cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Isaíes (profeta)
Enllaces esternos
Catholic Encyclopedia: Isaias
Palaciu de Valdecarzana
El palaciu de Valdecarzana ye l'edificiu civil más vieyu de la villa asturiana d'Avilés.
Tratase d'un palaciu construyíu ente los sieglos XV y XVI como casa d'un ricu comerciante avilesín
L'edificiu, perteneciente al estilu góticu sofrió una restauración completa a entamos del sieglu XX pa convertilu nel archivu históricu de la ciudá.
Linurgus olivaceus
Linurgus olivaceus ye una especie d'ave de la familia Fringillidae y la única representante del xéneru Linurgus.
Distribúise polos montes tropicales y subtropicales húmedos de Burundi, Camerún, Congo, Guinea Ecuatorial, Kenia, Malaui, Nixeria, Ruanda, Sudán, Tanzania y Uganda.
Filoxenia
Linurgus olivaceus foi clasificáu como unu de los canarios d'apaición más antigua na Tierra.
Suzaku
Suzaku ye la pallabra xaponesa que s'utiliza pa designar a unu de los cuatro bisarmes divines de la mitoloxía china, representativos de los puntos cardinales. Suzaku representa'l sur y la so apariencia ye la d'un Fénix Bermeyón, que de la mesma representa'l elementu fueu.
Orixe
Suzaku forma parte d'unu de los cuatro símbolos de les constelaciones chines. Los chinos llamar ave bermeyón. Amás de representar al sur, tamién simboliza a la estación del branu.
Astronomía
Les constelaciones chines yeren usaes polos cartógrafos chinos, coreanos y xaponeses.
Apaiciones
Na manga de Blue Dragon Ral Grad, apaez el feníx coloráu como otra de les sombres llexendaries.
Boucq
Boucq ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Sumeria
Sumeria (Shumer, Sumer, Shinar) ye una rexón al sur de l'antigua Mesopotamia, ente la boca de los ríos Éufrates y Tigris. Los sumerios tan consideraos como la primer y más antigua civilización del mundu. La so procedencia ye incierta y esisten numberoses hipótesis, anque les teoríes más series proponen el so orixe autóctonu con influencies esternes, probatiblemente procedentes del oeste de la India.
Protohistoria
Al menos nun fueron los primeros pobladores de la fastera puesto que yá nel Neolíticu llocalícense nel Norte de Mesopotamia les cultures de Jarmo (6.700 - 6.500 e.C.), Hassuna (5.800 - 5.500 e.C.) y Samarra (5.600 - 5.000 e.C.) y nel Sur, El Obeid (5.000 - 3.750 e.C.),Uruk (3.750 - 3.150) y Jemdet Nasr (3.150 - 2.900).
Identifíquense rasgos suficientes yá n'El Obeid que cristalicen n'Uruk como pa considerar a ésti como l'entamu de la civilización sumeria. Uruk, la bíblica Erek y anguaño Warka, ye l' escenariu de descubrimientos fundamentales pa la historia de la humanidá: apaez la rueda pel 3.500 e.C. y la escritura nel 3.300 e.C. que ye la datación mas antigua de tablilles d'arcilla con escritura cuneiforme encontraes hasta la fecha.
Bouillonville
Tien una población de y una superficie de  km².
Sualocin
Sualocin (α Delphini / α Del / 9 Delphini / HD 196867) ye la segunda estrella más brillosa na constelación de Delphinus, dempués de Rotanev (β Delphini), con magnitú aparente +3,77. El nome de Sualocin tien un interesáu orixe. Apaeció per primer vegada nel catálogu d'estrelles de Palermo de 1814, constituyendo un misteriu pa toos. Darréu, l'astrónomu Thomas Webb afayó que'l términu deber al ayudante del astrónomu Giuseppe Piazzi, Niccolo Cacciatore, quien invirtió la versión llatinizada del so nome Nicolaus, convirtiéndolo en Sualocin.
Sualocin ye un sistema binariu a 243 años lluz del Sistema Solar. La componente principal tien tipu espectral B9, siendo una estrella de la secuencia principal o una subxigante qu'acaba d'empezar a evolucionar. Con una temperatura superficial de 11.000 K, la so lluminosidá ye 175 vegaes mayor que la del Sol. Como la mayor parte de les estrelles de tipu B, amuesa una alta velocidá de rotación —160 km/s—, 70 vegaes mayor que la solar.
A menos de 1 segundu d'arcu alcuéntrase la componente secundaria del sistema, una estrella blanca de la secuencia principal, que'l so rellumu ye una décima parte del de la so compañera. Orbita alredor de la estrella principal cada 17 años, con una separación media de 12 UA. El sistema tien una masa total de 5,8 mases solares, la mayor parte de la masa contenida na componente principal —percima de tres mases solares—. La edá averada del sistema ye de 140 millones d'años.
Escania
Escania o Skåne en suecu, ye una rexón asitiada nel sur de Suecia, a la que pertenez políticamente. Antiguamente tuviera embaxo soberanía danesa. Yera una de les provincies hestóriques de Suecia, llindiega coles d'Halland, Småland y Blekinge. Anguaño forma parte del condáu d'Escania. La capital ye Malmö. Pela so riqueza en producción de cereales y la so situación estratéxica na entradera del Mar Bálticu tradicionalmente los suecos naguaben por ella, por embargu nun ye hasta'l tratáu de Roskilde de 1658 que Suecia algama la incorporación al so territoriu, ratificada poles paces de Copenḥague (1660) y Lund (1679). La universidá de Lund, fundada nel 1668, contribúi a espardir la cultura sueca n'Escania.
Les principales ciudaes son Malmö, Helsingborg y Lund.
N'Escania falen el dialeutu escaniu del suecu. Esti dialeutu ye delles vegaes consideráu una llingua dafechu (especialmenete polos nacionaliegos escanos), por embargu esta nun ye la opinión de la mayoria de los escanos que dicin que falen suecu y que son suecos. Esti dialeutu ye una variante del suecu con abondes influencies daneses. Tien munchos diptongos y una r uvular.
