cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jason Robards
Carrera actoral
La década de 1980 llogra faer destacar les producciones nes qu'intervien, tantu en cine como en TV: Hola, Mr. Dugan (1983), de Herbert Ross, drama onde actuaba xunto a Marsha Mason y Matthew Broderick, nuna obra d'orixe teatral del home d'aquélla, Neil Simon; El día dempués (1983) un telefilme dramáticu sobre una esplosión nuclear que s'adelantró al Accidente de Chernóbil, de Nicholas Meyer; The Long, Hot Summer (1985), remake televisivu de Tennessee Williams, con Don Johnson y Cybill Shepherd; Enséñame a baillar (1987), de Daniel Petrie xunto a Jane Alexander y Winona Ryder; El preciu de la pasión (1988) interpretáu por Diane Keaton y Liam Neeson; Duce llar... ¡dacuando! (1988), de Ron Howard), al llau de Steve Martin, Dianne Wiest y Keanu Reeves; Black Raibow (1989), de Mike Hodges), con Rosanna Arquette y Tom Hulce.
La década de 1990 supón el final de la so carrera, con dos ésitos mayores: Philadelphia (1993) y Magnolia (1999), la so postrera gran apaición na gran pantalla. Tamién destaca un títulu de méritu como Pesu de corrupción (1992), de Mark Frost), con James Spader y Joanne Whalley Kilmer, y The paper, detrás de la noticia (1994), xunto a Robert Duvall, Michael Keaton, Marisa Tomei y Glenn Close) y Crimson Tide (1995), xunto a Denzel Washington.
En 1976 y 1977, Jason Robards ganó por dos años consecutivos el Premiu Óscar na categoría de meyor actor secundariu. Primero pol papel d'editor del Washington Post, Ben Bradlee en Tolos homes del presidente, y dempués pola del novelista Dashiell Hammett en Julia. Robards consiguiría una tercer nominación por Melvin y Howard, pola que nun consiguió l'Óscar.
Jason Robards morrió'l 26 d'avientu de 2000, víctima d'un cáncer.
A última hora, Robards foi un actor con un gran talentu dramático, amigu de la escena teatral -fueron innumberables les sos apaiciones nes tables neoyorquines. El so matrimoniu con Lauren Bacall producir tres conocese y namorase trabayando nuna nueva versión del filme de Tracy-Hepburn de 1942 Woman of the Year.
Toloméu
Claudio Ptolomeo, en Griegu, Κλαύδιος Πτολεμαῖος, Klaudios Ptolemaios; (Tolemaida, Tebaida, c. 85 – Cánope, c. 165; otros autores dicen c. 100 – c.170). Astrónomu, químicu, xeógrafu y matemáticu grecu-exipciu, denomáu tamién Ptolomeo (o Tolomeo).
Vivió y trabayó n'Alexandría, Exiptu (camiéntase que n'afamada Biblioteca d'Alexandría). Foi astrólogu y astrónomu, actividaes que nesa dómina taben estrenchamente lligaes. Ye autor del tratáu astronómicu conocíu como Almagesto (en griegu Hè Megalè Syntaxis, El gran tratáu). Caltúvose, como tolos trataos griegos clásicos de ciencia, en manuscritos árabes, (d'ehí el so nome) y namái disponible na traducción en llatín de Xerardu de Cremona nel sieglu XII.
Heriede de la conceición del Universu dau por Platón y Aristóteles, el so métodu de trabayu estremóse enforma del d'éstos, darréu que mentanto Platón y Aristóteles dan una cosmovisión del Universu, Ptolomeo ye un empirista. El so trabayu consistió n'estudiar la gran bayura de datos esistentes sobro'l movimientu de los planetes col envís de construyir un modelu xeométricu que desplicare tales posiciones nel pasáu y fore quien a albidrar posiciones futures.
Ptolomeo afirma esplícitamente que'l so sistema nun nagua por descubrir la realidá, siendo namái un métodu de cálculu. Ye llóxico qu'adoutare un esquema positivista, darréu que la so Teoría xeocéntrica opónse flagrantemente a la física aristotélica: por exemplu, les órbites del so sistema son excéntriques, en contraposición a les circulares y perfeutes de Platón y Aristóteles.
thumb|right|240px|Magar que nun queda denguna carta sobro la obra de Toloméu, nel Renacimientu copiáronse de la Mapa Mundi como lo veía Ptoloméu en c.150. Esta carta foi copiada por Johannes d'Armsshein, Ulm, en [[1482.]]
Toloméu catalogó munches estrelles, asignándo-yos un rellumu y magnitú, afitó normes p'albidrar los eclises.
La so aportación fundamental foi'l so modelu del Universu: camentaba que la Tierra taba inmóvil y ocupaba el centru del Universu, y que'l Sol, la Lluna, los planetes y les estrelles, xiraban al so rodiu. Pesie a ello, per duana de la téunica del epiciclu-deferente, (atribuyía a un inventu d'Apoloniu), trató de resolver con bon ésitu los dos grandes problemes del movimientu planetariu:
1.- la retrogradación de los planetes y el so aumentu de rellumu, mentantu retrograden.
2.- la distinta duración de les revoluciones siderales.
Les sos teoríes astronómiques influyeren nel pensamientu astrónomu y matemáticu científicu hasta'l sieglu XVI.
Aplicó los sos estudios de trigonometría a la construcción d'astrolabios y relós de sol. Y tamién aplicó l'estudiu de l'astronomía al de l'astroloxía, criando los horóscopos. Toes estes teoríes y estudios tán escritos na so obra Tetrabiblon.
Foi tamién un bon ópticu y xeógrafu. Nel campu de la óptica esploró les propiedaes de la lluz, sobro too de la refraición y la reflexón. La so obra Óptica ye un bon tratáu sobro la teoría matemática de les propiedaes de la lluz. Otra gran obra suya ye la Xeografía, na que describe el mundu de la so dómina. Utiliza un sistema de llatitú y llonxitú polo que sirvió d'exemplu a los cartógrafos durante munchos años. Una de les ciudaes descrita nesta obra ye La Meca, na Península Arábiga, a la que noma Makoraba.
El mundu de la música tampoco nun foi inoráu por Ptolomeo. Escribió un tratáu de teoría musical denomáu Harmónicos. Camentaba que les lleis matemátiques taben tanto nos sistemes musicales como nos cuerpos celestes, y que dellos modos y incluso ciertes notes, correspondíen a planetes específicos, les distancies ente éstos y los sos movimientos. La idea fuera propuesta por Platón nel mitu de la música de les esferes, que ye la música non ascuchada fecha pola revolución de los planetes.
