cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Duelu
thumb|300px|Duelu a pistoles ente [[Alexander Hamilton y Aaron Burr en 1804.]] thumb|300px|Duelu nel [[Bois de Boulogne en 1874.]]
Duelu ye'l combate nel que s'enfrenten dos persones individualmente; anque tamién puede llamase "duelu" al combate ente dos grupos, especialmente si cada unu unvia como representante a un campeón por qu'apueste el combate na so representación. Suel tar ritualizado, y ser consecuencia d'un retu (riepto) o desafíu previu, que surde a partir d'una enemistá por cualesquier causa. Ta venceyáu a los conceutos clásicos de honor y vengación.
Na so modalidá más formalizada, el duelu foi practicáu dende'l sieglu XV hasta empiezos del sieglu XX nes sociedaes occidentales, como evolución de les xustes o torneos medievales. Yera consensuáu ente dos caballeros, qu'utilizaben armes mortales acordies con regles esplícites o implícites que se respetaben pol honor de los contendentes, acompañaos por padrinos, quien podíen de la mesma lluchar o non ente sigo.
Dende los sos entamos el duelu, a pesar de la so aceptación social y popularidá lliteraria (Xovellanos, El delincuente honráu, 1773, Pierre Choderlos de Laclos, Dangerous Liaisons -Les liaisons dangerouses-, 1782, Joseph Conrad, The Duellists -The duel o Point of honor-, 1908), recibió distintos graos de condena poles autoridaes eclesiástiques y civiles, llegando a la so illegalización, que nun foi efectiva hasta les primeres décades del sieglu XX. El duelu ye consideráu un actu illegal (asesinatu en primer y segundu grau) na mayoría de los países.
Tien De estremase a los duelos de les pruebes de combate, una y bones los primeres nun s'usaron pa determinar culpabilidá o inocencia, nin constituyeron procedimientos oficiales. Los duelos fueron sicasí xeneralmente illegales, a pesar de que na mayoría de les sociedaes onde foi avezada, cuntó con aceptación social.
Los participantes d'un duelu correutamente plantegáu nun yeren polo xeneral escorríos, y nos casos en que sí lo yeren, nun-y los encarcelaba por tal motivu. Considerábase que namái los caballeros (aristócrates o adineraos) los cualos teníen un honor que defender y, poro, la clase social alta yera la que calificaba pa realizalo: si un caballeru yera faltáu por daquién de la clase baxa, aquel nun lo retaba a duelu, sinón que -y infligía dalgún castigu físicu o comisionaba a los sos sirvientes por que lo fixeren. En dellos países, cuantimás d'orixe anglosaxón, el retu yera realizáu públicamente col golpe d'un guante na cara del oponente o se dexaba cayer el guante ante los pies del desafiáu quien lo recoyía si aceptaba; dende entós perduró'l dichu popular —«recoyó'l guante»— pa indicar que daquién respondía a la provocación d'un opositor.
Oríxenes
El términu «forgo» pa referise a esti tipu de guerres remontar al sieglu XV n'Europa. La pallabra deriva del llatín duellum, qu'en llatín clásicu escribíase bellum, col significáu de 'guerra'. La etimoloxía popular acomuñar a duo ('dos'), resaltando l'acepción de combate unu a unu».
Les confrontaciones físiques rellacionaes con insultos o allugamientu social remontar a la prehistoria humana, pero'l conceutu de duelu formal na sociedá occidental aniciar nel duelu xudicial de la Edá Media, y n'antigües práutiques pre-cristianes de la dómina viquinga.
Los duelos xudiciales fueron abolíos pel cuartu concilio de Letrán en 1215, pero hai testigos qu'informaben inda en 1459 sobre l'aceptación del sistema pa resolver dellos crímenes capitales.
La mayoría de les sociedaes nun condergaba'l duelu; en cierto, la victoria en duelu reconocíase como un actu d'heroísmu y non como un asesinatu, y l'estatus social del vencedor víase amontáu. Mientres el Renacimientu ceo, la práutica del duelu establecía la respetabilidad d'un caballeru, y yera el mediu aceptáu pa resolver disputes. Naquelles sociedaes yera ensin dulda una alternativa meyor qu'otres formes de conflictu menos regulaes.
El primer códigu de duelu (Code duello) apaeció nel renacencia italiana, magar reconoz dellos antecedentes, incluyendo la vieya llei xermánica. El primer códigu formalizáu a nivel nacional foi'l francés, y recién en 1777 redactar n'Irlanda un códigu que —por cuenta de la emigración— sería los de más amplia influencia nos Estaos Xuníos.
Sicasí lo anterior, los duelos nun fueron esclusivos de les altes clases d'Europa; los xitanos, ciertes tribus d'indios norteamericanos (Navajos) y otres etnies euroasiátiques teníen nos sos códigos de conducta les sos propies versiones de duelos (xeneralmente con cuchiellos o hachos), y contemporáneamente tamién nes clases baxes d'Estaos Xuníos, Colombia y Brasil entá se practica esti tipu d'enfrentamientos con arma blanca o de fueu.
Steve Pink
Steve Pink ye un productor, direutor, guionista y actor de cine y televisión d'Estaos Xuníos. Candidatu a un Premiu BAFTA. Dirixó Hot Tub Time Machine (2010) y producíu y escritu High Fidelity (2000).
Biografía
Steve Pink nació'l 3 de febreru de 1966 n'Estaos Xuníos. Asistió al Columbia College Chicago y a la Universidá de California. Fundó la so propia productora, New Crime Productions, xunto a John Cusack y Jeremy Piven.
Duelu
Regles
thumb|240px|Un llance nel sieglu XVII pintura de [[Francisco Domingo Marqués de 1866.]] thumb|240px|Pistoles de duelu, Muséu d'Arte y Historia de Neuchatel.
Steve Pink
Filmografía
La filmografía detallada de siguío refierse puramente a participaciones en cine.
Duelu
Regles
Los duelos podíen efectuase cola espada de duelu europea o —dende'l sieglu XVIII d'equí p'arriba— con pistoles. Con esti fin fabricábense artesanalmente bellos pares de pistoles de duelu pa usu de los nobles ricos.
Dempués de la ofiensa real o imaxinaria, los partidarios del ofendíu demandaben «prestu» del ofensor, explicitando la demanda con un xestu insultante al que yera imposible permanecer indiferente; cutir al ofensor na cara con un guante, o tirar el guante al suelu delantre d'él —d'equí la frase «tirar el guante»— que col tiempu convirtióse en sinónimu de cualquier desafíu.
