cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Idioma kwasio
Los dialeutos son Kwasio (tamién conocíu como Kwassio, Bisio), Mvumbo (tamién conocíu como Ngumba, Ngoumba, Mgoumba, Mekuk) y Mabi (Mabea). Los Gyele falen los subdialeutos de Mvumbo, Gyele nel norte y Kola tamién conocida como Koya nel sur, dacuando "Giele, Gieli, Gyeli, Bagiele, Bagyele, Bajele, Bajeli, Bogyel, Bogyeli, Bondjiel" y  Likoya, Bako, Bakola, Bakuele , tamién  Bekoe . El términu peyorativu llocal pa los pigmeos,  Babinga , tamién s'usa. Glottolog  amiesta idioma shiwa.
Cosworth
Motor DFV
El DFV ganó na so primer salida, nel Gran Premiu de los Países Baxos de 1967, montáu nun Lotus 49 nes manes de Jim Clark. Para 1968 tuvo disponible por que lo mercara cualquier equipu de Fórmula 1 que lo deseyara. Mientres la década de los setenta nun yera raru que cuasi tolos equipos (cola notable esceición de Ferrari) usaren unu d'estos motores, nuna dómina na que cualesquier con dineru podía mercar exactamente'l mesmu motor qu'usaben equipos como McLaren. Munchos equipos apenes construyíen una tina alredor d'un motor Cosworth DFV y una caxa de cambeos Hewland. Ganó 155 carreres del Campeonatu Mundial de Fórmula 1, la postrera en 1983 nel Gran Premiu de Detroit, nun Tyrrell conducíu por Michele Alboreto.
El DFY, introducíu en 1982, foi una evolución del DFV con un percorríu de pistón recortáu que producía mayor potencia, pero aun así nun podía competir colos autos turbocargados de la dómina. La llegada a la Fórmula 1 de los motores turbocargados paeció dar el tiru de gracia al venerable DFV, polo qu'en 1986 Cosworth tornó a les fórmules menores preparando'l DFV pa l'acabante crear Fórmula 3000 con un llendador de revoluciones qu'amenorgó la potencia de 500 a 420 hp. El DFV permaneció na categoría hasta 1992.
Idioma kwasio
El kwasio ye una llingua tonal. Como llingua bantú, tien un sistema de clasificación de sustentivos. El sistema de la clase del sustantivu de kwasio ye daqué amenorgáu, calteniendo solamente 6 xéneros (un xéneru que ye un axugamientu d'un singular y de una clase sustantiva plural).
Cosworth
Motor DFV
Apocayá'l DFV foi resucitáu gracies al interés en carreres de clásicos de la Fórmula 1, que recibió de la FIA el nivel de campeonatu mundial en 2004.
Idioma kwasio
Ver tamién
El términu Pueblo de Kola (Bakola) úsase tamién pa los pigméos de la rexón fronteriza del Congo-Gabón del norte, que falen el idioma ngom.
Cosworth
Variantes del DFV
Al traviés de los años el DFV estremar en munchos derivaos. en 1968 Cosworth creó la primer derivación: una versión de 2.5 l, el DFW, pa la Tasman Series.
Unu de los proyeutos más esitosos y de mayor duración de Cosworth foi'l so programa de motores de Champ Car. En 1975 Cosworth desenvolvió'l DFX amenorgando'l DFV a 2.65 l y añediendo un turbocargador. El DFX aportó a el motor estándar pa correr Indycar, rematando'l reináu del Offenhauser y calteniendo la so posición hasta finales de la década de 1980. Ford financió a finales de los ochenta la creación d'un nuevu modelu provisional, el DFS, qu'inyectaba la teunoloxía del DFR nel diseñu del DFX, pero eventualmente volvióse obsoleto.
Anque foi diseñáu pa la Fórmula 1, el DFV tamién s'usó en carreres de resistencia. El so diseñu baxu producía vibraciones destructives que forzaben a los dispositivos alredor del motor, especialmente'l sistema d'escape. A pesar d'esta desventaxa, el DFV ganó dos veces les 24 hores de Le Mans na so forma orixinal de 3 l. Desenvolvióse una versión especial pa resistencia, el DFL, en dos capacidad: 3.3 l y 3.9 l. Mientres la versión orixinal rápido foi reconocida pola so confiabilidad, les versiones posteriores nun fueron demasiáu lloñe y recuérdense como un fracasu pol so enclín a fallar.
Motor BDA
Cosworth amontó la so asociación con Ford en 1969 desenvolviendo un motor BDA DOHC con 16 válvules y cuatro cilindros pa carretera utilizáu nel Escort. Por razones de homologación, trabayaron col bloque Kent pa crear un motor de 1601 cc. L'árbol de lleves foi sustituyíu por una correa dentada, d'ende'l nome Belt Drive A (tresmisión dentada A). Participando en carreres de los grupos 2 y 4, tantu en rally como en turismos, esti motor podía llegar hasta un máximu de 2.0 l.
En 1970, la evolución BDC recibió la inyeición de gasolina per primer vegada. Dos años dempués, la serie BDA utilizar en Fórmula 2, primero en formatu 1.8 l, hasta llegar a un máximu de 1975 cc en 1973, so la forma BDG que tamién recibió un bloque d'aluminiu.
El bloque pudo ser amenorgáu, empezando col motor de Fórmula Atlantic de 1599 cc en 1970, siguíu poles variantes de 1.1 l y 1.3 l pa les carreres de la SCCA de club y de deportivos.
Na década de 1980 el motor vio la so última evolución, el BDR 1.7 l, utilizáu na versión de carretera del Caterham Cars, y el BDT 1.8 l, que propulsó el Escort RS1700T que nunca corrió y el más competitivu Ford RS200, que se creó pa Grupu B de rally. Brian Hart desenvolvió una evolución del modelu con 2137 cc xustu cuando'l Grupu B foi atayáu pola FIA.
Motor YB
La serie de motores YB basar nel vieyu bloque del motor Pinto y foi introducida nel autu Ford Sierra de 1986 con 204 bhp. Foi'l primer motor pa carrerera qu'algamaba más de 100 bhp por llitru, con 5000 unidaes construyíes col propósitu de homologarlo pa los autos de rally y turismu del Grupu A. Versiones de competición pueden algamar los 400 bhp. En 1987 presentaron un modelu evolucionáu d'edición llindada: el RS500, con una potencia que degola los 550 bhp en configuración de carreres. Modelos posteriores de motores YB pa carretera degolen los 750 bhp y hai dellos autos Sierra de rally qu'utilicen motores YB modificaos p'apurrir más de 900 bhp. Les últimes evoluciones del motor YB inclúin versiones pa carretera con baxes emisiones. El motor dexó d'usase en modelos nuevos en 1997.
