cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Emil Abderhalden
Trayeutoria
Profesor de fisioloxía na Universidá de Halle-Wittenberg, los sos estudios centrar nos aminoácidos y les proteínes. Ye conocíu por haber inventáu en 1912 una prueba (la reacción Abderhalden) pa determinar l'embaranzu pola presencia de la proteína "estraña" nel sangre. La prueba, sicasí, demostró ser pocu fiable y foi sustituyida en 1928 pola prueba Zondek-Ascheim.
Abderhalden foi consideráu n'Alemaña como'l fundador de la bioquímica y foi bien difícil faer una investigación ensin tener en cuenta'l so trabayu.
Más tarde, les teoríes de Abderhalden fueron utilizaes por científicos nazis como Josef Mengele pa desenvolver pruebes pa estremar “sangre ario de la non aria".
María Massip
María Massip foi una actriz española.
Biografía
Cursa estudios nel conservatoriu d'Arte Dramático y na Escuela Oficial de Cine, Con tan solo 17 años debuta en teatru. Darréu intervendría, ente otros, nos siguientes montaxes teatrales: La zrezal y la palmera (1962), de Gerardo Diego; La camisa de Lauro Olmo; Arlequín, servidor de dos amos de Carlo Goldoni; o Los empeños de una casa de Sor Juana Inés de la Cruz y la que sería la so última obra ¿Gústa-y Shubert? (1998), con Emma Penella y Carmen Bernardos.
Desenvolvió igualmente una prolífica carrera interpretativa en televisión dende principios de los años sesenta. A lo llargo de 30 años foi unu de les cares más habituales na pequeña pantalla española, actuando con avezamientu pa TVE n'espacios como Primer fila, Hora once, Novela y Estudiu 1 y nes series Fernández, puntu y coma (1963-1964), d'Adolfo Marsillach, Teresa de Jesús (1984), de Josefina Molina o Hestories del otru llau (1991), de José Luis Garci.
Tamién con Garci tuvo la oportunidá d'intervenir en trés importantes títulos cinematográficos, dientro de les sos escases incusiones na gran pantalla: Cantar de cuna (1994), La herida luminosa (1997) y El abuelo (1998).
Tuvo casada col productor y guionista Juan Miguel Lamet, col que tuvo dos fíos.
Xuana de Borbón
Xuana de Borbón (Vincennes (Francia), 3 de febreru de 1338-París (Id.); 6 de febreru de 1378) foi reina consorte de Francia, pol so matrimoniu con Carlos V de Francia. Yera fía de Pedro I de Borbón ya Isabel de Valois (media hermana de Felipe VI de Francia por ser la fía de Carlos de Valois y la so tercer muyer Mahaut de Châtillon-Saint Pol).
El so padre, güelu y hermanu sufríen d'inestabilidá mental y Juana paeció heredar esta enfermedá familiar. Sufrió un colapsu nerviosu total dempués de la nacencia del so séptimu fíu. El so primoxénitu (que sobrevivió) foi famosu pola so llocura. Del so matrimoniu col rei Carlos V de Francia (celebráu en Tain-l'Hermitage, el 8 d'abril de 1350) nacieron nueve fíos:
Ancestros
Ancestros de Xuana de Borbón
Thamnophilus doliatus
Thamnophilus doliatus, tamién denomináu batará rayáu, topeta-barrada (Brasil) o batará barreteado (Costa Rica), ye una especie d'ave paseriforme perteneciente al numberosu xéneru Thamnophilus qu'integra la familia Thamnophilidae. Ta llargamente distribuyida por casi tola rexón Neotropical. Alcuéntrase-y dende Méxicu hasta'l norte arxentín al traviés de Centroamérica y la mayor parte de Suramérica.
Descripción
Mide 16,5 cm y pesa 28 g. Tien la cresta arizada y güeyos mariellos. El machu ye negru barrado de blancu penriba; corona negra, munches vegaes con blancu semioculto; nuca y llaos de la cabeza más estriaos. Pembaxo, ye blancu barrado de negru. La fema ye canela vivu penriba cola nuca y llaos de la cabeza estriaos de blancu puercu y negru; pembaxo ye pardu anaranxada. Ye más pequeñu y col picu ganchudu y menos gruesu que'l de Cymbilaimus lineatus; la mexella ye corita, el quexal ye gris azuláu, y les pates son plomices. El machu xuvenil ye barrado ante y negru tisnáu percima y per debaxo, non tan bien definíu como'l de los adultos. La fema xuvenil ye similar a les adultes pero más o menos barrada con un negru tisnáu percima y tisnáu.
Distribución y hábitat
Alcuéntrase-y n'Arxentina; Belice; Bolivia; Brasil; Colombia; Costa Rica; Ecuador; El Salvador; Guayana francesa; Guatemala; Guyana; Hondures; Méxicu; Nicaragua; Panamá; Paraguái; Perú; Surinam; Trinidá y Tobagu y Venezuela. Ver detalles en Subespecies.
Habita una diversidá d'ambientes: florestas tropicales y subtropicales húmedes de baxa altitú, sabanes seques y zarraos, montes y carbes húmedes y seques, xardinos y árees urbanes y rurales habitaes y florestas altamente degradaes. Xeneralmente embaxo de los 1500 msnm.
Comportamientu
Esti vistosu páxaru acostuma a quedar ocultu na vexetación trupa y ye malo de ver, inclusive en llugares onde ye numberosu.
Alimentación
Aliméntase d'inseutos que busca esaminando la xamasca, saltitando xunto cola so pareya. Nun se xunta a bandaes mistes. En delles ocasiones siguen a formigues guerreres en compañía d'individuos de Gymnocichla nudiceps (en Centroamérica).
Reproducción
La so nial consiste nuna taza fonda de parés delgaes, pegada pol cantu a una horqueta horizontal. Ta construyida de bejucos finos, bilortos, rizomorfos negros de fungos y de cutiu unos pocos manizos de mofu verde per fora. Alcuéntrase un altor de 1 a 9 m. Ponen 2 güevos, en rares ocasiones 3, de color blancu con llurdies y salpicadura café purpúreo o chocolate, sobre tou la superficie o concentraos nel estremu más gruesu. Reproducir de xineru a xunu.
Vocalización
Más oyíu de que vistu, el so cantar ye una serie sonoro y rápido de notes nasales que s'aceleren, “han han-han-hanhanhanhanhan-han”, terminando nuna nota bien distinta; recuerda a una risada. Al cantar, el machu acostuma erizar la cresta y abrir la cola, dacuando ximelgando'l cuerpu; la fema puede face-y ecu, con un cantar más agudo y polo xeneral, más curtiu.
