cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marine Le Pen
Candidatura presidencial: 2016-17
Con esceición de los candidatos a la primaria de centru derecha, Marine Le Pen foi la primera n'anunciar la so candidatura pa les eleiciones presidenciales de 2017 el 8 d'abril de 2016. Ella caltuvo consistentemente una alta popularidá nes cifres d'encuestes. Ella nomó a David Rachline, un nuevu miembru de la FN del Senáu, como'l so direutor de campaña. La FN tuvo dificultaes p'atopar financiamientu por cuenta de la oposición de tolos bancos franceses a la so plataforma política. Esto llevó al Frente Nacional a pidir emprestáu 9 millones d'euros al primer bancu checu-rusu en Moscú en 2014, inclusive cuando la XE impunxo sanciones a Rusia por amestar Crimea. En febreru de 2016, el FN solicitó a Rusia otru préstamu, esta vegada por un importe de 27 millones d'euros. El préstamu nun se materializó.
La mayoría de los analistes políticos decatar de la so fuerte posición pola ausencia d'una primicia nel so partíu (afitamientu del so lideralgu), de noticies como la crisis migratoria o los atentaos terroristes en Francia (reforzando les sos posiciones polítiques) y de la estrema derecha Campaña de Nicolas Sarkozy na primaria republicana (ampliando les sos temes). Nuna entrevista cola BBC en 2016, Le Pen afirmó que la victoria presidencial de Donald Trump, ello ye que va ayudar na carrera presidencial 2016-2017. Na so opinión, el Sr. Trump hai "fechu posible lo qu'antes se presentó como imposible". Sicasí, declaró que nun llanzaría oficialmente la so campaña antes de febreru de 2017, esperando los resultaos de les primaries republicanes y socialistes, y prefirió permanecer en silenciu nos medios y llevar a cabo grupo de reflexón temáticos dedicaos a la ellaboración del so programa. Arriendes d'ello, les sos rares apaiciones nos medios de comunicación atraen a audiencies consistentes (2,3 millones d'espectadores pa Vie politique en TF1 el 11 de setiembre de 2016 y 4 millones para Une ambition intime en M6 el 16 d'ochobre). miniaturadeimagen|Marine Le Pen mientres la so campaña presidencial, el 26 de marzu de 2017 La comunicación del so partíu tamién atrai l'atención de los medios de comunicación: un nuevu cartelu inspiráu en Mitterrand que l'amuesa nun paisaxe rural col lema " Appeased France " ye un intentu de responder a les encuestes indicando que sigue siendo daqué polémica pa una parte importante del eleutoráu francés. Pero les burlles provocaes por esti cartelu llevaron a un cambéu de eslogan: " En nome del pueblu ". Otros notaron la desapaición del logo FN y del nome Le Pen nos cartelos de la campaña.
Ella llanzó oficialmente la so candidatura los díes 4 y 5 de febreru de 2017 en Lyon. Le Pen prometió un referendu nel que la nación decidiría si retirase de la Unión Europea si nun podía algamar los oxetivos territoriales, monetarios, económicos y llexislativos de Francia nuna renegociación de seis meses cola XE. La so primer apaición na televisión cuatro díes más tarde xeneró les cifres de visualización más altes de Francia 2 dende l'anterior eleición presidencial (16,70% con 3,7 millones de telespectadores).
El 2 de marzu de 2017, el Parllamentu Européu votó a favor de revocar la inmunidá de Le Pen de ser procesada por twittear imáxenes violentes. Le Pen había tweeted una imaxe del degolláu periodista James Foley n'avientu de 2015. Ella tomó'l tweet dempués d'una solicitú de la familia de Foley. Nun casu ensin rellacionar, Le Pen enfrenta acusaciones por supuestamente gastar fondos del Parllamentu de la Unión Europea nel so propiu partíu políticu; El llevantamientu de la so inmunidá d'enxuiciamientu nun s'aplica a la investigación en cursu sobre l'usu indebíu de fondos parllamentarios pola FN.
miniaturadeimagen|Marine Le Pen y [[Vladímir Putin|Vladimir Putin en Moscú el 24 de marzu de 2017]] Le Pen axuntóse con dellos xefes d'Estáu, ente ellos Michel Aoun, de Líbanu, Idriss Déby , de Chad, y Vladimir Putin, de Rusia.
La planta baxa del edificiu qu'allugaba la sede de campaña de Le Pen foi atacada por una quema provocáu mientres la madrugada del 13 d'abril de 2017.
En 2017, Le Pen argumentó que Francia como nación nun tenía nenguna responsabilidá pol Vel 'd'Hiv Roundup, una parte del Holocaustu na que los policías de París arrestaron a ciudadanos xudíos pa la so deportación a Auschwitz. Repitió una tesis gaullista según la cual Francia nun taba representada pol réxime de Vichy sinón pola Francia llibre del xeneral de Gaulle.
El 20 d'abril de 2017, arriendes de un tirotéu empobináu a axentes de policía que foi tratáu como un presuntu ataque terrorista, Le Pen atayó un eventu de campaña previstu. A otru día, pidió'l zarru de toles mezquites "estremistes", un comentariu que recibió crítiques del primer ministru francés, Bernard Cazeneuve, que la acusó d'intentar "capitalizar" l'incidente. Tamién pidió la espulsión de los predicadores del odiu y la xente na llista de vixilancia de los servicios de seguridá franceses, y la revocación de la so ciudadanía. The Guardian señaló que l'ataque puede sirvir como "munición" pa los candidatos de derecha nes eleiciones, como Le Pen.
El 21 d'abril de 2017, el presidente de los Estaos Xuníos, Donald Trump, escribió en Twitter que'l tirotéu tendría "un gran efeutu nes eleiciones presidenciales". Más tarde, el mesmu día, Trump declaró que Le Pen yera "la más fuerte nes fronteres, y ye la más fuerte no que tuvo pasando en Francia". Per otru llau, el ex-presidente d'Estaos Xuníos Barack Obama espresó'l so sofitu a Macron nuna llamada telefónica a él.
Resultaos de la primer ronda de les eleiciones presidenciales de 2017. Los departamentos nos que Le Pen recibió la mayor parte de los votos tán avisiegos de color azul escuru. miniaturadeimagen|Resultaos de la primer ronda de les eleiciones presidenciales de 2017.Los departamentos nos que Le Pen recibió la mayor parte de los votos tán avisiegos de color azul escuru. Le Pen llogró'l 21,3% de los votos (7,7 millones de votos) na primer ronda de les eleiciones del 23 d'abril de 2017, asitiándose en segundu llugar detrás de Macron, que llogró'l 24,0%. Enfrentar a Macron na segunda vuelta'l 7 de mayu.
