cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Primer xeneración d'ordenadores
La válvula de vacíu y los ordenadores
Fixéronse programes pa les Z3 en cintes furaes. Los saltos condicionales yeren estraños, pero dende los 1990s los puristes teóricos dicíen que la Z3 yera entá un ordenador universal (inorando les sos llimitaciones de tamañu d'almacenamientu físiques). En dos patentes de 1937, Konrad Zuse tamién antemanó que les instrucciones de máquina podíen ser almacenaes nel mesmu tipu d'almacenamientu utilizáu polos datos –la clave de la visión que foi conocida como l'arquiteutura de von Neumann y foi la primera implementada nel diseñu Británicu EDSAC (1949) más tarde–.
Zuse tamién diseño'l primer llinguaxe de programación d'altu nivel Plankalkül en 1945, anque nunca se publicar formalmente hasta 1971, y foi implementáu la primer vegada nel 2000 pola Universidá de Berlín, cinco años dempués de la muerte de Zuse.
Zuse sufrió retrocesos dramáticos y perdió munchos años mientres la Segunda Guerra Mundial cuando los bombarderos británicos o estauxunidenses destruyeron les sos primeres máquines. Al paecer el so trabayu permaneció largamente desconocíu pa los inxenieros del Reinu Xuníu y de los Estaos Xuníos. Aun así, IBM yera consciente d'esto y financió la so compañía a entamos de la post-guerra en 1946, pa llograr derechos sobre les patentes de Zuse.
En 1940, foi completada la Calculadora de Númberu Complexu, una calculadora p'aritmética complexa basada en relés. Foi la primer máquina que siempres s'usó remotamente enriba d'una llinia telefónica. En 1938, John Vincent Atanasoff y Clifford Y. Berry de la Universidá del Estáu de Iowa desenvolvieron l'Atanasoff Berry Computer (ABC) un ordenador de propósitu especial pa resolver sistemes d'ecuaciones lliniales, y qu'emplegaron condensadores montaos mecánicamente nun tambor rotatoriu pa memoria. La máquina ABC nun yera programable, anque se considera un ordenador nel sentíu modernu en dellos otros aspeutos.
Mientres la Segunda Guerra Mundial, los británicos fixeron esfuercios significativos en Bletchley Park pa descifrar les comunicaciones militares alemanes. El sistema cypher alemán (Enigma), foi atacáu cola ayuda cola cuenta de construyir bombes (diseñaes dempués de les bombes electromecániques programables) qu'ayudaron a atopar posibles llaves Enigmes dempués d'otres téuniques teníen estrechaes so les posibilidaes. Los alemanes tamién desenvolvieron una serie de sistemes cypher (llamaes Fish cyphers polos británicu y Lorenz cypers polos alemanes) que yeren abondo distintos del Enigma. Como parte d'un ataque contra estos, el profesor Max Newman y los sos colegues (incluyendo Alan Turing) construyeron el Colossus. El Mk I Colossus foi construyíu nun plazu bien curtiu por Tommy Flowers na Post Office Research Station en Dollis Hill en Londres y unviada a Bletchley Park.
El Colossus foi'l primer dispositivu de cómputu totalmente electrónicu. El Colossus usó solu tubos de vacíu y nun tenía relés. Tenía entrada pa cinta de papel (paper-tape) y foi capaz de faer bifurcaciones condicionales. Construyéronse nueve Mk II Colossi (la Mk I convertir a una Mk II faciendo diez máquines en total). Los detalles de la so esistencia, diseñu, y usu caltuviéronse de callao hasta los años 1970. Dizse que Winston Churchill emitiera personalmente una orde pa la so destrucción en cachos non más grandes que la mano d'un home. Por cuenta de esti secretu'l Colossi nun s'incluyó en munches hestories de la computación. Una copia reconstruyida d'una de les máquines Colossus esta agora espuesta en Bletchley Park.
El trabayu de preguerra de Turing exerció una gran influencia na ciencia de la computación teórica, y dempués de la guerra, diseñó, construyó y programó dalgunos de los primeros ordenadores nel Llaboratoriu Nacional de Física y na Universidá de Mánchester. El so trabayu de 1936 incluyó una reformulación de los resultaos de Kurt Gödel en 1931 según una descripción de la qu'agora ye conocida como la máquina de Turing, un dispositivu puramente teóricu pa formalizar la noción de la execución d'algoritmos, reemplaza al llinguaxe universal, más embarazoso, de Gödel basáu n'aritmética. Los ordenadores modernos son Turing-integrada (capacidá d'execución d'algoritmu equivalente a una máquina de Turing universal), salvo la so memoria finita. Esti llindáu tipu de Turing-integraos ye dacuando vistu como una capacidá estragal dixebrando los ordenadores de propósitu xeneral de los sos predecesores de propósitu especial.
George Stibitz y los sos colegues nos Llaboratorios Bell de la ciudá de Nueva York producieron dellos ordenadores basaos en relés a finales de los años 1930 y a principios de los años 1940, pero esmoleciéronse más de los problemes de control del sistema de teléfonu, non en computación. Los sos esfuercios, sicasí, fueron un claru antecedente pa otra máquina electromecánica americana.
La Harvard Mark I (oficialmente llamada Automatic Sequence Controlled Calculator) foi un ordenador electro-mecánica de propósitu xeneral construyida con financiamientu d'IBM y con asistencia de dalgún personal de IBM so la direición del matemáticu Howard Aiken d'Harvard. El so diseñu foi influyíu pola Máquina Analítica. Foi una máquina decimal qu'utilizó ruedes d'almacenamientu y interruptores rotatorios amás de los relés electromagnéticos.
Programar por aciu cinta de papel furáu, y contenía dellos calculadores trabayando en paralelu. Más palantre los modelos contendríen dellos llectores de cintes de papel y la máquina podía camudar ente llectores basaos nuna condición. Sicasí, esto nun hai muncho la máquina Turing-integrada. El desenvolvimientu empezó en 1939 nos llaboratorios d'Endicott de IBM; la Mark I llevar a la Universidá de Harvard pa empezar a funcionar en mayu de 1944.