La bandera escana ye una variente de les banderes escandinaves, portando como toes elles la nomada Cruz Escandinava nesti casu con fondu bermeyu y cruz mariella. La bandera ye vista davezu n'Escaña, sicasí nun tien un estatus oficial.
Datos Curiosos
Kurt Wallander, personax de fición creáu pol escritor de novela negra suecu Henning Mankell, ye'l protagonista de delles hestories que trescurren n'Escania. Vive y trabaya nel pueblu d'Ystad, 60 km al sureste de la ciudá de Malmö.
Raión de Dzyarzhynsk
Dzyarzhynsk ye un raión o distritu de Bielorrusia, na provincia (óblast) de Minsk.
Ocupa una superficie de 1.152 km².
Demografía
Tien una población de.
Nanoteunoloxía
350px|thumb|Representación animada d'un [[nanotubo de carbonu.]]
La nanoteunoloxía ye la manipulación de la materia a escala nanométrica. La más temprana y espublizada descripción de la nanoteunoloxía referir a la meta teunolóxica particular de manipoliar en forma precisa los átomos y molécules pa la fabricación de productos a macroescala, agora tamién referida como nanoteunoloxía molecular. Subsecuentemente una descripción más xeneralizada de la nanoteunoloxía foi establecida pola Iniciativa Nanoteunolóxica Nacional, la que define la nanoteunoloxía como la manipulación de la materia con siquier una dimensión del tamañu d'ente 1 a 100 nanómetros. Esta definición reflexa'l fechu de que los efeutos mecánica cuántica son importantes a esta escala del dominiu cuánticu y, asina, la definición camudó dende una meta teunolóxica particular a una categoría d'investigación incluyendo tolos tipos d'investigación y teunoloxíes que tienen que ver coles propiedaes especiales de la materia qu'asoceden so ciertu estragal de tamañu. Ye común l'usu de la forma plural de "nanoteunoloxías" según "teunoloxíes de nanoescala" pa referise al ampliu rangu d'investigaciones y aplicaciones que'l so tema de mancomún ye'l so tamañu. Por cuenta de la variedá de potenciales aplicaciones (incluyendo aplicaciones industriales y militares), los gobiernos invirtieron miles de millones de dólares n'investigación de la nanoteunoloxía. Al traviés de la so Iniciativa Nanoteunolóxica Nacional, Estaos Xuníos invirtió 3,7 mil millones de dólares. La Xunión Europea invirtió 1,2 mil millones y Xapón 750 millones de dólares.
Nano ye un prefixu griegu qu'indica una midida (10-9 = 0,000 000 001), non un oxetu; de manera que la nanoteunoloxía carauterizar por ser un campu esencialmente multidisciplinar, y cohesionado puramente pola escala de la materia cola que trabaya.
La nanoteunoloxía definida pol tamañu ye naturalmente un campu bien amplio, qu'inclúi distintes disciplines de la ciencia tan diverses como la ciencia de superficies, química orgánica, bioloxía molecular, física de los semiconductores, microfabricación, etc. Les investigaciones y aplicaciones acomuñaes son igualmente diverses, diendo dende estensiones de la física de los dispositivos a nuevos aproximamientos dafechu nueves basaes nel autoensamblaje molecular, dende'l desenvolvimientu de nuevos materiales con dimensiones na nanoescalas al control direutu de la materia a escala atómica.
Anguaño los científicos tán aldericando'l futuru de les implicaciones de la nanoteunoloxía. La nanoteunoloxía puede ser capaz de crear nuevos materiales y dispositivos con un vastu algame d'aplicaciones, tales como na medicina, electrónica, biomateriales y la producción d'enerxía. Per otra parte, la nanoteunoloxía fai surdir les mesmes esmoliciones que cualesquier nueva teunoloxía, incluyendo esmoliciones alrodiu de la toxicidá y l'impautu ambiental de los nanomateriales, y los sos potenciales efeutos na economía global, según especulaciones alrodiu de dellos escenarios apocalípticos. Estes esmoliciones llevaron al bancia ente dellos grupos de defensa y gobiernos sobre si ríquense regulaciones especiales pa la nanoteunoloxía.
Definición
La nanoteunoloxía entiende l'estudiu, diseñu, creación, síntesis, manipulación y aplicación de materiales, aparatos y sistemes funcionales al traviés del control de la materia a nanoescala, y l'esplotación de fenómenos y propiedaes de la materia a nanoescala. Cuando se manipolia la materia a escala tan minúscula, presenta fenómenos y propiedaes totalmente nueves. Poro, los científicos utilicen la nanoteunoloxía pa crear materiales, aparatos y sistemes novedosos y pocu costosos con propiedaes úniques.
Historia
El ganador del premiu Nobel de Física de 1965, Richard Feynman, foi'l primeru en faer referencia a les posibilidaes de la nanociencia y la nanoteunoloxía nun discursu que dio nel Caltech (Institutu Teunolóxicu de California) el 29 d'avientu de 1959, tituláu No fondero hai espaciu de sobra (There's Plenty of Room at the Bottom), nel que describe la posibilidá de la síntesis vía la manipulación direuta de los átomos. El términu "nanoteunoloxía" foi usáu per primer vegada por Norio Taniguchi nel añu 1974, anque esto nun ye llargamente conocíu.
Inspiráu nos conceutos de Feynman, en forma independiente K. Eric Drexler usó'l términu "nanoteunoloxía" nel so llibru del añu 1986 Motores de la creación Motores de la Creación: La Llegada de la Era de la Nanoteunoloxía (n'inglés: Engines of Creation: The Coming Yera of Nanotechnology), nel que propunxo la idea d'un "ensamblador" a nanoescala que sería capaz de construyir una copia de sigo mesmu y d'otros elementos de complexidá arbitraria con un nivel de control atómicu. Tamién nel añu 1986, Drexler co-fundó The Foresight Institute (en castellán: L'Institutu d'Estudios Prospectivos), col cual yá nun tien rellación, p'ayudar a aumentar la conciencia y comprensión pública de los conceutos de la nanoteunoloxía y les sos implicaciones.