El 24 d'abril de 2017, un día dempués de la primer ronda, Le Pen anunció qu'arrenunciaría temporalmente como líder del Frente Nacional nun intentu de xunir a los votantes. [176] "El Presidente de la República ye'l presidente de tol pueblu francés, tienen d'axuntalos toos", dixo.
El 1 de mayu de 2017, apaeció un video de Le Pen copiando seiciones d'un discursu de Francois Fillon vierbu a vierbu n'unu de los sos discursos.
En recibiendo'l 33,9% de los votos na segunda ronda, Le Pen concedió a Emmanuel Macron el 7 de mayu de 2017.
Vida privada
Marine Le Pen ye la menor de los trés fíes de Jean-Marie Le Pen, presidente del Frente Nacional de 1972 a 2011, y la so primer esposa Pierrette Lalanne. Alumna del colexu Florent Schmitt de Saint-Cloud, estudió darréu na universidá perteneciente a la Sorbona Universidá Panthéon-Assas, siendo llicenciada en derechu. Mientres los años d'universidá, introducir nel Círculu Nacional d'Estudiantes de París (CNEP), un movimientu estudiantil cercanu al frente Nacional, onde ye por un tiempu presidenta d'honor.
Madre de trés fíos, casóse con Frank Chauffroy, un direutor d'empresa que trabayara pal Frente Nacional, más palantre casóse con Éric Lorio, antiguu secretariu nacional del FN y antiguu conseyeru rexonal de Nord-Pas-de-Calais, del cual ta divorciada anguaño. La so pareya anguaño ye Louis Aliot, vicepresidente del FN y secretariu xeneral del partíu de 2005 a 2010.
Mientres 2012, Madonna nel so MDNA Tour, usó un videu col cantar "Nobody Knows Me" como interludiu, onde se víen delles figures y problemes sociales onde salía Marine Le Pen con una esvástica na frente y de siguío la imaxe de Hitler. El 14 de xunetu de 2012 Madonna llevó'l so MDNA Tour a Francia, onde exhibió'l videu, depués de ser alvertida y amenazada por Le Pen. Le Pen, nel so defensa, dixo que yera entendible que dellos cantantes que se vuelven vieyos y que pierden el talentu, tienen de faer que falen d'ellos comoquier. Madonna, finalmente editó'l videu nel so conciertu de Niza sustituyendo la esvástica de la frente de Le Pen por un signu d'interrogación. Hai de solliñar que'l padre de Marine Le Pen intentó apuntase na resistencia antifascista en Francia a la curtia edá de 16 años. Dada la so mocedá, la resistencia nun-y lo dexó.
Declaraciones
Nuna entrevista publicada pol diariu Monde, declaró que ta nos sos planes prohibir l'usu de too símbolu relixosu fachendosu en tolos espacios públicos de Francia.
En 2013, el Parllamentu Européu votó a favor de retira-y la inmunidá parllamentaria nel marcu d'una investigación xudicial por posible enguizamientu al odiu. La decisión encontar en ciertes declaraciones que realizara trés años antes, cuando comparó'l rezu de la comunidá musulmana en Francia cola ocupación d'esi país mientres el réxime nazi.
Llibros
. Pour que vive la France, Collection : GRANCHER DEPOT, (1 février 2012)
Sean Patrick Thomas
Sean Patrick Thomas ye un actor estauxunidense. Saltó a la fama en 2001 pola so interpretación de Derek Reynolds na película Save the Last Dance. Tamién ye conocíu por ser el Detective Temple Page na serie "El Distritu".
Primeros años
Thomas ye fíu de immigrantes procedentes de Guyana. Nació y creció en Wilmington, en Delaware. la so madre, Cheryl, trabayaba como analista de finances para DuPont, y el so padre, Carlton Thomas, un inxenieru que tamién trabayó pa la compañía DuPont. Thomas, quien ye'l mayor de tres hermanos, estudió nel Colexu de Santa María Madalena y depués graduóse nel institutu Brandywine de Delaware. Empezó la carrera de derechu na Universidá de Virginia pero tres la so actuación na película A Raisin in the Sunllevólu a abandonar los sos estudios y centrase na carrera artística.
Carrera artística
A mediaos de la década de 1990, Thomas empezó a participar en diversos filmes, como Conspiracy Theory (1997), Can't Hardly Wait (1998) y Cruel Intentions (1999). el so primera gran oportunidá llegó-y en 2001 cola película romántica Save the Last Dance, onde comaprtía escena con Julia Stiles. La película estrenar en xineru de 2001 y supunxo un gran ésitu, llogrando más de 90 millones de dólares de recaldación en taquilla. Darréu, Thomas actuó como secundariu enBarbershop y Halloween: Resurrection, dambes nel añu 2002. Thomas foi un miembru del repartu de El Distritu, una serie de televisión que se tresmitió por CBS de 2000 a 2004. Tamién participó na película de terror de 2008 The Burrowers . Interpretó un personaxe recurrente (Alan Townsend) en Reaper. Thomas convirtióse nun persoaje recurrente como l'axente federal Dupree Karl na serie de la FOX Miéntime, emitida n'España por Antena 3. En 2009, xubió al escenariu, interpretando'l papel protagonista en "Othello" de teatru pa un públicu nuevu en Nueva York. Esta producción treslladar al Teatru Intiman en Seattle pal branu.
Vida personal
Thomas casóse cola actriz Aonika Laurent en Nueva Orleans el 22 d'abril de 2006. La so fecha de la boda orixinal fuera Sábadu, 05 de payares 2005, pero tuvo que retardase debíu al furacán Katrina. La pareya conocer nuna fiesta entamada por Tim Story. La pareya hatenido una fía, Loala Jolie, nacida'l 16 de mayu de 2008, y un fíu, Luc Laurent, nacíu'l 9 de xunu de 2010.
Villaescusa la Sombría
Villaescusa la Sombría ye una población y un conceyu d'España, na provincia de Burgos, Comunidá Autónoma de Castiella y Llión, partíu xudicial de Briviesca, contorna de Montes de Oca.
Xeografía
Tien un área de 16,24 km² con una población de 70 habitantes (INE 2007) y una densidá de 4,31 hab/km².
