cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yunquera
Yunquera ye un conceyu español de la provincia de Málaga n'Andalucía. Asitiáu al oeste de la provincia, estender dende'l Peñón de los Namoraos y el Tajo de la Caina, na Sierra de les Nieves, hasta la unión de los ríos Grande y Jorox. Nel añu 2016 cuntaba con 3.948 habitantes, siendo la llocalidá de mayor población de la contorna de la Sierra de les Nieves. Tien una densidá de 56,62 hab/km². Asítiase a una altitú de 681 metros y a 61 quilómetros de la capital de provincia, Málaga. Les sos coordenaes xeográfiques son 36º43' N, 4º 55' O.
Fronteriza al NO col conceyu d'El Burgo, al NE, una pequeña parte de Casarabonela, al E, con Alozaina; al S con Tolox, y al O, el conceyu de Ronda.
Eutanasia
Sobre la dignidá de la vida humana
El conceutu de «dignidá humana» invócase, paradóxicamente, tantu pa defender la eutanasia como pa refugala.
Asina, pa los defensores de la eutanasia, la dignidá humana del enfermu consistiría nel derechu a escoyer llibremente'l momentu de la mesma muerte, evitando los que fueren d'otra forma, inesorables dolores y situaciones que socavan la humanidá mesma del enfermu.
Yunquera
Xeografía
El conceyu estender dende'l peñón de los Namoraos y el tayo de la Caina, na Sierra de les Nieves, hasta la unión de los ríos Grande y Jorox.
La villa
Yunquera ye la única villa que forma parte del conceyu. Asítiase sobre una especie de depresión ente Sierra Cabrilla y la sierra de les Nieves. El nucleu ye igual qu'a toles poblaciones de Málaga. De cases blanques, y cais bien estreches, afataes con flores.
Eutanasia
Sobre la dignidá de la vida humana
Pa los sos detractores, el ser humanu nun tien dignidá, sinón que ye en sí mesmu un ser dignu, independientemente de les condiciones concretes nes que viva.
La muerte digna ye la muerte con tolos alivios médicos fayadizos y los consuelos humanos posibles. Ye'l respetu pola dignidá del ser humanu hasta la hora de la so muerte natural. Una muerte digna nun consiste solo na ausencia de moliciones esternes, sinón que naz del grandor d'ánimu de quien s'enfrenta a ella. Morrer con dignidá nun significa escoyer la muerte, sinón cuntar cola ayuda necesaria p'aceptala cuando llega.
Yunquera
Historia
Yunquera debe'l so nome a la gran cantidá de xuncos qu'esistía nel so allugamientu, lo cual da idea de la bayura d'agua, bayura natural que s'enllarga hasta la sierra.
Posiblemente d'orixe romanu, anque nun se caltienen restos, los cristianos visigodos primero que llegaren les tropes berebéres yá s'asitiaben nestes tierres.
Eutanasia
Argumentos en contra
L'Asociación Médica Mundial considera contrarios a la ética y conderga tantu'l suicidiu con ayuda médica como la eutanasia. Sicasí encamienta los cuidaos paliativos.
Yunquera
Historia
Na dómina romana foi pasu obligáu de les lexones na conquista de Hispania que pasaben de la Malaca (Málaga) a la serranía de Ronda.
Monumentos y llugares d'interés
thumb|300px|Yunquera vista dende'l SO dende la [[Sierra de les Nieves con Peña Prieta detrás.]] thumb|Vigía de la Sierra de les Nieves, torre de Yunquera. Según informa la Xunta d'Andalucía, la torre vigía o castiellu construyir mientres la dómina árabe, col fin d'avisar del avance tierra adientro de les tropes enemigues. Nel pueblu esta torre denominar La Torre Vigía o Castillo. El castiellu medieval taba no qu'anguaño ye'l pueblu, concretamente na zona onde ta l'actual ilesia.
Eutanasia
Argumentos en contra
El Comité Permanente de Médicos Europeos anima a tolos médicos a nun participar na eutanasia, anque seya llegal nel so país, o tea despenalizada en determinaes circunstancies.
La Organización Médica Colexal d'España considera que «el pidimientu individual de la eutanasia o'l suicidiu asistíu tienen de ser consideraos xeneralmente como una demanda de mayor atención pudiendo faer que suma esti pidimientu aplicando los principios y la práutica d'unos cuidos paliativos calidable».
Yunquera
Monumentos y llugares d'interés
Nel so estáu orixinal, la torre yera toa de piedra, circular con trés plantes. Na primera atopábase la puerta, a la que se xubía por aciu una escalera que se retiraba cuando esistía dalgún peligru. Les distintes plantes teníen una serie de buecos, les aspilleras, polos cualos los artilleros disparaben al enemigu. A la cubierta aportar dende l'interior de la torre por aciu una escalera de madera. L'aspeutu que presenta na actualidá difier abondo del orixinal. Dende la so construcción fai yá más de 500 años, sufrió 2 reconstrucciones.
La primera efectuóse va dos sieglos, mientres la guerra d'independencia (1808-1812), cuando s'instaló l'altu mandu del exércitu que defendió la Serranía de Ronda de la invasión francesa, sirviendo como torre de vixilancia a les tropes españoles pa combatir a Napoleón na guerra de la independencia española al mandu del xeneral Ballestero. .
La segunda remodelación, con fines más pacíficos, llevóse a cabu nos nuesos díes p'acondicionala como puntu d'información. Anguaño dispón d'un muséu, un mirador y ye la sede del Observatoriu Astronómicu de Yunquera.
La Ermita, asitiada a unos 500 m del pueblu. Esta ermita, antaño comunicábase por aciu un túnel col castiellu, asitiáu na parte más alta de la villa. Les muertes actuales son los restos d'una ermita o santuariu cristianu d'estilu y cultu barrocu (sieglos XVI-XVIII).
Eutanasia
Argumentos en contra
Nel casu de los Países Baxos, unu de los primeros países en despenalizar al médicu que practique la eutanasia, l'estudiu Remmelink reveló qu'en más de mil casos'l médicu almitió causar o acelerar la muerte del paciente ensin qu'esti lo pidiera, por razones variaes, dende la imposibilidá de tratar el dolor, la falta calidable de vida o pol fechu de que tardara en morrer.
Yunquera
Monumentos y llugares d'interés
Foi llugar común indicar que tanto esta torre como la ermita yeren de dómina mora, como ye frecuente na mentalidá coleutiva de los pueblos andaluces; anque en realidá son bien posteriores.