ENIAC
El ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer) construyíu nos Estaos Xuníos, de cutiu llamada'l primer ordenador electrónicu de propósitu xeneral, públicamente validó l'usu d'elementos electrónicos pa computación a llarga escala. Esto foi crucial pal desenvolvimientu de la computación moderna, primeramente por cuenta de la ventaya de la so gran velocidá, pero últimamente debíu al potencial pa la miniaturización.
Construyida so la direición de John Mauchly y J. Presper Eckert, yera mil veces más rápida que les sos contemporánees. El desenvolvimientu y construcción de la ENIAC empezó en 1941 siendo dafechu operativa escontra finales de 1945. Cuando'l so diseñu foi propuestu, munchu investigadores creyeron que los miles de válvules delicaes (tubos de vacíu) quemaríense de cutiu, lo qu'implicaría que la ENIAC tuviera bien frecuentemente n'arreglu. Yera, sicasí, capaz de faer más de 100.000 cálculos simples per segundu y eso mientres unes hores que yera'l tiempu ente fallos de les válvules.
A toles máquines d'esta dómina faltó-yos lo que se conocería como l'arquiteutura de Eckert-Mauchly: los sos programes nun se guardaron nel mesmu "espaciu" de memoria como los datos y asina los programes nun pudieron ser manipoliaos como datos.
La primer máquines Eckert-Mauchly foi la Manchester Baby o Small-Scale Esperimental Machine, construyida na Universidá de Mánchester en 1948; esta foi siguida en 1949 pol ordenador Manchester Mark I que funcionó como un sistema completu utilizando'l tubu de William pa memoria, y tamién introdució rexistros d'índices. L'otru contendente pal títulu "primer ordenador dixital de programa almacenáu" foi EDSAC, diseñada y construyida na Universidá de Cambridge.
Tuvo operativa menos d'un añu dempués de la Manchester "Baby" y yera capaz de resolver problemes reales. La EDSAC foi realmente inspirada polos planes pa la EDVAC, el socesor de la ENIAC; estos planes yá taben en llugar pol tiempu la ENIAC foi exitosamente operacional. A diferencia la ENIAC, qu'utilizó procesamientu paralelu, la EDVAC usó una sola unidá de procesamientu. Esti diseñu yera más simple y foi'l primeru en ser implementáu en cada onda teniendo ésitu de miniaturización, y amontó la fiabilidá. Dalgunos ven la Manchester Mark I/EDSAC/EDVAC como les "Evas" de que casi toes los ordenadores actuales que deriven de la so arquiteutura.
La primera ordenador programable na Europa continental foi creada por un equipu de científicos so la direición de Segrey Alekseevich Lebedev del Institute of Electrotechnology en Kiev, Xunión Soviética (agora Ucraína). L'ordenador MESM (Small Electronic Calculating Machine (МЭСМ)) foi operacional en 1950. Tenía aproximao 6000 tubos de vacíu y consumía 25 kW. Podía realizar aproximao 3000 operaciones per segundu.
Wells Fargo Center
El Wells Fargo Center (d'antiguo conocíu como CoreStates Center, First Union Center y Wachovia Center, y moteyáu polos aficionaos como The Big House, The Wack, The F.O. Center y The Loud House) ye un pabellón deportivu asitiáu en Filadelfia, Pennsylvania, Estaos Xuníos. Xueguen ellí como llocal los Philadelphia 76ers de la NBA, los Philadelphia Flyers de la NHL, Philadelphia Wings de la NLL y Philadelphia Soul de l'AFL.
Primer xeneración d'ordenadores
ENIAC
La máquina de la Universidá de Mánchester convertir nel prototipu pa la Ferranti Mark I. La primer máquina Ferranti Mark I foi apurrida a la Universidá en febreru de 1951 y a lo menos otres nueve vender ente 1951 y 1957.
Wells Fargo Center
La capacidá oficial pa partíos de baloncestu ye de 21.600 espectadores, pa ḥoquei 19.519. El complexu inclúi 126 palcos de luxu y 1.880 asientos VIP.
Primer xeneración d'ordenadores
UNIVAC I
En xunu de 1951, la UNIVAC I [Universal Automatic Computer] apurrir a la Oficina del Censu estauxunidense. Anque fabricada pola Remington Rand, la máquina yera equivocadamente llamada la "IBM UNIVAC". La Remington Rand eventualmente vendió 46 máquines a más d'un millón de dólares caúna. La UNIVAC foi la primera ordenador "producida en masa"; toles predecesores fueren "una fora de" les unidaes. Usaba 5200 tubos de vacíu y consumía 125 kW. Utilizó una llinia de retrasu de mercuriu capaz d'almacenar 1000 pallabres de 11 díxitos decimales más la señal (72-bit de pallabres) pa memoria. En contraste coles primeres máquines nun usó un sistema de tarxetes furaes, sinón una entrada de cinta de metal.
Harlan Ellison
Harlan Jay Ellison ye un prolíficu y destacáu escritor de noveles y hestories curties especializáu en lliteratura fantástica, de terror y, sobremanera, de ciencia ficción.
Wells Fargo Center
Historia
El pabellón foi inauguráu'l 31 d'agostu de 1996 onde antes tuvo'l John F. Kennedy Stadium, y tuvo un costu de 210 millones de dólares, anque foi financiáu tantu por empreses privaes como pela ciudá de Filadelfia como pol estáu de Pennsylvania. El pabellón ta incluyíu nel suerest del complexu deportivu South Philadelphia qu'inclúi'l Lincoln Financial Field, Citizens Bank Park, y l'anterior pabellón, The Spectrum.
Primer xeneración d'ordenadores
LEO
En payares de 1952, la compañía J. Lyons and Co. (rellacionada cola industria de los alimentos) desenvolvió'l primer ordenador d'Inglaterra lLEER (Lyons Electronic Office), esta tamién foi'l primer ordenador en resolver problemes de negocios..
