cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tau4 Eridani
Tau4 Eridani forma un sistema binariu con una nana naranxa (denomada BD-22 584B) de magnitú +9,5 y tipu K0V, siendo la separación visual ente dambes estrelles de 5,9 segundos d'arcu. La distancia de BD-22 584B al respective del so brillosu compañera ye de más de 470 UA, emplegando más de 6500 años en completar una órbita alredor d'ella.
Supplementum primum prodromi florae Novae Hollandiae
Ye un suplementu al Prodromus Florae Novae Hollandiae et Insulae Van Diemen. Puede ser conocíu pola so abreviatura botánica Suppl.Prodr.Fl.Nov.Holl.
El suplementu publicó numberosos taxones nuevos de la familia Proteaceae, sobremanera los descubiertos por William Baxter dende la publicación del orixinal Prodromus en 1810.
Sweet's Hortus Britannicus
Sweet's Hortus Britannicus, (embrivíu Hort. Brit. (Sweet)), ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol botánicu, hortalaneru y pteridólogu inglés Robert Sweet. Espublizóse en Londres en tres ediciones nos años 1826-1839.
Saint-Pierre-d'Albigny
Saint-Pierre-d'Albigny ye una comuña francesa del departamentu de Saboya, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Houdelmont
Tien una población de y una superficie de  km².
Shintaro Shimizu
Shintaro Shimizu (清水 慎太郎, ), ye un futbolista xaponés.
Cristóbal Mendoza
José Cristóbal Hurtado de Mendoza y Montilla foi un políticu y abogáu venezolanu. Foi'l primer Presidente de Venezuela tres la declaración d'independencia respectu del Imperiu español. Mendoza, con 39 años, foi'l primeru en presidir el triunviratu del poder executivu establecíu pol congresu de 1811 y desempeñó el cargu mientres pocu más d'un añu. Los miembros del triunviratu, siendo los otros dos Juan Gradia y Baltasar Padrón. Mientres esti periodu formó parte de l'asamblea constitucional que diseñó y promulgó la primera Constitución de Venezuela n'avientu de 1811.
Biografía
Foi'l Primer presidente de Venezuela en 1811. Los sos padres Luis Bernardo Hurtado de Mendoza y Gertrudis Eulalia Montilla. Mientres la so infancia recibió una escelente educación na so ciudá natal. A los 16 años cola a Caraques pa estudiar na Universidá, onde cursa'l bachilleratu n'artes (filosofía) hasta 1791, y depués algama los graos de llicenciáu y maestru (1793). Darréu, viaxa a la isla de Santu Domingu, onde en 1794 llogra'l títulu de doctor en derechu civil y canónicu. De regresu en Venezuela, vuelve a la so ciudá natal, onde trabaya nel bufete del abogáu Antonio Nicolás Briceño. Depués pasa a Mérida, onde practica l'abogacía colos lletraos Juan Marimón y Henríquez y Hipólito Elías González en 1795; esi mesmu añu, por curtiu tiempu, exerz la docencia como profesor de filosofía nel colexu seminariu de San Bonaventura de Mérida. A fines de 1796, topar en Barinas realizando otres práutiques del so oficiu llegal al llau de los abogaos Faustino de la Plaza y Manuel Antonio Valcarce Pimentel. El 10 de xunetu d'anguaño la Real Audiencia de Caraques confier-y el títulu d'abogáu, oficiu que va exercer en diverses poblaciones. El primer llugar onde s'instala ye Barinas, onde contrái matrimoniu con Juana Briceño Méndez Mendoza.