Esti costume aniciar na Edá media, cuando s'ordenar a un caballeru, que recibía una palmetada ritual na cara simbolizando la última vegada que la aceptaría ensin devolver un desafíu. Por tal motivu, cualesquier que fora cutíu con un guante taba consideráu, como'l caballeru, obligáu a aceptar el desafíu, o quedar deshonrado.
Cada parte en disputa tenía d'escoyer un representante d'enfotu (segundu, o padrín) qu'alcordaría los sitiu del campu d'honor», que'l so principal criteriu d'eleición yera que tuviera aislláu pa torgar interrupciones. El padrín que tenía calidá de testigu de fe, tenía que verificar les armes, les regles y en casu de que'l so representáu finara, faese cargu del so cuerpu pa ser apurríu a los sos familiares y dar parte ante l'autoridá.
Pola mesma razón, los duelos efectuábense tradicionalmente a l'amanecida. Tamién yera deber de cada parte comprobar que les armes fueren iguales y que'l duelu resultara xustu.
A eleición de la parte ofendida, el duelu podía ser:
Estrechos internacionales
Nel ámbitu del Drechu Internacional, los Estrechos internacionales, por mor del desendolcu de la hestoria y de la guerra fría, sofrieron una revisión xurídica del so estatus, pos les grandes potencies teníen interés en que'l pasu fore permitíu.
Asina, ta permitíu'l pasu en tránsitu, qu'inclúi tamién a aviones, a la escontra de lo qu'asocede col pasu inocente. Un exemplu d'estrechu internacional reguláu pola Convención de Xamaica ye l'Estrechu de Xibraltar
Duelu
Regles
Munchos duelos históricos evitar pola imposibilidá d'alcordar el methodus pugnandi. Nel casu del Dr. Richard Brocklesby, nun hubo alcuerdu nel númberu de pasos, y nel duelu ente Mark Akenside y Ballow, unu esplicó que nunca se batería mientres la mañana, y l'otru que nunca lo fadría pela tarde. John Wilkes, que nun se detenía en ceremonies por estos pequeñu detalles, contestó a la consulta de Lord William Talbot en rellación a «cuántes vegaes dispararía nun duelu» lo siguiente: «Tantu como la so excelencia deseye: traxi una bolsa de bales y una petaca de pólvora».
Duelos famosos
thumb|180px|Grabáu que representa'l duelu de Onegin y Lensky
Tornar un desafíu yera de cutiu equivalente a ser ganáu por abandonu, y considerar un deshonor y un actu de cobardía. Los individuos importantes o famosos corríen un riesgu especial de ser desafiaos a duelu.
Ente los duelos más famosos atópase'l de los estauxunidenses Hamilton y Burr. Nesa oportunidá'l destacáu miembru del Partíu Federal de los Estaos Xuníos, Alexander Hamilton foi mancáu mortalmente. Tamién se recuerda'l duelu ente Arthur Wellesley, primer duque de Wellington, y George William Finch-Hatton, 10º conde de Winchilsea, nel que dambos contendentes disparar al aire.
El poeta rusu Alexander Pushkin describió proféticamente dellos duelos nes sos obres, notablemente'l d'Onegin contra Lensky en Eugene Onegin. El mesmu Pushkin foi mancáu mortalmente nun duelu revesosu con Georges d'Anthés, un oficial francés de quien se rumoreaba que yera amante de la muyer de Pushkin. Anthés, que foi acusáu de faer trampa nesi duelu, casóse cola cuñada de Pushkin y emponíase a convertise en ministru y senador francés. 180px|miniaturadeimagen|derecha|[[Salvador Allende, protagonizó l'últimu duelu en Chile en 1952.]] L'últimu duelu a muerte en Canadá arreyó a John Wilson desafiáu por Robert Lyon a un duelu a pistola dempués d'una engarradiella empecipiada por observaciones sobre una maestra d'escuela con quien Wilson terminó casándose entós que Lyon finara nel duelu.
En 1832 el matemáticu francés Évariste Galois atopó la so muerte a la temprana edá de 21 años nun duelu contra un presuntu axente prevocador de la policía de Lluis Felipe d'Orleans. La nueche anterior a los so muerte emplegar n'escribir a un amigu toles sos resultaos matemátiques, col encargu de que fueren tresmitíos a dalgún matemáticu estranxeru.
En 1864 l'escritor estauxunidense Mark Twain —depués editor del New York Sunday Mercury— evitó por pocu enfrentase en duelu col editor d'un periódicu rival, posiblemente pola rapidez mental del so padrín, qu'esaxeró la puntería de Twain cola pistola.
El 12 de marzu de 1870 tuvo llugar el Duelu de Carabanchel na escuela de tiru de la Devesa de Carabanchel ente Antonio d'Orleans, duque de Montpensier y Enrique de Borbón, duque de Sevilla, nel que'l primeru perdió les sos opciones a reinar n'España, y el segundu la so vida.
A principios del sieglu XX, Hipólito Yrigoyen enfrentar a Lisandro de la Torre nun duelu con sable. Yrigoyen nun tenía esperiencia n'esgrima polo que contrató a un maestru. De la Torre yera un maestru en dichu arte y ganara delles competiciones. Mientres el duelu, Yrigoyen mancó a De la Torre tres veces ente que esti nun lo tocó siquier. Dempués d'esti duelu De la Torre dexó barba pa despintar les cortes.
El 6 d'agostu de 1952, llevar a cabu l'últimu duelu d'honor rexistráu na historia de Chile. Foi ente los entós senadores Salvador Allende y Raúl Rettig, siendo'l griespu esti postreru pos impugnó los dichos del doctor Allende nel senáu. Anque dispararon a matar, dambos erraron los sos disparos.
Grecia
Nes islles Xóniques mientres el sieglu XIX esistió un costume de lluches formales ente homes por un puntaje d'honor. Lo inusual d'esta tradición yera que la protagonizaben los llabradores y non los aristócrates.
Estos duelos facer a cuchiellu, y empezaben con un intercambiu d'insultos de índole sexual nun llugar públicu, por casu una tabierna. Los contrincantes nun engarraben coles mires d'asesinar al oponente, sinón de marca-y la cara col cuchiellu. Nin bien brotaba la primer gota de sangre los asistentes interveníen pa dixebrar a los adversarios. El ganador de cutiu cuspía al so oponente y moyaba el so pañuelu nel sangre del vencíu, o lo usaba pa llimpiar el so cuchiellu.