Harlan Ellison
Los sos trabayos publicaos inclúin más de 1.700 cuentos, noveles, guiones, y ensayos sobre la lliteratura, el cine, la televisión y los medios impresos. Foi editor y antólogu, destacando nesta área la escoyeta de l'antoloxía Visiones peligroses, paradigmática del movimientu conocíu como New Wave. Ellison ganó numberosos premios, ente ellos dellos Hugos, Nébula y Edgar.
Biografía
En 1956 empezó a unviar hestories de ciencia ficción a diverses revistes (más de cien rellatos curtios y artículos) hasta que al añu siguiente llamar pa sirvir dos años nel exércitu de los EE. XX. (dende 1957 hasta 1959). Darréu, en 1962, camudar a California y empezó a tener contautu col mundu de la televisión, pa la qu'escribió numberosu material pa series de ciencia ficción como The Outer Limits, The twilight zone, Star Trek (la serie orixinal) o Babylon 5.
Wells Fargo Center
Historia
Ente 1996 y 1998 el pabellón foi llamáu CoreStates Center pol contratu que tenía con CoreStates Bank, qu'aceptó pagar 40 millones en 21 años pa tener los derechos del nome del pabellón cola condición de tar 8 años más ellí una vegada rematáu'l contratu. En 1998 producióse una unión ente CoreStates Bank y First Union Bank pol cual el pabellón llevó dende 1998 a 2003 el nome First Union Center, moteyáu como F.O. Center polos aficionaos, y por cuenta de esto la cortil foi renombráu como First Union National Center, a lo que dellos deportistes, como'l casu de Brantt Myhres, xugador de Philadelphia Flyers, dixera que'l nome sonaba como un circu. Nel F.O. Center los Sixers xugaron la so primer final na NBA frente a Los Angeles Lakers. 250px|thumb|left|Interior del pabellón. En 2003 First Union xunir con Wachovia Bank, que ye la entidá que da nome al actual pabellón. Debíu al lockout de la NHL na 2004-05, los Philadelphia Phantoms equipu afiliáu a los Flyers de la NHL, tuvieron que xugar los sos partíos nel Wachovia Center yá que el xelu del so pabellón, el Wachovia Spectrum, taba inhabilitáu.
Per esta vegada, el cambéu nun se correspondió con un clásicu nuevu patrocinador, yá que foi frutu de l'absorción del bancu Wachovia por otru de mayor tamañu, el Wells Fargo, frutu de la fola de fusiones y absorciones nel sistema bancariu estauxunidense tres el derrumbe de Lehman Brothers n'ochobre de 2008.
Harlan Ellison
Biografía
Los sos cuentos más famosos son La bestia que glayaba amor nel corazón del universu ( The beast that shouted love at the heart of the world), Nun tengo boca y tengo de glayar (I have non mouth and I must scream), ¡Pénate, Arlequín!, dixo'l señor Tic-tac (Repent, Harlequin! Said the Ticktockman) y Un rapazu y el so perru (A boy and his dog).
Wells Fargo Center
Historia
Per otra parte, resulta d'interés resaltar, qu'a pesar de tar utilizando esta cancha dende va tiempu, quixo dase un últimu homenaxe al vetusto Spectrum nun partíu de temporada regular contra los Chicago Bulls en marzu de 2009.
Harlan Ellison
Biografía
La so obra foi afecha a otros medios, incluyendo un videoxuegu basáu en I have non mouth... nel que la so voz apaecía como representación del ordenador.
Hai de solliñar que nun resulta senciellu realizar una biografía rigorosamente ciertu sobre l'autor, pos esisten ensame de versiones distintes de la so vida, totalmente esbarriaes dalgunes, pero bien creíbles otres. Ye difícil estremar los fechos reales de los que nun lo son, pos al autor gústa-y bromiar (na so páxina web podemos inclusive ver una escoyeta de biografíes ficticies bien imaxinatives).
Wells Fargo Center
Historia
Dalgunos de los grandes conciertos qu'entamó'l Wachovia fueron el de Guns N' Roses el 6 d'avientu de 2002, la cantante américana Christina Aguilera el 3 d'abril de 2007, o Billy Joel. No qu'a WWE refierse, el 10 de xineru de 2006 Dave Batista tuvo qu'apurrir el so reináu de peso pesáu por cuenta de una mancadura.
Avraam Papadopoulos
Avraam Papadopoulos ye un futbolista de Grecia.
Norma Bessouet
Norma Bessouet foi una pintora, dibuxante y grabadista arxentina ganadora del Gran Premiu del Salón Nacional Arxentín de 1970. Pintora d'enclín surrealista y simbolista qu'utiliza téuniques renacentistas pa una obra de fuerte sellu personal. La so obra tien puntos de contautu con otru pintores de Llatinoamérica del Realismu máxicu como Leonor Fini, Remedios Varo y Leonora Carrington.
Biografía
Estudió na Escuela Nacional de Belles Artes Prilidiano Pueyrredón en Buenos Aires ente 1962-67. De cutiu citó a Aída Carballo como gran influencia.
Ganadora d'una beca del British Council realizó estudios de perfeccionamiento en The Slade School of Fine Arts (University College London), en Florencia (Italia) y na Columbia University de la ciudá de Nueva York.
Exhibe regularmente en Boston, Nueva York y Buenos Aires, onde en 1999 realizóse una retrospectiva de la so obra nel Muséu Nacional de Belles Artes (Arxentina).
Exhibió nel Muséu de Belles Artes de Caraques (Venezuela), nel Muséu d'Arte de São Paulo (Brasil) y nes Sales Nacionales de Buenos Aires.
Moró n'Arxentina, España, Italia, vivió en Nueva York ente 1981 y 2015 cuando tornó a Buenos Aires definitivamente.
Euphaedra (Euphaedrana) inanum
La Euphaedra (Euphaedrana) inanum, ye una especie de Lepidoptera, de la familia Nymphalidae, subfamilia Limenitidinae, tribu Adoliadini, que pertenez al xéneru Euphaedra, subxéneru (Euphaedrana).
Llocalización
Esta especie de Lepidoptera, alcuéntrase n'Sierra Lleona, República Democrática d'El Congu y Angola, Guinea-Bisáu, Costa de Marfil y Ghana. (África).
