cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taghaza
Taghaza (o Teghaza) Ye un antiguu centru mineru de sal abandonáu. Esta allugáu sobre una olla de sal na rexón desértica del norte de Malí. Foi una importante fonte de sal de roca pa toa África Occidental hasta finales del sieglu XVI cuando foi abandonada y reemplazada por Taoudenni. El sal de les mines formaba una importante parte de les rutes de comerciu transahariano de llarga distancia. Taghaza allugar a 857km al sur de Sijilmasa (en Marruecos), 787km al noroeste de Tombuctú (en Malí) y a 731km al nordeste d'Oualata (en Mauritania).
Ruines
En Taghaza esisten ruines de dos distintos asentamientos, unu en cada llau del antiguu llagu saláu (o sabkha). Tán dixebraes por una distancia de 3 km. L'asentamientu mayor y más occidental cubre una área d'aproximao 400 m por 200 m. Toles cases, sacante la mezquita, alliniar en direición noroeste a sureste, perpendiculares al vientu habitual. Les cases nel asentamientu oriental alliniábense de la mesma y ocupaben una área de 200 m por 180 m. La razón de la esistencia d'un asentamientu dual nun se conoz, pero podría tar coneutada col fechu de que Taghaza sirvía tanto como mina de sal como puntu de parada d'una importante ruta de comerciu transahariano.
Toury-sur-Jour
Toury-sur-Jour ye una comuña francesa del departamentu de Nièvre, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Corao Castiellu
Corao Castiellu ye un llugar de la parroquia d'Abamia, nel conceyu asturianu de Cangues d'Onís.
Tracy-sur-Loire
Tracy-sur-Loire ye una comuña francesa del departamentu de Nièvre, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Pandemia de COVID-19 n'Asturies
La pandemia de coronavirus de 2020 n'Asturies refierse al brote epidémicu na Comunidá Autónoma d'Asturies, provocáu pol virus SARS-CoV-2, como consecuencia de la pandemia de coronavirus COVID-19 en 2020.
El 29 de febreru de 2020, l'escritor Luis Sepúlveda ye declaráu como'l primer paciente de coronavirus COVID 19 n'Asturies, tres volver d'una visita al festival lliterariu Correntes d'Escritas en Póvoa de Varzim, Portugal y el segundu paciente d'orixe chilenu contaxáu con esta enfermedá.
El 12 de marzu produzse un puntu d'inflexón nel númberu de midíes tomaes p'atayar l'espardimientu de la enfermedá, decretándose'l pieslle de tolos centros educativos del país, asina como la cancelación de eventos deportivos y actividaes de toa mena.
Febreru: activación de protocolos y primer casu
El Principáu activa'l protocolu d'actuación escontra'l coronavirus depués de detectar el primer posible casu nuna muyer de 25 años qu'ingresó nun primer momentu nel Hospital Universitariu San Agustín y, al rodiu de les 22:00 hores, nel Hospital Universitariu Central d'Asturies (HUCA) tres volver d'un viaxe a Venecia. El protocolu supón zarrar dos pisos del hospital, l'octavu y el novenu, y que namái puedan acceder a los mesmos dos facultativos.
La muyer ye diagnosticada con Mycoplasma, una infeición que provoca neumonía y que se trata con antibióticu.
Actívase per segunda vegada'l protocolu por otros dos posibles casos de muyeres procedentes d'Italia. Los análisis descarten la enfermedá.
La cifra de pacientes analizaos llega a 18 lo que provoca que'l Serviciu de Salú del Principáu d'Asturies (SESPA) cambie'l protocolu p'atender los posibles casos nel domiciliu y evitar el desplazamientu de falsos contaxaos al HUCA.
Caltiénse la situación d'alerta pero non d'alarma.
Primer casu: Luis Sepúlveda, de 70 años, ingresa n'estáu grave nel HUCA tres seer diagnosticáu de neumonía.
Marzu: xuba de casos, confinamientu y picu
El Gobiernu fai un llamáu a caltener la calma, l'alerta y la vixilancia, mientres se trabaya pa identificar a tolos contautos rellacionados col primer positivu en coronavirus na so visita al Sanatoriu Covadonga de Xixón.
Segundu casu: Nun primer momentu, infórmase que son otres dos persones les diagnosticaes cola enfermedá, pero díes depués va confirmase que namás ye ún, un llaniscu de 32 años.
Cuartu casu: ye un xixonés de 48 años infestáu en Torrejón de Ardoz. Por mor de la influyencia del virus oblígase los enfermos lleves a tratase en casa pa nun saturar l'HUCA. Per otru llau, el Principáu restrinxe l'accesu a los hospitales con una visita por enfermu y día.
La Conseyería de Salú confirmó esta mañana dos nuevos casos positivos n'Asturies, siendo seis el númberu de persones afectaes. Trátase de dos contautos que taben rellacionaos col home de 48 años que fuera diagnosticáu'l día anterior.
Asturies amplía les sos places hospitalaries en confirmándose siete casos positivos, el séptimu casu ye de un home de 51 años qu'empecipió los sos síntomes cuando taba en Madrid.
Un home de 56 años, octavu casu de coronavirus n'Asturies.
El novenu casu trátase d'un home de 54 años que tien fiebre y dolor de cabeza y que ta n'aislamientu na so casa. Al mesmu tiempu una persona que s'atopaba en vixilancia ye el décimu casu de coronavirus n'Asturies. Décimu casu Confirmaos seis casos más rellacionaos cola Fundación Masaveu.
Muerre'l primer infestáu: Avelino Uña Gutiérrez, profesor de la Fundación Masaveu, que fallez na nueche del miércoles 11 de marzu.
Zarren tolos colexos d'Uviéu mientres dos selmanes
El Principáu zarra les aules de tol Principau y pide que nun heba reagrupamientos masivos nes cais. Con 19 casos nuevos el númberu total d'afectaos elévense a 68. Cierren temporalmente'l cuartel de la guardia civil de Cangues d'Onís. Les dependencies volverán abrise cuando faigan la so desinfeición. El Gobiernu afita l'estáu d'Alarma por cuenta de la evolución del Coronavirus. IMPORTANTE: 984100400 nuevu númberu d'atención n'Asturies pa posibles casos de coronavirus.