A empiezos del sieglu XIX, n'habiendo enviudado contraxo segundes nupcias con María Regina Montilla del Pumar, quien taba emparentada con José Ignacio del Pumar, marqués de Boconó y de les Riberes del Masparro. En xineru de 1807 Cristóbal Mendoza foi escoyíu alcalde de primer votu del Cabildru de Barinas, pero'l coronel Húngaru y Dusmet oponer al nomamientu, alegando'l parentescu de Mendoza colos miembros del Cabildru; finalmente, en marzu de 1808, la Real Audiencia dio-y la razón a Mendoza. Por esti tiempu enviudó per segunda vegada. Al españar el movimientu del 19 d'abril de 1810, foi unu de los primeres en sumase a la causa de Caraques. El 5 de mayu d'esi mesmu añu, entámase una Xunta de Gobiernu en Barinas, de la cual Mendoza ye vocal secretariu. Darréu, pa representar la provincia de Barinas nel Congresu Constituyente de 1811, son escoyíos diputaos, ente otros, Cristóbal y el so hermanu Luis Ignacio Mendoza. El 5 de marzu de 1811 el Congresu designar a la cabeza del Triunviratu Executivu qu'exercería'l gobiernu del país. Formaben el Triunviratu, amás de Cristóbal Mendoza, Juan de Gradia y Baltasar Padrón, quien se turnaban selmanalmente nel exerciciu de la presidencia. Al instalase'l Poder Executivo na tarde del 6 de marzu de 1811, correspondió-y a Mendoza, como primer nomáu, exercer la presidencia, ente que Manuel Moreno de Mendoza, sustituyir interinamente. Coles mesmes, cuando'l Congresu Constituyente declaró la Independencia'l 5 de xunetu de 1811, Mendoza exercía tamién la presidencia. Correspondió-y igualmente, na so calidá de presidente del Triunviratu roblar l'Acta de la Independencia qu'una comisión del Congresu presentó al Executivu Plural el día 8.
El 14 d'agostu de 1811 casar por tercer vegada con Gertrudis Buroz Tovar. A la cayida de la Primer República, a mediaos de 1812, Mendoza llogra abellugase na Nueva Granada (Colombia). En 1813 xunir al brigadier Simón Bolívar, quien se aprestaba a llibertar a Venezuela, convirtiéndose n'unu de los sos principales collaboradores. Bolívar designar gobernador políticu de Mérida, ciudá que s'incorporó en mayu d'esi añu a la causa republicana. Ellí atópase Mendoza, cuando llega Bolívar, que fai la so entrada triunfal el 23 de mayu. Col cargu de gobernador políticu de la provincia de Caraques entra xunto a Bolívar a la capital, el 6 d'agostu de 1813. Mientres el desenvolvimientu de la guerra a muerte, Mendoza desempeñar en diverses funciones: alministración política, impuestos, cebera, pertrechos y vestuarios pal exércitu, hospitales, patrullaje cívicu y vixilancia d'espíes. Nel Cabildru Abiertu celebráu en Caraques el 14 d'ochobre de 1813, ye él quien propón formalmente que se-y confiera a Simón Bolívar el títulu de Llibertador, lo cual ye aprobáu polos miembros del conceyu, los notables y el pueblu.
Dos de los sos nietos emigraron a Cuba y llucharon en favor de la independencia de la isla mientres la Guerra de los Diez Años (1868-1878). Cristóbal Mendoza Durán, quien exerció'l periodismu en Camagüey, depués integróse y combatió nes files del Exércitu Llibertador y al que Carlos Manuel de Verdes, n'apreciu a los sos valores intelectual y moral, nomó Secretariu del Esterior del primer gobiernu de la República de Cuba n'Armes. El so hermanu Tomás, que tamién foi periodista y quien nes files mambisas actuó como ayudante secretariu del xeneral Manuel de Quesada. Tantu Cristóbal como Tomás Mendoza apurrieron les sos vides nos campos de batalla de Cuba xunto a otros venezolanos como José María Aurrecoechea Irigoyen, a quien Verdes nomó Xeneral de Brigada, o'l so hermanu Enrique, quien algamó los graos de comandante del Exércitu Llibertador, dambos tamién cayíos en combate pola independencia de Cuba. Tamién integraron l'Exércitu Llibertador José Miguel Barreto, Amadeo Manuit, Manuel María Garrido Páez, sobrín del xeneral Páez, héroe de la independencia de Venezuela, Salomé Hernández Villegas, Cristóbal Acosta Páez, Fernando Pedro Álvarez Saavedra.