Eutanasia
Argumentos en contra
La postura de les Ilesies cristianes en tantu, a nivel mundial, ye mayoritariamente contraria a la eutanasia y al suicidiu asistíu: ye'l casu de la ilesia católica y l'evanxelicalismu. La postura del anterior papa Benitu XVI quedó explícitamente recoyida nuna carta (de 2004) a dellos eclesiásticos estauxunidenses:
Yunquera
Monumentos y llugares d'interés
Casa de Sola. Casa d'arquiteutura barroca-palaciega según el modelu castellanu, de los sieglos XVII-XVIII, en Callar Calvariu. Presenta escudu heráldicu.
Ilesia parroquial de la Encarnación. Templu parroquial d'estilu barrocu reformáu nel sieglu XVIII. Ente los datos seguros ta en parte edificada sobre lo que foi l'antigua fortaleza de Yunquera.
Muralles medievales. Esisten muertes de les muralles pol caserío alredor de la Ilesia parroquial. La entrada a la cai Seminarista Duarte dende la Cai de l'Agua caltién el trazáu orixinariu d'una de les puertes d'entrada, mentada nel Llibru d'Apeos y Repartimientos del sieglu XVI. Gran númberu de sillares cuadrangulares procedentes de distintes fases de valtamientu de les muralles formen parte de los murosa de abancalimiento de distintes finques de regadío y sembradura na zona de Planos y anrededores del cascu urbanu modernu. thumb|150px|Yunquera. Barriada de la Parada del Tren. Cera de cases construyíes na segunda metá del sieglu XIX pol maestru albañil Cristóbal Sánchez González, que dio en la so venta o arrendamientu. La denominación como "Para del Tren" ye una espresión de cultura popular pa denominar con una hipérbole a una serie de cases que'l so diseñu y arquiteutura yera idéntica nuna redolada agraria onde les edificaciones solíen ser distintes unes a otres, ensin repitise modelos, anque sí los conceutos de habitabilidad. El so fíu Rafael Sánchez García construyó la cera esquierda de l'actual cai Alfaguara. Este, en tornando de la Guerra de Cuba a la so Yunquera natal (tuvo nes unidaes d'artillería de la división de Santiago de Cuba) y casase con Dolores Duarte Corrolades, tornó de nuevu a la islla caribeña onde fundó colos sos dos hermanos una empresa de construcción; estos quedaron en Cuba y Rafael tornó de nuevu a Yunquera onde construyó la cera de cases de cai Alfaguara y una de les fases de construcción del Balneariu de Tolox, población onde s'asitió a empiezos de la década de 1920, onde construyó l'actual cai Encina, y llugar nel qu'instaló los sos negocios de carnicería, panadería y arriendu de cases pa los "bañistas" qu'allegaben tolos años; inda queda dalguna casa propiedá d'una de les cañes de los sos descendientes toloxeños. El so oficiu siguió col so fíu Alfonso Sánchez Duarte (1897-1966) y el so nietu Antonio Sánchez García (1931-2001). D'Alfonso Sánchez Duarte queda una escalera de cascoxu nel "Hostal Asensio". Con ellos esta saga de yunquerana de maestros de la construcción mientres sieglos sumió. Ente los sos herederos tresmitióse la noticia de que'l maestru constructor encargáu de llevar a cabu col so equipu la torre vigía mientres la Guerra de la Independencia foi'l güelu de Cristóbal Sánchez González, que trabayó a les órdenes de los inxenieros militares que proyeutaron la fortificación.
Caltiénense numberoses cases con portaes barroques de los sieglos XVII-XVIII. La so arquiteutura popular ye de gran interés cultural, etnolóxicu y históricu.
Ermita de la carretera.
Herrajes con diseñu de les peslleres de distintes puertes antigües, producíes polos maestros artesanos ferreros de Yunquera mientres sieglos. Destaca la inscripción del maestru Juan Sánchez nun herraje na Cai Nueva.
Ermita de Porticate.
Central hidroeléctrica de San Pascual
Servicios
Por cuenta de que la Sierra de les Nieves toma media parte del conceyu, fai que la villa sía dafechu hostelera, llenu de cases rurales y hoteles. Al empar, sale dende la villa delles rutes senderistas que percuerre tola sierra de les Nieves
Patrimoniu natural
thumb|200px|Monte de pinsapos de Yunquera. Yunquera tien unu de los montes de Pinsapos (Abies pinsapo), con 1.050 ha. Ye una especie endémica d'esta rexón que s'estiende polos cumes de la Serranía de Ronda (Málaga) y la Sierra de Grazalema (Cádiz).
Redolada natural
La Sierra de les Nieves ye unos de los enclaves más importantes del conceyu, por cuenta de la bayura de pinsapos nel llugar. Atópesse delles elevaciones importantes, como'l peñón de Ronda y el de los Namoraos. Hai puertos de montes bien visitaos polos turistes; como'l de Saucillo.
Unu de los enclaves naturales más importante de la sierra d'esti conceyu, ye'l tayo de la Caina. Un gran escarpe caliar que s'asitia sobre'l valle de la Cuesta de los Hornillos.
Otres redolaes naturales ye'l valle del Zarrazolones y la sierra Cabrilla.
Política y alministración
L'alministración política del conceyu realízase al traviés d'un Conceyu de xestión democrática que los sos componentes escoyer cada cuatro años por sufraxu universal. El censu eleutoral ta compuestu por tolos residentes empadronaos en Yunquera mayores de 18 años y nacionales d'España y de los restantes estaos miembros de la Xunión Europea. Según lo dispuesto na Llei del Réxime Eleutoral Xeneral, qu'establez el númberu de conceyales elegibles en función de la población del conceyu, la Corporación Municipal de Yunquera ta formada por 11 conceyales.
Deportes
En Yunquera celebra dende l'añu 2011 una de les carreres de monte más importantes d'Andalucía, la llamada Pinsapo Trail.
Gracies a un grupu de corredores aficionaos a les carreres de monte del pueblu, celebróse la primer edición en payares de 2011. Na 1ª edición la victoria foi para Federico Galera Díez y pa Mariola García Moreno. Tres l'ésitu de participación de corredores y lo que gustó a los mesmos, la carrera siguió celebrándose añu tres d'añu hasta l'actualidá, participando corredores tan importantes como Iván Ortiz, Daniel García, Antonio García, Bartolomé Inglés, Pedro Manuel Maldonado, o'l mesmu Zait Ait Malek. Anguaño la Pinsapo Trail ye una de les carreres de monte más importantes y guapes d'Andalucía, por cuenta de que ye la única carrera que pasa casi na so totalidá pol Pinsapar de Yunquera, lo que ye una verdadera guapura.
