cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bowls
Popularidá
260px|left|thumb|Club de bowling [[Merewether, Newcastle, Nueva Gales del Sur.]] thumb|700px|Campéon junior masculín 2007 d'[[Alberta. Semeya tomada nel Club de Bowling Royal Lawn d'Edmonton, Alberta, Canadá.]]
Otra actividá ye la de los xuegos de bowls corporativos, esto ye, cuando los clubes establecíos d'Australia abren les sos zones de xuegu a veceros que paguen, entamaos n'equipos, por unes cuantes hores de xuegu.
El bowls forma parte de los Xuegos de la Mancomunidá, que la so última edición tuvo llugar en Melbourne (Australia), quedando Kelvin Kerkow (Australia) y Siti Zalina Ahmad (Malasia) como ganadores de les medayes d'oru n'individuales. Nel 2010 los Xuegos tienen llugar en Delhi (India).
Campeonatos mundiales individuales a cubiertu
Partíos ganaos per cada país: Escocia (16), Inglaterra (9), Gales (3), Irlanda (1), Australia (1)
Títulos de campeonatos mundiales de bowls
Estos campeonatos celébrense sobremanera nel deporte al campu ente les organizaciones nacionales de bowls afiliaes a World Bowls Ltd.
Celebraos per primer vegada n'Australia en 1966, los Campeonatos Mundiales na so modalidá masculino y femenín celébrense cada 4 años. A partir de 2008 dambos campeonatos celébrense conxuntamente. Les organizaciones de bowls calificaes a nivel nacional (de normal per países) tán representaes por 5 xugadores que participen nuna partida d'individuales y cuádruples y dempués n'otra de dobles y triples. En caúna de les 4 disciplines apurren medayes d'oru, plata y bronce y tamién hai un troféu pal equipu de 5 que llograra'l meyor resultáu polo xeneral: el Troféu Leonard pa los homes y el Troféu Talor pa les muyeres.
El next Campeonatu Mundial de Bowls de 2012 celebrar en Adelaide (Australia), del 24 de payares al 9 d'avientu.
Masculín
* L'orde en cada equipu ye primero'l skip y dempués el lead
Femenín
* L'orde en cada equipu ye primero'l skip y dempués el lead.
Sir Francis Drake
Sir Francis Drake ye famosu na tradición del xuegu de bowls: dizse qu'aportunó n'acabar la so partida de bowls en Plymouth Hoe antes de partir na so nave a enfrentase a l'Armada Invencible en 1588. Nun se sabe si ganó o perdió la partida, pero sí que venció a l'Armada Invencible.
Enllaces esternos
== Bowls n'Arxentina ==
Sodalita
300px|miniaturadeimagen|Sodalita
La sodalita ye un mineral del grupu VIII (silicatos), según la clasificación de Strunz, de fórmula química Na8Al6Si6O24Cl2. La sodalita ye interesante nel ámbitu del coleicionismu por cuenta de que nun ye bono d'atopar na naturaleza exemplares bien cristalizaos y con una acusada tresparencia. Ta considerada una xema.
Etimoloxía
El nome de sodalita significa "piedra de sodiu" y foi-y impuestu a esti mineral por cuenta de qu'en la so composición química presenta un altu conteníu en sodiu. Ye tamién llamada, con frecuencia, piedra sodálite.
Coloración y aspeutu
Lo que más llama l'atención de la sodalita ye la bella coloración que presenta en delles ocasiones. Ésta sueli ser, xeneralmente, de tonos azules o lila claro, y estos exemplares son los más apreciaos polos coleicionistes. Tamién ye posible topar sodalita de color blancu, gris o verde, lo qu'amonta'l so valor coleicionista al poder disponer de muestres variaes del mesmu mineral. Más allá del so color, los exemplares más espectaculares de sodalita son los qu'apaecen en forma de cristales dodecaédricos, bien raros, que la so tresparencia resulta variable. Sicasí, lo más frecuente ye atopar esti mineral en forma de mases amorfes y opaques que, eso sí, caltienen la so bella coloración anque non la interesante estructura cristalina.
Minerales rellacionaos
La sodalita pertenez al grupu de los feldespatoides. Son minerales con una composición química bien paecida a los feldespatos, pero nos que'l conteníu en xil ye menor. El gran paecíu ente dalgunos d'estos minerales fai que los exemplares de sodalita que nun tien la bella coloración azulada carauterística sían difíciles d'estremar d'otros feldespatoides al pie de los que suel apaecer.
Hackmanita
Esiste una variedá de sodalita que recibe'l nome de hackmanita. Tratase d'un mineral cola mesma composición química que la sodalita pero na que, amás, intervién l'azufre. Afayose nuna mina del valle de Tawa, na península de Kola, Rusia, pero darréu atopáronse n'otres llocalidaes d'Afganistán, Canadá, Groenlandia, Guinea, Bolivia, Perú y Estaos Xuníos
Xemoloxía y aplicaciones
Les carauterístiques físiques de la sodalita nun fueron lo suficientemente valoraes como pa incluyir a esta xema en grupu de les piedres precioses. Sicasí, delles pieces trabayaes con sodalita consiguen efeutos d'innegable guapura.
Aplicaciones xemolóxiques y ornamentales
Por cuenta de la so guapa coloración, variable nos distintos exemplares, la sodalita emplegase na fabricación de collares, pindios y pulseres, según pa la d'estauínes o d'elementos d'arte industrial. Les talles más habituales son n'esfera ó en cabujón, salvu nos escasos exemplares tresparentes ó con rellumu vítreu que s'atopen, a los que se-y aplica la talla en facetes col fin de sacar el máximu partíu a la so lluminosidá.
Pigmentu azul
Les propiedaes físiques de la sodalita, tantu la coloración como la cristalización, dexaron el so emplegu como fonte de pigmentos. El polvu de sodalita entemecíu con una sustanza como la caseína, produz una masa de color azul que les sos propiedaes óptiques son bien cimeres a les que tienen pigmentos sintéticos de los que s'empleguen davezu na actualidá. El rellumu y la testura carauterísticos d'estos pigmentos naturales faen que cunte con una lluminosidá bien especial, magar que nun ye posible atopar nenguna diferencia basándose nes teoríes de el color.
