoleón ufierta al zar Alexandru I les islles Xóniques en cuenta del so sofitu. Finalmente l'archipiélagu pasa a formar parte de Francia cola firma del Tratáu de Tilsit en 1807. n'agostu de 1807 el xeneral Berthier llega a Corfú y anuncia al senáu que les islles pasen a tar so proteición francesa. Nada camuda nel funcionamientu constitucional, alministrativu o xudicial de la República. Berthier integra dientro de les sos tropes regulares a dellos miles d'albaneses espulsaos del continente por Alí Pachá. El coronel Minot queda encargáu d'entamar esti reximientu albanés que tien como misión defender les islles yá que Napoleón dio orde de que nengún  soldáu francés, italianu o napolitanu  facer. La esperiencia ye un fracasu: el albaneses, más avezaos a la guerrilla de monte, nun acepten con facilidá la disciplina militar. Llegar a remontar en numberoses ocasiones, como n'ochobre de 1809 cuando los británicos apoderar de les islles.
El periodu británicu
thumb|300px||Bandera de les Islles Xóniques mientres el proteutoráu británicu.
Decepcionáu pola actitú francesa en Tilsit, Alí Pachá dirixir a los británicos pa llevar a cabu'l so proyeutu de anexonase les islles Xóniques, siendo Kapodistrias determinante nel fracasu del proyeutu de Alí Pachá y l'establecimientu del proteutoráu británicu. En 1809 Gran Bretaña ocupa les islles sacante Corfú, valientemente defendida pol xeneral Donzelot hasta 1814, fecha na que l'acabante aprobar Tratáu de París asitia les islles so proteutoráu británicu. En 1819 el sultán Mahmud II reconoz esti proteutoráu en cuenta de la restitución de Parga.
N'efeutu, mientres el senáu de les Islles Xóniques esperaba que'l Congresu de Viena devolviera a la república la so llibertá, esta ye confiada a los británicos qu'exercen un estrechu control sobre les islles. Adóptase'l nome de República de les Islles Xóniques n'español, United States of the Ionian Islands n'inglés, Ηνωμένον Κράτος των Ιονίων Νήσων en griegu modernu. El xeneral Campbell, primer representante inglés nes islles tres el congresu de Viena, anuncia que la Corona nun va reconocer la esistencia d'un pueblu xónicu llibre y pon en marcha una serie de tribunales militares p'acabar con toa oposición. El so socesor, Sir Thomas Maitland, adopta'l títulu de Lord High Commissionner o Gobernador y decide eslleir el senáu xónicu.
Maitland consigue qu'una Asamblea Constituyente Xónica adopte una constitución de la República de les Islles Xóniques n'avientu de 1817. Un senáu o Gerusía (Γερουσία) de seis miembros y una asamblea o Bulé (Βουλή) de 42 diputaos gobernaben la República pero toles sos decisiones son sometíes al gobernador británicu de la isla que dispón del derechu a vetu (d'ellí'l llamátigu de el Abortador que los griegos de la isla dieron a Maitland). El Senáu ye escoyíu polos diputaos de l'Asamblea pero'l so presidente ye designáu pol gobernador. L'asamblea ye aristocrática y escoyida poles distintes isla en función de la so población. El gobernador encargar de les Rellaciones Esteriores, de la policía y de la salú pública. Mora en Corfú y ye representáu por un funcionariu o Residente en caúna de les otres seis islles. Esti residente dispón llocalmente de los mesmos poderes del gobernador.
Nin los gobernadores posteriores nin los británicos son bien populares ente la población llocal. Sir Thomas Maitlan ye llamáu King Tom polos mesmos británicos y el Abortador pola población griega por causa de la so actitú mientres la Guerra d'independencia griega, yá que decide que les islles permanezan neutrales mandando encarcelar a los patriotes griegos y ordenando inclusive la execución de dalgunos d'ellos. El so socesor Sir Frederick Adam (1824-1835) ye tamién impopular polos sos gastos en bienes de luxu. A pesar d'habese casáu con una muyer de Corfu y de convertise en mecenes del arte repróchase-y llevar les arques públiques en cantu de la bancarrota. Sir Howard Douglas (1835-1841) foi unu de los menos impopulares gracies a les sos aiciones en favor de la economía llocal y a qu'obligó a los funcionarios a aprender el griegu modernu.
La modernización de les islles (carreteres, pontes, colexos, universidá, hospitales, desenvolvimientu del comerciu y de la industria) data del periodu británicu. Corfú, Zante y Argostoli cunten caúna con un colexu y un institutu. Lord Guilford inaugura la Universidá de Corfú el 29 de mayu de 1824 y manda crear una biblioteca na isla. Sir Howard Douglas dexa la creación del Bancu Xónicu (qu'inda esiste) col fin d'incentivar los préstamos a los llabradores locales. El sistema xudicial xónicu ye copia del sistema británicu. Los impuestos direutos sumen casi na so totalidá reemplazaos por tases a les importaciones y esportaciones.