Asitiáu na aguada mediterránea de los Montes de Oca, atiesta con La Bureba. El ríu Cerratón, afluente del Oca, traviesa'l conceyu en direición este a oeste.
El Camín de Santiago percuerre la zona sur del conceyu nel so tramu ente Valdefuentes y San Juan d'Ortega.
Situación alministrativa
Esti conceyu entiende trés entidaes llocales menores: Nes eleiciones llocales de 2007 correspondientes a esta Entidá Llocal Menor allegaron dos candidatures: Javier Fernando Martínez Alonso (PSOE) y Jose Miguel Sáez Colina (PP).
Demografía
N'a l'añu 2007 la llocalidá tien 34 habitantes, ente que'l conceyu cunta con 70.
Historia
Villa denomada Villaescusa de la Sombría perteneciente a la Hermandá de Montes de Oca, nel partíu Juarros, con xurisdicción de realengu exercida pol so Alcalde Ordinariu.
A la cayida del Antiguu Réxime constituyir en conceyu conocíu entós como Villaescusa d'Aveseda, nel Belorado, perteneciente a la rexón de Castiella la Vieya, que nel Censu de la matrícula catastral cuntaba con 16 llares y 66 vecinos.
Esti conceyu sume integrándose nel de Villaescusa la Solana. Conceyu que camuda de denominación, adoptando l'actual.
Senecio grisebachii
Primavera, Senecio grisebachii ye una especie de la familia de les Asteraceae. Ye endémica d'Arxentina, Brasil, Paraguái, Uruguái. thumb|Inflorescencia thumb|Flores
Hitler-Tagebücher
Hitler-Tagebücher (Diarios de Hitler) son un conxuntu de sesenta pequeños llibros escritos por Konrad Kujau y publicaos pol periódicu alemán Stern en 1983, que pretendíen pasar pol auténticu diario d'Adolf Hitler, y que finalmente fueron identificaos como una falsificación. En 1985, Konrad Kujau y Gerd Heidemann seríen sentenciaos a 42 meses de prisión pola estafa.
Senecio grisebachii
Carauterístiques
Ye un arbustu perenne de 4 a 12 dm d'altu, bien ramosu y de color verde cenicientu. Tarmos erectos, cilíndricos y foyosos hasta la inflorescencia. Fueyes sésiles, lliniales, alternes, de 5–15 cm x 5-30 mm, y dada la so fina pubescencia pueden sentise sedoses al tactu. Les flores son marielles y dispónense en numberosos capítulos, en visos corinformes. El floriamientu producir ente avientu y febreru. El frutu ye una cipsela qu'apaez ente febreru y marzu.
Hitler-Tagebücher
Afayu y publicación
Mientres el mes d'abril de 1983, la revista alemana Stern publicó estractos d'unos documentos que supuestamente yeren el diariu de Hitler, y qu'adquiriera por 10 millones de marcos alemanes (o 4,8 millones de dólares). Los diarios cubríen un periodu entendíu ente 1932 y 1945, ya incluyíen dos "entregues especiales" sobre'l vuelu de Rudolf Hess a Reinu Xuníu.
Gerd Heidemann, un periodista, dixo recibir los escritos dende Alemaña Oriental, llográndolos gracies al doctor Fischer, quien supuestamente consiguiera pasalos al traviés de la frontera, introduciéndolos n'Occidente. Los diarios, según el rellatu de los estafadores, yeren parte d'una coleición de documentos recuperaos d'ente los restos d'un accidente aereu en Börnersdorf, cerca de Dresde, n'abril de 1945.
Senecio grisebachii
Carauterístiques
Esta especie, como otros integrantes del xéneru, presenta un fuerte arume productu de la presencia d'aceites esenciales terpénicos. L'arumosidá ye un calter que collabora pa la so reconocencia nel campu. Ye tóxica poles sos alcaloides pirrolizidínicos, produciendo mancadures hepátiques en mamíferos
Aubigny-en-Artois
Aubigny-en-Artois ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Senecio grisebachii
Usos
Melecinal
Aubigny-en-Artois
Tien una población de y una superficie de  km².
Senecio grisebachii
Observaciones
Ye una planta que coloniza rápido los suelos deterioraos pol sobrepastoreo o polos procesos eólicos.
Taxonomía
Senecio grisebachii describióse por John Gilbert Baker y espublizóse en Flora Brasiliensis 6(3): 313. 1884. Senecio: nome xenéricu que remanez del Llatín sĕnĕcĭo, ōnis = "vieyu", polos capítulos maduros que recuerden a les sos cabeces de pelo y barba blanques.
grisebachii: epítetu dau n'honor del botánicu alemán August Heinrich Rudolf Grisebach.
Hitler-Tagebücher
Falsa autentificación
Naquel momentu, Trevor-Roper yera unu de los direutores de Times Newspapers, y magar que negó cualquier actuación deshonesta, hubo quien lu acusó d'entrar nun claru conflictu d'intereses, pos el The Sunday Times, periódicu pal que davezu realizaba collaboraciones, yá pagara una enorme suma polos derechos pa publicar los diarios nel Reinu Xuníu.
Fraude
Finalmente, el conteníu del llibru resultó ser una copia d'un llibru de discursos de Hitler al que s'añedieren "comentarios personales", siendo que la caligrafía de los presuntos "Diarios" omitía detalles importantes de la caligrafía personal de Hitler, lo cual xeneraba mayores duldes sobre l'autenticidá. La investigación concluyó que los Diarios de Hitler yeren un grotescu y superficial fraude.
Consecuencies
Amás de los cuatro años y mediu de prisión que s'impunxeron al falsificador Konrad Kujau y al periodista Heidemann, l'escándalu supunxo la dimisión de Peter Koch y Felix Schmidt, dos editores del Stern. Los enemigos del Sunday Times fixeron risión con mapa al periódicu, y la reputación como historiador de Trevor-Roper quedaría seriamente estropiada.
El sucesu quedaría reflexáu nuna mini-serie británica producida en 1991 y que recibiría'l nome de Selling Hitler. Taba basada nel llibru que Robert Harris escribió rellatando la hestoria del fraude. Amás, nel añu 1992, estrenóse Schtonk!, película del direutor alemán Helmut Dietl, que magar tener una gran parte ficticia, amosaba munchos de los fechos qu'arrodiaron al casu de los falsos Diarios de Hitler.