(El párrafu anterior ye incorreutu, yá que #el color del polvu de la sodalita ye BLANCO! L'autor tien de confundise con otru mineral azul, el lapislázuli —mineralógicamente «lazurita»—, procedente de Chile y Afganistán.)
Nesi mesmu casu, amás de la sodalita, atópense otros minerales como'l lapislázuli ó la azurita.
Rellación errónea de la sodalita col lapislázuli
Por cuenta de el so aspeutu, la sodalita puede llegar a confundise col lapislázuli, especialmente cuando aquélla preséntase en forma d'exemplares masivos. En dellos casos llegóse a afirmar que la sodalita ye un componente del lapislázuli, error que de xuru se debe a la presencia de lazurita ente los componentes d'esti postreru.
883 e.C.
883 e.C. (DCCCLXXXIII e.C. en númberos romanos) ye un añu del Sieglu IX e.C..
Gran Premiu de Québec 2018
La carrera formó parte del UCI WorldTour 2018, siendo la trentena tercer competición del calendariu de máxima categoría mundial, y foi ganada pol australianu Michael Matthews del Sunweb. Completaron el podiu, como segundu y tercer clasificáu respeutivamente, los belgues Greg Van Avermaet del BMC Racing y Jasper Stuyven del Trek-Segafredo.
Percorríu
El Gran Premiu de Québec dispunxo d'un percorríu total de 201,6 quilómetros, onde los ciclistes na parte final apostaron un circuitu de 16 vueltes de 12,6 quilómetros hasta la llinia de meta.
UCI World Ranking
El Gran Premiu de Québec da puntos pal UCI WorldTour 2018 y el UCI World Ranking, esti postreru pa corredores de los equipos nes categoríes UCI ProTeam, Profesional Continental y Equipos Continentales. Les siguientes amuesen el baremu de puntuación y los 10 corredores que llograron puntos:
Yoshinori Doi
Yoshinori Doi (土居 義典; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Grande-Synthe
Grande-Synthe ye una comuña francesa del departamentu de Nord, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Gravelines
Gravelines ye una comuña francesa del departamentu de Nord, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Saint-Éloi (Ain)
Saint-Éloi ye una comuña francesa del departamentu d'Ain, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
La Groise
La Groise ye una comuña francesa del departamentu de Nord, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Megascops koepckeae
Megascops koepckeae ye una especie d'ave estrixiforme de la familia Strigidae. Vive en montes montanos húmedos de Bolivia y Perú. El so nome conmemora a María Koepcke una ornitóloga alemana nacionalizada peruana.
Certhia manipurensis
Certhia manipurensis ye una especie d'ave paseriforme de la familia Certhiidae que vive nel sur d'Asia.
Distribución
Alcuéntrase na India, Laos, Myanmar, Tailandia y Vietnam.
Taxonomía
Mientres enforma tiempu foi consideráu subespecie del agateador gorjipardo (Certhia discolor) pero estudio de ADN evidenciaron que teníen de considerase especies distintes.
Reconócense cuatro subespecies:
Descripción
D'apariencia bien similar al agateador gorjipardo anque'l so gargüelu y pesu son de color canela. Los sos cantares tamién son distintos.
Aeropuertu de Frosinone
L'aeropuertu de Frosinone ye la estructura aeroportuaria de la ciudá de Frosinone (Italia), asitiada a 5 km de la ciudá.
Historia
Ye un aeropuertu militar, sede del 72° grupu de l'Aeronáutica Militar Italiana y de la escuela de vuelu.
Dende va dellos años esiste un proyeutu pa la conversión de Frosinone nun nuevu aeropuertu destináu a usu civil xuníu eficientemente col centru de Roma utilizando la llinia ferroviaria del Tren d'alta velocidá que traviesa'l territoriu de Frosinone.
Kim Jong-il
Kim Jong-il (treslliteráu tamién como Kim Jong Il; hangul: 김정일, hanja: 金正日; pronunciación coreana /kimdʑʌŋil/) foi un políticu y gobernante norcoreanu apodáu "Queríu Líder" nel so país. Fíu de Kim Il-sung, "Gran Líder" de Corea del Norte. Tenía los cargos de Presidente del Comité de Defensa Nacional y el de Secretariu Xeneral del Partíu de los Trabayadores coreanu.
Oficialmente nació nel míticu monte Paektu, en Corea, en plena guerra contra Xapón pente la (Segunda Guerra Mundial), el 16 de febreru de 1942. Sicasí, les versiones occidentales apunten a que naciera un añu enantes nun campamentu refuxaos soviéticu, cerca de la frontera, onde pasaría los primeros años de la so vida, hasta la fin de la guerra.
Jong-il entamó xoven la so preparación política. Estudió en China, na universidá Kim Il-sung de Pyongyang, (onde cursó Ciencies Polítiques y Económiques) y na antigua República Democrática Alemana, nuna academia militar. Acabada la so formación, Kim Jong-il algamó dellos cargos na alministración norcoreana, especialmente nel departamentu nacional de Cultura. Foi entós, según les biografíes oficiales, cuando Kim Jong-il desenrolló la so faceta artística. Poemes y narraciones patrióticos, teatru, llargometraxes y obres arquiteutóniques foron dellos de los proyeutos atribuyíos al fíu del "Gran Líder", que diba con ello algamando pesu nel aparatu estatal.
Llegada al poder
Nun foi hasta la década de 1980 cuando s'esclarió'l so futuru como socesor de Kim Il-sung al frente del gobiernu norcoreanu. Pocoñín a poco foi asumiendo responsabilidaes, de forma paralela a les reformes que so padre lideró nel senu del aparatu estatal pa favorecer una "renovación" del "progresismu norcoreanu". Esa renovación tradúxose na promulgación de la nueva Constitución de la República Popular Democrática de Corea, d'inspiración comunista y qu'instaura una ideoloxía propia (el Juche).
La socesión llevóse d'un mou progresivu. Yera la primer vegada qu'un réxime comunista convertíase en dinásticu y la tensión col esterior fízose fonda. Oficialmente, Kim Jong-il algamó'l poder tres de superar los mecanismos d'eleición de dirixentes del estáu y nun tuvo que ver un res la so condición de fíu del Gran Líder. N'Occidente, por embargu, falóse entós d'un procesu corruptu nel que fuera desaniciada (mesmo físicamente) la oposición interna a la socesión de Kim Jong-il.