La xunión de la música y la poesía ye otra conceición griega sobro'l xéneru musical. Yeren práuticamente sinónimos.
A Night at the Opera (Queen)
A Night at the Opera ye un discu de 1975 de la banda británica Queen.
Muntanyola
thumb|Ilesia parroquial de San Esteban de Múnter (conceyu de Muntanyola) thumb|Conceyu de Muntanyola thumb|Ilesia de Sant Quirico y Santa Julita de Muntanyola thumb|Mas Serra-rica (agroturismo)
Mus spicilegus
El mure de les estepes (Mus spicilegus) ye una especie de royedor miomorfu de la familia Muridae. Nun se reconocen subespecies.
Distribución
Ye propiu d'Europa, atopándose n'Albania, Austria, Bosnia y Herzegovina, Bulgaria, Croacia, República Checa, Hungría, Macedonia, Moldavia, Rumanía, Serbia, Montenegru, Eslovaquia, Eslovenia y Ucraína.
Muntanyola
Muntanyola ye un conceyu de la comarca d'Osona, estremera cola contorna del Moyanés. Inclúi'l nucleu de Munter y delles urbanizaciones.
Economía
Agricultura de secanu y esplotación forestal. Apocayá construyéronse delles urbanizaciones.
Historia
El llugar y la ilesia de Munter apaecen documentaos dende 929 col nome villa de Montari. La ilesia de Sant Quirze de Muntanyola ta documentada per primer vegada en 938.
Enllaces esternos
thumb|left|Finca/granxa Vilardell
Cynthia McLeod
Biografía
McLeod nació en Paramaribu. De soltera llamábase Cynthia Ferrier; y yera fía de Johan Ferrier, el primer presidente de Surinam.
Realizó los sos estudios secundarios en Surinam y siguió la so educación universitaria nos Países Baxos, onde estudió pa maestra de Cuidu de Neños y Educación. Casóse col Dr. Donald McLeod a quien conoz nos Países Baxos. En 1962 tornen a Surinam, onde McLeod estudió enseñanza del idioma neerlandés y lliteratura neerlandesa. Dende 1969 hasta 1978 ella enseñó Lliteratura y Llingua Neerlandesa en cursos pre-universitarios en Paramaribu. En 1978 el so maríu, Donald McLeod, foi designáu embaxador de Surinam en Venezuela. Darréu foi embaxador de Surinam en Bélxica y los Estaos Xuníos de Norteamérica. Nel esterior Cynthia McLeod empezó a escribir, y especialmente mientres la so estadía en Bélxica tuvo la oportunidá de realizar investigaciones nos archivos de L'Haya, Ámsterdam, Rotterdam, Emmerich, y Colonia.
En 1986 los McLeod tornaron a Surinam y en 1987 la so primer novela Hoe duur was de suiker? ("¿Cuántu foi l'azucre?") foi publicada pola casa Vaco de Paramaribu. La so primer edición escosóse rápido y Cynthia McLeod convirtióse de la nueche al día na novelista más famosa de Surinam. Esta novela histórica sobre la industria de la caña d'azucre nel sieglu XVIII foi publicada pol so editor holandés Caltenga. Darréu ella escribió otres noveles históriques.
Elisabeth Samson
Mientres cinco años McLeod estudió la vida d'Elisabeth Samson. Samson yera una negra llibre que'l so nome ocupa un sitiu destacáu na hestoria de Surinam porque quería casase con un home blancu (lo cual taba prohibíu na colonia de Surinam mientres la primer metá del sieglu XVIII). Les resultaos d'esta investigación publicáronse orixinalmente como un estudiu de la Facultá de Antropológioa Cultural de la Universidá d'Utrecht. Mientres el periodu d'ocho años subsecuente McLeod estudió la estructura social y la vida d'esti periodu, lo cual dexó-y allugar a Elisabeth como una de raza negra persona llibre nesta sociedá apoderada polos prexuicios y la supremacía blanca. Depués Cynthia escribió la so novela: Elisabeth la negra llibre, prisionera del color.
Otres actividaes
Como resultáu de les sos llargues investigaciones McLeod adquirió una gran conocencia de la hestoria de Surinam; ella gusta de compartir esta conocencia cola sociedá de Surinam. Pa los mozos escolares de Surinam ella entama paseos educativos gratuitos nel so barcu a motor llamáu Sweet Merodia. Mientres estos percorríos pelos ríos de Surinam y los plantíos antiguos, ella cautiva a la so audiencia con rellatos sobre'l pasáu. Ella participa de percorríos históricos pela zona antigua de la ciudá de Paramaribu, que dende'l 2002 foi designáu patrimoniu cultural por UNESCO.
Obres
Noveles históriques
Estudios
Llibros pa neños y musicales
Dubniu
Dubniu —enantes llamáu unnilpentiu— ye un elementu químicu de la tabla periódica de los elementos que'l so símbolu ye Db y el so númberu atómicu 105. L'elementu foi nomáu n'honor a la ciudá de Dubna, Rusia, onde foi producíu per primer vegada. Ye un elementu sintéticu y radiactivu; y el so isótopu más estable conocíu, dubniu-268, tien un periodu de semidesintegración d'aproximao ventiocho hores.
Na tabla periódica de los elementos, ye un elementu del bloque d y ye un elementu transactínido. Ye un miembru del séptimu periodu y pertenez al grupu 5 d'elementos. Esperimentos químicos confirmaron que dubniu pórtase como l'homólogu más pesáu que tantaliu nel grupu 5. Les propiedaes químiques del dubniu conócense parcialmente. L'elementu ye similar a otros del grupu 5.
Nos años sesenta, produciéronse cantidaes microscópiques de dubniu en llaboratorios de la Xunión Soviética y California. Foi afayáu pol rusu Georgii Flerov en 1967-1970, y pol norteamericanu Albert Ghiorso en 1970. Cuando s'afayó, la prioridá del descubrimientu y polo tanto'l nomamientu del elementu, apostar ente los científicos soviéticu y norteamericanu, qu'unos propunxeron llamalo Nielsbohriu y los otros Hahnio, anque estos nomes nun fueron reconocíos internacionalmente. Dende entós l'elementu pasar a llamar temporalmente unnilpentio, hasta qu'en 1997 la Unión Internacional de Química Pura y Aplicada — poles sos sigles n'inglés— estableció como'l nome oficial del elementu a dubniu.
