cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carlos Navarro Suárez
Carlos Navarro Suárez ye un cineasta asturianu. En 2019 asoleyó'l so primer llargumetraxe Cuca (retrato de una mujer), nomada a siete candidatures de los Premios Goya de 2020.
Cult
Cult ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Saona, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ácrux
Ácrux (α Crucis) ye la decimocuarta estrella más brillosa del cielu con magnitú aparente +0,77. Alcuéntrase a 325 años lluz del Sistema Solar en direición de la constelación de la Cruz del Sur.
L'alliniación de les estrelles de la Cruz del Sur «γ-α» señala en direición al Polu Sur Celeste —vease esfera celeste—; trazar imaxinaria d'una bisectriz de la llinia que xune α Centauri con Hadar (β Centauri) curtia a l'anterior llinia aproximao sobre'l polu sur. La Estrella Polar sur ye σ Octantis, conocida tamién como Polaris Australis.
Carauterístiques
Identificada como estrella doble por misioneros xesuites, Ácrux ta compuesta por dos estrelles blancu-azulaes, separaes 4 segundos d'arcu. La más brillosa, denomada Alfa-1 Crucis (HD 108248 / HR 4730), ta catalogada como una subxigante de tipu espectral B0.5IV y magnitú 1,33, ente que la so compañera, Alfa-2 Crucis (HD 108249 /HR 4731), tien tipu B1V y magnitú 1,7 y entá s'atopa na secuencia principal. En xunto, el par presenta una magnitú de 0,77. Alfa-1 Crucis ye, de la mesma, una binaria espectroscópica con un periodu de 75,86 díes.
La componente principal d'Alfa-1 Crucis tien una temperatura superficial de 30.000 K. Les dos estrelles d'esti subsistema son, respeutivamente, 25.000 y 7.000 vegaes más lluminoses que'l Sol. Alfa-2 Crucis tien una temperatura de 27.000 K y una lluminosidá aproximao 20.000 vegaes superior a la lluminosidá solar. La so masa ye unes 13 vegaes mayor que la masa solar.
La separación de la binaria Alfa-1 Crucis al respective de Alfa-2 Crucis ye de 400 UA —siendo ésti un valor mínimu— y el so periodu orbital ye de siquier 1300 años. Pela so parte, la separación media ente los dos componentes d'Alfa-1 Crucis ye de namái 1 UA, pero la notable escentricidá de la so órbita fai qu'esta varie ente 0,5 y 1,5 UA.
A 90 segundos d'arcu en direición SSO alcuéntrase otra estrella de magnitú 4,9 y tipu espectral B, visible con binoculares y denomada Alfa Crucis C. Anque aparentemente tien el mesmu movimientu propiu qu'Alfa-1 y Alfa-2 Crucis, esta estrella alcuéntrase a más del doble de distancia y polo tanto nun tien rellación física col par.
Rionegru
Rionegru (n'español, Rionegro del Puente) ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Zamora y de la comunidá autónoma de Castiella y Llión.
Ye cabeza de la contorna de La Carbayeda y nel so términu municipal atópense les llocalidaes de Rionegru, Garrapatas (Santa Eulalia del Río Negro), Valluluengu y Villar de Farfón.
La so redolada natural ye d'enorme riqueza, cercanu a la sierra de la Culiebra, la sierra de la Cabreira Baxa y al llagu de Senabria, nel que se caltuvo una rica y variada fauna (llobos, xabalinos, corzos y cigüeñes, ente otres especies). El so cascu urbanu ta travesáu pol ríu Negru y pol Camín de Santiago Senabrés, que la so revitalización sirvió por qu'en l'añu 2007 restaurárase l'antiguu "hospital de pelegrinos" de la confrería de los Falifos con cuenta de siguiera en dómina actual cola so ancestral y primixenia misión d'atender a los pelegrinos que se dirixen a Santiago per esta ruta.
N'el so redoma atopa'l paraxa conocida como L'Empalme que ye una interseición de les actuales carreteres nacionales N-525 y N-631, tramos de l'antigua carretera Villacastín-Vigo.
Símbolos
cortáu 11 d'azur, xarrón con azucenas de plata. 2º D'oru, carbayu arrincáu de sinople. 3º De gules, ponte de plata, mazonado de sable, sobre ondes de plata y sable. Al timbre corona real zarrada. de proporciones 2:3, formada por una franxa por franxa diagonal del ángulu inferior del estil al superior de la batiente, negra, fileteada de blancu, siendo'l triángulu del estil azul y colloráu el de la batiente.
Historia
Na Edá Media, Rionegro de la Ponte quedó integráu nel Reinu de Llión, que los sos monarques acometieron la repoblación del oeste zamoranu.
Darréu, mientres la Edá Moderna, tuvo integráu nel partíu de Mombuéi de la provincia de Zamora, tal que reflexaba en 1773 Tomás López en Mapa de la Provincia de Zamora.
Asina, al reestructurase les provincies y crease les actuales en 1833, Rionegro caltener na provincia zamorana, dientro de la Rexón Lleonesa, integrándose en 1834 nel partíu xudicial de La Viella.
Patrimoniu
Ente'l so patrimoniu, destaca'l Santuariu de la Virxe de la Carbayeda», que'l so templu ye propiedá de la confrería de los Falifos o Farapos, que ta construyida sobre una pequeña capiya d'orixe románicu. Esti edificiu foi ampliáu nos sieglos XIV y XV, completáu nos sieglos XVII y XVIII. Del inmueble destaca la so espectacular torre de más de 20 metros d'altor, construyía en piedra de sillería. Les naves del edificiu tán dixebraes por aciu cuatro arcos agudos y sobre pilastres bien curties, con dos columnes semi-xuntaes. Llamen l'atención les cadenes que s'atopen colgaes nel arcu d'entrada al templu, que'l so presencia quier representar la redención de quien tienen cuentes cola xusticia. Nel so interior atopa la venerada imaxe de la virxe de la Carbayeda, patrona de la contorna, que ye oxetu d'especial fiesta'l tercer domingu de setiembre, con actos relixosos y non relixosos, como la organización d'una feria. Amás nel so interior pueden contemplase diverses talles, frescos y un monumentu funerariu consideráu únicu na so categoría, un balto de 5 metros d'altu construyíu en 1722 por Tomás Montesín con nocéu.
Destaca la presencia de los restos de la ilesia parroquial de Santiago Apóstol», práuticamente sumida tres la quema sufierta. D'ella caltién l'accesu al campanariu pola escalera y l'espadaña rematada en triángulu. Amás tien adosáu'l campusantu.