Por casu, la invención del microscopiu d'efeutu túnel nel añu 1981 apurrió una visualización ensin precedentes de los átomos y enllaces individuales, y foi usáu exitosamente pa manipoliar átomos individuales nel añu 1989. Los desarrolladores del microscopiu Gerd Binnig y Heinrich Rohrer del IBM Zurich Research Laboratory (en castellán: Llaboratoriu d'Investigación Zurich IBM) recibieron un Premiu Nobel en Física nel añu 1986. Binnig, Quate y Gerber tamién inventaron el microscopiu de fuercia atómico análogu esi añu.
thumb|175px|left|Buckminsterfullereno C60, tamién conocíu como [[Buckminsterfullereno|buckybola, ye un miembru representativu de les estructures de carbonu conocíes como fullerenos. Los miembros de la familiar del fullereno son una materia principal d'investigación que cai sol interés de la nanoteunoloxía.]]
Los fullerenos fueron afayaos nel añu 1985 por Harry Kroto, Richard Smalley y Robert Curl, quien en xunto ganaron el Premiu Nobel de Química del añu 1996. Primeramente'l C60 nun foi descritu como nanoteunoloxía; el términu foi utilizáu en rellación col trabayu posterior colos tubos de grafeno rellacionaos (llamaos nanotubos de carbonu y delles vegaes tamién tubos bucky) lo que suxuría aplicaciones potenciales pa dispositivos y electrónica de nano escala.
A principios de la década de 2000, el campu collechó un amontáu interés científicu, políticu y comercial que llevó tantu al discutiniu como al progresu. Los discutinios surdieron en rellación a les definiciones y potenciales implicaciones de les nanoteunoloxías, ejemplificado pol informe de la Royal Society alrodiu de la nanoteunoloxía. Los desafíos surdieron de la factibilidad de les aplicaciones imaxinaes polos proponentes de la nanoteunoloxía molecular, que remató nun alderique públicu ente Drexler y Smalley nel añu 2001 y l'añu 2003.
Los gobiernos mover a la promoción y el financiamiento de la investigación en nanoteunoloxía, empezando por Estaos Xuníos cola so Iniciativa Nanoteunolóxica Nacional, que formalizó la definición de la nanoteunoloxía basada nel tamañu y que creó un fondu de financiamiento pa la investigación de la nanoescala.
Pa mediaos de la década del 2000 nueva y sería atención científica empezó a floriar. Proyeutos remanecieron pa producir una fueya de ruta pa la nanoteunoloxía que se centraba na manipulación atómica precisa de la materia y qu'alderica les capacidaes, metes y aplicaciones esistentes y proyeutaes.
Anguaño la medicina tien más interés na investigación nel mundu microscópicu, yá que nél atópense posiblemente les alteraciones estructurales que provoquen les enfermedaes, y nun hai que dicir de les cañes de la medicina que salieron más beneficiaes como ye la microbioloxía, inmunoloxía, fisioloxía; surdieron tamién nueves ciencies como la Inxeniería Xenética, que xeneró polémiques sobre les repercusiones de procesos como la clonación o la euxenesia.
El desenvolvimientu de la nanociencia y la nanoteunoloxía n'América Llatina ye relativamente recién, en comparanza a lo qu'asocedió a nivel global. Países como Méxicu, Costa Rica, Arxentina, Venezuela, Colombia, Brasil y Chile contribúin a nivel mundial con trabayos d'investigación en distintes árees de la nanociencia y la nanoteunoloxía. Amás, dalgunos d'estos países cunten tamién con programes educativos a nivel licenciatura, maestría, posgráu y especialización nel área.
Limnothlypis swainsonii
Limnothlypis swainsonii ye una especie d'ave del orde de los paseriformes y de la familia de los parúlidos. Ye un taxón monotípicu (única especie del so xéneru) del Nuevu Mundu qu'añera nel sur de los Estaos Xuníos y invierna na península de Yucatán y les Antilles septentrionales. Nun se reconocen subesepecies.
Nanoteunoloxía
Conceutos fundamentales
La nanoteunoloxía ye la inxeniería de sistemes funcionales a escala molecular. Esto cubre tantu l'actual trabayu como conceutos que son más avanzaos. Nel so sentíu orixinal, la nanoteunoloxía referir a l'habilidá proyeutada pa construyir elementos dende lo más pequeño lo más grande, usando téuniques y ferramientes, qu'anguaño tán siendo desenvueltes, pa construyir productos completos d'altu desempeñu.
Limnothlypis swainsonii
Descripción
Ye una ave d'ente 14 y 15 cm de llargor cuando adulta. A diferencia de la mayoría de los parúlidos, nun hai dimorfismu sexual nin diferencies de plumaxe nos individuos inmaduros. El plumaxe de les partes dorsales ye pardu olivaceu escuru. Les partes ventrales son blancucies, con dellos matices amarellentaos sobremanera en gargüelu y parte cimeru del pechu. La llista supraciliar ye amarellentada, oldeando cola corona parda.
Nanoteunoloxía
Conceutos fundamentales
Un nanómetru (nm) ye'l mil millonésima parte, o 10−9, d'un metro. Por comparanza, los típicos Llargor d'enllaz llargos d'enllaces carbonu-carbonu, o l'espaciu ente estos átomos nuna molécula, tán alredor de los 0,12–0,15 nm y la doble héliz d'un ADN tien un diámetru d'alredor de 2 nm. Per otra parte, la forma de vida célular más pequeña, la bacteria del xéneru Mycoplasma, tienen alredor de 200 nm de llargu. Por convención, la nanoteunoloxía ye midida nel rangu d'escala d'ente 1 a 100 nm d'alcuerdu a la definición usada pola Iniciativa Nanoteunolóxica Nacional n'Estaos Xuníos. La llende inferior ta dau pol tamañu de los átomos (l'hidróxenu tien los átomos más pequeños, que tienen un diámetru averáu d'un cuartu de nm) yá que la nanoteunoloxía tien de fabricar los sos dispositivos a partir d'átomos y molécules. La llende cimera ye más o menos arbitrariu pero alcuéntrase alredor del tamañu en que fenómenos que nun pueden ser reparaos n'estructures más grandes empiecen a ser aparentes y pueden ser usaos nel nanodispositivo. Estos nuevos fenómenos faen que la nanoteunoloxía seya distinta de los dispositivos que son puramente versiones miniaturizadas d'un dispositivu macroscópico equivalente; tales dispositivos atopar a una escala más grande y cayen so la descripción de microteunoloxía.
