cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia d'Estaos Xuníos d'América
Los primeros años d'Estaos Xuníos independiente
Toa esta espansión escontra l'Alloñáu Oeste (Far West) viose dinamizada por dos fechos bien importantes: el descubrimientu d'oru en California (1848) y la culminación de la rede ferroviaria cola primer llinia transcontinental en 1869 (el primer ferrocarril de vapor inaugurárase en Baltimore (Maryland), en 1830). Una rede nacional de carreteres y canales percorría'l país, buques de vapor derrompíen los ríos, y la Revolución industrial llegara a Estaos Xuníos: la rexón de Nueva Inglaterra cuntaba con fábriques de testiles y Pennsylvania con fundiciones de fierro. Pa la década de 1850 había fábriques que producíen artículos d'hule, máquines de coser, zapatos, ropa, equipos agrícoles, pistoles, relós, etc.
Guerra contra Méxicu
Ente les décades de 1820 y 1830, dempués de la proclamación de la Doctrina Monroe d'espansión territorial escontra'l Pacíficu, miles de colonos d'Estaos Xuníos estableciéronse nes comunidaes anglosaxones de Texas (entós territoriu mexicanu). Naquel momentu'l gobiernu mexicanu atopar nuna mala situación económica al términu d'una guerra d'independencia con España que duró más d'una década, y dio la bienvenida a los colonos. El gobiernu mexicanu llogró fondos vendiendo tierres a estos colonos que prefirieron camudase a territoriu mexicanu en cuenta de pagar altos precios en Luisiana y otros estaos del sur. Estos colonos esperaben, amás, qu'Estaos Xuníos mercara Texas p'aprovir de más tierra a los sos nuevos ciudadanos.
230px|thumb|Azul escuro: Estaos de EUA que fueron parte de Méxicu Azul claro: Estaos de EUA que namái una pieza d'ellos foi parte de Méxicu.
En 1820 un empresariu de Missouri, Moses Austin, axustara con España por que se-y dexara llevar 300 colonos a Texas. Stephen Austin, el fíu (conocíu como'l padre de la República de Texas), siguió estos planes col nuevu gobiernu mexicanu, escoyendo colonos que fueren bonos trabayadores y que pudieren ser lleales al gobiernu mexicanu. El gobiernu mexicanu, qu'aboliera la esclavitú, toleró que los colonos traxeren los sos esclavos pa trabayar les tierres y vendelos a otros colonos pero se listaban como «sirvientes contrataos» (indentured servants n'inglés). Problemes col nuevu gobiernu del presidente Antonio López de Santa Anna causaron que los colonos llevantar n'armes y llucharen, col francu sofitu del Norte», pa llograr la independencia, yá que aquel día los colonos anglosaxones yeren más numberosos que los colonos mexicanos. Dempués de la guerra (1836), Texas establecióse como una república independiente, pero casi darréu buscó la so anexón a los Estaos Xuníos, que llogró dellos años dempués.
La Guerra Mexicanu-Americana (1846-48) españó colos Whigs opuestos a la guerra, y los Demócrates sofitando la guerra. L'exércitu de los Estaos Xuníos, utilizando regulares y un gran númberu de voluntarios, ganó a los exércitos mexicanos, invadió en dellos puntos, prindó Ciudá de Méxicu y ganó decisivamente. El tratáu de Guadalupe Hidalgo punxo fin a la guerra en 1848. Munchos demócrates quixeron anexonar a tou Méxicu, pero esa idea foi refugada polos suriegos qu'argumentaron que al incorporar a millones de mexicanos, principalmente de raza mista, socavaría a los Estaos Xuníos como un país puramente República blanca. [96] Sicasí, los Estaos Xuníos tomaron Texas y les partes nortices llixeramente asitiaes (California y Nuevu Méxicu). Los residentes hispanos recibieron plena ciudadanía y los indios mexicanos convertir n'indios americanos. Simultáneamente, l'oru foi afayáu en California en 1849, atrayendo a más de 100,000 homes al norte de California en cuestión de meses na fiebre del oru de California. Un compromisu pacíficu con Gran Bretaña dio a los Estaos Xuníos la propiedá del País de Oregon, que foi renombráu'l Territoriu de Oregon. [95]
En 1846 Estaos Xuníos incursiona nel norte de Méxicu nuna zona texana en disputa, onde les tropes son atacaes y de resultes en 1847 Estaos Xuníos declára-y la guerra a Méxicu, venciéndo-y. Pol Tratáu de Guadalupe-Hidalgo (1848) adquier amás de la zona en disputa, los territorios mexicanos d'Alta California y Nuevu Méxicu que güei anguaño conformen los estaos d'Arizona, California, Nevada, Nuevu Méxicu, Utah, y partes d'Oregón, Coloriáu y Wyoming.
L'abolición de la esclavitú
Dende la so nacencia, Estaos Xuníos convertir nel más importante comprador d'esclavos pa satisfaer la demanda de mano d'obra nos pesaos llabores agrícoles. La esclavitú estender ente los estaos sureños que practicaben principalmente l'agricultura y a lo postrero convirtiéronse nos estaos secesionistes.
La Isla de Gorea, allugada a unos cuantos quilómetros frente a la mariña de Senegal, nel océanu Atlánticu, foi'l llugar dende onde s'entamó'l tráficu d'esclavos escontra Estaos Xuníos d'América, que mientres los sieglos XVII, XVIII y hasta l'abolición de la esclavitú, nel sieglu XIX, movió a más de 20 millones de persones d'África.
En 1858, cuando'l senador Douglas buscó la reeleición, foi desafiáu por Abraham Lincoln y el Partíu Republicanu (un nuevu partíu en contra de la esclavitú, y que nada tenía que ver col Partíu Republicanu de Jefferson). Nuna serie d'alderiques históricos con Douglas, Lincoln esixó un altu a la espansión de la esclavitú. Taba dispuestu a tolerala nos estaos del sur, pero coles mesmes afirmó que «esti gobiernu nun puede subsistir permanentemente siendo metá esclavu y metá llibre».