El vencedor nun faía esfuerciu dalgunu por refugar l'arrestu, y recibía una pena leve consistente en curtiu periodu de prisión o una pequeña multa.
Estaos Xuníos
La práutica del duelu empezó a perder popularidá en Norteamérica nel sieglu XVIII. Benjamin Franklin consideraba al duelu llaráu d'una violencia inútil, y George Washington encamentaba prohibilo a los sos oficiales mientres la guerra d'independencia estauxunidense, por considerar que la muerte en duelu de dalgunos d'ellos menguaría les posibilidaes d'ésitu del esfuerciu bélicu.
Amás el duelu utilizábase frecuentemente como una fachada pal asesinatu llegal. En 1806 Andrew Jackson, quien más palantre se convertiría en presidente de los Estaos Xuníos, viose envolubráu nun duelu pero violó una norma téunica. Jackson y el so oponente alcordaren un duelu a un tiru, pero cuando empezó la llucha y Jackson fixo fueu, la so arma trabóse. L'oponente disparó pero erró'l disparu. Entós Jackson destrabó la so pistola y disparó al so oponente, cuando téunicamente perdiera la so vez al trabar l'arma.
Pa fines del sieglu XIX, el duelu llegal escastárase en cuasi tol mundu. Dellos estaos estauxunidenses teníen lleis qu'establecíen procedimientos pal duelu llegal, pero de cumplimientu raramente defendible ante un tribunal.
Delles xurisdicciones tienen severes penes contra la práutica del duelu, que nel casu de los militares n'actividá algamen xeneralmente la degradación.
Méxicu
El duelu volvióse una costume romántica y popular en Méxicu na dómina del xeneral Porfirio Díaz. Los legistas mexicanos estremaben tres clases de duelu:
Nun intentu por llegalizar esta práutica que se consideraba inevitable, publicáronse dos códigos sobre la materia. El Códigu nacional mexicanu del duelu de 1891 señala tres clases d'ofienses que ameritan el llance: privada, pública y ello ye que y los distintos tipos d'armes pa realizalo: «a espada, a sable, a sable ensin punta, a pistola y a pie fitu, a pistola a voluntá, a pistola avanzando, a pistola y marcha atayada, a pistola en llinia paralela, a pistola al mandu, a caballu, con carabina, con fusil, a pistola a distancies bien próximes y con pistola, tando una sola cargada».
El códigu penal vixente nesi tiempu solo imponía a los duelistas multes de 20 a 1500 pesos y arrestos de tres meses a seis años, entá en casos de muerte.
Anguaño, el Códigu Penal Federal sanciona'l duelu como delitu nos artículos 297 y 308.
Arxentina y Uruguái
thumb|240px|[[Gauchu|Gauchos del Ríu de la Plata en posición de duelu.]]
Dende la llegada de los primeros europeos al Ríu de la Plata, el duelu foi principalmente una demostración del coraxe varonil, bien frecuente nes clases baxes del campu. Dende los oríxenes del tipu social del gauchu, habitante de la llanura pampeana, el duelu acompañó a les clases rurales del Ríu de la Plata, magar que foi una práutica declarada illegal y foi castigada cuasi dende los sos oríxenes polos patrones d'estancia y les clases dirixentes con penes d'azote y de reclusión.
A diferencia de los duelos ente aristócrates criollos, que s'efectuaben a la manera de les sos contrapartes europees, los gauchos desenvolvieron una tradición particular de duelu, que pasó a llamase duelu gauchu o forgo criollu, que siguió les téuniques del duelu popular del sur d'Italia o d'Andalucía. Combatir con cuchiellu (que por estes rexones denominábase «facón» o «faca») nuna mano, y trapu o cobertor na otra mano a manera d'escudu. El desafíu nun se faía con golpe de guante sinón pola «moyada d'oreya», que lliteralmente consistía en que'l retador pasara la mano moyada cola so propia cuspia pela oreya del adversariu.
Mientres nel sieglu XIX, el duelu treslladar a les ciudaes, que taben travesando un fuerte procesu de crecedera aguiyada pola inmigración. Nos suburbios, los «malevos», homes amarradiegos de baxa condición, y cuchilleros prauticar pa dirimir cualquier falta real o supuesta al honor, o inclusive por meru afianzamientu social. Esti duelu de punta y hachu» sería incorporáu na cultura del tangu y eternizáu pola prosa de los escritores rioplatenses, como l'arxentín Jorge Luis Borges y l'uruguayu Enrique Amorim ente otros.
Nes últimes décades del Sieglu XIX y a empiezos del sieglu XX el costume del duelu estender por clases altes. Mientres la dómina fixéronse famosos dellos duelos de políticos y otres personalidaes destacaes. Na Arxentina, dos prominentes políticos Hipólito Yrigoyen, que resultaría ser electu años más tarde como presidente, y Lisandro de la Torre, qu'algamaría los cargu de senador, bater con espaes en 1897 por cuenta de la so rotura política. N'Uruguái, l'ex-presidente d'Uruguái José Batlle y Ordóñez retó a duelu en 1920 al mozu periodista Washington Beltrán Barbat, quien morrió de resultes del enfrentamientu. L'acontecimientu algamó tal grau de notoriedá que llevó a qu'ési mesmu añu promulgar n'Uruguái la llei 7.253, conocida como «Llei de duelos», que reglamentaba los duelos estableciendo les condiciones so les cualos podíen realizase.
L'últimu duelu públicu asocedió n'Arxentina asocedió en 1968 ente'l periodista Yoliván Biglieri y l'almirante Benignu Varela. Mentanto, la práutica de duelu n'Uruguái intensificar nesi periodu, metanes la crítiques situaciones polítiques y sociales de la década de 1970, y fixéronse habituales los duelos ente políticos y militares uruguayos. D'estos enfrentamientos destáquense los que tuvieron llugar ente Manuel Flores Mora y Julio María Sanguinetti, Manuel Flores Mora y Jorge Batlle, Danilo Sena y Enrique Erro y ente Liber Seregni y Juan Pedro Ribas.
El refugu de la opinión pública uruguaya y estranxera a los duelos fíxose manifiestu en 1990, cuando'l periodista Federico Fasano Mertens, direutor del diariu La República, foi desafiáu pol inspeutor de policía Saúl Clavería (direutor de la Direición Nacional d'Información ya Intelixencia ente 1970 y 1974, mientres el gobiernu dictatorial). La llei de duelos foi finalmente derogada per mediu del artículu 1º de la llei 16.274 del 6 de xunetu de 1992.
