cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Álxebra llinial
Espaciu vectorial de polinomios nuna mesma variable
Un exemplu espaciu vectorial ta dau por tolos polinomios que'l so grau ye menor o igual a 2 con coeficientes reales sobre una variable x.
Exemplos de tales polinomios son:
La suma de dos polinomios que'l so grau nun entepasa a 2 ye otru polinomiu que'l so grau nun entepasa a 2:
El campu d'esguilares ye naturalmente'l de los númberos reales, y ye posible multiplicar un númberu por un polinomiu:
onde la resultancia nuevamente ye un polinomiu (esto ye, un vector).
Un exemplu de tresformamientu llinial ye l'operador derivada D, qu'asigna a cada polinomiu la resultancia de derivalo:
L'operador derivada satisfai les condiciones de linealidad, y anque ye posible demostralo con rigor, a cencielles ilustrar con un exemplu la primer condición de linealidad:
y per otru llau:
Cualquier espaciu vectorial tien una representación en coordenaes similar a, lo cual llógrase por aciu la eleición d'una base (álxebra) (esto ye, un conxuntu especial de vectores), y una de les temes recurrentes na álxebra llinial ye la eleición de bases apropiaes por que los vectores de coordenaes y les matrices que representen los tresformamientos lliniales tengan formes sencielles o propiedaes específiques.
Xeneralización y temes rellacionaes
Puesto que l'álxebra llinial ye una teoría esitosa, los sos métodos desenvolviéronse per otres árees de la matemática: na teoría de módulos, que remplaza al cuerpu n'esguilar por un aniellu; nel álxebra multilineal, unu trepa con 'múltiples variables' nun problema de mapeo llinial, nel que cada númberu de les distintes variables dirixir al conceutu de tensor; na teoría del espectru de los operadores de control de matrices de dimensión infinita, aplicando'l analís matemáticu nuna teoría que nun ye puramente alxebraica. En toos estos casos les dificultaes téuniques son muncho más grandes.
Ameles picteti
Ameles picteti ye una especie de mantis de la familia Mantidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase n'Arxelia, Sicilia y España.
Provincia de Västernorrland
La provincia de Västernorrland ye una de les 21 provincies que conformen Suecia. Cuenta con un gobiernu civil o länsstyrelse, que ye dirixíu por un gobernador nomáu pol gobiernu. Tamién tien una diputación provincial o landsting, que ye la representación municipal nomada pol electoráu de la provincia.
La provincia llinda al norte cola provincia de Västerbotten; al este, cola golfu de Botnia; al sur, cola provincia de Gävleborg; y al oeste, cola provincia de Jämtland. Tien una superficie de 21.678 km², qu'en términos d'estensión ye similar a la de El Salvador.
Conceyos
thumb|left| Conceyos de Västernorrland.
Fresné-la-Mère
Fresné-la-Mère ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Oxetu Zamenhof-Esperanto
Tipos d'oxetos
Los oxetos Zamenhof-Esperanto son caís, monumentos conmemorativos, espacios públicos como places, parques o puentes. Zamenhof o Esperanto en dalgunes ocasiones son parte tamién d'edificios y empreses como hospitales, hoteles o axencies de traducción. Tamién esisten vehículos, como zeppelines, barcos y trenes nomaos n'honor a Zamenhof o l'Esperanto. Dalgunes especies, ríos, islles, asteroides y otros descubrimientos naturales han sío nomaos d'esti mou. Incluso sellos postales o Virus informáticos conmemorando a Zamenhof o al Esperanto son consideraos ZEOs.
Historia de los oxetos Zamenhof-Esperanto
El primer oxetu Zamenhof-Esperanto foi un barcu llamáu Esperanto, el cual foi construío y echáu a la mar en 1896. La Enciclopedia de Esperanto de 1934 contién una llista de aproximadamente 54 pueblos y ciudaes les cuales tán rellacionaes con dalgún oxetu d'esti tipu. En 1997 l'Esperantista alemán, Hugo Röllinger, espublizó un llibru tituláu Monumente pri Esperanto – ilustrita dokumentaro pri 1044 Zamenhof/Esperanto-objektoj en 54 landoj ("Monumentalmente sobro'l Esperanto – una documentación ilustrada de 1044 oxetos Zamenhof-Esperanto en 54 países") y hasta la so muerte en 2001 él llistó un total de 1260 d'esos oxetos. Foi él quien acuñó'l acrónimu ZEO. Autualmente, Robert Kamiński de Polonia ye la persona encargada pola Asociación Universal d'Esperanto pal rexistru de ZEOs.
ZEOs Notables
El mayor númberu de ZEOs por país alcuéntrase en Brasil. En Polonia, el llugar de ñacimientu del Esperanto, s'hallan dalgo más de cien d'ellos.
Nidia Vílchez
Nidia Ruth Vilchez Yucra ye una contadora pública y política peruana. militante del Partíu Aprista Peruanu dende 1979, Ex Congresista de la República (2006-2011), foi Ministra d'Estáu nes carteres de Vivienda, Construcción y Saneamientu - Ministeriu de la Muyer y Desenvolvimientu Social.
Biografía
Realizó los sos estudios escolares primaria nel Colexu "La Sagrada Familia" en Tarma y secundaria nel Colexu Andín de Huancayo. Ye madre de Nardy María José. La so vocación de serviciu y molición social empezó a exercitala bien nueva, dende estudiante de secundaria y como dirixente universitaria na Universidá Nacional del Centru de Perú - Huancayo, cursando'l 4º añu treslladar a la Universidá Nacional Federico Villarreal.
Estudios
Ye Contadora Pública Colexada, graduada na Universidá Nacional Federico Villarreal, los trés primeros años de pregrado realizar na Universidá Nacional del Centru de Perú en Huancayo. Ye Magíster n'Alministración de Negocios, MBA de CENTRUM CATOLICA, y Doctora n'Alministración, de la Universidá Nacional Federico Villarreal. Egresada del Centru d'Altos Estudios Nacionales - CAYEN.
Diputada rexonal
En 1990 foi escoyida diputada rexonal pol Partíu Aprista Peruanu - PAP, na Rexón “Andrés Avelino Cáceres”, siendo la más nuevu representante de los departamentos de Junín, Pasco y Huánuco.