Esta carrera nun sería posible ensin l'esfuerzu del equipu de senderismo d'esti pueblu malagueñu, que convirtieron a la Pinsapo Trail nuna de les carreres de monte más destacaes d'Andalucía. Hai qu'estimar l'ésitu d'esta carrera a componentes d'esti equipu como son: Rafael Moreno, José Juan, Manuel García, José Martos, etc., y tamién a los numberosos voluntarios que collaboren cada añu pol bien d'esti deporte.
Grangues
Tien una población de y una superficie de  km².
Agüera
Col nome d'Agüera podemos referinos a:
Otto Sander
Otto Sander ye un actor y escritor alemán.
Bandera de Tunicia
La bandera de Tunicia ye un pañu de color bermeyu con un círculu blancu en su parte central que contién una lluna creciente y una estrella bermeya de cinco puntes.
La bandera nacional de Tunicia nun careció grandes camudamientos dende que foi adoptada en 1831 pol bei (monarca) tunecín Hassine I. La lluna creciente y la estrella son símbolos tradicionales del Islam ya indiquen que Túnez formó parte del Imperiu Otomanu. El color bermeyu tamién foi adoptáu de los otomanos. La bandera nacional recuperóse cola independencia de Francia (20 de marzu de 1956), yá que fuera abolida en 1881 al afitase'l dominiu colonial francés.
797 Montana
(797) Montana ye un asteroide perteneciente al cinturón d'asteroides descubiertu por Holger Thiele dende'l observatoriu de Hamburgu-Bergedorf, Alemaña, el 17 de payares de 1914.
Designación y nome
Montana foi designáu primeramente como. Darréu, nomóse asina pela ciudá alemana de Bergedorf.
Carauterístiques orbitales
Montana ta asitiáu a una distancia media del Sol de 2,535 ua, pudiendo alloñar hasta 2,69 ua. El so enclín orbital ye 4,509° y l'escentricidá 0,06091. Emplega 1475 díes en completar una órbita alredor del Sol.
Sablera de L'Espartal
Al oeste de la ría d'Avilés, en Castrillón, un arcu de sable de más de tres quilómetros y mediu de llonxitú, forma les sableres de Salinas (más ocidental y urbanizada dafechu), L'Espartal (ún de los conxuntos de tombos más grandes de la rexón Cantábrica) y San Xuan (tamién protexida). El sistema de tombos (dunes) alcanza de xemes un altor de más de 15 metros y una estensión d'un quilómetru dica l'interior, siendo frenaos éstos poles marismes del ríu Raíces, formando un paisaxe desérticu en comparanza colos montes verdes y el mar.
La construcción de la carretera que va dende Salinas hasta San Xuan, crucia'l campu de tombos; fayendo que, dende la so construcción, la fastera dunar que ta ente ésta y el ríu Raíces dexara de funcionar y nun tornara a formase dunes, colo cuál endagora, medren pinos y xiniestes, formando un paisaxe Mediterraneu (fíxose una área recreativa).
Graye-sur-Mer
Graye-sur-Mer ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Grentheville
Grentheville ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Provincia de Vítebsk
La provincia de Vítebsk, tamién provincia de Vítsiebsk (en bielorrusu: Ві́цебская во́бласць, Vítsebskaya Vóblast), ye una provincia (vóblast) de Bielorrusia. Tien una área de 40.100 km² y una población de 1.321.100 persones (estimación de 2004). La provincia tien la menor densidá de población del país (33 persones/km²).
Polygala amarella
Polygala amarella ye una especie de planta fanerógama de la familia Polygalaceae. thumb|Ilustración
Distribución y hábitat
Ye nativu d'Europa que crez nes camperes de yerba de la tierra y la piedra caliar de monte caliares.
En 2009 presentar nun sellu postal de primer clase Royal Mail de la serie "Les plantes en peligru d'estinción".
Taxonomía
Polygala amarella describióse por Heinrich J.N. Crantz y espublizóse en Stirp. Austr. Fasc. ed. 2: 438 1769. Polygala: nome xenéricu que remanez del griegu y significa "muncha lleche", yá que se pensaba que la planta sirvía p'aumentar la producción de lleche nel ganáu.
amarella: epítetu llatín que significa "amargosu, desagradable".
Provincia de Çanakkale
Çanakkale ye una de les 81 provincies de Turquía. Trátase d'una provincia asitiada en dambes marxes (europea y asiática) del estrechu de los Dardanelos (Çanakkale bogazi), que dixebra'l mar Exéu del mar de Mármara. La península de Galípoli, famosa poles feroces batalles qu'ellí se desenvolvieron mientres la Primer Guerra Mundial, conforma la parte europea de la provincia, mientres la parte asiática correspuende, aproximao, a l'antigua Tróade; tán tamién les islles d'Imbros y Ténedos.
Subdivisión alministrativa
thumb|right|300px|Distritos de la provincia de Çanakkale La provincia ta estremada en 12 distritos o (ilçeler):
Formen parte de la provincia 34 conceyos y 568 poblaciones.
Perak
Perak (en jawi: ڨيرق) ye unu de los 13 estaos de Malasia. Ye'l segundu más grande de la Malasia Peninsular, partiendo con Kedah y Tailandia al norte, Penang al noroeste, Kelantan y Pahang al este, Selangor al sur y l'estrechu de Malaca al oeste.
Etimoloxía
El nome árabe honoríficu d'esti estáu ye Perak Darul Ridzuan (ڨيرق دار الرّضوان "Tierres de Gracia"), Perak significa plata. Esti nome probablemente débese al color del estañu. Mientres la década de 1890, col depósitu aluvial d'estañu más importante del mundu, Perak yera una de les xoyes de la corona del Imperiu británicu. Tamién, dizse que'l nome provién del rellumu de los pexes so l'agua, que llucíen como plata.
Historia
La lleenda fala d'un reinu hindú-malayu llamáu Gangga Negara nel noroeste de Perak. Descubrimientos arqueolóxicos indiquen que Perak tuvo habitáu dende tiempos prehistóricos.