De l'arquiteutura civil, destaca la ponte sobre'l ríu Negru», que da nome a la población, y el palaciu de Losada», casa natal del fundador de Caraques, Diego de Losada, na qu'entá se caltién el so blasón. Esti edificiu foi restauráu en 1992, tresformándolo en centru cultural qu'alluga la biblioteca, la oficina de turismu y les sales del muséu etnográficu. Na plaza asitiaron un bustu n'alcordanza de Losada, insigne fíu de Rionegro.
El «antiguu hospital» o «casa de la Virxe», que foi hospital, albergue de pelegrinos, escuela y casa de comíes. Na actualidá, sobre la so cortil construyóse l'actual albergue de pelegrinos, intentando recrear lo que foi'l vieyu edificiu. Esti albergue ye curiáu pola confrería de los Falifos, que la so hestoria atopar íntimamente amestada al Santuariu de la Virxe de la Carbayeda.
A lo último, destaca la casa parroquial», d'usu compartíu cola confrería de los Falifos, y l'Institutu», denominación que se debe a qu'a empiezos del sieglu XX allugó un centru d'estudios.
Fiestes y costumes
La tercer fin de selmana de setiembre celebra la «Romería de la Carbayeda», n'honor de la virxe de la Carbayeda. Toles persones de los pueblos cercanos axuntar en Rionegru pa guardar el gran xentíu qu'hai, y ver a la virxe llevada a costazos de tolos habitantes.
Personaxes pernomaos
thumb|Monumentu a Diego de Losada en Rionegro
Lepisma saccharina
La ye una especie d'inseutu tisanuru, orde güei día reclasificáu en dos, de los qu'esta especie ye del Zygentoma (Thysanura s.s.), de la familia Lepismatidae. Ye axilosu y con una fuerte fototaxa negativa (fuxe de la lluz), lo que fai rara la so observación. Esta tien un rellumu gris metálicu nel so cuerpu. Les lepismes viven de materies vexetales diverses, como mofu, papel, cartón y alimentos amilosos (con almidón), como la cola d'enllibrar llibros o l'aprestu pa la ropa.
Pertenez a un grupu bien antiguu, los tisanuros, con restos fósiles de cerca de 400 millones d'años d'antigüedá. Los tisanuros son consideraos los inseutos verdaderos de traces más primitives, escareciendo primariamente de nales (n'otros inseutos esta falta ye la resultancia secundaria de la so perda evolutiva).
Aspeutu
La llonxitú d'una xibiella, ensin incluyir les sos estremidaes, ye de cerca d'un centímetru. El rellumu metálicu del so cuerpu débese a les sos escames platiaes, qu'apaecen dempués de la so tercer muda. Les ninfes de les primeres fases o estadios son ablancazaes. Presenta dos llargues antenes na cabeza y otros trés apéndices asemeyaos na parte posterior, un filamentu caudal que ye en realidá'l décimu y últimu segmentu del abdome y dos cercos.
Desenvolvimientu
Dependiendo de la so condición de vida, una xibiella rique siquier cuatro meses pa ser un adultu, y dacuando puede riquir más de trés años. A temperatura ambiente, pue crecer nun añu. Puede vivir en cualquier llugar ente dos y ocho años d'edá. Una xibiella muda aproximao ocho vegaes a lo llargo de la so vida; pero por cuenta de la so constante crecedera, pue camudar más de cuatro vegaes al añu. Cuando la temperatura ta ente 25 y 30 °C, la fema puede depositar alredor de cien güevos, preferiblemente en fendidures y resquiebres. Ye imposible pa una xibiella reproducise nun ambiente fríu y secu.
Vive en llugares mugorosos y escuros, más frecuentemente n'edificios vieyos, o ente llibros y papeles nes cases.
Alimentación
Los alimentos favoritos de la xibiella son los que contienen almidón o otros polisacáridos como la dextrina de los adesivos emplegaos na encuadernación de llibros, la xelatina de les fotografíes o la silicona. Tamién el papel vieyu, zucre, pelos, caspia y suciedá. Pero nun va despreciar sustancies como algodón, llinu, seda, incluyida seda artificial, ya inclusive inseutos muertos o la so propia exocadarma (pelleya camudada). Lleváu pola so fame, una xibiella puede inclusive dase un caprichu con ropa de piel y texíos fechos con ciertes fibres artificiales. Sicasí, como munchos inseutos, ye capaz d'atayar la so actividá vital mientres dellos meses ensin sufrir dañu apreciable.
L. saccharina ye a dixerir la celulosa por cuenta de que ye a producir celulasa, una enzima que degrada la celulosa, cosa desaxeradamente rara nos animales; la inmensa mayoría de los animales herbívoros, inclusive los inseutos xilófagos (comedores de madera) tienen microorganismos simbióticos nel tubu dixestivu que faen esta dixestión. Namái conócense dos animales que son a producir celulasa, L. saccharina y el moluscu bivalvu marín denomáu Groma, Teredo navalis, que fura la madera.
Reproducción
miniaturadeimagen|325x325px|Una xibiella (Lepisma saccharina) ensin el so aspeutu de color buxu metalizáu, que desenvuélvese dempués de la so tercer muda. Por cuenta de la so naturaleza nocherniega, la fecundación de la xibiella namái se conoz de forma recién. Les xibielles nun copulen, sinón que'l machu produz un espermatóforu qu'apega colgante a un filu enterriáu qu'escuelga dende dalgún oxetu vertical. Conduz a la fema per aciu maniobres de cortexu a zarapicar col espermatóforu. La fema recuéyelo colos sos cercos y llévalu hasta l'abertura xenital, onde lo introduz y produzse la fecundación.
Depredadores
Unu de los depredadores naturales de la xibiella ye l'inseutu conocíu como forcadiella o berbesa (Forficula auricularia).
AD Bootis
AD Bootis (AD Boo / SAO 83421) ye una estrella de magnitú aparente +9,38 asitiada na constelación de Boötes, el pastor de gües. Alcuéntrase a 668 años lluz del Sistema Solar.
AD Bootis ye una binaria espectroscópica compuesta por dos estrelles blancu-marielles de la secuencia principal. La componente más lluminosa, de tipu espectral F4V, tien una temperatura superficial de 6575 K. Ye 4,4 vegaes más lluminosa que'l Sol y la so masa ye un 41% mayor que la masa solar. Con un radiu de 1,61 radios solares, xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 38 km/s. El so acompañante, de tipu F8V, tien una temperatura de 6145 K. Relluma con una lluminosidá un 90% mayor que la lluminosidá solar y ye un 21% más masiva que'l Sol. Tien un radiu de 1,21 radios solares y rota con una velocidá de siquier 31 km/s.