Una primer tentativa británica d'amontar l'autonomía de la república de les Islles Xóniques tuvo llugar sol mandatu de Lord Seaton (1843-1848), que pensaba que les islles podríen pasar a formar parte del Reinu de Grecia. Seaton incentivó'l desenvolvimientu de la vida política estableciendo la llibertá de prensa y convocando eleiciones llibres. Sicasí estes reformes nun dexaron a naide satisfechu: el partíu pro-inglés reprochó-y haber apurríu demasiáu poder a los griegos ente que'l partíu griegu xulgó estes midíes como insuficientes y siguió considerando a los ingleses como opresores. La oposición griega ye encabezada por Andreas Mustoxidi.
La situación nun ye aceptada del tou polos gobernadores posteriores. L'últimu gobernador, Sir Henry Stow, ye tan impopular y dictatorial como King Tom.
En 1864 Gran Bretaña retirar del archipiélagu y el 21 de mayu ésti pasa a formar parte del reinu de Grecia. Ta retirada puede interpretase como un regalu británicu pola coronación del nuevu rei de Grecia Jorge I, que la so candidatura foi sofitada polos británicu.
Niobiu
El niobiu ye un elementu químicu de númberu atómicu 41 asitiáu nel grupu 5 de la tabla periódica de los elementos. Simbolízase como Nb. Ye un metal de transición dúctil, gris, blandiu y pocu abondosu. Atopar nel mineral niobita, tamién llamáu columbita, y utilízase n'aleaciones. Emplégase principalmente aleado n'aceros, confiriéndo-yos una alta resistencia. Afayar nel mineral niobita.
El niobiu tien propiedaes físiques y químiques similares a les del elementu tantaliu, y los dos son, poro, difíciles d'estremar. El químicu inglés Charles Hatchett informó d'un nuevu elementu similar al tantaliu en 1801 y llamar columbio. En 1809, el químicu William Hyde Wollaston inglés concluyó equivocadamente que'l tantaliu y el columbio yeren idénticos. El químicu alemán Heinrich Rose determinó en 1846 que los minerales de tantaliu contienen un segundu elementu, qu'él nomó niobiu. En 1864 y 1865, una serie de descubrimientos científicos clarificó que niobiu y columbio yeren el mesmu elementu (a diferencia de tantaliu), y dende va un sieglu utilizáronse dambos nomes indistintamente. El niobiu foi adoptáu oficialmente como'l nome del elementu en 1949, pero'l nome de columbio sigue siendo d'usu corriente na metalurxa nos Estaos Xuníos. Nun foi hasta'l sieglu XX que'l niobiu foi utilizáu per primer vegada nel mercáu. Brasil ye'l principal productor de niobiu y ferroniobiu (una aleación de niobiu y fierro). El niobiu utilízase sobremanera n'aleaciones, la mayor parte n'aceru especial igual que l'utilizáu en tuberíes de gas. Anque les aleaciones contienen namái un máximu de 0,1 %, esti pequeñu porcentaxe de niobiu ameyora la resistencia del aceru. El niobiu utilizar en diversos materiales superconductores. Estes aleaciones superconductoras, tamién contienen titaniu y estañu, que son llargamente utilizaos nos imanes superconductores d'escáneres de resonancia magnética. Otres aplicaciones de niobiu inclúin el so usu en soldadura, industries nucleares, electrónica, óptica, numismática y xoyería. Nos dos últimes aplicaciones, el so baxu nivel de toxicidá de niobiu y la so capacidá de ser coloriáu por anodización son ventayes particulares.
Físiques
El niobiu ye un metal gris, dúctil, y paramagnético que s'atopa nel grupu 5 de la Tabla Periódica. Anque en comparanza col restu de los miembros. tien una configuración atípica nes sos capes d'electrones más esternos. El niobiu convertir nun superconductor a temperatures criogénicas. A presión atmosférica, que tien la temperatura crítico más alta de los superconductores elementales, el niobiu tien mayor fondura de penetración magnética que cualquier elementu. Amás, ye unu de los superconductores de tipu trés elemental II, xunto con vanadiu y tecneciu. Les propiedaes superconductoras son fuertemente dependientes de la pureza del niobiu metal. Cuando ye bien puru, ye relativamente más blandu y dúctil, pero les impureces faen que sía más duru. El metal tien una baxa seición tresversal pa los neutrones térmicos; polo que s'utiliza nes industries nucleares.