La Guerra Civil nos Estaos Xuníos (1861-1865)
La mayoría nos estaos sureñu y fronterizu votaron contra Lincoln, pero'l norte sofitar y ganó les eleiciones. Unes selmanes dempués, Carolina del Sur decidió por aciu votación abandonar la Unión. Llueu se-y xunieron Mississippi, Florida, Alabama, Georgia, Louisiana, Texas, Virginia, Arkansas, Tennessee y Carolina del Norte. Estos estaos proclamaron la so independencia de la Unión col nome d'Estaos Confederaos d'América y asina empezó la Guerra civil.. La Guerra civil foi l'episodiu más traumáticu de la historia de los Estaos Xuníos. Los repulgos nun se cerraron por completu hasta'l día de güei.
Historia de los Estaos Xuníos (1865-1918)
Con esceición de la compra d'Alaska a Rusia en 1867, la espansión territorial d'Estaos Xuníos detuviérase en 1848. Sicasí, alredor de 1890, de la que munches naciones europees espandíen los sos imperios coloniales, un nuevu espíritu animó la política esterior d'Estaos Xuníos, qu'en gran midida siguía les pautes de la Europa septentrional. Los políticos, los direutores de periódicos y los misioneros protestantes declararon que la raza anglosaxona» tenía'l deber de llevar los beneficios de la civilización occidental a los pueblos d'Asia, África y América Llatina. Nel puntu culminante d'esti periodu (1895), Cuba sulevar contra'l colonialismu d'España, dando llugar en 1898 la Guerra d'España y Estaos Xuníos; la llucha foi desigual una y bones España nun cuntaba con tol potencial d'armamentu que si tenía Estaos Xuníos
Dempués de la Guerra d'España y Estaos Xuníos de 1898, Estaos Xuníos d'América apoderóse tamién de Cuba, Puertu Ricu, Filipines y Guam. Nel archipiélagu asiáticu, sostuvo una tarrecible guerra, conocida como Guerra ente Filipines y Estaos Xuníos, qu'afaró l'archipiélagu asiáticu. Esi mesmu añu los Estaos Xuníos d'América, en promulgando una constitución al estilu d'Estaos Xuníos y abolir la monarquía ḥawaiana, decidió l'anexón de Hawaii en 1898. El territoriu nun llograría la categoría d'estáu hasta 1959.
N'abril de 1917 el presidente Woodrow Wilson pidió al Congresu una declaración de guerra; d'esta manera los Estaos Xuníos tomaron parte de la Primer Guerra Mundial. Pa Wilson la guerra constituyiría una gran cruciada en pro de la paz mundial y l'autodeterminación nacional. «El mundu tien de convertise nun llugar seguru pa la democracia», declaró Wilson cuando Estaos Xuníos entró en «la guerra que va poner fin a toles guerres».
Cuando se declaró la guerra, l'exércitu de los Estaos Xuníos yera una pequeña fuercia de 200.000 soldaos. Millones d'homes tuvieron que ser reclutados, adomaos, forníos y unviaos a Europa al traviés d'un océanu infestáu de submarinos. Trescurrió un añu hasta que l'exércitu d'Estaos Xuníos tuvo llistu pa contribuyir de manera significativa al esfuerciu bélicu de los aliaos.
Historia de los Estaos Xuníos (1918-1945)
En 1919, Wilson viaxó a Europa pa redactar eI tratáu de paz. Foi acoyíu por ensames jubilosas nes capitales de los países aliaos, pero la bienvenida agrióse cuando les negociaciones empezaron en Versalles. Magar les protestes de Wilson, los aliaos impunxeron sanciones aplastantes a Alemaña y partiéronse les sos colonies. Wilson llogró establecer la Sociedá de Naciones, pero munchos ciudadanos d'Estaos Xuníos tarrecíen que dicha organización mundial abasnara a Estaos Xuníos a otra guerra estranxera. Un grupu de senadores republicanos impunxo restricciones al Tratáu de Versalles: aceptaríen la Lliga de Naciones namái col entendimientu de que'l Congresu, non la Lliga, retendría'l control de les fuercies armaes d'Estaos Xuníos. Inglaterra y Francia nun oxetaron esa restricción, pero Wilson porfiadamente negar a modificar el tratáu. El Presidente y el Congresu nun llograron superar el so desalcuerdu al respective de esta cuestión. Estaos Xuníos nunca ratificó'l Tratáu de Versalles nin pasó a formar parte de la Lliga de Naciones.
La mayoría de los ciudadanos d'Estaos Xuníosnun llamentaron el fracasu del tratáu, yá que se desilusionaren coles resultaos de la guerra. Dempués de 1920, Estaos Xuníos volvió la mirada escontra adientro y retiróse de los asuntos europeos.
El 24 d'ochobre de 1929, el denomináu «Xueves Negru», una folada de ventes d'aiciones provocada pola llerza anició un crack na Bolsa de Valores de Nueva York. Una vegada empecipiáu, el derrumbe nos precios de les aiciones y d'otros valores nun pudo detenese. Escontra 1932, miles de bancos y más de 100.000 sociedaes mercantiles habíen quebráu. La producción industrial amenorgar a la metá, l'ingresu agrícola decayó en más del 50%, los salarios baxaron un 60%, la inversión nueva amenorgóse un 90%, y unu de cada cuatro trabayadores taba desemplegáu.
En 1933 asume la presidencia'l demócrata Franklin D. Roosevelt, quien salvaría al país de la quiebra económica.
Nel Estremu Oriente les fuercies xaponeses invadieren Manchuria (1931), China (1937) y Indochina francesa (xunetu de 1941). Roosevelt respondió a esta agresión prohibiendo les esportaciones de chatarra, aceru y petroleu a Xapón y conxelando los creitos xaponeses n'Estaos Xuníos.
Para payares de 1941 los planificadores militares d'Estaos Xuníos preparar pa un asaltu xaponés, pero esperaben un ataque al sur, escontra les Indies Orientales Holandeses (actual Indonesia) riques en petroleu. En cuenta de ello, bombarderos xaponeses aparcaos en seis portaviones d'una flota atacaron la base naval de Pearl Harbor en Ḥawai. El sorpresivu ataque fundió o averió ocho barcos de guerra y destruyó casi 200 aviones. Estaos Xuníos darréu declaró la guerra a Xapón. Cuatro díes dempués Alemaña ya Italia, aliaes de Xapón, declararon la guerra a Estaos Xuníos.