El colexu xixonés del San Vicente comunica a les families el positivu d'un miembru de la plantiya.
La cifra llega a 142 casos positivos. Habilítense los númberos 984 100 400 y 900 878 232 d'atención n'Asturies p'afectaos por Coronavirus. Espublízase'l Decretu de midíes urxentes escontra'l coronavirus y la publicación nel BOE 15/03/2020. , asocede un incrementu de 142 casos. Primer casu na residencia d'El Cristo
Asturies perpasa los 1.000 casos positivos, con 4,125 más persones colos síntomes posibles que son siguíos vía'l telefónica. Nesti día, la conseyería de Salú anunció testajes masivos neles residencies de la comunidá, el grupu principal de la enfermedá n'Asturies.
El Presidente Adrián Barbón suxer al gobiernu central que la cuarentena tendría que ser endurecida. La so llamada foi escuchada, yá que toles actividaes non esenciales cesaben hasta'l 9 d'abril. El gobiernu asturianu negocia con Madrid la continuidá de la industria pesada de la rexón, esperando evitar la bancarrota. Amás, munchos de los conceyos d'Asturies, como Valdés o Cuideiru, aprobaron les sos restricciones propies para prohibir el turismu nel conceyu coles mires de controlar la enfermedá.
Un segundu casu positivu abandona la Unidá de vixilancia intensiva del HUCA. Un día más tarde, en Grau, un home de 95 años convertíase nela primer persona en recuperase nuna residencia.
Abril: baxada de la curva de contaxos
La Universidá de Uviéu ufiertó'l alumnáu de enfermería nel ultimú añu acabar el so grau prematuramente pa poder lluchar escontra'l coronavirus.
Una residencia en Maecina (Salas) yera totalmente sacupáu dempués de que dos muertes y casi tolos residentes dieren positivos. Tuvieron movíos a Llangréu y al HUCA. Tamién informóse qu'aprosimao 5,500 persones tán siendo siguíes vía'l teléfonu ensin feceles les pruebes.
El Gobienu d'Asturies informa que va aumentar les pruebes diaries a 3.000, por utilizar el Llaboratoriu de Salú Animal de Xixón y el Inter-Profesión Laboratorio Lácteo de Llanera. Nel mesmu día, el presidente español Pedro Sánchez anunció la prórroga del estáu d'alarma, so les mesmes afecciones, hasta el 26 abril, cola posibilidá para estenderlo más selmanes adicionales, pero relaxando delles medíes. Aun así, construcción y actividaes industriales podíen retomar les sos actividaes dempués de el 9 abril.
Primer día nel que los casos activos baxen dende l'aniciu de la pandemia na comunidá autónoma. Tamién nesti día, Asturies superó 100 muertes y consiguió un récord nuevu de recuperaciones con 50. Dos díes más tarde, confirmáse que nela residencia de Grau, el focu principal d'Asturies, 43 persones recuperaronse de la enfermedá.
Alice Barry
Alice Barry ye una actriz británica.
Pandemia de COVID-19 n'Asturies
Abril: baxada de la curva de contaxos
José Manuel Fernández Tamargo, alcalde de Tameza, convertíase nel primer alcalde d'Asturies positivo en Coronavirus.
Giro d'Italia 1948
La 31ª edición del Giro d'Italia apostar ente'l 15 de mayu y el 6 de xunu de 1948, con un percorríu de 19 etapes y 4164 km, que'l vencedor completó a una velocidá media de 33,116 km/h. La carrera empezó y terminó en Milán.
Pandemia de COVID-19 n'Asturies
Abril: baxada de la curva de contaxos
La instalación del hospital de campaña nel pabellón central de la Feria Internacional de Muestres en Xixón, tuvo acabáu'l 10 d'abril. Tien 114 cames para pacientes nidios. El Presidente Adrián Barbón destacó qu'esti equipamientu foi preparáu con antelación, como naquel momentu los hospitales taben a un 50% d'ocupación.
Coincidiendo col regresu de los trabayadores non esenciales, les fuercies de seguranza del estáu distribuyeron mázcares pa los usuarios del tresporte públicu nes estaciones principales de la rexón [38]. Al día viniente, el Principáu d'Asturies entamó les pruebes masives en residencies d'ancianos. thumb|175px|Luis Sepúlveda (1949-2020).
Alice Barry
Carrera televisiva
El so primer papel televisivu foi na serie Clocking Off interpretando a Peggy Hargreaves,tamién apaeció nes series Peter Kay's Phoenix Nights y Bob & Rose y tuvo un rol menor na serie de comedia Linda Green y na serie dramatica The Royal. Ye conocida por apaecer na serie Shameless emitida por Channel 4.
Giro d'Italia 1948
Tomaron la salida 77 participantes, de los cualos 41 terminaron la carrera.
Fiorenzo Magni foi'l vencedor d'esta edición del Giro d'Italia, anque con ciertu discutiniu por cuenta de que el equipu Bianchi (nel cual militaba Coppi), denunció que recibiera emburriones d'ayuda de los sos compañeros d'equipu, el Wilier-Triestina, mientres la disputa de la 17ª etapa, una etapa de monte nos Dolomites. Coppi foi'l vencedor d'aquella etapa, arriendes de lo cual superó a Bartali na clasificación xeneral, pero non a Magni. La organización penalizó a Magni con dos minutos, a pesar de lo cual l'equipu Bianchi al completu abandonó la carrera por considerar la penalización insuficiente.
Pandemia de COVID-19 n'Asturies
Abril: baxada de la curva de contaxos
Muerre a los 70 años d'edá l'escritor Luis Sepúlveda, primer persona diagnosticada cola enfermedá.
Adrián Barbón anunció qu'Asturies tendría'l so propiu plan de salida de confinamientu, magar qu'una comunidá autónoma nun tien drechu a decidir por sigo mesma cuándo executalu y ta considerando dexar a los neños salir de les cases El Gobiernu d'España aprobó esta solicitú y entrará en puxu'l 27 d'abril. Barbón tamién afirmó qu'Asturies ta en bona posición pa entamar a solliviar el bloquéu, y afirmó qu'eso nun tenía que ser necesariamente lo mesmo que n'otra rexón.
