cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santuariu de la Virxe de Bendueños
L'ermitañu. Petitorios pal santuariu. Comuñas
Como yá s'indicó, na Casa de les Novenes asitiada frente a la entrada principal del santuariu, vivía un ermitañu que curiaba toles dependencies de la ilesia, lo mesmo que de los sos bienes. Tamién tenía l'encargu de percorrer el conceyu y otros llugares cercanos, que los sos habitantes yeren devotos de la Virxe de Bendueños, pa faer, debidamente autorizáu, los petitorios y recoyida de llimosnes» que sufragaren les obres estraordinaries del santuariu. Pa esti llabor portaba un «limosnario, cepiyu o alcancía» que tenía un relieve talláu de la Virxe de Bendueños y qu'entá se caltién. En 1669 pagar 66 rs. por esta imaxe de pidir». Otru encargu que tenía l'ermitañu yera l'alministración y curiáu de los ganaos ufiertaos en «Comuña o réxime a la ganancia». Magar la mayoría de los que fueron ermitaños yeren persones honraes y cabales, en dellos casos nun fueron bien lleales del tou. Esti datu ye conocíu pola nota dexada nel santuariu nuna visita llevada a cabu nel añu 1682 y que diz asina textualmente:
Bienes del santuariu
Pal caltenimientu del cultu y la celebración de les fiestes establecíes, el santuariu disponía de ciertos bienes, como ye la finca llamada «Los Fabares» en Vega del Ciegu, dende antes de 1680; otra llamada «Puertes» na heredá de Reconcos en Telledo, pero nesti casu solamente la metá, pos la otra parte correspondía a la ilesia de La nuesa Señora de Telledo. Tocantes a bienes dinerarios tenía doscientos ducaos y una renta de cien rs. que donara Sebastián Bernardo Miranda en 1675. Otra benefactora del santuariu había dexáu escritu en 1715 lo siguiente:
Un bien del santuariu que merez una atención especial foi la donación que fizo un vecín del pueblu cercanu de La Frecha, consistente nun rosariu d'oru macizo y coral que perteneciera al so güelu, y de esta forma cumplía cola so voluntá, pos yera bien devotu de la Virxe de Bendueños y ufiertó lo más pervalible que tenía a quien más quería, a la Virxe de Bendueños. Dau l'altu valor material, Salvador Texedor, que nesa dómina yera abá del santuariu, depositar na caxa d'un bancu y apurrió el recibu correspondiente a la Xunta de la Confrería de la Virxe de Bendueños.
Fiestes, devociones y tradiciones
thumb|Facsímil de la Indulxencia Plenaria concedida pol papa Pío IX. Esti santuariu foi arriquecíu espiritualmente con una singular Bulda concedida pol papa Inocencio XIII el 3 de setiembre de 1723 a la Confrería d'Ánimes del Santuariu», pola que se declaraba que'l so altar yera «privilexáu pa tolos sábados del añu, fiesta de los Fieles Difuntos y la so octava». Pío IX dio un Curtiu pontificiu el 6 d'agostu de 1861 pol que s'indicaben los seis solemnidaes a festexar. Na actualidá caltién el facsímil de les indulxencies concedíes a los cofrades, que diz asina:
Tamién se caltienen los documentos orixinales utilizaos pa los rituales de la bendición de l'agua, de les principales robles de la Ordinariu de la Misa Santa Misa, etc.
Nos sieglos XVIII y XIX celebraben seis solemnidaes, como queda vistu nel Curtiu Pontificiu del papa Pío IX, siendo la más importante la del Domingo de Pentecostés, esto ye, cincuenta díes dempués de la Resurrección de Xesús. Siguía-y n'importancia la fiesta de l'Asunción de la Virxe, el 15 d'agostu. Con gran aciertu y ésitu ente los vecinos de la contorna, el rector del santuariu, Salvador Texedor, introdució la festividá de santa Bárbara, que la so imaxe pertenez al románicu asturianu y que se venera nel santuariu, una y bones esti conceyu tuvo en tiempos pasaos una gran industria minero y entá hai esplotaciones en marcha. Esta ye la razón de la unión de los mineros de Ḷḷena al Santuariu de Bendueños.
Parque nacional de Matobo
El Parque Nacional de Matobo o Matopos, forma'l nucleu de les Llombes de Matobo (Matopos Hills), una área formada por cuetos testigu de granitu, roques equilibraes y valles montiegos asitiada a unos 35 quilómetros al sur de Bulawayo, en Zimbabue. El parque ye tamién una área de caltenimientu de la naturaleza, atópase incluyíu nes llombes de Matobo; toma una área de 205.000 ha y foi declaráu Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco nel añu 2003. Tien una estensión de 424 quilómetros cuadraos, ente que les llombes o montes de Matobo ocupen una área de más de 3.000 quilómetros cuadraos.
Esta rexón tan singular formóse hai unos dos mil millones d'años, cuando'l granitu viose forzáu a xubir a la superficie y dio llugar a un paisaxe lleno de cuetos testigu formaos por grandes cantares rodaos. El puntu más altu del parque ye un puexu llamáu Gulati, de 1.549 m d'altitú, na esquina nordeste del parque.
El Parque Nacional de Matobo ye'l más vieyu de Zimbabue, establecíu en 1926 col nome de Rhodes Matopos National Park por Cecil Rhodes. Entós ocupaba una estensión mayor, pero renegociar pa dar asentamientu a la población llocal y dixebráronse les tierres comunales de Khumalo y Matobo. Más tarde, sicasí, amontar cola adquisición de les granxes World's View y Hazelside al norte.
Flora y fauna
El conxuntu de les llombes tien una vexetación bien variada; nel parque nacional reconociéronse doscientes especies d'árboles, especiamente acacies. La fauna entiende 175 especies d'aves, 88 de mamíferos, 39 de culiebres y 16 de peces. Ente los más destacables figuren el rinoceronte blancu, el antílope sable, el impala, la xirafa, la cebra, el ñu y el lleopardu. La bayura de lleopardos ye la mayor del mundu, por cuenta de la abondosa presencia d'hyrax, que representen el 50% de la so dieta. Ye bien abondosu tamién el águila negra. Al oeste del parque reintroducióse'l rinoceronte negru.