Quesu de La Peral
El Quesu de La Peral ye un tipu de quesu que se fai na parroquia asturiana de La Peral, nel conceyu d'Illas. Ye un quesu semiduro y daqué vetiao, de pasta mesto y de color blanco, fecho con lleche de vaca.
Ellaboración
El quesu de La Peral ellabórase nuna pequeña quesería industrial de la parroquia asturiana de La Peral, nel conceyu d'Illas. Foi una creación personal del fundador de la quesería, Antonio León Álvarez, alredor del añu 1923.
Ye un quesu ensin corteya, untuosu y de color blancu amarillentu. El so interior ye firme pero non compactu, y tien fiendes y furacos nos que puede desarrollase'l mofu que-y da'l so color azul veteáu. Ellaborase con lleche de vaca, a la que dacuando se-y añade nata d'oveya pa reforciar el so sabor y golor demientres la maduración. De forma cilíndrica y con pieces de tamañu variable, viéndese envueltu en papel metalizáu. El so tastu ye bonal y non mui fuerte, daqué ácedu y saláu y permantecosu.
Saint-Pierre-d'Alvey
Tien una población de y una superficie de  km².
Dipsacus sativus
Dipsacus sativus, ye una planta fanerógama perteneciente a la familia de les caprifoliacees. Ye orixinaria d'Eurasia. thumb|Vista de la planta thumb|Nel so hábitat thumb|Dipsacus sativus”
Descripción
Tien tarmos qu'algamen un tamañu d'hasta de 1,5 m d'altor, erectos, acostillaos y robustos, simples o más xeneralmente ramificaos na parte cimera. Fueyes de llimbu oblongo-llanceoláu o oblongo-elípticu, enteru o dacuando irregularmente crenáu o dentáu. Les inflorescencies en capítulos de 25-85 × 19-38 mm, ovoides o ovoide-cilíndricos, sobre pedúnculos hasta de 26 cm. Corola de 8-10,5 mm, violeta o d'un rosa violeta, adpreso-pelosa na cara esterna, con pelos retroflexos, pelosa tamién nel gargüelu; tubu 6,7-8 mm; lóbulos 1,3-2,5 mm, pubérulo-glandulosos na cara interna. Tien un númberu de cromosomes de 2n = 18*, 36*.
Distribución
Alcuéntrase en suelos húmedos o temporalmente encharcaos, de cutiu nitrificaos, cunetes, acequias, sotos riparios, pradera-juncal, etc.; a una altitú de 0-1200 metros. D'orixe desconocíu, güei día estendida pol C, S y W d'Europa, Norte d'África, y W d'Asia; naturalizada n'América del Norte.
Historia
L'usu melecinal del Cardu de los cardadores ye vieyu, como lo demuestra la so presencia na Capitulare de villis vel curtis imperii, una orde emitida por Carlomagno que reclama a los sos campos por que cultiven una serie de yerbes y condimentos incluyendo les "cardones" identificada anguaño como Dipsacus sativus.
Taxonomía
Dipsacus sativus describióse por (L.) Honck. y espublizóse en Vollständiges Systematisches Verzeichniss Aller Gewächse Teutschlandes 1: 374. 1782.
Dipsacus: nome xenéricu que remanez del griegu dípsakos; llatinizáu dipsacos = en Dioscórides y Plinio, planta de tarmos y fueyes espinoses, y flores aconceyaes en cabezueles espinoses, asemeyaes al corcuspín. Ensin dulda, tratar de les cardenchas –delles especies del xéneru Dipsacus L. (Dipsacaceae), principalmente D. fullonum L.–. Según Dioscórides, na versión de Laguna, “las hojas luengas, espinosas [...] las quales de dos en dos abraçan el dicho tallo por cada juntura, ò nudo, haziendo con sus partes baxas (con las que se juntan) ciertas concavidades, en que se recoja y reciba la lluvia, ò rocio, de do vino esta planta a llamarse Dipsacos, que quiere dezir sedienta” –gr. dípsa, = "sei".
Ledigos
Ledigos ye una llocalidá y conceyu de la provincia de Palencia (Castiella y Lleón, España).
Concepción Agramonte
María de la Concepción Concha Agramonte Boza de Sánchez foi una patriota independentista cubana.