Limnothlypis swainsonii
Distribución y hábitat
Añera nel sureste de los Estaos Xuníos, sacante la península de la Florida. Vive en zones húmedes de vexetación perennifolia cercanes a cuerpos d'agua, y tamién n'árees arbustives de los Apalaches.
Nanoteunoloxía
Conceutos fundamentales
Pa poner la escala n'otru contestu, el tamañu comparativu d'un nanómetru a un metro ye lo mesmo que'l d'una roca al tamañu de la Tierra. Otra forma de ponelo: un nanómetru ye la cantidá en que la barba d'un home permediu crez nel tiempu al qu'a este -y toma llevanta l'afaitadora a la so cara.
Úsense dos aproximaciones a la nanoteunoloxía. Nel aproximamientu "dende'l fondu escontra riba", los materiales y dispositivos son construyíos a partir de componentes moleculares que s'ensamblan por sigo mesmos químicamente polos principios del reconocencia molecular. Nel aproximamientu "dende enriba escontra baxo", los nano-oxetos son construyíos a partir d'entidaes más grandes son un control a nivel atómicu.
Limnothlypis swainsonii
Distribución y hábitat
Busca alimentu ente la foyarasca del monte. Ye una ave solitario y cobarde, abondo rara pa ser reparada.
Nanoteunoloxía
Conceutos fundamentales
Árees de la física tales como la nanoelectrónica, la nanomecánica, nanofotónica y la nanoiónica evolucionaron mientres tas últimes poques décades p'apurrir un fundamentu científicu básicu a la nanoteunoloxía.
De lo más grande lo más pequeñu: una perspeutiva dende los materiales
Dellos fenómenos vuélvense pronunciaos a midida de que'l tamañu del sistema mengua. Estos inclúin efeutos mecánicos estadísticos, según efeutos mecánicos cuánticos, por casu l'efeutu del tamañu del Cuanto” onde les propiedaes electróniques de los sólidos son alteriaes con grandes amenorgamientos nel tamañu de la partícula. Esti efeutu nun se ponen en xuegu al dir dende les dimensiones macro a les dimensiones micro. Sicasí, los efeutos cuánticos pueden convertise en significantes cuando'l tamañu del nanómetru ye alcanzáu, de normal en distancies de 100 nanómetros o menos, l'asina llamáu dominiu cuánticu. Adicionalmente, una variedá de propiedaes físiques (mecániques, llétriques, óptiques, etc.) camuden cuando se-yos compara colos sistemes macroscópicos. Un exemplu ye l'aumentu na proporción del área superficial al volume alteriando les propiedaes mecániques, termales y catalítiques de los materiales. L'espardimientu y reacciones a nivel de nano escala, los materiales de les nanoestructuras y de los nanodispositivos con rápidu tresporte d'iones xeneralmente son conocíes como nanoiónicas. Les propiedaes mecániques de los nanosistemas son d'interés na investigación de la nanomecánica. L'actividá catalítica de los nanomateriales tamién abren potenciales riesgos na so interacción colos biomateriales.
Los materiales amenorgaos a la nanoescala pueden amosar propiedaes distintes cuando se-yos compara coles qu'ellos exhiben a macroescala, dexando aplicaciones úniques. Por casu, les sustances opaques pueden convertise en tresparentes (cobre); materiales estables pueden convertise en combustible (aluminiu); materiales insolubles pueden convertise en solubles (oru). Un material tal como l'oru, que ye químicamente inerte a escala normales, puede sirvir como un potente catalizador químicu a nanoescalas. La mayor parte de la fascinación cola nanoteunoloxía surde d'estos fenómenos cuánticos y de superficie que la materia exhibe a nanoescala.
De lo simple a lo complexo: una perspeutiva molecular
La química sintética moderna algamó'l puntu onde ye posible preparar pequeñes molécules pa casi cualquier estructura. Estos métodos son usáu anguaño pa fabricar una amplia variedá de químicos preseos tales como farmacéuticos o polímeros comerciales. Esta habilidá fai surdir la entruga d'estender esta clase de control al siguiente nivel más grande, buscando métodos pa ensamblar estes molécules úniques n'estructures o ensamblaxes supramoleculares consistentes de munches molécules dispuestes nuna forma bien definida.
Estos aproximamientos utilicen lo conceutos d'autu-ensamblaxe molecular y/o química supramolecular pa disponer en forma automática les sos propies estructures en dalgún ordenamientu útil al traviés d'un aproximamientu dende'l fondu escontra riba. El conceutu de reconocencia molecular ye especialmente importante: les molécules pueden ser diseñaes de tal forma de qu'una configuración o ordenamientu específicu seya favorecida por cuenta de les fuercies intermoleculares non covalentes. Les regles d'emparejamiento de bases de Watson–Crick son un resultáu direuta d'esto, rustió como la especificidá d'una enzima siendo apuntada a un únicu sustratu o'l plegamiento de la proteína en sí mesma. Asina, dos o más componentes pueden ser diseñáu pa complementariedá y atraición mutua de tala forma que elles construyan un tou más complexu y útil.
L'aproximamientos dende'l fondu escontra riba tendría de ser capaces de producir dispositivos en paralelu y ser muncho más barates que los métodos dende enriba escontra baxo, pero potencialmente podríen ser devasaes a midida de que'l tamañu y la complexidá del ensamblaxe deseyáu aumente. La estructures más esitoses riquen arreglos d'átomos complexos y termodinámicamente pocu probables. Sicasí, esisten munchos exemplos de autoensamblaje basaos na reconocencia molecular na bioloxía, unu de los más notables ye'l pareo de base de Watson–Crick y les interacciones enzima-sustratu. El desafíu pa la nanoteunoloxía ye si estos principios pueden ser usaos pa llograr nueves construcciones adicionales a les naturales yá esistentes.