Llista de monarques de Francia
Periodu merovinxu
Pa la llista de los reis merovinxos, que se intitularon como reis francos, vease Reyes merovinxos
Dinastía Capeta
Dende 1254 camudó definitivamentente la denominación de Rei de los francos por Rei de Francia. Ente 1285 y 1328 fueron tamién reis de Navarra.
Dinastía Borbón
Intitulados como reis de Francia y de Navarra, yá que Enrique IV yera rei de Navarra antes del so ascensu al tronu. La titulación completa era: rei de Francia y de Navarra pola gracia de Dios.
Restauración borbónica
En volviendo del exiliu, el rei Lluis XVIII xube al tronu intitulado como Rei de Francia y de Navarra, anque'l reinu de Navarra yá fuera abolíu en 1789.
Larry Abia
Larry Abia Sila ye un xugador de baloncestu Español d'orixe ecuatoguineanu. Con 1.98 metros d'estatura, xuega na posición d'aleru.
Trayeutoria
Formar na cantera del Valencia Basket, y fixo'l so debú na Lliga ACB mientres la temporada 2011/2012, formando parte del equipu hasta la temporada 2013/2014. Al términu de la mesma desvenceyóse del club pa fichar pol Leyma Natura Basquet Coruña, equipu de la lliga LEB Oru.
Stanislav Govorujin
Stanislav Serguéyevich Govorujin (en rusu: Станислав Сергеевич Говорухин, ) foi unu de los direutores soviéticos de cine más populares en Rusia dende los años sesenta. Les sos películes, de cutiu con una fonderada detectivesco o d'aventures, tán de normal apoderaes por un personaxe masculín fuerte que busquen vengación p'actos criminales, pero comúnmente tien que transgredir dalguna norma social pa tener ésitu.
Biografía
Govorujin nació en Bereznikí, Óblast de Sverdlovsk (agora Perm Krai). Los sos padres divorciáronse antes de la so nacencia. El so padre Sergei Georgievich Govorujin venía de Don Cossacks y foi arrestáu como parte de la campaña xenocida de descosaquización empecipiada por Yakov Sverdlov. Tuvo exiliáu en Siberia onde morrió alredor del añu 1938 a la edá de 30 años. La so madre Praskovya Afanasievna Glazkova foi una modista. Venía de la rexón del Volga d'una senciella familia rusa que yeren maestros d'escuela na so aldega. Ella crió a Sergei y a la so hermana Inessa la cual morrió a los 53 años. Empezó la so carrera como xeólogu en 1958. Entós xunióse a un estudiu de televisión en Kazán y se enroló nel Instituto de Cinematografía Gerásimov (VGIK). Mientres el periodu soviéticu, Govorujin destacó poles sos esitoses adautaciones de clásicos adolescentes, incluyendo Robinson Crusoe (1973), Les aventures de Tom Sawyer (1981), Los fíos del capitán Grant (1983) o Désyat Negrityat (adautación de Diez negrinos, 1987). Dirixó dos películes protagonizaes por Vladímir Vysotski - Vertical (1967) y El llugar d'alcuentru nun puede ser camudáu (1979), unu de los filmes de cultu de la dómina soviética tardida.
Larry Abia
Trayeutoria
Foi internacional sub 20 por España.
Stanislav Govorujin
Biografía
Tres la perestroika, Govorujin camudó'l cine pola política. Aportó a unu de los líderes del Partíu Democráticu Rusu. En 1990, dirixó un documental bastante críticu cola sociedá soviética, tituláu "Nun podemos vivir asina". Anque les sos películes fueren xeneralmente inoraes polos críticos, esti filme fadría-y ganar el premiu Nika, en 1998, al meyor direutor. Foi nesi momentu cuando Govorujin publicó una estensa entrevista con Aleksandr Solzhenitsyn.
Govorujin foi miembru de la Duma Estatal dende la so inauguración en 1993, llevando mientres un tiempu'l Comité de Cultura. Tres la Crisis constitucional rusa de 1993, abandonó l'anticomunismu democrático y se posturó nel llau de la oposición nacionalista comunista. En 1996 sofitó a Guennadi Ziugánov contra Borís Yeltsin mientres la segunda ronda de les eleiciones presidenciales. Nel añu 2000, tomó parte nes eleiciones presidenciales ruses, pero nun foi escoyíu. Nuna eleición de la Duma en 2005, l'oponente de Govorujin, el periodista y satirista Víktor Shenderóvich, acusar de financiase illegalmente pa consiguir la victoria. Mientres los sos últimos años foi partidariu del presidente Vladímir Putin y formó parte de Rusia Xunida.
Antes de finar, Govorujin volviera al cine, coprotagonizando xunto a Alisa Friendlich la serie de detectives "Lóxica femenina" y realizó una película sobre la vengación, El tirador de primera Voroshílov, (con Mijaíl Uliánov como protagonista).
Vida personal
Govorujin tuvo casáu dos vegaes. Tuvo un fíu del so primer matrimoniu: Sergey Govorujin (1961-2011). Sergey foi corresponsal de guerra, escritor y direutor de documentales, participó en distintos conflictos armaos en Taxiquistán, Yugoslavia, Afganistán y los dos guerres de Chechenia ente 1994 y 2005. En 1995, foi mancáu por terroristes chechenos, y perdió una de les sos piernes. Sicasí, él siguió'l so trabayu, participando en delles organizaciones non gubernamentales dedicaes a ayudar a los veteranos de guerra con discapacidá. En 2011, sobrevivió a un accidente cerebrovascular y morrió dellos díes dempués a la edá de 50 años.
Del so segundu matrimoniu tuvo y dos fíos y una fía. Mientres la década de 1990, Stanislav Govorujin interesóse profesionalmente na pintura de paisaxes. Dirixó una serie d'esposiciones dende 1998.
Enllaces esternos
thumb|left|Stanislav Govorujin.
Euphaedra (Euphaedrana) margueriteae
Llocalización
Esta especie de Lepidoptera distribúyese per Kivu, Ruanda y Uganda, n'(África).