Alemaña, Austria y Suiza
Nestos países practicóse tradicionalmente una forma de duelu non letal con armes de filu llamada Mensur, qu'inda se lleva a cabu na actualidá con cambeos. El so oxetivu ye educar el calter y la personalidá, y aguantar les estocaes de forma estoica más que l'evitales. Nun hai ganador o perdedor.
Sainte-Marie-Outre-l'Eau
Sainte-Marie-Outre-l'Eau ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
A Veiga del Vilar
A Veiga del Vilar ye un llugar de la parroquia de Piantón, nel conceyu asturianu d'A Veiga.
Alcuéntrase a 3,5 km d'A Veiga, la capital del conceyu y tien.
Pasu en tránsitu
El pasu en tránsitu, ye un réxime de circulación nos estrechos internacionales reguláu pola Convención de Xamaica y que carauterízase por dexar l'exerciciu de la llibre ñavegación y sobrevuelu de los estrechos internacionales namái que pa pasar de xeitu rápidu y non interrumpíu pel estrechu ente una parte d'alta mar o d'una zona económica esclusiva y otra.
Los estaos ribereños nun van impedir esti pasu y almítese la ñavegación n'imersión.
Sallen
Sallen ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Yuta Inagaki
Yuta Inagaki (稲垣 雄太, ) ye un futbolista xaponés.
Porzún
Porzún ye un llugar de la parroquia de Piantón, nel conceyu asturianu d'A Veiga.
El Atazar
200px|thumb thumb|200px|Redolada d'El Atazar. thumb|200px|Ilesia de Santa Catalina. thumb|200px|Casa típica. thumb|200px|Cai escoyida al azar. thumb|200px|Redolada del Atazar.
El Atazar ye un conceyu español de la provincia y Comunidá de Madrid.
Toponimia
Nun se sabe con certidume l'orixe del nome. D'antiguo yera "Latazar", como se menta nel Llibru de la Montería d'Alfonsu XI. Atribúyese un raigañu celto-xermánica ya inclusive vasca, anque la mayoría inclinar por una procedencia árabe.
Banzáu del Atazar
El gran curiosu del conceyu ye'l banzáu del Atazar, el banzáu más grande de tola Comunidá de Madrid. Foi construyíu en 1972 y la so capacidá ye un 45 % de tol suministru de la Comunidá de Madrid. Hai una bóveda de 134 metros. La llocalidá atopar a los pies d'esti bellu banzáu. El banzáu d'El Atazar dexó dafechu incomunicada la llocalidá, porque pasó sobre l'antigua carretera que xunía'l Atazar con Cervera de Buitrago.Y agora pasa percima de la presa la carretera escontra El Berrueco y Torrelaguna.
Ilesia de Santa Catalina
Atópase na plaza de la Constitución, ta construyida con mampostería de cayuela, ye barroca, y construyida nel sieglu XVII, anque'l presbiteriu ye del sieglu XVI. Mientres la Guerra Civil española perdió munches imáxenes y retablos.
Fragua y la Casa
Nel so día foi vivienda.
Nucleu urbanu
Asitiar nuna fastera d'un monte. Na plaza de la Constitución la edificación ye bien compacta, sicasí, nel restu del pueblu les edificaciones tán más esvalixaes, con estenses places y cais. Les construcciones tán dedicaes básicamente a usu mistu residencial-agropecuariu, con corrolades o cortes adosaes a les viviendes. Tien forma d'abanicu, a partir del conceyu. Les sos cases son d'arquiteutura serrana, feches con piedra con murios de lascas, y ta declarada "nucleu d'interés rural".
Sobre la fastera abonden munchos tipos de plantes y árboles.
Parque de les Eres
Ye un prestosu parque con un bellísimo paséu pel norte de la llocalidá, tien un mirador escontra'l banzáu y los montes, que les sos visos superen los 1300 m.
Yeres Pavimentadas
El so orixe remontar al sieglu XVII, asitiar al norte del cascu urbanu, sirvíen pa triar. Hai de solliñar que tán soladas con llanches de cayuela. Na actualidá'l conceyu convirtió esti espaciu nun gran parque, rehabilitó y museabilizado, asina'l visitante puede entender el duru trabayu del campu mientres da un prestosu paséu.
Fonte Vieya
Alcontrar a 1 quilómetru de la llocalidá del Atazar, dizse que ye d'orixe árabe, ye del añu 1585.
Fiestes
Acompañar a la imaxe de la virxe pola llocalidá, tamién hai una matanza, alimentar a un gochu tol añu pa dempués sacrificalo, y faer morcielles, faíense fartures, cocíu... Ye'l 25 de payares Coincide colos antroxos, el día anterior les muyeres cubren con pañuelos una estructura de madera, con cuernos y rabu qu'asemeya a la parte cimera d'una vaca, el sábadu d'antroxu cuerre la vaquilla polos "mozos del pueblu" peles cais de la Villa, esti eventu caltúvose inclusive na dictadura cuando Franco prohibió los antroxos. Fiesta patronal, celebrar a principios de mayu. Celébrase la primer fin de selmana d'agostu, hai competiciones deportives, cine de branu, play-back, amarutes.
Redolada
Atópase na Contorna del Valle Baxu del Lozoya. El so territoriu ta bien accidentáu, algámense los 1439 metros nos Montes de Pinilla y la sierra de Somosierra, sicasí nel sur hai zones con una altitú inferior a los 700 metros, nel Valle Baxu del Lozoya, que sirve de frontera con Patonos, el conceyu vecín. Los conceyos madrilanos colos qu'atiesta son: La superficie del conceyu ye de 29,5 km².
La llocalidá d'El Atazar ta a 995 metros d'altor.
Fauna y Vexetación
La vexetación nun ye demasiáu abondosu, el paisaxe ye grebu y escabroso, hai pocos montes, sacante nes zones de repoblación, n'escasos llugares, y nes cuenques de los ríos Puebla y Riato, el restu de la superficie ta ocupada per monte baxu: estepa, romeru, espliegu..., y bien de jaras al llau del ríu Lozoya. Hai palombos, coneyos, llebres, perdices, xabalinos y corzos. Tocantes a aves hai garza real o'l coríu real, con reptiles como la culiebra de collar, la hocicuda, la bastarda la salamanquesa o'l llagartu ocelado, con peces como los barbos, les bogues, les truches y los lucios, ye xeneral hai una gran variedá de fauna. Inclusive hai zones d'El Atazar dientro de la Reserva Nacional de Caza de Sonsaz.