Descubrimientu
La esistencia del dubniu foi indicada per primer vegada en 1968 por científicos rusos del Institutu Central d'Investigaciones Nucleares en Dubna, Xunión Soviética (anguaño Rusia). Ellí'l investigadores bombardearon un blancu d'americiu-243 con iones de neón-22. Informóse la midida d'emisiones d'actividá alfa de 9,40 MeV y 9,70 MeV y determinaron que les escayencies proveníen de los isótopos 260Db o 261Db:
Dos años dempués l'equipu de Dubna dixebró los sos productos de reacción por aciu l'usu de cromatografía de gradiente térmicu dempués de la conversión a cloruros pola interacción con NbCl5. L'equipu reparó una actividá de fisión bonal de 2,2 segundos contenida nun cloruru volátil que tenía propiedaes eka-tantaliu, probablemente pentacloruru de dubniu-261, 261DbCl5.
A finales d'abril de 1970 un grupu d'investigadores lideraos por Albert Ghiorso de la Universidá de California, publicaron los detalles de la síntesis de 260Db por aciu el bombardéu d'un blancu de californiu-249 con iones de nitróxenu-15, y midieron la desintegración alfa de 260Db con un periodu de semidesintegración de 1,6 segundos y una enerxía de desintegración de 9,10 MeV, correlacionada col productu de desintegración de lawrencio-256:
Estes resultaos de los científicos de Berkeley nun confirmaron los afayos soviéticos con al respective de la desintegración alfa de 9,40 MeV o 9,70 MeV de dubniu-260, dexando solo al dubniu-261 como l'isótopu posiblemente producíu. En 1971, l'equipu de Dubna repitió la so reacción con una meyor puesta en marcha y fueron capaces de confirmar los datos de desintegración pa 260Db cola reacción:
En 1992 el IUPAC/IUPAP Transfermium Working Group evaluó les pretenciones de los dos grupos y concluyó que l'enfotu nel descubrimientu creció a partir de les resultaos de dambos llaboratorius, y poro, la pretensión del descubrimientu tendría de ser compartida.
Discutiniu sobre la denominación
L'equipu soviéticu propunxo'l nome nielsbohriu (Ns) n'honor al físicu nuclear danés Niels Bohr. L'equipu d'Estaos Xuníos propunxo que'l nuevu elementu tendría de llamase hahnio (Hai), n'honor al químicu alemán Otto Hahn. Poro, hahnio foi'l nome que munchos científicos d'Estaos Xuníos y europeos occidentales usaben, y apaecía en munchos escritos publicaos nesi momentu, y nielsbohriu foi usáu na Xunión Soviética y los países del Bloque del Este.
Asina españó un discutiniu ente los dos grupos alrodiu de la denominación del elementu. Poro, la adoptó unnilpentio (Unp) como'l nome temporal sistemáticu del elementu. En 1994, intentando resolver el problema, la IUPAC propunxo'l nome joliotio (Jl), n'honor al físicu francés Frédéric Joliot-Curie, nome que fuera propuestu pol equipu soviéticu pal elementu 102, nomáu darréu como nobeliu. Los dos pretendientes principales siguieron en desalcuerdu sobre los nomes de los elementos 104 a 106. Sicasí, en 1997, resolvióse la disputa y adoptóse el nome actual, dubniu (Db), n'honor a la ciudá rusa de Dubna, l'allugamientu del Institutu Central d'Investigaciones Nucleares. Sobre esto la IUPAC alegó que'l llaboratoriu de Berkeley yá fuera reconocíu delles vegaes na denominación de los elementos (por casu, berkeliu, californiu, americiu) y que l'aceptación de los nomes rutherfordiu y seaborxu pa los elementos 104 y 106 tendría de compensase por aciu la reconocencia de les contribuciones del equipu rusu nel descubrimientu de los elementos 104, 105 y 106.
Dorothy Sue Dunn de Araujo
Dorothy Sue Dunn de Araújo ye una botánica, ecóloga brasilana, que desenvuelve actividaes como investigadora desenvolviendo trabayos nes llinies de : biodiversidá, caltenimientu y usu sustentable de los recursos vexetales de restinga, IP/JBRJ, líder del Llaboratoriu de Palinoloxía, de la Universidá Federal de Rio de Janeiro, Rio de Janeiro, y ye profesora adxunta del Departamentu d'Ecoloxía.
Delles publicaciones
RJ''. Revista Brasileira de Biologia 60 (1): 47-157
Innuendo
Innuendo ye un discu de Queen.
Avilley
Avilley ye una comuña francesa del departamentu de Doubs, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Central térmica de Lada
La Central térmica de Lada ye una instalación termoeléctrica de ciclu convencional asitiada xunto a l'autovía AS-117 y el ríu Nalón,na ciudá de Llangréu, ente los distritos de Lada y La Felguera, nel conceyu asturianu del mesmu nome Llangréu (España). Consta de dos grupos térmicos de 350 y 175 MW, qu'utilicen el carbón como combustible, y ye propiedá de la empresa Iberdrola.
En payares de 2017 Iberdrola, dientro de la so política d'amenorgamientu d'emisiones, solicitó al Ministeriu d'Industria y Enerxía el permisu pa llevar a cabu'l zarru de la central nun principiu para 2018, aplazáu a 2021. 240px|right|thumb|La Felguera, cola central térmica al fondu
Historia
El proyeutu de construcción de la central térmica en Llangréu surdió nos años 1940, mientres l'autarquía franquista, col fin d'aprovechar la importante producción carbonífera de hulla de la cuenca minera asturiana. La Compañía Llétrica de Llangréu, fundada en 1923, asumió la construcción y esplotación de la planta. Asina, foi construyíu un grupu de 25 MW, a que la so inauguración allegó'l xeneral Francisco Franco en 1949. Dos años dempués inauguróse'l Grupu II, tamién de 25 MW, que completaba una potencia total de 50 MW, con una producción añal de 300 000 MW/h, el 40% de la cual yera unviáu por rede llétrica pal so consumu en Madrid.
La necesidá de modernizar les instalaciones y sustituyir la vieya central foi tomando cuerpu nos años 1960. Asina, construyóse'l Grupu III, de 150 MW, conectáu a la rede en xunetu de 1967. En 1979, y magar tar yá namái en funcionamientu los grupos II ya III, la central algamó los sos máximos índices de contaminación: en payares Llangréu foi consideráu'l conceyu más contamináu d'España, lo que repercutió en que la empresa fuera sancionada.
A finales de los años 1970 plantegóse la posibilidá de la so ampliación a un nuevu grupu, que foi rematáu n'avientu de 1981 y que supunxo'l retiru definitivu de los dos grupos primitivos. Esti Grupu IV (o Lada IV), de 355 MW de potencia, sería alimentáu nun principiu con carbón de la cuenca asturiana suministráu por Hunosa. En 1981, Hidroeléctrica Española (dempués Iberdrola) adquirió la Llétrica de Llangréu, faciéndose cargu de la térmica de Lada y una parte de la de Soto Ribera.