Ablitas
Ablitas ye una villa y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Tudela, na Ribera de Navarra y 104 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población n' foi de habitantes (INE). Ostenta los títulos de "bona y lleal villa". Llogra'l títulu de la XE de ser "villa exemplar y guapa" dende'l 2014.
Situación
240px|thumb|left|Términu municipal de Ablitas. La llocalidá de Ablitas asítiase al sur de la Comunidá Foral de Navarra, dientro de la Ribera de Navarra y a una altitú de 387 msnm. El so términu municipal tien una superficie de 77,48 km² y llenda al Norte col conceyu de Tudela, Al Nordeste colos de Fontellas, Ribaforada y Cortes, al sur colos de Mallén, Borja y Tarazona toos ellos na Provincia de Zaragoza y la comunidá autónoma d'Aragón y al oeste con Barillas y Cascante.
Relieve ya hidroloxía
Dende'l puntu de vista xeomorfolóxicu puede estremase en dos partes. Nel Noroeste apoderen los ábanos cuaternarios de Les terraces del Queiles y de los glacis d'erosión; equí tán la balsa de Valpertuna y la llaguna de Lor. Nel restu, el terrén ye topográficamente más accidentáu, sobremanera na banda miocénica de yelsos con nódulos de xiles y un pocu menos nos afloramientos llimo-magrizos con intercalaciones d'estratos caliares del mesmu periodu xeolóxicu, que s'enllarga pel este, dende El Moyón (433 msnm) hasta Monterrey (375 msnm).
Clima
El clima ye de tipu mediterraneu continental: fuertes oscilaciones térmiques, temperatura medio añal d'unos 14"C, agües escases (350-400 mm, nunos 60 díes) ya irregulares, aridez (unos 750 mm d'evapotranspiración potencial), sobremanera pel branu.
Destruyíu de manera cuasi total, el paisaxe vexetal orixinariu, nun queden otros montes que los pinares de repoblación.
Historia
thumb|Vista parcial de la llocalidá navarra de Ablitas. Al fondu la Ilesia de Santa María Madalena. La pallabra Ablitas puede tener dos oríxenes. El primeru, pue ser un amiestu ente la pallabra llatina "alba" (blanca) y la griega "lithos" (piedra) juntandose y por aciu evolución llegando a formar la pallabra Ablitas. La segunda posibilidá, tien el so orixe nel eusquera yá que se tien referencies qu'esti pueblu o llugar más d'antiguo, yera llamáu por xente Obitas o Oblitas, esti últimu términu entá siendo utilizáu por escritores vascos va unos años. Esa pallabra ta formada polos raigaños vasques "obi" (fuexu), "iri" o "ili" nun eusquera más clásicu (d'agua), "ta" de "eta" ("y") "aitz" (piedra alta) significando daqué según fuexos d'agua y piedres altes, encaxando cola descripción de Ablitas, asitiada na fastera del Montecillo, formáu por grandes piedres y arrodiáu por unes llagunes superficiales.
Ta documentáu como nucleu habitáu darréu dempués de reconquistar de Tudela (1119), a que'l so fueru y xurisdicción foi adscritu por Alfonsu I el Batallador. El mesmu monarca punxo la mezquita so la dependencia de Santa María de Tudela (1121), pero nel llugar subsistió una nutrida comunidá musulmana.
Tamién debió de permanecer una minoría d'orixe xudíu. Tres una penetración aragonesa (1137), a la que respondió llueu García Ramírez el Restaurador con una contraofensiva nesti nuevu sector de la frontera del reinu pamplonés, la villa y el castiellu tuvieron encamentaos mientres venti años a Gonzalo de Azagra, «tenente» tamién en Tudela.
Carlos III el Noble dio (31 de xineru de 1405) el señoríu hereditariu de la villa y el so términu al mariscal Martín Enríquez de Lacarra. El réxime señorial foi confirmáu por Xuan II (1439), qu'atribuyó tamién a los sos titulares la xurisdicción baxo y mediano (1450). La población, a la que'l mesmu soberanu rebaxó na so cuarta parte la so contribución en conceutu de cuarteles (1454), quedó asina venceyada secularmente al llinaxe de Los Lacarra; estos diben asumir inclusive la xurisdicción criminal en primer instancia (1638), pocos años primero que'l señoríu fuera instituyíu en condáu (1652) con derechos de nomamientu d'alcalde y dos rexidores.
El conceyu llocal, qu'enforma tiempu tres tratara de participar na marcha del reinu y fuera castigáu (1300) por integrase a Les xuntes formaes frente al soberanu francés Felipe'l Formosu, ta documentáu a lo menos dende mediaos del sieglu XV.
Nun se conocen los destinos de la floreciente aljama de moros, a la que trataren d'incorporase (1304) los sos correlixonarios de Ribaforada y que nel sieglu XIV arrexuntaba más de la metá de los llares de la villa.
El términu, tenía canteres d'alabastru que s'esplotaron pa llabrar capiteles del castiellu de Tudela (1391-1394) ya imáxenes de los reis destinaes al palaciu de Olite (1413).
Con cargu a Les pechas de la villa fundara Enrique I(1271) nel monesteriu femenín de Santa María de la Caridá de Tulebras una capellanía perpetua, confirmada par Carlos III (1388); la citada donación del señoríu a los Lacarra quitó d'esti beneficiu a les monxes, que llograron finalmente que la princesa Leonor anovara la dotación (1477) con cargu a los derechos qu'inda corresponderíen a la corona en conceutu de cuarteles ya imposición.
A empiezos del sieglu XIX, recoyer nel llugar trigu, cebada, uva, cáñamu, y aceite; había camperes pa ganáu lanar y canteres d'alabastru y yelsu. Mediada la centuria, la so tierra de cultivu envalorar en 7.000 robos, daqué menos que la que se debla cultivar a empiezos de sieglu.
Mientres la Guerra Civil empezó a utilizase la base aérea, utilizada anguaño pol Exércitu del Aire.
Centru hospitalariu
Ablitas tuvo un hospital, fundáu nel añu 1300 por alcuerdu del conceyu. El sostenimientu de los enfermos y gastos de caltenimientu del edificiu corríen a cargu del Hospitalariu, que consiguía los fondos gracies a Les llimosnes de los vecinos.