En 1651 el pueblu de Perak atacó les bases holandeses, que fueron abandonaes. En 1670 volvieron reclamaos poles autoridaes de Perak, medroses d'una invasión del Reinu de Siam. Esta situación enllargar hasta 1685, con un nuevu ataque, esta vegada definitivu.
Mientres el sieglu XVIII, los indonesios y los tailandeses intentaron invadir Perak. La intervención británica foi lo único que torgó que l'estáu fuera anexáu a Tailandia. Anque los británicos nun principiu calteníense ronciegos a establecer una presencia colonial en Malasia Peninsular, les crecientes inversiones nes mines d'estañu atraxeron un gran afluente de chinos, que formaron grupos rivales, aliaos colos xefes malayos y los gánsteres locales, y llucharon pol control de les mines. El sultanatu de Perak, arreyáu nuna estensa engarradiella pola socesión, nun pudo caltener l'orde. Foi'l Sultán Abdullah quien sofitáu polos ingleses facer col poder. A cambéu los británicos empecipiaben el so control sobre Perak, dominiu que s'enllargó hasta 1957, añu nel que la Federación Malaya, de la que ye parte Perak, aportó a la independencia.
Demografía
Anguaño, la población de Perak ye d'aproximao 2 millones de persones. Nun momentu aportó a l'estáu más pobláu de Malasia, pero l'amenorgamientu de la industria del estañu causó un deterioru económicu del qu'inda tien de recuperase, y de la mesma causó una emigración de mano d'obra escontra estaos con más crecedera, como Penang, Selangor o Kuala Lumpur. La composición étnica de la población, según les estimaciones de 2001, ye de: 44% de malayos (962.050), 42% de chinos (924.000), 14% d'indios (308.600), y otros (50.000).
Conceyos
Perak Modernu ta estremáu en 9 distritos alministrativos o "daerah" en malayu. Estos 9 distritos tán estremaos en conceyos alministrativos.
Estos distritos tán estremaos en ciudaes que son políticamente más significativos. Les principales ciudaes en Perak son:
Economía
Históricamente apoderada pol cauchu y l'estracción del estañu, la economía de Perak sufrió gravemente cola cayida d'eses industries. Apocayá fixéronse esfuercios pa camudar la economía basada nuna sola producción escontra una industrial/manufacturera.
782 Montefiore
(782) Montefiore ye un asteroide perteneciente al cinturón d'asteroides afayáu'l 18 de marzu de 1914 por Johann Palisa dende'l observatoriu de Viena, Austria. Ta posiblemente nomáu n'honor de Clarice Sebag-Monteﬁore, esposa d'Alphonse Mayer Rothschild (1878-1942).
Grimbosq
Grimbosq ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Eleiciones vicepresidenciales d'Ecuador de 1890
Eleición del vicepresidente constitucional de la república al concluyise'l periodu constitucional de Pedro José Cevallos.
Candidatos
Fonte:
Tunicia
Tunicia (الجمهورية التونسية) ye un país asitiáu al norte de la costa mediterránea africana. La so capital ye Túnez. Llenda con Arxelia al oeste y Libia al sur y al este. Ye'l país más pequeñu del Magreb, asitiáu ente les estribaciones orientales de la cordelera montañosa del Atlas y el mar Mediterraniu. La superficie de Túnez ye de 165.000 km², con una población estimada en 11,5 millones d'habitantes. Aproximao el 40% d'esti país ta compuestu pol desiertu d'El Sáḥara, mientres que'l resto ye suelu fértil y afayadizu pa l'agricultura; arriendes d'ello tien 1.300 km de costa.
Tijuana
Tijuana ye la ciudá más poblada del estáu de Baxa California, Méxicu. Atopar a 170 km al oeste de la capital estatal, Mexicali, y 110 km al norte d'Ensenada. Ye cabecera del conceyu del mesmu nome y conocer, ente otros epítetos, como La esquina de Méxicu, La puerta de Méxicu, La esquina d'América Llatina yá que ye la ciudá más occidental de Llatinoamérica. El so lema ye «Equí empieza la patria».
Tunicia
Nome
La pallabra Tunicia deriva de Tunis, conocida polos griegos clásicos como Tynes, la capital del actual país. El nome Tunis pue ser atribuyíu a diversos anicios. Pue ser asociáu cola deidá fenicia Tanith (aka Tunit), o cola espresión berebere ens que significa "cayer".
Tijuana
Tijuana ye la quinta ciudá más poblada de Méxicu con 1,773,558 habitantes de los cualos son 49.9%(884,649) de los cualos son homes y 50.1%(888,909) son muyeres y allúgase como la sesta zona metropolitana del país, que conforma, xunto coles ciudaes de Rosarito, Tecate, y San Diego, la zona metropolitana transnacional más grande de Méxicu, con más de 5 millones d'habitantes.
Tunicia
Nome
N'árabe nativu, el mesmu nome ye usáu tanto pal país como pa la ciudá: تونس y sólo pol contestu pue unu estremales.
El nome de Tunicia foi introducíu polos xeógrafos y historiadores franceses nos entamos del sieglu XIX como parte de los sos esfuercios pa dar nomes a los nuevos territorios y protectoraos ocupaos. La derivación francesa Tunisie foi adoptada en delles llingües europees con mínimes variaciones, introduciendo un nome distintivu pa designar al país.
Tijuana
Tijuana remonta la so historia moderna de la llegada d'españoles nel sieglu XVI que fueron trazando la mariña de les Californies. A midida que la conquista d'Estaos Xuníos terminó cola firma del Tratáu de Guadalupe Hidalgo, la ciudá adquirió una nueva posición internacional na frontera dando llugar a una nueva estructura económica y política. La ciudá foi fundada'l 11 de xunetu de 1889 como resultancia del desenvolvimientu urbanu. De cutiu conocida poles sos sigles, "TJ", y moteyáu "El portal del Méxicu", la ciudá sirvió históricamente como un centru turísticu que se remonta a la década de 1880.
Tijuana amás ye llugar de diversos movimientos, como ye'l casu del rock mexicanu,, pos foi en dicha ciudá onde, a mediaos del sieglu CD, diverses personalidaes y agrupaciones empecipiaron la precursión de dichu xéneru musical en electronic país. Gastronómicamente, Tijuana ye la sede de la llamada "Cocina Baxa Med", que combina la cocina mexicana cola mediterránea, aprovechando los ingredientes que se collechen na rexón.