Gobiernu
Los primeros años de gobiernu de Kim Jong-il foron enforma complexos. Una serie d'atentaos nel estranxeru, fundamentalmente escontra intereses surcoreanos, foron atribuyíos darréu a Corea del Norte. La tensión col esterior afondó coles diferencies pol procesu desarme nuclear norcoreanu que fructificó nel posterior Alcuerdu Marcu de desarme y nel programa KEDO (con Kim Il-sung inda nel poder). A ello axuntáronse los episodios de fame provocaos poles inundaciones y posteriores seques de los primeros años de la década de 1990, que contribuyeron tamién a comprometer al gobiernu de Kim Jong-il.
Nesi tiempu, les apaiciones públiques n'Occidente de Kim Jong-il foron nules. La propaganda norteamericana y la falta d'imaxenes del gobernante propició la especulación sobre la so muerte, daqué desmentío depués cola so presencia n'actos públicos.
Les armes nucleares, el llanzamientu de cohetes Taepodong, la falta d'alimentos, la precariedá pa la estracción de materies primeres, la tensión fronteriza con Corea del Sur y l'enfotu pola unificación de dambes "Corees" foron forzando contactos con China, Estaos Xuníos, Xapón y Corea del Sur. Ello fructificó nuna relaxación de les rellaciones, especialmente col Sur, qu'algamó'l puntu cimeru ente'l 13 y el 15 de xunu de 2000, feches nes que Yong Il recibió en Pyongyang al presidente surcoreanu Kim Dae Yong, el gran impulsor del acercamientu énte la oposición estauxunidense.
La entrada nel sieglu XXI supunxo un averamientu del gobiernu de Kim Jong-il al restu'l mundu. L'apertura de rellaciones con Rusia y con países de la Xunión Europea, (que se sumaba a la d'otros países africanos, asiáticos y llatinoamericanos), confirmaron que la estratexa de política internacional (forzar tensión p'algamar delles ventaxes), sirvió pa enfriar la tensión na que la península lleva sumida dende la so dixebra en 1945.
Kim Jong-il entamó de nuevo esa política de xestión de la tensión ente los años 2003 y 2004. La inclusión pola alministración del presidente d'Estaos Xuníos, George W. Bush, de Corea del Norte nun exe del mal de países capaces de desestabilizar l'equilibriu mundial, fizo que dende Pyongyang contribuyérase a azuzañar la tensión na Península per aciu l'anunciu d'abandonu del Tratáu de non proliferación nuclear que Corea del Norte firmara na década de 1990. Posteriores negociaciones rebaxaron la tensión con renovaos alcuerdos ente Estaos Xuníos y Corea del Norte nunes negociaciones nes que tamién intervinieren Corea del Sur, Xapón o China.
Ilvaíta
La ilvaíta ye un mineral de la clase de los sorosilicatos. Foi afayada en 1811 na islla d'Elba (Italia), siendo nomada pol nome antiguu de dicha islla que ye "Ilva". Sinónimos pocu usaos son: bresilaquita, ciclopeíta, lievrita o yenita. 250px|miniaturadeimagen|Ilvaíta
Carauterístiques químiques
Químicamente ye un sorosilicato que nun contién aluminiu na so fórmula, con cationes de fierro y calciu. Amás, ye bien común la presencia d'impureces de magnesiu y de manganesu.
La ilvaíta presenta polimorfismu, colo cual ye posible'l cristal ortorrómbico y el monoclínico.
Formación y xacimientos
Apaez nel interior de los depóstios de mineral magnetita, al pie de los xacimientos de cinc y cobre, según en zones de contautu de zeolitas. Tamién s'atopa en roques de metasomatismo de contautu y yaciientos de fierro, en caliares y dolomites metamorfizadas con otros minerales silicocálcicos.
Sueli atopase acomuñáu a otros minerales como: cuarzu, magnetita, hedenbergita, esfalerita o fluorita.
Pastora Soler
María del Pilar Sánchez Luque, meyor conocida como Pastora Soler, ye una popular cantante española que entama la música pop con otros estilos como la copla.
Pastora fízose muy conocida nel añu 1999, col so primer gran ésitu "Dámelo Ya". Dende esi momentu, tien varios discos de platín y oro, una nominación al Grammy Latino, los premios "Premiu de la Música" o el "Micrófono de Oro", y actuó nel Palaciu de la Ópera d'El Cairu. Tien nel mercáu ocho discos d'estudiu y dos recopilatorios. Nel añu 2012, representa a España nel Festival d'Eurovisión n'Azerbaixán col cantar "Quédate Conmigo".
Terminalia ferdinandiana
El gubinge, kakadu o murunga (Terminalia ferdinandiana), ye una planta con flores de la familia Combretaceae, nativa d'Australia, bien espandida nes planicies tropicales del noroccidente d'Australia hasta l'este d'Arnhem. El so frutu tien la concentración más alta de vitamina C.
Descripción
Ye un árbol finu de pequeñu a medianu tamañu que crez hasta 30 m d'altor. La so corteza ye gris clara escamosa y les fueyes decidues verde pálides. Les flores son pequeñes, blanca cremoses, arumaes. El floriamientu nel hemisferiu sur ye de setiembre a avientu.
El frutu ye verde amarellentáu, de 2 cm de llargu y 1 cm de diámetru, de forma almendrada con un curtiu pedúnculu, y con una gran grana. Maurez de marzu d'equí p'arriba.
Usos
La fruta usóse como importante "alimento fruta" polos pueblos orixinarios australianos per miles d'años. La magaya, verde brillosu, cómese talo como anque da una sensación de secañu rasposa na boca, que nun ye bien placentera.
Ye bien notable la so enorme cantidá de vitamina C yá que tien alredor de 3150 mg / 100 g lo que la convierte na fruta con más alta cantidá de vitamina C nel mundu respeuto al camu-camu con 2800 mg / 100 g, l'acerola con 1700 mg / 100 g y la guayaba con 228 mg / 100 g. La Universidá de Sydney (Unidá de Nutrición Humana) confirmó esti escepcional conteníu de vitamina C.
Taxonomía
Terminalia ferdinandiana describióse por Arthur Wallis Exell y espublizóse en J. Bot. 73: 263. 1935 Terminalia: nome xenéricu que deriva'l so nome del llatín terminus, por cuenta de que les sos fueyes tán bien a la fin de les cañes.