El 8 de mayu de 1942 l'amenaza xaponesa contra Australia foi detenida na batalla del Mar del Coral. En xunu la principal flota xaponesa, que saleaba camín de Hawaii, foi refugada na batalla de Midway, con una perda de cuatro portaviones. Los criptógrafos d'Estaos Xuníos yeren espertos en descifrar les claves xaponeses, asina que los aliaos xeneralmente conocíen la disposición de la marina de guerra xaponesa.
NGC 515
NGC 515 ye una galaxa lenticular de la constelación de Piscis.
Historia d'Estaos Xuníos d'América
Historia de los Estaos Xuníos (1918-1945)
A lo llargo de los trés años siguientes les fuercies d'Estaos Xuníos avanzaron escontra Xapón «saltando ente islles», esto ye, tomando delles islles estratéxiques nel Pacíficu y pasando per alto otres. Una fuercia aliada sol mandu del xeneral Joseph W. Stillwell ayudó a los chinos, y les tropes comandadas pol xeneral Douglas MacArthur tornaron a les Filipines n'ochobre de 1944. La islla de Iwo Jima, nel Pacíficu central, cayó en manes d'Estaos Xuníos en marzu, y Okinawa en xunu de 1945. Dende estos dos islles los bombarderos B-29 llanzaron ataques devastadores contra les ciudaes xaponeses.
Platysteira cyanea
Platysteira cyanea, ye una especie d'ave na familia Platysteiridae. Ye una ave paserina insectívora pequeña. thumb|250px|left|Machu en Bwindi, suroeste d'[[Uganda]].
NGC 515
Afayóse'l 13 de setiembre de 1784 pol astrónomu William Herschel.
Historia d'Estaos Xuníos d'América
Historia de los Estaos Xuníos (1918-1945)
Les fuercies d'Estaos Xuníos preparáronse nel intre pa invadir les islles xaponeses. Cola esperanza de llevar la guerra a un rápidu fin, el presidente Harry Truman ordenó usar la bomba atómica contra Hiroshima (6 d'agostu) y Nagasaki (9 d'agostu). Xapón rindió'l 14 d'agostu. Casi 200.000 civiles morrieron nos ataques nucleares.
Platysteira cyanea
Descripción
L'adultu del batis-carunculado gorgipardo mide unos 14 cm de llargu. El machu adultu tien partes inferiores de color negru polencu, y partes inferiores blanques con una franxa negra definida nel pechu. Tien una ancha banda blanca na nala, y zones de carúncula acoloratada alredor del güeyu.
Historia d'Estaos Xuníos d'América
Dende 1945 hasta 1964
Dempués de la guerra creáronse rápido tensiones ente los Estaos Xuníos y la Xunión Soviética, lo que más tarde se conocería como la Guerra Fría.
Platysteira cyanea
Descripción
La parte cimera de les femes ye de color gris escuru, y tamién tienen la franxa blanca na nala y la carúncula nel güeyu. Tien un pequeñu llurdiu blancu sol picu y el gargüelu y el pechu son granate, separaos del banduyu blancu por una franxa negra nel pechu.
Historia d'Estaos Xuníos d'América
Dende 1945 hasta 1964
Tres la Segunda Guerra Mundial, Corea foi estremada en dos estaos, Corea del Norte y Corea del Sur, controlaos por gobiernos comunistes y pro-occidentales respeutivamente a lo llargo del paralelu 38. Estos dos estaos nun tardaron n'entrar en guerra, siendo sofitaos poles grandes potencies ensin reserves.
Platysteira cyanea
Descripción
Estes aves polo xeneral alcuéntrase en pareyes o pequeños grupos. La so llamada ye bien carauterística y compónse de seis notes doo-dd-dum-di-do-do.
Historia d'Estaos Xuníos d'América
Dende 1945 hasta 1964
Nesti momentu, decídese nun usar armes atómiques en conflictos alcontraos, pa evitar les repercusiones que tendría esta aición na política global. Mientres la guerra de Corea, les tropes d'Estaos Xuníos entraron en combate direutu coles chines, qu'allegaren a socorrer a la República Democrática Popular de Corea.
Platysteira cyanea
Distribución y hábitat
La especie añera nel oeste, centru y nordeste d'África tropical. Esta ye una especie común que s'atopa nel monte secundariu y otres zones montiegues, incluyíos xardinos. Pon los sos güevos nun nial en forma de pequeña taza construyíu con liquen y teles d'araña na zona baxa d'un árbol o nun arbustu
Historia d'Estaos Xuníos d'América
Dende 1945 hasta 1964
Tres trés años de llucha, la guerra quedó en tables, coles fronteres práuticamente nos mesmos llugares d'antes de la guerra.
En 1953 Dwight D. Eisenhower, un ex militar, ye escoyíu como presidente de los Estaos Xuníos. Esti presidente destacar por fomentar ya impulsar l'usu de la intelixencia y les aiciones tapaes, según pol desenvolvimientu del avión espía U-2 que tanto apurriría a la fin de la Guerra Fría.
La inxerencia d'Estaos Xuníos en Vietnam remontar al presidente Truman, quien yá mientres la Segunda Guerra Mundial unvió ayuda militar a Francia en sofitu al colonialismu francés n'Indochina.
Dempués de retirase'l franceses del sureste d'Asia en 1954, el presidente Eisenhower unvió asesores y ayuda d'Estaos Xuníos pa contribuyir al establecimientu d'un gobiernu democráticu y pro-occidental en Vietnam del Sur, cosa que se consiguiría en 1956 instalando al xeneral Ngo Dinh Diem nel poder.
En 1957 la XRSS llanza'l primer satélite artificial, llamáu Sputnik, causando una gran movición nes opiniones públiques mundiales. Estaos Xuníos va tratar d'arrampuñar a la Xunión Soviética'l lideralgu llográu con esti ésitu formando en 1958 la NASA.
En 1960, les rellaciones ente los Estaos Xuníos y la URSS empioren entá más si quepe al ser baltáu un avión espía U-2 d'Estaos Xuníos que sobrevolaba l'espaciu aereu soviéticu. Esti incidente terminó cola conferencia de París, acabando pel momento coles iniciatives empuestes a lo qu'años más tarde se conocería como distensión.