Ernest Truex
thumb|Truex en [[His Girl Friday (1940)]] Ernest Truex foi un actor teatral, cinematográficu y televisivu d'Estaos Xuníos.
Biografía
Nacíu en Kansas City, Missouri, Truex empezó a actuar a los cinco años d'edá, viaxando en xira por Missouri con nueve años y sol apellativu de "The Child Wonder in Scenes from Shakespeare". El so debú teatral nel circuitu de Broadway llegó en 1908, actuando en distintes obres de David Belasco, ya interpretando el papel del títulu nel musical de 1915 Very Good Eddie. A lo llargo de la so carrera teatral neoyorquina, desenvuelta hasta 1951, amás d'actuar n'obres teatrales convencionales, participó nuna revista, dos operetes y en cinco comedies musicales, siendo amás, anque de manera ocasional, direutor y productor. A la fin final de la so carrera actuó solamente tres veces en Broadway, en 1960, 1962 y 1965.
Empecipiar nel cine en 1913, pero nun se dedicó dafechu a la gran pantalla hasta venti años dempués. Como actor cinematográficu solía interpretar personaxes bien cobardes, y unu de los sos primeros papeles d'importancia foi'l de Sapiens en The Warrior's Husband. Na película de 1939 The Adventures of Marco Polo, Truex fixo'l papel risible d'ayudante de Marco Polo, qu'interpretaba Gary Cooper. Hasta 1965, Truex contribuyó al rodaxe de cuasi ochenta filmes, unu d'ellos británicu, bona parte d'ellos del xéneru musical.
Nos empiezos de la so carrera televisiva, Truex foi artista convidáu nel show de la CBS Faye Emerson's Wonderful Town. Dende 1953 a 1954 foi coprotagonista, xunto a Brandon De Wilde, de la serie Jamie, emitida pola American Broadcasting Company.
Nos sos últimos años foi conocíu por encarnar a homes d'edá en distintes producciones televisives, como Justice, Mr. Peepers, Hazel, y Pá saber tou. Él fixo'l papel principal del episodiu "Kick the Can", perteneciente a la serie de Rod Serling The Twilight Zone. N'otru episodiu de Twilight Zone, "What You Need", interpretó a un vendedor ambulante.
La primer esposa de Truex foi Julia Mills, cola que tuvo dos fíos, Philip en 1920 y James en 1922. Philip dedicar a l'actuación hasta los primeres años 1950.
ErnestTruex enviudó, casándose entós cola actriz teatral Mary Jane Barrett, cola cual actuó en Nueva York n'obres como The Third Little Show, (1931), The Hook-Up (1935), y Fredericka (1937). Tuvieron un fíu, Barry Truex, que tuvo una curtia carrera como actor. En 1934, Truex dirixó, coprodujo, y protagonizó Sing and Whistle, pieza na cual actuaba Sylvia Field, que sería la so tercer esposa, en divorciándose de Mary Jane Barrett. thumb|Ernest Truex en Moving Picture World (1919).
Ernest Truex finó en 1973 en Fallbrook, California, por causa de un infartu agudu de miocardiu. Tenía 83 años d'edá. Los sos restos fueron encenraos, y les cenices espardíes nel estáu de California.
Pol so trabayu televisivu, a Truex concedióse-y una estrella nel Paséu de la Fama de Hollywood, nel 6721 de Hollywood Boulevard.
Televisión
right|thumb|240px|Con [[Brandon De Wilde en Jamie (1953)]]
Exércitu de Beiyang
thumb|250px|Ensayamientu d'unidaes del Exércitu de Beiyang. L'Exércitu de Beiyang (, lliteralmente "Exércitu del Océanu Septentrional") foi una poderosa unidá militar china d'estilu occidental creada pola dinastía Qing a finales del sieglu XIX. Creóse como nucleu de la reorganización de les fuercies armaes imperiales. Esta formación desempeñó un papel fundamental na política del país mientres unos trés décades a empiezos del sieglu XX, práuticamente hasta la victoria comunista en 1949. Dexó'l desenvolvimientu de la Revolución de Xinhai y, al estremase en distintes camarillas militares, dio llugar a un periodu de división política de la nación en rexones controlaes por caciques militares que caracterizó gran parte del periodu.
Orixe y periodu al mandu de Li Hongzhang (hasta 1900)
Batalla de Mukden (1894) mientres la [[Primer Guerra Sino-Xaponesa. L'Exércitu de Beiyang llevó'l pesu de los combates, pero nun pudo vencer al más modernu exércitu xaponés.|thumb|right]] L'Exércitu de Beiyang fundóse partiendo del Exércitu de Huai (o Exércitu de Anhui) de Li Hongzhang, que tuvo'l so bautizu de fueu na Rebelión Taiping. A diferencia de les fuercies tradicionales manchúes del exércitu del estandarte verde, l'Exércitu de Huai yera una unidá militar que se basaba na llealtá personal al comandante, más que na fidelidá al estáu o a la dinastía. El so armamentu orixinal yera un amiestu de material antiguo y modernu pero, gracies a l'apropiación de los aranceles ya impuestos de los cinco provincies que controlaba, Li Hongzhang foi modernizando diverses unidaes pasu ente pasu mientres los años 1880 y 1890. Empezó a formar amás una armada moderna, conocida como flota de Beiyang. Foi nesta dómina, a finales del sieglu XIX, cuando l'exércitu empezó a conocese col nome que-y fadría más famosu, el d'Exércitu de Beiyang. El nome de Beiyang («océanu septentrional») referir a los ingresos que llograba de les aduanes del norte de China, yá que yera la unidá del comisariu imperial de comerciu pa los puertos septentrionales que tenía diverses atribuciones militares; esti cargu desempeñar primero Li y más tarde, dende 1901, Yuan Shikai. Los ingresos d'estos puertos primero destináronse a crear la flota y más tarde a financiar el mesmu exércitu de tierra. Mientres esta dómina, sicasí, les finances del exércitu nun yeren bien sólides y pollo l'entrenamientu de les sos unidaes yera intermitente.