Sanidá estima que 19.100 asturianos contraxeron el coronavirus
El Gobiernu español anunció'l final progresivu del bloquéu cola fase cero a partir del 4 de mayu. Asturies podría reabrir restaurantes y bares el 11 de mayu, pero con menor capacidá. Al día siguiente, la Direición Xeneral de Salú Pública informó que toles persones fallecíes sofrieron afeiciones médiques soxacentes
Mayu: empieza la desescalada
El Gobiernu implanta l'usu obligatoriu de mazcarites nel tresporte públicu
Entama la fase 0 na Asturies.
El gobiernu del Principáu pide qu'Asturies pase a la fase 1 y pide que Valle del Oso y el valle de los Oscos pasen a la fase 2.
Xunetu: empiecen los rebrotes
Una muyer asturiana que vive y trabaya n'A Mariña, Galicia, da positivu nel Hospital de Xarrio. Sicasí, esti casu nun computa nel rexistru asturianu yá que nun fuera infestada na comunidá autónoma.
Los epidemiólogos del SESPA amiesten 43 muertes a les cifres oficiales, yá que consideren inadecuaos los criterios del Ministerio de Salú español, que namás rexistraron como casos positivos les muertes con prueba de PCR.
Depués de 25 díes ensin casos nuevos, rexístrase un positivu d'un home que viaxó a Barcelona por motivos llaborales. Foi hospitalizáu nel HUCA.
Una muyer de 52 años de Ḷḷuarca que volvía de visitar República Dominicana foi detectada como positivu, siendo la segunda persona infestada nun mes. Ella dio negativu enantes de viaxar a Asturies. Díes depués, los cuatro contautos principales de la muyer resultaron negativos.
Esi mesmu día, faise un homenaxe n'asturianu y castellanu na redolada del HUCA pa rindir homenaxe a les víctimes del COVID-19 n'Asturies. Un monumentu llamáu "El Texu de l'Alcordanza" formáu por cinco texos y una placa.
Asturies rexistra tres positivos nuevos por coronavirus. Dos de los casos son importaos y presenten síntomes leves depués de volver de viaxe de Zaragoza y de la República Dominicana, respeutivamente.
El primeru, foi atendíu nun primer momentu nel so centru de salú nel Área sanitaria IV d'Uviéu por síntomes compatibles cola COVID-19 y, llueu, el llaboratoriu de viroloxía del HUCA confirmó'l contaxu polo que'l paciente aisllóse en so casa. El segundu de los positivos foi diagnosticáu pol llaboratoriu de microbioloxía del Hospital Universitariu de Cabueñes y deriváu darréu al Centru de Referencia Estatal pa Persones con Discapacidaes Neurolóxiques (Credine), en Llangréu, pa garantizar el so aisllamientu. El terceru, ye un usuariu del Hospital Asilu de Ḷḷuarca dio positivu nun test rápicu nel Hospital de Xarrio y negativu en tres pruebes PCR, dos d'elles feches nel Hospital San Agustín d'Avilés, pero confirmáu como casu confirmáu y n'aisllamientu los diez díes siguientes.
El Serviciu de Vigilancia Epidemiolóxica d'Asturies anuncia que sigue estudiando a les persones afectaes y en contautu colos homólogos d'otres comunidaes autónomes.
El Principáu caltién a 60 persones baxo control por contautu con persones contaxaes.
La cifra de contaxaos llega a la quincena con dos positivos nuevos, confirmados gracies al siguimientu de los contautos cercanos a persones contaxaes: una muyer que convivía con una persona contaxada en Barcelona y un mozu rellacionáu con un casu positivu d'un focu en Navarra, dambos diagnosticaos n'Uviéu.
Una pareya proviniente d'un viaxe a Barcelona fai'l númberu 17 en positivos. Atendíos nel hospital de Cangas del Narcea tres presentar síntomas compatibles unu de los miembros de la pareya, dambos dieron positivu na prueba de diagnósticu.
Confírmense otros dos casos, lo que fai un total de 19 positivos. Dambos casos tán rellacionaos con contaxaos previos en Navarra y Cantabria.
Un cuartu afectáu pol brote de coronavirus na cervecería de La Corredoria, n'Uviéu, depués de facer más de 300 pruebes. Amás, comuníquense otros dos infestaos rellacionaos con dos casos de Cantabria y l'aisllamientu de seis trabayadores xeriátricos, magar que dieren negativu na prueba de diagnósticu.
Tres contaxos nel área sanitaria IV: dos persones de les que se desconoz ónde se contaxaron y la tercera persona afectada tres un viaxe a Málaga. No que fai al brote decretáu nuna cervecería d'Uviéu, depués de facer 496 pruebes, descubriéronse otres dos persones infestaes.
Conceyos
Inclúinse nesti apartáu les midíes xenerales tomaes polos Conceyos dientro de les sos competencies.
Gobiernu d'Asturies
El Principáu pieslla los chigres, restoranes y grandes superficies, sacante les zones d'alimentación y parabotiques o botiques. Van poder funcionar los negocios de distribución de comida a domiciliu y tamién pueden abrise les tiendes de barriu, gasolineres y quioscos. La midida anúnciase con una duración de catorce díes ampliables.
El presidente Barbón afirma que zarraría les fronteres si tuviera la competencia de facerlo.
Les autoridaes asturianes alarmen d'una "falsa confianza" y Rafael Cofiño, Direutor Xeneral de Salú Pública, afirma que l'oxetivu va ser l'usu obligatoriu de la mázcara.
Publícase nel BOPA la obligatoriedá de llevar mázcara per parte de les persones de más de seis años, aunque pudiera garantizase la distancia interpersonal de seguranza de 1,5 metros.
Presidencia
El Presidente fai un llamáu al autoconfinamientu:
Educación
Educación suspende les visites d'alumnos a centros sanitarios onde hubiera positivos de Covid-19.