Otros motores de Fórmula 1
A mediaos de 1989 foi presentáu'l HB V8, reemplazu del DFR, col equipu Benetton, ganando'l Gran Premiu de Xapón d'esi añu. Como equipu de fábrica, Benetton caltuvo la exclusividad del modelu mientres el restu de 1989 y mientres 1990. En 1991 suministráronse unidaes pa equipos veceros, dos especificaciones tras de la más recién. En 1991 suministrar al principiante Jordan, en 1992 añedir a Lotus y en 1993 tamién se suministraron a McLaren, que ganó cinco grandes premios esi añu. Cola introducción en 1994 del nuevu motor Cosworth, nomáu Ford Zetec-R, Michael Schumacher ganó'l Campeonatu Mundial de Pilotos de Fórmula 1 con Benetton. L'últimu campeonatu impulsáu por Ford.
Cosworth tamién desenvolvió un motor V10 a 72° pal equipu Sauber. Se rumoró qu'un constructor (Volvo yera'l candidatu principal) utilizaría'l motor nuna versión carretera n'autos de producción, anque nunca asocedió.
Darréu Cosworth fixo dellos motores V10 pa dellos equipos de Fórmula 1. L'equipu Stewart Grand Prix usu motores Ford Cosworth CR-1 na so primer temporada en 1997. Nos años siguientes Ford arreyóse más nel equipu Stewart y finalmente mercar, renombrándolo Jaguar Racing para 2000. Jaguar cesó en 2004 pero l'equipu, agora llamáu Red Bull Racing, siguió usando motores Cosworth. Minardi tamién usu motores Cosworth hasta'l 2005, de cutiu renombraes.
Williams usó motores Cosworth V8 na temporada 2006, empezando en payares de 2005 a probar el nuevu CA2006 2.4 l V8. Nel 2006 la Scuderia Toro Rosso usu motores V10 acutaos, basaos na versión de 2005. Sicasí, para 2007 la compañía nun atopó veceres. Williams camudó a Toyota y Scuderia Toro Rosso a Ferrari.
El 12 de xunu de 2009 la FIA fai pública la llista del Campeonatu de 2010 nel qu'apaecen los nuevos equipos Team USF1, Hispania Racing F1 Team y Virgin Racing. La FIA esi mesmu día reveló que los trés nueves escuderíes tendríen como provisor de motores a Cosworth lo que confirma'l so regresu a la categoría reina nun periodu contractual de trés años, esto ye, hasta 2013.
IndyCar y Champ Car
Cosworth diseñó una serie de reemplazantes de DFS pa ser usaos en IndyCar y la Champ Car: la serie-X, empezando en 1992 col XB. El XF desenvolver nel 2000 reemplzando al XD y convirtiéndose como'l motor únicu pa la Champ Car World Series nel 2003. El deriváu más recién del XF, el XFE V8 de 2,659 cc de 90° continuu'l so rol hasta terminar el 2007. La Champ Car impunxo un llendador de revoluciones a 12,000 rpm comparaes coles 15,000 del 2002. El modelu XFE del 2004, algamaba los 750 hp a 1,054 mmHG y un máximu de 800 hp y 1130 mmHG (col push to pass)
Ford nel 2007 quito'l so nome del motor y non continuu auspiciando a la serie. La Champ Car World Series xunir cola Indy Racing League antes de la temporada 2008 y Cosworth nun aprove nengún motor a dalguna serie de monoplaces d'Estaos Xuníos.
Cosworth en Fórmula 1
En 1969 Cosworth fixo l'intentu de diseñar un automóvil de Fórmula 1 completu. L'automóvil diseñáu por Robin Herd usaba un sistema de tracción distintu de la Ferguson usada por tolos otros automóviles de Fórmula 1 nos sesenta, y yera propulsado por una versión en Magnesiu del motor DFV. El plan yera faer debutar l'automóvil nel Gran Premiu de Gran Bretaña de 1969, pero foi silenciosamente canceláu cuando Herd abandonó'l proyeutu pa formar March Engineering.
Yelena Brézhniva
Yelena Víktorovna Brézhniva –en rusu, Елена Викторовна Брежнива– ye una deportista rusa que compite en ciclismu na modalidá de pista, especialista nes pruebes de velocidá y keirin persecución.
Federalismu australianu
La Federación d'Australia foi'l procesu pol cual los seis colonies britániques de Nueva Gales del Sur, Queensland, Australia Meridional, Tasmania, Victoria y Australia Occidental constituyeron una federación a partir del 1 de xineru de 1901 pa formar la Mancomunidá d'Australia, de la cual convirtiéronse nos sos estaos componentes. Primeramente Fixi y Nueva Zelanda participaron nesti procesu, pero depués optaron por dixebrar se.
Antecedentes
A partir de finales de la década de 1880 empecipióse'l movimientu federalista. El 24 d'ochobre de 1889, el Premier de Nueva Gales del Sur Sir Henry Parkes, produció la Proclama de Tenterfield, onde s'establecía que'l momentu llegara por que les colonies consideraren [la creación de] la Federación Australiana. Munchos políticos prominentes, como Parkes, fueron instigadores y promotores del movimientu federalista.
La colonies primeramente fueron roceanes de delegar poder a un gobiernu nacional que tarrecíen apoderaríen les colonies más poblaes como Nueva Gales del Sur y Victoria. Queensland tarrecía l'adopción de lleis nacionales que torgaren la trayida de trabayadores canaques y punxera en peligru la so producción de caña d'azucre. Los estaos más pequeños tarrecíen tamién l'abolición d'impuestos que dexaríen la so producción a mercé d'estaos más grandes.
Los movimientos llaborales, representaos por delles organizaciones polítiques, antecesores del actual Partíu Llaborista d'Australia, tarrecíen que'l Senáu adquiriera demasiáu poder y fora una fuercia que torgara les reformes sociales.