El par constitúi una binaria eclipsante que'l so periodu orbital ye de 2,07 díes. Ye, por tanto, una estrella variable onde nel eclís primariu produzse una cayida de rellumu de 0,60 magnitúes. El sistema tien una metalicidá asemeyada a la solar ([Fe/H] = +0,10) y la so edá envalórase en 1585 millones d'años.
Uriakhil
Uriakhil (pashtun:اورياخېل ) ye una gran tribu Pashtun centrada nel norte de Kabul nes provincies de Qara Bagh y Bagman, y tamién na provincia de Laghman, Zurmatt na provincia de Paktia y la provincia de Baghlan n'Afganistán.
Columbina picui
Carauterístiques
El plumaje de la torcacita ye pocu vistosu; amuesa la cabeza abuxada y l'envés gris a castañal. El gargüelu tien un collar ablancazáu. Les nales son pardogrisacees, con llixos negros o azul bien escuro; abiertes al volar estrémense dos bandes negres y una blanca. La cola amuesa una orla blanca bien visible. La fema ye llixeramente más escura y menos abuxada.
Nun supera los 18 cm de llargu, con pocu dimorfismu sexual. El picu ye negru y les pates coloraes.
Vezos
La reproducción ye constante a lo llargo del añu, anque la mayor parte de les uniones rexístrense en primavera y branu. El nial ye bien precariu, dacuando una plataforma ensin parés construyida a base de tarmos de gramínees y palotes, con o ensin revestimiento d eplumón na cara interna. Dacuando reutiliza niales abandonaos por otres aves coles que comparte redolada, como'l espinero (Phacellodomus spp.) o'l malvís coloráu (Turdus rufiventris). Pueden intervenir dambos exemplares o namái unu na construcción del nial.
El machu canta mientres el día, con un arrullu bien rítmicu de dos sílabes repitíes delles vegaes.
Caltenimientu
La especie alcuéntrase distribuyida por más de 5.500.000 km²; nun se dispón de cifres de población, pero se la estima abondosa. Pol so consumu de granes xulgar dacuando plaga agrícola y ufiértense-y cebos envelenaos, con un efeutu grave sobre otres aves más escases que tamién lo peracaben. El so principal predador ye'l ferre aplomáu (Falco femoralis), qu'escuerre les bandaes de gran tamañu.
Subespecies
Conócense dos subespecies de Columbina picui:
Columbina talpacoti
Columbina talpacoti ye una pequeña Columbinae d'América.
Vive dende Méxicu al sur de Perú, en Brasil y en Paraguái; tamién la atopamos nel norte de l'Arxentina y en Trinidá y Tobagu. N'ocasiones puede vese tan al norte como nel sureste de los Estaos Xuníos nel Sur de Texas y nel Sur de California; principalmente mientres l'iviernu.
Cuve (Altu Saona)
Tien una población de y una superficie de  km².
Hamm
Hamm ye una ciudá de Renania del Norte-Westfalia, asitiada nel estremu oriental de la cuenca del Ruhr, cerca de la ciudá de Dortmund.
Columbina talpacoti
La Tortolita ye bien común nes zones de rastroxos y otros pandoriales abiertos.
Hamm
Con 179.397 habitantes (a 2016) ye la cuadragésimosegunda más grande d'Alemaña por númberu d'habitantes, y con una área de 226,26 km² la decimocuarta n'estensión.
Columbina talpacoti
Polo xeneral, constrúi un nial de ramines nes copes de los árboles onde pon dos güevos blancos. La incubación lleva ente 12 a 13 díes con 12 a 14 díes complementarios pal emplumaje de los pitucos. Dacuando puede guarar un tercer pichón.
Hamm
Llenda al NE col distritu de Warendorf, al E y SE col distritu de Soest, al SO y O con Unna (distritu) (pueblos de Werne, Bergkamen, Kamen y Bönen) y al NO col distritu de Coesfeld.
Columbina talpacoti
El so vuelu ye rápidu y direutu, con aleteos regulares y dacuando con movimientos brengosos y rabiones de les ales, que son carauterísticos de les palombos polo xeneral.
La Tortolita nun palombu de cola curtia, que mide 17 cm con un pesu d'aproximao 47 g. Los machos adultos tienen la cabeza y el pescuezu gris maciu, con llurdios negros debaxo de les ales; la cola ye corita y la parte inferior de les ales ye canela y negru. Les femes son gris escuru, polo xeneral coloraes y con menos contraste ente la cabeza y el cuerpu que'l machu.
Hamm
Altitú 63 m, pasa'l ríu Lippe. Coordenaes 51° 40' N y 07° 49' E.
La ciudá de Hamm tien el mayor templu hinduista d'Europa (dende 2002) Sri Kamadchi.
Historia
la ciudá de Hamm foi fundada en 1226 por Adolfo I, conde de Mark, dempués foi la capital del Condáu de Mark. En 1262 recibió'l títulu de ciudá. En 1469 foi miembru de la Lliga Hanseática.
El 1 de xineru de 1975 incorporáronse les ciudaes Bockum-Hövel y Heessen y los conceyos Pelkum, Rhynern y Uentrop a la ciudá de Hamm.
Hermanamientos
Ciudaes hermaniaes con Hamm:
Dambenoît-lès-Colombe
Dambenoît-lès-Colombe ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Saona, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Llista d'asteroides/14901–15000
... | Previu | Llista d'asteroides | Siguiente | ...
Llingües austronesies
Los pueblos que falen estes llingües suelen ser llamaos pueblos austronesios. Considérase que la Urheimat d'esta gran familia ta en Taiwán, islla que foi invadida por grupos chinos que s'impunxeron a los pueblos nativos, de cuenta que la mayor parte de les llingües formosanes atópense anguaño en grave peligru d'estinción. Otra manera, hai otres d'estes llingües que gocien d'escelente salú y atópense ente les que tienen mayor númberu de falantes nel mundu, tal ye'l casu del malayu, l'indonesiu, el javanés y el tagalu.