Formación Profesional
La Conseyería d'Educación da anuncia'l 29 d'abril de la reducción al mínimo de les práutiques n'empresa pa 6.000 alumnos y alumnes de FP y el permisu pa faceles de manera realizarlas telemática. Afitáronse 130 hores pa la Formación Profesional básica y 220 hores pa los ciclos de grau mediu y superior. Nel casu de la FP dual, les hores de práutiques yá feches podíen axuntase a les del módulu de FCT, hasta un total de 220.
Comités de coordinación y siguimientu
Pa estudiar y aplicar les midíes preventives precises p'afrontar l'espardimientu de la enfermedá, el Gobiernu del Principáu d'Asturies punxo en marcha'l 29 de febreru'l "Comité de Coordinación d'Asturies frente al Coronavirus COVID-19".
Esti organismu, sumóse al "Comité de Siguimientu de la Conseyería de Salú", de calter téunicu y sanitariu, formáu'l día 13 de febreru y que dende esi momentu aconceyó a diario.
Comité asesor y de siguimientu sobre la covid-19
Primer estáu d'alarma
Cola declaración del estáu d'alarma el Gobiernu d'España convirtióse en mandu únicu. El 14 de marzu'l Presidente del Gobiernu d'España, Pedro Sánchez, declaró l'estáu d'alarma a lo llargo de quince díes.
Detenciones
El dueñu d'un chigre d'Uviéu foi deteníu pola Policía Nacional el 14 de marzu por negase a pesllar.
Multes
La Policía Llocal de Xixón propón pa sanción el 14 de marzu a 20 chigres de Xixón por negase a pesllar.
Segundu estáu d'alarma
Cola declaración del segundu estáu d'alarma'l Gobiernu d'España, a diferencia del primero onde exerció de mandu únicu, entamó la cogobernanza.
Universidá
thumb|250px|Colexu Fundación Masaveu, primer centru educativu peslláu por mor del COVID-19.
Desescalada
El 29 d'abril el Gobiernu d'Asturies da anuncia de la presentación d'un plan de desescalada propiu na selmana del 4 de mayu y confiando en tar ente les primeres rexones en llegar a la segunda fase.
Salida de la reciella
Ente les 15.00 hores del 29 y del 29 d'abril la Policía Llocal d'Avilés denunció a cinco proxenitores avilesinos por incumplir les condiciones nes que debíen llevase a cabu los desplazamientos per parte de la población infantil. Tres de les cinco denuncies fueron por pasiar los dos proxenitores xuntos en compañía de los fíos, y les otras dos por alloñase del llar más d'un quilómetru.
Consecuencies económiques
Dende'l 13 de marzu, la FADE alertó de la perda de facturación nel 25% d'empreses asturianes y pidió tomar midíes.
La Roza (Bayas)
La Roza ye un llugar de la parroquia de Bayas nel conceyu asturianu de Castrillón.
Alcuéntrase a 8,00 km de Piedrasblancas, la capital del conceyu, a un altor mediu de 100 msnm y tien una población de.
Coraín
Coraín ye una aldea de la parroquia d'Abamia, nel conceyu asturianu de Cangues d'Onís.
Alcuéntrase a 5,5 km de Cangues d'Onís, la capital del conceyu, y tien una población de.
5 Serpentis
5 Serpentis (5 Serpentis / HD 136202 / HR 5694) ye una estrella de magnitú aparente +5,10. Alcuéntrase na constelación de Serpens, concretamente en Serpens Caput, la cabeza de la culiebra. Alcuéntrase a 81 años lluz del Sistema Solar.
5 Serpentis ta catalogada como xigante o subxigante mariella de tipu espectral F8III-IV. Tien una temperatura efectivo de 6117 - 6123 K y ye 4,5 vegaes más lluminosa que'l Sol. Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 4,8 km/s. La so masa ye aproximao un 25% mayor que la masa solar y tien una edá envalorada ente 3100 y 4000 millones d'años. Ye, amás, una estrella variable BY Draconis que'l so rellumu varia 0,12 magnitúes, polo que recibe la denominación, tocantes a variable, de MQ Serpentis.
5 Serpentis presenta una metalicidá práuticamente igual a la solar ([Fe/H] = -0,01). De 16 elementos evaluaos, dalgunos d'ellos presenten niveles más altos que nel Sol, ente ellos lantanu, ceriu y europiu; especialmente notable ye'l casu d'esti últimu elementu del grupu de los lantánidos, que la so bayura relativa ye 4 vegaes más elevada que nel Sol. Coles mesmes, ye llixeramente deficiente —en rellación a los niveles solares— en aluminiu, calciu y bariu; en concretu, esti últimu metal ye la metá d'abondosa que na nuesa estrella.
5 Serpentis forma una estrella doble con LHS 3060, visualmente dixebrada d'ella 11,5 segundos d'arcu. De magnitú +10,1, probablemente ye una nana naranxa de tipu K4, y piénsase que forma un verdaderu sistema binariu con 5 Serpentis. La separación real ente dambes estrelles ye igual o mayor de 285 UA.
Melanargia ines
Melanargia ines ye un inseutu lepidópteru perteneciente a la familia de les Nymphalidae,  subfamilia de les Satyrinae y al xéneru Melanargia.
Denominación
La Melanargia ines foi afayada  por Johann Centurius von Hoffmannseggen en 1804.
Distribución
Marruecos, Arxelia, Túnez, Portugal y España, sacante na so franxa norte, llargamente distribuyida, llocalmente común, vuela ente 50 y 1500 metros. miniaturadeimagen|275x275px|En [[Francia conócenla como'l "Tableru de los Almorávides".]]
Descripción
Ye una caparina de tamañu medianu que presenta nes ales anteriores un dibuxu delimitáu en negru y blancu con un ocelu nel ápiz, y nes ales posteriores namái los dibuxos de les contornes de les sos ales con una llinia d'ocelos.
L'envés dibuxa en negru les llendes de los dibuxos y los ocelos del ápiz de les anteriores y los ocelos en llinia son visibles de color marrón claro, pupila azul y un círculu de dos llinies blanques y negres alliniaes.
Periodu de vuelu y hibernacion
Univoltina, el periodu de vuelu estiéndese de final marzu a final xunu nuna sola xeneración.