Congresista de la República
Foi escoyida Congresista de la República, pal periodu 2006 - 2011. Llogró la votación preferencial más alta ente los parllamentarios electos pola Rexón Junín. Desempeñóse como Presidenta de la Comisión Agraria, Vicepresidenta de la Comisión d'Economía, Banca, Finances ya Intelixencia Financiera y de la Comisión de Presupuestu y Cuenta Xeneral de la República.
Ministra de Vivienda, Construcción y Saneamientu
En payares del 2008 ye designada como Ministra de Vivienda, Construcción y Saneamientu (ye la primer muyer nesti Ministeriu) diose un gran impulsu a la construcción de viviendes d'interés social, la titulación de predivos urbanos y rurales; la execución de proyeutos de “Agua pa Toos” y “Meyoramientu de Barrios y Pueblos”. N'el so xestión apruébase'l programa “El mio Llote” y el Bonu de Vivienda Rural, créase la Defensoría del Usuariu de Vivienda. Integró'l direutoriu de PROINVERSIÓN na so calidá de Ministra de Vivienda, Construcción y Saneamientu.
Ministra de la Muyer y Desenvolvimientu Social
En xunu del 2009, pasa a ocupar el cargu de Ministra de la Muyer y Desenvolvimientu Social, onde privilexó l'atención a los que menos o nada tienen, al traviés de los programes sociales del Sector, amás de tirar polítiques públiques qu'incidieron na igualdá d'oportunidaes y la familia. N'el so xestión créase'l programa “Gratitud”, dirixíu a los mayores de 75 años, coles mesmes impúlsase la entrega gratuita de 5 millones de documentos d'identidad – DNI, a neños menores de 14 años en conveniu con RENIEC.
Partíu Aprista Peruanu
Miembru de la Direición Política del Partíu Aprista Peruanu, integró'l Comité Executivu Nacional en dos oportunidad y exerció la Vicepresidencia la Célula Parllamentaria Aprista.
Esperiencia en xestión pública
Trabayó nel Ministeriu d'Economía y Finances como consultora na implementación del Sistema Integráu d'Alministración Financiera pal Sector Públicu (SIAF-SP) en Junín y Huancavelica, proyeutu financiáu pol Bancu Interamericano de Desenvolvimientu - BID.
Constanze Mozart
thumb|320px|[[Daguerrotipu cola supuesta imaxe de Constanze de 1840 nel estremu esquierdu, dos años antes de la so muerte. El compositor bávaru Max Keller taría sentáu al frente nel centru y a la derecha ta la so esposa, Josefa. D'izquierda a derecha na parte trasera taríen la cocinera de la familia, Felipe Lattner (cuñáu de Keller), y les fíes de Keller, Luise y Josefa. La copia atopar nel Archivu Estatal de Altötting en 2004.]] Constanze Mozart (nacida Constanze Weber y tres el so segundu matrimoniu Constanze von Nissen) (Zell nel Valle del Wiese, Selva Negra, Alemaña, 5 de xineru de 1762 – Salzburgu, 6 de marzu de 1842), prima del compositor Carl Maria von Weber, y esposa de Wolfgang Amadeus Mozart.
Biografía
Foi fía de Fridolin Weber. Mozart y Constanze Weber conocer en 1777 en Mannheim. Sicasí, entós daquella, Mozart nun taba interesáu nella, sinón na hermana mayor, Aloysia. Nun posterior alcuentru cola familia Weber en Viena en 1781, Mozart enterar de la boda de Aloysa, y foi entós cuando empecipió la so rellación con Constanze. Dambos casaron el 4 d'agostu de 1782. En nueve años tuvieron 6 fíos:
Namái dos de los fíos, Karl Thomas y Franz Xaver Wolfgang, sobrevivieron a la infancia. Por cuenta de los sos munchos embaranzos en tan pocu tiempu, Constanze atopábase davezu débil y en cama.
Dempués de la muerte de Mozart en 1791, Constanze tuvo dificultaes económiques pa poder caltener a los sos dos fíos. Pa poder sobrevivir, vendió les obres del so home en 1800.
"Ella y la so familia hicierón roblar a Wolfgang Amadeus Mozart un compromisu pol cual si non casóse con ella nun ciertu periodu de tiempu, tendría que pagar a Constance una pensión vitalicia...coles mesmes nun-y importó'l llugar onde echaren los restos del so primer home (Wolfgang Amadeus Mozart) hasta 17 años dempués... Ye precisu dicir que Maria Anna Mozart tuvo que ser soterrada nuna cripta comunal y non na qu'ella quería y preparara pa si mesma en San Sebastián yá que Constanze Mozart apoderar de mala fe d'aquella cripta, por que fueren soterraos el so segundu home Georg Nikolaus von Nissen y pa Genoveva Weber".
En 1809, casóse con Georg Nikolaus von Nissen, un diplomáticu y escritor danés. Ente 1810 y 1820 vivieron en Copenḥague, viaxando darréu por Europa, especialmente Italia y Alemaña. En 1824 asítiase en Salzburgu. Xuntos trabayaron nuna biografía de Mozart, publicada en 1828, dos años dempués de la muerte del segundu home de Constanze.
Supuesta fotografía
En 2006, la versión dixital del diariu alemán Der Spiegel anunció l'apaición d'un daguerrotipu en Baviera cola única imaxe conocida de Constanze, a la edá de 78. En realidá, desque en 1958 dicha imaxe atraxo per primer vegada l'atención de los especialistes, diversos medios y publicaciones aseguraron qu'esiste dichu daguerrotipu. La imaxe, supuestamente foi tomada en Altotting, Baviera n'ochobre de 1840 pela rodiada de la casa del compositor Max Keller.
Sicasí, dellos estudiosos de Mozart han refutado dicha afirmación, asegurando que se trata d'un fraude por delles razones. De primeres, la fotografía nun podría habese tomáu nel esterior yá que les lentes necesaries pa producir tales imáxenes nun fueron inventaes por Joseph Petzval hasta dempués de la muerte de Constanze, en 1842. De segundes, ta documentáu que Constanze sufría una artritis que la debilitó nos años finales de la so vida. Agnes Selby, autor de Constanze, Mozart's Beloved, ufiertó la so opinión alrodiu de la fotografía en 2006: "Nun esistía nenguna manera en que [Constanze] podría viaxar pa visitar a Maximillian Keller mientres el periodu en que la fotografía foi tomada. Al contrariu de lo que s'afirma na prensa, Constanze nun tuvo contautu con Keller tres 1826."