Descubrimientu
El descubrimientu de la familia ye antiguu y preciede al de les llingües indoeuropees (afirmada claramente namái a finales del sieglu XVIII y establecida científicamente a partir del sieglu XIX). Dende 1706, el llingüista Hadrian Reland yá sorrayara la paecencia ente la llingua falada en Futuna, el malayu y el malgax, a partir del glosariu recoyíu por Jacob -y Maire en Futuna. La esistencia d'una familia de llingües, que con socesives ampliaciones y clarificaciones denominar anguaño austronesia, reconozse definitivamente en Catalogo delle Lingue de Lorenzo Hervás y Panduro en 1784. En 1834, la familia, estendida hasta la islla de Pascua, ye bautizada como malayu-polynesia por Wilhelm von Humboldt en Über die Kawi-Sprache auf der Insel Xava (1836-1839). Tamién se denominó Llingües oceániques, reconociéndo-yos dende 1896 un orixe común y una rellación inclusive coles llingües formosanes, clasificándoles tradicionalmente en llingües indonesies, melanesies, polinesies y micronesies.
N'otros trabayos, les llingües melanesies fueron trataes aparte mientres llargu tiempu, probablemente por prexuicios raciales, a pesar de los trabayos del llingüista Otto Dempwolff (1920).
Distribución xeográfica
La familia austronesia ye una de les que tien mayor estensión xeográfica tomando trés continentes: Asia, Oceanía y África. Cuenta con más de 1000 llingües la mayor parte d'elles nes islles del Pacíficu. Los últimos territorios en ser algamaos pola espansión austronesia probablemente fueron Ḥawai, Islla de Pascua nel sieglu V y Nueva Zelanda escontra'l sieglu IX.
Orixe y espansión
La llingüística comparativa, sofitada por afayos arqueolóxicos, alcuentra l'orixe de los ancestros llingüísticos de la familia nel sureste de l'actual China dende onde emigraron escontra Taiwán.
Les llingües austronesies son la única familia que la so carauterística principal foi la espansión marítima. Dende hai unos 5.000 años los sos falantes esvalixar según el siguiente esquema simplificáu:
Clasificación
La estructura interna de la familia austronesia ye complexa, pos ta constituyida por un gran númberu de llingües cercanamente rellacionaes con un gran númberu de continuos dialeutales, lo qu'enzanca l'establecimientu de les llendes ente cada grupu que conforma la familia. A pesar d'ello ye claro que la gran diversidá filoxenética atopar ente les llingües formosanes y ye menor ente los idiomes falaos nes islles del Pacíficu. Esta situación sofita la hipótesis de que l'orixe d'esta familia atópase na islla de Formosa o China.
El trabayu seminal na clasificación de les llingües formosanes y la macroestructura de la familia austronesia ye'l de Blust (1999). Dellos especialistes nos idiomes formosanos tomen esti trabayu con delles reserves nos detalles, pero suelse tener como referencia pal analís llingüísticu. Les llingües malayu-polinesies son asitiaes con frecuencia dientro del grupu formosano oriental nel trabayu de Blust, por cuenta del caltenimientu de los fonemes protoaustronesios /*t/ y /*n/, el cambéu de /*s/ a /h/, y delles cuestiones léxiques, como l'empléu de *llima 'cinco' que nun s'atopa n'otres llingües formosanes.
Ye probable qu'hubiera dos grandes migraciones de pueblos de fala austronesia que cubrieron una árees estensa nun tiempu relativamente curtiu, lo que resultó nuna diversificación de múltiples grupos locales con una pequeña estructura de gran escala. La primera d'estes migraciones correspondería a les llingües malayu-polinesies, que se llevó a cabu sobre Filipines, Indonesia y Polinesia. La otra correspondería a les llingües oceániques, esvalixaes sobre Melanesia y Micronesia.
Amás del grupu malayu-polinesiu, esiste ampliu consensu sobre la esistencia de trenta families formosanes. L'alderique académicu ta centráu sobremanera nes rellaciones ente estos grupos.
thumb|400px|Distribución xeográfica de les llingües austronesies. La clasificación de la familia llingüística austronesia, conformada por más d'un millar de llingües, ye por demás complexa. Embaxo preséntase un panorama bien xeneral, de les principales cañes, de la clasificación ufiertada en Austronesian Basic Vocabulary Database (Universidá d'Auckland).
Llingües autronesias
Rellación con otres families
Dalgunos llingüistes creen que la familia tai-kadai tendría d'asitiase dientro d'una versión espandida de la familia austronesiasobremanera les similaridades dar coles llingües kra. Otros decántense a favor d'una rellación cola familia sino-tibetana. Y finalmente otros propunxeron una rellación coles llingües austroasiátiques, formando una superfamilia áustrica. Nenguna d'estes propuestes ganóse l'aceptación de la comunidá científica.
Descripción llingüística
Les llingües malayu-polinesies utilicen la reduplicación (procedimientu morfolóxicu consistente na repetición de too o parte d'una pallabra) pa espresar el plural y toles llingües austronesies tienen una entropía de primer orde baxa, esto ye, los testos son bastante repetitivos tocantes a la frecuencia de los soníos. La mayoría nun tener grupos de consonantes (como [str] o [mpl]) y tien un númberu de vocales pequeñu, siendo cinco los más común.
Fonoloxía
La primer reconstrucción del proto-malayu-polinesiu foi intentada por Dempwolf en 1934 anque'l so trabayu ignora les llingües formosanes que paecen retener arcaísmos y distinciones fonolóxiques que se perdieron nel restu de la familia. El trabayu de Dyen (1965) considera les llingües formosanes y añede delles distinciones fonémicas introduciendo los fonemes /C, Z, D, T, L, R/ que'l so valor fonéticu exactu siguió malo de reconstruyir y foi fonte de non poques revisiones. Más apocayá Malcom Ross esamina los diversos intentos posteriores a Dyen y propón el siguiente inventariu fonolóxicu: ! ! billabial ! dental/ alveolar ! retroflexa ! palatal ! velar ! uvular ! glotal ! nasal ! oclusiva ! africada ! fricativa ! aproximante ! líquida Los signos en mayúscula xustificar a partir de correspondencies fonétiques regulares ente cognaos anque la so interpretación fonética ye daqué insegura. Ross propón como probables les siguientes interpretaciones pa esos soníos:
Comparanza léxica
Los numberales reconstruyíos pa distintes cañes de llingües austronesies son: ! rowspan=2| GLOSA ! rowspan=2| PROTO- PUYUMA ! rowspan=2| PROTO- RUKAI ! rowspan=2| PROTO- TSOU ! colspan=4| Austronesiu nuclear ! rowspan=2| PROTO- AUSTRONESIO ! PROTO- ATALÁYICO ! PROTO- BUNUM ! PROTO- KAVALÁNICO ! PROTO- MALAYU- POLINESIU Na tabla anterior usóse /s/-/ś/ pa trescribir el par de sibilantes qu'otru autores trescriben como /s/-/S/.