Descripción orixinal
La especie T. doliatus describióse per primer vegada pol naturalista suecu Carolus Linnaeus en 1764 sol nome científicu Lanius doliatus; ensin llocalidá tipo, correxíu pa «Surinam».
Subespecies
Según Clements Checklist 6.8 reconócense 12 subespecies, estremaes en 2 grupos, cola so correspondiente distribución xeográfica:
Grupu politípico doliatus: Grupu monotípicu capistratus: El CBRO (Comité Brasilanu de Rexistros Ornitolóxicos) reconoció a la subespecie T. d. capistratus como especie plena: Thamnophilus capistratus, pero entá non reconocíu por otres clasificaciones.
L'IOC y Zoonomen reconocen a otres 5 subespecies, totalizando 17, cola so correspondiente distribución xeográfica:
Baños de Ebro
El conceyu llenda al norte con Samaniego y Villabuena de Álava, al este con Elciego, al oeste col conceyu rioxanu de San Vicente de la Sonsierra y al sur el cursu meandriforme del Ebro dixebrar tamién del conceyu rioxanu de Torremontalbo.
La capital de la contorna, Laguardia, ta 10 km en direición oeste. La capital provincial, Vitoria asitiar a 45 km y la ciudá de Logroño, capital de La Rioxa ta a 26 km.
El pueblu más cercanu ye Villabuena de Álava, a 3 km.
Economía y sociedad
Baño de Ebro ye un conceyu rural, con unu de los índices más altos de población activa dedicáu a l'actividá agraria del País Vascu (cerca del 80% de la población). La mayor parte de la población vive de l'agricultura y más concretamente del cultivu de la vide, qu'ocupa cerca del 75 % del área cultivada nel conceyu.
Nel conceyu hai catorce bodegues censaes que producen vinu de rioja, siendo la mayor parte de los productores cosecheros que fabriquen el so propiu vinu. Nel pueblu nun hai una gran industria vitivinícola montada, sinón que la mayor parte de la producción de vide vender a les bodegues de los pueblos vecinos.
El restu d'actividaes económiques nel conceyu tienen escasa importancia.
La población de Baños de Ebro sufrió una evolución trémbole a lo llargo del sieglu XX. En 1900 tenía 430 habitantes, aportaron a 500 a metá de sieglu y dende hai unos venti años ronda los 300-350 habitantes.
Historia
Atopáronse en Baños de Ebro restos romanos que paecen remontar los oríxenes d'esta población a aquella dómina. Trátase concretamente de tres lápida de la dómina tardorromana de les que se caltién una con inscripciones y dibuxos.
En 1997 adoptó la so actual denominación billingüe de Baños de Ebro/Mañueta.
Patrimoniu
thumb|200px|right|Ilesia parroquial de Ntra. Sta. de l'Antigua.
Boulogne-Billancourt
Boulogne-Billancourt  ye una llocalidá y comuña (conceyu) de Francia, na rexón d'Islla de Francia (Île-de-France), departamentu d'Altos del Sena (Hauts-de-Seine), capital del distritu del so nome. Ye'l chef-lieu de tres cantones: Boulogne-Billancourt-Nord-Est, Boulogne-Billancourt-Nord-Ouest y Boulogne-Billancourt-Sud.
Ta integrada na Communauté d'agglomération Grand-Paris-Seine-Ouest que ye'l frutu de la fusión de la Communauté d'agglomération Val de Seine y la Communauté d'agglomération Arc de Seine. Ta allugada al suroeste de la ciudá de París, ciudá cola que llenda al norte al traviés del Monte de Boulogne y al este col distritu 16.
Hasta 1924 denominábase Boulogne-sur-Seine; nesi momentu camudó'l nome pa reflexar la pujanza del barriu de Billancourt, qu'absorbiera en 1860. El nome de Boulogne deber a Notre-Dame de Boulogne la Petite, la ilesia que fizo construyir Felipe IV n'honor de la virxe del santuariu de Boulogne-sur-Mer mientres el sieglu XIV; la llocalidá llamábase entós Menuls-lès-Saint-Cloud y yera un pequeñu pueblu.
Con una población de más de 110.000 habitantes, Boulogne-Billancourt ye la ciudá más poblada del departamentu y de la totalidá de Ile-de-France, quitando al propiu París. Ye un centru económicu importante, llar de miles d'empreses; ye'l segundu centru rexonal pa l'actividá empresarial, a bastante distancia de París. La so renta per cápita ye la segunda más alta de Île-de-France y de Francia (tres la cercana Neuilly-sur-Seine). Tien una vivienda de marcada heteroxeneidá, que van dende los elegantes edificios d'estilu Haussmann, nel norte, a la vivienda más moderna construyida na antigua zona industrial de Billancourt, al sur.
Anguaño agospia la sede social de delles grandes empreses franceses ente les que destaquen, ente otres, amás de la de la Renault, la del Grupu Carrefour (comerciu), la de La Française des Jeux (el monopoliu estatal de llotería), la Vallourec (conglomeráu siderúrxicu), la de Cegedim (salú), la de Neuf Cegetel (telecomunicaciones), la del Grupu Boursorama (banca, propietarios n'España de Self Bank), la de Yoplait (lácteos) y una parte importante de les principales empreses del grupu Bouygues: en concretu les sos divisiones inombiliara, de telecomunicaciones y de televisión TF1.
Xeografía
Boulogne-Billancourt ye una comuña asitiada al oeste de París. Llenda al sur y al oeste por un meandro del Sena, al este pol distritu 16 de París y al norte pol Bois de Boulogne (que forma parte de París). El so allugamientu nel trayeutu ente'l palaciu del Louvre y el de Versalles ta nel orixe del so desenvolvimientu. Anguaño, sigue'l so desenvolvimientu gracies a la so posición entemedia na exa norte-sur ente los polos económicos de La Défense y Vélizy-Villacoublay.
Al suroeste de la ciudá, atópase la islla de Seguin, antigua see histórica de Renault y símbolu del pasáu industrial de Boulogne. El conceyu cunta amás con 33,44 hectárees d'espaciu verde, de les cualos cuasi la metá pertenecen al parque Edmond-de-Rothschild (15 hai), allugáu nel noroeste de la comuña.
Xeoloxía y relieve
La superficie del conceyu ye de 617 hectárees; l'altitú varia de 28 a 40 metros.