Villar-en-Val
Villar-en-Val ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Takuya Takahashi
Takuya Takahashi (高橋 拓也, ) ye un futbolista xaponés.
Zona contigua
Nel ámbitu del Drechu Internacional conozse col nome de Zona contigua a la fastera de mar de 24 milles náutiques cuntaes a partir de la llinia de playa, o, lo que ye lo mesmo, otres 12 milles más alló del fin de les 12 milles del mar territorial.
Los estaos, nesta zona contigua, tienen les competencies que vienen darréu: A) Prevenir les infraiciones de les sos lleis y reglamentos aduaneros, fiscales y d'inmigración o sanitarios. B) Sancionar les infraiciones d'eses lleis o reglamentos que se cometan nel so territoriu o mar territorial.
Salix breviserrata
Descripción
Ye un arbustu qu'algama un tamañu de 0,1-0,2 (0,4) m d'altor, ± rastreru. Les cañes nudoses, de primeres glabrescentes, depués glabres, castañu-acolorataes o pardu-abuxaes. Les fueyes de 2(5) × 1-2 cm, de llanceolaes a elíptiques o transovado-llanceolaes, agudes o más raramente obtuses nel ápiz, arrondaes o cortamente atenuaes na base, col marxe dentáu-serráu, glandulosu, fai y viesu de normal glabros, dacuando peloses, verdes y brillantes, ensin glaucescencia pol viesu, con 3-5 pares de nervios secundarios, prominentes en dambes cares; pecíolucurtiu, de menos de 0,5 cm; estípules ováu-llanceolaes, de llaos iguales, agudamente serruchaes, dacuando inesistentes. Amentos d'hasta 3 × 1 cm, coetaneos, dacuando tardíos, terminales o subterminales, sobre pedúnculos llargos, con bráctees foliácees y con raquis pelosu; bráctees florales transovaes, col ápiz obtusu, foscu, pubescentes. Flores con un nectariu de color violeta; les masculines con 2 estames, de filamentos llibres, glabros, y anteres purpúreas o negres, depués violacees; les femenines de pistilu subsésil o sésil, tomentoso, glabrescente nel maduror, purpúreo o colloráu-violeta, d'estilu llargu, purpúreo, y estigmes bífidos purpúreos.
Taxonomía
Salix breviserrata describióse por Björn Gustaf Oscar Floderus y espublizóse en Arkiv för Botanik 29A(18): 41, in obs., 44, nel añu 1940 Númberu de cromosomes de breviserrata (Fam. Salicaceae) y táxones infraespecíficos: 2n = 38; n = 19. Salix: nome xenéricu llatín pal sauce, les sos cañes y madera.
breviserrata: epítetu llatín que significa "de volao serrada".
El Vellón
El Vellón ye un conceyu español de la provincia y Comunidá de Madrid. Tien una superficie de 34,14 km² con una población de 1720 habitantes (según el censu de 2012) y una densidá de 38,20 hab/km². Consta de dos nucleos de población: el Vellón puramente dichu y El Espartal, asitiáu a 5 km escontra l'este, en direición a Torrelaguna. El Vellón asítiase nes faldes de la Sierra Norte a 43 km de Madrid.
Símbolos
left|120px|Representación heráldica del blasón L'escudu heráldicu y la bandera que representen al conceyu fueron aprobaos oficialmente en 1992. El blasón que define al escudu ye'l siguiente:
La descripción testual de la bandera ye la siguiente:
Xeografía
La llocalidá ta asitiada a una altitú de 888 msnm.<ref name=altitú>
left|230px|Estensión del términu municipal na Comunidá de Madrid
Demografía
El conceyu, que tien una superficie de 34,14 km², cuenta según el padrón municipal pa del INE con  habitantes y una densidá de  hab./km².
Educación
N'El Vellón hai una guardería (pública), un colexu públicu d'educación infantil y primaria y una aula d'Educación p'Adultos dependiente de la CEPA El Molar.
Sallenelles
Sallenelles ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Mitsuki Watanabe
Mitsuki Watanabe (渡邉 三城, ) ye un futbolista xaponés.
Escocia
Escocia (en Gaélicu escocés: Alba; Escocés ya inglés: Scotland;) ye un país qu'ocupa'l terciu norte de la islla de Gran Bretaña. Ye parte del Reinu Xuníu, y tien frontera nel sur con Inglaterra. Ta rodiada pol Mar del Norte al este, l'Océanu Atlánticu al norte y oeste, y pola Canal del Norte y el Mar d'Irlanda al suroeste. Amás del territoriu central, Escocia compónse de más de 790 islles incluyendo les Islles del Norte y les Hébrides.
Edimburgu, la capital del país y segunda mayor ciudá d'Escocia, ye un de los mayores centros financieros d'Europa. Foi'l centru del Illuminismu Escocés nel sieglu XVIII, que vio a Escocia convertise nuna de les más poderoses cases d'Europa no que cinca al comerciu, inteleutualismu y la industria. La ciudá más grande d'Escocia ye Glasgow, que dimientres un tiempu foi la ciudá metropolitana llíder nel mundiu no que cinca a la industria, y agora alcuéntrase como centru de la conurbanización del Greater Glasgow (El Gran Glasgow), que domina les Lowlands o tierres baxes escoceses. Les denomaes Scottish waters (Agues escoceses) consisten nun pergrande sector nel Atlánticu Norte y nel Mar del Norte, coles mayores reserves petrolíferes de la Xunión Europea.
El Reinu d'Escocia foi un estáu independiente fasta'l 1 de mayu de 1707 cuando s'axuntó con una xunión política col Reinu d'Inglaterra pa crear el Reinu Xuníu de Gran Bretaña. Esta xunión foi'l resultáu del Tratáu de Xunión alcordáu previamente y puestu n'efeutu poles Acts of Union (Lleis de Xunión) que foren aprobaes polos parllamentos de dambos países pesie a les perestendíes protestes a lo llargo de toa Escocia. El sistema llegal escocés continúa separtáu de los d'Inglaterra, Gales ya Irlanda del Norte; Escocia aínda constitúi una xurisdicción estremada tanto nes lleis públiques como les privaes. La darréu independencia de les lleis escoceses, el sistema educativu escocés y la Ilesia d'Escocia tienen toes contribuyío a la continuación de la cultura escocesa y la so identidá nacional dende la Xunión. Pesie a qu'Escocia dende entós nun ye yá un estáu soberanu dixebrao, el futuru constitucional d'Escocia ciontinúa siendo tema d'alderique..