En 1767 el Real Conseyu de Navarra ordenó que la coleuta fuera realizada par dos rexidores los díes festivos. En 1896 foi declaráu municipal y en 1910 encargar en custodia a Les Relixoses de la Consolación
Economía
La propiedá comunal ocupa 3.400 hai (45,1% de la superficie zarrada), de Les que 2.234 son de cultivu en secanu, 990 de camperes y 14 de viñeos.
El regadío ye fundamentalmente estensivu y ocupa el 43% (2 hai son comunales) de los terrenes de cultivu; nota distintiva ye l'altu porcentaxe (42,5%) que nél ocupen los cultivos maderizos, vide y oliva sobremanera. La primera atropa más de 600 hai (pocu menos que va unos años), el segundu unes 400 (445 en 1961) y la combinación de dambos tomaba 45 hai en 1982; fueren 80 en 1970 y nada menos que 118 en 1891.
Sumando la vide de secanu y regadío había n'anguaño, poco primero de la filoxera, 296 hai de viñéu puru y 118 de viña-olivar, lo que quier dicir que ye bien cimeru'l viñéu güei qu'entós.
En paralelu al retrocesu de la vide y el olivo, nos últimos años rexistróse un aumentu proporcional de la superficie dedicada al almendro y al espárragu, que nel periodu 1981-84 facer nun 28,5% y nun 37,6% respeutivamente.
El 5 de marzu de 1952 fundóse la Bodega Cooperativa Nuesa Señora del Rosario. que tien como seición un Trujal Cooperativu.
En 1935 había en Ablitas 21 cabeces de ganáu caballar de llabor, 193 de mular y 295 d'asnal. La mecanización de l'agricultura foi responsable de la so cuasi total desapaición.
Apocayá llevóse a cabu la Concentración Parcelaria de Ablitas, declarada d'utilidá pública por Decretu Foral 197/2002, de 9 de setiembre. Por Resolución 1724/2007, de 9 de payares del Direutor Xeneral de Desarrollu Rural, foi aprobáu l'Alcuerdu de Concentración Parcelaria de dicha zona: La modernización del regadío tradicional de 1.616 hectárees, con un presupuestu de 14,7 millones d'euros, de los que'l Gobiernu de Navarra sufragó 13,9 millones, y los 795.000 euros restantes fueron apurríos pola Comunidá de Regantes de Ablitas, y la concentración parcelaria nel área de secanu de 4.200 hectárees, con un presupuestu de 5,4 millones sufragaos pol Gobiernu de Navarra. Ígualmente tresformáronse en regadío 265 has de comunal. Los nuevos llotes de regadío comunales tienen una estensión averada de 5 has.
Alministración
Esos son los últimos alcaldes de Ablitas:
Anguaño, SIA tien la mayoría con 8 conceyales y l'alcaldía. UPN tien 3 conceyales.
Esisten 11 comisiones formaes por un miembru de cada unu de los partíos del conceyu.
Monumentos
thumb|Interior del barcal que se caltién nel interior de la torre del homenaxe del castiellu de Ablitas.
Cultura
Folclor navarru-aragonés según espresiones a la de falar descendientes del antiguu romance navarru-aragonés y del que güei queda la fabla aragonesa n'Uesca.
Fiestes
thumb|Ilesia de Santa María Madalena. Les fiestes patronales celebrar dende'l primer sábadu de setiembre al segundu, n'honor de la Nacencia de la Virxe Virxe del Rosario. Nel añu 2014 fueron realizaes del 6 al 13 de setiembre por una votación realizada polos habitantes. En 2016, decidióse realizales del 3 al 10 de setiembre por que más xente pueda esfrutar una y bones nun coincide col empiezu del cursu escolar etc.
En plenu branu son les fiestes de la patrona, Santa María Madalena (22 de xunetu), conocida pol tradicional llanzamientu de peres dende'l balcón del antiguu conceyu.
Persones célebres nacíes nesta llocalidá
Pedro Arellano Sada, nacíu en Ablitas en 1897, llicenciáu en maxisteriu y historia, foi autor de diversos ensayos, estudios y obres de poesía. Exerció en Ceuta, Castejón, Cabanillas ya ingresu nel cargu de subdireutor de la biblioteca de Cataluña. Julen Arellano Sandúa, ablitero del añu 1997 foi xugador de les categoríes inferiores del Barça. Foi delles vegaes llamáu pa la Seleición Española. Según periódicos deportivos estranxeros ye unu de los meyores xugadores sub 21 del mundu. Anguaño'l so club ye'l Athletic Club de Bilbao. Xuega nel so filial el Bilbao Athletic. Na temporada 2015/2016 debutó col mesmu na Segunda División española.
Lleendes
Cúntase qu'esiste un pasadizo soterrañu que comunica'l Castiellu con una balsa asitiada a dellos quilómetros per onde según la lleenda los caballos baxaben a beber en tiempos pasaos.
Champa
Champā o Champa foi un antiguu estáu hinduista asitiáu nel este d'Indochina (192–1832). Étnica y lingüísticamente taba formáu básicamente por un pueblu malayu-polinesiu, los cham, anque a lo llargo de sieglos el Reinu de Champa sufrió la presión de falantes vietnamites. Anguaño, los cham constitúin una de les minoríes importantes en Camboya y Vietnam.
Historia
El Reinu de Champa foi habitáu pola etnia de los cham, un pueblu d'orixe malayu–polinesiu, anque l'aristocracia fundadora del Estáu provendría del este de la India (una teoría considera que'l nome Champa provién d'un sector de l'antigua Bengala, nel actual Bihar, onde la principal ciudá llamábase Champāpuri).
El Reinu de Champa nunca aportó a un Estáu centralizáu, sinón que foi una suerte de confederación de, según les dómines, trés o cuatro principados o circunscripciones con un monarca común.
Los principaos yeren:
La población d'esti reinu nunca foi numberosa: envalorar en 200.000 persones a entamos del sieglu XII, nesa dómina estremar en shams puramente dichos y la población a la cual llamaben kirates, siendo estes población importante nos territorios correspondientes a les actuales Ba Na, Gia Rai, Ê Ðê, Ra Glai y Chu Ru.
Nel 875, Indravarman II estableció la dinastía llamada de Indrapura, tresfiriendo la capital a la provincia d'Amarāvatī y exornándola con numberosos palacios y templos.