Boulogne-Billancourt carauterizar pola presencia d'una llanura baxa arrodiada pol Sena. El suelu componer de sable, ábanu y grava, polo que nun ye aptu pal cultivu, la presencia d'agües fondes dexaba cavar pozos. La so escasa altitú espunxo a esta zona a importantes llenes, como la de 1910.
Clima
Al igual que'l de París y los departamentos de la "pequeña corona", el clima de Boulogne-Billancourt ye de tipu oceánicu semicontinental (tamién denomináu «clima de transición») al atopase alloñada de la mariña. La estación meteorolóxica de referencia más utilizada pa Boulogne-Billancourt ye la de Paris-Montsouris, asitiada relativamente cerca, al sur de Paris.
Les temperatures son daqué inferiores a les de París, el fríu ye bastante intensu ente avientu y febreru. Les precipitaciones son daqué abondoses anque non escesives sumando 641,6 mm añales; mayu destacar por ser el so mes más lluviosu. Les temperatures máximes medies son nidies y algámense nos meses de branu.
Tresporte y comunicaciones
Nel centru de la ciudá los llugares meyor coneutaos pelos medios de tresporte son la plaza Marcel-Sembat y el conceyu. Nes sos zones más esteriores destaquen Pont de Billancourt al sur, Pont de Sèvres y Pont de Saint-Cloud al oeste, l'encruz de los Anciens-Combattants (Porte de Boulogne) Norte y el Porte de Saint-Cloud al este.
La ciudá ta coneutada con París por aciu dos linia de París Métro:
Amás, ta coneutada a la ciudá de París y la so contorna por 20 llinies d'autobús de la empresa de tresporte públicu RATP y por 10 d'otres compañíes. En concretu tien los siguientes servicios:
Ente les sos carreteres destaquen, al norte, l'autopista A13, que conduz a Normandía y la carretera nacional a los muelles, que xune la carretera Georges-Pompidou dende'l sur a la N 118 hasta la ponte De Sèvres.
Nes instalaciones portuaries fluviales de Boulogne camúdense alredor de tres millones de tonelaes de mercancíes cada añu, equivalentes a 150.000 camiones. El puertu de los Estudios, nel cai de Point-du-Jour, sirve como muelle pa cruceros nocherniegos. Nel puertu de Boulogne, nel cai de Alphonse -y Gallu, agües embaxo de la ponte de Sevres, allúgase un centru de deportes náuticos.
Historia de Boulogne-Billancourt
A principios del sieglu XIV, yera un pequeñu pueblu dedicáu a la viticultura que se constituyera sobre una antigua aldega maderera y que recibía'l nome de Mesnuls-lès-Saint-Cloud. Taba nuna zona de camín utilizada polos pelegrinos que diben visitar el Mont Valérien, tenía nes sos proximidaes la vieya ponte de madera de Saint-Cloud, que databa del añu 841. En 1330 el rei Felipe IV de Francia fixera construyir, sobre un terrén vencíu pola abadesa de Montmartre, una ilesia dedicada a la virxe de Boulogne-sur-Mer, que daquella yera un importante llugar de pelegrinación, dicha ilesia denominóse Notre-Dame de Boulogne la Petite. Por cuenta de ello'l pueblu constituyir por primer vegada como parroquia independiente y pasa a denominase pasu ente pasu Boulogne-la-Petite, el territoriu había estáu controláu pola abadía de Montmartre dende 1134.
A partir de 1528 Boulogne espolleta gracies a la construcción del Castiellu de Madrid (entós llamáu de Boulogne) por orde de Francisco I y la so posterior influyencia; produzse amás escontra 1548 la reactivación de la zona como centru de producción maderera a iniciativa del rei Enrique II.
Mientres los años 1660, Lluis XIV crea una carretera asfaltada, que ye l'actual avenida Jean Baptiste Clément. Boulogne convertir nun puntu de parada pa los cortesanos de Saint-Cloud y Versalles, llocalidaes que se conecten alredor de 1685 al traviés d'otra nueva carretera, l'actual Rue du Vieux Pont de Sèvres, y una nueva ponte. La llocalidá convertir nun satélite de Versalles que se beneficia del tránsitu de persones producíu poles "vacaciones perpetues" la Corte ente Rambouillet y Marly, llugares de prestar del Rei. La pequeña parroquia crez a lo llargo de la primer cai, y la so población algama en 1717 los 1200 habitantes, cifra que se va triplicar nes feches previes a la revolución. thumb|240px|left|Planu de Boulogne-la-Petite y Billancourt de 1740 Tres la creación del conceyu en 1790, el pueblu creció de la vera derecha del Sena propiedá Saint Cloud y adoptó el nome de Boulogne-sur-Seine. Daquella siguía siendo una llocalidá de tamañu relativamente pequeñu pero yá superaba en tamañu a llocalidaes qu'antaño fueren muncho más importantes, como Saint Cloud o Meudon, que güei son comuñes, tamién bastante poblaes, del Distritu de Boulogne-Billancourt.
En 1815, Boulogne queda implicada na batalla de Rocquencourt y el so monte ye esfarrapáu. thumb|300px|[[París y los departamentos del aniellu interior, Boulogne-Billancourt, señaláu en colloráu atiesta al oeste cola capital de Francia; el Monte de Boulogne, en verde, pertenez anguaño a la ciudá de París]] La so configuración actual ye resultáu de la reordenación territorial de París y la so contorna de 1860; en 1924 camudóse'l nome de la comuña a Boulogne-Billancourt, reflexando la fusión que se produxera col territoriu de Billancourt, biforcáu en 1860 d'Auteuil y anexonáu a Boulogne. Pela so parte París incorporaba les vecines llocalidaes de Passy, Chaillot y la parte principal d'Auteuil, y tamién el Monte de Boulogne, que magar el so nome, pertenez en realidá, de magar, a la ciudá de París. thumb|240px|left|La fábrica de los hermanos Renault En 1870 por cuenta de los combates que formaron parte del Sitiu de París (1870-1871) dientro de la guerra con Prusia, Boulogne quedó arruináu.
À partir de 1880, toa una xeneración d'inventores y pionereos, Étienne-Jules Marey, Henry Kapférer, Robert Esnault-Pelterie, Louis Blériot, Gabriel Voisin, convierte'l territoriu nun llugar de zaragatera modernidá, que se concreta na conversión nun centru mundial de referencia en fotografía gracies a Albert Kahn o en pola producción de cine del Estudio Eclís; coles mesmes un intensu procesu de industrialización remata nes fábriques d'aviones Farman, futura Air France, y de 'automóviles Salmson o Renault, que convierte la zona de Billancourt nos años 1970 nel centru de l'actividá industrial francesa y en corazón del sindicalismu obreru.