Muséu del Pueblu d'Asturies
right|thumb|350px|Muséu del Pueblu d'Asturies. El Muséu del Pueblu d'Asturies ye un recintu de 35.000 m² asitiáu en Xixón (Asturies) y dedicáu la cultura y arquiteutura tradicional asturianes. Enantes yera conocíu como Muséu Etnográficu del Pueblu d'Asturies.
Tijuana
Toponimia
Nun se conoz l'orixe del nome, anque la versión más conocida diz que'l nome aniciar por un ranchu propiedá de la "Tío Juana", sicasí, nun esiste nos archivos históricos de Baxa California rexistru dalgunu sobre tal propiedá o ranchu; dellos historiadores non orixinarios de la ciudá dicen que'l nome provién de la llingua yumana, falada d'antiguo na rexón. Al nome de la ciudá acredítense-y diversos raigaños, como "Tijuana", "Tiguana", "Tiuana", "Tegüana", "Tiwana", "Tijuan", "Ticuan" o "Tejuino", ente qu'otru historiadores piensen que la pallabra Tijuana y les sos derivaciones signifiquen "xunto al mar". Dalgunos otros dicen que provién d'otru llugar allugáu nel sur de la península.
Muséu del Pueblu d'Asturies
Tien como finalidá caltener la memoria histórica del pueblu asturianu. Fundóse en 1968 y cuenta con dellos edificios y una pequeña llaguna, restu del paisaxe de llamorguera que dominaba la boca del ríu Piles. Tiene unos amplios fondos d'etnografía, instrumentos musicales populares, fotografía, artes gráfiques, documentos personales y comerciales. El muséu trabaya na investigación, conservación y difusión de la etnografía y la historia d'Asturies. Poseye una biblioteca especializada, asina como un archivu de la memoria oral y de la música tradicional asturiana.
Tijuana
Toponimia
Otra teoría, anque pocu conocida, ye que los primeros habitantes indíxenes llamaben al Cuetu Coloráu (unu de los cuetos más altos y de tonu acoloratáu a la lluz del sol) Tijuan o Ticuan, que significa Tortúa recostada, pero nun hai abondes investigaciones per parte de los historiadores pa comprobar el datu.
Muséu del Pueblu d'Asturies
El Muséu ye de titularidá y xestión del Conceyu de Xixón.
Tijuana
Tiempos prehispánicos
Tijuana foi poblada orixinalmente polos kumiai (k'miai) o los tipai (Alta California) y ipai (Baxa California) una de les families indíxenes que xunto colos cucapá, paipai, y kiliwa, poblaron el norte de la península de Baxa California. El términu Kumiai significa "los que s'enfrenten a l'agua d'un cantil". Los kumiai consisten en dos grupos rellacionaos: los ipai y los tipai. Les tierres tradicionales de los dos grupos costeros quedaron dixebraes aproximao pel ríu San Diego: el nortizu ipai (estendiéndose dende Escondíu hasta'l llagu Henshaw) y el suriegu tipai (incluyendo Llaguna Mountains, Ensenada y Tecate). Una opinión sostién que'l Tipai-Ipai históricu remaneció hai 1000 años, anque una "cultura proto-Tipai-Ipai" fuera establecida per cerca del añu 5000 AC.
Muséu del Pueblu d'Asturies
Pabellón d'Asturies de la EXPO'92
Ye l'edificiu que representó a Asturies na Esposición Universal de Sevilla de 1992. Treslladóse al muséu en 1994 y acueye la receición del muséu, el salón d'actos y les sales d'esposiciones temporales. Anguaño amuésense nelli la esposición ''Los asturianos na cocina. La vida doméstica n'Asturias, 1800-1965'', que presenta al traviés d'oxetos domésticos y imáxenes les carauterístiques y la evolución de la sociedá asturiana nesi periodu.
Tijuana
Dómina de les grandes esploraciones
El primer esplorador européu que saleó frente a les mariñes de lo que güei ye'l conceyu de Tijuana foi Juan Rodríguez Cabrillo, quien partió del puertu d'Ensenada, Baxa California, Méxicu, aldu al norte y dempués de navegar seis díes, del 23 al 28 de setiembre de 1542, aportó a la badea de San Diego California. El primer européu que punxo pie nel güei conceyu de Tijuana foi'l padre misioneru Frai Junípero Serra, en 1769. Nel diariu de Frai Junípero Serra esiste la siguiente anotación: La última xornada del padre Serra antes de llegar a la boca (Badea de San Diego) onde taben les naves, pasar na rexón onde ta asitiada la ciudá de Tijuana. En dicha dómina la rexón que güei correspuende a California, Oregón y Arizona (EE.XX.), tamién yeren parte de la Nueva España.
Muséu del Pueblu d'Asturies
Casa de los González de la Vega
Construyida en Serín (Xixón) en 1757 por don Antonio González de la Vega. Treslladóse al muséu en 1972. Constitúi una bona amuesa de casona rural asturiana con corredor, escudu y capiella asitiada nel portal d'entrada. Nella s'alcuéntra'l Muséu de la Gaita, nel que se presenta una coleición de gaites del norte d'África y Europa, especialmente de Francia, Reinu Xuníu y Península Ibérica (Asturies, Galicia, Mallorca, Aragón y Tras-os-Montes). Tien una sala dedicada a la gaita asturiana y otra al restu d'instrumentos de la tradición musical n'Asturies, dende los más cenciellos (carraques, castañueles, panderos) hasta los reproductores mecánicos popularizaos a fines del sieglu XIX (pianoles, gramófonu...).
Casa de los Valdés
Casa fidalga urbana edificada nel sieglu XVII na Villa de Candás por una de les rames d'esti antiguu y poderosu fonduxe asturianu. Treslladóse al muséu en 1970 y reformada y ampliada nel 2000. Acueye la Fototeca d'Asturies, integrada por unes quinientes mil imáxenes, y esposiciones temporales dedicaes fundamentalmente a la fotografía asturiana.
Pabellones de ferramientes agrícoles y medios de tresporte
Nel Pabellón 1 espónense les ferramientes preindustriales pa trabayar la tierra (cambielles, sechorios, llabiegos, gradies...), y pa recoyer y esgranar los cereales, asina como dos carros del país.
Tijuana
Fundación de Tijuana
En 1829, casi al rematar la dómina misional y 9 años dempués de consolidada la Independencia, José María Echendía, gobernador de les Californies, concedió a Santiago Arguello Moraga el ranchu Tijuana, superficie de seis sitios de ganáu mayor, equivalente a 10 000 hectárees.