Escontra'l sieglu X, lliberáu del xugu chinu, el rei vietnamita del Dai Viêt (nel área del ríu Sông Hõng, ye dicir el Tonkín o actual norte de Vietnam) ante la medría de la población vietnamita por cuenta de les meyores nes colleches d'arroz, buscó estender los sos dominios y entamó la espansión escontra'l sur (o Nam Tiên) entrando d'esta miente en conflictu col Reinu de Champa que dexó'l territoriu d'Amarāvatī nel 1000 y Vijaya nel 1069.
En 1145 los jemeres (o camboyanos) conducíos por Suryavarman II ocuparon cuasi la totalidá de Champa, sicasí, escontra 1148 el nuevu rei cham, Jaya Harivarman I lliberó al so país del Imperiu jemer, inclusive en 1171 los chams llegaron a ocupar la capital jemer (o camboyana) d'entós: Angkor.
Sicasí Champa recayó so la ocupación camboyana ente 1190 y 1220, a esto sumáronse los ataques de los reis Trãns del Vietnam y de los mongoles en 1284. Los conflictos incesantes amenorgaron entá más el territoriu sham, tan ye asina que a fines del sieglu XV el reinu de Champā yá s'atopaba práuticamente esquiciáu. En 1471 Champa sufrió una grave gana ante los vietnamites y el reinu quedó amenorgáu al pequeñu enclave de Nha Trang. Champa y la so población quedaben entós absorbíos en Vietnam. En 1720 el rei del enclave de Nha Trang fuxó a Camboya cola so corte. Los príncipes cham caltuvieron dalgún poder hasta 1822, añu en que Champa quedó totalmente absorbíu polos vietnamites.
Llista de monarques de Champā
Dinastía de Pānduranga
Dinastía Bhrigu
Junkers Ju 322
thumb|right|Ju 322 El Junkers Ju 322 Mammut (‘mamut’ n'alemán) foi un planiador militar de tresporte pesáu, con forma d'ala volante xigante, creáu pol fabricante alemán Junkers como una propuesta pa la Luftwaffe mientres la Segunda Guerra Mundial. Fueron construyíos dos prototipos, y namái voló unu d'ellos.
Riz Ahmed
Rizwan Ahmed, tamién conocíu como Riz Ahmed, ye un músicu y actor británicu. Ye conocíu poles sos actuaciones en The Road to Guantanamo, Shifty, Britz, Four Lions, y polos sos personaxes de Rick en Nightcrawler y Nasir Khan en The Night Of.
Biografía
Ahmed ye británicu d'ascendencia pakistaní. Los padres de Ahmed provienen de Karachi nel Sind, Paquistán.
Educación
Ahmed asistió a Merchan Taylors' School, en Northwood. Graduóse en Oxford.
Sablera de La Yerbosa
La sablera de la Yerbosa ta nel conceyu de Valdés, nel occidente del Principáu d'Asturies y pertenez al pueblu de Bustu. Ta na Mariña Occidental d'Asturies, na franxa que recibe la catalogación de Paisaxe Protexíu de la Mariña Occidental d'Asturies.
Descripción
La so forma ye casi llinial, tien un llargor d'unos 400 m y un anchor medio de cinco m. El so llechu ta formáu por piedres na mayoría de la superficie y per delles zones de sable escures y de tamañu mediu. Nun esiste accesu per tierra yá que ta totalmente arrodiada de cantiles y por esta razón, el so grau d'ocupación ye casi nulu.
P'aportar a les sos proximidaes hai qu'alcontrar el pueblu de Bustu y una vegada nél, darréu antes del cartelu informativu, hai que tomar una carretera que s'esvia escontra la esquierda la cual hai que siguir mientres unos 400 my tres estos hai una pista de tierra d'unos 200 m y más palantre una llinia de pinos. Detrás d'estos ve una casina de madera. Unos metros más palantre ta'l cantil con altores d'unos 50 m qu'arrodia la sablera que los sos estremos son la punta de l'Águila” al oeste y la punta del Cuernu” al este.
Cerca de la sablera ta'l cabu Bustu col “faru de Cabu Bustu” nel so visu y bien próximu a la sablera hai un interesante xacimientu arqueolóxicu.
Aguilar de Codés
Aguilar de Codés ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Estella, na contorna d'Estella Occidental y a 84,5 km. de la capital de la comunidá Pamplona. La so población n’ foi de habitantes (INE).
Topónimu
La llocalidá llamóse tradicionalmente Aguilar, que tien un significáu tresparente en castellán y significa llugar d'águiles. Julio Caro Baroja señaló qu'en romance Aguilar ye un nome típicamente topográficu qu'indica llugares altos. El topónimu del llugar alude por tantu al so allugamientu; de fechu Aguilar atopar nun pandu a 731 metros d'altor asitiáu a los pies d'una sierra (sierra de Codés) y a lo cimero d'un valle (el valle d'Aguilar). Aguilar apodera pola so situación toles llocalidaes vecines.
El nome más antiguu col que se menta esta llocalidá (1269) ye Aguilar de iuso Maraynon (Aguilar de baxu Marañón), faciendo referencia probablemente a la vecina llocalidá de Marañón asitiada nel llanu. En 1273 mentar como Aguilar a seques y en 1366 apaez cola variante de Aguillar.
El nome en llingua vasca del conceyu ye según la Real Academia de la Llingua Vasca Aguilar Kodes, qu'escarez de calter oficial. El eusquera nun ye co-oficial nesti conceyu, pero si nos estremeros conceyos alaveses de Campezo y Oyón.
El xentiliciu de los habitantes d'Aguilar ye aguilarense o aventón.
thumb|Aguilar de Codés. Navarra. España.
Situación
La llocalidá d'Aguilar de Codés ta sitada na parte occidental de la Comunidá Foral de Navarra dientro de la contorna xeográfica de Tierra Estella a una altitú de 731 msnm. El so términu municipal tien una superficie de 18,67 km² y llenda al Norte colos municipos de Cabredo, Genevilla y Santa Cruz de Campezo; al Este col d'Azuelo; al sur colos de Viana, Ares y Labraza; y al Oeste colos de Lapoblación y Marañón.
Relieve ya hidroloxía
El conceyu allugar nuna pandu a más de 700 msnm d'altitú xunto a la Sierra de Codés. Esti pandu topar no más alto del valle d'Aguilar y dende ella Aguilar de Codés apodera toles llocalidaes vecines.
Na Sierra de Codés asítiase un monesteriu, el Monesteriu de Codés al cual suelen pelegrinar munchos habitantes de los pueblos cercanos que tienen por costume faer una romería (La Romería de Codés) a lo menos una vegada al añu los habitantes de cada pueblu. Ente Aguilar de Codés y Santa Cruz de Campezo atopamos el "Ioar", nome pol que se conoz a la gran peña que dixebra estos dos pueblos.