L'esfuerzu de la I Guerra Mundial convierte'l sur y suroeste de Boulogne nuna gran zona industrial, a la llegada de la paz estes industries llanzar a la conquista de los mercaos globales. Anque sigui calteniendo l'elegante barriu del Parque de los Príncipes, Boulogne convertir nun barriu obreru d'acoyida pa socesives inmigraciones.
Estos dos periodos supunxeron una enorme esplosión demográfica gracies a la cual algamaba, en 1921 los 68.000 habitantes y quince años dempués, en 1936, los 97.000 habitantes.
So los auspicios d'arquiteutos como Faure-Dujarric, Le Corbusier, Lurçat, Mallet-Stevens, Niermans, Pingusson, Terry, Wybo oPerret, la ciudá vive nos años 1930, una edá d'oru, entá perceptible a día de güei dende la cai. Tamién moraben en Boulogne naquella dómina dos grandes pintores d'orixe estranxeru: Marc Chagall y Georges Sabbagh.
Monumentos, museos y edificaciones relevantes
thumb|left|240px|Notre-Dame de Boulogne. thumb|left|240px|Sinagoga de Boulogne-Billancourt. thumb|right|300px|El château [[James de Rothschild|Rothschild foi una de les cases más belles de Francia y el parque unu de los más visitaos d'Europa.]] thumb|left|240px|Jardín Albert Kahn, área xaponesa Cinco edificios destaquen especialmente na ciudá: Ente los museos destaquen los siguientes:
Cine y televisión en Boulogne-Billancourt
La ciudá agospió los Paris-Studio-Cinema, fundaos en 1922 y que tuvieron n'activu hasta 1992, fecha del so zarru, siendo baltaos en 1993; el primer nome d'estos estudios foi Studio-usine Eclís (1922-1926) depués camudóse'l so nome al d'Estudios de Billancourt, p'adoptar el nome final de Paris-Studio-Cinema que caltuvieron hasta la so final. La ciudá entá agospia los Estudios de Boulogne, fundaos en 1941 y allugaos na avenida Jean-Baptiste-Clément. Dende 1992 agospia tamién la sede de TF1 la principal canal de Francia, anguaño priváu.
Ente les películes más renombraes filmadas nesta ciudá pueden citase: Napoleón (Abel Gance, 1927), La pasión de Xuana d'Arcu (Carl Theodor Dreyer, 1928), Un perro andaluz y La Edá d'Oru (Luis Buñuel, 1929 y 1930), La Golfa (Jean Renoir, 1931), Fantômas (Paul Fejos, 1932), Madame Bovary (Jean Renoir, 1933), Golgotha (Julien Duvivier, 1935), La gran ilusión (Jean Renoir, 1937), Hôtel du Nord (Marcel Carné, 1938). Esta brillosa etapa ye atayada pola invasión alemana, hasta 1941 nun se volver# a entamar la producción, que nun recupera la so capacidá plena hasta aproximao 1949.
A partir d'esa fecha ruédense numberoses películes, destacando les siguientes: Los amantes de Verona (André Cayatte y Jacques Prevert, 1949), Juliette o La llave de los suaños (Marcel Carné, 1951), El Prestar y Madame de... (Max Ophüls, 1952 y 1953), Les vacaciones del Sr. Hulot (Jacques Tati, 1953), Nun tocar la pasta (Jacques Becker, 1954), Les aventures de Edmundo Dantés (Robert Vernay, 1954), Les Grandes Manœuvres (René Clair, 1955), Almes perverses (Julien Duvivier, 1956), Love in the Afternoon, (Billy Wilder, 1957), Los amantes de Montparnasse (Jacques Becker, 1958), The Roots of Heaven (John Huston, 1958), Los güeyos ensin cara (Georges Franju, 1960), Knock (Guy Lefranc, 1958), Los primos (Claude Chabrol, 1959), Paris Blues (Martin Ritt, 1961), Fanny (Joshua Logan, 1961), The Longest Day (Ken Annakin, 1962), El Procesu (Orson Welles, 1962), Charada (Stanley Donen, 1963), Topkapi (Jules Dassin, 1964), Cómo robar un millón y... (William Wyler, 1966), La hora 25 (Henri Verneuil, 1967), L'exércitu de les solombres y Círculu Colorado (Jean-Pierre Melville, 1969 y 1970), India Song (Marguerite Dures, 1975), Chacal y Julia (Fred Zinnemann, 1973 y 1977), L'últimu metro (François Truffaut, 1980), Mélo, Alain Resnais, 1986), The Unbearable Lightness of Being (Philip Kaufman, 1988).
Demografía
Siendo denomada orixinalmente "la pequeña Boulogne" (por comparanza a Boulogne-sur-Mer), la llocalidá ampliar tres la revolución francesa con terrenes de la contorna y pasó a llamase Boulogne-sur-Seine. En 1793 cuntaba tan solo con 3.600 habitantes. Ente 1851 y 1936 produzse una auténtica esplosión demográfica que la tresforma nuna relevante ciudá de la contorna de París: pasa de 7.602 habitantes a 97.379. La II Guerra Mundial amenorga descomanadamente la so población, que nun se recupera hasta principios de los años 60.
Dinamarca
Dinamarca ye un país allugáu n'Europa septentrional. Llenda al sur con Alemaña; les sos costes ábrense al norte y al oeste sobro'l mar del Norte y al este sobro'l mar Bálticu. El país ta dixebráu de la península escandinava polos estrenchos de Skagerrak y de Kattegat.
Historia
thumb|left|180px|El calderu Gundestrup Nel sieglu VIII, los viquingos ocuparen la península de Xutlandia, la islla de Sjælland y la parte sur de Suecia. Nel añu 810, tres de resistir los ataques de Carlomagnu, roblaron la paz y afitaron les llendes nel Elder. Nel añu 826, el rei danés Harald pautó una allianza con Lluis I el Píu. Dende entós, cola aida del misioneru Anscariu, entamaría el procesu d'evanxelización d'Escandinavia. Nel añu 985, el rei viquingu Sven ocupó Schleswig, el sur de Suecia ya Inglaterra y afitó'l poder danés nel mar del Norte.
