José_María_Medina
Bonos hondureños
El xeneral Florencio Xatruch Villagra, con un exércitu d'alredor de 300 soldaos hondureños y 700 soldaos salvadoreños lleales toma la ciudá de Nacaome el 26 de marzu de 1871 y se autu proclama presidente, darréu cola escontra la capital Comayagua y el 6 d'abril; tou esto na ausencia de Medina. Mentanto, les tropes hondureñes comandadas pol Xeneral Juan Antonio Medina Orellana xuníes a les rebeldes de Santiago González Portillo llegaren hasta la capital salvadoriana, tomándola nuna aición bélica rescamplu y derrocando al presidente Francisco Dueñas el 12 d'abril de 1871, Florencio Xatruch al trate ensin sofitu salvadoreñu decide dise escontra Nicaragua, llegando victoriosu'l Xeneral José María Medina a la capital hondureña y siguir cola so alministración. Un Medina Castejón ablayáu por enfermedá designa la titularidá del gabinete nel so amigu y collaciu el Llicenciáu Inocente Rodríguez; Medina parte con aldu al occidente del país a la so facienda allugada ente Lempira y Intibucá a pasar unes vacaciones n'ochobre de 1871 hasta'l so regresu'l próximu añu y darréu noma al Llicenciáu Crescencio Gómez Valladares en fecha 4 d'abril de 1872, como presidente provisional, pa personalmente comandar a les sos tropes na campaña contra El Salvador. De la cual el xeneral Miguel García Granados, se remontara y solicitara ayuda militar de Guatemala y El Salvador. Medina foi ganáu nel occidente d'Hondures y les tropes salvadoreñes del Xeneral Santiago González Portillo tomaren el Cuartel de la ciudá de Gracies, un 22 de mayu de 1872. Mientres el xeneral Medina colara en retirada escontra'l norte d'Hondures, onde pretendía reorganizase. El lliberal Carlos Céleo Arias Lope xunir a les fuercies lliberales, pa derrocar el gobiernu conservador de Medina y propónse como futuru presidente, proclamándose efeutivamente, na llocalidá de Candelaria, el 12 de mayu de 1872. Aun así nun llogra llegar a Comayagua y el 16 de xunetu de 1872 unu de los comandantes d'armes, el Xeneral Juan Antonio Medina Orellana llevantáu en rebeldía contra Medina, asume la presidencia y ordena al Llicenciáu Crescencio Gómez Valladares qu'emitiera un decretu arrenunciando a la presidencia. Pa Medina Orellana, la presidencia resúlta-y fugaz una y bones se fai entrega de la mesma'l 26 de xunetu al lliberal Llicenciáu Carlos Céleo Arias, qu'ordena la detención de Medina Castejón y la so inmediata prisión na Fortaleza de San Fernando de Omoa, siendo treslladáu dempués so custodia del sarxentu del exércitu Manuel Bonilla al Colexu Tridentino de Comayagua escontra esa ciudá, mientres el so secretariu priváu'l Llicenciáu Gómez Valladares, guarda arrestu domiciliariu. En payares de 1872 Céleo Arias emite un decretu derogando la Constitución de 1865. Más tarde, Miguel García Granados de Guatemala, Santiago González Portillo d'El Salvador y Céleo Arias d'Hondures, axuntaos na ciudá de Gracies, conformaron la Triple Alianza y entamar asina l'afitamientu de los gobiernos lliberales en Centroamérica y repeler cualquier reaición de los conservadores, que cuntaba col sofitu del presidente de Costa Rica, el Xeneral Tomás Guardia Gutiérrez. Más tarde el mesmu Arias ye estremáu del poder por aciu un golpe d'estáu lideráu pol Xeneral Ponciano Leiva, asitiando na so sustitución un Conseyu de Ministros conformáu polos ministros Manuel Colindres Grádiz y Rafael Padilla nel mes de xunu. Depués el mesmu Xeneral Ponciano Leiva, quien invadiera a Hondures pel llau sur con soldaos de los trés países, yera proclamáu presidente. Medina foi lliberáu'l 13 de xineru de 1874, entamóse y viaxó a la ciudá colonial de Gracies a la cual tomu y dirixó con fecha 16 d'avientu de 1875 una "proclama" pa derrocar el gobiernu del xeneral Ponciano Leiva Madrid, socatráu pol gobernante guatemalianu Justo Rufino Barrios, quien-y declara la guerra a El Salvador, cola sida de nun cumplir lo apautao nel "Conveniu de Chingo"; Miemtras tantu, Medina da en dirixise a la capital hondureña p'atacala, mientres el presidente Leiva recibe una ayuda d'una columna de tropes salvadoreñes, al mandu del Coronel Fernando Figueroa, col fin d'abelugar les defenses y enfrentase a Medina.