Villanueva del Rosario
Villanueva del Rosario ye un conceyu español de la provincia de Málaga, na comunidá autónoma d'Andalucía. Ta asitiáu nel nordeste de la provincia, dientro de la contorna de Nororma y del partíu xudicial d'Archidona. Tien una superficie de 44'6 km² y una población de 3.641 habitantes (1783 varones y 1858 muyeres), según el censu del INE de 2012.
Xeografía
El so relieve ye montascosu y montascosu salvu la ribera del ríu Guadalhorce. Tien un altor mediu de 600m sobre'l nivel del mar. El so puntu más eleváu ye "El Chamizo" con un altor de 1637m. La vista dende'l cume da una idea de la orografía de la contorna. thumb|Vista dende'l Visu del Chamizo (Villanueva del Rosario)
Tolos ríos pertenecientes a esti conceyu arramen les sos agües nel Guadalhorce, esti lo traviesa d'este a oeste y sirve como llende con Antequera. El ríu más caudalosu ye la Zrezal.
Na so sierra, de piedra caliar, son numberosos los abrigos, cueves, oquedades y ribayos.
Clima
Les temperatures en Villanueva del Rosario suelen ser nidios, anque les temperatures son bien altes pel branu y bien baxes pel hibiernu. Les precipitaciones en Villanueva del Rosario bazcuyen ente los 500mm y los 700mm añales, anque dacuando les precipitaciones pueden superar fácilmente los 700mm
Historia
200px|thumb|Ilesia de La nuesa Señora del Rosario.
Prehistoria
La hestoria de Villanueva del Rosariu remontar a la Prehistoria. Yá nesa dómina hubo numberosos asentamientos nestes tierres, pero estes xentes nun permanecíen llargos periodos de tiempu, sinón que yeren nómades y movíense d'unos sitios a otros. El xacimientu arqueolóxicu más antiguu del Altu Valle del Guadalhorce que ta asitiáu nel Ventorro del Coxu, nos Llanos de Salinas, y correspuende al Paleolíticu inferior. Na cueva del “Malnombre” (Sierra de los Camarolos) atopáronse muertes de pintures rupestres.
Edá Antigua
De los cartaxineses quedaron numberoses muertes, denomináu turris hannibalis, asitiaes en llugares altos y de bona fortificación. Nel centru de la Talaya, cerca del Brosque, atopáronse dellos restos que probablemente correspuenden a una d'eses instalaciones púniques. La dómina romana foi una de les más importantes nesti territoriu. Por cuenta de los numberosos cuetos qu'esisten, consideraos puntos estratéxicos, asitiáronse delles civilizaciones romanes a lo llargo de tol términu municipal. Una d'elles ye la Ciudá de Ulisi”, nel Peñón de Solís. Según los nicios, y siguiendo les alliniadures de les villes atopaes, suxúrense dellos caminos, víes o calzaes romanes secundaries. Una diría dende'l Puertu de les Fresnadas hasta'l Puertu de los Alazores, bordiando la falda occidental de la sierra. Otru itinerariu diría dende'l Puertu de les Pedrizas hasta los llanos de Salinas, pasando pol cortixu de la Figal, el Tardón, Cuetu Limón, Venta de José María, Cortixu del Ríu, Cortixu de los Llanos y Sartén Rota. El xacimientu de mayor interés ye'l de la Cuesta del Peo, pos debió d'haber ellí una villa romana de grandes dimensiones yá que los restos que se reparen na superficie ocupen casi trés fanegas de tierra.La casa tuvo de tener ciertu luxu pos se detectó la presencia d'un mosaicu policromado. Dichu mosaicu afayar a principios de sieglu XX. Per otru llau, y hasta nun hai enforma tiempu, nel cantu del camín había unos grandes sillares de piedra arenisca que veníen de dichu xacimientu, atopándose xunto a ellos una pequeña figura en bronce de la divinidá Tyché, que na actualidá atopar nel muséu d'Antequera.
Edá Moderna
Dempués d'esta etapa hubo unos mil años nos que Villanueva del Rosario permaneció ensin civilizaciones y pasó a convertise nun estensu monte. Dende principios del sieglu VII hasta finales del XVI, tol Altu Valle del Guadalhorece quedó despoblado. Les antigües víes romanes fueron cubiertes pola vexetación, y tou la paraxa tornar nun trupu monte d'encines, caxigales, álamos, sauces y carbes. Muertes de tal riqueza son les llurdies qu'entá güei esisten nos cuetos más abruptos, o les vieyes encines, como la del Gumeno, que son reliquies centenaries y exemplos d'aquella exuberante frondosidad. Tiense constancia de que los primeres repobladores que s'asitiaron na actual Villanueva del Rosario fueron pregueros qu'aprovecharon les abondoses camperes y les abiyotes qu'ufiertaba aquel terrén virxe y frondoso.
Edá Contemporánea
Cuando a finales del sieglu XVI empezar a repoblar de nuevu l'Altu valle del Guadalhorce, tou esti territoriu dependía de la Villa de Archidona. Más tarde esti pueblu independizar de la Villa de Archidona y pasu a convertise nuna Villa Nueva con conceyu propiu. D'equí que se-y camudara'l nome de “Puebla del Saucedo” por Villa Nueva del Rosario”.
De siguío resaltárense dalguna y les feches más significatives de la vida d'esti pueblu: 1760: Construyóse la Ilesia Parroquial. 1901: Constitúyese una asociación política obrera, col nome de Evolución Obrera. 1907: Unes enchentes agües causaron hinchentes con graves daños en viviendes y cultivos. 1908: El pueblu sufre una epidemia de viruela. 1917: El 10 de marzu vuelve sufrise una envernada d'agua. Énchese'l regueru de la Canaleja y fúndense delles viviendes. 1920: Inaugúrase una rede de lluz llétrico producida nun xenerador movíu por fuercia hidráulico ya instaláu nel Molín de los Trés Piedres. 1932: Inauguración de l'acometida d'agua por que los vecinos surtir d'agua potable. 1935: Inauración del Grupu Escolar; nun pudo entrar en funcionamientu hasta dempués de la Guerra Civil. 1937: El día 7 de febreru foi ocupáu'l pueblu por soldaos de Franco pertenecientes al Reximientu Castiella. 1942: Enllántense les cartiyes de racionamientu.