Kennedy heredara del anterior presidente un plan de la CIA pa derrocar al gobiernu de Fidel Castro, que consistía n'entamar y dar sofitu a grupos de exiliaos cubanos, esperando que si se producía una invasión, el pueblu de les ciudaes cubanes alzar contra Castro.
Los mieos de Kennedy a la respuesta soviética fixeron que la operación fora d'abondo menor valumbu que lo previsto primeramente, polo que'l 15 d'abril de 1961, el grupu de exiliaos cubanos fracasó nel so intentu de tomar Badea de Cochinos, saliendo Fidel Castro bien reforzáu tantu nel so propiu país como ante la opinión pública mundial.
La gran corriente migratoria que s'estableciera fuxendo d'Alemaña Oriental escontra la República Federal d'Alemaña decidió a les autoridaes orientales a construyir un muriu de separación ente dambos sectores de la ciudá de Berlín n'agostu de 1961. L'incidente del Checkpoint Charlie en que tanques d'Estaos Xuníos y soviéticos atopáronse frente por frente, fixo saltar les alarmes cuando los soviéticos amenaciaron con defendese con armes atómiques.
Tamién en 1961 los primeros asesores ya instructores militares d'Estaos Xuníos (un total de 900) aterricen en Saigón, capital de Vietnam del Sur.
Tres la fracasada operación de Badea de Cochinos, el réxime cubanu sentíase bien vulnerable frente al xigante d'Estaos Xuníos, de cuenta que buscó ayuda militar na URSS. Ésta respondió instalando n'ochobre de 1962 bateríes de misiles balísticos en Cuba, capaces d'algamar en pocos minutos les principales ciudaes d'Estaos Xuníos. Asina empezaría la Crisis de los Misiles Cubanos, l'episodiu de la Guerra Fría en qu'ésta tuvo más cerca que nunca en convertise en «caliente».
Tres la crisis de los misiles cubanos, instáurase'l Teléfonu Coloráu pol cual establecíase un enllaz de comunicación direutu ente Washington y Moscú pa evitar situaciones similares nun futuru.
El 22 de payares de 1963, mientres un desfile en Dallas John Fitzgerald Kennedy ye asesináu, supuestamente por Lee Harvey Oswald, anque la dulda sobre l'autoría siguió en ciertos círculos hasta'l día de güei.
Dende 1964 hasta 1989
thumb|250px|[[La Casa Blanca, sede del gobiernu d'Estaos Xuníos.]]
Dempués del asesinatu del Presidente Kennedy, el Presidente Johnson enfrentar a fuertes desafíos per parte de dos demócrates opuestos a la Guerra de Vietnam: los senadores Eugene McCarthy y Robert F. Kennedy, esti últimu hermanu del Presidente John F. Kennedy. El 31 de mayu de 1968, en vista d'una humillante derrota nes encuestes d'opinión pública y del incesante allongamientu del conflictu en Vietnam, Johnson retirar de la guerra presidencial y ufiertó axustar el fin de la guerra. En 1968, tres l'arrenunciu de Johnson a les aspiraciones de la so reeleición, el partíu Demócrata depositó toles sos esperances nel carismáticu senador Robert F. Kennedy, que se presentó como candidatu y tenía inmeyorables posibilidaes de llegar a la Casa Blanca percima de los demás precandidatos del so propiu partíu políticu ya inclusive el so presuntu rival republicanu Richard Nixon.
Poco dempués de celebrar el trunfu de les eleiciones primaries de California que lo aseguraba la so nominación polos demócrates, Robert F. Kennedy sufrió un atentáu perpetáu por un inmigrante palestín, Shiran Shiran, que lo fixo cayer mortalmente mancáu nun hotel de Los Angeles y muerre a otru día, el 6 de xunu de 1968. Siquier dica agora nun se sabe quien tuvo detrás del asesín y supónse qu'hubo una intriga entamada pola mafia qu'utilizó a esi home árabe pa cumplir esa escura misión.
John Patrick Amedori
El so papel más notable foi cuando interpretó al nuevu de 13 años, Evan Treborn en The Butterfly Effect. Tamién apaeció en delles series como Friends, Law & Order, Nip/Tuck, Joan de Arcadia y Ghost Whisperer. Apaeció na película Stick It. Empezó a tocar guitarra cuando tenía 9 años d'edá. La so primer banda, Sanitarum, empecipiar col so meyor amigu cuando tenía namái 11. Participó en comerciales, como'l de Coca-Cola y Nestea. Amedori apaeció nel nuevu drama de la cadena Fox Vanished, que s'estreno na seronda del 2006. Nel 2008 xunir al casting de la serie de televisión Gossip Girl, interpretando a Aaron Rose, el nuevu interés amorosu de Serena van der Woodsen.
Historia d'Estaos Xuníos d'América
Dende 1964 hasta 1989
El 20 de xunetu de 1969, el programa espacial de los Estaos Xuníos llogra un gran ésitu téunicu y propagandísticu al consiguir mandar un astronauta d'Estaos Xuníos a la lluna y traelo de vuelta sanu y salvu a la Tierra.
Dempués de la Guerra de Vietnam y del escándalu Watergate, munchos ciudadanos d'Estaos Xuníos desilusionárense de los homes que los gobernaben y perdiéren-yos la enfotu. Gerald Ford, el presidente republicanu que xubió al poder tres l'arrenunciu de Richard Nixon, fixo enforma pa restaurar l'enfotu de los ciudadanos, anque dellos votantes nunca-y perdonaron qu'indultara al so ex xefe, Richard Nixon.
Dominiu únicu (1990-2001)
En 2 d'agostu de 1990, Iraq invadió a Kuwait. Apenes se tuvo noticia de la invasión de Kuwait, el Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes condergó esti actu al traviés d'una serie de resoluciones, de la mesma forma que lo fixo la Lliga Árabe. Los dictames fueron: Resolvimientu Nº 660, que condergó l'ataque ya invasión iraquina; depués siguieron delles más ente les que se cuntaben los resoluciones Nº 661 del 6 d'agostu de 1990, qu'imponía sanciones económiques; la Nº 665 del 25 d'agostu, avera del embargu marítimu; la Nº 670 del 25 de setiembre avera del bloquéu aereu, y finalmente, la qu'autorizaba l'empléu de la fuercia o resolución Nº 678 del 29 de payares. Esta postrera esixó a Iraq que saliera de Kuwait antes del 15 de xineru de 1991. Si cumplía'l plazu y nun había respuesta favorable, tolos países participantes podríen poner en práctica'l resolución Nº 660 y atacar a Iraq. Finalmente, EEXX entamó y lideró una coalición militar con fuercies militares d'Asia, Europa, África, y Mediu Oriente.