Químiques
El metal adquier un tinte azuláu cuando s'espón al aire a temperatura ambiente mientres llargos periodos de tiempu. A pesar de presentar un altu puntu de fusión, en forma elemental (2468 °C), tien una baxa densidá en comparanza con otros metales refractarios. Amás, ye resistente al escomiu, presenta propiedaes de superconductividad, y forma capes d'óxidu dieléctricu.
El niobiu ye un pocu menos electropositivo y más compactu que'l so predecesor na tabla periódica, el circoniu, ente que ye práuticamente idéntica en tamañu a los átomos del tantaliu más pesaos, por cuenta de la contraición de los lantánidos . Como resultancia, les propiedaes químiques del niobiu son bien similares a les del tantaliu, qu'apaez direutamente debaxo del niobiu na tabla periódica. Anque la so resistencia al escomiu nun ye tan notable como la del tantaliu, el niobiu tien un preciu más baxu y una mayor disponibilidad y esto facer curiusu pa usos menos esixentes, como pueden ser revestimientos en plantes químiques.
Escurrimientu
Envalórase que'l niobiu ye'l 33 º elementu más común na superficie de la Tierra, con 20 ppm. Dalgunos piensen que la bayura na Tierra ye enforma mayor, pero que'l niobiu " perdíu" puede tar asitiáu nel nucleu de la Tierra por cuenta de la alta densidá del metal. L'elementu nun s'atopa llibre na naturaleza, pero'l niobiu producir en combinación con otros elementos minerales. Los minerales que contienen niobiu de cutiu tamién contienen tantaliu. Los exemplos inclúin la columbita ( (Fe, Mn ) ( Nb, Ta) 2O6 ) y columbita - tantalita ( coltan o , (Fe , Mn ) ( Ta, Nb) 2O6 ). Los minerales columbita tantalita - atópense xeneralmente como accesoriu minerales nes intrusiones pegmatita y en roques intrusivas alcalines. Menos comunes son los niobatos de calciu, l'uraniu , el toriu y los elementos de tierres rares. Exemplos de tales niobatos son pirocloro ( (Na, Ca ) 2Nb2O6 (OH , F) ) y euxenite ( (Y, Ca , Ce , O, Th) ( Nb, Ta , Ti ) 2O6 ). Estos grandes depósitos de niobiu atopáronse acomuñaos con carbonatitas (roques ígnees carbonatosilicatadas ) y como componente de pirocloro.
Producción d'Aceru
El soldadores utilicen el niobiu p'amestar los componentes d'aceru inoxidable. Amás, los fabricantes d'aceru amiesten pequeñes cantidaes d'un compuestu de niobiu-fierro conocíu como ferroniobiu p'aumentar la fortaleza de los sos productos, según la resistencia a les temperatures y al escomiu. L'aceru combináu con niobiu ye utilizáu llargamente nes industries aeroespacial, química, d'enerxía llétrica y automotriz.
Imanes superconductores
N'aleación con titaniu, puédese extrusionar el niobiu nun alambre superconductor que depués se puede moldiar pa formar imanes que nun pierden la superconductividad al ser asitiaos en campos magnéticos esternos. Tamién esisten aleaciones superconductoras de estanio-niobiu y aluminiu-niobiu. Los metales atopen el so usu en xiroscopios pa navegación aeroespacial, según p'artefactos d'imáxenes per resonancia magnética.
Lentes y pantalles de cristal
Revistir el cristal con un perfinu polvu de niobiu ameyora l'habilidá del mesmu pa espublizar la lluz ensin absorbela nin refractarla. El revestimiento tamién fai que'l cristal sía más resistente al reflexu. El cristal revistíu con niobiu tien les sos aplicaciones en lentes de cámares, según en pantalles de televisiones y monitores. El niobiu tamién s'utiliza como capa proteutora pa condensadores cerámicos.
Llámpares de vapor de sodiu
Una aleación de niobiu-circoniu sirve como materia primo pa la base metálica de delles llámpares de vapor de sodiu. L'aleación soporta les altes temperatures qu'algama la llámpara y nun se vuelve fráxil col usu enllargáu.
Xoyería
Nel so estáu natural, el niobiu tien un color plateado mate. Cuando l'elementu puru calezse o ye pasáu al traviés d'un campu llétrico, sicasí, puede tomar munchu colores, diendo dende l'azul al verde y del doráu en candia. Esta propiedá fixo del niobiu una opción con creciente popularidá pa los xoyeros que deseyen crear aros, taches, broches, pendientes y prendedores de metal coloriao.
Monedes
Dau a la so propiedá de camudar el so color por aciu el tratamientu de les sos capes superficiales, tamién s'emplega na fabricación de monedes bimetálicas: 25 Euros d'Austria y 1 Lat en Letonia.