L'Escudu
200px|thumb|Escudu. El plenu del Conceyu de 10 d'abril de 1951 aprueba'l sellu actual nel qu'apaecen elementos heráldicos. El so puestu a valir va ser el 26 de xunu del mesmu añu. Aparte del castiellu, esistente yá nel de 1823, los nuevos elementos qu'apaecen son la Virxe del Rosario, los sauces, una fonte y arredoláu el conxuntu un Rosariu. Con esto fai alusión direuta al patronalgu y nome de la villa del Rosario, según al so antiguu nome del Saucedo y a la bayura d'agües esistentes nel so términu.
La ilesia
La ilesia data de 1760, l'edificiu ocupaba una estensión de 400m2, y constaba de trés amplies naves, sacristía, coru, atriu y dos pequeños patios. Mientres la Guerra Civil, fueron destruyíos los archivos según los ornamientos y vasos sagraos polo que nun se tener abondos datos sobre la so hestoria. Solo salvóse la imaxe del Nazarenu. L'actual imaxe de la Virxe del Rosario foi adquirida por suscripción popular. Tallar l'escultor malagueñu Palma, y foi asitiada na ilesia'l 7 de febreru de 1938. La virxe de los Dolores mercar en Granada'l 29 de mayu de 1948. Amás, y tamién por suscripción popular, foi adquiríu un retablu de gran valor artísticu proveniente del antiguu conventu de Santu Domingu de Archidona, y qu'una vegada restauráu asitiar nel altar mayor. El 7 d'ochobre de 1946 los fieles pudieron contemplar el retablu presidiendo los actos relixosos d'aquel día de la Virxe. Nel añu 1960, por motivos desconocíos, la ilesia baltar pa darréu construyir una nueva. El 7 d'ochobre l'obispu de Málaga, don Emilio Benavent, bendicía la nueva ilesia.
La Sierra
Villanueva del Rosariu atopar a les faldes de la sierra de los Camarolos y el Jobo, que ufierten unos paisaxes de roca caliar. Ente los puntos más destacaos atópense El Remexu, manantial d'agua natural qu'abastez el caudal públicu; la devesa de Hondonero, na cual atópense distintes cueves y abrigos, como la del Malnombre onde s'atoparon pintures rupestres; la zona de la Maera onde s'atopa'l popularmente llamáu “Tajo de la Maera” nel que puede practicase la esguilada y el rappel, y como non el picu del Chamizo que con 1.641 m d'altor y ye el más altu de la contorna. Una de les rutes que fueron señalizaes pola Casa de Oficio Rosario señaliza'l llugar. Hai de solliñar que, na madrugada del 5 d'agostu de 1996, xusto cuando se celebraba la Feria del Inmigrante, tuvo llugar un accidente d'avioneta nel que finaron tolos tripulantes.
La fonte vieya
Ye un monumentu arquiteutónicu que consta de dos pilonos de piedra llabrada a mano, utilizada pa dar de beber al ganáu o por que los paisanos recueyan agua pa les sos cases; d'antiguo les sos xentes enllenaben les cántares y al sacales del pilón, erosionaban la piedra, güei día entá se reparen buecos producíos por dicha aición. Esti monumentu tuvo dellos allugamientos a lo llargo de la so historia.
Política y alministración
Nes eleiciones municipales de 2011 el PSOE llogra 6 conceyales, síguelu Los Verdes 2011 con 3, el PP con 1 y otru d'Aición Socialista del Rosario (ASR).
.
Cultura
La llegada de la teunoloxía, de les comunicaciones y de los adelantos acarretó importantes cambeos na vida de Villanueva del Rosario, abandonándose creencies y costumes. Dalgunes d'esti costumes sumíes col pasu del tiempu son:
Celebrábase'l día 2 de febreru y consistía en faer grandes fogatas en cais y places, pa lo cual habíase alloriáu recoyendo, mientres los díes precedentes, tou tipu de material combustible. Ente los qu'entamaben les fogatas establecíase una gran competencia pa ver quién la faía más grande. Cuando solo diben quedando rescoldos daquién cuntaba dalgún cuentu o una hestoria na que lo máxico y misterioso yeren la base d'estes. Esta celebración perduró hasta mediaos de los años 70.
Mientres les feches anteriores a la celebración del Día de los Difuntos yera costume que los molacinos fueren de casa en casa pidiendo pa la Ureña. Los vecinos solíen da-yos dalgún dineru o, lo que yera más frecuente, dellos frutos de la estación serondiega, como abiyotes o marmiellos. Entendíase tal pidimientu pos los molacinos precisaben toos estos alimentos p'aguantar tocando la campana mientres tola nueche.
en que foi prohibida, esistió nesti pueblu una vieya costume compartida con dalgún otru pueblu. Ésta consistía en que mientres los trés díes que duraba la Pascua, y na era qu'hai xunto a la fonte, celebrábase una especie de concursu de tiru con piedra escontra ciertos animales. Los dueños de los infortunados animales ensobiar a una estaca clavada nel empedrado de la era y tol que quixera tirar podía faelo pagando una determinada cantidá per cada piedra; cuanto menor yera la distancia mayor yera'l preciu de cada tirada. La pieza nun podía ser del tirador ente que se moviera. Ente que nun se dixera ¡Yá escolgó! había que siguir tirando.
en 1973 n'honor a los emigrantes que nun podíen movese hasta la llocalidá mientres les fiestes patronales d'ochobre. Con esti fin celebra la Romería de la Virxe del Rosariu na que los saucedeños treslladen la imaxe dende'l pueblu hasta la nacencia del ríu onde esfruten d'una xornada de música, bailles y xuegos.
Unu de los actos más representativos d'esta celebración ye la suelta de vaquillas peles cais del pueblu.
Ye una de les fiestes más esperaes, facer n'honor al evanxelista San Marcos. Les families saucedeñas alleguen al campu pa esfrutar ente bailles, xuegos y degustación de platos típicos, esto ye lo qu'ellos llamen "Sanmarquear". La so fecha de celebración correspuende al día 25 d'Abril.