Guerra contra'l terrorismu (2001-2008)
thumb|250px|La mañana de los atentaos del 11 de setiembre.
Na mañana del 11 de setiembre de 2001, dos de los cuatro aviones secuestraos por Al-Qaeda impactaron nes dos torres del World Trade Center en Nueva York, el terceru nel Pentágonu, causando la muerte a más de 3.000 persones, convirtiéndose nel peor atentáu terrorista na historia d'Estaos Xuníos (anguaño alderícase sobre los fechos del atentando). Tres esto, Estaos Xuníos declaró la so llucha contra'l terrorismu, empecipiando una invasión a Afganistán col propósitu de derrocar el réxime talibán y les sos conexones terroristes, llográndolo en menos d'un mes empecipiáu'l conflictu. Más tarde, argumentando la esistencia d'armes de destrucción masiva —les cualos hasta la fecha nun fueron atopaes o nun esistieron— empezó una invasión a Iraq. Tamién se retayaron la llibertaes publica en EE UU. y aprobáronse la USA Patriot Act. El presidente de la Comisión de Derechos Humanos del Colexu d'Abogaos, Irma Lozada, sostuvo que la secuela del Patriot Act atenta contra la democracia. "Trátase del fin de la democracia tal que la conocemos", sentenció. "11s dio un cheque en blancu al gobiernu federal, pa dar al traste con tou lo que los padres fundadores intentaron a fines del sieglu 18 coles enmiendes a les constituciones, tocantes a los derechos humanu y constitucional de llibertá d'espresión, xunta, asamblea, organización, y de riquir del gobierno información sobre los sos actos y pidir desgravios"", según él. Lozada sostuvo que la propuesta fortalez los poderes de les axencies de seguridá de detener ensin garantíes constitucionales a sospechosos, como nel casu del puertorriqueñu José Padilla y los presuntos miembros de la rede Al-Qaeda deteníos en Guantánamo.
El llicenciáu cuntó que establecer n'Estaos Xuníos, y per ende en Puertu Ricu, una nueva versión del macartismo, términu que nació nos años 50 cola campaña de persecución contra'l comunismu. "Van escorrer a los patriotes y izquierda portorricana, a toa persona que proponga por casu la paz. Xustifícase toa persecución contra'l disidente. Ye una redefinición del macartismo pal sieglu 21, una revisita al mundu tenebrosu de persecución contra tou lo que seya idees nueves o promueva posiciones contraries al militarismu y al imperialismu d'Estaos Xuníos". L'abogáu constitucionalista, Alejandro Torres, añedió que la midida da una base llegal a les autoridaes federales pa escorrer y reprimir sectores políticos disidentes. Lo mesmo qu'antes se catalogaba como subversivu o aiciones armaes de grupos independentistes, agora van-y a poner el llamátigu de terrorismu domésticu. Cola histeria qu'hai unu tendría d'esperar mayores mecanismos de control, persecución y representación contra l'independentismu.
A poques selmanes d'empezar l'aición militar n'Iraq, Sadam Husein que nesi momentu exercía como xefe d'estáu, escapó y escondióse na zona montascosa del sur iraquín. Darréu foi atopáu nuna pequeña cueva escavada nel suelu d'onde foi rescatáu enfermu y fechu prisioneru, siendo xulgáu pola so actuación represiva (y hasta execuciones masives) ante la mesma población d'Iraq, especialmente, por motivos relixosos y políticos. Sadam Husein foi executáu la madrugada del 30 d'avientu de 2006. Les victories n'Afganistán ya Iraq fueron llograes gracies a la superioridá tecnolóxico y militar d'Estaos Xuníos. Anguaño, la ocupación nesos países alcuéntrase jaqueada pola insurxencia y un fondu refugu de la población escontra l'exércitu d'Estaos Xuníos, oxetu de denuncies, probaes al traviés de videos qu'amuesen tortures a ciudadanos iraquinos, por violación de los derechos humanos. Debíu, parcialmente, a ello, nes eleiciones llexislatives de 2006 el presidente Republicanu Bush perdió'l control de la cámara de Representantes frente al partíu Demócrata.
Crisis Financiera Mundial (2008)
Dende 2004 la carrera del senador Barack Obama foi meteórica. Les sos promeses de cambéu y el so famosu lema "Yes, we can " diéron-y fama mundial y llevaríenlu a la Casa Blanca, en ganando con una ventaya considerable les eleiciones de 2008, convirtiéndose n'unu de los presidentes d'Estaos Xuníos que más fuercia consiguió nes urnes. El candidatu demócrata Obama tuvo qu'encarar la crisis financiera de 2008, la tensión con Irán, el resolución de les guerres d'Iraq y Afganistán y los problemes del mediu ambiente. Tamién, Barack Obama tuvo ente los oxetivos qu'algamó relativamente la meyora de la política esterior con Europa y el diálogu con tolos gobiernos del mundu.
Platysteira peltata
Platysteira peltata ye una especie d'ave paseriforme de la familia Platysteiridae llargamente distribuyida por África, atopándose n'Angola, Burundi, República Democrática d'El Congu, Kenia, Malaui, Mozambique, Somalia, Sudáfrica, Tanzania, Uganda, Zambia y Zimbabue.
Kavafis
Konstantín Petrou Kavafis (en griegu Κωνσταντίνος Πέτρου Καβάφης. Alexandría, Exiptu; 29 d'abril de 1863 – 29 d'abril de 1933) foi un poeta griegu, una de les figures lliteraries más importantes del sieglu XX y unu de los mayores esponentes del renacimiento de la llingua griega moderna.
Kavafis n'asturianu
Kavafis ye un autor que tien obra de so traducida a la llingua asturiana, gracies al trabayu del profesor Xosé Gago qu'en 1989 preparó l'antoloxía Venticinco poemes de K. P. Kavafis. Amás d'otros poetes y poemes griegos (y dalgún cuentu propiu) espardíos per delles publicaciones, nel númberu 1-2 de la revista Campu de los Patos (2010-11) adelantó una parte de la so poesía baxo'l títulu “15 poemes de Díes de los 80”. En 2013, Xosé Gago asoleyaría la tradución de Los 154 poemes qu'asoleyó la editorial Saltadera.