Capiellina Colorada
Capiellina Colorada (en francés, Le Petit Chaperon rouge; n'alemán, Rotkäppchen) ye un cuentu de fades de tresmisión oral, espublizáu per gran parte d'Europa, que depués s'afiguró en dellos escritos; de primeres, por Charles Perrault y más tarde polos hermanos Grimm.
La versión del cuentu en llingua asturiana, ta fecha por Irene Riera, y espublizóse nel añu 2019.
El títulu del cuentu remanez de la capa con capiellu de color coloráu que la protagonista moza lleva siempres puesta. Cunta la hestoria d'esta mocina cuando s'atopa nel monte col Llobu Feroz y cómo cai na trampa que-y tiende pocu dempués.
Los personaxes Capiellina Colorada y el Llobu Feroz apaecen nel tercer actu del ballet La Bella Durmiente de Chaikovski, na coreografía creada por Marius Petipa para los Teatros Imperiales de San Petersburgu. Amás, les adaptaciones del cuentu fueron múltiples, dende'l teatru al cine —esisten versiones de terror y dalguna gótica—, los cómics, los videoxuegos... Per otra parte, el cuentu de Capiellina Colorada, na versión moralizante de Charles Perrault, foi aburuyáu o reinterpretáu munches vegaes en llibros, películes y dibuxos animaos.
Argumentu
Capiellina Colorada ye una neña que quería enforma a la so güelina; un día so madre da-y un cabás con comida por que la lleve a la güelina, que ta amalicada y vive nuna casa daqué lloñe d'elles. Nel camín atópase col Llobu Feroz que la reta a una carrera ata la casa de la güelina. El Llobu conoz dos caminos, el llargu y el curtiu; engañifa a Capiellina Colorada diciéndo-y que tome'l curtiu y que él tomaría'l llargu; astutamente, enséña-y los caminos al aviesu y Capiellina Colorada, ensin sabelo, va pel camín llargu. izquierda|miniaturadeimagen|Ilustración de Harry Clarke pa una edición británica de los Cuentos de Perrault en 1922. Asina, el Llobu llega enantes a casa de la güelina, faise pasar por Capiellina Colorada y entruga si pue pasar. La güela déxalu pasar, una y bones la puerta ta abierta; el Llobu Feroz entra y cómese a la güela d'un solu taragañu. De siguío, métese na cama pa esperar a Capiellina. Una vegada que Capiellina Colorada llega a la casa, el Llobu —que se fai pasar pola güelina— convídala a tar na cama con él y caltién cola ablucada protagonista'l conocidísimu diálogu :
centro|miniaturadeimagen|520x520px|Baxurrelieve col Llobu Feroz, Capiellina Colorada y la casa de la güelina nel Palaciu Jacques-Cœur, (Bourges, Francia, sieglu ).
Roales
Roales ye un conceyu y llocalidá d'España, na comunidá autónoma de Castiella y Llión, dientro de la provincia de Zamora, asitiáu na contorna de Tierra del Pan. Tien una superficie de 10,89 km², con una población de 856 habitantes (INE 2016) y una densidá de población de 78,6 hab/km².
Historia
Les noticies históriques relatives a Roales avérennos a la repoblación efectuada polos monarques del Reinu de Llión na llinia del Douru mientres los sieglos X-XII. Siempres permaneció ésti como llugar de realengu dientro de la xurisdicción de la Tierra del Pan. Instituciones eclesiástiques tan distantes como Nª Sª de la Victoria de Salamanca, Mercedarios de Toro y dellos conventos de Zamora, amás del Cabildru de la Catedral, atroparon importantes propiedaes rústiques que cultivaben los llabradores de Valcabado n'arrendamientu. Dientro del actual términu aniciaba'l despoblado de Villanueva, en que'l so llugar tenía'l Cabildru de la Catedral una heredá forera.
Yá na Edá Contemporánea, al crease les actuales provincies na división provincial de 1833, Roales del Pan quedó encuadráu na provincia de Zamora, dientro de la Rexón Lleonesa.
Patrimoniu
Roales del Pan tien na so ilesia parroquial de Nuesa Señora de l'Asunción el so edificiu más carismáticu. Reconstruyida ente los años 1971 y 1972, namái caltién la portada del mediudía de la orixinal construcción del sieglu XVI. Nel so interior, el templu guarda un Cristu del sieglu XVI y un San Sebastián del XVII, y dientro de la sacristía puede almirase un crucifixu de principios del sieglu XVII. Amás, cuenta con una figura del San Antonio Abá de XVI y una cruz parroquial en plata, de la primer metá del sieglu XVII. El so Altar Mayor foi restauráu mientres el branu de 2008.
Fiestes
El 20 de xineru celebra fiesta n'honor de San Sebastián. Coles mesmes, festexar a San Isidro Llabrador el 15 de mayu, con rosariu siguíu de procesión y bendición de campos, el 15 d'agostu La nuesa Señora de l'Asunción, titular de la parroquia, y na primera quincena d'agostu tien llugar el Branu Cultural, mientres el que s'entamen tou tipu d'actos pa toles edaes.
Premios Óscar de 1996
La 68ª entrega de los premios Oscar tuvo llugar el 25 de marzu de 1996 nel Dorothy Chandler Pavilion de Los Angeles (Estaos Xuníos).
Junko Tabei
Junko Tabei foi una montañera xaponesa que se convirtió na primer muyer qu'algamó'l visu del monte Everest el 16 de mayu de 1975.
Premios Óscar de 1996
Candidatures y ganadores
thumb|right|right|[[Mel Gibson foi'l ganador del Óscar al meyor direutor por Braveheart.]] thumb|right|180px|right|[[Nicolas Cage foi'l ganador del Óscar al meyor actor por Leaving Las Vegas.]] thumb|right|180px|right|right|[[Susan Sarandon foi la ganadora del Óscar a meyor actriz por Dead Man Walking.]] thumb|right|180px|right|right|[[Kevin Spacey foi'l ganador del Óscar a meyor actor de repartu por The Usual Suspects.]] thumb|right|180px|right|right|[[Mira Sorvino foi la ganadora del Óscar a la meyor actriz de repartu por Poderosa Afrodita.]] 19px Indica'l ganador dientro de cada categoría.
Junko Tabei
Biografía
Tabei nació en Miharu, la prefeutura de Fukushima en 1939. Yera la quinta de siete hermanos. Considerar una neña fráxil y débil pero a pesar d'ello empezó a esguilar. Namorar del alpinismu cuando, a la edá de 10 años, xubió al monte Nasu, un volcán al norte de Xapón. Esta esperiencia camudó la so vida pa siempres. La so familia nun tenía recursos económicos pa sofitala nesti deporte asina que Junko realizó esguilaes aprovechando los sos años na escuela secundaria.