Plantes hospederas
La gata aliméntase de gramínees sobremanera Brachypodium pinnatum
Ecoloxía y distribución
La Melanargia ines ta presente n'África del norte, Marruecos, Arxelia, Túnez y Libia y en tou Portugal y España (sacante la zona la más al norte).
Biotopu
Atópase en llugares con yerba seca, árees predregoses, compartiendo hábitat frecuentemente cola Melanargia occitanica.
Proteición
Tien l'estatus d'especie amenaciada en Marruecos.
Bibliografía
ISBNː 978-2-603-01649-7
Álvaro Colom
Álvaro Colom Caballeros foi un inxenieru, empresariu y políticu guatemalianu. Exerció la presidencia de Guatemala en representación del partíu políticu Unidá Nacional de la Esperanza (UNE) en ganándo-y a Otto Pérez Molina con una ventaya de 5.36%, según la cifres del tribunal eleutoral. Foi unu de los 2 candidatos n'algamar la segunda vuelta de la elección presidencial de Guatemala el 9 de setiembre de 2007.
Biografía
Colom ye fíu d'Antonio Colom Argueta y Yolanda Caballeros Ferraté y sobrín de Manuel Colom Argueta, antiguu alcalde de Ciudá de Guatemala que foi asesináu polos militares en 1979 xusto dempués de la creación del so partíu políticu. Ye'l cuartu fíu de cinco: Yolanda, Antonio, Carlos y Elisa. Tamién ye padre d'Antonio Colom Szarata, baxista de la banda de pop rock Vientu en Contra.
Divorciu
El 8 d'abril de 2011 concedióse-y el divorciu de Sandra Torres col propósitu de qu'ésta pudiera participar nes eleiciones presidenciales en setiembre del 2011 una y bones la Constitución de Guatemala prohibe a los familiares y parientes del presidente de vez postular les sos candidatures a la presidencia, por tal razón la Corte de Constitucionalidá refugó de manera unánime la inscripción de Sandra Torres a candidata presidencial.
Presidente de Guatemala (2008-2012)
Dempués de ganar la segunda vuelta eleutoral nos comicios eleutorales de Guatemala de 2007, y tomar posesión la fecha|14|01|2008}} el presidente empezó a enfrentar los principales problemes del país como lu son la inseguridá y la probeza, mientres l'entamu del so discursu dempués de ser juramentado Presidente de Guatemala dirixir con éstes pallabres: Agora empieza'l privilexu de los probes... y la solidaridá que'l pueblu de Guatemala taba esperando.
Incursión de cárteles mexicanos en Guatemala
En marzu de 2008, la incursión de cárteles mexicanos en Guatemala fíxose evidente cuando once narcotraficantes morrieron na madrugada del 26 de marzu al paecer nuna disputa pol control del territoriu, según la hipótesis de la fiscalía. Ente los finaos taba Juan José León Ardón, unu de los delincuentes más buscaos pola policía guatemaliana y conocíu como «Juancho León» o «Mister J»; amás, les fuercies de seguridá prindaron a seis homes que participaron na agarrada.
Captura d'ex miembros de ministeriu de Gobernación del gobiernu d'Óscar Berger
N'agostu de 2010, cinco suboficiales de la Guardia Civil española y trés inspeutores del Cuerpu Nacional de Policía españoles desarticularon en Guatemala l'antigua cúpula de Gobernación, a quien s'acusó d'asesinatos, secuestros y blanquéu de dineru. Guatemala ordenara la busca internacional y captura ya ingresu en prisión de, siquier, dieciocho altos funcionarios de la Policía Nacional Civil (PNC) y del ex ministru de Gobernación, Carlos Vielmann, l'ex direutor xeneral de la PNC, Erwin Sperisen, al subjefe, Javier Figueroa, y al ex xefe de la División d'Investigación de la Policía Nacional, Soto Diéguez. Les pesquises de los investigadores españoles apuntaben a la posibilidá de que dalgún de los axentes guatemalianos intervendría na execución de cientos de persones. Pela so parte, nun se citó al ex-presidente Óscar Berger.
Les órdenes de captura fueron dictaes agora pol Xulgáu d'Altu Riesgu guatemalianu tres más de dos años de trabayu de los oficiales españoles -ente los años 2008-2010-, a pidimientu de la Comisión Internacional Contra la Impunidá en Guatemala -CICIG-.
Programes Sociales
Un espaciu alternativu de formación pa la niñez y mocedá guatemaliana que recrea de manera alternativa les sos capacidaes de tresformamientu.Establez una nueva rellación más fonda ente la escuela, y la comunidá al traviés de la creación cultural y l'educación como “práutica de la llibertá” de la niñez y mocedá.Valora la cultura llocal y celebra les diferencies, promueve la participación de la mocedá, l'aprovechamientu del tiempu llibre, la llexitimación de les espresiones de la mocedá actual sobre'l mundu y la sociedá.
La mio Familia Progresa
La mio Familia Progresa, ye un programa social coordináu pol Conseyu de Cohesión Social, que ta al serviciu de los sectores más quitaos de la sociedá guatemaliana y tien como misión brindar sofitu financieru a les families en situación de probeza, por que puedan optar a los servicios d'educación primaria, salú preventiva y nutricional.
Tien como oxetivu ameyorar les condiciones de vida de les families probes, con neños de 0 a 15 años, al traviés d'un sofitu económicu, por que les families puedan invertir en salú, educación y nutrición El Programa "La mio Familia Progresa" (MFP) ye coordináu pol Conseyu de Cohesión Social, foi creáu pol Alcuerdu Gubernativu 117-2008 de fecha 16 d'abril de 2008, y modificáu pol alcuerdu 273-2008 del 22 d'ochobre de 2008. MFP busca dar sofitu económicu a les families en probeza y estrema probeza de los conceyos priorizaos a cambéu del cumplimientu de corresponsabilidades.
Anque los bonos d'educación y de salú, son asignaos mensualmente a les families, según correspuénda-yos, apurrir son apurríos bimensualmente cola condición de qu'éstes cumplan con unviar a los sos fíos a les escueles y asistan a los chequeos médicos con periodicidad, según lo establecío nel Sistema de Corresponsabilidades.