Actividaes d'Interés
Senderismo
La sierra de Villanueva del Rosario cunta con delles rutes de senderismo habilitaes pa poder esplorar y pasar una xornada en contautu cola naturaleza. La mayor ruta de senderismo d'esti conceyu cunta con unos 15,08 Km que nos lleva dende la cruz de Camarolos al Chamizo, ye considerada como una ascensión difícil. thumb|Ruta de senderismo
Esguilada
Esti conceyu ye popularmente conocíu pola gran cantidá de víes y zones d'esguilada coles cuenta. La vía más conocida ye'l Chilam Balam, una vía de continuidá de 80 metros, fornida por Bernabé Fernández y catalogada na so última ascensión con una dificultá 9b.
Joaquín Rubio Camín
Joaquín Rubio Camín foi un escultor, pintor, diseñador y fotógrafu asturianu.
En Londres conocería al escultor vascu Jorge Oteiza del que se declararía almirador.
En 2001 foi gallardoniáu cola Medaya de Plata del Principáu d'Asturies. Tamién se dedicó a la fotografía, y foi miembru del grupu fotográficu La Palangana, xunta fotógrafos como Leonardo Cantero, Francisco Ontañón, Ramón Masats o Gabriel Cualladó. Dende l'añu 1975 estableció la so residencia en Valdediós, Villaviciosa, onde trabayó hasta la so muerte.
Provincia de Kronoberg
La provincia de Kronoberg (en suecu: Kronobergs län) ye una de les 21 provincies que conformen Suecia. Cuenta con un gobiernu civil o länsstyrelse, que ye dirixíu por un gobernador nomáu pol gobiernu. Tamién tien una diputación provincial o landsting, que ye la representación municipal nomada pol electoráu de la provincia.
Nel añu 1986, nuna xira de la banda de Thrash metal Metallica, en Ljungby, l'autobús nel que viaxaben estrellóse, entornándose y morriendo nel accidente'l baxista de la banda, Cliff Burton.
Conceyos
250px|left|thumb|División municipal thumb|250px|left|Mapa de la provincia la provincia entamar nos ocho conceyos siguientes:
Ver tamién
Organización territorial de Suecia
Manat azerbaixanu
El manat (ISO: AZN) ye la moneda de cursu llegal d'Azerbaixán. Ta estremada en 100 qəpik. La pallabra manat ye un préstamu de la pallabra rusa монета, que significa "moneda". Tamién se denominó manat al antiguu rublu soviéticu, tantu n'Azerbaixán como nes antigües repúbliques de fala túrquica.
El símbolu pal manat ye 10px, hasta que sía implementáu pol formatu Unicode utilizar nel so llugar m o man.
Primer manat (1919 - 1923)
L'antigua República Democrática d'Azerbaixán, antecesora de la República Socialista Soviética d'Azerbaixán, emitió les sos propies monedes ente 1919 y 1923. La moneda yera'l manat (n'azerbaixanu: منات, en rusu: рубль) coles denominaciones escrites en dambos idiomes, ya inclusive en francés pa los billetes. Esti manat sustituyó al primera Rublu transcaucásico y foi reemplazáu de nuevu pol rublu transcaucáisco cuando Azerbaixán integró la República Federal Socialista Soviética de Transcaucasia. Nun s'emitieron subdivisiones, y namái esistió'l papel moneda.
Les denominaciones mientres la República Democrática yeren de 25, 50, 100, 250 y 500 manat, ente que mientres la dómina soviética emitiéronse billetes de 5, 100, 1.000, 5.000, 10.000, 25.000, 50.000, 100.000, 250.000, 1.000.000 y 5.000.000 de manat.
Segundu manat (1992 - 2006)
El segundu manat introducióse'l 15 d'agostu de 1992. Asignóse-y el códigu ISO 4217 AZM y sustituyó al rublu soviéticu con una tasa de cambéu de 10 rublos = 1 manat.
Dende empiezos de 2002 hasta 2005, la tasa de cambéu caltúvose relativamente estable, variando ente los 4.770 y 4.990 manat por dólar d'Estaos Xuníos. A empiezos de la primavera de 2005 hubo un pequeñu pero continuu medría del valor del manat frente al dólar, razón pola que se vio amontada l'arribación de petrodólares al país, acompañáu d'un altu preciu del petroleu nel mercáu mundial. A finales de 2005, un dólar equivalía a 4.591 manat. Los billetes inferiores a 100 manat sumieron de la circulación, según les monedes con denominación en qəpik.
Monedes
Les monedes acuñar en denominaciones de 5, 10, 20 y 50 qəpik, fechaes ente 1992 y 1993. Anque'l cuproníquel y el latón utilizar pa les emisiones de 1992, en 1993 sustituyir por aluminiu.
La última serie de monedes acuñaes en 2006 son de les siguientes denominaciones: 1, 3, 5, 10, 20 y 50 qəpik.
Billetes
En 1992 emitiéronse billetes de 1, 5, 10 y 250 manat, a los que los siguieron nueves emisiones de 1, 5, 10, 50, 100, 500 y 1.000 manat en 1993.
Les últimes denominaciones fueron les de 10.000 manat en 1994 y 50.000 manat en 1996. Amás en 2001 introducióse un nuevu diseñu de 1.000 manat.
En 2006 cola introducción del nuevu manat emítense nuevos billetes en denominaciones de 1, 5, 10, 20, 50 y 100 manat. El diseñador foi Robert Kalina, responsable del diseñu de los billetes d'euru.
Tercer manat (2006)
El 1 de xineru de 2006, introducióse'l nuevu manat (ISO 4217: AZN) con una tasa de cambéu de 1 AZN = 5.000 AZM. Dende ochobre de 2005 los precios indicábense tantu n'antiguos manat como en nuevos manat pa facilitar la transición. Les monedes con denominaciones en qəpik, ensin utilizase dende 1993 por cuenta de la inflación, volvieron introducise cola nueva moneda. L'antiguu manat foi la moneda de cursu llegal hasta'l 31 d'avientu de 2006.
786 Bredichina
(786) Bredichina ye un asteroide perteneciente al cinturón d'asteroides afayáu'l 20 d'abril de 1914 por Franz Heinrich Kaiser dende'l observatoriu de Heidelberg-Königstuhl, Alemaña. Ta nomáu n'honor del astrónomu rusu Fiódor Aleksándrovich Bredijin (1831-1904).