Graduóse na Universidá pa Muyeres Showa en Lliteratura Inglesa onde se xunió al Club de Monte de la Universidá y fundó el Club de Monte pa Muyeres: Xapón en 1969. Tamién esfrutó del alpinismu col so home col que xubió'l monte Fuji y dalgunes de los montes más altos de Xapón. Tamién esguiló'l monte Cervino o Matterhorn nos Alpes Suizos.
Juventud Asturiana
El Juventud Asturiana (Mocedá Asturiana) foi un equipu de fútbol cubanu de la ciudá de L'Habana. Fundóse en 1912 y xugó na primer división cubana.
Historia
Ente l'añu 1850 y l'añu 1900 sobre 200.000 asturianos emigraron a América. Durante el sieglu XX esti fenómeno caltúvose con otros 100.000 asturianos emigrando. La mayoría d'estos asturianos foron a Cuba y a Méxicu.
Junko Tabei
Biografía
En 1972, Tabei yera conocida como una de les meyores escaladores de Xapón. El periódicu xaponés Yomiuri Shimbun y la Televisión Xaponesa decidieron unviar un equipu compuestu namái por muyeres a Nepal a intentar esguilar el monte Everest. Quince muyeres incluyida Junko fueron escoyíes pa la espedición.
Juventud Asturiana
Historia
Nel casu de L'Habana el númberu d'asturianos foi bien importante, estos indianos llegaron a formar sociedaes d'emigraos, como'l Centru Asturianu de L'Habana, que se fundó en 1886. Esti centru foi aumentando'l númberu de socios y para l'añu 1927 algamaba los 60.000. La Juventud Asturiana fundóse el 11 de xunetu 1912. Llogró'l so primer títulu de Cuba na temporada 1926/27, foi un equipu importante na primer metá del sieglu XX ya que consiguió 8 títulos más, ganando'l postreru l'añu 1948. Nel añu 1938, Cuba llegaría a cuartos de final de la Copa del Mundu contando nes sos files con 4 futbolista de la Mocedá Asturiana. Esti foi'l mundial onde Cuba llegó más lloñe.
Junko Tabei
Biografía
Dempués d'un duru entrenamientu, a principios de 1975 viaxaron a Katmandú onde contrataron nueve sherpes locales. Junko utilizó la mesma ruta que Edmund Hillary y Tenzing Norgay de 1953 p'algamar el visu a onde llegó col sherpa Ang Tsering, convirtiéndose na primer muyer qu'esguilaba'l Everest. Darréu, les muyeres acamparon a 6300 metros d'altitú y ellí atopábense cuando una avalancha cutir. Les muyeres, incluyida Junko, quedaron soterraes pero fueron rescataes polos sherpas.
Juventud Asturiana
Xugadores
El Juventud Asturiana contó con xugadores de nacionalidá cubana y con futbolistes también españoles.
Entrenadores
El español Paco Bru, ganador de 2 Copes del Rei foi uno de los entrenadores de la Juventud Asturiana.
Junko Tabei
Biografía
En 1992, Tabei foi la primer muyer que completó les Siete Cumbre, que engloba los montes más altos de los siete continentes.
Junko Tanaka
Junko Tanaka ye una nadadora xaponesa de natación sincronizada medayista de bronce olímpico en Atlanta 1996 nel concursu por equipos.
Carrera deportiva
Nos Xuegos Olímpicos de 1996 celebraos en Atlanta 1996 (Estaos Xuníos) ganó la medaya de bronce nel concursu por equipos, tres Estaos Xuníos (oru) y Canadá (plata), siendo les sos compañeres d'equipu: Miya Tachibana, Akiko Kawase, Rei Jimbo, Miho Takeda, Raika Fujii, Miho Kawabe, Riho Nakajima, Mayuko Fujiki y Kaori Takahashi.
Dampierre-lès-Conflans
Dampierre-lès-Conflans ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Saona, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Junko Takeuchi
Junko Takeuchi (竹内 順子) ye una seiyū y una cantante ocasional que nació en Saitama, Xapón. Nel 2005, tuvo nel grupu Love Live.
Roles interpretaos
Takeuchi emprestó la so voz pa los siguientes personaxes d'anime:
Roles protagonizaos en videoxuegos
Takeuchi emprestó la so voz pa los siguientes personaxes de videoxuegos:
Baránavichi
Baránavichi ( Баранавiчы Baránavichy, polacu: Baranowicze, rusu: Барановичи, Baránovichi) ye una ciudá de la Provincia de Brest, provincia occidental de Bielorrusia, con una población (a partir de 1995), de 173.000. Ye un importante nuedu ferroviariu y llar d'una universidá estatal.
Riofrío de Aliste
Riofrío de Aliste ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Zamora, na comunidá autónoma de Castiella y Llión.
Baránavichi
Historia
Baránavichi, como ciudá empezó a esistir en 1919. Nos años 1918-1939 (antes de la Segunda Guerra Mundial) perteneció a Polonia. Dempués de la Invasión soviética de Polonia de 1939 en 1939-1941 perteneció a la Xunión Soviética.
Riofrío de Aliste
Antes conocíu como Riofrío de Tábara, cuenta con un términu municipal compuestu por cuatro nucleos de población, Riofrío de Aliste (cabecera del conceyu), Sarracín de Aliste, Cabañas de Aliste y Abeyera allugaos na fastera Sur de la sierra de la Culiebra. Asitiar na zona norte de la contorna de Aliste, Tábara y Alba y tien como conceyos estremeros a Ferreras de Arriba al norte, Tábara y Ferreruela al este, Gallegos del Río y San Vicente de la Cabeza al sur y Mahíde al oeste.
D'esti conceyu destaca, pola so notoriedá y riqueza cultural, les "mazcaraes d'iviernu" que los sos habitantes celebren cada unu de xineru y qu'en Riofrío de Aliste reciben el nome de los Carochos. La singularidá d'esta fiesta popular foi oxetu d'especial reconocencia cola so declaración de Fiesta d'Interés Turísticu Rexonal de Castiella y Llión.
Baránavichi
Historia
Mientres la Segunda Guerra Mundial, ente'l 27 de xunu de 1941 y 8 de xunetu de 1944, Baránavichi foi ocupada poles tropes de la Alemaña nazi qu'instauró ellí un guetu esaniciando depués a miles de xudíos.