L'usu de carbón autóctono foi baxando pasu ente pasu, y dende los años 2000 la térmica consume principalmente carbón d'importación.
En 2007, Rede Llétrica Española plantegó un proyeutu pa construyir una llinia d'alta tensión pa coneutar la central de Lada y la central térmica de Velilla en Velilla del Ríu Carrión (Palencia) travesando la Cordal Cantábricu. Dichu proyeutu cuntó con una importante oposición de movimientos ciudadanos, políticos y ecoloxistes qu'efectuaron múltiples denuncies que lo caltienen paralizáu.
Iberdrola, p'afaese a la llexislación sobre emisiones a l'atmósfera, decidió la instalación d'una planta de desulfuración nel Grupu IV, que foi construyida por Duro Felguera ente 2007 y 2009, con un costu de 60 millones €. Coles mesmes, la empresa procedió al zarru del Grupu I en 2016. Iberdrola plantegó tamién el proyeutu de construcción d'un grupu de ciclu combináu na central, anque tornó esta posibilidá en 2011 por cuenta de la dificultá de tresportar la enerxía xenerada al retrasase la llinia Sama-Velilla.
La chimenea del Grupu IV, con 175 metros d'altor, ye la tercer estructura más alta d'Asturies y la 34º d'España.
Harvey Milk Day
Harvey Milk Day ye un día conmemoráu n'Estaos Xuníos pola organización Fundación Harvey Milk y celébrase cada añu'l 22 de mayu na memoria de Harvey Milk, un activista de los derechos homosexuales asesináu en 1978.
Significáu en California
En California, Harvey Milk Day ye reconocíu pol gobiernu del estáu como un día d'especial importancia pa les escueles públiques. El día foi establecíu pola llexislatura de California y promulgada pol gobernador Arnold Schwarzenegger en 2009
Gorgán
Gorgán o Gurgān (caspianu Vergen) ye la capital de la provincia de Golestán, Irán. Ta aproximao a 400 quilómetros de Teḥrán. Tuvo una población envalorada de 241.177 habitantes en 2005. A unos 150 quilómetros al este de Gorgán ta'l Parque Nacional de Golestán. La ciudá tien un aeropuertu rexonal y delles universidaes. L'Aeropuertu Internacional de Gorgán inauguróse en setiembre de 2005.
Etimoloxía
La ciudá foi llamada Hircania, Hyrcani o Hyrcana na antigua Grecia, que significa "Tierra de los Llobos". A pesar de que la Gorgán moderna ye namái una ciudá y el condáu (que comparten el mesmu nome), l'antigua Hircania yera'l nome d'una rexón mayor nes mariñes meridionales del mar Caspiu (que toma la totalidá de l'actual provincia de Golestán, según delles zones orientales de la provincia de Mazandarán, y delles partes del sur de l'actual República de Turkmenistán). Nos tiempos modernos y hasta 1937 la ciudá solía ser conocida como Astarabad.
Xeografía y clima
L'amplia Dasht-y Gorgán (llanures de Gorgán) ta asitiada al norte de la ciudá de Gorgán y ta xeográficamente delimitada por 37° 00'- 37° 30' de latitud norte y 54° 00'- 54° 30' de llargor esti y cubre una área d'unos 1700 quilómetros cuadraos.
Polo xeneral, Golestán tien un moderáu clima húmedu y conocíu como "el clima moderáu Caspiu". Los factores d'esti clima son: el cordal Elburz, la direición del monte, l'altor de la zona, la vexetación de la superficie, los vientos locales y l'altitú. Como resultáu de los factores antes mentaos, tres tipos de climes esisten na rexón: moderada llanura, monte, y semiáridas. El valle de Gorgán tien un clima semiárido. La temperatura medio añal ye de 18,2 graos centígrados y la precipitación añal ye 556 mm.
Historia
El nome "Hircania" ye del griegu antiguu y en rexistros de los perses recibía'l nome de Varkâna. Nos tiempos de los sasánidas Gorgán apaecía col nome d'una ciudá, capital de la provincia, y una provincia.
Hircania pasó a formar parte del Imperiu persa mientres el reináu de Ciro el Grande (559-530 e.C. ) - el primer emperador de la primer dinastía del Imperiu persa - o Cambises II (530-522 e.C. ). Foi conquistada polos árabes nel sieglu VIII y por mongoles en sieglu XIII.
Cultura
thumb|Universidá de Azad de Gorgán.
Artesanía
Gorgán y, polo xeneral, la provincia de Golestán, ye famosa poles alfombres, realizaes por turcomanos. Los patrones d'estes alfombres derivar de l'antigua ciudá persa de Boxârâ (Bukhará), que s'atopa agora na República d'Asia central d'Uzbequistán. Les alfombres de Jajim tamién son ellaboraes nesta provincia.
A la salida del Sella
A la salida del Sella ye una tonada asturiana de les consideraes como arrieres. La so lletra diz:
A la salida del Sella
punxeme a pasar la barra
y una neña que me vio
de sentimientu lloraba
Esti cantar foi grabáu por bien de cantadores. Una rellación d'estes grabaciones en discu ye la que vien darréu:
NGC 443
NGC 443 ye una galaxa espiral de la constelación de
Foi afayada'l 8 d'ochobre de 1861 pol astrónomu Heinrich Louis d'Arrest.
Teunofobia
La teunofobia (de griegu τέχνη - technē, "arte, habilidá, oficiu" y φόβος - phobos , "mieu" ) ye'l mieu o iñerizu escontra les nueves teunoloxíes o dispositivos complexos, especialmente ordenadores.
A pesar de que son numberoses les interpretaciones realizaes sobre esti conceutu, paez ser más complexa yá que la teunoloxía sigue evolucionando a un ritmu imparable. El términu utilízase xeneralmente nel sentíu d'un mieu irracional, pero otros sostienen medranes xustificaes. Rellacionar cola ciberfobia y el so contrariu, la tecnofilia.
Non necesariamente trátase d'un mieu irracional, la tecnofobia tamién se refier principalmente al refugu de nueves teunoloxíes, xeneralmente ta xustificáu y nun precisa ser curáu como otres fobias. La esistencia de la tecnofobia ye un factor por qu'esistan analfabetos teunolóxicos (persones incapaces de remanar un ordenador o un caxeru automáticu).
Cynthia Mendes
Cynthia Mendes, tamién conocida como Cindy Mendes, ye una cantante de jazz y bossa nova de São Paulo y tamién actriz qu'apocayá bució na escena de jazz y bossa nova paulistana.