Nanoteunoloxía molecular: una visión de llargu plazu
La nanoteunoloxía molecular, delles vegaes llamada fabricación molecular, describe nanosistemas manufacturados (máquines a nanoescala) operando a escala molecular. La nanoteunoloxía molecular ta acomuñada especialmente col ensamblador molecular, una máquina que puede producir una estructura o dispositivu deseyáu átomu per átomu usando los principios de la mecanosíntesis. La fabricación nel contestu de los nanosistemas granibles nun ta rellacionáu a, y tendría de ser claramente estremáu de, les teunoloxíes convencionales usaes pa la fabricación de nanomateriales tales como nanotubos y nanopartícules de carbonu.
Cuando'l términu "nanoteunoloxía" foi acuñáu en forma independiente y popularizáu por Eric Drexler (quien nesi momentu nun sabía d'un usu anterior realizáu por Norio Taniguchi) pa referise a una teunoloxía futura de fabricación basáu en sistemes de máquina moleculares. La premisa yera que l'analoxíes biolóxiques a escala molecular de los componentes de máquines tradicionales demostraben que les máquines moleculares yeren posibles: esisten incontables exemplos na bioloxía, sábese que sofisticaes máquines biolóxiques optimizaes estocásticamente pueden ser producíes.
Espérase que los desarrollos na nanoteunoloxía van faer posible la so construcción por dalgún otru mediu, quiciabes usando principios de biomimesis. Sicasí, Drexler y otru investigadores propunxeron qu'una nanoteunoloxía avanzáu, anque quiciabes primeramente implementada por medios biomiméticos, finalmente podría tar basada nos principios de la inxeniería mecánica, esto ye, una teunoloxía de fabricación basada na funcionalidad mecánica d'estos componentes (tales como engranajes, rodamientos, motores y miembros estructurales) que dexaríen un ensamblaxe programable y posicional a una especificación atómica. La física y el desempeñu ingenieril de diseños d'exemplu fueron analizaos nel llibru de Drexler llamáu Nanosistemas.
Polo xeneral ye bien difícil ensamblar dispositivos a escala atómica, yá que unu tien qu'asitiar átomos sobre otros átomos de grosez y tamañu comparables. Otra visión, espresada por Carlo Montemagno, ye que los futuros nanosistemas van ser híbridos de la teunoloxía del xil y de máquines moleculares biolóxiques. Richard Smalley argumenta que la mecanosíntesis ye imposible por cuenta de les dificultaes na manipulación mecánica de molécules individuales.
Un esperimentu qu'indica qu'un ensamblaxe molecular posicional ye posible foi desenvueltu por Ho y Lee na Universidá Cornell nel añu 1999. Ellos usaron un microscopiu d'efeutu túnel pa mover una molécula de monóxidu de carbonu (CO) escontra un átomu individual de fierro (Fe) allugáu nun cristal planu de plata, y enllazar químicamente el CO cola Fe aplicando un voltaxe.
Investigación actual
thumb|right|Representación gráfica d'un [[rotaxano, útil como un interruptor molecular.]] thumb|right|Esti tetraedru d'ADN ye una nanoestructura [[Diseñu ácidu nucleico|diseñada artificialmente del tipu construyida nel campu de la nanoteunoloxía d'ADN. Cada cantu del tetraedru ye una doble héliz de par base d'ADN, y cada vértiz ye una unión de tres brazos.]] thumb|right|Esti dispositivu tresfier enerxía dende capes de grosez nano de los [[Pozu cuánticu|pozos cuánticos a los nanocristales allugaos enriba, causando que los nanocristales emitan lluz visible. ]]
Acercamientos dende'l fondu escontra riba
Estos busquen disponer los componentes más pequeños n'estructures más complexes.
Acercamientos dende enriba escontra baxo
Estos busquen crear dispositivos más pequeños usando unos más grandes pa controlar el so ensamblaxe.
Especulativos
Estos subcampos busquen antemanar lo que les invenciones nanoteunolóxicas podríen algamar o intenten proponer una axenda qu'ordene un camín pol cual la investigación pueda progresar. De cutiu estos tomen una visión d'una gran escala de la nanoteunoloxía, con más énfasis nes sos implicancias sociales que nos detalles de como tales invenciones podríen realmente ser creaes.
Ferramientes y téuniques
thumb|right|296px|Típica configuración d'un [[microscopiu de fuercia atómico. Un voladizu microfabricado con una punta aguda ye esviáu poles carauterístiques d'una superficie de muestra, de forma similar a un fonógrafu pero a una escala muncho más pequeña. Un fexe láser reflexar na parte trasera del voladizu nun conxuntu de fotodeteutores, dexando que la esviadura seya midíu y que s'arme nuna imaxe de la superficie.]]
Esisten dellos importantes desarrollos modernos. El microscopiu de fuercia atómico (n'inglés: Atomic Force Microscope, AFM) y el microscopiu d'efeutu túnel (n'inglés: Scanning Tunneling Microscope, STM) son versiones tempranes de les sondes de barríu que llanzaron la nanoteunoloxía. Esisten otros tipos de microscopiu de sonda de barríu. Anque conceptualmente similares a los microscopios confocales de barríu desenvueltos por Marvin Minsky nel añu 1961 y al microscopiu acústicu de barríu (n'inglés: Scanning Acoustic Microscope, SAM) desenvueltu por Calvin Quate y acomuñaos na década de 1970, los microscopios de sonda de barríu más nuevos tienen una muncho más altu resolución, yá que ellos nun tán llindaos pola llonxitú d'onda del soníu o la lluz.
Delles téuniques de nanolitografía tales como la litografía óptica, la nanolitografía dip-pen de litografía de rayos X, la litografía de fexe d'electrones o litografía de nanoimpresión tamién fueron desenvueltes. La litografía ye una téunica de fabricación dende enriba escontra baxo onde'l material en brutu ye amenorgáu en tamañu hasta llograr un patrón a nanoescala.