Etimoloxía
Escocia vien del llatín Scoti, el términu emplegáu pa los Escotos. La pallabra del llatín tardíu Scotia (tierra de los Escotos) foi al entamu emplegada pa referise a Irlanda. En acabando'l sieglu XI, Scotia entamó a emplegase pal norte d'Escocia (de fala gaélica), a partir del ríu Forth, a lo llargo de les denomaes Albania o Albany, dambes derivaes del gaélicu Alba. L'emplegu de les pallabres Scots y Escocia p'abarcar tolo qu'agora entiéndese como Escocia pasó a ser vez una Baxa Edá Media.
Historia
thumb|left|right|los fundadores d'Escocia nuna lleenda de la Baxa Edá Media, [[Scota con Goídel Glas, viaxando dende Exiptu, tal y como consta nun manuscritu del sieglu XV de les cróniques escoceses.]]
Historia temprana
Les repetitives glaciaciones, que cubríen dafechu la masa terrestre del territoriu, tienen destruyío cualaquier de les traces qu'hubiere de la presencia humana que pudiere esistir enantes del periodu mesolíticu. Créyese que los primeros grupos postglaciares cazadores-recoleutores aportaron a Escocia hai unos 12.800 años, cuando la manta de xelu desapaeció después de la cabera glaciación. Grupos de colonos entamaron a construyir les primers cases permanents conocíes en suelu escocés hai unos 9.500 años, y la primer villa hai unos 6.000 años. La villa (perbién conservada) de Skara Brae nes Mainlands d'Orkney data d'esti periodu. La ocupación neolítica, enterramientos y llugares rituals son daqué particularmente común y bien preservaos nes islles del norte y l'oeste, onde la falta d'érboles llevó a construyor la mayoría de les cadarmes con piedres del llugar.
Influencies romanes
thumb|left|right|[[Skara Brae, un asitiamientu neolíticu, alcuéntrase na Bahía de Skaill, Orkney.]] La protohistoria escrita d'Escocia entamó col aporte del Imperiu Romanu al centru y sur de Gran Bretaña, cuando los romanos ocuparon lo qu'anguañu ye Inglaterra y Gales, administrándoles como provincia baxo'l nome de Britannia. Les invasiones y ocupaciones romanes nel sur d'Escocia nun foren más que breves interludios. Nel añu 83 e.C. el xeneral Cnéu Xuliu Agrícola derrotó a los caledonios na batalla del Monte Graupius, y fuertes romanos foren per pocu tiempu asitiaos a lo llargo de Gask Ridge, a la vera de la Falla de les Highlands (nun se conoz dengunu que fore contruyíu más al norte). Tres años dempués les tropes romanes retirárense haza les Southern Uplands. Construyeren la Muria d'Adrianu pa controlar les tribus a dambos llaos del muru, y los Limes Britannicus convirtiéronse na frontera norte del imperiu, pesie a que l'exércitu caltuvo'l Muru d'Antoninu nes Central Lowlands por dos curtios periodos, el caberu d'estos dimientres la era del emperador Septimiu Severu, dende'l 208 fasta'l 210. La presencia d'ocupaciones militares romanes en cualaquier parte significativa d'Escocia tuvo llimitada a un total máximu de 40 años, pesie a que la so influencia na seición sur d'Escocia en territorios d'ocupación britana como los de los Votadini y Damnonii entovia tendría sío considerable. thumb|right|Una replica de la [[Hilton of Cadboll Stone, d'estilu pictu.]]
Periodu medieval
El Reinu de los Pictos (asitiáu en Fortriu nel sieglu VI) foi l'estáu qu'eventualmente pasó a conocese como "Alba" o "Escocia". El desendolcu de la "Pictland" (“Tierra de los Pictos”), según el modelu históricu desendolcáu por Peter Heather, foi una rempuesta natutal al imperialismu romanu. AOtros puntos de vista enfótense más na Batalla de Dunnichen, y el reináu de Bridei III de los Pictos (671–693), con otru periodu de consolidación nel reináu d'Óengus mac Fergusa (732–761). El Reinu Pictu como year a entamos del sieglu VIII, cuando Bede taba escribiendo, yera mayoritariamente'l mesmu que col reinu de los scots nel reináu d'Alexandru (1107–1124). De toes formes, pal sieglu X, el reinu pictu taba dominao polo que podemos reconocer pola cultura gaélica, y tenía desendolcáu un mitu de conquista irlandés alrodiu del antecesor de la dinastía real contemporánea, Cináed mac Ailpín (Kenneth MacAlpin).
Historia moderna
thumb|Cuadru de David Morier sobre la "[[Batalla de Culloden".]] En 1603, Xacobu VI d'Escocia heredó'l tronu del Reinu d'Inglaterra, y convirtióse nel rei Xacobu I d'Inglaterra, dexando Edimburgu pa treslladase a Londres. Cola esceición d'un curtiu periodu baxo'l Proteutoráu, Escocia caltúvo la so condición d'estáu dixebráu, pero hebo un conflictu considerable ente la corona y los Covenanters sobre la forma de gobiernu de la ilesia. Dempués de la Revolución Gloriosa, l'abolición del episcopáu y el que fore derrocáu el católicu-romanu Xacobu VII cola William and Mary, Escocia bien llueu dexó de resultar una menacia a la hora d'escoyer un monarca protestante n'Inglaterra. El 22 de xunetu de 1706 el Tratáu de la Xunión soi alcordáu ente representantes del Parllamentu d'Escocia y el d'Inglaterra y el siguiente añu les Lleis de Xunión pasaron per dambos parllamentos pa crear el Reinu de Gran Bretaña entrando n'efeutu'l 1 de mayu de 1707.
Los reclamadores del depuestu Stuart el xacobita calteníense populares nes Highlands y nel noreste, particularmente ente los non-presbiterianos. De todes formes, dos grandes llevantamientos xacobites asocedíos en 1715 y 1745 nun foren esitosos a la hora de char a la Casa de Hannover del tronu inglés. La menacia del movimientu xacobita haza'l Reinu Xuníu y los sos monarques finó de mena efeutiva na Batalla de Culloden, la cabera batalla campal de Gran Bretaña. Esta derrota preparo'l tarrén pal treslláu de les poblaciones indíxenes de les Highlands y les Islands, conocíu como les Highland Clearances (“Los Aclareos de les Highlands”).