Tocantes a la capital, les ciudaes rivales de Sydney y Melbourne difícilmente aceptaríen que la otra fuera la capital, de manera que s'estableció'l Territoriu de la capital australiana dientro de Nueva Gales del Sur onde moraría'l gobiernu central, ente que Melbourne sería la capital mientres se construyía la nueva capital. Nel llugar escoyíu establecióse la ciudá de Canberra.
Carauterístiques federales de la Constitución australiana
El 1 de xineru de 1901 la nación Australiana surdió como una federación. El modelu de Federalismu australianu xuntar a los principios del modelu orixinal de los Estaos Xuníos d'América.
Australia nun tomó del sistema estauxunidense'l sistema de presidencia con llista de gobiernu, nin la Carta de Derechos, pero'l restu de les carauterístiques fueron cuasi toes iguales, incluyendo un altu grau d'autonomía pa les instituciones gubernamentales de la federación y los estaos, una división de poder ente estes organizaciones y una autoridá xudicial que determina cuando dalgún nivel de poder entepasóse nel usu de los sos poderes.
Hai otros aspeutos na Constitución d'Australia que reflexen la so naturaleza federal. Dalgunos d'ellos garanticen que la comunidá pórtese equitativamente con cada estáu ente qu'otres garanticen que los estaos pórtense equitativamente con al respective de los otros estaos.
Otra carauterística de la constitución que foi estrechamente acomuñada col principiu federal ye la representación nel Senáu. La cámara alta, con númberu de representantes igual pa tolos estaos, reflexa la unión de les comunidaes coloniales orixinales que gociaben d'iguales privilexos ente elles.
Desarrollu del federalismu australianu
El balance de poder ente los distintos niveles de gobiernu, tal como foi pensáu polos fundadores de la nación yá nun s'apliquen. Esi balance movióse na so mayor parte de los estaos y gobiernos llocales al gobiernu de la mancomunidá. Ye posible estremar fases nel desenvolvimientu del federalismu australianu.
La primera d'elles pue ser descrita como federalismu coordináu, nel cuál la mancomunidá y los estaos yeren financiera y políticamente independientes dientro de les sos propies esferes de responsabilidá. Un factor mayor na espansión de los poderes de la mancomunidá foi la crecedera de los gastos de defensa que remataron cola participación d'Australia na Primer Guerra Mundial.
Dende finales de la guerra, los gobiernos conservadores de la mancomunidá intentaron tornar a un sistema de federalismu coordenáu. Pero en respuesta a presiones internes y esternes desenvolvióse un sistema de federalismu cooperativu dende les décades de 1920 y 1930. Los principales elementos d'esti federalismu inclúin l'establecimientu del Conseyu de Préstamos d'Australia en respuesta a la competencia intergubernamental nos mercaos de capitales; la coordinación de les polítiques de manexu económicu y presupuestariu mientres la gran depresión; y l'establecimientu de cuerpos consultivos, usualmente so la forma de Conseyos ministeriales.
El sistema de cooperación intergubernamental nun llogró sobrevivir enforma tiempu a la esguilada d'impuestos que sobrevieno dempués de la Segunda Guerra Mundial. En 1942 la mancomunidá introdució una llexislación que-y dio un monopoliu efectivu sobre l'impuestu sobre les rentes. Tres nun poder llograr los estaos invalidar esta llexislación, la uniformización de los impuestos convertir nel principal preséu de dominación financiera de la mancomunidá y del desbalance vertical nel sistema federal australianu. Esti sistema dexó a la mancomunidá avanzar n'árees que fueren responsabilidá tradicional de los estaos, pela vía de presupuestar programes de propósitu específicu en educación, salú y tresporte. Les rellaciones ente la mancomunidá y los estaos tuvieron en us puntu más baxu en 1975, cuando los estaos intentaron aguantar a la intervención cada vez más creciente de la mancomunidá nos asuntos rexonales.
Depués de la derrota del gobiernu de Whitlam, el Primer Ministru Malcolm Fraser llevó a execución una nueva política de federalismu coordináu. La resultancia foi un alcuerdu ente la mancomunidá y los estaos nel cual dambos niveles de gobiernu alcuerden un sistema de planificación cooperativa y de toma de decisiones.
A pesar de la centralización del poder llexislativu y financieru, hai munches árees onde'l Parllamentu Federal cadez de poderes pa regular asuntos d'interés nacional. Esto llevó a los gobiernos estatales y al gobiernu federal a cooperar pa crear réximes de regulación n'árees como'l mercadéu de productos agrícoles y polítiques de competencia.
Los Territorios
El llugar de los Territorios Australianos dientro del sistema federal sigui produciendo discutinios. El poder pa llexislar sobre asunto de los territorios, asignáu al Parllamentu de la Mancomunidá pola Constitución, nun ta suxetu a llimitaciones. Xeneralmente asumir que'l parllamentu tien poderes plenos nos territorios, del mesmu tenor a los que tien cada estáu.
Idioma kwazá
Vocales
L'inventariu vocálicu vien dau por: ! ! Anterior ! Central ! Posterior ! Zarrada ! Semicerrada ! Semiabierta œ ! Abierta
Consonantes
L'inventariu consonánticu vien dau por: ! colspan=2| !Llabial !Lamino- alveol. !Apico- alveol. !Palatal !Velar !Glotal !rowspan=2|Oclusiva ! Sorda ! Implosiva !colspan=2|Africada !Colspan="2"|Fricativa !colspan=2|Nasal !colspan=2 | vibrante ! colspan=2|Aproximante
Anna van der Breggen
Anna van der Breggen ye una ciclista profesional neerlandesa. Debutó como profesional en 2009 y tres recalificarse amateur mientres 2 años definitivamente en 2011 consolidar nel profesionalismo. A pesar d'ello enantes yá apostara carreres importantes como'l Giro d'Italia Femenín cola Seleición de los Países Baxos, eso si con discretes resultaos.
Carretera
2012
2014
2015
2016
2017
2018
Ciclismu de monte
2017
Resultaos en Grandes Vueltes y Campeonatos del Mundu
Mientres la so carrera deportiva consiguió los siguientes puestos nes Grandes Vueltes femenines y nos Campeonatu del Mundu en carretera: -: nun participa
Ab: abandonu
X: ediciones ensin celebrar
Wilhelmina Brinkhoff
Wilhelmina Brinkhoff, más conocida como Minie Brinkhoff, ye una deportista neerlandesa que compitió en ciclismu nes modalidaes de pista y ruta. Ta casada col ciclista Peter Nieuwenhuis.