A pesar d'esto a finales de sieglu, l'Exércitu convirtiérase na meyor unidá de les fuercies armaes chines. Foi'l que llevó'l pesu del enfrentamientu con Xapón na Primer Guerra Sino-Xaponesa (1894-1895), ensin apenes sofitu d'otres provincies del Imperiu. Mientres la guerra l'armada de Beiyang, que cuntaba con dos navíos de teunoloxía anterior a los acorazaos de la dómina, viose superada pola Marina de guerra xaponesa, de buques menores pero de mayor velocidá de disparu. En tierra, l'Exércitu xaponés, formáu por reclutes al estilu alemano y empobinao por oficiales profesionales formaos n'academies militares, ganó fácilmente a los sos oponentes chinos.
Predominiu de Yuan Shikai (1901–1908)
Li Hongzhang morrió en 1901 y asocedió-y Yuan Shikai al mandu de la unidá, convertida yá oficialmente n'Exércitu de Beiyang. Foi nomáu virréi de Zhili y ministru de Beiyang. Yuan recibiera en 1895 el mandu del Nuevu Exércitu (del tamañu d'una brigada) en 1895. La corte aprobara los planes de reforma de Yuan, basaos nel modelu militar alemán y concediéralu 5000 soldaos pa entrenalos na población de Hsiaochan, ente Tianjin y Taku. Munchos de los oficiales d'esti exércitu fueron figures principales del posterior periodu de los caudiellos militares, incluyendo a Zhang Xun (que dirixó l'intentu atayáu de restauración Qing en 1917), Xu Shichang (Presidente de la República de China ente 1918 y 1922), Cao Kun (presidente en 1922–24 y caudiellu de la camarilla de Zhili), Duan Qirui (primer ministru en gran parte del periodu 1916–20 y xefe de la camarilla de Anhui) y Feng Guozhang (presidente en 1917–18 y fundador de la camarilla de Zhili).
Yuan Shikai supervisó la reforma per etapes de les instituciones militares Qing dende de 1901. Fundó l'Academia Militar de Baoding, que-y dexó ampliar l'Exércitu de Beiyang. Cola creación de la Comisión pa la Reorganización del Exércitu n'avientu de 1903 l'Exércitu de Beiyang convertir nel modelu al que teníen d'afaese les fuercies militares d'otres provincies. En 1905 Yuan aumentara l'Exércitu Beiyang hasta los seis divisiones. N'ochobre d'esi añu l'Exércitu llevó a cabu maniobres en Hejian, en Zhili central, utilizando'l ferrocarril Beixín-Hankou, cuasi rematáu. Al añu siguiente, xunto col exércitu de Zhang Zhidong, desenvolver en Hubei. Los observadores internacionales consideraron l'Exércitu como la fuercia meyor entrenada y fornida de China, amás de los destacamentos estranxeros. En 1906 cuntaba con ente 50 000 y 80 000, según diverses estimaciones.
L'Exércitu de Beiyang sol mandu manchú (1909–1910)
La Emperatriz Cixi finó'l 15 de payares de 1908 y asocedió-y l'emperador Puyi, de namái trés años d'edá. El nuevu rexente, el segundu príncipe Chun (醇親王), destituyó a Yuan Shikai al añu siguiente. Yuan esperó'l momentu de tornar, calteniendo dende'l so retiru la so rede de contactos personales nel Exércitu de Beiyang y la llealtá de los sos oficiales, escoyíos por él con gran curiáu y especial atención a la fidelidá que-y profesaben. Al españar la Revolución de Xinhai en 1911, el mandu teóricu del Exércitu recayó nel ministru manchú Yinchang. En realidá, sicasí, Yuan Shikai caltenía inda la capacidá de manipolialo al so antoxu por cuenta de la llealtá personal de los sos oficiales escontra'l so él, a pesar del so supuestu relevu.
L'Exércitu cuntaba con cuatro divisiones en Zhili, la III división en Manchuria y la V en Shandong. Cuasi tolos oficiales yeren étnicamente chinos y munchos d'ellos estudiaren en Xapón. Anque l'armamentu nun yera uniforme, yera meyor que'l que dispunxera hasta'l momentu o que'l que tuvo más tarde mientres la dómina de los caudiellos militares. La mayor parte de la infantería taba armada col rifle xaponés de reglamentu de 1896 o'l Mauser de 7,9 mm.
La revolución de 1911
Los acontecimientos revolucionarios amosaron que l'Exércitu de Beiyang, que formaba'l nucleu del Nuevu Exércitu de 36 divisiones, yera la fuercia militar dominante del país. Aquel que llograba la llealtá de les sos distintes formaciones llograba la clave del poder na nación a partir de 1911. La insurrección de Wuchang, qu'empezó en, desencadenó la revolución d'esi añu qu'acabó col derrocamientu de la dinastía Qing. El 12 el Gobiernu espachó a Yingchang con dos divisiones del Exércitu de Beiyang, tresportaes nel ferrocarril Beixín-Hankou, al sur pa entartallar la rebelión. Yingchang atacó n'efeutu a les fuercies revolucionaries de Huang Xing el 27 d'ochobre.
Cubierta pola artillería de campaña y los cañones de la flota imperial, la infantería de Beiyang atacó con una avanzadura d'esploradores siguida d'una llinia zarrada. Esta táctica clásica nun tardó en quedar desacreditada nos intensos combates de la Primer Guerra Mundial, pero demostraron la so eficacia contra un exércitu revolucionariu indisciplináu que nun cuntaba con ametralladores.
El mesmu día, Yuan Shikai recibió'l mandu de les fuercies en Wuchang, pero refugar y llogró asina que-yos fueren concedíos puestos relevantes a los sos siguidores más cercanos, Feng Guozhang y Duan Qirui. La llucha siguió en Hubei mientres un mes más mientres Yuan axustaba al empar cola monarquía y los revolucionarios, utilizando'l so control del Exércitu de Beiyang como ferramienta de presión. La resultancia final foi'l so nomamientu provisional como Presidente de la República de China.
La camarilla de Beiyang nel poder (1911–15)
A lo llargo de 1914, la camarilla sofitó a Yuan nes sos enmiendes de la Constitución pa concede-y el poder de roblar trataos y declarar la guerra, según pa da-y considerables poderes en situaciones d'emerxencia.