L'Illuminismu Escocés y la Revolución Industrial ficieron d'Escocia una potencia inteleutual, comercial ya industrial. Dempués de la Segunda Guerra Mundial, Escocia esperimentó un declive industrial que foi particularmente fonderu. Sólo nes decades recientes el país tien entamao a espoxigar de nuéu a nivel cultural y económicu. Los factores económicos que tienen contribuyío a esti recobramientu inclúin un rexurdimientu de la industria de servicios financieros, productos lleutrónicos, (ver Silicon Glen), y les reserves petrolíferes del Mar del Norte y la industria del gas.
Darréu d'un referendu de propuestes de devolución en 1997, l'Acta d'Escocia de 1998 hebo una votación nel Parllamentu del Reinu Xuníu tres la cual decidióse establecer la devolución del Parllamentu Escocés.
Gobiernu y política
thumb|El [[Gobiernu del tercer Parllamentu escocés|gabinete del Gobiernu escocés]]
Como parte del Reinu Xuníu, el xefe d'estáu n'Escocia ye'l monarca del Reinu Xuníu, anguaño la reina Sabela II (dende 1952).
Escocia tien un autogobiernu nel Reinu Xuníu asina como representación na executiva parllamentaria del Reinu Xuníu. Los poderes executivu y llexislativu tienen sío desendolcaos, respeutivamente, haza'l Gobiernu escocés y el Parllamentu escocés n'Holyrood, n'Edimburgu. El Parllamentu del Reinu Xuníu caltién el poder en delles estayes esplícitamente especificaes nel Acta d'Escocia de 1998 como “materies reservaes”, incluyendo, por exemplu, niveles d'impuestos del Reinu Xuníu, Seguridá social, defensa, rellaciones internacionales y television.
El Parllamentu escocés tien autoridá llexislativa pa toles otres estayes rellacionaes con Escocia, asina como poder llimitao pa camudar los ingresos por impuestos, un poder qu'entovia tien por exercer. El Parllamentu escocés pue remitise a tornar materies otra vegada a Westminster al traviés d'una moción llexislativa consentida si l'ancha llexislación del Reinu Xuníu lu considera más apropiáu pa un tema particular. Los programes de llexislación promulgaos pol Parllamentu escocés tienen visto una diverxencia nel fechu de proveer servicios públicos comparao col restu del Reinu Xuníu. Por exemplu, los costes de la educación universitaria, y los servicios d'atención a mayores y paraos son gratuitos no que cinca al emplegu endientru de territoriu escocés, dimientres que los honorarios son ingresaos al restu del Reinu Xuníu. D'otra miente, Escocia foi'l primer país nel Reinu Xuníu que prohibió fumar en llugares públicos zarraos. left|thumb|La cámara d'alderique del [[Parllamentu escocés]] El Parllamentu escocés ye de llexislatura unicameral, y compónse de 129 miembros, 73 d'ellos representantes individuales de distritos lleutorales, y son escoyíos pol sistema d'escrutiniu uninominal mayoritariu; 56 son escollos n'ocho rexones lleutorales estremaes por representación proporcional mixta, ocupando los puestos dimientres cuatro años. La reina noma un miembru del Parllamentu escocés (MSP), xunto cola nominación parllamentaria, como Primer ministru. Otros ministros tamién son nomaos pola reina y xunto al primer ministru component el Gobiernu escocés, el brazu executivu del gobiernu. thumb|right|130px|L'[[Escudu d'Armes Real del Reinu Xuníu de Sabela II del Reinu Xuníu como s'usa n'Escocia.]] Na eleición de 2007 el Partíu Nacional Escocés (SNP), que se declara a favour de la independencia d'Escocia, ganó'l mayor númberu d'escaños que cualaquier partíu tuviere conseguío en solitariu na historia, y el cabezaleru, Alex Salmond, foi escoyío Primer Ministru'l 16 de mayu de 2007 como tiesta del gobiernu en minoría. El Partíu Llaborista convirtióse nel partíu opositor más grande, y dambos partíos comparten representación parllamentaria al mesmu tiempu col Partíu Conservador, el Lliberal Demócrata y los Verdes. Margo MacDonald ye'l únicu políticu independiente con escañu nel Parllamentu.
Escocia ta representada na Cámara de los Comunes del Reinu Xuníu por 59 miembros representantes d'estremaos distritos lleutorales. La nomada como Scotland Office representa'l Gobiernu del Reinu Xuníu n'Escocia en materies reservaes y al mesmu tiempu representa los intereses d'Escocia endientru del Gobiernu del Reinu Xuníu. La Scotland office ye liderada pol Secretariu d'Estáu pa Escocia, quien tien un puestu nel gabinete del Reinu Xuníu, y el puestu ta agora ocupáu por Des Browne.
Subdivisiones alministratives
thumb|right|Cámares de la ciudá de [[Glasgow vistes dende George Square]] Les subdivisions hestóriques d'Escocia inclúin el Mormaer, el Stewartry, l'Earldom, el burgh, la parroquia, el condáu y les rexones y distritos. Los nomes d'estes árees entovia son emplegaos de xemes en cuandu como descriptores xeográficos.
Pal Parllamentu escocés hai 73 distritos lleutorales y ochu rexones. Pal Parllamentu del Reinu Xuníu hai 59 distritos lleutorales. Les brigades armaes y policía escoceses entovia tan basaes nel sistema de rexones introducío en 1975. Pa l'atención sanitaria y los distritos postales, y tamién pa delles organizaciones gubernamentales y non gubernamentales como les ilesies, hai métodos de subdivision pa l'alministración d'Escocia esistentes dende hai cuantayá.
L'estatus de ciudá nel Reinu Xuníu ta determinada poles patentes reales. Hai seis ciudaes n'Escocia: Aberdeen, Dundee, Edimburgu, Glasgow y dende hai poco Inverness y Stirling.
Escocia nel Reinu Xuníu
Una política de delegación tien sío abogada polos tres partíos mayoritarios de Gran Bretaña con entusiasmu variable dimientres la hestoria reciente, y el llíder llaborista John Smith describió la torna delParllamentu escocés como'l "deseyu establecíu pol pueblu escocés ". L'estatus constitucional d'Escocia ye ensin embargo suxetu de contínuu alderique. En 2007, el Gobiernu escocés estableció la National Conversation (Conversación Nacional) pa temes constitucionales, proponiendo un númberu d'opciones como l'aumentu de los poderes del Parllamentu escocés, el federalismu o un referendu sobre la independencia escocesa del Reinu Xuníu. Al refugar la cabera opción, los tres partíos cimeros na oposición nel Parllamentu escocés tienen propuesto una Comisión Constitucional dixebrada pa investigar la distribución de poderes ente los estremaos delegaos escoceses y británicos.