Ganó una medaya de plata nel Campeonatu Mundial de Ciclismu en Pista de 1972, na prueba de velocidá individual.
En carretera llogró una medaya de bronce nel Campeonatu Mundial de Ciclismu en Ruta de 1977, na prueba de ruta.
Ulithi
left|miniaturadeimagen|150x150px|Danza tradicional ulithiana right|200x200px|Mapa
Ulithi ye un atolón de les Islles Carolines, al oeste del océanu Pacíficu, asitiáu a 103 milles náutiques (191 km.) al este de Yap. Compónse de 40 castros, que totalizen una superficie de 4,5 km², arrodiando una llaguna interior de 36 x 24 km. ye decir, 865 km², una de les más grandes del mundu.
L'archipiélagu pertenez alministrativamente al estáu de Yap, integráu nos Estaos Federaos de Micronesia, y cuntaba nel añu 2000 con una población de 773 persones distribuyida ente les cuatro islles habitaes: Asor, Mogmog, Fedarai y Falalop, que ye la más accesible y cuenta con un aeródromu, un hotel y un institutu de secundaria.
La llingua oficial nel atolón ye'l ulithiano.
El descubrimientu del atolón producióse en 1526 por Diego da Rocha, un navegante portugués, pero caltúvose inalteráu polos europeos hasta l'añu 1712, en que foi esquizáu en detalle pol capitán Bernardo de Eugui. En 1731, llegó un grupu de dolce xesuites españoles encabezaos por Juan Antonio Cantova.
Xapón ocupó les islles en 1914 al empiezu de la Primer Guerra Mundial. En 1920 foi asignáu xunto coles Carolinas al Xapón como Mandatu de la Sociedá de Naciones. Foi usáu polos xaponeses nes dos guerres mundiales. Antes de la Segunda Guerra Mundial los xaponeses establecieren una estación de radio y meteorolóxica pero alredor de 1944 abandonaron l'atolón. .
Cola meyora de los Estaos Xuníos pol Pacíficu, l'Armada estauxunidense precisaba una base naval más avanzada. Ulithi apaeció como un llugar perfectamente asitiáu pa zona de concentración y espera de les fuerces navales. El fondeadero de la llaguna de Ulithi yera grande y bien asitiáu anque ensin instalaciones para l'arreglu y el suministru de los navíos. El 13 de marzu de 1945 había 647 barcos fondiaos en Ulithi, y cola llegada de les fuerces anfibies concentrándose y preparándose pa la invasión d'Okinawa, el númberu de buques fondiaos algamó un máximu de 722.
Johannes Stark
Johannes Stark foi un físicu alemán, ganador del Premiu Nobel de Física de 1919 pol so descubrimientu del efeutu Stark. Más tarde tuvo bien arreyáu col movimientu Deutsche Physik sol réxime nazi.
Biografía
Educóse na escuela elemental de Bayreuth y más palantre en Ratisbona. Darréu, en 1897 asistió a la Universidá de Múnich, onde estudió física, matemátiques, química y cristalografía, graduándose en 1897 con una disertación doctoral al respective de delles temes de la física d'Isaac Newton.
Ocupó delles posiciones nel Institutu de química de la Universidá de Múnich hasta 1900, cuando entró de llector na Universidá de Göttingen. Foi profesor de física nel Institutu Politéunicu d'Aquisgrán (1909-1917), na Universidá de Greifswald (1917-1920) y na Universidá de Wurzburgu (1920-1922).
Casóse con Luise Uepler, y tuvo cinco fíos.
Investigaciones científiques
En 1919 foi gallardoniáu col premiu Nobel de Física polos sos descubrimientos del efeutu Doppler nos rayos canales y el desdoblamientu de les llinies espectrales cuando la lluz ta sometida a un campu llétrico intensu" (llamáu dende entós efeutu Stark).
Dende 1933, y hasta la so xubilación en 1939, foi presidente del Institutu Físicu y Téunicu del Reich y de l'Asociación Alemana d'Investigación.
Stark publicó más de 300 trabayos, fundamentalmente rellacionaos cola eletricidá y campos análogos. Recibió numberosos premios, amás del premiu Nobel, como'l premiu Baumgartner de l'Academia de Ciencies de Viena (1910), el premiu Vahlbruch de l'Academia de Ciencies de Göttingen (1914), la medaya Matteucci de l'Academia de Roma.
Mientres el réxime nazi, intentó ser el Führer de la física alemana, al traviés del movimientu Deutsche Physik ("Física alemana", xunto con Philipp Lenard), en contra de la física xudía", representada por Albert Einstein y Werner Heisenberg. En 1947, tres la derrota alemana na segunda guerra mundial, Stark foi catalogáu como "criminal de primer orde" y foi condergáu a 4 años de cárcel por un tribunal de desnazificación.
Idioma komi permio
thumb|250px|right|El primer diccionariu del Komi-permyak (1785)
El komi permio (autoglotónimu: Коми-Пермяцкӧй Komi-Permjacköj) ye una llingua finu-úgrica rellacionada col komi ziriano y l'udmurto. Ye faláu na rexón de Permiakia nel cursu altu del ríu Kama. Escríbese usando'l alfabetu cirílicu y ye cooficial col rusu nel distritu semiautónomo de Permiakia. Tien aproximao 63 000 falantes (en 2010). Munchos d'ellos son billingües y utilicen tamién el rusu.
Glotónimo
El nome orixinal de la llingua Komi-Permyak ye коми кыв "llingua Komi", idénticu al nome nativu de la llingua Komi-Zyrian.
Na década de 1920, les autoridaes soviétiques introducieron el nuevu nome de la llingua Komi na rexón de Perm como коми-пермяцкий язык, combinando'l nome nativu del idioma col rusu. El nuevu nome foi treslliteráu en Komi como коми-пермяцкöй кыв 'llingua Komi-Permyak'. D'esta manera l'idioma llocal foi nominalmente separáu de la llingua Komi-Zyrian, que recibió oficialmente'l nome orixinal коми кыв. Los Komis de la rexón Perm tuvieron qu'usar oficialmente'l nuevu nome, anque tenía connotaciones abusives pa los altavoces, siguiendo nel so discursu coloquial pa utilizar puramente'l nome orixinal de la so llingua como коми кыв.