Muséu del Pueblu d'Asturies
Pabellones de ferramientes agrícoles y medios de tresporte
Nel Pabellón 2 amúesense les ferramientes industriales y carros que, a fines del sieglu XIX y entamos del XX, sustituyeron a munchos de los anteriores nel trabayu agrícola (araos de vertedera, semadores, salladoras, máquina mayadora de cereales, esgranadores de maíz...).
Tijuana
Fundación de Tijuana
En 1846, por cuenta de la guerra Méxicu - Estaos Xuníos, empecipia la Marina de guerra d'Estaos Xuníos la invasión de Les Californies. La llucha que se desamarró, obligó a Méxicu a axustar la forma de concluyir la catástrofe; la disyuntiva yera aceptar la paz o siguir la guerra.
Muséu del Pueblu d'Asturies
Pabellones de ferramientes agrícoles y medios de tresporte
Nel Pabellón 3 espónense diferentes modelos de medios de tresporte tradicionales: un ramu y una carriella, que son vehículos ensin ruedes utilizaos nos pueblos de monte; dellos modelos diferentes de carros del país, y una xarré.
Tijuana
Fundación de Tijuana
Una vegada robláu l'armisticiu, l'atención centrar n'afitar les nueves llendes. Méxicu, en consultando al Congresu y a los gobiernos de la República, viose obligáu a roblar el Tratáu de Guadalupe-Hidalgo el 2 de febreru de 1848, perdiendo más de la metá del so territoriu, incluyíos Alta California, Arizona, Nuevu Méxicu y Texas.
Consecuencia de too ello y de la solución que se dio al allugamientu del puertu de San Diego, foi que Tijuana quedó como frontera con California, razón a la que debe'l so posterior desenvolvimientu.
Muséu del Pueblu d'Asturies
Casa de campesinos
Modelu de vivienda terrena mui común ente los campesinos del centru d'Asturies. Los exemplos más antiguos daten del sieglu XVII. Ta formada por cocina, dos cuartos, una corte con tenada p'almacenar la yerba y un portal que da pasu a estos espacios. Tolos muebles, arriazos y ferramientes correspuenden a los d'una vivienda de la segunda metá del sieglu XIX. Na cocina puen vese'l llar colos escaños y el sardu de vares d'ablanu entemecíes pa ensugar les castañes; el fornu y la masera pal pan; el bogaderu para colar la ropa; el duernu pa salar la matanza; l'arca pa guardar la ropa; el ferraderu para colgar les ferraes de l'agua; el plateru y el vasar. Nún de los cuartos hai un telar pa texer el filu de llana y llinu que se producía na mesma casa. La visita recrea con fidelidá l'ambiente d'una casa campesina antigua onde nun había lluz llétrica, y el llume y el fumu del llar constituyíen una parte perimportante de la vida doméstica. Xunto a la casa hai una güerta coles plantes melecinables más emplegaes na Asturies rural.
Pisón o Molín de rabilar
Molín de mano utilizáu pa escamochar la grana de la escanda, cubierta d'una cáscara (poxa) que ye preciso quitar enantes de llevala al molín fariñeru. La escanda yera un cereal mui estendíu n'Asturies, col que s'ellaboraba un pan mui apreciao. Esti tipu de molín de mano foi introducíu n'Asturies nel sieglu XVII. En dellos pueblos yera de propiedá comunal y n'árees más afayadices pa l'agricultura yera frecuente nes cases de campesinos acomodaos. Güei queden mui pocos exemplares. El pisón del muséu procede de Llanuces (Quirós) y foi treslladáu en 2001.
Tijuana
Fundación de Tijuana
El 2 de xineru de 1864 (fecha propuesta y almitida por Magdaleno Roble Sánchez), Tijuana ingresó a la historia por derechu propiu. Foi a principios de mayu de 1911, cuando la población que por esi entós cuntaba con menos de 100 cases, foi tomada por asaltu por un grupu de mexicanos y estranxeros, na so mayoría anglosaxones, comandados polos hermanos Flores Magón, que teníen la intención de faer de Baxa California una república socialista al amparu del Partíu Lliberal Mexicanu qu'ellos fundaren. Los habitantes de Tijuana y del restu del estáu sintiéronse afrellaos polos que llamaron filibusteros y se aprestaron a lluchar contra ellos. Nesti procesu de llucha, dempués de delles escaramuzas nes cualos nun faltaron los muertos, los llamaos filibusteros tornar a los Estaos Xuníos meses dempués al fracasar el so intentu d'independizar Baxa California de Méxicu pa proclamar la que fuera la primer república socialista del mundu.
Tijuana, afitamientu como ciudá nel sieglu XX
right|thumb|Avenida transitada nel centru de Tijuana.
Muséu del Pueblu d'Asturies
Llagar de sidra
El modelu d'esti edificiu ta tomáu d'un llagar de Tueru (Villaviciosa), construyíu en 1900. Nel so interior amuésense dos de los tipos de prenses de sidra más frecuentes n'Asturies: el llagar de pesa procedente de Llue (Colunga) y el llagar de sobigañu d'El Toral, Argüeru (Villaviciosa), asina como tolos utensilios y recipientes que s'emplegaben pa ellaborar, almacenar y consumir la sidra.
Tijuana
Tijuana, afitamientu como ciudá nel sieglu XX
Nel añu 1924, establecióse l'Hipódromu de Tijuana y el Foreign Club. En 1927 establecióse'l complexu turísticu "Compañía Mexicana d'Agua Caliente". El 9 de xunu del siguiente añu inauguróse El Casino d'Agua Caliente. A este asistieron políticos, empresarios, y artistes de la naciente industria del cine californianu.
Muséu del Pueblu d'Asturies
Horros y paneres
Nel muséu hai trés horros y dos paneres de los sieglos XVIII y XIX procedentes de los conceyos de Xixón y Carreño. Estes construcciones yeren inseparables de la casa campesina y s'emplegaben pa guardar les colleches de granu, la matanza, y otros alimentos y archiperres (ropa de vistir y de cama, sielles de montar, etc.). La panera allugada frente a la casa data de 1856 y tien una llustrosa decoración de motivos florales tallaos y pintaos con vives colores, como ye común nuna estensa área del centru d'Asturies.