Con una voz escelente, presenta un programa bien escoyíu con relecturas de clásicos de jazz y bossa nova, con samba y composiciones propies.
Amás de cantante, trabaya tamién como actriz profesional pa campañes publicitaries y comerciales.
Cynthia desenvolvió la so voz na escena d'hip-hop y rap, especialmente nel freestyle. Pero destacóse notablemente cola so participación en Antônia, película y miniserie global. Coles demás actrices principales, Leilah Moreno, Negra Li, Quelynah, Sandra de Sá y Thaíde, ella presentóse mientres el festival Berlinale 2007 en Berlín, onde Antônia participó.
A pesar d'entá tar nel empiezu de la so carrera yá trabayó con persones bien reconocíes na música como na película, con Fernando Meirelles, Sérgio Pena, Tata Amaral, Luciano Moura, Marcel Ortiz, Beto Villares y Fátima Toledo.
Mientres les grabaciones de Antônia foi llanzáu'l CD "Glaye Altu", entá col nome artísticu de Cindy; debíu al cambéu radical nel repertoriu ella resolvió presentase agora como Cynthia Mendes.
Central térmica de Soto Ribera
La central térmica de Sotu de Ribera ye una instalación termoeléctrica asitiada xunto al ríu Nalón, nel términu municipal de La Ribera, n'Asturies. Consta de 4 grupos térmicos, dos de ciclu convencional de 254 y 361 MW y dos de ciclu combináu de 432 y 434 MW. Ye propiedá de la empresa HC Energía.
Historia
El proyeutu pa la instalación d'una central térmica na zona qu'aprovechara l'abondosa producción de carbón de les cuenques del Nalón y el Caudal xestar en 1957, cuando se presentó'l proyeutu de construcción de tres grupos turbogeneradores pa producir lletricidá nunos terrenes xunto a la confluencia de los ríos Nalón y Caudal nel conceyu de La Ribera, a 7 km d'Uviéu. Esi añu empecipien les obres, al cargu de un consorciu compuestu por Hidroeléctrica del Cantábrico, Electra del Viesgo y Llétrica de Llangréu, rematando les mesmes en 1962. El Grupu I, de 67 MW, entró en funcionamientu en 1962, el Grupu II, de 254 MW, en 1967 y el Grupu III, de 361, en 1984.
Hidrocantábrico (dende 2005 HC Energía) plantegóse la posibilidá d'incorporar un ciclu combináu na central, según el zarru de dalgún de los grupos primitivos de carbón, y en 2007 llogró l'autorización pal zarru del Grupu I, tres 40 años de funcionamientu. Al añu siguiente punxo en funcionamientu'l primer ciclu combináu esistente n'Asturies, con una potencia de 432 MW y qu'utiliza gas natural como combustible principal. Pal tresporte del combustible a la central foi construyíu un gasoductu con una presión de 80 chigres conectáu a la la rede básica Zamora-Uviéu, que pasa a 2 km de la mesma. En 2010 entró en funcionamientu un segundu grupu de ciclu combináu, de 434 MW, denomináu Grupu V.
Los grupos de carbón quemen tantu carbón nacional de Hunosa como d'importación procedente del puertu del Musel en Xixón, dependiendo de la situación del sector mineru.
Instalaciones
La central de Sotu de Ribera atópase xunto al calce del ríu Nalón, nel que se construyó un banzáu pa la refrigeración de la mesma, y ta próxima tamién a l'Autovía A-66. El conxuntu ta apoderáu poles dos grandes chimenees de los grupos II ya III y el so torre d'enfriamientu. Los dos ciclos combinaos atópense allegantes, con dos chimenees de menores dimensiones. La central térmica tien tamién un accesu pa ferrocarriles de FEVE, que facilita'l tresporte de carbón dende'l puertu de Xixón hasta les instalaciones de la central.
Estella Agsteribbe
Estella «Stella» Agsteribbe foi una ximnasta neerlandesa. Ganó una medaya d'oru como miembru del equipu femenín neerlandés de ximnasia artística nos Xuegos Olímpicos d'Ámsterdam 1928, celebraos na so ciudá natal.
Al igual qu'otros deportistes del so equipu (como Helena Nordheim, Anna Dresden-Polak, Jud Simons, Elka de Levie) y como'l so entrenador Gerrit Kleerekoper, yera xudía, y foi deportada mientres la II Guerra Mundial. Foi asesinada nel campu de concentración d'Auschwitz-Birkenau xunto col so maríu Samuel Blits y los sos fíos, Nanny y Alfred de seis y dos años respeutivamente. Agsteribbe foi una ente los dieciséis atletes olímpicos neerlandeses escorríos y executaos nos campos de concentración nazi mientres el periodu 1942 a 1944.
Sempere
Sempere (llamáu tamién en valencianu: Sant Pere d'Albaida) ye un conceyu español perteneciente a la provincia de Valencia y la comarca del Valle de Albaida, na Comunidá Valenciana.
Xeografía
El clima ye de tipu mediterraneu.
Dende Valencia, aportar a esta llocalidá al traviés de l'A-7 pa enllazar cola N-340 pa rematar na CV-613.
Llocalidaes estremeres
El términu municipal de Sempere parte coles siguientes llocalidaes: Alfarrasí, Bellús, Benigànim, Benisuera, Guadasséquies, Otos, y La Pobla del Duc, toes elles de la provincia de Valencia.
Historia
El so orixe históricu ta probablemente nuna alquería musulmana que, tres la conquista cristiana, pasó a pertenecer a Núñez Núñez. Destacó en sieglos pasaos pola so habilidá alfarera.
Economía
La so economía fuelga fundamentalmente na agricultura, siendo'l vinu la so principal fonte d'ingresos. En secanu atópase la vide, los frutales y los ceberes. En regadío tán les hortolices, maíz y frutales.
Nun tien industries.
Monumentos
sant pere = sempere.
Avoudrey
Avoudrey ye una comuña francesa del departamentu de Doubs, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Corona de Castiella
La Corona de Castiella (Corona Castellae), como entidá histórica, suelse considerar qu'empieza cola postrera y definitiva unión de los reinos de Lleón y de Castiella en 1230, o bien cola unión de les Cortes, delles décades más tarde. N'anguaño de 1230, Fernandu III «el Santu», rei de Castiella dende 1217 (incluyendo'l Reinu de Toledo) y fíu d'Alfonsu IX de Lleón y la so segunda muyer, Berenguela de Castiella, convertir en rei de Lleón (que'l so reinu incluyía'l de Galicia), tres l'arrenunciu de Teresa de Portugal, la primer muyer d'Alfonsu IX, a los derechos de les sos fíes, les infantes Sancha y Duce al tronu de Lleón na Concordia de Benavente.