Samuel R. Delany
Samuel Ray Delany, fíu ye un escritor de ciencia ficción estauxunidense. Ye autor de dellos títulos aclamaos pola crítica, como les noveles The Einstein Intersection, Nova, Hogg, Dhalgren, y la serie Torna a Nevèrÿon. Dende xineru de 2001 exerz como profesor d'inglés y escritura creativo na Universidá de Temple, Filadelfia. Tamién ye reconocíu pol so trabayu como críticu lliterariu.
Biografía
Delany consiguió publicar los sos primeros llibros de ciencia ficción cuando tenía 20 años. Publicó nueve noveles ente 1962 y 1968 y dellos rellatos premiaos (recoyíos en Driftglass, 1971 y darréu en Aye, and Gomorrah, and other stories, 2002). La so décima y más famosa novela, Dhalgren foi publicada en 1974. La so principal ocupación lliteraria a finales de los años 1970 y los 1980 foi la saga en cuatro volúmenes Torna a Nevèrÿon. Tamién publicó dellos llibros autobiográficos o basaos na so esperiencia personal d'escritor negru y homosexual, como la so autobiografía, ganadora d'un premiu Hugo, The Motion of Light in Water.
Dende 1988 foi profesor en distintes universidaes: once años como profesor de lliteratura comparada na Universidá de Massachusetts d'Amherst, añu y mediu como profesor d'inglés na State University de Nueva York en Buffalo. En 2001 treslladar al departamentu d'inglés de la Universidá de Temple
Coleiciones de rellatos
(Driftglass y Distant Stars inclúin la ganadora de los premios Hugo y Nebula, Time Considered as a Helix of Semi-Precious Stones. Aye, and Gomorrah, and other stories ye una seleición de tolos sos rellatos curtios de ciencia ficción sacante los conteníos en Nevèrÿon y Atlantis.
Piptatherum
Piptatherum ye un xéneru de plantes yerbácees perteneciente a la familia de les poáceas. Ye orixinariu del Vieyu Mundu subtropical y d'América del Norte.
Dellos autores incluyir nel xéneru Oryzopsis.
Descripción
Son plantes perennes, de cutiu cespitoses. Fueyes con vaina de marxes llibres; lígula truncada o aguda, más o menos pubescente nel envés; llimbu planu o convoluto. Inflorescencia en panícula laxa, con cañes verticiliadas, llises o escábridas. Espiguillas estruyíes dorsalmente, unifloras. Glumes más llargues que la flor, pocu desiguales, membranoses, acuminadas. Lema llanceoláu-elíptica, con 3-5 nervios pocu marcaos, obtusa, endurecida nel maduror, glabra, escasamente laxamente pubescente, con 1 aresta terminal. Pálea del tamañu de la lema, endurecida nel maduror. Cariopsis oblongoidea.
Taxonomía
El xéneru foi descritu por Ambroise Marie François Joseph Palisot de Beauvois y publicáu en Essai d'une Nouvelle Agrostographie 17, 173. 1812. La especie tipu ye: Aegilops triuncialis Piptatherum: nome xenéricu deriváu del griegu pipto = "cayer", y la pallabra therum pa "gluma", lo que significa "glumas cayíes". Tien un númberu de cromosomes de: x = 12. 2n = 24. 2 ploidies. Cromosomes de tamañu mediu’.
Adelaida Pérez Hung
Adelaida Pérez Hung ye una actriz, llocutora y escritora radial. Nació en Santiago de Cuba (Cuba) el 16 d'avientu de 1959.
Estudió Filosofía na ex Xunión Soviética onde se graduó en 1984. Foi profesora na Universidá de la ciudá de Matanzas y xefa de la programación dramática de la emisora CMKC de Santiago de Cuba. Evaluada como actriz en 1998 foi ganadora del Premiu d'Actuación femenina nel Concursu “María Elena Calzáu in memoriam” de Santiago de Cuba 2002, según protagonista de dellos programes ganadores de primeros llugares y grandes premios nos Festivales nacionales de la radio añu tres d'añu dende 1995. Ganadora de primeros llugares como guionista de programes históricos en siete festivales nacionales de la radio dende 1995 y Mención Especial del Fórum Nacional de Ciencia y Téunica 2001 del ICRT.
Piptochaetium
Piptochaetium ye un xéneru de plantes yerbácees perteneciente a la familia de les poáceas. Ye orixinariu del norte y sur d'América.
Descripción
Son plantes perennes cespitoses. La lígula ye una membrana; llámines lliniares, involutas a esplanaes. Inflorescencia una panícula. Espiguillas teretes, ovoides o obovoides, con 1 flósculo bisexual; desarticulación enriba de les glumas; glumas más llargues que'l flósculo, subiguales, membranáceas, arredondiaes nel envés, 3-7-nervias; lema terete o xibosa, ríxida, pardu pelosa o glabra, los marxes inflexos ente les quillas prominentes de la pálea, el ápice con una corona, l'aresta terminal, 2-geniculada, torcida nel segmentu inferior; pálea más llarga que la lema, 2-carinada, sulcada ente les quillas, les quillas y riegu ríxidos, los marxes anchos, membranáceos, el apice agudu y sobresaliendo de la lema; durez aguda y piloso o obtusu y glabro o piloso; lodículas 3; estambres 3; estilos 2. Frutu una cariopsis sulcada; filo linear.
Taxonomía
El xéneru foi descritu por Jan Svatopluk Presl y publicáu en Reliquiae Haenkeanae 1: 222. 1830. Piptochaetium: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: piptein = (cayer) y chaite = (gocha), n'alusión a les arestes de les fueyes caduques.
Psammochloa
Psammochloa, ye un xéneru de plantes yerbácees, perteneciente a la familia de les poácees. Ye orixinariu del Desiertu de Gobi.
Corriente marina
Una «corriente oceánica» o «corriente marina» ye un movimientu de les agues nos océanos y en menor grau, de los mares más estensos. Estes corrientes tienen ensame de causes, principalmente, el movimientu de rotación terrestre (qu'actúa de manera distinta y hasta opuesta no fondero del océanu y na superficie) y polos vientos constantes o planetarios, según la configuración de les mariñes y l'allugamientu de los continentes.