Alcaldes
Estos son los últimos alcaldes d'Aguilar de Codés:
Cuadriella (danza)
thumb|Paso de La Trénis", Le Bon Genre (1805). thumb|Paso de L'été (ca. 1820).
La cuadriella (del francés quadrille) ye un tipu de danza de salón, heredera de l'antigua contradanza francesa del sieglu XVIII, que tuvo de moda dende principios del sieglu XIX hasta la Primer Guerra Mundial. Realizar por cuatro baillarinos en pareyes nuna formación en forma de cuadráu. Ye un precursor de la Square dance tradicional. También ye un estilu de música.
Dmitri Yanishevski
Dmitri Erástovich Yanishevski (Дми́трий Эра́стович Янише́вский; ) foi un xeobotánicu soviético/rusu. Trabayó nel institutu de Botánica na Academia de Ciencies de la XRSS de 1932 a 1944. Foi'l primeru en clasificar la subespecie de Cannabis sativa - Cannabis ruderalis.
A otros idiomes el so nome trescríbese tamién como Dmitrij E. Janischewsky (Janisch.).
Senecio oreophyton
El senecio, de nome común chachacoma blancu (Senecio oreophyton) ye una especie botánica planta yerbácea perenne o biañal. Ye orixinaria del NOA d'Arxentina y del centro-norte de Chile.
Descripción
Ye una yerba de 20 cm, de fueyes pequeñes; flor mariella; crez a los 4000 msnm.
Taxonomía
Senecio oreophyton describióse por Jules Ezechiel Rémy y espublizóse en Flora Chilena 4(2): 158–159. 1849. Senecio: nome xenéricu que remanez del Llatín sĕnĕcĭo, ōnis = "vieyu", polos capítulos maduros que recuerden a les sos cabeces de pelo y barba blanques.
oreophyton: epítetu llatín compuestu que significa "planta de los montes"
Lozilandia
Lozilandia foi un bantustán asitiáu al nordeste de lo que güei ye Namibia, destináu pol gobiernu surafricanu del apartheid pa constituyir la patria qu'allugaría a los miembros de la etnia lozi. Algamó la so independencia en 1973, dempués de venila esixendo dende 1961. En 1989, pocos meses antes de la independencia de Namibia, el país foi invadíu por Sudáfrica, nel marcu del alcuerdu d'esmantelamientu de bantustanes na futura República de Namibia, que s'independizaría en 1990.
Historia
Los lozi conformen un pueblu que vive nel suroeste de Zambia y na franxa de Caprivi en Namibia. Falen lozi y son predominantemente cristianos, anque dalgunos inda profesen el so relixón tradicional, que, centrada nel cultu a un dios cimeru, desenvolvió nel so interior un cultu al rei. L'agricultura lozi, concentrada na llanura anubierta del ríu Kafue, foi'l sistema más complexu ya intensivu nel África precolonial. Tamién s'ocuparon na pesca, la cría de ganáu y nel comerciu.
El sistema de descendencia yera billateral, pero namái la cla y el llinaxe real fueron de dalguna importancia. La derrota impuesta pol rei de los lozi a los pueblos vecinos - qu'habitaben les zones próximes al ríu Kafue - dio llugar al surdimientu d'un imperiu centralizáu. El rei aseguró la llealtá de los sos oficiales partiendo ente ellos concesiones de tierra.
El desenvolvimientu d'una burocracia real ye una peculiaridá de los lozi. Consistía en tres tipos de funcionarios: los miembros de la corte, que realizaben rituales relixosos y supervisaben los tributos recibíos de los pueblos sometíos; los gobernadores territoriales, que sirvíen como xueces, y los oficiales responsables de los pueblos tributarios y de reclutamiento pal exércitu.
Na mital del sieglu XVIII los lozi conquistaron a los subiya, lovale, ilá, totela, toka, mbunda y kwangwa. Na metá del sieglu XIX los lozi fueron temporalmente conquistaos polos kololo, pero la monarquía foi restaurada en 1864.
Periodu Colonial
En 1890 el territoriu del Imperiu Lozi ye estremáu ente Inglaterra y Alemaña, hasta 1918 añu en que la porción alemana, que yera la de la franxa de Caprivi pasa a manes de Sudáfrica por mandatu de la Lliga de Naciones.
Nel sieglu XX munchos lozi asistieron a les escueles abiertes polos europeos y volviéronse emplegaos na alministración colonial. La mayoría, sicasí, siguió trabayando nel petrina de cobre. Escontra'l fin del periodu colonial, los lozi llucharon por caltener un estatutu estreme pal so pueblu. Solicitaron a los ingleses un estáu independiente en 1961, pero foi-yos refugáu. En 1969, el gobiernu zambianon solo llindóse a reconocer los derechos tradicionales de los lozi dientro del so país.
L'añu 1970 sería un gran añu pa los Lozi yá que productu de la política de desenvolvimientu separáu que'l gobiernu de Sudáfrica qu'implementó como parte del so sistema d'apartheid mientres la ocupación y alministración de l'antigua colonia alemana d'África del Suroeste, creábase un territoriu autónomu pa los Lozi, na forma d'un bantustán.
Independencia
En 1973, dióse-y la independencia a Loziland, fechu abondo pocu habitual na hestoria, considerando que dempués de solu a 12 años de qu'un pueblu pida la independencia otorgar de forma dafechu pacífica.
La estensión del país yera de 19,532 km² km ² y cuntaba con una población de 90 422 habitantes. Nesta república l'idioma más faláu yera l'lozi.
La so capital yera'l pueblu de Katima Mulilo, que ser tamién na actualidá de Caprivi, nome de la xurisdicción que ye agora una de les 13 rexones alministratives de Namibia, y qu'ocupa prácticamente'l mesmu territoriu que perteneció a Loziland.
Absorción del estáu per parte de Namibia
Loziland, como les restantes trés bantustanes independientes nel protectoráu surafricanu d'África del Suroeste (constituyíu en 1918), foi abolíu y absorbíu pol acabante crear Estáu de Namibia en mayu de 1989, al empecipiase la transición escontra la independencia d'esi país.