Dialeutos
Tolos dialeutos Komi-Permyak son fácilmente intelixibles ente sigo y en cierta midida colos dialeutos Komi-Zyrian. El komi permio tien trés principales dialeutos: el septentrional (nel norte de Permiakia peles vera de los ríos Kama y Kosa), el meridional (nel sur de Permiakia na cuenca del ríu Inva) y el del Kama Alta (nel óblast de Kírov). Tamién el komi permio dacuando inclúi al dialeutu komi yazva, que ye faláu por unes dos mil persones en delles villes pequeñes en partir noroeste del krai de Perm cerca del ríu Yazva.
Sistema d'escritura
Alfabetu komi-permyak (Коми анбур)
Gramática
El komi-permyak ye una llingua aglutinante. Utiliza los afixos pa espresar la posesión, pa especificar la manera, el tiempu, etc.
Nomes
En Komi-Permyak hai dos númberos gramaticales: singular y plural. Lo singular ye la forma ensin marcar d'una pallabra, y el plural llógrase flexionando el singular.
El marcador plural de sustantivos ye / ez / (ortograficamente эз o ез) darréu dempués d'una pallabra stem antes de cualquier casu o otros afixos. La postrera consonante del tallo antes del sufixu plural tien que ser doblada.
Posesión
Los sufixos posesivos del Komi-Permyak añedir a la fin de los sustantivos antes o dempués d'un sufixu de casu dependiendo del casu. Los trés sufixos de posesión singular tienen amás de les sos formes principales les variantes débiles que se combinen con una forma débil de sufixu plural, formes débiles de dellos casos o que formen los sufixos de posesión plural.
{| !Persona !Sufixu !Exemplu !Traducción ! COLSPAN="4"|Singular ! ROWSPAN="2" align="center" | 1 ! ROWSPAN="2" align="center" | 2 ! ROWSPAN="2" align="center" | 3 !COLSPAN="4"|Plural ! align="center" | 1 ! align="center" | 2 ! align="center" | 3
Casos
Supónse que'l llinguaxe estándar Komi-Permyak tien dieciocho casos nominales: diez casos gramaticales y ocho casos locativos. Les disputes siguen sobre l'estáu de delles postposiciones monosilábiques y un conxuntu de formes dialeutales amenorgaes de postposiciones que pueden tratase tamién como sufixos de casu. La cantidá máxima de tolos casos posibles llega a 30.
Los sufixos de casu añedir a la fin de sustantivos antes o dempués d'un sufixu posesivu dependiendo del casu. Dellos casos tienen variantes débiles de los sos sufixos que se combinen coles variantes débiles de sufixos posesivos.
Axetivos
Atributivamente, los axetivos de Komi-Permyak precieden a los sustantivos que modifiquen y non se rehúsan: басöк нывка 'rapaza formosa' → басöк нывкаэслö 'a les rapaces formoses'. Sicasí, la mayoría de los axetivos tamién pueden usase como sustantivos yá vegaes como aposiciones, y nesi casu refúguense: p. Ыджыт ("grande") → ыджыттэзісь ("fora de los grandes"). El paradigma declensional ye'l mesmu que polos sustantivos, sacante la forma acusativa principal, que se convirtió n'axetivos sufixu ö en llugar de öс o un morfema nulu por sustantivos: адззи басöк нывкаöс 'Atopé una formosa neña' → адззи басöкö 'Atopé una [neña] formosa'. Ser predicativu, un axetivu concuerda col suxetu pal númberu. El marcador plural de la predicativa ye öсь: керкуыс ыджыт 'la casa ye grande' → керкуэc ыджытöсь 'les cases son grandes'.L'axetivu en Komi-Permyak tien 5 graos de comparanza:
El comparativu y el superlativu comparen la intensidá de la calidá d'un oxetu cola del otru oxetu. El sativo, escesivu y diminutivu comparen la intensidá de la calidá col so grau básicu.
Pronomes personales
Los pronomes personales Komi-Permyak se flexionan en tolos casos. El llinguaxe nun fai distinción ente él, ella y él. El casu nominativu de los pronomes personales numberar na siguiente tabla:
Verbos
Los verbos del Komi-Permyak amuesen el tiempu (presente, futuru, pasáu), humor (indicativu, imperativu, evidencial, optativu, condicional y conxuntivu), voz y aspeutu.
El tarmu verbal ye una 2ª persona singular de la manera imperativa: мун 'dir', кер 'faer'. Toles otres formes fórmense añediendo sufixos al tarmu.
Dellos tarmos verbales que tienen un grupu de consonantes a la fin espándense con una llamada "voyelle de soutien" ы que se dexa cayer antes de los sufixos qu'empiecen con una vocal: кывзы = кывз + ы 'hear', видчы 'swear' = видч + Y, y. gramu. Кывзыны 'escuchar', кывзытöн 'oyer' pero кывзі 'oyí', кывзö 'oi', кывзан 'oyes'. Poro, estos tarmos con un grupu de consonantes tienen les sos variantes completu y amenorgar.
Los infinitivos del permianu tán marcaos con -iы añedíu a un tarmu como en мyнны 'to go', кывзыны 'hear'
Tolos verbos Komi-Permyak conxugar de la mesma manera, sacante para'l verbu defectuosu вöвны 'to be'.
La negación esprésase principalmente por un negador conxugáu que preciede al tarmu, y. gramu. Эг мун 'Nun fui'.
L'estáu d'ánimu indicativu tien tres tiempo: presente, futuru y pasáu. El marcador principal del tiempu presente y futuru ye а (negat. О), el marcador del tiempu pasáu ye и (negat. Э).
Equí ta la conxugación de verbu керны 'faer':
Idioma kweyol
El kwéyòl o criollu francés de Santa Lucía (kwéyòl) ye una varinte del criollu antillanu faláu nel oriente del Caribe, particularmente nes islles de Dominica y Santa Lucía y nes Antilles Menores.
El nome ye una variación de la pallabra criollu en francés (créole). En términos xenerales la llingua entemez el léxicu de la llingua francesa cola sintaxis de los idiomes africanos y namái hasta apocayá empezó a escribise. Nos postreros 10 años dalgunos talleres d'ortografía impartiéronse y na actualidá un grupu multidisciplinario compuestu por espertos de la Universidá de les Indies Occidentales, la Universidá de les Antilles en Guyana, el Grupu d'Estudiu ya Investigación del Espaciu Criolloparlante (en francés, Groupe d'étude et de Recherche en Espace Créolophone, GEREC) y dellos otros movimientos locales diéronse la xera de desenvolver tou un sistema d'escritura ad hoc.