Suel quedar entendíu que'l conceutu de corrientes marines referir a les corrientes d'agua na superficie de los océanos y mares (como puede trate nel mapa de corrientes) ente que les corrientes submarines nun son sinón movimientos de compensación de les corrientes superficiales. Esto significa que si na superficie les agües superficiales van d'este a oeste na zona intertropical (por inercia debíu al movimientu de rotación terrestre, que ye d'oeste a esti), no fondero del océanu, les agües van movese siguiendo esi movimientu de rotación d'oeste a este. Sicasí, hai que tener en cuenta que les agües no fondero submarín mover cola mesma velocidá y direición que dichu fondu, esto ye, cola mesma velocidá y direición que tien la superficie terrestre per debaxo de les agües oceániques. No fondero oceánicu, la enorme presión de les agües ye lo qu'anicia una temperatura uniforme de felicidaes enagües nun valor que s'avera a los 4 ºC, que ye cuando l'agua algama la so máxima densidá. Como resulta obviu, nun va esistir nengún desplazamientu relativu ente'l fondu del océanu y les agües que lo cubren porque no fondero oceánicu, tantu la parte terrestre como oceánica, mover a la mesma velocidá. La esceición presentar nes corrientes fríes de la zona intertropical que se deben al ascensu d'agües fríes procedentes del fondu submarín.
thumb|center|1100px|Corrientes marines na superficie de los océanus y mares. Les corrientes marines templaes apaecen en color coloráu y mariellu, l'afloramientu d'agües fondes y fríes nes mariñes occidentales de los continentes, según les corrientes qu'esti afloramientu anicia, en color verde, y la capa superficial de xelu oceánico ta identificada con llinies de color aproximao moráu o violeta. La direición de les corrientes apaez indicada en fleches de color negru. El movimientu de compensación de les corrientes marines non solo produzse ente la superficie y el fondu submarín, sinón tamién na mesma superficie que, al contrariu de lo qu'asocede nes corrientes que s'anicien nes mariñes occidentales de los continentes na zona intertropical que, dempués d'un viaxe de miles de km cruciando los principales océanus lleguen a convertise en corrientes templaes al llegar a les mariñes orientales de los continentes (Asia, África, América).
Orixe
thumb|450px|Les llinies blanques marquen aproximao les corrientes superficiales de los mares y océanus del globu terrestre y les sos variaciones nel tiempu (de xineru de 2005 a ochobre de 2007). A les traces, coinciden abondo bien col mapa de corrientes de 1943. Esta animación correspuende a un estudiu bien completu realizáu pola NASA. Dende hai unes cuantes décades sábese que la estructura de les corrientes marines a escala global ye tridimensional, con movimientos horizontales na superficie, nos que'l vientu y, sobremanera, la inercia producida pola rotación terrestre, xueguen un importante papel y con movimientos verticales, nos que la configuración del relieve submarín y de les mariñes modifiquen los efeutos de la rotación de la Tierra, que crea una fuercia centrífuga tendente a «abuitar» el nivel oceánicu a lo llargo de la circunferencia ecuatorial. Trátase de la corriente ecuatorial que se dirixe, por inercia, en sentíu contrariu a la rotación terrestre.
No fondero submarín tantu del océanu Atlánticu como del Pacíficu, l'agua acompaña a la litosfera nel movimientu de rotación terrestre y ello debe a la enorme presión que soporten eses agües abisales. Pero al llegar a les mariñes occidentales de los continentes, el turria continental, que constitúi un planu inclináu, actúa como una especie de "ascensor" pa eses agües fondes, faciéndoles xubir y creando lo que se denomina surgencia d'agües fríes, lo que vien causar una corriente, esta vegada superficial, que se mueve escontra'l ecuador a lo llargo d'eses mariñes occidentales y al llegar a la zona ecuatorial son esviaes pola fuercia centrífuga del movimientu de rotación terrestre hasta tomar la direición contraria a la que teníen les agües fondes, esto ye, d'este a oeste.
D'esta manera aniciar nes mariñes occidentales de los continentes corrientes d'agües por demás fríes yá que remanecen de gran fondura: recordemos que les agües fondes del océanu atopar a una temperatura de 4 °C, yá que a esta temperatura ye cuando algamen el so mayor densidá.
En resume, el patrones de circulación de les agües oceániques aniciar por una complexa síntesis de fuercies qu'actúen de forma diversa y variable nel tiempu y nel espaciu, siendo les más importantes d'estes fuercies: el movimientu de rotación terrestre y la fuercia centrífuga determinada por dichu movimientu, el movimientu de traslación terrestre y les variaciones estacionales na llatitú y direición aniciaes por dichu movimientu, la configuración del fondu submarín, la forma de les mariñes y la so influencia na direición de les corrientes, la desigual absorción y tresporte de calor pola radiación solar absorbida peles agües marines, la influencia mutua ente les corrientes marines y los vientos, el cambéu de nivel de les agües templaes superficiales por cuenta de les marees, la esviación de les corrientes debíu al efeutu de Coriolis (que, de la mesma, tamién se debe a los efeutos de la rotación terrestre), etc.
Los vientos
thumb|300px|left|Esquema de los vientos monzónicos na India, amosando'l monzón de branu, ente xunu y agostu (lluviosu) procedente del suroeste, indicáu con fleches coloraes y la trayeutoria del monzón d'iviernu, secu, del nordés, en color verde. La creencia de que les corrientes marines son causaes polos vientos ye bien antigua anque incorreuta, a pesar de qu'a les traces suelen coincidir el patrones xenerales de direición de los vientos coles direiciones y trayectories de les corrientes marines, pero esa coincidencia ye aparente (en detalle estrémense abondo) y débese, como ye lóxicu, a que tanto los vientos como les corrientes marines respuenden a los mesmos motivos causaos poles respuestes de dos fluyíos (agües marines y aire atmosférico) a los movimientos de traslación y sobremanera, de rotación, del nuesu planeta. L'exemplu más claru d'esta idea puede vese nos vientos monzónicos ente Asia y l'océanu Índicu: son vientos estacionales que van del Índicu al continente asiáticu (esto ye, de sur a norte) na dómina de calor y de norte a sur mientres la dómina de fríu, ente que les corrientes marines na zona intertropical del océanu Índicu van d'este a oeste tol añu.