N'avientu de 1915, Yuan proclamóse emperador, pero atopar col refugu de cuasi tolos xenerales y demás oficiales del Exércitu de Beiyang, incluyendo a los sos llugartenientes más cercanos, Duan Qirui y Feng Guozhang. Más importante entá, munches de les provincies perifériques, tales como Yunnan, opunxéronse-y abiertamente. Yuan Shikai viose obligáu a abandonar los sos designios imperiales. Duan y Feng negar a sofitar la so continuación al frente del país y a la fin l'únicu xeneral d'importancia de Beiyang en caltenese fiel foi Zhang Xun. Yuan morrió pocu dempués en xunu de 1916.
La fragmentación del Exércitu de Beiyang (1916–18)
La presión de los comandantes Beiyang torgó que cualquier figura política de la izquierda pudiera tomar el poder nel gobiernu de la república. Mientres cuasi una década tres la muerte de Yuan, el programa de los principales caudiellos militares de Beiyang pa llograr la reunificación de China foi consiguir primero la reunificación del Exércitu de Beiyang y más tarde la derrota de los exércitos provinciales menores. [[Feng Guozhang, unu de los principales llugartenientes de Yuan Shikai, fundó la camarilla de Zhili, que s'opunxo a la rival camarilla de Anhui, encabezada por Duan Qirui.|thumb|left]] [[Duan Qirui, primer ministru mientres gran parte de la década tres la muerte de Yuan Shikai y principal adversariu de Feng Guozhang, encabezaba la camarilla de Anhui, sofitada por Xapón.|thumb|right]] Dende mediaos de 1916, el xeneral ultraconservador de Beiyang Zhang Xun llogró caltener la unidá del exércitu al traviés de contactos y negociación colos principales xefes militares. Como fixera Yuan Shikai, los xenerales de Beiyang utilizaron el so poder militar p'amedranar al parllamentu por qu'aprobara la llexislación que deseyaben. Tres una disputa col presidente Li Yuanhong sobre un préstamu de Xapón a principios de 1917, Duan Qirui declaró la so independencia del gobiernu central xunto cola mayoría de los otros xenerales de Beiyang. Zhang Xun entós ocupó Beixín col so exércitu y el 1 de xunetu conmocionó la política china proclamando la restauración de la dinastía Qing. Tolos demás xenerales condergaron esta maniobra y la restauración llueu fracasó. La eliminación de Zhang Xun pocu dempués destruyó l'equilibriu de poder ente les facciones rivales de Feng y Duan ya inauguró una década marcada pol enfrentamientu ente los señores de la guerra.
Feng Guozhang viaxó a Beixín p'asumir la presidencia dempués de llograr el nomamientu de los sos protexíos como comandantes militares de les provincies de Jiangxi, Hubei y Jiangsu. Estos trés provincies convertir na base del poder de la camarilla de Zhili, que Feng encabezaba. Pela so parte, Duan Qirui retomó'l so puestu de presidente del gobiernu. El so camarilla - la camarilla de Anhui (dacuando llamada de Anfu- apoderaba la rexón de la capital. Gracies a el financiamientu xaponés pa formar el llamáu "Exércitu pa la Participación Bélica" (teóricamente pa participar del llau de la Triple Entente na Primer Guerra Mundial), Duan siguió'l so enfrentamientu pol poder con Feng Guozhang.
El periodu culminante de los caciques militares (1919–1925)
thumb|right|Esti símbolu militar de la [[República de China, basáu na bandera de les Cinco races so una unión, sustituyir pol Guomindang en 1928 pola so rellación col Gobiernu de Beiyang.]]
Hasta empiezos de branu de 1919, la combinación d'enfrentamientos y negociación ente los principales caudiellos de Beiyang esperábase que conduxera a la unificación militar, que de la mesma dexara la restauración de los procesos políticu y constitucional que Yuan Shikai atayara nel so intentu de coronase emperador. En 1919, sicasí, los trés principales camarillas militares del norte afitárense nes sos respeutives rexones ensin que nenguna llograra ganar definitivamente a les demás. Dos d'elles— la camarilla de Anhui y la camarilla de Zhili — proveníen direutamente del exércitu de Beiyang y la tercera — la camarilla de Fengtian de Zhang Zuolin— d'una axuntadura d'oficiales de Beiyang y de tropes locales de Manchuria. Estes camarillas y los sos asonsañadores a menor escala taben dispuestos a consiguir dineru y armes de cualquier fonte col fin de sobrevivir y, ante l'amenaza de la crecedera d'una d'elles, les facciones más débiles combinar contra la más fuerte, torgando la victoria definitiva d'una d'elles que pudiera llevar a la reunificación del país.
La hestoria de les guerres de los principales caciques militares hasta 1925 amuesa'l fracasu de toos ellos en consiguir el control central políticu y militar del país. De manera similar al periodu de les Cinco Dinastíes y los Diez Reinos, gran parte del sur del país quedó fora del control del gobiernu de Beiyang, sirviendo de trubiecu a movimientos rebalbos como'l Guomindang o'l Partíu Comunista de China Partíu Comunista Chinu.
Espedición del Norte
[[Jiang Jieshi roblando la Espedición del Norte, qu'unificó teóricamente'l país y dio fin al periodu de predominiu de los políticos y militares surdíos del Exércitu de Beiyang.|thumb|right]] El Guomindang estableció'l Exércitu Nacional Revolucionariu cola ayuda de la Xunión Soviética y el Partíu Comunista de China. Jiang Jieshi llanzó entós la Espedición del Norte en 1926, que pretendía someter a los caudiellos militares del Exércitu de Beiyang al so control. Dalgunos d'ellos fueron ganaos por Jiang y otros xuniéronse a él, tomando asina gradualmente'l control teóricu sobre'l país. Anque la reunificación nominal del país llograr en 1928 cola derrota o'l sometimientu de los caciques militares al Guomindang, el control d'este yera precariu y asocediéronse les revueltes y llevantamientos de los restos de les formaciones militares qu'apoderaren la política dende la cayida de la monarquía.
Per otru llau, al empar que s'unificaba'l país, este cayía na Guerra Civil China que resultara de la rotura de rellaciones ente Jiang y los comunistes. En 1930 españó la Guerra del Pandu Central dempués de que dalgunos de los señores de la guerra, teóricos aliaos del Guomindang pero descontentos con Jiang, trataren de derrocalo. L'intentu d'estos fracasó, pero caltuvo la falta de cooperación de los caudiellos militares cola nueva alministración y la rivalidá ente sigo y col gobiernu, llevando finalmente a la derrota del réxime de Jiang Jieshi na China continental na posterior guerra civil china, en 1949.