Llei
thumb|Parliament House, edificiu históricu del Parllamentu, n'Edimburgu. Foi'l llar de les [[Cortes Xenerales Supremes d'Escocia.]]La llei n'Escocia tien una bas derivada del Drechu romanu, combinando carauterístiques de dambes ensin codificar el drechu civil, que data del Corpus Juris Civilis, y el drechu común coles fuente medievales. Los terminos del Tratáu de Xunión con Inglaterra de 1707 garantizaben la continuidá de la esistencia d'un sistema llegal dixebrao d'Inglaterra y Gales n'Escocia. Enantes de 1611, hebo dellos sistemes llegales rexonales n'Escocia, los más notables la Llei d'Udal, nes islles Orkney y Shetland, basada nel vieyu Drechu noruegu. Dellos de los sistemes que tamién hebo derivaen de les lleis celtes o bretones comúnes y sobrevivieron nes Highlands hasta entamos de 1800.
La llei escocesa ufre tres tipos de cortes responsables de l'alministración de la xusticia: civil, penal y heráldica. La corte civil suprema ye la nomada Court of Session, anque les apelaciones civiles puen ser tomaes pola Casa de los Lores. La High Court of Justiciary ye la corte suprema penal. Dambes cortes atópense na Parliament House (Parllamentu escocés), n'Edimburgu, que foi'l llar del Parllamentu d'Escocia na pre-Unión. La xérif court ye la corte cimera de lo penal y civil. Hai 49 xérif courts a lo llargu'l país. Les cortes de distritu foren introducíes en 1975 pa ofenses menores. La Court of the Lord Lyon o Court Lyon encárgase, pela so parte, de regular la heráldica.
La llei escocesa ye tamién única no que cinca a que permite tres veredictos en casos penales, au s'inclúi el veredictu de mayor controversia, el de 'nun prebao'.
Xeografía y historia natural
La estensión territorial d'Escocia comprende la establecía nel Tratáu de York de 1237 ente Escocia y el Reinu d'Inglaterra y l'alcordada en 1266 nel Tratáu de Perth ente Escocia y Noruega. Esceiciones importantes inclúin la Islla de Man, que siendo perdida por Inglaterra nel sieglu XIV ye agora una dependencia de la corona fora del Reinu Xuníu; los grupos d'islles de les Orkney y les Shetland, que foren adquiríes por Noruega en 1472; y Berwick-upon-Tweed, perdío por Inglaterra en 1482.
El centru xeográficu d'Escocia alcuéntrase a delles milles de la villa de Newtonmore en Badenoch. Algamando los 1.344 metros (4.406 pies) sobre'l nivel del mar, el puntu más altu d'Escocia ye'l nomao Ben Nevis, en Lochaber,dimientres que'l ríu más llargu del país ye'l Ríu Tay, que tien una llonxitú de 190 km (120 milles).
Xeoloxía y xeomorfoloxía
float|left|thumb|right|Mapa en relieve d'EscociaLa totalidá d'Escocia foi cubierta por mantes de xelu dimientres les edaes de xelu del Pleistocenu y el paisax heredao ta afeutao pola glaciación. Dende una perspeutiva xeolóxica'l país tien tres divisions cimeres. Les Highlands y les Islands atópense al norte y oeste de la Falla de les Highlands, que va dende la Islla d'Arran a Stonehaven. Esta parte d'Escocia comprende en gran midía roques perantigües d'orixe cambrianuu y precambrianu, que foren xubíes hasta la superficie dimientres la cabera Oroxenia caledoniana. Intercálase con intrusions ígnees d'una edá más reciente, los restos de lu que formó nel so día masificaciones montañoses como les Cuillins de Cairngorms y Skye. Una esceición significativa a les nomaes agora son les cubirtes de rodamientos fósiles del Old Red Sandstone, que s'atopen principalmente a lo llargo de la costa de Moray Firth. Les Highlands son polo xeneral montañoses y caltienen les elevaciones más altes de les Islles britániques. Escocia tien más de 790 islles, dividíes en cuatro grupos cimeros: les Shetland, les Orkney, y les Hébrides interiores y les esteriores. Hai numberosos cuerpos d'agua duce, incluyendo Loch Lomond y Loch Ness. Delles partes de la llinia de costa consisten nos Machair, una duna perbaxa compuesta de pación.
Central Lowlands
Les Central Lowlands o Tierres Baxes del centru comprenden una fuexa teutónica que compónse mayoritariamente de formaciones del Paleozoicu. Mundhos d'esos sedimentos tienen significáu económicu porque ehí ye au s'atopen les fontes rocoses de carbón y fierru qu'alitaron la Revolución Industrial n'Escocia. Esti area tamién tien sofrío d'un intense vulcanismu, col Arthur's Seat, n'Edimburgu, siendo un restu ñidiu de lu qu'hai cuantayá foi un volcán munchu más grande. Esti area ye rellativamente plana, pesie a qu'hai montes como los Ochils y Campsie Fells, que son cacique esclusivos.
Southern Uplands
Les Southern Uplands son una cordillera de colines de cuasi 200 kilometros (125 mi) de llargu, intercalaes con anchos valles. Atópense al sur d'una segunda falla (la falla de les Southern Uplands) que va dende Rhinns of Galloway a Dunbar. Les formaciones xeolóxiques comprenden mayormente depósitos del Silúricu daos hai 400-500 millones d'años. El puntu más altu nes Southern Uplands ye Merrick, con un altor d'843 m (2.766 pies).
Clima
thumb|[[Ben Nevis, el picu más altu de les Islles Britániques]]El clima d'Escocia ye un clima temperáu y oceánicu, y tiende a camudar muncho. Ye templao pola Corriente del Golfu del Océanu Atlánticu, y por mor d'ésti tien iviernos seles (pero branos más fríos y llentos) qu'árees en llatitúes asemeyaes, por exemplu Copenḥague, Moscú, o la Península de Kamchatka allende Escocia en Eurasia. De toes formes, les temperatures son polo xeneral más baxes que nel restu'l Reinu Xuníu, y ye au se rexistró la temperature más baxa na historia del Reinu Xuníu, -27.2 °C (-16.96 °F) registraos en Braemar, nes montañes de Grampian, el 11 de febreru de 1895. La media máxima del iviernu ye de 6 °C (42.8 °F) nes lowlands, cola media del branu algamando los 18 °C (64.4 °F). La temperature más alta inxamás rexistrada foi de 32.9 °C (91.22 °F) en Greycrook, nos Borders, el 9 d'agostu de 2003.