Del reinu de Lleón a los de Lleón y Castiella
El Reinu de Lleón surdió a partir del Reinu d'Asturies, qu'ocupaba tamién l'Asturies de Santillana tres el pactu ente Pedro duque de Cantabria y don Pelayo d'Asturies, que sellaron col casoriu de los sos fíos. Castiella foi en principiu un condáu dientro del reinu de Lleón. Na segunda metá del SIEGLU|X||s|1}}, mientres les guerres civiles lleoneses, portar con cada vez mayor independencia, pa cayer finalmente na órbita navarra nel reináu de Sancho III el Grande, qu'aseguraría'l condáu pal so fíu Fernando Sánchez al traviés de la so esposa Muniadona tres l'asesinatu del conde García Sánchez en 1028.
En 1037, Fernandu I remontar contra'l rei de Lleón, Bermudo III, que morrió na batalla de Tamarón, convirtiéndose en rei de Lleón al traviés del so matrimoniu cola hermana de Bermudo, Sancha. El condáu castellanu convirtióse asina en parte del patrimoniu regio.
A la muerte de Fernando, estremó los sos estaos ente los sos fíos. El so favoritu, Alfonso, recibió'l reinu de Lleón y la primacía qu'esti títulu otorgába-y sobre los sos hermanos. A Sancho correspondiólu l'estáu patrimonial del so padre, el condáu de Castiella, eleváu a categoría de reinu, y el menor, García, recibió Galicia. La división duró pocu: ente 1071 y 1072 Sancho derrocó a los sos hermanos y se anexonó los sos estaos, pero morrió asesináu esti últimu añu, colo que'l so hermanu Alfonsu VI llogró reunificar de nuevu l'heriedu de Fernandu I, que permaneció indivisa hasta 1157. Anguaño finó l'emperador Alfonsu VII, mandando Lleón a Fernandu II y Castiella a Sancho III. Sancho foi asocedíu por Alfonsu VIII de Castiella, y Fernandu II foi por Alfonsu IX, de que'l so matrimoniu con Berenguela de Castiella, fía d'Alfonsu VIII nició a Fernando, el futuru Rei Santu.
Al morrer el fíu y socesor d'Alfonso de Castiella, Enrique I, en 1217, Fernandu III heredó de la so madre'l Reinu de Castiella y aportó en 1230, tres la muerte del so padre y arrenunciu de les infantes Sancha y Duce, al de Lleón. Coles mesmes, aprovechó la debilidá del reinu almohade p'avanzar descomanadamente Reconquistar, tomando'l valle del Guadalquivir ente que'l so fíu Alfonso conquistaba'l Reinu de Murcia.
Los reis de la Corona de Castiella (Juana I) teníen los títulos de Rei de Castiella, Lleón, Navarra, Granada, Toledo, Galicia, Murcia, Xaén, Córdoba, Sevilla, los Algarves, Alxecires y Xibraltar y de les islles de Canaria y de les Indies ya islles y Tierra Firme del mar Océanu y Señor de Vizcaya y Molina. El so herederu portaba'l títulu de Príncipe d'Asturies.
Unificación de les Cortes
La unión de los reinos so un soberanu, tuvo de resultes anque de forma non inmediata la unión de les Cortes de Lleón y Castiella. Articular en trés brazos que correspondíen respeutivamente a los estamentos noble, eclesiásticu y ciudadanu y anque el númberu de ciudaes representaes en Cortes foi variando a lo llargo del tiempu, foi'l rei Xuan I el qu'afitó d'una manera definitiva les ciudaes concretes que tendríen derechu a unviar procuradores a Cortes: Burgos, Toledo, Lleón, Sevilla, Córdoba, Murcia, Xaén, Zamora, Segovia, Ávila, Salamanca, Cuenca, Toro, Valladolid, Soria, Madrid, Guadalaxara y Granada (a partir de 1492).
Con Alfonsu X, la mayoría de les xuntes de Cortes son conxuntes pa tolos reinos. Les Cortes de 1258 en Valladolid son De Castiella y de Estremadura y de tierra de Lleón y les de Sevilla en 1261 De Castiella y de Lleón y de tolos otrs los nuesos Regnos. Darréu realizaríense delles Cortes separaes, como por casu en 1301 (Burgos pa Castiella, Zamora pa Lleón), pero los representantes de ciudaes piden que se vuelva a la unificación:
Los representantes castellanos soliciten: Pos yo agora estes cortes fazía equí en Castiella apartada miente de los de Estremadura de tierra de Lleón, que daquí alantre que non fiziese nin tomar por fusu
Al igual que los lleoneses: que quando oviere de facer Cortes que les faga con tolos omnes de la la mio tierra n'unu en tierres lleoneses.
Anque nun principiu los reinos singulares y les ciudaes caltuvieron los sos derechos particulares (ente los cualos topábense'l Fuero Viejo de Castiella o los distintos fueros municipales de los conceyos de Castiella, Lleón, Estremadura y Andalucía), llueu se foi articulando un derechu territorial castellán en redol a les Partíes (h. 1265), el Ordenamientu de Alcalá (1348) y les Lleis de Toro (1505) que siguió vixente hasta 1889, añu en que se promulga'l Códigu Civil español.
Nabi Tajima
Nabi Tajima (田島 ナビ) foi una supercentenaria xaponesa que morrió a los 117 años y 260 díes, siendo la persona viva más vieya del mundu tres la muerte de Violet Brown, el 15 de setiembre de 2017. Amás, dende'l 31 d'agostu de 2017 foi la xaponesa y asiática más llonxeva de la historia, y dende el 9 d'abril de 2018 la tercer persona más llonxeva de la historia, detrás de la la francesa Jeanne Calment y l'estauxunidense Sarah Knauss.
Corona de Castiella
La llingua castellana y les universidaes
thumb|300px|Mapa de fundación d'Universidaes castellanes y aragoneses.
Nel sieglu XIII esistíen nos reinos de Lleón y Castiella numberoses llingües como'l castellán, l'ástur-lleonés, el euskera o'l gallegu. Pero nesti sieglu'l castellán empieza a ganar terrenal como preséu vehicular y cultural (por casu el Cantar de Mio Cid).
Nabi Tajima
Nabi Tajima foi la última persona viva verificada nacida nel sieglu XIX, la más llonxeva que vivió en tres sieglos distintes y la más llonxeva que vivió nel sieglu XXI.