Ryo Kubota (1991)
Ryo Kubota (窪田 良, ) ye un futbolista xaponés.
Unidá de midida
Una unidá de midida toma'l so valor a partir d'un patrón o d'una composición d'otres unidaes definíes primeramente. Les primeres unidaes conócense como unidaes básiques o de base (fundamentales), ente que les segundes llámense unidaes derivaes.
Un conxuntu d'unidaes de midida nel que nenguna magnitú tenga más d'una unidá acomuñada ye denomináu sistema d'unidaes.
Toles unidaes denotan cantidaes esguilares. Nel casu de les magnitud vectoriales, interprétase que cada unu de los componentes ta espresáu na unidá indicada.
Historia
Los sistemes de pesos y midíes más antiguos que se conocen paecen ser creaos ente'l cuartu mileniu y el terceru antes de Cristu, ente los antiguos pueblos de Mesopotamia, Exiptu y el valle del Indo, y quiciabes tamién n'Elam y Persia. Los pesos y les midíes méntense coles mesmes na Biblia (Lev. 19, 35-26) como un mandatu qu'esixe honestidá y midíes xustes.
Munchos sistemes de midida tuvieron basaos nel usu de les partes del cuerpu humanu y la contorna natural como preseos de midida.
Sistemes tradicionales de midíes
Los sistemes tradicionales basen les sos unidaes de midida de distancia nes dimensiones del cuerpu humanu. La pulgada representa l'anchu d'un pulgar, d'onde toma'l so nome. El pie representaba orixinalmente el llargor d'un pie humanu, anque esta unidá tresformar col tiempu nel equivalente a 12 pulgaes nel sistema anglosaxón. La yarda, per otru llau, representa'l llargor dende la punta de la ñariz hasta la punta del deu mediu. Una braza correspondía a la distancia de punta a punta de los deos medios colos brazos estendíos. Otres unidaes yeren el palmo (el llargor de la palma de la mano) y el coldu (aproximao'l llargor del antebrazu). Pa distancies mayores, esistía la milla, unidá de midida creada na antigua Roma qu'equivalía orixinalmente a 2000 pasos d'una lexón. Sobre la base de la milla, los romanos definieron l'estadiu de tala forma que ocho estadio correspondíen a una milla. Coles mesmes, la llegua na antigua Roma equivalía a aproximao una milla y media.
Na mayoría de los países europeos utilizábense midíes de pesu basaes na llibra. Esta unidá, que'l so nome provién del llatín llibra pondo, estremar en dolce tomes (del llatín uncia, que significa ‘doceava parte'). Sicasí, en dellos países mientres la Edá Media utilizáronse llibres que s'estremaben en 16 tomes. Otra unidá tradicional de pesu yera'l granu, que nel sistema inglés actual equival a 64,79891 mg. A partir d'esta unidá, la llibra definíase como 5760 granos en dellos casu o como 7000 granos n'otros casos. Coles mesmes, en xoyería usa una unidá llamada granu métricu, qu'equival a 0,25 quilates o 50 mg. Na Península Ibérica, un quintal equivalía a 100 llibres (lo qu'anguaño seríen unos 46 kg); la cuarta parte d'un quintal denominábase una arroba (del árabe ar rub', ‘cuarta parte').
Los movimientos del Sol y de la Lluna determinaron les unidaes tradicionales de tiempu. El movimientu aparente del Sol dende la so salida nel horizonte hasta la siguiente, la so puesta hasta la siguiente o los socesivos pasos por un meridianu, dependiendo de la cultura, definieron el día. Los babilonios estremaron el tiempu ente la salida y la puesta del Sol en dolce partes que conocemos agora como hores. Cola invención de los relós mecánicos foi posible estremar tamién la nueche, polo qu'anguaño un día completu componer de 24 hores. Una hora estremar en 60 minutos y estos, de la mesma, quedaron estremaos en 60 segundos (sicasí, el segundu actual tien una definición moderna independiente de la definición del día). De la relixón xudía, les naciones cristianes y musulmanes heredaron la definición de selmana: un periodu de siete díes. Per otra parte, el movimientu del Sol reparáu con al respective de les estrelles alloñaes definió'l añu. Yá que el periodu de traslación de la Tierra nun ye un númberu enteru de díes, esistió la necesidá d'introducir el añu bisiestu nel calendariu xulianu y el calendariu gregorianu. A partir del añu definieron unidaes más grandes de tiempu como'l sieglu (cien años) y el mileniu (mil años). El periodu de traslación de la Lluna alredor de la Tierra definió'l conceutu del mes. Yá que esti periodu nun correspuende a un númberu enteru de díes, diverses cultures tuvieron distintes definiciones de mes. Nel actual calendariu occidental, los meses pueden durar 28, 29, 30 o 31 díes, dependiendo del casu.
Sistema Internacional d'Unidaes (SI)
El Sistema Internacional d'Unidaes ye la forma actual del Sistema Métricu Decimal y establez les unidaes que tienen de ser utilizaes internacionalmente. Foi creáu pol Comité Internacional de Peses y Midíes con sede en Francia. Nél establécense 7 magnitúes fundamentales, con el patrones pa midiles:
Tamién establez munches magnitúes derivaes, que nun precisen d'un patrón, por tar compuestes de magnitúes fundamentales.
Patrón de midida
Un patrón de midíes ye'l fechu aislláu y conocíu que sirve como fundamentu pa crear una unidá de midir magnitúes. Munches unidaes tienen patrones, pero nel Sistema Internacional solo les unidaes básiques tienen patrones de midíes. El patrones nunca varien el so valor, anque fueron evolucionando porque los anteriores establecíos yeren variables y estableciéronse otros distintos consideraos invariables.
Un exemplu d'un patrón de midida sería: «Patrón del segundu: Un segundu ye la duración de 9 192 631 770 oscilaciones de la radiación emitida na transición ente los dos niveles hiperfinos del estáu fundamental del isótopu 133 del átomu de cesio (133Cs), a una temperatura de 0 K».
De toos el patrones del Sistema Internacional, solo esiste la muestra material d'unu: el quilogramu, calteníu na Oficina Internacional de Pesos y Midíes. D'esi patrón fixéronse delles copies pa distintos países.