Recques-sur-Hem
Recques-sur-Hem ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Scinax flavidus
Scinax flavidus ye una especie d'anfibios de la familia Hylidae. Habita en Colombia y Venezuela. Los sos hábitats naturales inclúin montanos secos, xardinos rurales, zones primeramente montiegues agora bien degradaes, estanques, canales y diques.
Glenn Tryon
Glenn Tryon foi un cineasta d'Estaos Xuníos.
Resume biográficu
Nacíu en Julietta, Idaho, trabayó na era del cine mudu principalmente como actor, anque tamién foi guionista, direutor y productor.
En total actuó en 67 filmes ente 1923 y 1951.
Glenn Tryon finó en 1970 en Orlando (Florida).
Regnauville
Regnauville ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ludwig Wittgenstein
Ludwig Josef Johann Wittgenstein foi un filósofu, matemáticu, llingüista y lóxicu austriacu, y darréu nacionalizáu británicu. Publicó'l Tractatus logico-philosophicus, qu'influyó en gran midida a los positivistes lóxicos del Círculu de Viena, movimientu del que nunca se consideró miembru. Tiempu dempués, el Tractatus foi severamente criticáu por el mesmu Wittgenstein en Los cuadiernos azul y marrón y nos sos Investigaciones filosófiques, dambes obres póstumes. Foi discípulu de Bertrand Russell nel Trinity College de la Universidá de Cambridge, onde más tarde tamién él aportó a profesor.
Primeros años
thumb|left|Pa 1890, Karl Wittgenstein amasara una de les más grandes fortunes del mundu.
Ludwig Wittgenstein nació en Viena el 26 d'abril de 1889, de Karl y de Leopoldine Kalmus. Foi'l más nuevu d'ocho fíos, nacíu nuna de les families más prominentes y riques del Imperiu austrohúngaru.
Los sos güelos paternos, Hermann Christian y Fanny Wittgenstein (que yera una prima primera del famosu violinista Joseph Joachim ), yeren dambos nacíos en families xudíes pero más tarde convertíes al protestantismu, y dempués de que se treslladaren de Saxonia a Viena nos años 1850, asimilar a les clases profesionales protestantes vieneses.
El padre de Ludwig, Karl Wittgenstein, convertir nun industrial y fixo la so fortuna col fierro y l'aceru. A finales de los años 1880, Karl controlaba un monopoliu efeutivu sobre los recursos del fierro y l'aceru dientro del imperiu y foi unu de los homes más ricos del mundu. Finalmente, Karl tresfirió enforma de la so capital a propiedaes inmobiliaries, aiciones de capital, metales preciosos y reserves de divises estranxeres, que taba espardíu al traviés de Suiza, Austria, los Países Baxos y América del Norte. Poro, la riqueza colosal de la familia foi aisllada de les crisis d'inflación que siguieron nos años posteriores.
La madre de Ludwig, Leopoldine Kalmus, nació d'un padre xudíu y una madre católica, y yera una tía del ganador del premiu Nobel Friedrich Hayek per parte materna. A pesar de la conversión al protestantismu de los sos güelos paternos, los fíos de los Wittgenstein fueron bautizaos como católicos romanos —la fe de la so güela materna— y Ludwig recibió un entierru católicu romanu dempués de la so muerte.
thumb|La hermana de Ludwig, Gretl, pintada por [[Gustav Klimt pa la so semeya de boda en 1905.]]
Ludwig creció nun llar qu'apurría un ambiente escepcionalmente intenso pa la realización artística ya intelectual. Los sos padres yeren aficionaos a la música y tolos sos fíos tuvieron dotes intelectuales y artístiques. L'hermanu mayor de Ludwig, Paul Wittgenstein convertir nun pianista concertista de fama mundial quien siguió la so carrera como concertista inclusive en perdiendo'l brazu derechu na Primer Guerra Mundial (1914-1918), motivando que Maurice Ravel compunxera pa él en 1931 el so famosu Conciertu pa pianu pa la manzorga. La casa de los Wittgenstein atraía a xente culto, especialmente a músicos. La familia recibía visites frecuentes d'artistes como Gustav Mahler. Tola educación musical de Ludwig sería bien importante pa él. Inclusive utilizó exemplos musicales nos sos escritos filosóficos. Otra non tan afortunáu heriedu que pudo tener foi l'enclín al suicidiu: trés de los sos cuatro hermanos varón quitaron la vida.
Wittgenstein cursó los sos estudios a principios del sieglu XX na escuela secundaria de Linz, la Realschule Bundesrealgymnasium Fadingerstrasse. Nesa mesma escuela tamién estudiaba daquella Adolf Hitler. Esiste una semeya fechada en 1901 na cual puede apreciase a dambos, xunto col restu de los alumnos y unu de los sos profesores, posando pa la semeya escolar añal. Pertenez a un llibru escritu pola australiana Kimberley Cornish tituláu The Jew of Linz: Wittgenstein, Hitler and Their Secret Battle for the Mind (1998). Según dicha escritora, el mozu Ludwig yera'l neñu xudíu al que darréu se referirá Adolf Hitler na so obra Mein kampf, anque esta teoría ta en disputa.
Bardiel
Bardiel ye una casería de la parroquia de Tamón nel conceyu asturianu de Carreño.
Ludwig Wittgenstein
Primeros años
El primer interés intelectual de Wittgenstein nun foi la filosofía sinón la inxeniería. El so estudios llevar, de primeres, a Berlín y darréu a Manchester (Reinu Xuníu), onde s'atopaba la vanguardia de la inxeniería aeronáutica. Como resultáu del so primer trabayu, presentó una patente pa un motor a reaición en 1911 que paez tuvo cierta influencia nel diseñu futuru de los motores pa helicópteros. Tando n'Inglaterra interesar pola filosofía de les matemátiques y entró en contautu con Bertrand Russell con quien empezaría una tormentosa rellación. Sicasí esti ambiente inglés ye'l que llanzó la so carrera intelectual, con amigos como George Moore o l'economista John Maynard Keynes.