Otru grupu de téuniques nanoteunolóxicas inclúin a aquelles usaes pa la fabricación de nanotubos y nanoalambres, aquelles usaes na fabricación de semiconductores tales como la litografía ultravioleta fonda, la litografía de fexe d'electrones, maquinado de fexe d'iones enfocáu, la litografía de nanoimpresión, la deposición de capa atómica y deposición molecular de vapor, y amás incluyendo les téuniques de autoensamblaje molecular tales como aquelles qu'empleguen copolímeros di-bloque. El precursores d'estes téuniques son anteriores a la era de la nanoteunoloxía, y son estensiones nel desenvolvimientu de les meyores científiques más que téuniques que fueron escurríes namái col propósitu de crear nanoteunoloxía y que fueron la resultancia de la investigación nanoteunolóxica.
L'acercamientu de riba escontra baxu antemana nanodispositivos que tienen de ser construyíos pieza per pieza n'etapes, de la mesma forma que son fabricaos el restu de les coses. La microscopia de sonda de barríu ye una importante téunica tantu pa la carauterización como pa la síntesis de nanomateriales. Los microscopios de fuercia atómico y los microscopios d'efeutu túnel de barríu pueden ser usaos pa esaminar les superficies y pa mover los átomos nelles. Al diseñar distintes puntes pa estos microscopios, ellos pueden ser usaos pa tallar estructures na superficies y p'ayudar a emponer les estructures autoensambladas. Al utilizar, por casu, l'acercamientu de barríu empobináu a les carauterístiques, los átomos o molécules pueden ser movíos na superficie coles téuniques del microscopiu de sonda de barríu. Anguaño, ye caru y demorosu pa ser utilizaos na producción en masa pero son bien afeches pa la esperimentación nun llaboratoriu.
En contraste, les téuniques de baxo escontra riba constrúin o fai crecer estructures más grandes átomu per átomu o molécula per molécula. Estes téuniques inclúin síntesis química, autoensamblaje y ensamblaxe posicional. La interferometría de polarización dual ye una ferramienta fayadizo pa la carauterización de películes delgaes autoensambladas. Otra variación del acercamientu dende embaxo escontra riba ye la crecedera epitaxial por fexes moleculares (n'inglés: Molecular Beam Epitaxy, MBE). Los investigadores de los Bell Telephone Laboratories tales como John R. Arthur, Alfred Y. Cho y Art C. Gossard desenvolvieron ya implementaron el MBE como una ferramienta d'investigación escontra finales de la década de 1960 y la década de 1970. Les amueses feches pol MBE fueron claves pal descubrimientu del efeutu Hall cuánticu fraccionariu pol cual el premiu Nobel en Física del añu 1998 foi dau. El MBE dexa a los científicos disponer capes precises atómicamente, y nel procesu, construyir complexes estructures. Importante pa la investigaciones en semiconductores, la MBE tamién ye usada llargamente pa faer amueses y dispositivos pal apocayá emerxente campu de la espintrónica.
Sicasí, nuevos productos terapeúticos, basaos en nanomateriales sensibles, tales como les visícules ultradeformables y sensibles a la tensión Transfersome, que tán en desenvolvimientu y atópense aprobaes pa usu humanu en dellos países.
Inversión
Dellos países en víes de desenvolvimientu yá destinen importantes recursos a la investigación en nanoteunoloxía. La nanomedicina ye una de les árees que más puede contribuyir a la meyora sostenible del Tercer Mundu, apurriendo nuevos métodos de diagnósticu y cribaje d'enfermedaes, meyores sistemes pa l'alministración de fármacos y ferramientes pa la monitorización de dellos parámetros biolóxicos.
Dellos xigantes del mundu informáticu como IBM, Hewlett-Packard ('HP)' NEC y Intel tán invirtiendo millones de dólares al añu na tema. Los gobiernos del llamáu Primer Mundu tamién se tomaron la tema bien en serio, col claru lideralgu del gobiernu estauxunidense, que dedica cientos millones de dólares al so National Nanotechnology Initiative.
N'España, los científicos falen de “nanopresupuestos”. Pero l'interés crez, yá que hubo dellos congresos sobre la tema: en Sevilla, na Fundación San Telmo, sobre oportunidaes d'inversión, y en Madrid, con una xunta ente responsables de centros de nanoteunoloxía de Francia, Alemaña y Reinu Xuníu na Universidá Autónoma de Madrid.
Ensamblaxe interdisciplinariu
La carauterística fundamental de nanoteunoloxía ye que constitúi un ensamblaxe interdisciplinar de dellos campos de les ciencies naturales que tán altamente especializaos. Poro, los físicos xueguen un importante rol non solo na construcción del microscopiu usáu pa investigar tales fenómenos sinón tamién sobre toles lleis de la mecánica cuántica. Algamar la estructura del material deseyáu y les configuraciones de ciertos átomos faen xugar a la química un papel importante. En medicina, el desenvolvimientu específicu empobináu a nanopartícules promete ayuda al tratamientu de ciertes enfermedaes. Equí, la ciencia algamó un puntu nel que les fronteres que dixebren les distintes disciplines empezaron a esleise, y ye precisamente por esa razón pola que la nanoteunoloxía tamién se refier a ser una teunoloxía converxente.
Una posible llista de ciencies arreyaes sería la siguiente:
Nanoteunoloxía avanzada
La nanoteunoloxía avanzada, dacuando tamién llamada fabricación molecular, ye un términu dau al conceutu d'inxeniería de nanosistemas (máquines a escala nanométrica) operando a escala molecular. Basar en que los productos manufacturados realizar a partir d'átomos. Les propiedaes d'estos productos dependen de cómo tean esos átomos dispuestos. Asina por casu, si reasitiamos los átomos del grafitu (compuestu por carbonu, principalmente) de la mina del llapiceru podemos faer diamantes (carbonu puro cristalizáu). Si reasitiamos los átomos del sable (compuesta básicamente por xil) y amestamos dellos elementos extras fáense los chips d'un ordenador.
A partir de los incontables exemplos atopaos na bioloxía sábese que miles de millones d'años de retroalimentación evolucionada puede producir máquines biolóxiques sofisticaes y estocásticamente optimizaes. Tiense la esperanza que los desarrollos en nanoteunoloxía van faer posible la so construcción al traviés de dellos significaos más curtios, quiciabes usando principios biomiméticos. Sicasí, K. Eric Drexler y otru investigadores propunxeron que la nanoteunoloxía avanzada, anque quiciabes primeramente implementada al traviés de principios miméticos, finalmente podría tar basada nos principios de la inxeniería mecánica.