Ledigos
Historia
El Camín de Santiago Francés, nel que s'atopa, determinó parte de la so historia.
Concepción Agramonte
Trayeutoria revolucionaria
Nació nuna familia patricia de la Ciudá Prócer (Camagüey).
Dende bien nuevu estremar pola so guapura, y pola so ilustración, que la llevaron a ser una de les personalidaes reconocíes na llucha pola independencia del so país.
Por cuenta de les sos actividaes segregacionistes sufrió prisión y foi unviada al destierru y alloñada del so maríu ―Francisco Sánchez Betancourt― y los sos fíos.
Guerra escontra España
Al españar la Guerra de los Diez Años (1868-1878), Concha Agramonte combatió como un soldáu más, acompañada del so maríu y de nueve de los sos dolce fíos.
Otra vegada de pies de guerra
En 1895 volver# a entamar la guerra d'independencia, pero Concepción Agramonte ―de 60 años d'edá― yá nun podía empuñar personalmente les armes como la había fechu un cuartu de sieglu tras, por torgar lo'l so estáu de salú. Entós preparó coles sos propies manes los equipos y unvió a los sos fíos Eugenio, Armando, Benjamín y Calixto a la manigua redentora. Na actualidá los hermanos Sánchez Agramonte son consideraos héroes de la independencia de Cuba.
Concha Agramonte finó en L'Habana el 24 d'agostu de 1922.
TvG2
tvG2 (oficialmente dende setiembre de 2009), anteriormente llamada G2, ye la segunda cadena de televisión de la Corporación de Radio-Televisión de Galicia.
La so programación céntrase de llunes a vienres nos espacios infantil y xuvenil, los espacios cultural y documental y la redifusión de los informativos de la primer canal, y les fines de selmana, amás de la programación infantil, cultural y redifusiones, céntrase nel terrén deportivu, destacando les retresmisiones de la Lliga Adelante y la Lliga ACB.
La canal emite en TDT les 24 hores del día, desque'l pasáu 14 de setiembre presentárase la nueva parrilla de programación, na que la tvG2, per primer vegada, ye una canal con programación completa.
Ledigos
Historia
A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá constituyir en conceyu constitucional nel partíu de Carrión de los Condes, entós conocíu como Bustillo del Pandorial  que nel censu de 1842 cuntaba con 49 llares y 255 vecinos.
Patrimoniu
.
Alaejos
Alaejos ye un conceyu español de la provincia de Valladolid, comunidá autónoma de Castiella y Lleón.
Demografía
La población de fechu que según les tables que publica'l Institutu Nacional d'Estadística de 10 en 10 años, había'l 1 de payares de 2011 xubía a 1468 habitantes, 769 varones y 699 muyeres.
Xeografía d'Arxelia
thumb|280 px|Imaxe de satélite: Tassili n'Ajjer La xeografía d'Arxelia ta constituyida d'un ensame de relieves. El norte ta estremáu d'oeste a este por una doble barrera montascosa (Atles). La mariña central ta cubierta de montes, nel este hai vastes llanures y nel sur El Sáḥara cubre'l 84% del territoriu arxelín. La superficie del país ye la más grande d'África con 2.381.741 km², cuatro veces la superficie de Francia o 60 de la Suiza.
Alaejos
Historia
Poco se sabe a ciencia cierta sobre cuál ye l'orixe de Alaejos. Nel sieglu XI formaba parte del reinu de Lleón (de fechu la parroquia pertenecía al obispáu de Salamanca. El so nome escontra los sieglos XII y XIII yera Falafeios, un diminutivu en plural del nome moriscu Jalaf. Una de les hipótesis ye que naciera como una aldega nos territorios repoblaos mientres la Reconquista, formando parte de la llinia defensiva de la frontera ente'l reinu de Lleón y el reinu de Castiella, que s'asitiaba nel rio Trabancos pol tratáu de Fresno-Llavandera.
Almidón
thumb|right|260px|Estructura de la molécula d'[[amilosa.]] thumb|right|260px|Estructura de la molécula d'[[amilopectina.]]