Corona de Castiella
La llingua castellana y les universidaes
Nos últimos años de Fernandu III, el castellán empezar a utilizar pa ciertos documentos. Pero la llingua castellana algama'l títulu d'oficial con Alfonsu X. A partir d'entós tolos documentos públicos van redactar en castellán; coles mesmes les traducciones en cuenta de vertise al llatín van realizar a dicha llingua:
Nabi Tajima
Tajima nació en Araki, entós el pueblu de Wan, na parte más occidental de la isla de Kikaijima, prefeutura de Kagoshima. Moró en Kikai, que s'atopa na mesma isla na prefeutura de Kagoshima. Tien nueve fíos (siete varones y dos muyeres), 28 nietos, 56 bisnietos y 35 tataranietos.
Corona de Castiella
La llingua castellana y les universidaes
Hai quien considera que la sustitución del llatín pol castellán débese a encomalo de la nueva llingua, ente qu'otros consideren que se debió a la influencia d'intelectuales hebreos, contrarios al llatín por ser la llingua de la ilesia cristiana.
Nabi Tajima
Rexistru de llonxevidá
El 3 de xineru de 2015, al morrer Bernice Madigan, entró al top de les 10 persones vives más vieyes del mundu.
Corona de Castiella
La llingua castellana y les universidaes
En 1492 colos Reis Católicos va publicar de la primer edición de la Gramática sobre la Llingua Castellana, d'Antonio de Nebrija.
Nabi Tajima
Rexistru de llonxevidá
Convertir na persona viva más vieya de Xapón tres la muerte d'una residente nel anonimatu de Tokiu el 27 de setiembre de 2015.
Corona de Castiella
Sieglos XIV-XV: reináu de los Trastámara
thumb|right|Evolución del territoriu de la Corona de Castiella.
Nabi Tajima
Rexistru de llonxevidá
Cola muerte de Susannah Mushatt Jones el 12 de mayu de 2016, convertir na tercer persona viva más vieya del mundu con 115 años y 282 díes.
El 4 d'agostu de 2016, cumplió 116 años, convirtiéndola na decimosesta persona con evidencia en faelo y la cuarta persona y tercer muyer de Xapón.
Corona de Castiella
Ascensu de los Trastámara al tronu
A la muerte d'Alfonsu XI empecípiase un conflictu dinásticu enmarcáu na guerra de los Cien Años ente los sos fíos Pedro y Enrique. Alfonsu XI contraxera matrimoniu con María de Portugal, de la que tuvo al so herederu, l'infante Pedro. Sicasí, el rei tamién tuvo con Leonor de Guzmán dellos fíos naturales, ente ellos l'infante Enrique, conde de Trastámara, qu'apostaron el reinu a Pedro una vegada este aportó al tronu.
Nabi Tajima
Rexistru de llonxevidá
El 27 de setiembre de 2016, a los 116 años y 54 díes, algamó la edá de Jiroemon Kimura y convirtióse na tercer persona más llonxeva de Xapón.
Corona de Castiella
Ascensu de los Trastámara al tronu
Na so llucha contra Enrique, Pedro aliar con Eduardo, príncipe de Gales, llamáu'l Príncipe Negru. En 1367 el Príncipe Negru ganó a los partidarios d'Enrique na Batalla de Nájera. El Príncipe Negru, viendo que'l rei nun cumplía les sos promeses, abandonó'l reinu, circunstancia qu'aprovechó Enrique, abellugáu en Francia, pa retomar la llucha. Finalmente Enrique venció en 1369 na batalla de Montiel, y dio muerte a Pedro.
Nabi Tajima
Rexistru de llonxevidá
El 26 de xineru de 2017, con 116 años y 175 díes, algamó la edá de Tane Ikai y convirtióse na segunda persona más llonxeva de Xapón.
Corona de Castiella
Ascensu de los Trastámara al tronu
Juan de Gante, hermanu del Príncipe Negru y duque de Lancáster, contrái matrimoniu en 1371 con Constanza, fía de Pedro. En 1388 reclama la Corona de Castiella pa la so muyer, heredera lexítima según les Cortes de Sevilla de 1361. Llega a La Coruña con un exércitu, toma primero esa ciudá y, más tarde, Santiago de Compostela, Pontevedra y Vigo y pide a Juan de Trastamara, fíu d'Enrique de Trastamara, qu'apurra a Constanza el tronu.
Nabi Tajima
Rexistru de llonxevidá
El 7 de mayu de 2017, a los 116 años y 276 díes, algamó la edá de Gertrude Weaver, entrando asina nel top 10 de les persones más llonxeves de la historia.
Corona de Castiella
Rellaciones cola Corona d'Aragón
Mientres el reináu d'Enrique III restáurase'l poder real, moviendo a la nobleza más poderosa. Nos sos últimos años delega parte del poder efectivu nel so hermanu Fernando d'Antequera, quien sería rexente, xunto cola so esposa Catalina de Lancáster, mientres la minoría d'edá del so fíu, el príncipe Juan. Tres el Compromisu de Caspe en 1412, el rexente Fernando abandonó Castiella, pasando a ser rei d'Aragón.
Nabi Tajima
Rexistru de llonxevidá
El 31 d'agostu de 2017, con 117 años y 27 díes, algamó la edá de Misao Okawa y el récor d'edá de la historia xaponesa y asiática. Coles mesmes, tamién se convirtió na séptima persona más llonxeva de la historia.
Corona de Castiella
Rellaciones cola Corona d'Aragón
A la muerte de la so madre, Xuan II algamó la mayoría d'edá, con 14 años, y casóse cola so prima María d'Aragón. El nuevu rei confió'l gobiernu a Álvaro de Luna, la persona más influyente na so corte y aliáu cola pequeña nobleza, les ciudaes, el baxu cleru y los xudíos. Esto traxo les antipatíes de l'alta nobleza castellana y de los Infantes d'Aragón, lo que provocó ente 1429 y 1430 la guerra ente Castiella y Aragón. Álvaro de Luna ganó la guerra y espulsó a los infantes.
Segundu conflictu socesoriu
Enrique IV intentó restablecer ensin ésitu la paz cola nobleza rota pol so padre. Cuando la so segunda esposa, Juana de Portugal, dio a lluz a la princesa Juana, ésta foi atribuyida a una supuesta rellación adúltera de la reina con Beltrán de la Cueva, unu de los privaos del monarca.
Nabi Tajima
Rexistru de llonxevidá
Cola muerte de Violet Brown el 15 de setiembre de 2017, convertir na persona viva más vieya del mundu, con 117 años y 42 díes, y na última persona viva nacida nel sieglu XIX con evidencia d'edá.