Glaucomys sabrinus
L'esguil Volador del Norte (Glaucomys sabrinus) ye una de les dos especies del xéneru Glaucomys, les úniques esguiles voladores qu'habiten n'América del Norte (la otra ye la esguil volador del Sur, G. volans que ye un pocu más pequeña). A diferencia de la mayoría de los miembros de la so familia, los esguiles voladores son puramente nocherniegues.
Hábitat y rangu
L'Esguil Volador del Norte alcuéntrase en monte de coníferes y montes mistos con coníferes nes llatitúes norte d'América del Norte, dende Alaska hasta Nueva Escocia, al sur hasta los montes de Carolina del Norte y al oeste hasta California. Les poblaciones sobre la mariña del Pacíficu d'Estaos Xuníos son xenéticamente distintos d'aquelles de G. sabrinus qu'habiten nel restu d'América del Norte, anque se considera pertenecen a la mesma especie.
Nel sector sur de los Apalaches esisten dos subespecies, l'esguil volador del Norte de Carolina, G. s. coloratus, y l'esguil volador del Norte de Virginia dambes especies atópense endangered, magar la subespecie de Virginia subespecies recuperóse al puntu que foi sacada de la llista n'agostu del 2008. En California, el rangu llega hasta'l valle de Yosemite.
L'O.S. Fish and Wildlife Service asitió nuevamente en xunu del 2011 al esguil volador so proteición.
Descripción
Estos royedores nocherniegos arbóreos tienen una gruesa piel de color marrón claru o canela na parte cimera del so cuerpu y de color abuxada nos sos llaterales y ablancazada nel so banduyu. Tienen güeyos grandes y una cola plana. Tamién son identificables polos sos llargos bigotes, elementu característicu común de los mamíferos nocherniegos. L'adultu del esguil volador del Norte mide de 25 a 37 cm de llargu, y pesen ente 110 a 230 gramos.
Dieta
Una de los alimentos más importantes de los esguiles son los fungi (viñes) de diverses especies, anque tamién peracaben liquen, fungos, tou tipu de nueces y frutos del monte, cazumbre d'árbol, inseutos, carroña, güevos d'aves y pichones, biltos y flores. Los esguiles alluguen a viñar con ayuda del so olfatu, anque paez que tamién utilicen pistes tales como la presencia de monolitos de madera muerta, qu'indiquen un tueru en descomposición, y la memoria espacial de los sitios nos cualos atoparon viñes nel pasáu.
L'esguil volador del Norte tamién almacena alimentos pa cuando los suministros son escasos. Estos escondites son cuévanos n'árboles, como tamién nos niales de los esguiles. Polo xeneral almacenen liquen y granes.
El liquenes Bryoria fremontii ye probablemente una importante fonte d'alimentación na zona de Sierra Nevada, Estaos Xuníos.
Ecoloxía
L'esguil volador del Norte trema espores de los fungos de los cualos aliméntase. <!--
Comportamientu
thumb|Northern Flying SquirrelL'esguil volador del Norte polo xeneral añera en buecos n'árboles, prefiriendo los tueros de gran diámetru y los arboles muertos, and will also build outside leaf nests called dreys and will also nest underground. Los cuévanos nos árboles creaes polos woodpeckers as suitable nest sites tend to be more abundant in old-growth forests, and so do the squirrels, magar los montes pueden ser remanaos de formes qu'aumenten les poblaciones d'esguiles. Sacante cuando críen, los esguiles mover ente distintos niales con frecuencia. De cutiu comparten los sos niales mientres los meses d'iviernu, forming aggregations. Usually, aggregate nests contain 4 a 10 individuos. El compartir los niales pel hibiernu ye importante pal esguil volador del Norte yá que los ayudar a caltener la temperatura corporal (regulación biotermal), como los esguiles voladores del Norte nun enviernen, nin entren n'estáu d'apigazadura. En Sierra Nevada n'Estaos Xuníos, elles utilicen al liquenes Bryoria fremontii como elementu pa construyir los sos niales, ademas de como alimentu ivernizo.
L'esguil volador del Norte percuerre distancies entamando d'ente 5 a 25 metros, magar n'ocasiones ver cubrir trayectos d'hasta 45 m y mas entá. Average glides are about 5 m less for femes than for machos. Glide angle has been measured at 26.8 degrees and glide ratio at 1.98., width is 4 ft.
Since first documented by Shaw in 1801, the general understanding was that northern flying squirrels bred but once per year. Recently, in southern Ontario, Canada, polyestrus behaviour (two litters per year) has been documented for the first time. This observation has since been confirmed by a second research team in New Brunswick, Canada.
In southern Ontario, Canada, genetic evidence has recently shown that hybridization with the rapid northward expansion and increased sympatry of southern flying squirrels.
Predation
Northern flying squirrels, along with pine squirrels, are an important prey species for the spotted owl (Strix occidentalis) and eastern screech owl (Megascops asio). Other predators include various other large birds, especially the great horned owl, hawks, the American marten, the Canadian lynx, the red fox, and the domestic cat. -->
Barromán
Barromán ye un conceyu español asitiáu na provincia d'Ávila, perteneciente a la comunidá autónoma española de Castiella y Lleón, enclaváu na contorna de La Moraña.
Demografía
thumb|Casa consistorial El términu municipal cuenta con una superficie de 20,03 km². En la población de Barromán xubía a  habitantes (100 homes y 84 muyeres).
Historia
Según una tradición popular, el topónimu tratar d'una contraición en castellán antiguu de "Llugar de Román". Foi incorporáu a Castiella y repobláu por colonos castellanos nel sieglu XI, ensin que se conoza poblamientu anterior a reconquistar, magar en dos conceyos cercanos (Palacios de Goda y Bercial de Zapardiel) topáronse restos de construcciones romanes que probablemente siguieron siendo utilizaes en dómina visigoda y definitivamente abandonaes tres la invasión islámica.
Fiestes llocales
Asunción de la Virxe, 15 d'agostu. San Isidro, 15 de mayu.