Xeografía d'Arxelia
Información xeneral
Allugamientu: África del Norte, xunto al Mar Mediterraneu, ente Marruecos y Tunicia
Quesu de Gamonéu
El Quesu de Gamonéu (o Camonéu) ye un tipu de quesu azul que s'ellabora nel oriente d'Asturies.
Tau5 Serpentis
Tau5 Serpentis (τ5 Serpentis / 18 Serpentis / HD 139225 / HR 5804) ye una estrella de magnitú aparente +5,94. Alcuéntrase na constelación de Serpens en Serpens Caput, la cabeza de la culiebra. Comparte la denominación de Bayer «Tau» con otros siete estrelles, siendo Tau5 Serpentis la más cercana al Sistema Solar, yá que s'atopa a 170 años lluz.
Asemeyáu a I Carinae o β Caeli, Tau5 Serpentis ye una estrella blancu-mariella de la secuencia principal de tipu espectral F3V. Como'l Sol funde hidróxenu en heliu, pero tien una temperatura efectivo considerablemente más elevada, 7136 ± 75 K. Como otres estrelles calientes, rota considerablemente más apriesa que'l Sol. Ente que per debaxo de cierta temperatura, les estrelles xiren sobre sigo mesmes a una velocidá cercana a la del Sol (2 km/s), percima de cierta llende la velocidá de rotación aumenta sópito, llegando en delles estrelles calientes a superar los 300 km/s. Tau5 Serpentis xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 104 km/s. El so diámetru ye aproximao'l doble del diámetru solar.
Tau5 Serpentis tien una masa un 452% mayor que la masa solar y la so edá envalorada ye de 1600 millones d'años. Presenta una metalicidá inferior a la solar nun 35% ([Fe/H] = -0,20).
Quesu de Gamonéu
Zona de producción
Tien el so orixe nel conceyu d'Onís, concretamente nel llugar de Gamonéu (na parroquia de Güensucesu o cuartu riba), anque la ellaboración estendióse tanto pel conceyu d'Onís como pel de Cangues d'Onís (los dos conceyos incluyíos na Denomación d'Orixe Protexida) y delles llocalidaes de Llanes.
Xeografía d'Arxelia
Información xeneral
Coordenaes xeográfiques: 28° N, 3° Y
Área total: 2,381,740 km²
Quesu de Gamonéu
Zona de producción
La zona de los Picos d'Europa y l'entornu ye un territoriu con un clima oceánico-alpín, con temperatures fríes y precipitaciones abondoses. La dominancia nel paisaxe de los espacios ásperos y accidentaos, poco afayadizos pa l'agricultura, fizo de la ganadería l'actividá económica dominante.
Galium anisophyllon
Galium anisophyllon ye una especie de planta fanerógama perteneciente a la familia de les rubiacees. thumb|Nel so hábitat thumb|Vista de la planta
Xeografía d'Arxelia
Información xeneral
Fronteres terrestres:
Quesu de Gamonéu
Certámenes gastronómicos
Hai dos certámenes nos qu'esti quesu ye'l protagonista. El primeru ye'l 12 d'ochobre, na Feria de Cangues d'Onís de los Quesos de los Picos d'Europa y el segundu y más importante l'último domingu d'ochobre, onde se dan cita los dos tipos de Gamonéu en Benia. En Benia, celébrase dende 2003 la Feria de Los Picos d'Europa, na que s'instalen stands de tolos conceyos del Oriente d'Asturies, asina como estremaes asociaciones culturales.
Galium anisophyllon
Descripción
Galium anisophyllon puede algamar un tamañu de 5-25 centímetros d'altor. Ye una planta herbal con tarmu cuadrangular y ramificáu, les fueyes son oblongues o llanceolaes lliniales, de 15 mm de llargu y 2 mm d'anchu. Les flores son de color blancu a blancu amarellentáu, presentar en umbelas sueltes. La corola ye d'hasta 4 mm d'anchu. Floria de xunu a setiembre.