Tres años dempués, Canutu el Grande, rei danés, proclamóse rei d'Inglaterra, conquistó Noruega y entamó la cristianización de Dinamarca. En 1042, los ingleses independizáronse de Dinamarca. La xermanización del país entamó en 1370 baxo la dominación de Valdemar IV, tres de ser invadíu el país pola Lliga Hanseática. La hexemonía del país finó en 1626, tres de ser vencida Dinamarca na guerra de los Trenta Años y aceutar delles capitulaciones nos armisticios de Lübeck (1626) y Brönsebro (1645). Nes dos caberes décades del sieglu XVIII, baxo'l mandatu de Cristian VII, el país inxertóse na Lliga de los Neutrales, y proscribióse la servidume. thumb|left|180px|La ciudá de Copenhague En 1807, tres los bombardeos de los británicos, Dinamarca xunióse a Napoleón. La derrota d'ésti, siete años dempués, fizo que los daneses perdieren dalgunos de los sos territorios.
La primera Constitución democrática aprobóse por Federicu VII en 1849. Tamién les rexones d Schleswig y Holstein dexaron de ser daneses tres la guerra de 1864 escontra Austria y Prusia. El país caltúvose neutral mientres duró la Primer Guerra Mundial. La definición de les sos llendes entamó a concretase cola venta de les islles Vírxenes a Estaos Xuníos y cola reconocencia de la soberanía d'Islandia, en 1918. Dos años dempués foi-y devueltu el territoriu allugáu al norte de Schleswig. En 1933, Dinamarca anexonóse Groenlandia, que caltúvose como colonia danesa hasta qu'en 1953 pasó a ser parte propia del reinu danés, p'algamar la condición autonómica en 1979
En 1939, los nazis invadieron el país. Una vegada finada la guerra, la monarquía tornó col rei Cristian X y la concesión de l'autonomía a les islles Feroe. El rei morrió en 1972 y dexó d'heriede a la so fía Margarita II de Dinamarca, primera reina constitucional, darréu que, Margarita I de Dinamarca foi la so predecesora pero enxamás aportó a ser coronoada oficialmente. El país ensamó parte na Comunidá Económica Europea, per aciu d'un referendu. Dinamarca yá yera cuartel xeneral del comandu bálticu de la OTAN dende 1961. En 1988, el primer ministru Poul Schlüter tuvo de dimitir pola mor d'un conflitu al respeutu de l'armamentu nuclear de la OTAN, pero ensamó un nuevu gabinete encamentáu pola reina. Dinamarca foi'l primer país n'incluyir a les muyeres nes sos unidaes de combate.
El principal alderique nel panorama políticu danés nos últimos años, xira al rodiu de la re-estructuración económica dexisida pola CEE
Política
thumb|140px|La Reina Margarita II Dende 1953, Dinamarca ye formalmente una monarquía constitucional. El rei exerce'l poder executivu a traviés del gabinete qu'empobina el primer ministru. Ésti, al empar, ye responsable énte'l Parllamentu (Folketing), constituyíu por 179 representantes, ente los que se cunten dos de les islles Feroe y dos de Groenlandia. Son elixíos ca cuatru años por sufraxu proporcional. El monarca carez de poder presonal. Los xueces son nomaos por él, siempres col vistu buenu del ministru de xusticia.
Xeografía
thumb|left|180px|Himmelbjerget (147m) col llagu Julsø y la ciudá Ry darrera, al fondu. La parte continental de Dinamarca ocupa la península de Xutlandia, sobro tierres baxes, y el so permediu d'altor nun sobropasa los 30m. El puntu más altu ye'l cotaraxu de Yding, nel centru de la península, con 173m. Arriendes de la estaya peninsular, el tarrén danés ta ensamáu por un área insular, na que hai de solliñar tres grandes islles - Fionia, Sjælland y Lolland y más de 500 islles menores ya isllotes. Cásique un centenar d'ellos tan habitaos. Na islla d'Sjælland, alcuéntrase Copenhague, capital del país.
El Gudená ye'l ríu más estensu de Dinamarca, con un cursu de 158 km. Dinamarca ye un país de llagos; el d'Arreso, con un área de 41 km². El clima ye templáu y llentu la mayor parte l'añu, con temperatures que cimblen ente los 0 °C n'iviernu y los 16 °C en branu. El permediu de precipitaciones ye de 400 a 800 mm al añu.
Población
Los primeros poblaores de Dinamarca ya ocupaben esti territoriu fai al rodiu de 150 mil años. Nel añu 10.000 e.C. esistía una población nómada que vivía de la pesca y de la caza. Haza'l 3000 e.C. los primitivos daneses entamaron a prauticar l'agricultura. Anguaño la única minoría non danesa ye una colonia d'alemanes, que s'asitiaron al sur de la Península de Xutlandia. Una cuarta parte de la población concéntrase na capital, Copenḥague. La población de Groenlandia, islla baxo dominiu de Dinamarca, ye frutu de l'entemezu ente esquimales y daneses. La principal ciudá danesa en Groenlandia ye Godthab, importante centru pesqueru.
Sociedá
El nivel de vida ye enforma eleváu. Dinamarca foi ún de los primeros países del mundu en poner en práutica un sistema de Seguridá Social. Según la Constitución del país: «Cualesquier presona que nun seya quien a mantenese por si mesma, o a los que dependan d'ella, daránse-yos aides públiques siempres que nun heba otra presona responsable del so mantenimientu.». El costu de la medicina ye subsidiáu pol estáu. Ésti, arriendes, ufre de baldre educación preescolar.
Demografía
thumb|Evolución de la población ente [[1961 y 2003.]] La mayoría de la población d'Escandinavia amiya de la población xermano-gótica qu'habitó Escandinavia dende tiempos prehistóricos. Arriendes los esquimales o inuit en Groenlandia y hay que cuntar tamién cola inmigración. D'acordies coles estadístiques oficiales, en 2003 los inmigrantes yeren un 6,2% del total de la población.
El danés fálase en tol país magar que un pequeñu grupu averáu a la llende con Alemaña fala tamién l'alemán.
Un 83% de los daneses son miembros de la ilesia del estáu, la Ilesia del Pueblu Danés (Den Danske Folkekirke), conocida tamién como Ilesia de Dinamarca, una forma de Luteranismu; el restu son principalmente católicos. Un 3% de la población ye musulmana.
La composición étnica anguaño ye la siguiente :
Cultura
Personaxes illustres:
Si Suriyawongse
Somdet Chao Phraya Borom Maha, Si Suriyawongse (en tailandés สมเด็จเจ้าพระยา บรมมหาศรีสุริยวงศ์), foi un importante personaxe del sieglu XIX nel Reinu de Tailandia y rexente mientres cuatro años en nome del rei menor d'edá, Chulalongkorn.