Tijuana
Tijuana, afitamientu como ciudá nel sieglu XX
El 15 d'ochobre de 1925, el presidente Plutarco Elías Calles, alzó en pueblu la congregación de Tijuana na que se nomó Zaragoza al pueblu y Tijuana al conceyu, pero, esto nun se consolidó por problemes burocráticos y entós nomóse Conseyu Municipal. Foi hasta 1929 cuando dexó de ser conseyu y de llamase Zaragoza pa tresformase en Delegación Municipal.
Muséu del Pueblu d'Asturies
Corru y teitos
Construcciones emplegaes pa'abellugu de pastores y vaqueiros, feches con piedra, madera y escoba, y carauterístiques de los llugares de pación más altos del monte asturianu.
Tijuana
Tijuana, afitamientu como ciudá nel sieglu XX
En 1935 el xeneral Lázaro Cárdenas clausuró'l Casino d'Agua Caliente y el Foreing Club, al decretar prohibida la operación de casinos en tol país. Años dempués el xeneral decretó la Zona Llibre Parcial nel Territoriu Norte per diez años. Dos años dempués de la clausura, espropióse'l Centru Turísticu Agua Caliente pa establecer el Centru Escolar Industrial. Anguaño, nesti llugar atopa la Preparatoria Federal Lázaro Cárdenas, una de les preparatorias públiques más reconocíes de la ciudá. miniaturadeimagen|Balta de ¨Juan Soldado¨ nel Panteón #1 de Tijuana, que ye visitáu por migrantes como símbolu de bona suerte. El 16 de febreru de 1938, desamarróse un motín violentu nel centru de la ciudá. Más de mil persones protagonizaron una violenta revuelta. Estos intentaben acoradar al soldáu Juan Castillo Morales acusáu de violar y asesinar a la neña Olga Camacho. Los manifestantes amburaron el Palaciu Municipal y l'estación de Policía. A partir de les confuses circunstancies d'esti fechu y el posterior fusilamiento del soldáu, naz la lleenda urbana de Juan Soldado. Esi mesmu añu, inauguróse la plaza de toros "El Toréu de Tijuana". right|thumb|Empreses maquiladoras establecíes en Tijuana y les ciudaes fronterices con EE. XX. na metá de la década de los sesenta. El 26 d'abril de 1940 creóse'l predio llegal de la ciudá. Esi añu tamién s'empezar a esixir pasaporte a los mexicanos pa cruciar la llinia internacional Méxicu-Estaos Xuníos. En 1952, Baxa California convertir de territoriu a estáu llibre y soberanu. El 1 de mayu de 1954, empecipia les sos funciones el primer conceyu de la ciudá de Tijuana.
Muséu del Pueblu d'Asturies
Bolera y tendayu
La bolera s'edificó en 1973 pa la modalidá de cuatreada y nella se celebren concursos añales de bolos. El tendayu se llevantó en 2007 pa la realización d'eventos y actividaes al aire llibre. Ta construyíu siguiendo antiguos modelos de carpintería d'armar y decorado con motivos tallaos tomados d'horros y paneres de los sieglos XVIII y XIX.
Tijuana
Tijuana, afitamientu como ciudá nel sieglu XX
El 18 de xunetu de 1960, establecióse la repetidora de Telesistema (güei Televisa). D'esta manera, dicha empresa empieza una granible historia na ciudá. El mesmu añu poner en marcha'l proyeutu de construcción de la carretera escénica Tijuana-Ensenada. En 1965 empecipióse'l programa d'empreses maquiladores, una meyora pa la economía y el futuru de la ciudá, pos dende entós instaláronse unes 560 fábriques maquiladoras que dan emplegos y xeneren bienes d'esportación.
En 1970 inauguróse l'Aeropuertu Internacional Abelardo L. Rodríguez na delegación Mesa de Otay. Esi mesmu añu, una quema destruyó l'Hipódromu d'Agua Caliente, reinaugurado el 4 de mayu de 1974.
El 23 de marzu de 1994, Luis Donaldo Colosio Murrieta, candidatu del PRI a la presidencia de la República, foi asesináu nel suburbiu de Tijuana, Llombes Taurines, mientres un mitin de la so campaña. Esti tráxicu acontecimientu trescaló al país enteru.
Sieglu XXI: Renacimientu cultural y económicu
El día 29 de xineru de 2007, la ciudá llogró'l rangu d'Archidiócesis metropolitana o capital de provincia eclesiástica, nella mora'l arzobispu, la provincia eclesiástica abarca la totalidá de les diócesis de la península de Baxa California y parte del vecín estáu de Sonora. Tijuana crez a pasos aceleraos poles migraciones del sur de la República Mexicana escontra los Estaos Xuníos, y al nun llograr cruciar la frontera quedar a morar na ciudá. Esto provocó que la ciudá creza escontra'l sur y al este, lo cual da llugar a la unión de les ciudaes de Rosarito y Tecate cola de Tijuana.
A finales de 2008, Tijuana vio la lluz d'un muséu interactivo que la so temátiques principales son la ciencia y la teunoloxía. Dichu muséu adquirió'l nome de "El Trompu, Muséu Interactivo Tijuana". El muséu adquirió importancia dende la so creación, tantu qu'en 2015 foi consideráu unu de los 100 destinos imperdibles en Méxicu per parte de la Secretaría de Turismu.
Nel 2009 foi sede del Premundial Sub-17 de fútbol de la Concacaf, celebráu nel estadiu Caliente. En xunu de 2009 foi sede del Campeonatu Mundial de Voleibol Femenín Sub-18. En 2010 foi sede del Campeonatu Mundial Xuvenil de Taekwondo de 2010| de Taekwondo que se realizó del 3 de marzu al 9 de marzu d'esti 2010 nel Centru d'Altu Rendimientu, alcontráu al norte de la ciudá de Tijuana. Nel mes d'ochobre, realizóse un eventu históricu na ciudá, llamáu Tijuana Innovadora, onde delles persones famoses, como Larry King, Emilio Azcarraga, Ángel Germán Barajas Villa, Carlos Slim, Jimmy Wales (cofundador de Wikipedia) y Biz Stone (cofundador de Twitter), ganadores de premiu Nobel, como Robert Aumman, Mario Molina asistieron a esti eventu realizáu nel CECUT.
El 22 de xunu de 2011, ye titulada "Ciudá Heroica", pol Centenariu de la Toma de Tijuana per parte de los filibusteros en 1911, nel marcu de la Revolución Mexicana. Tamién en xunu, se delimitó el territoriu del Conceyu de Tijuana entendiendo dende la Presa'l Carrizu hasta l'Océanu Pacíficu.El 15 de xunetu del 2011, inaugurar na ciudá'l World Trade Center Tijuana, siendo este'l 5ᵘ na República Mexicana.