Los siete patrones definíos pol Sistema Internacional d'Unidaes son:
Sistema Cegesimal
{{AP|Sistema Cegesimal d'Unidaes Acomuñáu al Sistema Internacional atópase'l Sistema Cegesimal (o sistema CGS) que ye un sistema d'unidaes mecániques (esto ye, unidaes que miden magnitúes utilizaes en mecánica: llargor, masa, tiempu y les sos derivaes) basáu en tres unidad fundamentales que son submútiplos d'unidaes del SI: el centímetru, el gramu y el segundu. El sistema CGS dacuando ye estendíu a magnitúes non mecániques, como les emplegaes en electromagnetismu, combinando l'usu de les unidaes gaussianas (vease más palantre, unidad naturales n'electromagnetismu).
Sistemes naturales d'unidaes
En delles disciplines ye conveniente definir sistemes d'unidaes que dexen simplificar los cálculos y les midíes. Estos sistemes definen les sos unidaes a partir de magnitúes qu'asoceden de manera frecuente na naturaleza. Ente les disciplines onde asocede esto tán l'astronomía, l'electromagnetismu, la física de partícules y la física atómica.
N'astronomía
N'astronomía ye bien común atopar unidaes definíes a partir de magnitúes física de ciertos oxetos. Distintes unidaes de llargor tán definíes a partir de distancies astronómiques:
Ye bien común l'usu de les magnitúes físiques del Sol pa definir unidaes que, d'otra manera, seríen desaxeradamente grandes:
Otres unidaes naturales emplegaes n'astronomía, anque menos frecuentemente son el radio terrestre, la masa terrestre, la masa de Xúpiter, etc.
En física cuántica y relativista
Nes distintes subdisciplines de la física qu'utilicen los modelos relativistes y cuánticos, como la física atómica, la física nuclear, la física de partícules, etc., ye común definir sistemes d'unidaes onde les distintes constantes fundamentales tomen el valor de la unidá. Les constantes que se suelen establecer iguales a unu son: la constante de Planck amenorgada (ħ), la velocidá de la lluz (c), la constante de gravitación universal (G), la constante de Boltzmann (kB), la carga del electrón (y), la masa del electrón (my) y la masa del protón (mp). Otres eleiciones comunes son definir ciertes cantidaes en términos de la constante d'estructura fina (α):
Otra unidá comúnmente utilizada como unidá d'enerxía ye'l electrón-voltiu (eV) definíu como la cantidá d'enerxía adquirida por un electrón al acelerase nuna diferencia de potencial d'un voltiu. Esto ye, n'unidaes del SI esto ye 1,602176462 × 10−19 J.
Na siguiente tabla resumir les definiciones comunes pa distintos sistemes d'unidaes.
N'electromagnetismu
En electromagnetismu ye posible definir un sistema d'unidaes natural a partir de la llei de Coulomb, que dexa calcular la fuercia exercida ente dos cargues llétriques q_1 y q_2 en función de la distancia r que dixebra a diches cargues:
K ye una constante que'l so valor depende del sistema d'unidaes escoyíu (nel SI, tien un valor averáu de 9 × 10⁹ N m² C−2). Nesti sistema d'unidaes natural —conocíu como sistema gaussiano d'unidaes— escuéyese'l valor de felicidá constante igual a la unidá. D'esta manera, dos cargues llétriques de 1 statC (statcoulomb, la unidá de carga llétrica definida nesti sistema d'unidaes) de magnitú dixebraes una distancia de 1 cm sienten una fuercia de 1 dyn de magnitú. A partir d'esto puédense definir otres unidaes como'l statamperio (1 statC/s), etc. Les unidaes del sistema gaussiano en munches ocasiones son consideraes como parte del sistema CGS.
Errores de conversión
Al convertir unidaes cometen inexactitud, porque dacuando, el valor convertíu nun equival esautamente a la unidá orixinal, por cuenta de que'l valor del factor de conversión pue ser inesactu.
Sicasí, la conversión d'unidaes ye usada frecuentemente pos, polo xeneral, basta tener valores averaos.
Tipos d'unidaes de midíes
Dependiendo de les magnitúes físiques que se riquir midir, utilícense distintos tipos d'unidaes de midida. Ente estos podemos mentar los siguientes tipos:
Símbolos
Munches unidaes tienen un símbolu acomuñáu, de normal formáu por una o delles lletres del alfabetu llatín o griegu (por casu "m" simboliza "metro"). Esti símbolu allúgase a la derecha d'un factor qu'espresa cuántes vegaes dicha cantidá atópase representada (por casu "5 m" quier dicir "cinco metros").
Ye común referise a un múltiplu o submúltiplu d'una unidá, que indíquense allugando un prefixu delantre del símbolu que lu identifica (por casu "km", símbolu de "quilómetru", equival a "1.000 metros").
Siguiendo otru exemplu una midida concreta de la magnitú "tiempu" podría ser espresada pola unidá "segundu", xunto al so submúltiplu "mili" y el so númberu d'unidaes (12). De forma embrivida: t = 12 ms (los símbolos de magnitúes suélense espresar en cursiva, ente que los d'unidaes suélense espresar en lletra redonda).
Factores de conversión d'unidaes
Dellos factores de conversión ente sistemes d'unidaes comunes y el Sistema Internacional son:
Nietta Mordeglia
Biografía
El so verdaderu nome yera Antonietta Mordeglia, y nació en La Spezia, Italia. Siendo bien nuevu, en 1912 entró na Compagnia Drammatica Italiana de Tina Di Lorenzo y Armando Falconi nel Teatru Manzoni de Milán, formación na que conoció a Febo Mari, col cual amestóse sentimentalmente.
Na década de 1930 formó parte, como actriz, del Ente Italianu per le Audizioni Radiofoniche, y en 1938 casóse con Febo Mari.
En rematando la Segunda Guerra Mundial, foi actriz y direutora de la compañía teatral de Turín de la Radiotelevisione Italiana.
Nietta Mordeglia finó en 1992 en Turín, Italia.