Determinar un conxuntu de caminos a siguir pal desenvolvimientu de la nanoteunoloxía molecular ye un oxetivu pal proyeutu sobre'l mapa de la teunoloxía lideráu por Institutu Memorial Battelle (el xefe de dellos llaboratorios nacionales d'EEXX) y del Foresigth Institute. Esi mapa tendría de tar completáu a finales de 2006.
Nanoteunoloxía aplicada al envasado d'alimentos
Una de les aplicaciones de la nanoteunoloxía nel campu d'envases p'alimentación ye l'aplicación de materiales aditivados con nanoarcilles, qu'ameyoren les propiedaes mecániques, térmiques, barrera a los gases, ente otres; de los materiales de envasado. Nel casu de meyora de la barrera a los gases, les nanoarcillas crean un percorríu trabancosu pal espardimientu de les molécules gaseoses, lo cual dexa consiguir una barrera similar con espesures inferiores, amenorgando asina los costos acomuñaos a los materiales.
Los procesos d'incorporación de les nanopartícules pueden realizase por aciu estrusión o por recubrimientu, y los parámetros a controlar nel procesu de aditivación de los materiales son: la dispersión nanopartícules, la interacción de les nanopartícules cola matriz, los agregamientos que puedan tener llugar ente les nanopartícules y la cantidá de nanopartícules incorporada.
Reglamentu de Xornaleros
El Reglamentu de Xornaleros o Decretu 177 de los gobiernos lliberales de Guatemala foi emitíu pol gobiernu lliberal del xeneral Justo Rufino Barrios pa garantizar el suministru de mozos colonos pa les grandes finques cafetaleres que s'empecipiaron con esi gobiernu, depués de la promulgación del Decretu de Redención de Censos o Decretu 170 pocos meses antes, y que facilitó la espropiación de les tierres comunales de los indíxenes. Esta llexislación lliberal asitió a la población indíxena guatemaliana práuticamente a la disposición de los intereses de los nuevos llatifundistes cafetaleros, y los tradicionales conservadores - cola notable esceición del cleru regular de la Ilesia Católica, que foi espulsáu del país. El decretu establecía que los indíxenes quedaben obligaos a trabayar nes finques cuando los dueños d'éstes precisar y ensin importar onde s'atoparen, y tamién quedaben baxu tutelar de les autoridaes llocales, quien s'encargaben de velar porque los contingentes d'indíxenes fueren unviaos a les finques.
Patrones
miniaturadeimagen|200px|Entrega del café nuna finca d'alemanes. Cola [[Reforma Lliberal empecipióse'l cultivu a gran escala del café, lo que representó la implementación del reglamentu de xornaleros qu'asitió a la población indíxena nuna posición de servidume nes finques cafetaleres. ]]
Los patrones yeren los propietarios o renteros d'una finca rural o bien, aquellos qu'alministraben dicha finca en llugar del propietariu. Axente del patrón, l'individuu autorizáu p'alcordar trabayadores y representalo ante les autoridaes nos contratos o reclamaciones pol mesmu motivu; L'axente obliga al patrón a tar y pasar polos conciertos o contratos que celebre con xornaleros.
El patrón y los sos axentes taben obligaos a caltener l'orde les sos finques, a esixir a los xornaleru que trataren d'afaese na so finca, a llevar un rexistru o matrícula de cuentes corrientes, onde va asitiar selmanalmente el debi y l'haber de cada xornaleru, a apurrir a los colonos habitaciones de texa o de paya, y apurri-y trabayu a ellos y les sos families por que toos ellos pudieren ganase un jornal.
Si'l patrón o los sos representantes nun cumplíen coles sos obligaciones, yeren penáu con una multa de diez a cincuenta peso, según los casos, y nengún patrón tenía derechu de castigar al colonu o xornaleru por faltes cometíes na finca, sinón que tenía de dar parte a l'autoridá local más inmediata por que conciera de la falta y castigar. Cuando dalgún particular deseyaba un mandamientu de xornaleros, tenía que solicitalo del xefe políticu del departamentu, que la so autoridá designaba'l pueblu d'indios que tenía d'apurrir a los mozos. Cuando un patrón solicitaba un mandamientu de xornaleros tenía que pagar mediu real por cada xornaleros si'l mandamientu yera por ocho o quince díes, y si yera por más de quince díes un real per caúnu.
Xornaleros colonos
miniaturadeimagen|200px|left|Pagu a xornaleros en Santa Rosa en 1890 d'alcuerdu al Reglamentu de Xornaleros instituyíu por Barrios. 200px|miniaturadeimagen|Estudiantes aventayaos del Institutu Agrícola d'Indíxenes en 1897. Ellos son: Victoriano Abac, Evaristo Manuel T. y Pedro Bertrán, quien pudieron estudiar la escuela primer gracies a axustar nel Reglamentu de Xornaleros.
Los xornaleros colonos yeren los que se comprometíen a morar y trabayar nuna finca rural o que de fechu trabayaben y moraben nella; tamién se consideraben como mozos colonos los qu'arrendaben finques de campu y taben obligaos a trabayar na finca principal si nel contratu d'arrendamientu nun s'axustara lo contrario. El tiempu pol cual podía alcordase un colonu yera convencional y nun podía entepasar de cuatro años; sicasí, el reglamentu axustaba qu'un colonu non podía retirase de la finca ensin tar solvente col so patrón anque pasara'l términu axustáu y esto yera aprovecháu polos patronos pa empeñar innesariamente a los colonos y llograr que quedaron nuna situación de servidume. El reglamentu tamién axustaba que teníen de permanecer na finca toa'l tiempu alcordáu y nun retirase d'ella primero que ésti terminara, entá cuando tuvieren solventes col so patrón.
Los mozos colonos -como tamién se-yos llamaba- taben obligaos a trabayar na finca pol salariu conveníu siempres qu'hubiera trabayu nella y taben sometíos al patrón y a los axentes d'ésti, en tou lo relativo al bon orde y execución de los trabayos de la finca Pa llevar el control del so pagu, taben obligaos pol reglamentu a caltener la llibreta de la so cuenta corriente, curiando de que'l patrón asitiara selmanalmente el saldu más actualizáu na mesma; agora bien, esta clásula tamién s'emprestó a numberosos abusos, pos práuticamente tolos mozos colonos yeren analfabetos y dependíen de la bona fe de los axentes de los patrones nesti aspeutu.