Dende 2012, viose na ciudá una renacencia cultural y turístico, gracies a la realización de diversos festivales que mientres tol añu xeneren una importante atraición de turismu de California, Nevada y Arizona, lo mesmo que de otros estaos de la República Mexicana. Destacó como una de les meyores ciudaes n'América Llatina pola so industria gastronómica. Amás foi sede de diversos eventos deportivos internacionales lo mesmo que de foros y congresos. En 2015, la ciudá llogró una gran derrama turística, tan solo nuna fin de selmana llogró recaldar 13.5 millones de pesos, con un 75% d'ocupación hotelera en "Labor Day".
Xeografía
Tijuana atopar a 32° 31' 30" de latitud norte y a 117° de longitud oeste. Colinda al norte en 41 km col condáu de San Diego (California), al sur colos conceyos de Sableres de Rosarito y Ensenada, al este col conceyu de Tecate y al oeste col Océanu Pacíficu. Ye la ciudá más occidental d'América Llatina.
El conceyu tien una estensión de 1.239,49 km² y de él formen parte les islles Coronáu, allugaes frente a les mariñes del conceyu nel Mar Mexicanu. La ciudá ta enclavada ente cuetos, cañones, fuécares y regueros. La parte central de la ciudá atopar nun valle pol cual flúi'l calce enriáu del Ríu Tijuana, al norte de la ciudá atopa la Mesa de Otay, un pandu casi planu d'unos 160 m d'altitú, al sur amplies llombes y cuetos apoderen el paisaxe, toos habitaos y llenos d'asentamientos irregulares. Ente los cañones escurren pequeños regueros que tán casi sumíos por cuenta de los asentamientos irregulares, lo que fai que toos estos llugares tean espuestos a llavuquies en dómines d'agües o pola aición de los temblones que dacuando se sienten na ciudá.
El tan variáu relieve nun territoriu tan pequeñu fai que los altores na ciudá varien dende los 0 msnm en sableres de Tijuana hasta los más de 800msnm. La mayor elevación ye'l Cuetu San Isidro nel este de la ciudá. El Cuetu Coloriáu ye una de les mayores elevaciones dientro de la zona urbana con 552msn.
Clima
left|thumb|Fotografia aérea de Tijuana.
El clima de Tijuana ye semiárido (BSk según la Clasificación climática de Köppen) o mediterraneu secu, carauterizáu per branos principalmente secos y de templaos a templaos, ya iviernos nidios y húmedos. La temperatura medio añal ye de 17.5 °C y el réxime d'agües ye de payares a abril con un permediu de 251 mm añales.
La influencia marítima del océanu pacíficu tiende a caltener a les zones cercanes a la mariña con temperatures más fresques pel branu y templaes pel hibiernu a diferencia cola zona este de la ciudá onde les temperatures suelen ser más templaes mientres el branu. Les agües nun son bien abondoses y tán concentraes nos meses más frescos (de payares a abril), estes aníciense polos frentes y nubes qu'ingresen dende l'Océanu Pacíficu.
Les temperatures medies mensuales bazcuyen ente los 13 °C pel hibiernu a 22 °C pel branu, los meses más frescos son avientu y xineru onde les temperatures mínimes tán ente los 6 °C y 8 °C, y máximes ente los 16 °C y 20 °C; y los más calorosos son agostu y setiembre con temperatures máximes alredor de los 26 °C anque en delles ocasiones pueden superar los 30 °C, y mínimes nos 18 °C y 19 °C. Pol so allugamientu costera la ciudá tien un clima especialmente afeutáu pola corriente fría de California, y pol fechu de que la temperatura oceánico algama los sos máximos niveles branizos n'agostu y setiembre, y non en xunu y xunetu como socede nel interior de los continentes, debíu al lentu calentamientu que sufren les mases d'agua con al respective de les terrestres. Ye por esti fechu que'l final del branu y el principiu de la seronda ye comúnmente la dómina más templada de la ciudá (carauterística propia del clima mediterraneu, y n'especial na so versión californiana). Los vientos dominantes son de direición Noroeste y Sureste, con una velocidá media de 10 km/h, situación que se caltién casi constante a lo llargo del añu. Mientres la seronda y a principios de primavera, en delles ocasiones pueden presentase los Vientos de Santa Ana, esti fenómenu carauterizar por vientos fuertes, secos y calientes, provenientes del nordés, pasando pelos montes con direición al mar y pueden traer foles de calor penriba de los 30 °C, pero polo xeneral, na mayor parte del añu, les temperatures caltiénense templaes y les nueches fresques.
La presencia de furacanes nel norte de la península bajacaliforniana ye un fenómenu bien raru por cuenta de que la corriente fría de California caltién a les agües de la mariña significativamente más fríes causáu que los furacanes esténense antes de llegar a les mariñes del norte de la península.
Mientres los meses d'abril a xunu, un fenómenu meteorolóxicu suel traer una capa marina de nubosidad trayendo díes borrinosos y frescos principalmente nes zones costeres. Los meses con mayor númberu de díes estenos son xunetu, agostu, setiembre y ochobre.
Les xelaes son rares na ciudá, y les temperatures caltiénense templaes mientres tol añu, quitando les ocasiones en que los Vientos de Santa Ana traen aire caliente del continente y alcen la temperatura percima de los 30 °C.
N'avientu de 1967 rexistróse una nevada nel centru de la ciudá, y una nevica nel este de la ciudá en xineru de 2007. Y el 14 de febreru de 2008 una inusual nube iverniza provocó una nevada nes partes altes de los cuetos de la ciudá.
El 31 d'avientu de 2014 una nube iverniza provocó la cayida de nieve nes partes altes de la zona este de la ciudá.
La temperatura mínimo récor rexistrada na ciudá foi de -9.4 °C, ente que la más alta foi de 42.2 °C.
Hidrogafía
500px |Presa Aberlado L. Rodríguez
Tournissan
Tournissan ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tijuana
Hidrogafía
El Ríu Tijuana ye un ríu intermitente que flúi ente Méxicu y Estaos Xuníos, ta formáu por dos redes de desaguadoriu que se xunen dientro de la zona urbana de Tijuana. Tamién la presa Abelardo L. Rodríguez, ye un gran curiosu turísticu, onde se realicen pruebes 4x4.