Riofrío de Aliste
Allugamientu
Riofrío de Aliste, cabecera del conceyu, ta asitiáu nel valle que forma'l ríu Becerril o ríu Fríu que-y da'l nome.
Baránavichi
Historia
La ciudá foi lliberada pol Exércitu Colorá u'l 8 de xunetu de 1944. Dempués de la Segunda Guerra Mundial, la ciudá formó parte de la República Socialista Soviética de Bielorrusia, dientro de la Xunión Soviética, y empezó a ser referida sol so nome en rusu de Baránovichi. Nesti tiempu una intensa industrialización llevar a cabu. En 1991, tres la disolución de la Xunión Soviética, convertir en parte de la Bielorrusia independiente.
Riofrío de Aliste
Clima
El clima ye mediterraneu con connotaciones continentales carauterizáu per iviernos fríos y branos secos y calorosos. La temperatura medio añal ye de 11 ºC, siendo la máxima de 28.5 ºC y la mínima de –1.4 ºC, con una precipitación media de 661 mm/añu.
Baránavichi
Historia
Anguaño, Baránavichi ta hermanada con delles ciudaes, ente elles Heinola (Finlandia), Stockerau (Austria), Biała Podlaska (Polonia), Mytishchi (Rusia) ente otres.
Riofrío de Aliste
Hidrografía
Los cursos d'agua tributariu del ríu Aliste como'l ríu Becerril o Riofrío, y ensame de regueros que formen les “urrietas” o “furnias” como'l regueru de les Carboneres, regueru de la Mouta, regueru del Cuesto, regueru de la Sierra... tamién son abondosos los manantiales, fontes y surgencias d'agua sobremanera nes fasteres de la sierra de la Culiebra.
Baránavichi
Tresporte
La ciudá ta asitiada na principal carretera esti oeste de Bielorrusia, la M1, que forma parte de la ruta europea Y30. La primer llinia de ferrocarril na ciudá abrióse alredor de 1870. Con llinies adicionales construyíes darréu, la ciudá convertir nun nuedu ferroviariu importante. Un gran campu d'aviación militar utilizáu pola Fuercia Aérea de Bielorrusia que s'atopa xusto al sur de la ciudá.
Riofrío de Aliste
Paisaxe
La fastera sur de la sierra de la Culiebra ta formada por materiales cuarcíticos qu'aprucen nos sos cumes: Peña Fragosa (1183 m), Peña del Modorrón (1190 m), Peña del Cuervu (1194 m), Piñedo (1209 m), Peña Águila (1123 m) y Peñes Altes (1140 m), siendo frecuentes les formaciones forestales (encines, carbayos, sufreres, yérbados y pinos de repoblación, amás de formaciones riparias nos cursos d'agua con omeros, fresnos, sauces..., y grandes estensiones de formaciones arbustivas, etc.) y árees ablayaes de material litolóxico pizarrosu y magrizu onde s'atopen los nucleos de población y los terrenes cultivaos o “faceras” con cebera de secanu y por tantu más antropizados.
Ye un paisaxe humanizáu dende antiguu (presencia de castros, mines romanes...), y l'adautación del ser humanu a les condiciones del mediu favoreció a la formación del paisaxe típico que reparamos anguaño na contorna de Aliste, Tábara y Alba. Esti paisaxe ye poro, frutu d'una combinación dinámica y en constante evolución, d'elementos y factores tantu naturales (físicos, químicos y biolóxicos) como antrópicos (sociales, económicos y culturales), que s'interrelacionen ente sigo.
Flora
La vexetación va venir determinada poles traces climáticos y pola aición antrópica tan acusada y antigua. La vexetación potencial de la sierra de la Culiebra taría formada por especies de transición ente un clima mediterraneu y un clima atlánticu, asina se reparen formaciones d'encines, sufreres y yérbados acompañaos por un estratu arbustivo de jaras y cantuesos (típica vexetación mediterránea) y formaciones de tipu más atlánticu como los carbayos melojos, caxigales y castañales acompañaes d'uzes y escobes. L'aición humana fixo esmornia y gran parte de la sierra ta representada por comunidaes de distintes especies de pinos, frutu de les repoblaciones y estenses árees de carba por cuenta de les constantes quemes, nos valles y zones de vaguada'l terrén cultívase. Polo tanto tamos ante una diversidá d'ecosistemes notable, y la presencia humana mientres tanto tiempu, al igual que la so adautación al mediu, provocaron nesta paraxa la dicotomía d'área selvaxe al empar que “domada”.
Fauna
La fauna ta carauterizada poles importantes poblaciones de venáu, corzu y llobu (concentración más alta de toa España), ente otres munches especies como xabalín, gatu montés, mustélidos y una pervalible ornitofauna (aguilucho cenizo, águila real, bilanu real, bilanu negru, uxu real, glayu, abeyerucu, chotacabras...) y comunidaes de reptiles y anfibios (culiebra bastarda, d'escalera, llagartu ocelado, tritones...).
Espacios naturales
La sierra de la Culiebra ta declarada Reserva Rexonal de Caza (65 891 ha) dende 1973, partíos en doce municipios (41 llocalidaes) total o parcialmente, y al términu de Riofrío de Aliste correspuénden-y 5658 ha, lo que supón el 8,6 % de la reserva.
Amás de tar declarada como Espaciu Natural Protexíu pola comunidá de Castiella y Llión, forma parte de la Rede Natura 2000 al igual que les riberes del ríu Aliste, próximes a la redolada de la llocalidá de Riofrío. Tamién ta integrada como Llugar d'Interés Comuñal (L.I.C.) pa poder ser nel so día Zona d'Especial Caltenimientu (Z.Y.C.).
Trátase d'una sierra d'altitúes moderaes en redol a los 1000-1200 m, de relieve apalachense d'orixe hercínico constituyida por materiales cuarcíticos y pizarrosos con una direición NO-SE.
Prehistoria
El términu de Riofrío supón una tierra poblada dende bien antiguu, tal que atestigüen los numberosos castros de la Edá del Fierro que podemos reparar a lo llargo de tola sierra de la Culiebra. Estos enclaves presentes tamién per otres zones montascoses d'España, teníen una función defensiva, y los sos pobladores yeren d'orixe ástur, pueblu prerromanu que s'allugaba al oeste del ríu Ástura (anguaño denomináu Esla).
Wade-Giles
El sistema Wade-Giles ye un métodu de romanización (trescripción al alfabetu llatín) del chinu mandarín. El sistema foi ideáu pol británicu Thomas Francis Wade a mediaos del sieglu XIX, y foi modificáu pol tamién británicu Herbert Allen Giles, autor d'un influyente diccionariu chinu-inglés espublizáu en 1892 en China, y socesor de Wade na cátedra de llingua china na Universidá de Cambridge.