Ferdinandiana: epítetu dau n'honor del botánicu Ferdinand von Mueller.
Certhia nipalensis
Distribución y hábitat
Alcuéntrase en Bután, China, India, Myanmar y Nepal.
Los sos hábitats naturales son los bosque boreales y los montes templaos.
Descripción
El agateador nepalés tien un aspeutu bien similar al agateador euroasiático anque les sos bandes amuesen una coloración canela en llugar de ser ablancazaos como los del agateador euroasiático.
Terminalia catappa
Terminalia catappa ye un árbol tropical de gran porte, dientro la familia de les combretácees. L'orixe del árbol ta en discutiniu, puede venir de la India, o de la península Malaya, ó de Nueva Guinea. thumb|Detalle de les flores thumb|Detalle de les fueyes
Descripción
Desenvolver hasta un valumbu de 35 m, con una corona de cañes simétriques horizontales dirixíes escontra riba. Cuando l'árbol avieya, la corona de cañes faise más esplanada, hasta formar una especie de xarrón.
Les fueyes son grandes, de 15 a 25 cm de llargor y de 10 a 14 cm d'anchor, ovoides, verde escuru y coriáceo brillosos. Son caducifolies, esprendiéndose na dómina seca; enantes de cayer camuden el color a rosáu acoloratáu o mariellu parduzo, que se deben a pigmentos tales como la violaxantina, la luteína y la zeaxantina.
Cultivu y usos
Terminalia catappa cultívase llargamente nes rexones tropicales del planeta como un árbol ornamental, por cuenta de la trupa solombra que les sos fueyes apurren. El frutu ye comestible, con un sabor llixeramente acedo..
La madera ye colorada, sólida y bien resistente a l'agua; utilizar na Polinesia pa fabricar canoes.
Les fueyes contienen dellos flavonoides (como'l kaempferol o quercetina), dellos taníns (tal como punicalina, punicalagina o tercatina), saponines y fitosteroles. Por cuenta de la so riqueza en principios activos, les fueyes (ya inclusive la corteza) usar en delles medicines tradicionales con distintos propósitos. Por casu, en Taiwán les fueyes desprendíes del árbol úsase como yerba pa tratar les enfermedaes del fégadu. thumb|frutos sobre l'árbol.
En Surinam el té de fueyes prescribir contra la disentería y la foria. Afirmóse que les fueyes contienen axentes pa prevenir el cáncer, anque nun pudo demostrase, y antioxidantes amás d'anticlastogénico. Ye bien utilizáu polos criadores de peces ornamentales, principalmente peces bettas, peces discos, y peces killis, pero puede utilizase en cualquier especie,conocer poles sos propiedaes melecinales nos pexes y les ayuda na so reproducción, dende va sieglos el criadores de pexes en Taiwán utilicen les fueyes seques de la planta asitiándola nel acuariu o nel so filtru.
Taxonomía
Terminalia catappa describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Mantissa Plantarum 1: 128. 1767. Terminalia: nome xenéricu que deriva'l so nome del llatín terminus, por cuenta de que los sos fueyes tán bien a la fin de les cañes.
catappa: epítetu
Riebeckita
La riebeckita ye un mineral del grupu de los silicatos, subgrupu inosilicatos y dientro d'ellos pertenez a los anfíboles. Sueli presentase n'agregaos de cristales, columnares o fibrosos, con tonalidá azul.
Forma parte de delles series de solución sólida. Nuna la riebeckita ye l'estremu ricu en fierro d'una serie que'l so otru estremu ye la magnesioriebeckita (rica en magnesiu). Otra serie ye aquella na qu'un estremu ye la glaucofana (ricu n'aluminiu y magnesiu) y l'otru estremu ye la riebeckita (rica en fierro). El puntu entemediu d'esta segunda serie ye'l mineral crossita, un encruz" ente riebeckita y glaucofana.
Púnxose-y nome en 1888 por Emil Riebeck, esplorador y mineralogista alemán. Sinónimos n'español bien pocu usaos son abriacanita, ortoriebeckita o osanita.
Variedaes
izquierda|miniaturadeimagen|Crocidolita. La crocidolita o amiantu azul ye una variedá fibrosa de la riebeckita., usáu como asbesto. Les sos fibres pueden ser peligroses pa la salú, siendo la so inhalación un factor de riesgu pa desenvolver mesotelioma
Secundariamente, la crocidolita puede atopase pseudomorfizada por cuarzu nuna curiosa piedra ornamental, conocida con nomes comerciales de güeyu de tigre, güeyu de ferre, etc. Estes piedres semipreciosas son en realidad variedaes de cuarzu, pos nel pseudomorfismo producióse una sustitución átomu a átomu de la crocidolita, que formaba la estructura cristalina, por mineral de cuarzu. Esto caltién la guapura de les fibres de crocidolita coles mesmes que la silificación dalu gran durez, lo que se llama "efeutu de xaspiáu", dexando asina ser tallada como xema. Dalgunes d'estes xemes caltienen non yá la forma sinón inclusive  el color azul de la riebeckita.
Ambiente de formación
La riebeckita atopase en roques ígnees tipu granitos alcalinos y sienitas —riques en sodiu—, según tamién en roques metamórfiques  tipo  esquisto y formaciones de fierro bandiáu —riques en fierro—. Sicasí, la variedá crocidolita namái s'atopa en roques metamórfiques, nunca n'ígnees.
Otros minerales que suelen apaecer acomuñaos a la riebeckita son: nefelina, cuarzu, almandino, egirina, feldespatos, miques y hematita.
Llocalización, estracción y usu
Importantes xacimientos hai na isla de Socotra (Yeme), Transvaal (Sudáfrica), Massachusetts (EE. UU.), Alemaña, Noruega, Ucrania, etc. N'España hai xacimientos en Galicia.
El asbesto azul o crocidolita úsase industrialmente a pesar de los riesgos pa la salú que trai. Esisten grandes xacimientos de crocidolita nes mines de Sudáfrica, y daqué menor pero tamién importante n'Australia.
Christine Lorentzen
Christine Gyrsting Lorentzen, tamién conocida pol so nome artísticu Lore, ye una cantante-compositora y presentadora de televisión danesa. Ella ye la vocalista y líder de la banda de rock Cryoshell. Ella xubió a la fama en 2006 dempués de competir en Scenen er din. El mesmu añu, co-presentó la tercer serie de Vild med dans con Claus Elming.