Recibió una amplia formación. Foi Ministru del Interior mientres el reináu de Mongkut. A la muerte d'esti en 1868, Chulalongkorn convirtióse en rei, pero por cuenta de la so curtia edá, Si Suriyawongse resultó nomáu rexente hasta 1873.
Morrió diez años dempués en Ratchaburi.
Divina adoratriz d'Amón
Divina Adoratriz d'Amón yera un segundu títulu creáu pa la gran sacerdotesa d'Amón. Mientres el primer mileniu e.C. cuando'l cleru d'esti dios exercía la so máxima influencia, el poder de la Divina Adoratriz yera una garantía pa facilitar la tresferencia de poder d'unu a otru faraón, yá que caúna d'elles adoptaba a una fía del faraón por que fuera heredera del cargu. La Divina Adoratriz gobernaba los dominios del templu y cobraba los impuestos, polo que tenía'l control d'una parte importante de la economía exipcia.
Esposa del dios Amón, otru títulu similar pa la suma sacerdotesa, crear pa una fía del Sumu sacerdote de Amón mientres el reináu de Hatshepsut, y siguió como un cargu importante ente que la capital d'Exiptu caltener en Tebas.
Funciones
Al proclamar a una nueva Divina Adoratriz grabábase'l so nome nun cartuchu que recoyía tamién el títulu de amada de Mut, derechu que compartía cola Gran Esposa Real. Yera la encargada d'inaugurar santuarios, dirixir ritos y consagrar les ufriendes, funciones qu'hasta esi momentu correspondieren al faraón. Tamién asistía a los xubileos reales y a los festivales Sei. Ayudar na alministración el Amigu del Rei, xeneralmente'l chaty, que yera quien realmente llevaba'l control económicu.
Apoxéu del cargu
El títulu de Divina Adoratriz de Amón acompañó a un resurdimientu del títulu d'Esposa del dios (que cayera en desusu), primero nun intentu de debilitar el poder del heriedu matrilineal, y depués cuando'l cultu de Amón foi reprimíu por Ajenatón na dinastía decimoctava y más tarde clisáu por otres deidaes al camudar la capital. El títulu foi reactiváu na ventena dinastía, cuando lo llogró la fía de Ramsés VI, Aset, que se caltuvo nel cargu ente 1145 y 1137 e.C. Aset nunca se casó (paez ser la primera célibe ente les Divines Adoratrices), estableciendo esta nueva tradición regulada mientres la dinastía XXI por Pinudjem I, Sumu sacerdote de Amón, qu'indicó que la Divina Adoratriz adoptara a la so socesora, y qu'exercieren conxuntamente hasta la muerte de la primera. A esta norma los faraones xunieron el decidir ellos l'adopción de la socesora. El rei imponía que fora una de les sos fíes por que se aprobara la xubida al tronu del siguiente faraón. Polo xeneral, la tradición caltúvose y el cargu yera ocupáu pola fía del rei coetaneu, que fuera adoptada pola anterior Divina Adoratriz.
El cargu llegó al so máximu poder políticu a la fin del tercer periodu entemediu cuando Shepenupet I (754 – 714 e.C. ), fía d'Osorkon III, foi nomada pal puestu. El rei kushita Kashta, de la mesma, persuadir por qu'adoptara a la so fía Amenirdis I (740 – 720 e.C. ) como la so heredera p'afitar la so poder nel Alto Exiptu. El gran prestíu d'esti cargu poner de manifiestu na tumba de Amenirdis en Medinet Habu.
Escontra'l final del tercer periodu entemediu y l'entamu del periodu tardíu, mientres les dinastíes XXV y XXVI, el poder de la Divina Adoratriz atopar nel so apoxéu tantu política como económicamente. Como'l papel de los sumos sacerdotes de Amón pasó de tener un papel espiritual a unu más "terrenal", la Divina Adoratriz convertir en mantenedora del principal centru de cultu de Amón en Tebas. Fueron Divines Adoratrices Shepenupet II (710 – 650 e.C. ), fía de Pianjy, y Amenirdis II (670 – 640 e.C. ), fía de Taharqo. Mientres la ventena sesta dinastía, el rei saíta Psamético I, tres reunificar Exiptu en 656 e.C., obligó a la Esposa del dios del momentu, Amenirdis II, a adoptar a la so fía Nitocris I como socesora al cargu, nel que permaneció 70 años, del 656 hasta la so muerte en 586 e.C. La cercu de l'adopción de Nitocris rellata refechamente la ceremonia:
Naquel momentu les dinastíes gobernantes yeren orixinaries del delta del Nilu, y el puestu de Divina Adoratriz yera un mediu pa garantizar les rellaciones pacífiques cola rexón tebana, onde taba centráu'l cultu a Amón. Delles de les capiyes mortuorias d'estes sacerdoteses construyir n'orellar oeste del ríu, cerca del templu de Ramsés III en Medinet Habu.
Debíu al poder y el prestíu de les Divines Adoratrices, la ceremonia d'aprobación del herederu pola titular foi utilizada polos faraones del Delta como un mediu p'asitiar el so poder nel sur d'Exiptu, de la mesma manera que fuera utilizada polos reis kushitas nel norte, anque esi poder quedaba llindáu a la contorna de Tebas, que yera'l centru del cultu. La postrera Divina Adoratriz foi Anjnesneferibre (595 – 525 e.C. ), fía de Psamético II, a la qu'adoptó Nitocris. Gobernó 60 años, hasta que'l cargu foi abolíu nel añu 525 e.C. cuando'l so sobrín nietu Psamético III foi vencíu pol rei persa Cambises II, que conquistó Exiptu. Anjnesneferibre adoptara a Nitocris II, que nun llegó a exercer en solitariu.
Jessica Alonso
Jessica Alonso Bernardo ye una xugadora asturiana de balonmano perteneciente al Le Havre AC francés.
Ye internacional absoluta cola seleición española, cola que logró la medaya de bronce nos Xuegos Olímpicos de Londres 2012.
Festival del Cantar d'Eurovisión 2022
La LXVI edición del Festival del Cantar d'Eurovisión va celebrarase nel Pala Alpitour de Turín, Italia, el 10, 12 y 14 de mayu de 2022, tres la victoria de la banda de rock Måneskin na edición de 2021 en Rotterdam (Países Baxos), col cantar «Zitti y buoni», que llevó al país tresalpín con 524 puntos a entamar esta edición. Va Ser el tercer certame referente a Eurovisión que se celebre n'Italia, dempués de los festivales realizaos en 1965 y 1991.