Nidia Morrell
Nidia Irene Morrell ye una astrónoma arxentina qu'anguaño trabaya como personal estable del Observatoriu Les Campanes, en La Serena (Chile). Foi miembru del grupu d'investigación Massive Stars lideráu por Virpi Niemela y del proyeutu d'heriedu del Hubble. Profesionalmente, ye conocida poles sos numberoses contribuciones rellacionaes a l'astrofísica d'estrelles masives. Participa de la busca sistemática de variaciones de rellumu n'oxetos estelares, lo que-y dexó ser parte de la observación histórica d'un candidatu a oxetu de Thorne-Żytkow. Tamién foi miembru del equipu qu'afayó a la supernovaASASSN-15lh.
Trayeutoria
Nidia realizó los sos estudios d'astronomía na Universidá Nacional de La Plata; llogrando'l grau de Llicenciada en 1977 y el Doctoráu en 1984. Recibió una beca posdoctoral (1989-1990) patrocinada por CONICET Arxentina pa realizar investigación n'Estaos Xuníos, nel Kitt Peak National Observatory sol asesoramientu d'Helmut Abt. De regresu n'Arxentina, investigó y enseñó na Facultá de Ciencies Astrónomicas y Xeofísiques de la UNLP (ver Observatoriu Astronómicu de La Plata).
Focalizó el so trabayu n'estrelles de tipu tempranu (mayormente les estrelles O y Wolf-Rayet), en rexones de formación estelar y estrelles binaries de grandes mases, tamién llamaes "masives". Esi tipu d'estrelles consume rápido'l so combustible, y remata la so esistencia con una gran esplosión: una supernova.
En La Plata, Nidia foi miembru del grupu d'investigación Massive Stars lideráu por Virpi Niemela. Nidia y Virpi formaron parte del proyeutu d'heriedu del telescopiu espacial Hubble (Hubble heritage project) que xeneró recursos educativos d'ampliu espardimientu. Ente 1996 y 2001 Nidia foi representante d'Arxentina y conseyera científica ante'l Observatoriu Gemini Sur (Gemini consta de dos telescopios de 8 metros de diámetru cada unu; unu nel hemisferiu norte, en Ḥawai y otru nel hemisferiu sur, en Chile).
Caltener mientres años como una de les principales usuaries del telescopiu de 2.15 m de diámetru "Jorge Sahade", del Complexu Astronómicu El Leoncito (CASLEO). Cuenta que foi reparar bien de vegaes, y munchos estudiantes, qu'agora son astrónomos y profesores, fixeron con ella les sos primeres observaciones n'El Leoncito.
miniaturadeimagen|left|Nidia Morrell apuntando un telescopiu. A fines de 2002, Nidia xunir al equipu científicu del Observatoriu Les Campanes y, darréu, al Proyeutu Carnegie Supernova (como investigador a tiempu parcial), mientres sigue collaborando n'estudios d'estrelles masives. Tamién foi docente visitante de la Universidá Autónoma d'Hondures y de la Universidá Autónoma de Nicaragua.
Nel 2006 aniciar en La Serena, Chile pa siguir les sos investigaciones. Ente les sos observaciones más destacaes, participó nel descubrimientu d'ASASSN-15lh, la supernova más brillosa enxamás detectada.
Mientres la última década, Nidia tamién participó en comités de Asignación de tiempu d'observación chilenu.
En 2009 foi entrevistada pal videu documental realizáu por Ricardo Benítez, "El silenciu de les Campanes", que busca espublizar el diariu traxinar de los astrónomos y les astrónomes nun observatoriu d'altu nivel.
En 2014 foi una de les protagonistes de la detección d'una posible estrella híbrida o oxetu de Thorne-Zytkow, que fuera un postuláu teóricu mientres años. Dichu descubrimientu arreyó al telescopiu Magallanes. Les carauterístiques químiques d'esta estrella, que'l so nome individual ye HV 2112, estudiar por aciu téuniques d'espectroscopía, nes cualos Nidia ye esperta.
Delles idees de Nidia
Nidia siempres motivó a los estudiantes, de cualquier edá, por que participen en proyeutos científicos. Per otru llau, acompaña iniciatives profesionales que plantegen la relevancia de respetar el cielu como patrimoniu de la humanidá.
"Magar niundes del mundu abonden los recursos, yo diría que la ciencia pasa por un momentu maraviyosu, onde la collaboración internacional ye más clara y más fluyida que nunca (sobremanera pola facilidá de compartir la información y les conocencies al traviés d'Internet)."
Nidia ye una acérrima defensora l'usu de software llibre, la llibre conocencia, y de la igualdá ya inclusión de tolos seres humanos. Tamién se caltuvo en collaboración con astrónomos aficionaos qu'apurren a la busca de supernovas dende los sos propios llares.
Constança Lucas
Constança Lucas ye una artista, escritora, y poeta d'orixe portuguesa, que vive y trabaya nel Brasil.
Biografía
Constança Lucas nació en Coimbra, en 1960, y cursó tola enseñanza media en colexos de Portugal. Pasó a morar en São Paulo a fines de la década de 1970, onde realizó la llicenciatura plena en artes plástiques na FAAP : "Fundación Armando Alvares Penteado, y un posgráu en Artes na ECA: "Escuela de Comunicaciones y Artes, de la Universidá de São Paulo - USP.
Realizó diversos cursos d'artes plástiques, lliteratura, fotografía y en historia del arte, en Museos ya instituciones culturales.
Vivió en Lisboa dende 1988 a 1992, onde realizó delles esposiciones de pintura y de diseñu, coleutives ya individuales. Tamién realizó trabayos en pintura n'azulexos y otros trabayos nel área de les artes gráfiques.
Participó de delles esposiciones coleutives dende l'entamu de la década de los ochenta en distintos países: Portugal, España, Bélxica, Checoslovaquia, Francia, Hungría, Italia, Xapón, Arxentina, Alemaña, Australia, y Brasil. Realizó diverses esposiciones individuales en Portugal y nel Brasil.
Anguaño vive y trabaya en São Paulo. Desendolcar nes árees artístiques de pintura, diseñu, grabáu, acuarela y infografía.
Ameles spallanzania
Ameles spallanzania ye una especie de mantis de la familia Mantidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase n'Europa.
Montse Manzanares
Montserrat Manzanares Colino, conocida como Montse Manzanares, ye una ex ximnasta rítmica española que foi componente de la selección nacional de ximnasia rítmica d'España na modalidá individual. En 1986 foi campeona d'España na categoría d'honor.