Vild med dans
El 29 d'agostu de 2006, informóse que Lorentzen reemplazaría a Andrea Elisabeth Rudolph como co-presentadora de Claus Elming pa la tercer serie de Vild med dans. El 1 de setiembre, Lorentzen y Elming fueron confirmaos como co-presenters pa la tercer serie. Lorentzen y Elming recibieron crítiques negatives pola so actuación como co-presentadores, especialmente Lorentzen pola so falta d'esperiencia como presentadora de televisión El 2 d'abril de 2007, informar de que Lorentzen sería reemplazáu como co-presentador de la cuarta serie de Rudolph. El 27 de xunu, informar de que Lorentzen nun volvería dempués de les crítiques pola so actuación como co-presentador. El 21 d'agostu de 2007, confirmóse que Lorentzen fuera reemplazáu por Rudolph.
Sandra Faber
Sandra Moore Faber ye una física y doctora n'astronomía dedicada al estudiu de la formación y evolución de les galaxes, y de la evolución de la estructura del universu, amás trabaya como profesora Universitaria n'Astronomía. Ye coautora de la rellación Faber-Jackson.
Trayeutoria
Estudió la llicenciatura en física na Universidá de Swarthmore y recibióse con altos honores en 1966, depués siguió la so carrera con un doctoráu n'astronomía por Harvard en 1972. A partir d'esi añu empezó'l so trabayu nel Observatoriu Lick de la Universidá de California, en Santa Cruz (UCSC). Dos de les sos grandes contribuciones son la instalación del Observatoriu Keck en Ḥawai, según formar parte del equipu de diseñu del Wide-Field Camera del telescopiu espacial Hubble, ya inclusive ayudó a identificar un problema na lente del Hubble que punxo en riesgu'l so usu una y bones les semeyes salíen con aberraciones esfériques. El so trabayu tuvo gran inflúi sobre la teoría del Big Bang. Ye reconocida nel so campu polos sos apurras al diseñu y usu de grandes telescopios.
La Rellación Faber-Jackson, desenvuelta en collaboración con Robert Jackson nel Observatoriu Lick, rellaciona'l tamañu de les galaxes elíptiques coles velocidaes orbitales internes de les estrelles que les componen. Ye una llei del movimientu de les galaxes y apurrió una fórmula pa determinar la distancia de les galaxes.
En 1984 escribió xunto a John Gallaher un artículu esponiendo que les galaxes taben arrodiaes d'enormes nubes de materia ensin lluz, fría ya invisible, denominada materia escuro. Teníen la hipótesis de que les galaxes fueren formaes a partir d'esta materia, lo cual sofita'l puntu de vista de que l'universu ta constituyíu de materia caliente formada por neutrinos.
Faber tamién formó parte del grupu de científicos (conocíos como los siete samuráis) qu'identificó'l "Gran Atractor", una concentración de galaxes que la so fuercia gravitatoria afecta a una zona de 100 millones d'años lluz, lo cual paez contradicir el modelu expansionista del universu.
Ente los proyeutos nos que participó, ayudó a crear el proyeutu CANDELS, que foi la muestra estadística más grande que tomo'l Telescopiu Hubble del universu.
Ye la investigadora principal del proyeutu DEIMOS (Deep-Imaging Multiobject Spectrograph).
Ye miembru nucleu del proyeutu DEEP (Deep Extragalactic Evolutionary Probe), un relevamiento a gran escala de galaxes distantes usando los telescopios mellizos Keck, y el Hubble Space Telescope.
Anguaño dedica'l so tiempu trabayando nel Lick Observatory.
Inglés criollu nicaragüense
L'Inglés criollu nicaragüense o criollu costeño, ye una llingua criolla que cunta con unos 52 000 falantes nativos en Nicaragua.
Ye llamáu kriol polos sos falantes, d'orixe africanu y xamaicanu. Sicasí, güei falar como segunda llingua munchos miskitos, garífonas y otros grupos étnicos, como los cañes.
Analís sociollingüísticu
El nicaragüense Guillermo McLean, na so tesis doctoral inédita consagrada a la so fonética, afirmó un analís sociollingüísticu alrodiu de la estratificación de les llingües étniques de Nicaragua en función de les oportunidaes de trabayu y de estatus social:
Variante del inglés centroamericanu
Los investigadores llingüísticos Wayne O’Neill y Maya Honda considerar "una variante del inglés centroamericanu", presente a lo llargo de tola mariña caribeña d'América Central. Razón pola cual, el nicaragüense Danilo Salamanca en 1997, concluyó:
Carlos Gallu en 1980 dexó constancia d'un fechu ilustrativo y revelador que sofita lo afirmao polos destacaos investigadores llingüísticos yá mentaos:
Particularidaes
Nel orde del vocabulariu, estructura de les oraciones, etc., l'inglés criollu nicaragüense o criollu costeño ye similar a les variedaes del inglés más conocíes y respetaes. Ye dicir —y esto tien de quedar bien claro— que nun se trata d'un idioma distintu. Dende'l puntu de vista fonolóxicu, lo que llama l'atención ye la so pronunciación simplificada.
En pallabres como kind (atentu, clase), servant (sirviente), fourth (cuartu) y wasp (aviespa) nun s'oyen, al falar un creole nicaragüense, la /d/, /t/, /th/ y /p/. Esto ye: los grupos de consonantes esaníciense a la fin de les pallabres.
Otra particularidá ye la combinación /sk/ en posición final que s'amenorga a /s/, o bien se pronuncia invertida como /ks/. De manera que la frase don´t ask me (nun me lo preguntar) convertir en "dwon aks el mio".
La pallabra sane (sanu), que n'inglés internacional tien una pronunciación similar a sein, nel inglés criollu nicaragüense pronunciar de manera bien paecida a la pallabra española "cien".
En materia fonolóxico, la pluralización del inglés criollu costeño realizar por mediu de la sufixación (anexón a la fin) de la partícula "dem". Ésti ye un sufixu, que se deriva del pronome inglés them (ellos, elles). Un exemplu, "Manuel children-dem happy" (Manuel's children are happy: Los fíos de Manuel tán contentos). Na frase criolla nun s'emplega l'apóstrofe /’/ pa indicar, por aciu la mera contigüidad, suxetu posesor y suxetu teníu.