Bardiel
Alcuéntrase a 8,50 km de Candás, la capital del conceyu, a un altor mediu de 104 msnm y tien una población de.
Ludwig Wittgenstein
Primeros años
Wittgenstein caltuvo una posición bien crítica sobre los sos colegues filósofos ya inclusive sobre lo que podíen opinar d'él otres figures del ámbitu científicu:
En 1919 arrenunció a la parte de la fortuna familiar qu'heredara cuando'l so padre morrió. El dineru foi estremáu ente les sos hermanes Helene y Hermine y el so hermanu Paul. Ludwig aportunó que lu prometieren que nunca se lo devolveríen.
Muerte
thumb|derecha|Ascension Parish Burial Ground (Antiguu campusantu de St. Giles) thumb|Llábana de la tumba de Wittgenstein en [[Cambridge.]]
Ludwig Wittgenstein morrió en Cambridge, en casa del so médicu, el doctor Bevan, el 29 d'abril de 1951, en negándose a recibir tratamientu médicu contra'l cáncer de próstata que sufría. Atopábase trabayando nun manuscritu qu'analizaba los supuestos y condiciones de la certidume, publicáu de manera póstuma pola heredera de los sos trabayos, Elizabeth Anscombe, sol títulu Sobre la certidume. Dizse que les sos últimes pallabres fueron: "Di-yos que la mio vida foi maraviyosa". La so última voluntá foi gociar d'un funeral católicu.
Primer Wittgenstein: el Tractatus logico-philosophicus
thumb|Vista del patiu central del Trinity College. El Tractatus logico-philosophicus foi'l primer llibru escritu por Wittgenstein y l'únicu qu'él vio publicáu en vida. La primer publicación foi na revista alemana Annalen der Naturphilosophie (XIV, 3-4, páxs. 185-262), sol títulu Logisch-Philosophische Abhandlung. Un añu más tarde (en 1922) apaecería la primer edición billingüe (alemán-inglés) na editorial Kegan Paul de Londres, acompañáu d'una introducción de Bertrand Russell, y yá sol títulu en llatín col que más se lo conoz. Ye'l principal testu en que Wittgenstein espresa'l so pensamientu del llamáu "primer periodu".
El Tractatus ye un testu complexu que s'empresta a diverses llectures. Nuna primer llectura, preséntase como un llibru que pretende esplicar el funcionamientu de la lóxica (desenvuelta primeramente por Gottlob Frege y por Russell, ente otros), tratando d'amosar coles mesmes que la lóxica ye l'andamiaxe o la estructura sobre la cual llevántase'l nuesu llinguaxe descriptivu (nuesa ciencia) y el nuesu mundu (que ye aquello que'l nuesu llinguaxe o la nuesa ciencia describe). La tesis fundamental del Tractatus ye esta estrecha vinculación estructural (o formal) ente llinguaxe y mundu, hasta tal puntu que: «les llendes del mio llinguaxe son les llendes del mio mundu» (Tractatus: § 5.6). N'efeutu, aquello que comparten el mundu, el llinguaxe y el pensamientu ye la forma lóxica (logische Form), gracies a la cual podemos faer figures del mundu pa describilo.
Nel Tractatus, el mundu (Welt), ye la totalidá de los fechos, esto ye, de lo que ye'l casu (lo qu'asocede, lo que se da efeutivamente) (Tractatus: §§ 1-2). Los fechos son "estaos de coses" (Sachverhalt), esto ye, oxetos en cierta rellación (Tractatus: §§ 2-2.01). Por casu, un fechu ye que'l llibru ta sobre la mesa, lo cual revélase como una rellación ente "el llibru" (que podemos llamar oxetu "a") y "la mesa" (que podemos llamar oxetu "b"). Según Wittgenstein, los fechos tienen una estructura lóxica que dexa la construcción de proposiciones que representen o figuren (del alemán Bild) esi estáu de coses. "El llibru ta sobre la mesa", trascrito a llinguaxe lóxicu, esprésase: "aRb". Al igual qu'un fechu ye una rellación ente oxetos, una proposición va ser una concatenación de nomes (los cualos van tener como referencia los oxetos). Pa Wittgenstein el llinguaxe descriptivu funciona igual qu'una maqueta, na cual representamos los fechos asitiando pieces que faen les vegaes de los oxetos representaos. Nel Tractatus, el llinguaxe ta formáu fundamentalmente por nomes (falamos, naturalmente, del llinguaxe una vegada que ye analizáu lóxicamente).
D'esta idea tan fundamental estrayi Wittgenstein tola so teoría de la figuración (o de la significación) y de la verdá. Una proposición va ser significativa, o va tener sentíu (del alemán Sinn), na midida na que represente un estáu de coses lóxicamente posible. Otra cosa distinta ye que la proposición seya verdadera o falsa. Una proposición con sentíu figura un estáu de coses posible. Por que la proposición seya verdadera, el fechu que describe tien de dase efeutivamente (ten de ser el casu). Si'l fechu descritu nun se da, entós la proposición ye falsa. Pero nesti casu, seya falsa esto ye verdadera, la proposición tien sentíu, porque describe un estáu de coses posible. «El mundu ye tou lo que sía'l casu» (Tractatus: § 1); la realidá (Wirklichkeit) va ser la totalidá de los fechos posibles, los que se dan y los que nun se dan (Tractatus: § 2.06 y § 2.202).
Otra tesis fundamental del Tractatus ye la identidá ente'l llinguaxe significativu y el pensamientu, dando a entender que los nuesos pensamientos (les representaciones mentales que faemos de la realidá) ríxense igualmente pola lóxica de les proposiciones, pos: «La figura lóxica de los fechos ye'l pensamientu» (Tractatus: § 3) o «El pensamientu ye la proposición con sentíu» (Tractatus: § 4). D'esta miente, si daqué ye pensable, hai de ser tamién posible (Tractatus: § 3.02), esto ye, hai de poder recoyese nuna proposición con sentíu (sía ésta verdadera o falsa). El pensamientu ye una representación de la realidá. La realidá ye aquello que puede describise col llinguaxe (nesti sentíu, apréciase que la realidá nel Tractatus ye una imaxe que resulta d'un llinguaxe descriptivu, y non una realidá en sí; por eso les llendes de el mio llinguaxe son les llendes de el mio mundu).