Riofrío de Aliste
Edá Media
Del pasu de la civilización árabe tien de faese referencia a la toponimia, yá que nun quedaron restos arquiteutónicos o materiales que lo evidencien. Dientro del conceyu, el topónimu Sarracín de Aliste pudiera provenir de sarracenu, nome dau polos cristianos a los árabes. Sicasí, esta última hipótesis, suxurida por Vernet Ginés (1959), paez improbable, yá que esixe una preservación del llinguaxe que va más allá de la mera memoria léxica. Y ye que Sarracín yera un nome bastante frecuente na Edá Media dientro de los reinos cristianos, especialmente na etnia mozárabe (cristianos que tuvieren o taben entá baxu dominiu musulmán). Como nome personal, daba llugar a apellíos patronímicos: asina en 1094 un tal Vermut Sarraciniz (= Bermudo Sarracínez, en Valle de Salmas, xunto a Zamora). Nun documentu en llatín de 852 firma un “Sarrazinus presbiter testis”. Coles mesmes, na documentación del reináu de Fernandu I de Llión recuéyese un "Sarracín Núñez", ente que nel sieglu X recuéyese como apellíu esti topónimu, siendo "Nuño Sarracín" un magnate cercanu a Ordoño IV de Llión.
Wade-Giles
El métodu Wade-Giles foi'l más difundíu pa la trescripción de los nomes chinos n'Occidente demientres tol sieglu XX hasta los años 80, cuando se xeneralizó l'usu del sistema hanyu pinyin, o cenciellamente pinyin, desendolcáu y promovíu pol Estáu chinu. En Francia esistió una versión modificada d'esti sistema. Nel mundu hispanofalante enxamás esistió un sistema propiu de tradución del chinu mandarín polo que l'usu del Wade-Giles yera práuticamente universal hasta la xeneralización recién del pinyin.
Riofrío de Aliste
Edá Media
Sía que non, mientres la Reconquista tuvo llugar una importante repoblación de la zona, quedando integráu'l términu de Riofrío nel Reinu de Llión. Nes contornes d'Aliste y Tábara esti procesu dexó la so buelga en dalgunos de los nomes de les llocalidaes, yá que tomaron el del orixe de los sos repobladores, como nos casos de Gallegos del Río y Gallegos del Campo (repoblaos con xentes de Galicia), Bercianos de Aliste (repobláu con xentes de la contorna lleonesa del Bierzo) o Faramontanos de Tábara (repobláu con xente de los montes del norte, a los que se denominaba foramontanos), etc.
Wade-Giles
Exemplos de nomes trescritos en Wade-Giles son "Mao Tse-tung" o "Teng Hsiao-p'ing", que tienen por grafíes pinyin Mao Zedong y Deng Xiaoping.
Riofrío de Aliste
Edá Moderna
Yá na Edá Moderna, a partir del s. XV podemos falar n'Aliste d'una economía claramente de subsistencia basada na agricultura y ganadería, fechu que s'enllarga hasta bien entráu'l s. XX. Según el catastru del Marqués de la Ensenada de 1752 habría que resaltar la gran importancia que teníen los molinos y batanes asitiaos nes riberes de los ríos y regueros del conceyu, con 28 molinos y 4 batanes.
Precisamente na Edá Moderna foi fundada la pedanía d'Abeyera, que tuvo la so carta de naturaleza nel añu 1541, debiéndose al Señoríu de Tábara, señoríu que darréu foi alzáu a la categoría de Marquesáu, y del cual dependieron Abeyera y Riofrío.
Edá Contemporánea
Nel sieglu XIX, al crease les actuales provincies na división provincial de 1833, Riofrío quedó encuadráu na provincia de Zamora, dientro de la Rexón Lleonesa, siendo adscritu un añu dempués al partíu xudicial d'Alcañices, al cual pertenció hasta 1983, cuando foi suprimíu'l mesmu ya integráu nel Partíu Xudicial de Zamora.
Coles mesmes, en redol a 1850, el términu de Riofrío tomó la so actual estensión territorial, al integrar nel so senu a les llocalidaes d'Abeyera, Sarracín de Aliste y Cabañas de Aliste.
Demografía
La población de la contorna de Aliste, Tábara y Alba supón el 8,4 % de la provincia de Zamora, siendo la so mayor carauterística l'avanzada edá de la mayoría de los sos efeutivos (avieyamientu de la población) y la perda d'individuos na última metá del sieglu XX (éxodu rural, de 41 634 habitantes en 1950 pasar a 20 362 nel añu 2000, casi un 50 % menos en cincuenta años) favorecida pola falta de mires nes árees rurales y la demanda de trabayadores en zones industriales y urbanes. La dinámica del conceyu ye similar a otres rexones rurales.
Economía
Destaca la esplotación pizarrera, tando asitiada la so cantera al sur de la población, con una esplotación y estraición notable d'esti material, la so implantación dio ciertu dinamismu a la economía de les zones colindantes, y nes sos instalaciones tamién esiste un centru de formación pa trabayadores.
Patrimoniu
El so paisaxe foi humanizáu dende antiguu con presencia de castros na sierra de la Culiebra, y na sierra de Sesnández (el Castrico y alto del Castro n'Abeyera), y unes antigües mines d'orixe romanu ente Cabañas y Sarracín de Aliste. De tiempos más modernos, meyor calteníos y frutu de la integración humana col mediu tenemos:
Carochos
Amás de les fiestes patronales que se celebren en dómina braniza, la Selmana Santa y otres festividaes, destaca pola so notoriedá y singularidá cultural la "mazcarada d'iviernu qu'en Riofrío celébrase'l 1 de xineru so la denominación de los Carochos. Esta festividá foi declarada "Fiesta d'Interés Turísticu Rexonal de Castiella y Llión", y nella intervienen once personaje, cada unu d'ellos cola so propia indumentaria ya instrumentos (mázcares, tiñaces, polainas, llueques, capa, corchu...) y que pueden estremase en tres grupos: Toos ellos son representaos por mozos del pueblu, que mientres tol día van percorriendo les cais del pueblu al son de cantares tradicionales y al compás marcáu polos carochos, visitando al so pasu caúna de les cases de la llocalidá.
Coracias abyssinicus
Coracias abyssinicus, o Carraca abisinia ye una especie d'ave coraciforme de la familia Coraciidae que vive n'África.