Al respeutive de les peculiaridaes de los verbos, los tiempos verbales (enterries) llógrense añediendo, a cencielles de manera proclítica, formes del verbu do, especialmente do /duw/ y, pa designar el tiempu pasáu, did /di/.
Esto da llugar a los siguientes exemplos: "The child don´t care where the mother de go" : "A esi neñu nun lu esmolez a ónde va la madre"; y "I did used to stay at him house" : "Yo acostumaba quedame na so casa".
Nos casos respeutivos, do y did nun tienen, n'absolutu, el sentíu d'énfasis que les espresiones similares tien nel inglés internacional o estandarizado.
Producción lliteraria
L'inglés criollu nicaragüense o criollu costeño, nun produció abonda lliteratura.
Nesi aspeutu clave, resulta inferior al miskito. Les producciones lliteraries en llingua miskito nun son escases. Diez poetes y narradores caribeños fueron traducíos a esti idioma en 1997, l'antoloxía tenía por títulu: "Miskito Tasbala: aisanka yanni bara bila pranakira miskitu wih ispail ra wal ulban" (La Tierra Miskita: prosa y una poesía miskita en miskito y español).
Una obra similar n'inglés criollu costeño entá nun esiste.
La mayoría de los poetes nica-caribes —como se autodenomina unu d'ellos: Carlos Rigby (1945)— esprésense y publicaron namái los sos llibru n'español; falamos de los incluyíos na antoloxía "Poesía atlántica" de 1980 como David McField y Alíh Alah seudónimu de Santiago Navas.
Aeropuertu de Friedrichshafen
L'aeropuertu de Friedrichshafen (n'alemán: Flughafen Friedrichshafen) ta asitiáu a 3 km al nordeste de Friedrichshafen, (sur d'Alemaña).
Historia
En 1929, la compañía alemana Lufthansa empecipió los sos primeros vuelos regulares nel aeropuertu de Friedrichshafen. En 1945 les fuercies franceses ocuparon l'aeropuertu tres la Segunda Guerra Mundial. Mientres la ocupación estendió la pista del aeropuertu y construyéronse diversos edificios aeroportuarios.
En 1992 l'aeropuertu pasó a xestionalo la República Federal Alemana tres la reunificación del país. Mientres 1994 acometiéronse diverses reformes y construyóse una nueva pista. Dende 1997 l'aeropuertu cunta con una parada de la llinia ferroviaria Friedrichshafen-Aulendorf. En 1998 l'aeropuertu foi vendíu a Flughafen Friedrichshafen GmbH.
Evolución del tráficu per añu Pasaxeros
Na siguiente tabla detállase'l númberu total de pasaxeros ente los años 1997 y 2014:
Aereollinies y destinos direutos
Na siguiente tabla detállense les compañíes y vuelos operaos nel aeropuertu de Friedrichshafen:
Sandra Harding
Sandra G. Harding ye una filósofa y feminista d'Estaos Xuníos. Llogró'l so doctoráu pola Universidá de Nueva York en 1973. Los sos trabayos enmárquense dientro de la Filosofía de la Ciencia, la Epistemoloxía Feminista, la Teoría postcolonial y la metodoloxía en investigación. Anguaño, Harding ye profesora na Universidá de California, Los Angeles.
Harding foi la primer direutora del 'Centru d'estudiu de la muyer' de la Universidá de California, Los Angeles (1996-2000), y codireutora de la prestixosa revista feminista publicada por University of Chicago Press, Signs: Journal of Women in Culture and Society (2000-2005). Tamién trabayó como profesora na Universidá de Delaware, y foi profesora convidada na Universidá d'Ámsterdam, la Universidá de Costa Rica y la Escuela politéunica federal de Zúrich, Suiza.
Harding contribuyó al desenvolvimientu de la Teoría del puntu de vista, siendo una de los fundadores del campu de la Epistemoloxía Feminista, según a los Estudios de ciencia, teunoloxía y xéneru. Les sos contribuciones nestes árees, según el so aproximamientu y crítica al conceutu d'oxetividá na ciencia, fueron de gran influencia pa les Ciencies Sociales y pa la Filosofía, y xeneró discutinios nel campu de les Ciencies Naturales.
Sandra Harding foi consultada por numberosos organismos alrodiu de temes rellacionaes col feminismu y la ciencia postcolonial, como son por casu la Organización Panamericana de la Salú, el Fondu de Desenvolvimientu de les Naciones Xuníes pa la Muyer y la Comisión de Ciencia y Teunoloxía pal Desenvolvimientu de la Organización de les Naciones Xuníes (ONX). Foi convidada como co-autora nun capítulu del World Science Report de la Unesco de 1996.
Harding participó del alderique alrodiu de la neutralidá de la ciencia no que se vieno a llamar les Guerres de la ciencia.
Yoshimi Sasahara
Yoshimi Sasahara (笹原 義巳; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Fi Ophiuchi
Fi Ophiuchi (φ Oph / 8 Ophiuchi) ye una estrella na constelación de la Ophiuchus de magnitú aparente +4,29. Alcuéntrase, d'alcuerdu al nuevu amenorgamientu de los datos de paralax d'Hipparcos, a 244 años lluz del Sistema Solar.
Carauterístiques
Fi Ophiuchi ye una xigante mariellu-anaranxada de tipu espectral G9III, clasificada tamién como G8IIIa. Tien una temperatura efectivo de 5023 K —5180 K según otru estudiu— y una lluminosidá 71 vegaes superior a la lluminosidá solar. Les sos carauterístiques son paecíes a les de la componente más fría de Capella (α Aurigae) o a les de Vindemiatrix (ε vriginis).
Saint-Étienne-du-Bois (Ain)
Saint-Étienne-du-Bois ye una comuña francesa del departamentu d'Ain, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Sandra Jackeline Arroyo Alfaro
Sandra Jackeline Arroyo Alfaro ye una botánica, y profesora peruana. Realiza actividaes académiques na Universidá Nacional de Trujillo, nel «Herbario Trujillense» (HUT).
Fi Leonis
Fi Leonis (φ Lleo / 73 Leonis / HD 98058) ye una estrella na constelación de Lleo de magnitú aparente +4,47. Ta asitiada a 195 años lluz de distancia del Sistema Solar.