El 19 d'avientu de 2017, con 117 años y 137 díes, algamó la edá d'Emma Morano y convirtióse na sesta persona más llonxeva del mundu.
El 9 de febreru de 2018, con 117 años y 189 díes, algamó la edá de Violet Brown y convirtióse na quinta persona más llonxeva del mundu. Dende esa fecha hai que remontase a antes del fallecimientu de Sarah Knauss, asocedíu'l 30 d'avientu de 1999, por qu'hubiera una persona viva tan vieya.
Corona de Castiella
Los Reis Católicos: unión cola Corona d'Aragón
thumb|300px|[[La rindición de Granada, obra de Francisco Pradilla.]] thumb|300px|Colón y los Reis Católicos (La torna de Colón).
Segart
Segart ye un conceyu de la Comunidá Valenciana, España. Pertenez a la provincia de Valencia, a la comarca del Campu de Murviedro, subcomarca de La Baronía media. Formaba parte de la contorna histórica denomada Calderona. Esta contorna antigua apaez nel mapa de contornes d'Emili Beüt i Belenguer "Comarques naturals del Regne de València" publicáu nel añu 1934. Hasta'l 27 de xunu de 1916 llamóse Segart de Albalat camudándolo pol actual por aciu un Real Decreto pero siguió utilizándose l'axetivu 'de Albalat' hasta la década de 1940.
Mediu natural
El pueblu asítiase a los pies del monte Garbí (601 metros), La Mola (565 metros) y el Puntal de l'Abella (654 metros). El relieve ye un tanto accidentáu na aguada que baxa escontra'l ríu Palancia. Ente los ribayos tán los de la Font, El Meliquet y de Segart o Palmeral. Según Bru y Vidal el nome de Palmeral o Palmosa tendría un orixe llatín una y bones les yerbes y arbustos dan nome al llugar.
Corona de Castiella
Los Reis Católicos: unión cola Corona d'Aragón
Debíu al matrimoniu d'Isabel y Fernando, el rei y hermanascu d'Isabel Enrique IV considera rotu'l Tratáu de los Toros de Guisando pol cual Isabel aportaría al tronu de Castiella a la so muerte siempres que cuntara cola so aprobación pa contraer matrimoniu. Enrique IV, amás, quería aliar la corona castellana con Portugal o Francia en cuenta de con Aragón. Por estes razones declara heredera al tronu a la so fía Xuana la Beltranexa frente a Isabel. Al morrer Enrique IV en 1474 empieza una guerra civil, que va durar hasta l'añu 1479, pola socesión al tronu ente los partidarios d'Isabel y los de Juana, na que vencen los partidarios d'Isabel.
Con éses tres la victoria d'Isabel na guerra civil castellana y l'ascensión al tronu de Fernando, los dos corones van tar xuníes so los mesmos monarques, pero Castiella y Aragón van tar dixebraes alministrativamente, cada corona va caltener la so identidá y lleis, les cortes castellanes van permanecer dixebraes de los aragoneses, y la única institución común va ser la Inquisición. A pesar de los sos títulos de Reis de Castiella, de Lleón, d'Aragón y de Sicilia, Fernando ya Isabel reinaben más cada cual nos asuntos de les sos respeutives Corones, anque tamién tomaben decisiones comunes. La posición central de la Corona de Castiella, la so mayor estensión (3 vegaes el territoriu aragonés) y población (4,3 millones frente a los cerca de 1 millón de la Corona d'Aragón) van faer que tome'l papel dominante na unión.
L'aristocracia castellana yera poderosa gracies a Reconquistar (como pudo comprobar Enrique IV). Los monarques precisen imponese a los nobles y el cleru. Nel añu 1476 fúndase'l Conseyu de la Hermandá, que va ser conocíu como la Santa Hermandá. Amás tómense midíes contra la nobleza, destrúyense castiellos feudales, prohíbense les guerres privaes y amenórgase el poder de los adelantraos. La monarquía incorpora a les órdenes militares sol Conseyu de les Órdenes nel 1495, refuérzase'l poder real na xusticia por cuenta de los feudales y l'Audiencia pasa a ser cuerpu supremu en materia xudicial. El poder real tamién busca controlar más a les ciudaes: asina nes Cortes de Toledo en 1480 créanse los correxidores pa supervisar los Conceyos de les ciudaes. Nel aspeutu relixosu refórmense les órdenes relixoses y búscase la uniformidá. Primir pa la conversión de los xudíos y en dellos casos son escorríos pola Inquisición. Finalmente en 1492, p'aquellos non conversos, decídese la so espulsión, envalorándose qu'unes 50 000 a 70 000 persones tuvieron d'abandonar la Corona de Castiella. Dende 1502 tamién se busca la conversión de la población musulmana.
Ente 1478 y 1496 se conquisten les islles de Gran Canaria, La Palma y Tenerife. El 2 de xineru de 1492 los reis entren en la Alhambra de Granada, colo que se da fin a Reconquistar. Va Apaecer la importante figura de Gonzalo Fernández de Córdoba (moteyáu'l Gran Capitán). En 1492 Cristóbal Colón afaya les Indies occidentales y en 1497 tómase Melilla. Tres tomar del reinu nazarí de Granada pa la Corona de Castiella, la política esterior va xirar escontra'l Mediterraneu. Castiella va ayudar colos sos exércitos a Aragón nos sos problemes con Francia, lo que va rematar cola recuperación de Nápoles en 1504 pa la Corona d'Aragón. Más tarde, nesi mesmu añu, fina la reina Isabel.
Periodu de rexencia
thumb|300px|right|La Corona de Castiella a finales del sieglu XV. Isabel escluyera al so home de la socesión a la Corona de Castiella, que pasaba a manes de la so fía Juana (casada con Felipe d'Austria, moteyáu'l Formosu). Pero Isabel sabía la enfermedá que carecía la so fía (pola cual yera conocida como Juana la Lloca) y noma rexente a Fernando en casu de que Juana nun quixera o pudiera entender na gobernación d'ellos. Na Concordia de Salamanca (1505), alcuérdase'l gobiernu conxuntu de Felipe, Fernando y la mesma Juana. Sicasí, les males rellaciones ente él (sofitáu pola nobleza castellana) y el so suegru, el rei Fernando'l Católicu, faen qu'esti postreru arrenuncie al poder en Castiella pa evitar un enfrentamientu armáu. Pola Concordia de Villafáfila (1506), Fernando retirar a Aragón y Felipe ye proclamáu rei de Castiella. En 1507 muerre Felipe I y Fernando el Católicu vuelve de nuevu a la rexencia.