Según dellos autores (Parkvall, 1997) en 1995 unes 123 mil persones falar na isla de Santa Lucía, y a nivel internacional el númberu xubía a unos 985 mil. Ente'l kweyol faláu en Santa Lucía y el faláu en Dominica esiste d'un 97 a 99% de semeyanza, ente que namái'l 10% de la población de Santa Lucía entiende'l francés continental. En Santa Llucía los discursos políticos suelen ser en kweyol, y tamién esisten periódicos, programes de radio y estaciones de televisión qu'utilicen l'idioma. La clasificación del idioma d'alcuerdu a la SIL International ye dom y acf y el códigu ISO 639-2 pal mesmu son cpf.
Ethnologue rexistra falantes en Panamá pola inmigración.
Exemplos
Exemplos de la semeyanza ente'l kweyol y el francés:
Alfonso Navarrete Prida
Jesús Alfonso Navarrete Prida ye un abogáu y políticu mexicanu, miembru del Partíu Revolucionariu Institucional. Foi Procurador de Xusticia del Estáu de Méxicu, diputáu federal, Secretariu del Trabayu y Previsión Social de Méxicu y anguaño ocupa'l cargu de Secretariu de Gobernación.
Trayeutoria
Alfonso Navarrete Prida ye Llicenciáu en Derechu pola UNAM y Maestru en Derechu Penal, empecipió la so carrera política como secretariu particular de Jorge Carpizo McGregor nos sos cargos de Presidente de la Comisión Nacional de Derechos Humanos de 1991 a 1992, de Procurador Xeneral de la República de 1993 a 1994 y de Secretariu de Gobernación en 1994; de 1995 a 1996 foi Direutor Xeneral Xurídicu de la Secretaría de Salú, y en 1996 foi Contralor Xeneral de la mesma, d'esi añu a 1998 foi Subprocurador de Procesos y de 1998 a 2000 Subprocurador de Procesamientos Penales de la Procuradoría Xeneral de la República, siendo titular de la mesma Jorge Madrazo Cuéllar.
En 2001 foi nomáu Subsecretariu de Seguridá Pública del Estáu de Méxicu y de 2001 a 2006 Procurador Xeneral de Xusticia del Estáu por nomamientu d'Arturo Montiel Rojas y ratificáu nel cargu en 2005 por Enrique Peña Nieto, dende esi cargu y mientres l'entamu del gobiernu de Peña Nieto llevó a cabu una investigación por arriquecimientu ilícitu en contra d'Arturo Montiel, que finalmente unvió a reserva al nun atopar elementos pa sofitar el mesmu, y tres ello arrenunció al cargu.
El 5 de febreru de 2008 volvió al gobiernu de Peña Nieto al ser nomáu Secretariu de Desarrollu Metropolitanu, cargu al qu'arrenunció'l 22 de xineru de 2009 pa ser candidatu del PRI a Diputáu Federal.
Foi electu diputáu pol XVIII Distritu Eleutoral Federal del Estáu de Méxicu a la LXI Llexislatura de 2009 a 2012, na mesma foi presidente de la comisión de Presupuestu y Cuenta Pública, ya integrante de les de Réxime, Reglamentos y Práutiques Parllamentaries, y de Trabayu y Previsión Social.
El 3 d'avientu de 2012, Navarrete Prida tomó posesión como titular de la Secretaría del Trabayu nel gabinete del presidente Enrique Peña Nieto, en sustitución de Rosalinda Vélez Juárez. Desempeñó'l cargu hasta'l 10 de xineru de 2018, fecha en que dexó la dependencia pa ser nomáu como Secretariu de Gobernación.
Idioma kurripako
L'idioma kurripako (kurri=non, páaku=fala; "Falen con non") (tamién llamáu wakwe, wa- 'la nuesa', kue 'llingua' y baniwa de Içana) ye una llingua de la familia arawak, falada cotidianamente pol 42% del pueblu kurripako y entendida pol 86,4% de les persones d'esa etnia indíxena.
Distribución
Los falantes de kurripako habiten anguaño nes cuenques de los ríos Isana y Guainía, según del baxu Inírida, el Atabapo y l'altu Orinoco nel departamentu colombianu de Guainía; ente'l ríu Guaviare y el Orinco, nel Vichada, Colombia; nel estáu venezolanu d'Amazones y nel Ayarí y São Gabriel da Cachoeira, Amazones (Brasil).
Dialeutos
Conócense 6 dialeutu d'esti idioma: ñame'''
Vocales
Rexistra 4 vocales curtios y les correspondientes 4 llargues.
La posterior , que dellos llingüistes prefieren representar como, realízase como semicerrada [] nel interior de la pallabra y como la casi zarrada semiposterior a la fin de la pallabra.
La {{IPA|a realízase como la casi abierta central {{IPA|ɐ}} cuando antecede a una consonante nasal o dacuando cuando antecede la fricativa glotal; sicasí realízase como media central {{IPA|ə}} a la fin de la pallabra.
Consonantes
Presenta 16 fonemes consonánticos:
Malware
El malware (del inglés malicious software), programa maliciosu o programa malinu, tamién llamáu badware, códigu malinu, software maliciosu, software dañible o software malintencionáu, ye un tipu de software que tien como oxetivu infiltrarse o estropiar una ordenador o sistema d'información. El términu malware ye bien utilizáu por profesionales de la informática pa referise a una variedá de software contrariu, intrusivo o cafiante. Primero que el términu malware fora acuñáu por Yisrael Radai en 1990, el software maliciosu arrexuntar sol términu «virus informáticu».
Idioma kurripako
Consonantes
Cuando anteceden a la fricativa glotal //, les consonantes sonores xunir nun namái fono cola fricativa glotal a la cual asimilen y realícense como sonores:
Malware
Un software catalógase como un programa maliciosu en función de los efeutos que provoque nun ordenador. El malware nun ye lo mesmo que «software defectuosu»; esti postreru contién errores peligrosos, pero non de forma intencional.