Sicasí, hai que señalar un casu bien frecuente qu'asocede nes bandes nes que se mueven los vientos del oeste (que son vientos constantes o planetarios). Dichos vientos pueden acelerar les foles cuando s'averen a les sableres orientales de países y continentes nes llatitúes medies. Dicha aceleración producir pola rotación terrestre más que pol vientu: les foles d'oscilación que se formen n'alta mar convertir en foles de traslación cuando lleguen a una sablera, onde la fondura mengua sópito. Cuando esto asocede la cresta de la fola avanza escontra la sablera y cai sobre l'agua que se mueve sobre'l sable escontra mar adientro (lo que se llama matinada). Pero inclusive col vientu contrariu al mar (de la tierra al océanu) anque dichu vientu seya bien débil y namái rice l'agua, provoca un ascensu de les agües más fríes del fondu (entá si trátase tan solo d'una fondura d'un par de metros) al emburriar mar adientro l'agua superficial de dicha matinada.
Comparanza ente'l mapa de corrientes del exércitu de los Estaos Xuníos de 1943 y l'animación fecha pola NASA
thumb|right|350 px|Imaxe de radar del hemisferiu occidental correspondiente al continente americanu, tomada'l 5 de febreru de 2013. Pueden trate los sistemes nublos (en blancu), nel que destaca'l sistema allargáu del sur del Pacíficu que correspuende a los [[vientos del oeste que les sos nubes atayar al llegar a la mariña sur de Chile. Pero tamién puede trate nesti casu que la direición de los vientos nun coincide esautamente cola de les corrientes marines anque'l mapa de corrientes de 1943 asina lo amuese.]]
Un analís con ciertu detalle del mapa de corrientes de 1943 va amosanos lo pervalible d'un esfuerciu que, anque yera entaináu (los Estaos Xuníos participaben na Segunda Guerra Mundial, primero como collaborador de les potencies aliaes y dempués como participante activu) yera esencial para dichu país, que tenía que desenvolver una flota nueva de guerra, de tresporte d'alimentos y de suministros militares y precisaben conocer urxentemente'l patrones de les corrientes marines pa tomar ventaya de dichu conocencia. Pero l'animación de felicidaes corrientes, realizada pola NASA y que desenvuelven les corrientes oceániques mientres un ralu d'unos 3 años, representa una meyora sustancial con respectu al mapa citáu. Un exemplu va sirvir pa establecer les diferencies: el mapa de 1943 amuesa la corriente de Humboldt como un allongamientu de la corriente del Pacíficu Sur, lo cual apaez repitíu na mayoría de referencies bibliográfiques que traten la tema de les corrientes. Sicasí, l'animación realizada pola Nasa amuésanos que se trata de dos corrientes distintes que'l so orixe ye tamién distintu. Tamién la imaxe satelital del hemisferiu occidental (América y océanu Pacíficu) amuésanos los efeutos de la nubosidad qu'acompaña a la corriente meridional del Pacíficu y la falta de nubes nes mariñes septentrionales de Chile y les de Perú onde la corriente de Humboldt, que ye d'agües fríes y que va de sur a norte, dexa una imaxe llibre de nubes tanto mar adientro como na zona costera de dichos países, lo cual esclárianos que se trata de dos corrientes distintes, una cubierta de nubes y la otra ensin elles pola mayor frialdá relativa de les sos agües.
La rotación terrestre y les corrientes oceániques
Los efeutos de la rotación de la Tierra son visibles na direición de les corrientes oceániques, nos patrones que se reparen na dinámica atmosférica, nel efeutu Coriolis, nos patrones de los vientos, especialmente, de los planetarios, na dinámica fluvial y na surgencia d'agües fríes de les fondures submarines nes mariñes occidentales de los continentes, específicamente de la zona intertropical. Tamién ye la responsable del abultamientu ecuatorial del nuesu planeta y, poro, del achatamiento polar, anque probablemente, l'abultamientu ecuatorial producir en periodos de la historia xeolóxica del nuesu planeta nos que la so temperatura yera mayor, polo que tenía una especie de consistencia muncho más plástica y fácil de deformar. L'abultamientu ecuatorial de la litósfera o parte sólida de la tierra ye notable (el diámetru ecuatorial ye unos 21 km mayor que'l diámetru polar), pero'l de la parte líquida (hidrósfera) ye entá mayor, lo cual significa que'l diámetru polar na superficie de los océanus sería bastante menor que l'ecuatorial y ello debe a que la hidrósfera ye una capa fluyida y de menor densidá, polo que la fuercia centrífuga del movimientu de rotación actúa alzando'l nivel del mar na zona intertropical percima del nivel que tendría de nun esistir dichu movimientu de rotación. Y en el casu de l'atmósfera, la deformación ye entá mayor, yá que na zona intertropical, la llende cimera de la tropósfera ye cuasi tres veces mayor que'l que tien nes zones polares lo cual puede demostrase col gran altor de les nubes de desenvolvimientu vertical en dicha zona. Un corolariu bien conocíu d'estes idees referir a que'l monte más eleváu del nuesu planeta sería'l picu Huascarán, nel Perú, o'l Chimborazo n'Ecuador, si tomáramos en cuenta l'altor absolutu de dicha monte con respectu al centru de la Tierra. El Everest, allugáu na zona templada, anque ye'l monte más eleváu del mundu con respectu al nivel del mar nes mariñes de la India (nel océanu Índicu), tendría un altor enforma menor que'l Huascarán si midiéramos dicha altor tamién con rellación al centru de la Tierra.