Esti fechu nun foi del presto del pueblu Lozi que lo tomo como un fuerte retrocesu yá que na so situación actual nin siquier gocien de l'autonomía que-yos foi conferida ente 1970-1973 cuando yeren un bantustán ensin soberanía y perteneciente a la República Sudafricana. Esto sumáu a les tensiones étinicas qu'esisten ente Lozis y Ovambos, que son el mayor grupu étnicu de Namibia provocó una serie de conflictos, lo que llevó a lo conformanza en 1994 del Frente de Lliberación de Caprivi, que'l so oxetivu primordial ye la recuperación de la independencia de Loziland. N'agostu de 1999, la ciudá de Katima Mulilo sufrió socesives manifestaciones per parte de separatistes que pretenden la recuperación de la independencia de Lozilandia.
Amaurornis moluccana
La gallineta moluqueña (Amaurornis moluccana) ye una especie d'ave gruiforme de la familia Rallidae mesma de les güelgues de la Wallacea, Melanesia y Australia. El so área de distribución esténdese dende Indonesia hasta les Islles Salomón, incluyendo Nueva Guinea y Australia.
Subespecies
Conócense cuatro subespecies de Amaurornis moluccana:
Sartajada
Sartajada ye un conceyu d'España perteneciente a la provincia de Toledo, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha.
Monte Amida (Chūbu)
El monte Amida (阿 弥陀 岳) ye una elevación de 2805 metros asitiada na rexón de Chūbu, Nagano, Xapón. Ye una de les ocho cumes que conformen el cordal del Monte Yatsugatake.
Sartajada
Toponimia
El vocablu Sartajada rellacionar con sartín, un tipu de plata de baxa calidá. Esti mineral estrayer d'un llugar cercanu al pueblu, denomináu La Mina, na falda esti de la paraxa conocida como Los Gijos, por cuenta de les piedres desnudes que permanecen tres la estracción minera.
El topónimu Devesa del Moru alude al conceyu de Navamorcuende (Navas del moru conde), del que s'esgazó pa formar Conceyu propiu.
El topónimu Alcornocoso vien de la presencia abondosa de sufreres, güei sustituyíos pol encinar.
Una de les sos cais ye la del Locum (en llatín: llugar) qu'alude a la so antigua condición de población ensin Conceyu propiu (similar a aldega o parroquia). Como interés, na ciudá de Toledo tamién esiste una cai del Locum. thumb|left|upright=0.85|Plaza del Conde El regueru más conocíu del pueblu ye Arroyolugar, por idénticu razón.
Na zona próxima a Navamorcuende una paraxa lleva'l nome de La Raña, deriváu de braña, pola so vexetación trupa de arbustos mediterráneos.
Nel camín escontra La Iglesuela atópase la fonte Sabina, que'l so nome vien de los hermanos Vicente, Sabina y Cristeta, nacíos en Talavera de la Reina nel sieglu II y escorríos polos romanos al ser cristianos. Abellugar na sierra de San Vicente y de ende pasaron a Ávila, onde fueron prindaos y martirizados.
Xeografía
Llenda colos términos municipales de Mijares (provincia d'Ávila) y La Iglesuela, Almendral de la Cañada y Navamorcuende (provincia de Toledo).
Historia
Sartajada pertenecía a la Comunidá de Villa y Tierra d'Ávila. Y dientro d'ésta, al Señoríu de Navamorcuende y San Román, sol poder de la familia Dávila y más tarde a los marqueses de Abranles. El so orixe como población remontar al sieglu XVII. La casa más antigua ta fechada en 1750, asitiada na plaza Mayor y que dispón de dos enormes ménsulas abulenses, restos d'un antiguu balcón.
Demografía
Na siguiente tabla amuésase la evolución del númberu d'habitantes ente 1996 y 2016 según datos del INE.
NOTA: Les cifres de 1996 tán referíes a 1 de mayu y les demás a 1 de xineru.
La baxada de población deber a la mortalidá y al éxodu rural.
Patrimoniu históricu-artísticu
A destacar la ilesia parroquial de Santiago Apóstol, la ponte romanomedieval del gargüelu Torina, el Conceyu y les construcciones de les sos cases habiendo güei día dalgunes del sieglu. Na gargüelu Torinas tamién hai un molín d'orixe visigodu.
Vistes
La so contorna tán arrodiaos de cuetos y fasteres de vexetación mediterránea, según pola ribera del rio Tiétar. Destaca la Devesa del Moru, de propiedá privada, pola so estensión y actividá ganadera. L'alfarería, típica dende va sieglos y pola cual ye conocíu'l conceyu, como'l pueblu de los botijos.
Dientro de la población podemos ver cases tradicionales de piedra y texa árabe. La casa más antigua ta al llau del Conceyu, ye del sieglu XVIII y caltiénse nun bon estáu. Les sos cais y places más importantes son: la cai del Locum, plaza del Conde, la plaza de la Constitución (pola de 1931-como interés permaneció'l nome mientres el franquismu-y onde tán les cases consistoriales), la cai y plaza de la Ilesia, etc.
Diagonal Árida d'América del Sur
miniaturadeimagen|384x384px|Mapa climáticu d'América del Sur, según el [[Clasificación climática de Köppen|sistema Köppen-Geiger, pal periodu 1980-2016. La Diagonal ta espeyada pola franxa de terrenu de clima BWh y BWk que va del ecuador al sur de la Patagonia.]] La Diágonal Árida d'América del Sur ye una zona contigua de clima áridu y semiáridu que traviesa América del Sur dende la costa de Perú, nel noroeste, hasta la Patagonia arxentina al sureste, ya inclúi amplies fasteres de Bolivia y Chile. La Diagonal Árida compriende dellos desiertos: los de Sechura, Atacama, Monte y Patagónicu. La Diagonal separta les viesques templaes y subtropicales de Chile ya'l sur d'Arxentina de les otres viesques del socontinente. La Diagonal, xunto coles glaciaciones cuaternaries nos Andes meridionales, ye la responsable de la distribución de la vexetación de Chile ya Arxentina.
El conceptu, magar que la mayoría de les obres qu'estudien esta rexón nun lo reconozan, foi enunciáu por primer vegada pol xeógrafu francés Emmanuel de Martonne nel so llibru de 1935 Problème des régions arides Sud-Américaines. Pa elli la Diagonal estendíase dende Antofagasta, al norte de Chile, hasta la costa septentrional de la Patagonia arxentina. Más sero, otros autores como Margarita González Loyarte (1995) estendiéronla hasta la costa del Perú septentrional.