Leipaspis pinicola
Leipaspis pinicola ye una especie de coleópteru de la familia Trogossitidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase n'Europa.
Festival del Cantar d'Eurovisión 2022
Descalificación de Rusia
A raíz de la invasión rusa d'Ucraína de 2022, qu'entamó'l 24 de febreru, UA:PBC fizo un llamamientu pa suspender del sindicatu a les emisores ruses miembros de la XER, VGTRK y Piervy Kanal. El llamamiento alegó que dende'l entamu de la intervención militar rusa n'Ucraína en 2014, VGTRK y Piervy Kanal fueron portavoces del gobiernu rusu y una ferramienta clave de propaganda política financiada col presupuestu estatal rusu. La XER declaró inicialmente que tantu Rusia como Ucraína aún podríen participar nel concursu, citando la naturaleza apolítica del eventu.
Varies emisores expresaron la so preocupación pola decisión y emitieron comunicaos pidiendo la eliminación de Rusia del festival. Amás de UA:PBC de Ucraína, les emisores de otros nueve países solicitaron a la XER que cambiara la decisión: DR de Dinamarca, ERR d'Estonia, Yle de Finlandia, RÚV d'Islandia, LRT de Lituania, AVROTROS de Países Baxos, NRK de Noruega, TVP de Polonia y SVT de Suecia. Yle tamién declaró que retiraría la so participación si Rusia nun yera excluía del concursu. Esto foi seguíu por un anuncio similar de ERR. Los representantes letones Citi Zēni también instaron a la XER a reconsiderar la participación rusa. El 25 de febreru de 2022, la XER anunció finalmente que Rusia nun competiría nel festival, afirmando que "a la lluz de la crisis sin precedentes n'Ucraína, la inclusión d'una entrada rusa nel Concursu d'esti añu desacreditaría la competencia".
Axedrez chinu
El axedrez chinu ye un xuegu de mesa d'estratexa sobre un tableru, de la mesma familia que l'axedrez y el shōgi (axedrez xaponés).L'axedrez chinu entamu aproximao nel sieglu 5 a.c (n'El periodu de los Reinos combatientes).
El tableru
thumb|left|Tableru d'axedrez chinu.El xuegu prauticar nun tableru con 10 llinies horizontales y 9 verticales. Les pieces allugar nes sos interseiciones, llamaes puntos. Nel centru de cada llau del tableru asítiase una fortaleza de 3x3 puntos, cruciada por diagonales, na que s'atopa'l rei. Ente la quinta y la sesta fila atópase'l ríu, qu'estrema'l tableru en dos. N'otres versiones del tableru que son xugaes fuera de China en llugar d'haber un ríu, hai una simple llinia.
Les pieces
thumb|500px|Versión occidental de les pieces pa mayor facilidá. Les pieces que componen los exércitos del tableru de normal represéntense con calteres chinos, pero n'otres zones del mundu camuden estos calteres por símbolos paecíos a los del axedrez occidental.
Elefante
leftElefante (Tchong): mueve dos interseiciones en diagonal, siempres y cuando'l puntu entemediu tea vacíu. Nun puede travesar el ríu.
Xeneral
leftXeneral -o Rei- (Chong): mueve una interseición en direición horizontal o vertical, movimientu paecíu al rei del axedrez occidental, pero nun puede salir de los caxellos marcaos como palaciu. Y nun puede tener visión direuta col xeneral del oponente, ye dicir si tán na mesma columna tien d'haber siquier otra ficha ente medies d'elles dos, puede aprovechase esto pa forzar a nun mover al otru xugador.
Oficial
leftOficial -o Conseyeru- (Soo): mueve una interseición en direición diagonal, paecíu al rei del axedrez occidental, pero nun puede salir de los caxellos marcaos como palaciu.
Caballu
leftCaballu (Mai): mueve una interseición en direición horizontal o vertical, siguida d'otra en diagonal. El puntu de pivós tien de tar vacíu.
Carru de guerra
leftCarru de guerra (Tche): mueve como la torre del axedrez común.
Cañón
leftCañón (Paov): mueve igual que'l carru, pero namái puede prindar si salta sobre otra pieza que s'atope na llinia d'ataque. La pieza que s'interpon, conocida como plataforma del cañón, puede pertenecer a cualquier bandu. El cañón namái puede saltar si realiza una captura, y nun puede saltar sobre dos o más pieces.
El final de la partida
200px|thumb|Xiangqi nes cais de [[Beixín.]] La partida termina cuando un xugador da xaque mate al so oponente. Nun hai afogáu n'axedrez chinu; na situación en qu'un bandu topar ensin movimientu llegal, pierde la partida.
Morangles
Morangles ye una comuña francesa del departamentu d'Oise, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Monts (Oise)
Monts ye una comuña francesa del departamentu d'Oise, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Ignacio Cuesta Areces
Biografía
Ñació en Manresa en febreru de 1972 y anguaño vive n'Uviéu, onde estudió y se llicenció en Drechu pola Universidá d'Uviéu. Exerz d'abogáu dende 1998, ye asesor xurídicu en dellos colexos profesionales y ye decanu nel Ilustre Colexu d'Abogaos d'Uviéu. Nel ámbitu mercantil, como alministrador concursal asumió la llevanza de diversos concursos d'acreedores en toa España. Tamién foi direutor de la Escuela de Práctica Xurídica del Principáu d'Asturies dende l'añu 2013 y coordinador Xeneral del Centru d'Estudios del ICAO dende l'añu 2009 hasta xunu de 2016.
Monts (Oise)
Tien una población de y una superficie de  km².
Ignacio Cuesta Areces
Trayeutoria política
Foi escoyíu por Ciudadanos pa ser el cabezaleru del partíu nes eleiciones municipales d'Uviéu de 2019. Nestos comicios llogró superar a Somos Uviéu, quien quedara en segunda posición nes eleiciones municipales de 2015 con 6 conceyales. Ignacio Cuesta llogró'l sofitu del 16,12% de los votantes uvieínos, darréu fizo un pactu de gobiernu col candidatu del Partíu Popular n'Uviéu, Alfredo Canteli. Anguaño lleva la Conceyalía d'Urbanismu, Mediu Ambiente, Infraestructures y Distritu del Ayuntamientu d'Uviéu.