Bolsa Solidaria
La bolsa solidaria, ye un programa social coordináu pol Conseyu de Cohesión Social, que ta al serviciu de los sectores más quitaos de la sociedá guatemaliana y tien como misión detener y esaniciar la desnutrición aguda y crónica de les persones más probes en Guatemala la cual consiste nuna bolsa d'alimentos que contién los siguientes alimentos: 10 llibres d'arroz, 10 llibres de frijol, 5 llibres de farina de maíz, 5 llibres atol nutricional, ½ galón d'aceite de cocina. El Presidente de Guatemala Otto Pérez Molina copió los dos programes antes mentaos ensin ser parte de les sos promeses iniciales.
Asesinatu de Facundo Cabral
Foi asesináu el 9 de xunetu de 2011 alredor de les, en Ciudá de Guatemala, víctima d'un atentáu aparentemente empobináu al empresariu Henry Fariña el cual conducía al cantautor y al so representante al Aeropuertu Internacional La Aurora dende l'hotel onde s'agospiaba, pa siguir en Nicaragua cola so xira de presentaciones. L'atentáu foi perpetáu por dellos sicarios que se dirixíen en tres vehículos y armaos con fusiles d'asaltu nel Boulevard Lliberación de dicha ciudá, quedando namái mancáu l'empresariu y fináu el cantautor.
En xunetu del 2012 fiscales nicaragüenses dixeron que Cabral foi asesináu per parte d'una disputa ente Alejandro Jiménez González y Henry Fariñas, dambos miembros de la peada "Los Charros" aliada con La Familia Michoacana y arreyada na llavadura de dineru en cantidaes de más de mil millones de dólares.
Diputáu pol Parlacen
El 20 de xineru de 2012 pocu dempués de qu'Álvaro Colom apurriera'l so cargu como presidente de Guatemala, foi xuramentu como diputáu del Parlacen xunto al so colega vicepresidente Rafael Espada pol presidente del plenu Manolo Pichardo, acordies con el Parlacen los exgobernates automáticamente pueden asumir el cargu, Colom dixo qu'asumiría al cargu porque se siente comprometíu cola integración centroamericana.
Candidatures
Candidatura 1999
Unidá Nacional de la Esperanza
Poco dempués de les eleiciones de dichu añu fundó'l partíu Unidá Nacional de la Esperanza (UNE) y postulóse a la presidencia pa les eleiciones de 2003, llogró nesta ocasión el segundu llugar, siendo vencíu en segunda vuelta por Berger el 28 d'avientu, hasta que finalmente resultó escoyíu presidente nos comicios de payares de 2007 venciendo a Pérez Molina. Los principales retos del so gobiernu son el combate al narcotráficu, analfabetismu, amenorgamientu de la probeza estrema y concientización del papel de los sindicatos na economía nacional. El 7 de mayu de 2010 el canciller Haroldo Rodas apurrió-y la Orde del Quetzal la cual reciben toos el presidentes guatemalianos.
Reporte de CICIG sobre financiamiento de partíos políticos
Nel so infomme El financiamiento de la política en Guatemala del 16 de xunetu de 2015, la Comisión Internacional Contra la Impunidá en Guatemala detalla cómo'l dineru que financia la política guatemaliana ye ilícitu pos al nun rexistrar los oríxenes del finaciamiento y al aceptar recursos de fontes escures, la mayoría de partíos taría trespasando la frontera llegal. D'alcuerdu a la CICIG, en cada gobiernu puede identificase recaldadores que darréu tuvieron una fuerte influencia nel Executivu. Por casu, mientres el gobiernu d'Álvaro Colom, Gustavo Alejos foi nomáu secretariu priváu de la presidencia, dende onde llogró una importante influencia política y convertise en facilitador de negocios propios y ayenos. Fuera financista y operador de Colom mientres les campañes de 2003 y 2007 ya influyó nel nomamientu y destitución de funcionarios. Mientres esti periodu, les empreses venceyaes con é fueron beneficiaes por contratos públicos y el so hermanu y padre fueron nomaos como candidatos a diputaos pola XUNE.
Nel casu de Obdulio Solórzano Montepeque, diose la participación d'un presuntu miembru d'un grupu supuestamente dedicáu al narcotráficu en posiciones importantes del gobiernu. Solórzano yera financista de XUNIR y foi electu como diputáu d'Escuintla por esi partíu en 2003 y a principios de 2008 -cuando s'empecipió'l gobiernu de Colom- foi nomáu como direutor del Fondu Nacional pa la Paz (FONAPAZ), al frente del cual foi denunciáu por corrupción. Dende FONAPAZ benefici~ a la estructura del narcotraficante Ottoniel Turcios; Solórzano arrenunció a FONAPAZ a mediaos de 2009 y foi asesináu'l 8 de xunetu de 2010.
ECU (moneda)
L'ECU (European Currency Unit, n'asturianu Unidá monetaria europea) foi usada na Comunidá Europea —postreramente Xunión Europea (XE)— col propósitu de xunir monetariamente a tolos sos miembros. El códigu ISO 4217 yera XEU.
Historia
Nel añu 1975 ñaz la EUA (European Unit of Account-Unidá de Cuenta Europea), una moneda cesta creada pa usu internu del Bancu Européu d'Inversiones. Esta moneda nun cotizaba internacionalmente nin yera tratada como divisa canxeable, sinon que yera namás q'un cómputu sacáu de facer la media ente les divises más poderoses de la entonces CEE (Comunidá Económica Europea).
Álvaro Colom
Reporte de CICIG sobre financiamiento de partíos políticos
Tres l'informe presentáu pola CICIG en xunetu de 2015, Colom afirmó que, magar sabía de los nexos col narcotráficu d'unu de los sos principales financistas, Obdulio Solórzano, caltener como responsable del Fondu Nacional pa la Paz (FONAPAZ), porque una mesa de crisis» aconseyar asina. Colom tamién afirmó que nun denunció a Solórzano porque la mesma «mesa de crisis» pidiólu que nun lo fixera lo que podría considerase como una confesión d'omisión de denuncia.