Este ye la manera en que Wittgenstein determina de qué podemos falar con sentíu y de qué nun podemos falar. Podemos falar, esto ye, dicir verdaes o falsedaes, siempres y cuando utilicemos el llinguaxe pa figurar estaos de coses o fechos posibles del mundu. Namái ye posible falar con sentíu de la realidá. Este ye'l puntu en que'l Tractatus ye interpretáu como abogáu del empirismu o como una apoloxía de la ciencia, yá que namái la ciencia ye capaz de dicir daqué con sentíu; y «De lo que nun se puede falar, hai que callar» (Tractatus: § 7). Agora bien, el verdaderu y orixinal pensamientu de Wittgenstein empieza equí. Si, como diz el Tractatus namái ye posible falar con sentíu de los fechos del mundu: ¿qué asocede colos testos de filosofía ysobremanera, coles proposiciones del propiu Tractatus? N'efeutu, el Tractatus nun describe fechos posibles nin fechos del mundu, sinón que fala del llinguaxe y de la lóxica que rixe'l nuesu pensamientu y el nuesu mundu, etc.
Entra asina en xuegu la polémica -pero fundamental- distinción ente dicir y amosar que'l mesmu Wittgenstein consideraba'l nucleu de la filosofía. La forma lóxica y la lóxica polo xeneral nun pueden espresase, vale dicir: nun puede crease una proposición con sentíu en que se describa la lóxica, porque la lóxica amuésase nes proposiciones con sentíu (qu'espresen el dase o nun dase d'un estáu de coses). La lóxica ta presente en toles proposiciones, pero nun ye felicidá por nenguna d'elles. Nesti sentíu: «La lóxica ye trascendental» (Tractatus: § 6.13).
La lóxica establez cuál ye la llende del llinguaxe, del pensamientu y del mundu, y de esa manera amuésase el mesmu llende, que yá nun pertenez al mundu, quedando fora d'esi ámbitu de lo pensable y expresable. Ye por ello que, como indica Wittgenstein: «Hai, verdaderamente, lo inespresable. Se amuesa, ye lo místico» (Tractatus: § 6.522). La xera de la filosofía ye, entós, precisamente, llegar hasta los casos llende del llinguaxe, onde yá nun falamos del mundu pero, sicasí, sí queda amosáu lo inespresable. Este ye'l casu de les tautoloxíes, les contradicciones y, polo xeneral, les proposiciones propies de la lóxica.
Análogamente, tal que s'apunta escontra'l final del Tractatus, la ética (esto ye, aquello que trata de falar sobre lo que seya bonu o malu, lo pervalible, el sentíu de la vida, etc.) ye tamién inespresable y trascendental (Tractatus: §§ 6.4-6.43). La ética, lo que seya bonu o pervalible, nun camuda nada los fechos del mundu; el valor tien de morar fora del mundu, nel ámbitu de lo místico. De lo místico nun puede falase, pero una y otra vez amuésase en cada unu de los fechos qu'esperimentamos.
Nuna carta que Wittgenstein escribió al so amigu Ludwig von Ficker (escontra 1919), diz que'l sentíu últimu del so Tractatus logico-philosophicus ye éticu; y de siguío añede:
Segundu Wittgenstein: les Investigaciones filosófiques
Les Investigaciones filosófiques son el principal testu en que se recueye'l pensamientu del llamáu segundu Wittgenstein. La traza más importante d'esta segunda dómina ta nun cambéu de perspeutiva y paradigma nel so estudiu filosóficu del llinguaxe. Si nel Tractatus adoptaba un puntu de vista lóxicu pal escrutiniu del llinguaxe, esti segundu Wittgenstein llega al convencimiento de que'l puntu de vista afechu ye de calter pragmatista: nun se trata de buscar les estructures lóxiques del llinguaxe, sinón d'estudiar cómo se porten los usuarios d'un llinguaxe, cómo aprendemos a falar y para qué nos sirve.
Nes Investigaciones, Wittgenstein sostién que'l significáu de les pallabres y el sentíu de les proposiciones ta na so función, el so usu (Gebrauch) nel llinguaxe. Vale dicir que preguntar pol significáu d'una pallabra o pol sentíu d'una proposición equival a preguntar cómo s'usa. Per otra parte, yá que dichos usos son munchos y multiformes, el criteriu pa determinar l'usu correutu d'una pallabra o d'una proposición va tar determináu pol contestu al cual perteneza, que siempres va ser un reflexu de la forma de vida de los falantes. Dichu contestu recibe'l nome de xuegu de llinguaxe (Sprachspiel). Estos xuegos de llinguaxe nun comparten una esencia común sinón que caltienen una paecencia de familia (Familienähnlichkeiten). D'esto síguese que lo absurdo d'una proposición va aniciar n'usala fuera del xuegu de llinguaxe que-y ye propiu.
Una tesis fundamental de les Investigaciones ye la imposibilidá d'un llinguaxe priváu. Pa Wittgenstein, un llinguaxe ye un conglomeráu de xuegos, que van tar rexíos cada unu poles sos propies regles. L'asuntu ta n'entender qu'estes regles nun pueden ser quitaes, ye dicir que nun podemos siguir privadamente una regla. La razón ta en que l'únicu criteriu pa saber que siguimos correutamente la regla ta nel usu habitual d'una comunidá: si pierdo nuna islla erma, y establezo un xuegu pa entreteneme, a otru día nun puedo tar seguru de si cumplo les mesmes regles que'l día anterior, pos bien podría fallame la memoria o alloriar. Lo mesmo asocede colos xuegos de llinguaxe: pertenecen a una coleutividá y nunca a un individuu solu. Esto va tener importantes consecuencies pa la posterior filosofía de la mente, pos ¿qué asocede con esos términos que refieren a les nueses esperiencies privaes, los llamaos términos mentales, como "dolor"? El significáu de la pallabra "dolor" ye conocíu por toos. Sicasí, yo nun puedo saber si llames "dolor" a lo mesmo que yo, yá que yo nun puedo esperimentar el to dolor, sinón solamente'l míu. Esto lleva a Wittgenstein a entender que l'usu de la pallabra "dolor" vien acomuñáu a otra serie d'actitúes y comportamientos (quexes, xestos o cares de dolor, etc.) y que namái con base a ello terminamos per acomuñar la pallabra "dolor" a eso que sentimos privadamente.