Nomenclatura
Ye denomináu niobiu n'honor de Níobe, fía de Tantaliu. Hatchett llamar columbio, pero creyó confundilo col tantaliu; el nome columbio utilízase inda en dellos llugares. En 1844, H. Rose redescubrir y bautizó col nome actual. El nome de niobiu adoptar pola IUPAC en 1950, 100 años dempués de que surdiera'l discutiniu; con too y con eso, la mayoría de los químicos llamar niobiu, pero munchos rellacionaos cola metalurxa del elementu (anglosaxones) siguen llamar columbio.
Producción y apaición na naturaleza
Blomstrand preparar por primer vegada en 1864 por amenorgamientu: caleciendo'l cloruru n'atmósfera d'hidróxenu. Hasta 1905 nun se llogró puru (Bolton). Nunca s'atopa n'estáu elemental y casi siempres apaez acompañáu de tantaliu. Representa'l 2·10-3% en pesu de la corteza.
Crystal Chappell
Crystal Chappell ye una actriz d'Estaos Xuníos de cine y televisión, reconocida por interpretar a Carly Manning na serie Days of Our Lives ente 1990 y 1993, a Maggie Carpenter en One Life to Live ente 1995 y 1997 y a Olivia Spencer en Guiding Light ente 1999 y 2009.
El 2 d'ochobre de 2009 retomó'l so papel como Carly Manning. En mayu de 2011, Chappell reveló que'l so contratu nun fuera anováu y el so personaxe foi retiráu esi mesmu añu. Dende entós interpretó a Danielle Spencer en The Bold and the Beautiful.
Nataliya Razumova
Nataliya Nikolayevna Razumova (rusu: Наталья Николаевна Разумова) ye una ex-xugadora de voleibol de Rusia. Foi internacional cola Selección femenina de voleibol de la Xunión Soviética. Compitió nos Xuegos Olímpicos de Moscú 1980 nos que ganó la medaya d'oru y nos que xugó los cinco partíos.
Lisa Vittozzi
Lisa Vittozzi ye una deportista italiana que compite en biatlón.
Participó nos Xuegos Olímpicos de Pieonchang 2018, llogrando una medaya de bronce nel relevu mestu. Ganó una medaya de bronce nel Campeonatu Mundial de Biatlón de 2015, na prueba de relevos.
Quintana del Castillo
Quintana del Castillo ye un conceyu de la Provincia de Llión (España) que ta inxertu na mancomunidá de La Cepeda.
Ta formáu polos siguientes pueblos: Abano, Castro de Cepeda, Donillas, Escuredo, Ferreras, Morriondo, Palaciosmil, Quintana del Castillo, Riofrio, San Feliz de las Lavanderas, La Veguellina, Villameca y Villarmeriel.
Haute-Rivoire
Haute-Rivoire ye una comuña francesa del departamentu de Ródanu, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Olga Solovova
Olga Anatolyevna Solovova (rusu: Ольга Анатольевна Соловова) ye una ex-xugadora de balón volea de Rusia. Foi internacional cola Seleición femenina de balón volea de la Xunión Soviética. Compitió nos Xuegos Olímpicos de Moscú 1980 nos que ganó la medaya d'oru y nos que xugó los cinco partíos.
Helicteres guazumifolia
Helicteres guazumifolia, ye una especie de planta fanerógama perteneciente a la familia Malvaceae.
Descripción
Ye un arbustu qu'algama un tamañu de 2 m d'altu. Fueyes ovaes o ovales, dacuando asimétriques, de 6.5 cm de llargu y 3.5 cm d'anchu, ápiz agudu, base arrondada; peciolu 0.8 cm de llargu. Flores sub-zigomorfes, rectes, ensin nectarios sobre'l pedúnculu; mota tubular, daqué infláu, 1.5–2.3 cm de llargu y 0.4–0.7 cm d'anchu, 5-dentáu; pétalos espatulaos, colloraos; androginóforo rectu, 2.5–3.5 cm de llargu, con tricomas glandulares diminutos, esvalixaos. Cápsula espiralada, 1.8–4 cm de llargu y 0.7–1 cm d'anchu, negra.
Distribución y hábitat
Ye orixinaria d'América austral y tropical onde habita llugares de clima templáu y semicálido ente los 40 y 850 msnm. Planta montesa, acomuñada a monte tropical caducifoliu y al monte d'encina.
Propiedaes
En Méxicu emplégase como anticonceutivu nel Estáu de Guerrero, pa la esterilidá permanente nel Estáu de Veracruz y pa refundiar la llibradura en Puebla. En Nayarit utilízase'l tarmu ensin fueyes remoyáu un día completu y bebiéndolo n'ayunes, pa solliviar la disentería.