ECU (moneda)
Historia
Nel añu 1979 créase el EMS (European Monetary System-Sistema Monetariu Europeu) cola fin de dotar d'estabilidá a les distintes monedes europees de cara a una xuntanza monetaria. Ello provoca el desaniciu de la EUA y el nacimientu del ECU (European Currency Unit- Unidá monetaria Europea), cuyo logu yera ₠. Siguía siendo una moneda cesta  pero con visos de facese real.
Álvaro Colom
Reporte de CICIG sobre financiamiento de partíos políticos
Colom tamién se refirió a Gloria Torres -cofundadora del partíu XUNE xunto col so exesposa Sandra Torres y él mesmu-, diciendo que lo engañar colo del repitíu trasiegu de dineru al traviés de la oficina de protocolu del Aeropuertu Internacional La Aurora. Esto, supondría una confesión pública de qu'él sabía lo del referíu trasiegu de dineru y que lo toleraría. Finalmente, tocantes a los negocios del so secretariu priváu de la Presidencia, Colom dixo que nun quixo saber nada de los mesmos por respetu a él.
ECU (moneda)
Historia
Nel añu 1993 entra en vigor el Tratáu de la Unión, nel cual se prevée la creación d'una Unión Económica y Monetaria (UEM; EMU n´inglés) y la introducción yá d'una moneda única. Nun primer momentu dicha moneda diba ser nomada ECU (y dafechu, dellos países  emitieron moneda ECU, aunque como mera moneda de coleición n'oru y plata). El nome escoyíu foi bien acoyíu en Francia, pues asina nomaben ellos al Escudu, moneda fuerte hai varios sieglos; pero n'otros países daba pie a xuegos de pallabres varios (pa los alemanes ein kuh ye una vaca; pa los portugueses é cú, ye un culu). Foi'l 15 d'avientu de 1995 cuando los estaos miembros de la Xunión Europea  acordaron crear la moneda común europea nomada, definitivamente, Euru.
Premios Óscar de 1982
La 55ª ceremonia d'entrega de los premiu Óscar tuvo llugar el día 11 d'abril de 1983 nel Dorothy Chandler Pavilion de Los Angeles. La ceremonia foi presentada por Liza Minnelli, Dudley Moore, Richard Pryor y Walter Matthau.
El Aguiyón
El Aguiyón ye una casería de la parroquia de Balmonte nel conceyu asturianu de Castropol.
Alcuéntrase a 22,00 km de Castropol, la capital del conceyu, a un altor mediu de 520 msnm y tien una población de.
Premios Óscar de 1982
Intereses
Un fechu irrepetible de los Premios Óscar dar nesta edición, cuando'l direutor de Gandhi, Richard Attenborough, declaró nel momentu que xubió a recibir el Premiu a Meyor Película: «Yo taba seguru de que non namái E.T. podría ganar, sinón de que ganaría. Foi maxín, poderosa, y maraviyosa. Yo faigo películes más mundanes».
Teoría del Big Bang
thumb|300px|Según la teoría del Big Bang, el [[Universu orixinose nuna singularidá espaciutemporal de densidá infinita y físicamente paradóxica. El espaciu foi espardiéndose dende entós polo que los oxetos astrofísicos allonxáronse unos respeutu a otros.]] En cosmoloxía, denómase teoría del Big Bang o teoría del Gran Españíu a un modelu dientro de la teoría de la relatividá xeneral que describe el desendolcu del Universu primixeniu y la so forma. Téunicamente, trátase d'una coleición de soluciones de les ecuaciones de la relatividá xeneral, denomaos "Modelos de Friedmann - Robertson - Walker". El términu "Big Bang" úsase tanto pa referise específicamente al momentu nel qu'entamó l'espardimientu adicable del Universu (cuantificáu na llei de Hubble), como nun sen más xeneral pa referise al paradigma cosmolóxicu que desplica l'orixe y la evolución del mesmu. Curiosamente, foi l'astrofísicu inglés Fred Hoyle, ún de los detrautores d'esta teoría y, al empar, ún de los cabezaleros defensores de la teoría del estáu estacionariu, quien, en 1950 y pa chanciase, caricaturizó esta esplicación cola expresión big bang ("gran españíu", "gran boom" nel entamu del universu), nome col que se conoz anguaño tala teoría.
Premios Óscar de 1982
Óscar a la meyor película
Presentáu por Carol Burnett.
Óscar a la meyor direición
Presentáu por Billy Wilder.
Teoría del Big Bang
La idea central del Big Bang ye que la teoría de la relatividá xeneral pue combinase coles observaciones d'isotropía y homoxeneidad a gran escala de la distribución de galaxes y los cambeos d'allugamientu ente elles, permitiendo estrapolar les condiciones del universu enantes o dempués nel tiempu.
Premios Óscar de 1982
Óscar a la meyor actriz
Presentáu por Sylvester Stallone.
Óscar al meyor actor
Presentáu por John Travolta.
Teoría del Big Bang
Una consecuencia de tolos modelos de Big Bang ye que nel pasáu l'universu tenía una temperatura más alta y una mayor densidá y, poro, que les condiciones del universu d'anguaño son desemeyaes de les condiciones nel pasáu o nel futuru. A partir desti modelu, George Gamow en 1948 pudo albidrar que tenía d'haber buelgues d'un Big Bang nun fenómenu bautizáu más sero como radiación de fondu de microondes cósmiques (CMB). El CMB descubriose nos años 60 y úsase como confirmación de la teoría del Big Bang sobro la so más importante alternativa, la teoría del estáu estacionariu.
Los trabayos d'Alexander Friedman, del añu 1922, y de Georges Lemaître, de 1927, utilizaron la teoría de la relatividá pa amosar que'l universu taba en movimientu constante. Poco dempués, en 1929, l'astrónomu d'Estaos Xuníos Edwin Hubble (1889-1953), descubrió galaxes más alló de la Vía Lláctea que s'allonxaben de nos, como si l'universu s'enanchare constantemente. En 1948, el físicu rusu nacionalizáu d'Estaos Xuníos, George Gamow (1904-1968), plantegó que'l universu criose a partir d'un gran españíu (Big Bang). Yá recién, inxenios espaciales puestos n'órbita (COBE) algamaron "oyer" el bauríu d'esti xigantescu españíu primixeniu.