Fi Leonis ye una subxigante blanca de tipu espectral A7IVn, lo qu'implica que ye una estrella n'evolución más lluminosa y con mayor diámetru qu'una estrella blanca de la secuencia principal. En dicha etapa remató la fusión del hidróxenu nel nucleu estelar, contraer ésti, lo que provoca un aumentu de temperatura que tresllada la fase de fusión d'hidróxenu a la capa qu'arrodia'l nucleu.
Con una lluminosidá 51 vegaes mayor que la lluminosidá solar, el diámetru de Fi Leonis ye 2,9 vegaes más grande que'l del Sol. La so velocidá de rotación proyeutada —llende inferior de la mesma que depende del enclín cola que reparamos la so exa de rotación— ye de 250 km/s. Tien una temperatura efectivo de 7481 K y una masa 2,30 vegaes mayor que la masa solar. La so edá envalórase en 410 millones d'años.
Una tenue estrella de magnitú +9,3, visualmente a 88 segundos d'arcu, pue tar físicamente acomuñada con Fi Leonis.
884 e.C.
884 e.C. (DCCCLXXXIV e.C. en númberos romanos) ye un añu del Sieglu IX e.C..
F.C. København
333px|thumb|right El Football Club Copenhague (oficialmente en danés, F. C. København), tamién conocíu pola so abreviatura FCK, ye un club de fútbol profesional de Copenḥague, Dinamarca. Foi fundáu en 1992 al traviés de la fusión del Kjøbenhavns Boldklub y Boldklubben 1903.
El Copenhague ganó dolce campeonatos de fútbol danés y ocho copes nacionales, lo que-y convierte nel club más esitosu de la historia del fútbol danés en términos de trofeos ganaos. El Copenhague tamién ye un habitual de la fase de grupos de la Lliga de Campeones de la UEFA y la UEFA Europa League, más que nengún otru club danés, y ye l'únicu club del país qu'algamó la fase final de la Lliga de Campeones. Copenhague ye anguaño'l club escandinavu meyor clasificáu na llista de rankings d'equipos de la UEFA.
Conocíos como Byens Hold («l'equipu de la ciudá») o Løverne («lleones»), xueguen los sos partíos nel Telia Parken, que tamién sirve como sede pa los partíos del equipu nacional de fútbol de. Dende la so fundación, el FCK desenvolvió una feroz rivalidá col Brøndby IF. Los alcuentros del derbi de Copenhage ente dambos atraxeron a delles de los mayores ensames na historia del fútbol danés.
Historia
L'actual F. C. Copenhague surdió de la fusión de dos equipos históricos de la capital danesa: el Kjøbenhavns Boldklub (fundáu en 1879 y consideráu el club más antiguu de la Europa continental) y el Boldklubben 1903 (fundáu en 1903). Los dos clubes tuvieron muncha importancia nel campeonatu nacional hasta la década de 1980, cuando se vieron superaes pol emburrie del Brøndby IF y perdieron fuelle.
La capital aprovechó la reconstrucción del estadiu nacional nel Parken Stadion pa promover la unión de dambos rivales nun nuevu club. L'actual "F. C. Copenhague" constituyóse'l 1 de xunetu de 1992 y tomó la llicencia del Boldklubben 1903 pa competir na Superliga Danesa a partir de la temporada 1992-93. Amás de retomar el dominiu a nivel nacional, afitóse como oxetivu llograr la clasificación en competiciones europees y encimentar una sólida base d'aficionaos. Cuasi tola plantía procedía del Boldklubben, ente que del KB tomáronse los colores sociales.
Nel añu de debú pudo apostar la Copa de la UEFA y foi campeón lligueru a les órdenes de Benny Johansen. Una campaña dempués terminó segundu en lliga, ente que nes preliminares de la Lliga de Campeones de la UEFA foi ganáu pol A. C. Milan con un marcador global de 0:6. Sicasí, los entamos nun fueron tan fáciles como esperaben y a finales del sieglu XX solo pudieron sumar dos campeonatos de Copa (1995 y 1997) al palmarés. La situación camudó cola llegada a la presidencia en 1996 del empresariu Flemming Østergaard, encargáu del desenvolvimientu de la entidá hasta la so retirada en 2010. thumb|Partíu de la [[Lliga de Campeones de la UEFA 2013-14|Lliga de Campeones de la UEFA ante'l Real Madrid el 10 d'avientu de 2013 nel Parken.]] El téunicu inglés Roy Hodgson condució al F. C. Copenhague a la so segunda lliga na temporada 2000-01, con actuaciones destacaes del feroés Todi Jónsson (máximu goliador del club) y del sudafricano Sibusiso Zuma, quien marcó de chilena'l tantu que certificaba'l títulu. A partir d'esi momentu apoderó l'escenariu nacional con trés Superligas (2002-03, 2003-04 y 2005-06) y llevóse tamién dos ediciones de la yá estinguida Royal League d'Escandinavia. En 2006-07, añu del fichaxe de Jesper Grønkjær, ganó la quinta lliga y metióse na fase de grupos de la Champions League per primer vegada, dempués d'esaniciar al Ajax d'Ámsterdam. Y en 2009 llogró un históricu doblete al faese tamién cola copa.
Na Lliga de Campeones de la UEFA 2010-11 convertir nel primer rival danés en superar la fase de grupos. La plantía empobinada por Ståle Solbakken clasificó de segundes, por detrás del F. C. Barcelona y delantre del Rubín Kazán y Panathinaikos. Sicasí, l'aventura terminó n'octavos de final frente al Chelsea F. C.
Escudu y uniforme
L'escudu del equipu ye redondu y predomina el perfil d'un lleón en color azul, arrodiáu pola inscripción "F.C. København" na parte cimera y una bandera de Dinamarca na inferior.
L'uniforme titular consta d'una camiseta, pantalón y medies blanques con dellos detalles n'azul. Los colores heredar del históricu Kjøbenhavns Boldklub pa facilitar la identificación de los aficionaos cola entidá. L'alternativa sufrió cambeos a lo llargo de la so historia. El fabricante de la ropa ye Adidas y el patrociniu cuerre al cargu de la cervecera danesa Carlsberg.