Per otru llau, dende esta mesma perspeutiva, los llamaos "problemes filosóficos" nun son en realidad problemes, sinón perplexidaes. Cuando faemos filosofía, enredámonos nun xuegu de llinguaxe que les sos regles nun tán determinaes, yá que ye la mesma filosofía la que pretende establecer eses regles; ye una suerte de círculu viciosu. D'ende que la misión de la filosofía sía, pa Wittgenstein, "lluchar contra l'embruxu del nuesu entendimientu per mediu del llinguaxe".
Mario Bunge considera al segundu Wittgenstein como un bon exemplu de les desventaxes de pensamientu sectorial, que los sos llibros son coleiciones d'aforismos y exemplos ensin conexón mutua.
Diferencies ente'l primera y el segundu Wittgenstein
Ente que pal primera Wittgenstein había un solu llinguaxe, a saber: el llinguaxe ideal compuestu pola totalidá de les proposiciones significatives (llinguaxe descriptivu), pal segundu Wittgenstein el llinguaxe espresar nuna pluralidá de distintos "xuegos de llinguaxe" (del que'l descriptivu ye namái un casu). Cabo dicir que'l primera Wittgenstein realza la sustitución "esplicativa" frente a la "inductiva" -carauterística del segundu Wittgenstein- nuna segunda parte más introspectiva del llinguaxe exactu, calificándolo d'una manera más fayadiza al usu, como se dixo del primer y segundu Wittgenstein; en cuantes que la inversión del significáu, inversión producida pola reiteración del significáu opuestu al direutu, puede camudar el contestu de la proposición y coles mesmes almitila. Per otra parte, el primer Wittgenstein definía lo absurdo o insensatu d'una proposición en cuantes que ésta degolaba les llendes del llinguaxe significativu, ente que'l segundu Wittgenstien entiende qu'una proposición resulta absurda na midida na que ésta intenta ser usada dientro d'un xuegu de llinguaxe al cual nun pertenez. D'ende que, pal primera Wittgenstein, el significáu taba determináu pola referencia, lo qu'equival a dicir que si una pallabra nun noma nenguna cosa o nuna proposición nun figura nengún fechu, escarez de significáu en cuantes que resulta imposible asigna-y un determináu valor de verdá. Pero'l segundu Wittgenstein reconoz que nel llinguaxe ordinariu la función descriptiva ye una de les tantes funciones del llinguaxe y que, poro, el dominiu del significáu ye muncho más vastu que'l de la referencia. Asina, pal segundu Wittgenstein, el sentíu d'una proposición o'l significáu d'una pallabra ye la so función, esto ye que ta determináu pol usu que se faiga de la mesma. En resume: el criteriu referencial del significáu ye reemplazáu pol criteriu pragmáticu del significáu.
Tocantes a la noción de verdá, el primer Wittgenstein adopta ensin más el criteriu correspondentista, yá que, en virtú de la rellación isomórfica ente llinguaxe y mundu, la verdá constitúyese como la correspondencia ente'l sentíu de (lo representao en) una proposición y un fechu. Pero yá que el segundu Wittgenstein postula distintos usos posibles del llinguaxe más allá del descriptivu, l'aplicación del criteriu semánticu de verdá paez quedar acutada al ámbitu del llinguaxe puramente descriptivu.
Clarmont
Clarmont ye una comuña suiza del cantón de Vaud, asitiada nel distritu de Morges. Llenda al norte y este cola comuña d'Echichens, al sureste con Vaux-sur-Morges, al suroeste con Reverolle y al oeste con Apples.
Hasta'l 31 d'avientu de 2007 la comuña formó parte del distritu de Morges, círculu de Colombier.
Alredor de la Ilesia
Alredor de la Ilesia ye un llugar de la parroquia de Tamón nel conceyu asturianu de Carreño.
Alcuéntrase a 8,00 km de Candás, la capital del conceyu, a un altor mediu de 50 msnm y tien una población de.
Llista d'asteroides/401–500
... | Previu | Llista d'asteroides | Siguiente | ...
Batalla de Vézeronce
La batalla de Vézeronce foi un enfrentamientu que tuvo llugar na Alta Edá Media en Francia, en concretu'l 25 de xunu de 524, cerca de Vézeronce-Curtin (entós Veseruntia) en Isère. La batalla foi unu de los episodios de la guerra de Burgundia.
Historia
La batalla llibrar mientres la segunda espedición de la guerra de Burgundia (523-524) que los reis francos Clodomiro, Childeberto I, Clotario I y Teodoricu I entamaron contra'l rei burgundiu Segismundo y na qu'ésti foi prindáu por Clodomiro como rehén. En remontándose l'hermanu de Segismundo, Gundemaro III, encabezando una coalición colos sos aliaos los ostrogodos, Clodomiro fixo refundiar a un pozu, el 1 de mayu de 524, a Segismundo y los sos dos fíos, Gisald y Gondebaud.
Los escritos difieren sobre el resultáu de la batalla: Gregorio de Tours, cercanu a los francos, escribe qu'ellos fueron el vencedores, que los francos -viendo que'l so líder fuera degolláu- reemprendieron la llucha con anovada enerxía y ganaron la batalla; Agatías, historiador del emperador bizantín de Constantinopla, atribuyó la victoria a los burgundios; a lo último, Marius, obispu d'Avenches, namái señala la batalla y menta la muerte del rei.
Consecuencies
Fueren derrotaos o non los burgundios, el principal legáu de la batalla «dientro» de Francia foi la división del reinu francu de Clodomiro ente los sos hermanos y el réfugu (y posterior asesinatu) de los sos mozos herederos. Los trés fíos de Clodomiro fueron recoyíos pola so madre, hasta que se casó con Clotario I, que los fixo matar, sobreviviendo Clodoaldo (meyor conocíu col nome de Saint-Cloud) gracies a que llogró fuxir y fíxose abá de Nogent, prefiriendo arrenunciar a la so melota primero que a la vida.
En 532, Clotario y Childeberto reemprendieron la llucha y ganaron finalmente a Gundemaro y los sos aliaos na batalla de Autun. El reinu burgundiu foi incorporáu a los reinos de los merovinxos.