Premios Óscar de 1982
Óscar a la meyor actriz de repartu
Presentáu por Robert Mitchum & Sigourney Weaver.
Teoría del Big Bang
Dependiendo de la cantidá de materia nel Universu, ésti pue espardese indefinidamente o acuartar adulces el so espardimientu hasta aportar a una contraición global. La fin d'esta contraición conozse con un términu contrariu al Big Bang: el Big Crunch o 'Gran Colapsu'
Amelanchier canadensis
El guillomo del Canadá, cornillo o carrasquilla (Amelanchier canadensis) ye una planta de la familia de les arrosaes.
Premios Óscar de 1982
Óscar al meyor actor de repartu
Presentáu por Susan Sarandon & Christopher Reeve.
Amelanchier canadensis
Distribución
Ye nativa del oriente d'América del Norte, que s'atopa en Canadá dende'l Nueva Escocia hasta'l sur d'Ontario, y n'Estaos Xuníos dende Maine hasta Alabama, en zones húmedes, en terrenes con drenaxe, hasta los 200 msnm d'altitú.
Idioma bulgáricu
L'idioma bulgáricu o búlgar (tamién escritu Bólğar o Búlghar) ye una llingua túrquica estinguida del grupu oghur falada polos protobúlgaros.
Amelanchier canadensis
Descripción
thumb|Recímanu de flores de guillomo. thumb|Ilustración Ye un arbustu o pequeñu árbol caducifoliu que crez ente 0,5 y 8 m d'altor, con renuevos que formen una corona estrecha ahusada. Les fueyes son alternes, simples, ovaes o oblongues, de 1 a 5,5 cm de llargor por 1,8 a 2,8 cm d'anchu, ápiz arrondáu, marxe serrucháu, con peciolu de 8 a 15 mm. Les flores broten, na terminación de les cañes, al empiezu de la primavera, en recímanos erectos y pubescentes, de 4 a 6 cm de llargu; cada recímanu con 4 a 10 flores. Cada flor tien cinco pétalos blancos de 7,6 a 11 mm de llargor y 2 a 4 mm d'anchu y 20 estames. El frutu ye una pomo de 7 a 10 mm de diámetru, púrpura al maurecer, comestible y duce.
Tresnay
Tresnay ye una comuña francesa del departamentu de Nièvre, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Idioma bulgáricu
El nome provién de los protobúlgaros, la organización tribal que s'estableció'l khanato, conocíu como Antigua Gran Bulgaria a mediaos del sieglu VII, dando llugar al Primer Imperiu búlgaru escontra'l 681 d. C.
Amelanchier canadensis
Propiedaes
Ye usáu como planta melecinal: al fervinchu de la corteza del raigañu atribúyense-y propiedaes pa solliviar la foria y les hemorraxes menstruales escesives y al fervinchu de la corteza interna del tarmu atribúyense-y propiedaes desinfestantes.
Idioma bulgáricu
Anque la llingua escastar na Primer Imperiu búlgaru (en favor del búlgaru eslavu), siguió siendo usada na Bulgaria del Volga, siendo l'antecesor del modernu idioma chuvasio.
Amelanchier canadensis
Propiedaes
Tamién se tien como planta ornamental.
Taxonomía
Amelanchier canadensis describióse por (Carlos Linneo) Medik. y espublizóse en Geschichte der Botanik unserer Zeiten 79, nel añu 1793. Amelanchier: nome xenéricu que deriva de amelancier, un antiguu nome común provenzal francés aplicáu a Amelanchier ovalis.
canadensis: epítetu xeográficu qu'alude a la so llocalización en Canadá.
Tresnay
Tien una población de y una superficie de  km².
Barry Van Dyke
Barry Wayne Van Dyke ye un actor, escritor, direutor, guionista de cine y televisión d'Estaos Xuníos.
Biografía
Ye'l segundu fíu del actor Dick Van Dyke y sobrín de Jerry Van Dyke. Tien un hermanu mayor, Christian, y dos hermanes menores, Stacy y Carrie Beth. Barry conoció a la so esposa, Mary, cuando dambos teníen dieciséis años y él trabayaba na taquilla del cine del so barriu. Siete años más tarde casáronse y agora tienen cuatro fíos: Carey, Shane, Wes y Taryn. Cuasi tolos miembros de la familia participaron n'episodios de Diagnosis: Murder, dalgunos de los cualos fueron escritos y empobinaos por Barry. Nun ye un héroe de la pantalla pero la so carrera cinematográfica ye bien amplia. Ye un motorista vidueñu, participó en protestes pa caltener los derechos de los motoristes y l'usu xustu de terrenes públicos. Gústa-y prauticar surf y una vegada rescató a una persona que tuvo a puntu d'afogase en Baxa California.
Idioma bulgáricu
Clasificación
La mayor parte d'estudiosos asitien el búlgaricu ente la caña "Lir" de les llingües túrquiques, llamaes usualmente "túrquico oghur", "lir-túrquico" o "túrquico bulgárico" que s'opón a la "shaz" o túrquico común. La caña oghúrica carauterizar por correspondencies fonétiques peculiares: por casu, les llingües oghúricas (lir-túrquico) tienen r onde'l túrquico común tien š (shaz-túrquico). Como afirma Al-Istakhri Como se dixo la única llingua túrquica sobreviviente d'esti grupu ye'l modernu chuvash.
Per otra parte, dellos historiadores búlgaros, especialmente los modernos, rellacionen l'idioma búlgaricu coles llingües irániques (o n'ocasiones les llingües pamir) en llugar de col túrquico, namái sobre la base de delles pallabres iranies presentes nel modernu búlgaru. Según Raymond Detrez, especialista n'hestoria y llingua búlgares, estes propuestes respuenden a sentimientos anti-turcos, y atribúi la presencia de términos iranios en búlgaru modernu a la influencia del turcu otomanu. Ello ye que otru historiadores búgaros, especialmente los antiguos, non yá apunten ciertes influencies iranies na base túrquica, sinón que sofiten complemente la teoría d'orixe fundamentalmente túrquico del idioma búlgaricu.