Morienval
Morienval ye una comuña francesa del departamentu d'Oise, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Thamnophilus pelzelni
Thamnophilus pelzelni, tamién denomináu topeta-do-planalto (en portugués, Brasil) ye una especie d'ave paseriforme perteneciente al xéneru Thamnophilus qu'integra la familia Thamnophilidae. Ye endémicu de Brasil.
Descripción
Mide 14,5 cm. El machu ye gris penriba, cola corona negra y l'envés entemecíu con negru; nala negra con marques blanques bien visibles; cola y cobertoras negres con puntes blanques. Pembaxo ye gris, col abdome más ablancazáu. La fema ye marrón penriba, corona y envés más acanelaos, nala cola mesma confirguración del machu. Pembaxo ye pardu anaranxada, más intensu nel pechu y más pálidu nel abdome.
Distribución y hábitat
Distribuyir pol pandu central de Brasil dende l'este de Maranhão, Ceará y Paraíba hasta'l norte de Minas Gerais y oeste de Bahia y dende l'este y sur de Mato Grosso y Goiás hasta'l norte de Mato Grosso do Sul, estremu norte de Paraná y oeste de São Paulo.
Habita en montes tropicales y subtropicales secos y húmedos de baxa altitú, en caatingues, zarraos y montes en galería hasta los 1100 msnm.
Comportamientu
En pareya suel xuntase a bandaes mistes bien esvalixaes; ye reconocida pol vezu de mover la cola pa enriba y pa embaxo.
Descripción orixinal
La especie T. pelzelni describióse per primer vegada pol ornitólogu austriaco Carl Edward Hellmayr en 1924 como subespecie, sol nome científicu Thamnophilus punctatus pelzelni; llocalidá tipo «Abrilongo, Mato Grosso, Brasil».
Taxonomía
Ye monotípica. Forma una superespecie con Thamnophilus punctatus, Thamnophilus stictocephalus, Thamnophilus sticturus y Thamnophilus ambiguus; toes consideraes conespecífiques enantes, con Thamnophilus atrinucha tradicionalmente tamién incluyida.
Mario Arias
Mario Arias Navia ye un políticu español del Partíu Popular. Actualmente ye'l segundu teniente d'alcalde del Ayuntamientu d'Uviéu.
Biografía
Ñació n'Uviéu'l 5 de setiembre de 1979, anque a los pocos díes de treslladó a Miranda (Asturies), onde la so madre yera mayestra y el so padre tenía un pequeñu comerciu testil.
Estudió nun Colexu Públicu y a principios de los años noventa, treslladóse a Llión pa estudiar internu nel Colegio de los Dominicos de La Virgen del Camino. Dempués tornó a Uviéu pa rematar los estudios de BUP y COU.
Estudió Drechu na Universidá d'Uviéu, onde entró en contautu con mozos de les Nueves Xeneraciones, la organización moza del Partíu Popular. Coles mesmes trabayaba y entrenaba a mozos nel equipu de fútbol Juventud Estadio.
Nesa dómina, participó na política universitaria y tamién nos conseyos de la mocedá d'Uviéu y Asturies, representando a la organización moza del PP, hasta que foi escoyíu en 2006 Presidente de NNXX d'Uviéu. Siendo presidente de Nueves Xeneraciones remató la so carrera universitaria y colexóse como abogáu.
Política municipal
Na llexislatura 2007-2011 llogró'l cargu de conceyal del Conceyu d'Uviéu y en payares de 2011 foi escoyíu per primer vegada senador por Asturies na candidatura del Partíu Popular d'Asturies. En 2015 volvió al conceyu como conceyal delegáu de Seguridá Ciudadana n'Uviéu.
El 26 de mayu de 2019 sale escoyíu conceyal del Conceyu d'Uviéu siendo parte del Gobiernu Municipal d'Alfredo Canteli en calidá de Segundu teniente d'alcalde.
Política nacional
Na X Llexislatura formó parte de les comisiones de Xusticia, Comisión Xeneral de les Comunidaes Autónomes, Igualdá, Pidimientos y Comisión Mesta de Rellaciones col Tribunal de Cuentes.
El les elecciones del 20 d'avientu y del 26 de xunu foi reelixíu senador pa la XI Llexislatura. Nesta ocasión ye'l voceru del Grupu Popular na Comisión de Pidimientos y tamién forma parte de les comisiones de Xusticia, Interior, Xeneral de les Comunidaes Autónomes y Comisión Mesta para les Rellaciones col Tribunal de Cuentes Mesta de Rellaciones col Tribunal de Cuentes.
En payares de 2013 llevó al Senáu una iniciativa pa pidir la declaración de la Sidra como Patrimoniu de la Humanidá que cuntó col sofitu del Gobiernu d'España.
Prebostazgo
Prebostazzgo (Prévôté, en francés), (destacamentu de policía asignáu, en tiempu de guerra, a una unidá). Foi mientres l'Antiguu Réxime el primer grau de la xusticia real. Apaecíos nel sieglu XI los prebostazgos yeren denominaos de distintes maneres según la región: vizcondaos en Normandía, veguerías en Provenza, judicaturas o bailías nel Sur. Les persones encargaes de los prebostazgos yeren, en principiu, bien poques, los prebostazgos fuéronse ampliando na Edá Media y comprendían a los conseyeros, llugartenientes y procuradores reales. Nos prebostazgos xulgábense, de normal, tolos casos civil y criminal del so alministración, sacante los casos reales (lesa-maxestá, falsificación monetaria, herexía, disturbios públicos…) así como aquellos que concernían a la nobleza, y a los privilexaos, que yeren sometíos a les xurisdicciones señoriales.
En Bélxica el prebostazgo hacía referencia a la policía militar de les Fuercies Belgues n'Alemaña.
Serni
Nel universu imaxinariu de Tolkien El Ríu Serni ye un ríu del sur de Gondor, unu de los cinco que formen la rexón del Lebennin, ñaz nes Ered Nimrais y entorna les sos agües al suroeste pa xunise al Gilrain y xuntos desagüen nel Mar frente a la islla de Tolfalas. Na so xunión col Gilrain alcuéntrase la ciudá de Linhir.
Etimoloxía del nome
Aparentemente'l so nome deriva del Sindarin Sarn, raíz SAR; que significa "quixarros", "pedregullo"; yá que la so desaguada taba bloquiada de quixarros “(...)los barcos que s'averaben al Anduin y empobinaben a Pelargir diben pel llau este de Tol Falas y coyíen el pasu marín fechu polos numenóreanos en mediu del Delta del Anduin...”
María Matilde Alea Fernández
María Matilde Alea Fernández foi una compositora, pianista y doctora en Pedagoxía cubana.