Una de les meyores normes que s'incluyíen nel reglamentu yera que los mozos colonos taben obligaos a unviar a los sos fíos a la escuela de primeres lletres establecida na mesma finca. Nun reportaxe que fizo La Ilustración Guatemaliana en 1897, el neñu indíxena Evaristo Manuel T., quien yera originaro de l'aldega Pichec nel conceyu de Rabinal, Baxa Verapaz cuntaba nuna carta redactada en perfectu castellanu que dende temprana edá ayudó nes xeres del llar, principalmente llendando'l ganáu y faciendo encomiendes pa los sos padres, actividá que realizó hasta los once años d'edá, cuando les autoridaes de Pichec esixéron-y a los sos padres que lu llevaren a la escuela de l'aldega d'alcuerdu a la llei qu'axustara Barrios en 1877. Nel mesmu reportaxe apaeció una carta escrita pol neñu Pedro Bertrán, orixinariu de l'aldega El Chol, en Baxa Verapaz, quien cunta que llogró estudiar porque yá esistía la llei del xeneral Justo Rufino Barrios qu'obligaba a los padres de familia a unviar a los sos fíos a les cases d'instrucción y que a los ocho años d'edá empezó a estudiar na escuela d'El Chol. Afortundamente pa dambos, el gobiernu del xeneral José María Reyna Barrios dio-yos una beca pa estudiar l'Institutu Agrícola d'Indíxenes na Ciudá de Guatemala.
Los patrones calculaben la suma que podíen antemanar a los colonu según los trabayos qu'éstos diben executar y el tiempu del compromisu, pero munches vegaes llograben que'l mozu quedara empeñáu por muncho más tiempu que'l orixinalmente axustáu.
Xornaleros habilitaos y non habilitaos
Los xornaleros habilitaos yeren los que recibíen dineru antemanáu y quedaben obligaos a pagalo col so trabayu personal nuna finca; teníen les mesmes obligaciones que'l colonu cola diferencia de que cuando nun taben alcordaos por tiempu determináu, podíen retirase de la finca, una vegada pagáu l'anticipu. Pela so parte, los xornaleros ensin habilitar yeren los que se comprometíen a trabayar ensin recibir anticipu dalgunu y teníen que cumplir el tiempu porque s'obligó á trabayar, el que xeneralmente yera d'una selmana a lo menos. A estos xornaleros teníase-yos que pagar el so jornal selmanalmente nun siendo que se axustara otra cosa.
Autoridaes al cargu de los xornaleros
200px|miniaturadeimagen|«Temporeres» -xornaleres- nuna finca de café en 1875. Les temporeres diben del altiplanu guatemalianu a trabayar a llugares templaos pa la corte de café tipu arábigu -esto ye d'árbol altu. El capatáz ye'l mozu varón. Fotografía d'[[Eadweard Muybridge.]]
Les autoridaes competentes pa controlar a los xornaleros yeren el xefes políticos, los gobernadores de los pueblos, los alcaldes municipales o xueces de paz y los alcaldes auxiliares.
A esta autoridaes podía pidise mandamientos -esto ye, unviada de grupos de xornaleros- y éstes taben obligaes a apurrilos por ocho o quince díes, si los xornaleros yeren del mesmu departamentu onde se topa la finca, y per un mes si yeren orixinarios d'otru departamentu; nel primer casu'l patrón nun taba obligáu a pagar a los xornaleros nengún gastu de viaxe, y nel segundu, tenía la obligación de paga-yos dos reales per cada diez llegües d'ida y nada pol regresu. Les autoridaes teníen les obligaciones siguientes:
Suspensión temporal de 1894
200px|miniaturadeimagen|Presidente xeneral [[José María Reina Barrios el 28 de xunu de 1896. Fotografía d'Alberto G. Valdeavellano.]]
El 23 d'ochobre de 1894, per mediu del decretu N.° 471, el presidente xeneral José María Reina Barrios derogó'l Reglamentu de Xornaleros indicando que'l trabayu obligatoriu que nes finques particulares imponer a los indíxenes, quien constitúin la mayoría de los habitantes de la República, ye opuestu a aquella preciosa garantía, establecida pola Constitución [...] qu'unu de los propósitos que'l Gobiernu tien en mira y qu'envalora como un deber ineludible ye'l de desafiar al indiu del estáu de postración en que s'atopa, llevantándolo al nivel de los sos conciudadanos y faciéndolo parte de les ventayes qu'apurre la civilización [...] dende'l 15 de marzu de 1894 queden abolíos los mandamientos de xornaleros, hasta güei autorizaos por llei; y arriendes d'ello, queda derogáu'l decretu númberu 177 y tolos reglamentos, circulares y demás disposiciones que-y son complementarios».
Mientres los años de bonanza que siguieron, el gobiernu lliberal de Reina Barrio fomentó la creación y ampliación del Institutu Agrícola d'Indíxenes, pero tres el colapsu económicu de Guatemala por cuenta de la cayida internacional del preciu del café y de la plata, el fracasu de la Esposición Centroamericana y les revoluciones de 1897, el Reglamentu de Xornaleros restituyóse.
Blake Edwards
William Blake Crump  foi un direutor, guionista, productor y actor de cine d'Estaos Xuníos.
Biografía
Dende siempres, lo qu'enllenaba a Edwards yera escribir. Los sos entamos como guionista fueron cuasi productu del azar. Una de les sos novies de mocedá amosó-y un guión que taba escribiendo pa un programa de radio y, cuando quixo dase cuenta, Edwards haber rehecho por completu. El xefe de la rapaza quedó tan impresionáu col trabayu de Edwards que se convirtió nel so axente y consiguió-y trabayu pa escribir con regularidá pa la radio. Como guionista, Edwards pasó de la radio a la televisión, que lu sirvió de plataforma p'algamar la so meta, el cine.