Estadiu
250px|thumb|Vista aérea del Telia Parken. El campu onde'l F. C. Copenhague exerz de llocal ye l'Estadiu Parken (en danés Parken), conocíu como Telia Parken por razones de patrociniu. Ta asitiáu nel céntricu distritu nordés d'Indre Østerbro. El so aforu ye de 38.000 espectadores, tien verde natural y techu retráctil.
Fi Orionis
Fi Orionis o Phi Orionis (φ Ori) puede facer referencia a dos estrelles distintes na constelación d'Orión:
F.C. København
Estadiu
Foi inauguráu'l 1 de setiembre de 1992 sobre los terrenes del antiguu Idrætsparken, estadiu nacional dende 1911 hasta payares de 1990. Pa la reconstrucción hubo que derruir cuasi tola edificación orixinal. El costu total foi de 640 millones de corones daneses al cargu de la firma Baltica Finans A/S, y la Unión Danesa de Fútbol comprometer a usalo como sede de la seleición de Dinamarca mientres los próximos quince años.
En 1998 Parken Sport & Entertainment, máximu accionista del F. C. Copenhague, mercó la instalación por 138 millones de corones.
La UEFA dio-y la calificación de cuatro estrelles, lo que dexa allugar ellí partíos de competiciones internacionales. Foi sede de la final de la Recopa d'Europa en 1994 y de la Copa de la UEFA en 2000. El so techu retráctil dexó-y acoyer tamién la final a cuatro de la Lliga de Campeones Europea de Balonmano 2011-12. En 2020 va ser una de les sedes de la Eurocopa de fútbol.
Rivalidaes
thumb|275px|Aficionaos del FC Copenhague antes d'un derbi ante'l [[Brøndby IF nel Parken, el 21 de setiembre de 2014.]] El F. C. Copenhague apuesta la llamada «Batalla de Copenhague» (en danés, Slaget om København), tamién conocida por New Firm, ante'l Brøndby IF. Esta rivalidá ye inclusive anterior a la fundación del FCK, pos l'antiguu Kjøbenhavns Boldklub ye entá güei l'equipu con más lligues nacionales. Sicasí, Brøndby arrampuñó-y el dominiu na década de 1980 y agora dambos compiten pola supremacía del panorama danés.
Mientres el FCK ye l'equipu de la capital, el so rival atopar nel conceyu de Brøndby, dientro de la Rexón Capital pero fora de les llendes de Copenhague.
El primer derbi apostóse'l 6 de setiembre de 1992 en Brøndby Stadion y saldóse con un empate por 1:1.
Organigrama téunicu
L'entrenador del F. C. Copenhague ye'l noruegu Ståle Solbakken, col danés Brian Riemer como segundu.
El primer téunicu del equipu foi'l danés Benny Johansen, procedente del Boldklubben 1903. El récor de partíos empobinaos correspuende a Solbakken, presente en dos periodos: de 2006 a 2011, cuando coló al Wolverhampton Wanderers inglés, y el so regresu en 2013. El noruegu ye tamién el téunicu que más victories collechó.
La entidá ta xestionada pola empresa privada Parken Sport & Entertainment, dueña tamién del Parken Stadion ente otros negocios.
Palmarés
375px|thumb|Partíu de [[Lliga de Campeones de la UEFA ente Copenhague y Juventus de Turín.]] thumb|Los edificios qu'alluguen parte del Centru de formación de Football Club Copenhague, [[Nummer 10.]]
Gruson
Gruson ye una comuña francesa del departamentu de Nord, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Fi Pavonis
Fi Pavonis o Phi Pavonis (φ Pav) puede facer referencia a dos estrelles distintes na constelación de Pavu:
Megascops kennicottii
Megascops kennicottii ye una especie d'ave de presa nocherniega nativu d'América Central y América del Norte. Pertenez al xéneru Megascops na familia Strigidae. Hai anguaño nueve subespecies reconocíes. El nome científicu conmemora'l ornitólogu estauxunidense Robert Kennicott.
Descripción
thumb|right|220px|Megascops kennicottii Tien un llargor de 22 cm, un valumbu de 51 cm, y pesa alredor de 150 g. Les femes suelen ser más llargues que los machos. Esisten distintes variaciones nel color del plumaxe.
Distribución y hábitat
M. kennicottii ye nativu de Nicaragua, Costa Rica, El Salvador, Hondures, Guatemala, Méxicu, Estaos Xuníos y Canadá. El so hábitat inclúi montes templaos subtropicales y tropicales, montes montanos, carbes, desiertos, campos y xardinos rurales, ya inclusive parques y xardinos suburbanos.
Añeren en montes abiertos o montes marxinales mistos. De cutiu utilicen cuévanos d'árboles o de cactus que fueron escavaos por pájaro carpintero.
Comportamientu
Son activos mientres la nueche o al atapecer. Utilicen el so escelente oyíu y visión nocherniega p'alcontrar a les sos preses. Polo xeneral, cacen dende una percha pa llanzase sobre les sos preses. Tamién pueden prindar inseutos nel vuelu. Aliméntense principalmente de pequeños mamíferos, aves, ya inseutos grandes.
Subespecies
Hai 9 subespecies reconocíes, incluyendo la subespecie nominal:
Masahide Kawamoto
Masahide Kawamoto (川元 正英, ) ye un ex-futbolista xaponés.
885 e.C.
885 e.C. (DCCCLXXXV e.C. en númberos romanos) ye un añu del Sieglu IX e.C..
Certhia hodgsoni
Certhia hodgsoni ye una especie d'ave paseriforme de la familia Certhiidae que vive na aguada meridional del Himalaya. Hasta apocayá tiempu considerar como delles subespecies del agateador euroasiático (C. familiaris).
Tanto'l nome común como'l nome científicu d'esta especie faen honor a Brian Houghton Hodgson, un naturalista inglés del sieglu XIX que trabayó na India británica.
Descripción
El agateador de Hodgson ye un páxaru pequeñu, 12,5 cm de llargu, de colores apagaos. Los sos partes cimeros son pardes chiscáu con llistes más escures y más clares, y ablancazaes les partes inferiores, al igual que'l so llista superciliar. Ye más pardu percima que que l'agateador euroasiático (C. familiaris), con un obispillo acoloratáu que destaca. Tien el picu llargu y curvado escontra baxo y les plumes de la so cola son ríxides.