Idioma kurripako
Consonantes
Les oclusives qu'anteceden a la fricativa glotal // realícense conxuntamente con ésta asimilándola, como oclusives aspiraes, , ,.
Malware
Los estudios de Symantec publicaos en 2008 suxuríen que «el ritmu al que se ponen en circulación código maliciosos y otros programes ensin deseyar podría superar al de les aplicaciones lexítimes». Según un informe de F-Secure, «producióse tanto malware en 2007 como nos 20 años anteriores xuntos».
Idioma kurripako
Consonantes
L'africada alveolar sorda // cuando antecede la // realízase conxuntamente con esta asimilándola como l'aspirada ; en cualesquier otru contestu en dellos dialeutos puede variar llibremente o ser sustituidapor ; pero, siempres y en tolos dialeutos realízase como africada postalveolar sorda antes de la vocal //.
Malware
Según Panda Security, mientres los dolce meses del 2011 creáronse 73 000 nuevos exemplares d'amenaces informátiques per día, 10 000 más de la media rexistrada en tou 2010. D'estes, el 73% fueron troyanos y crecieron de forma esponencial los del subtipo de descarga.
Idioma kurripako
Consonantes
L'africada alveolar sonora // nun se presenta en dellos dialeutos, nos que ye sustituyíu pola //. N'otros dialeutos asocede como palatal. Antes de la vocal / realízase como la postalveolar, que nos dialeutos onde sumió'l fonema africáu sonoru ye sustituyida por //.
La oclusivu billabial sonora //, ye un fonema qu'asocede en bien poques pallabres, anque esti presente nos diversos dialeutos.
Malware
Propósitu
thumb|right|350px|Malware por categoríes el [[16 de marzu de 2011.]]
Dalgunos de los primeros programes maliciosos, incluyíu'l vierme Morris y dellos virus de MS-DOS, fueron ellaboraos como esperimentos, como chancies o a cencielles como daqué cafiante, non pa causar graves daños nos ordenadores. En dellos casos el programador nun se daba cuenta de cuánto dañu podía faer la so creación. Dellos mozos que taben aprendiendo sobre los virus crear col únicu propósitu de demostrar que podíen faelo o a cencielles pa ver con qué velocidá s'arrobinaben. Inclusive en 1999 un virus tan estendíu conocíu como Melissa paecía ser ellaboráu tan solo como una travesura.
El software creáu pa causar daños o perda de datos suel tar rellacionáu con actos delictivos. Munchos virus son diseñaos pa destruyir archivos en discu duru o pa malvar el sistema d'archivos escribiendo datos inválidos. Dellos viermes son diseñaos pa vandalizar páxina web dexando escritu'l nomatu del autor o del grupu perdayures per onde pasen. Estos viermes pueden paecer l'equivalente informáticu del grafiti.
Sicasí, debíu al aumentu d'usuarios d'internet, el software maliciosu aportó a diseñáu pa sacar beneficiu d'él, yá sía llegal o illegalmente. Dende 2003, la mayor parte de los virus y viermes fueron diseñaos pa tomar control d'ordenadores pa la so esplotación nel mercáu negru. Estos ordenadores infestaos conocíes como zombis son usaes pa la unviada masiva de correo basura p'agospiar datos illegales como pornografía infantil o pa xunise n'ataques de denegación de serviciu distribuyíu (DDoS) como forma d'estorsión, ente otres coses.
Hai munchos más tipos de malware producíu con ánimu d'arriquecimientu, como'l spyware, el adware intrusivo y los secuestradores traten d'amosar publicidá ensin deseyar o redireccionar visites escontra publicidá pa beneficiu del creador. Estos tipos de malware nun s'arrobinen como los virus, yá que xeneralmente son instalaos aprovechándose de vulnerabilidaes de los sistemes o xunto con software lexítimu como les aplicaciones informátiques de tipu descarga de conteníu (P2P).
Malware infeiciosu: virus y viermes
left|150px|thumb|Código fuente del vierme Morris. right|250px|thumb|Virus de ping-pong. Los tipos más conocíos de malware, virus y viermes estremar pola manera en que s'arrobinen, más que por otru comportamientu particular.
El términu virus informáticu usar pa designar un programa que, al executase, arrobínase infestando otru software ejecutable dientro de la mesma ordenador. Los virus tamién pueden tener una carga útil que realice otres aiciones de cutiu malicioses, por casu, borrar archivos. Per otra parte, un vierme ye un programa que se tresmite a sigo mesmu, esplotando vulnerabilidaes nuna rede d'ordenadores pa infestar otros equipos. El principal oxetivu ye infestar a la mayor cantidá posible d'usuarios, y tamién puede contener instrucciones dañibles al igual que los virus.
Nótese qu'un virus precisa de la intervención del usuariu p'arrobinase ente que un vierme arrobínase automáticamente. Teniendo en cuenta esta distinción, les infeiciones tresmitíes por corréu electrónicu o documentos de Microsoft Word, que dependen de la so apertura per parte del destinatario pa infestar el so sistema, tendríen de ser clasificaes más como virus que como viermes.
Malware ocultu: puerta trasera, drive-by downloads, rootkits y troyanos
Por que un software maliciosu pueda completar los sos oxetivos, ye esencial que permaneza ocultu al usuariu. Por casu, si un usuariu esperimentáu detecta un programa maliciosu, terminaría'l procesu y borraría el malware primero que esti pudiera completar los sos oxetivos. El ocultamiento tamién puede ayudar a que'l malware s'instale per primer vegada nel ordenador.
Puertes traseres
Una puerta trasera (n'inglés, backdoor) ye un métodu pa refugar los procedimientos habituales d'autenticación al conectase a un ordenador. Una vegada que'l sistema foi comprometíu (por unu de los anteriores métodos o de dalguna otra forma), puede instalase una puerta trasera pa dexar un accesu remotu más fácil nel futuru. Les puertes traseres tamién pueden instalase primeramente al software maliciosu pa dexar la entrada de los atacantes.
Los crackers suelen usar puertes traseres p'asegurar el accesu remotu a un ordenador, intentando permanecer ocultos ante una posible inspeición. Pa instalar puertes traseres los crackers pueden usar troyanos, viermes o otros métodos.
Afirmóse, cada vez con mayor frecuencia, que los fabricantes d'ordenadores preinstalan puertes traseres nos sos sistemes pa facilitar soporte téunicu a los veceros, pero nun pudo comprobase con seguridá.