Folclor y costumes
thumb|Vista parcial de la Plaza Mayor Mientres les fiestes d'agostu, los díes 14 y 15, los mozos de Barromán xuntar en peñes o clubes, apurriendo cada unu una cantidá al fondu común del club, pa cubrir los gastos de les diversiones de les fiestes.
Gastronomía
La mesma nesta zona de Castiella la Vieya, rica n'asaos de corderu o gochucu.
Heráldica
En campu de gules, una torre d'oru mazonada de sable y esclariada d'azur, enriba d'una peña al natural puesta sobre un ríu d'ondes de plata y azur. Ta timbrado con una corona real zarrada. Esti escudu ye d'usu modernu (sieglu XX), ensin que se conozan otros anteriores d'usu nel conceyu.
Étalans
Étalans ye una comuña francesa del departamentu de Doubs, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Catalina de Jesús Herrera
Catalina de Jesús María Herrera Campusano, conocida como Sor Catalina de Jesús Herrera foi una relixosa y escritora ecuatoriana; perteneció al Monesteriu de Santa Catalina de Siena en Quito. Ta na categoría de venerable dientro de la Ilesia católica polos múltiples milagros y profecíes que se-y atribúin. La so autobiografía titulada "Secretos ente l'alma y Dios" reescrita en 1760, publicar en 1895 na coleición "Antoloxía de Prosistes" n'homenaxe pol centenariu de la so muerte.
Biografía
Catalina de Jesús Herrera nació en Guayaquil el 22 d'agostu de 1717, foi fía de Juan Delfín Herrera Campusano y de María Navarro Navarrete y Capo, siendo la so madre quien lu enseñó a lleer y escribir a los 7 años. La muerte del so padre en 1728, llevar a un cambéu espiritual y adquirió el costume de confesase y comulgar cada quince díes; yera devota de la Virxe del Rosario ya ingresó a la tercer Orde dominicana del conventu de San Pablo Apóstol de Guayaquil con ayuda de Fray Carlos García de Bustamante.
Viaxó a Quito en 1741 pa ingresar al Monesteriu de Santa Catalina de Siena, adoptando'l nome relixosu de "Catalina Luisa de Jesús, María y José"; en 1745 foi asignada como Maestra de Novicies y pa 1755 ostentaba'l cargu de Madre Priora. Finó'l 29 de setiembre de 1795 a los 78 años d'edá y foi soterrada nel mesmu conventu onde vivió
Obra
En 1747 escribió la so primer autobiografía titulada "Secretos ente l'alma y Dios" pero al terminalo quemar; años dempués el so nuevu confesor, Fray Tomás Corrolades, ordenólu qu'escribiera nuevamente y asina lo fixo; Sor Catalina empecipió esti llabor dende'l 8 de febreru de 1758 y terminar el 29 d'agostió de 1760.
Los sos escritos fueron 30 cuaderninos realizaos a mano y darréu publicaos en 1895, nel centenariu de la so muerte, que se convirtieron en seis tomo.
Elisa Fernández de la Vega
Elisa Fernanda María del Carmen Fernández de la Vega y Lombán foi una médica, y profesora española, que desenvolvió la so actividá profesional en Galicia.
Anque'l so padre, Wenceslao Fernández de la Vega, tamién yera médicu y foi'l primer direutor del balneariu de Guitiriz, en Lugo, l'ánimu pa entamar una carrera universitaria y un trabayu sacar de la so madre, Dolores Lombán, una muyer fuerte y valiente, según los sos nietos, sacante en díes de nube.
Trayeutoria
Al pie de la so hermana ximielga Jimena fueron les primeres muyeres n'estudiar nuna universidá gallega. Fueron almitíes na Facultá de Medicina de la Universidá de Santiago. Xuntes terminaron la carrera. Elisa, como la so hermana Jimena, tamién llogró la Gran Cruz d'Alfonso XII, por cuenta del so escelente espediente universitariu, que conclúi nel añu 1919. Presentar al concursu de Premiu Estraordinariu, pero como quiera que namái había unu, ésti recayó en Jimena.
Tenía pensáu viaxar a Alemaña, cola so hermana Jimena, p'ampliar los sos estudios, pero decide quedase n'España, onde, nun trabayu bien intensu, imparte conferencies, escribe artículos que va publicar en diversos medios de comunicación, publicaciones, etc. Ente una de les sos meyores conferencies destaca la impartida na Universidá Central titulada "Educación y calter", y de les publicaciones: "La orientación profesional como base pa la eleición d'oficios", "Profilaxis de los accidentes", etc. y un manual pa enfermedaes, que nun llegó a publicar, tener llistu pa ser puestu a disposición del públicu. Les sos investigaciones supunxeron una clara meyora nos estudios sobre'l sistema respiratoriu. Desenvolvió'l so trabayu nel Hospital del Neñu Jesús, en Madrid, so les órdenes de Dr. Cavengt.
Atayó'l so llabor en Madrid al contraer matrimoniu con Gumersindo Sánchez Quisande, en 1925. La carrera profesional de Elisa tuvo continuidá depués na ciudá de Zaragoza, a onde treslladóse cola so familia cuatro años más tarde, dempués de tar viviendo en Sevilla, onde'l so home yera decanu de la Facultá de Medicina. En Zaragoza, el so maríu tamién llegó a decanu de la Facultá de Medicina, de la Universidá de Zaragoza, onde ella collabora con clases práutiques d'Embrioloxía ya imparte numberoses conferencies científiques en diverses universidaes d'España.
Llegó a fundar un albergue pa indixentes.
El 21 de payares de 1933, con namái 38 años, fina en Zaragoza d'una neumonía atípica, enfermedá qu'ella mesma se diagnosticó. Viéndose morrer, pidió que llamaren a Jimena, que yera becaria en Roma.
Ente 2004 y 2010, una sobrina so, María Teresa Fernández de la Vega, foi vicepresidenta primer del gobiernu de José Luis Rodríguez Zapatero.