Conceutu
thumb|right|350 px|Pendilexu de Foucault nel Muséu de Ciencies de Valencia, amosando la progresión de la esviación aparente escontra la izquierda (tantu al bazcuyar nuna direición como al movese na direición contraria). El furu central de la base va recoyendo les esferes blanques que'l pendilexu va baltando nos pines de la circunferencia. Ye bono de ver, que'l centru del círculu solamente da un xiru acaldía porque se mueve alredor del paralelu de llatitú terrestre onde ta allugáu dichu puntu, ente que cualquier puntu de la circunferencia onde tán los pines va dar dos vueltes acaldía, una na trayeutoria percorrida a lo llargo del paralelu de llatitú de dichu puntu y otra que va dar dichu puntu alredor del centru de la base del pendilexu El efeutu Coriolis, descritu en 1835 pol científicu francés Gaspard-Gustave Coriolis ye una consecuencia del movimientu de rotación de la Tierra qu'afecta a tolos cuerpos en movimientu sobre la superficie terrestre, nesti casu les agües marines, que reaccionen inercialmente a dichu movimientu, tal como asocede colos vientos planetarios, que tamién se deben a la inercia del movimientu de rotación terrestre). Ello significa que l'efeutu Coriolis nun ye una verdadera fuercia sinón una consecuencia de la rotación terrestre, esto ye, nun se trata de que l'agua de los mares y océanus mover por sigo mesma, sinón que ye la litósfera la que xira alredor de la exa terrestre y ello anicia les corrientes marines, que, como diximos, constitúin unu de los efeutos más importantes de dicha rotación. La meyor demostración del efeutu de Coriolis compruébase esperimentalmente col pendilexu de Foucault: esti pendilexu ta suspendíu d'un puntu por qu'una vegada puestu en movimientu siga siempres la mesma direición. En cada oscilación va marcando un desplazamientu visible na base del pendilexu y dichu desplazamientu ta producíu, non pola esviación del propiu pendilexu sinón pola rotación terrestre, lo que podríamos dicir en resume, pol xiru terrestre. Asina, nun ye que s'esvie la direición del movimientu inicial del pendilexu sinón que'l llugar onde ta allugáu tamién xira al igual que tol planeta. Y la ventaya del emplegu del pendilexu de Foucault ye que, non solo demuestra'l movimientu de rotación terrestre sinón tamién el sentíu de dichu movimientu, que ye de derecha a izquierda (d'oeste a esti) nel hemisferiu norte y d'izquierda a derecha nel hemisferiu sur (d'este a oeste).
L'analís del movimientu del pendilexu de Foucault sirve pa entender claramente'l conceutu de les corrientes marines y de los vientos planetarios como un efeutu inercial del movimientu de rotación terrestre. Ello debe a que tanto'l pendilexu de Foucault como l'agua oceánico y l'aire atmosférico mover nun espaciu tridimensional, que ye imposible simplificar cuando falamos d'un planu y un radiu de xiru nun planu bidimensional. Tratemos d'entender la complexidá d'un movimientu nun espaciu tridimensional: la idea de Foucault foi sostener un pendilexu de grandes dimensiones d'un puntu a gran altor (cuasi 60 m.) col fin de "aisllar" la direición inicial del pendilexu del movimientu de la superficie terrestre. De resultes d'ello, dicha direición inicial caltiénse mientres el pendilexu siga bazcuyando: el fechu de que'l pendilexu balte los pines o esferes siempres escontra la izquierda (mirando dende'l mesmu centru de gravedá del pendilexu) demuéstranos que nun ye que'l pendilexu vaya esviándose escontra la izquierda, sinón que ye'l círculu onde s'alluguen los pines o esferitas que progresivamente van ser baltaes por el mesmu pendilexu, el que se mueve xirando de derecha a izquierda, esto ye, en sentíu antihorario (referímonos al hemisferiu norte, yá que nel hemisferiu sur el sentíu de xiru ye inversu, esto ye, en sentíu horariu, d'izquierda a derecha). La diferencia ente l'efeutu antihorario nel hemisferiu norte y l'efeutu horariu nel hemisferiu sur débese, evidentemente, a qu'ente que la direición norte-sur atopar nel mesmu sentíu nos dos hemisferios, el desplazamientu del pendilexu siempres ye d'oeste a este en dambos hemisferios, lo que significa la diferencia en cuanto a la meyora horaria nel sentíu de xiru opuestu nos dos hemisferios. Tou esto foi abondo estudiáu y descritu n'ensame de trabayos, polo que nun tien enforma sentíu esplicalo equí.
Solo queda añedir que'l círculu onde se mueve'l pendilexu da dos vueltes acaldía (una alredor de la Tierra sobre'l paralelu de llatitú onde s'atopa'l círculu y otra alredor del centru del mesmu círculu). Y en cada oscilación del pendilexu, el centru de gravedá del mesmu dirá moviendo adulces d'oeste a este, esto ye, en sentíu antihorario nel hemisferiu norte y en sentíu horariu nel hemisferiu sur.
El solazu y les corrientes marines
La radiación solar, esto ye, el solazu, xenera un llixeru amenorgamientu de la densidá de l'agua, creando una especie de círculu viciosu: como l'agua caliente ye menos trupa que l'agua frío, disponer na superficie de los llagos, mares y océanos, allugándose l'agua más frío a mayor fondura. Y, como l'agua caliente ta na superficie, ye la que recibe direutamente'l solazu, polo que se calecer más. Pero recordemos que l'aumentu de la evaporación da orixe al enfriamientu consiguiente de les agües que nun s'han evaporado yá que el calor arreyáu na evaporación vien de diches agües. La resultancia ye que les agües superficiales calécense más mientres el día y esfrécense tamién más mientres la nueche, lo cual da orixe a que les agües fondes tengan una temperatura estable tantu de día como de nueche, ente que les agües superficiales tienen una temperatura bien variable, siendo mayor a la fin de la tarde y menor a mediaos de la mañana, tal como s'indica nel artículu sobre la diatermancia. Esto ye claramente evidente nuna piscina, estanque o nuna sablera sele, onde la temperatura de l'agua nos pies ye muncho más fría que la que ta na superficie.
El problema descritu complícase cuando tenemos en cuenta les carauterístiques físiques de l'agua: l'agua nun algamar la so máxima densidá a los 0 °C sinón a los 4 °C. Ello tien unes consecuencies bien importantes sobre les corrientes marines y sobre la surgencia d'agües fríes nes mariñes occidentales de los continentes na zona intertropical y nes subtropicales.