Un malware en Skype ta siendo'l problema recién na seguridá, por cuenta de que a mayu del 2013, esistíen yá 750 mil afeutaos siendo'l 67% en Llatinoamérica. El códigu maliciosu afecta al equipu y arrobínase ente los contactos al traviés d'este mesmu mediu de comunicación.
Drive-by download
Google afayó qu'una de cada 10 páxina web que fueron analizaes a fondura puede contener les llamaes drive-by downloads o descargues automátiques, que son sitios qu'instalen spyware o códigos que dan información de los equipos ensin que l'usuariu decatar.
A estes aiciones Niels Provos y otru collaboradores de Google denomináron-y, nun artículu, «la pantasma nel ordenador». Por ello, tán realizándose esfuercios pa identificar les páxines que pudieren ser malicioses.
El términu puede referise a les descargues de dalgún tipu de malware que s'efectúa ensin consentimientu del usuariu, lo cual asocede al visitar un sitiu web, al revisar un mensaxe de corréu electrónicu o al entrar a una ventana emerxente, que puede amosar un mensaxe d'error. Ensin ser la so verdadera intención, l'usuariu consiente la descarga de software indeseable o de malware, y estes vulnerabilidaes aprovéchense.
El procesu d'ataque Drive-by Downloads realizar de manera automática por aciu ferramientes que busquen nel sitiu web dalguna vulnerabilidá. Una vegada atopada, enserten un script maliciosu dientro del códigu HTML del sitiu violáu. Cuando un usuariu visita'l sitiu infestáu, este va descargar dichu script nel sistema del usuariu, y de siguío va realizar un pidimientu a un servidor Hop Point, onde se van solicitar nuevos scripts con exploits encargaos de comprobar si l'equipu tien dalguna vulnerabilidá que pueda ser esplotada, intentando con elles hasta que tienen ésitu, y nesi casu va descargase un script que descarga l'archivu ejecutable (malware) dende'l servidor.
Rootkits
Les téuniques conocíes como rootkits modifiquen el sistema operativu d'un ordenador pa dexar que'l malware permaneza ocultu al usuariu. Por casu, los rootkits eviten qu'un procesu maliciosu sía visible na llista de procesos del sistema o que los sos ficheros sían visibles nel esplorador d'archivos. Esti tipu de cambeos consiguen despintar cualquier niciu de que l'ordenador ta infestáu por un malware. Orixinalmente, un rootkit yera un conxuntu de ferramientes instalaes por un atacante nun sistema Unix onde l'atacante llograra accesu d'alministrador (accesu root). Anguaño, el términu ye usáu xeneralmente pa referise al tapecimientu de rutines nun programa maliciosu.
Fibrosis pulmonar
La Fibrosis Pulmonar ye una enfermedá pulmonar intersticial carauterizada pola sustitución de texíu pulmonar por texíu coláxenu. N'analises radiolóxicos reparar presencia de repulgos nos pulmones. Esta sustitución xenera cambeos nes carauterístiques físiques de los mesmos, xenerando importantes cambeos hemodinámicos y clínicos que pueden conducir a la muerte.
Malware
Rootkits
Dellos programes maliciosos tamién contienen rutines pa evitar ser borraos, non solo pa despintase. Un exemplu d'esti comportamientu puede ser:
Fibrosis pulmonar
Mecanismu de producción
De forma gradual, los alveolos son reemplazaos por texíu fibrótico. Al formase una repulgu, el texíu vuélvese más gruesu, causando una perda irreversible de la capacidá d'intercambiu de gases que mengua progresivamente la oxixenación tisular xeneral. La formación de texíu cicatricial nel texíu conectivo de los pulmones como secuela de cualesquier inflamación o irritación provocada por dalgún factor desencadenante puede complicase hasta l'apaición d'infartu pulmonar, absceso o bronquiectasia.
Malware
Rootkits
Unu de los rootkits más famosos foi'l que la empresa Sony BMG Music Entertainment. Secretamente incluyó, dientro de la proteición anticopia de dalgunos CD de música, el software “Extended Copy Protection (XCP) y MediaMax CD-3”, los cualos modificaben a Windows por que non pudiera detectar y tamién resultar indetectable polos programes anti-virus y anti-spyware. Actuaba unviando información sobre'l vecera, amás abrió la puerta a otros tipos de malware que pudieron infiltrarse nos ordenadores, amás de que si se detectaba, nun podía ser esaniciáu, pos s'estropiaba'l sistema operativu.
Purgatorius
Purgatorius ye un xéneru estinguíu de mamíferos placentarios que vivió dende'l Cretáceo Cimeru hasta'l Paleocenu Inferior, hai aproximao 65 millones d'años. Esti mamíferu fósil ye l'exemplu de protoprimate más antiguu, pero la so posición taxónomica ye incierta. Argumentóse que Purgatorius foi un ancestru tantu de los primates como de los Plesiadapiformes (un orde de mamíferos estinguíos). Primeramente describióse a partir d'un diente como proveniente de la llende Cretácica-Paleocenu, pero énte l'afayu de nuevos especímenes se revaluó la so procedencia al Paleocenu Inferior.
Descripción
Purgatorius tenía'l tamañu d'un aguarón pequeñu, ente 10 y 20 cm. Solo'l remanente de dientes y quexales fueron atopaes; estes estructures nun difieren demasiao de les que s'esperaría atopar nun ancestru común de tolos mamíferos placentarios, presumiblemente un insectívoru.
Los dientes del Purgatorius presenten delles traces que son carauterísticos tantu de los plesiadapiformes, como de los verdaderos primates. El so diseñu suxure que comía non solu inseutos, sinón tamién dalgún tipu de material blando d'orixe vexetal, probablemente frutes.
Malware
Rootkits
Mikko Hypponen, xefe d'investigación de la empresa de seguridá F-Secure, con sede en Finlandia, consideró a esti rootkit como unu de los momentos fundamentales de la hestoria de los malware.
Troyanos
El términu troyanu sueli ser usáu pa designar a un malware que dexa l'alministración remota d'un ordenador, de forma oculta y ensin el consentimientu del so propietariu, per parte d'un usuariu ensin autorizar. Esti tipu de malware ye un híbridu ente un troyanu y una puerta trasera, non un troyanu atendiendo a la definición.