Enllaces esternos
Páxina del Conseyu de Cultura Gallega dedicada a les hermanes Fernández de la Vega
Éternoz
Éternoz ye una comuña francesa del departamentu de Doubs, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Navas de Jorquera
Símbolos
Institutu d'Estudios Albacetenses «Don Juan Manuel» propunxo unu acorde coles carauterístiques históricu y tradicional de la llocalidá. En fecha 27 d'ochobre de 1990 axuntóse'l plenu municipal y alcordóse que se fixera un pequeñu cambéu al escudu propuestu que ye'l que consta como oficial nesta páxina, (esti cambéu consistía en camudar unu de los dos faes de trigu que portaba l'escudu orixinal na so parte inferior con fondu azul por un recímanu d'uva, elementu bien carauterísticu de la zona na actualidá). El cambéu nun pudo llevase a cabu, permaneciendo como escudu oficial el que s'amuesa na imaxe de la esquierda. El significáu de cada unu de los emblemes del escudu ye'l siguiente: 120px|left|Escudu heráldicu de Navas de Jorquera Enriba del escudu una corona real, indicando que'l conceyu independizóse y consiguió ser conceyu autónomu.
Na parte cimera del escudu, nel llau esquierdu una torre d'oru mazonada de sable con fondu verde sínople y nel llau derechu con fondu doráu una águila de sable. Estos dos elementos esplíquense porque dambos son los cuarteles del escudu de Jorquera, "Estáu" al que pertenecía esti pueblu na antigüedá.
Na parte inferior, con fondu azul, apaecen un fexe de trigu y un recímanu d'uva, elementos carauterísticos de la historia de la llocalidá pola so tradición agrícola.
L'escudu heráldicu que representa al conceyu foi aprobáu'l col siguiente blasón:
Xeografía
La llocalidá ta asitiada a una altitú de 708 msnm.
Historia
thumb|Xacimientos romanos en La Manchuela d'Albacete. Procedente del sieglu I dempués de Cristu conocemos, al traviés de les xentes del llugar, la esistencia d'un camín que llamen «carril cruzáu», anguaño en desusu, que vien de la provincia de Cuenca por Villamalea, entrando na provincia d'Albacete por Cenizate, Navas de Jorquera y Mahora para, dende equí, cruciar el ríu por Valdeganga en Puente Torres. Esti carril nun traviesa nenguna de les poblaciones actual y cercanu a él atopen una serie de xacimientos de los que, ensin dulda, en dómina romana constituyiría la vía de comunicación cola Vía Heraclea, yá que'l so trazáu coincide col de la citada vía. Ye'l casu de los xacimientos de Cuetu de les Cabeces, Villares de la Matosa y Corrolada de Villaralto.
Sobre'l so orixe y historia atopen datos correspondientes a los sieglos XII y XIII. Cuando Alfonsu VIII conquistó Alarcón nel añu 1184 tamién-y pertenecieron les tierres albacetenses asitiaes al norte del ríu Júcar, que foi progresivamente conquistando hasta que lo fixo con Jorquera y Alcalá del Júcar en 1211.
Más tarde, Alfonsu X el Sabiu concedió distintos castiellos y tierres a los sos caballeros, apurriendo, ente otros, tol Estáu de Jorquera» (al que pertenecía Les Navas) a don Pedro Núñez de Guzmán.
Mientres los sieglos XIV y XV, estos terrenes yeren parte del marquesáu de Villena, un territoriu que los Reis Católicos anexonaron a la Corona de Castiella, dientro del Reinu de Murcia, cuando ganaron a don Diego López Pachecho, titular del marquesáu a finales del sieglu XV.
El 31 d'agostu de 1663 recibióse la certificación del rei Felipe IV concediendo'l pidimientu de «villazgo» a Les Navas, nome col que se conocía esta llocalidá naquella dómina. En 1833, cuando se creó la provincia d'Albacete, toles aldegues del Estáu de Jorquera» adquirieron definitivamente la so independencia. Constituyóse entós el conceyu de Navas de Jorquera, formando parte del partíu xudicial de Casas-Ibáñez.
Demografía
El conceyu, que tien una superficie de 42,26 km², cuenta según el padrón municipal para 2017 del INE con 523 habitantes y una densidá de 12,38 hab./km².
miniaturadeimagen|Industria vinícola en Navas de Jorquera left|miniaturadeimagen|Los cucos son construcciones d'usu agrícola tradicionales na contorna
Economía
La so economía básase principalmente na agricultura de secanu (la viña, la olivar y les ceberes) na que práuticamente tol pueblu participa con dalguna o delles parceles. Nos últimos años tamién s'introdució una agricultura basada nel cultivu del xampiñón y de les cogordes.
No tocante al sector ganaderu, hai que destacar l'incipiente interés y cada vez mayor importancia de los habitantes d'esti conceyu poles granxes de gochos, coneyos y pollos y de non tan recién apaición la cría d'oveyes y corderos pa carne, encuadráu dientro del tradicional "llendo".
Personaxes destacaos
Foi Doctor en Teoloxía pola Universidá d'Alcalá de Henares. Foi obispu de Monopoli (1654-1664) y obispu de Nápoles (1664-1674). Tuvo gran inflúi sobre'l Papa Inocencio X ya influyó na eleición del posterior Papa Alejandro VII. Morrió en 1674, en Nápoles.
Tuvo como alumnu a Juan Caramuel, científicu español del sieglu XVII, denomináu "el Leibniz español". Ente'l so descendientes atopa Juan José García Verdejo, direutor de la banda municipal de música, fináu en 1981.
Traxo a la villa dende África les reliquies de San Eleuterio y San Liberato, onde anguaño se veneren. Les imáxenes d'estos Santos Mártires que tien esta parroquia, tienen el pechu buecu. Este ye'l llugar onde alluguen parte de los sos martirizados güesos, que llegaron a la ilesia d'esti pueblu'l 12 de setiembre de 1665.
Ye esta la fecha que, de magar, y hasta 1966, foi escoyida pa la celebración de la so festividá local. Dende 1966 hasta 1970, celebróse'l día 2 de setiembre, y dende 1971 hasta l'actualidá, les fiestes nel so honor celebren el día 10 d'agostu, col fin de favorecer l'asistencia de tolos fíos de la población que moren fora.
Son abogaos de los que carecen hernies, y ye fama y tradición constante curar a bien de fieles d'esta enfermedá, por causa de quien asisten a la so procesión gran númberu d'enfermos, tantu de los pueblos de la contorna, como d'otros más remotos.