Xeografía d'Arxelia
Información xeneral
Mariñes marítimes: 1640 km
Galium anisophyllon
Distribución y hábitat
Galium anisophyllon ta bien estendida nel centru y sur d'Europa dende Francia a Polonia y Ucraína. Ta presente nos montes, nos praos, en resquiebros predresos y nos montes, a altitúes cimeres a 1.000 m.
G3
El términu G3 o G-3 pue referise a:
Galium anisophyllon
Taxonomía
Galium anisophyllon describióse por Dominique Villars y espublizóse en  Prosp. Hist. Pl. Dauphiné 20 1779. Galium: nome xenéricu que deriva de la pallabra griega gala que significa "lleche", n'alusión al fechu de que delles especies fueron utilizaes pa cuayar la lleche.
anisophyllon: epítetu llatín que significa "con fueyes desiguales".
Almidón
El almidón, o fécula, ye una macromolécula compuesta de dos polisacáridos, l'amilosa (en proporción del 25 %) y l'amilopectina (75 %). Ye'l glúcidu de reserva de la mayoría de los vexetales. Gran parte de les propiedaes de la farina y de los productos de panadería y repostería pueden esplicase conociendo les carauterístiques del almidón.
Alaejos
Historia
A mediaos del S.XIV ye vendida a Medina del Campo por Diego Fernández de Medina. Foi señoríu xurisdiccional del obispu d'Ávila, Alfonso de Fonseca, hasta'l S.XIX.
Almidón
Componentes
L'almidón ta constituyíu por dos compuestos de distinta estructura:
Alaejos
Historia
Nel S.XV doña Juana de Portugal, esposa d'Enrique IV, foi retenida nel castiellu de Alaejos por orde del rei so la supervisión del arzobispu Alonso de Fonseca y Ulloa, señor de les villes de Coca y Alaejos. Mientres esa estancia, la reina Juana empecipió una rellación col sobrín del arzobispu, el caballeru Pedro de Castiella y Fonseca, biznietu bastardu del rei Pedro I de Castiella, frutu de que la so rellación nacieron dos fíos ximielgos.
En 1520, mientres la Guerra de les Comunidaes, los comuñeros destruyeron una gran parte de la ciudá. En 1595 xunir al nuevu Obispáu de Valladolid, anque política y alministrativamente siguió dependiendo de la provincia de Segovia.
Nel añu 1785 foi constituyida la Real Sociedá Caritativu Económica de la villa de Alaejos, dientro del movimientu de la Ilustración, que realizó importantes y bien avanzaes actividaes económiques, sociales y d'educación de la infancia y la mocedá.
Almidón
Componentes
Sía comoquier, la proporción ente estos dos componentes varia según l'organismu nel que s'atope.
Alaejos
Historia
En 1997 la Xunta de Castiella y Lleón declaró la cortil urbana Bien d'Interés Cultural con categoría de conxuntu históricu.
Almidón
Componentes
Dende'l puntu de vista químicu, ye un amiestu de dos polisacáridos bien similares, l'amilosa y l'amilopectina; contienen rexones cristalines y non cristalines en capes alternaes. Puesto que la cristalinidad ye producida pol ordenamientu de les cadenes de amilopectina, los gránulos d'almidón céreo tienen asemeyáu grau de cristalinidad que los almidones normales. La disposición radial y ordenao de les molécules d'almidón nun gránulu resulta evidente al reparar la cruz de polarización (cruz blanca sobre un fondu negru) nun microscopiu de polarización cuando s'asitien los polarizadores a 90° ente sigo. El centru de la cruz correspuende col hilum, el centru de crecedera de gránulu.
La amilosa ye'l productu de la condensación de D-glucopiranosas per mediu d'enllaces glucosídicos a(1,4), qu'establez llargues cadenes lliniales con 200-2500 unidaes y pesos moleculares hasta d'un millón; esto ye, la amilosa ye una a-D-(1,4)-glucana que la so unidá repetitiva ye l'a-maltosa. Tien la facilidá d'adquirir una conformanza tridimensional helicoidal, na que cada vuelta de héliz consta de seis molécules de glucosa. L'interior de la héliz contién namái átomos d'hidróxenu, y ye por tantu lipofílico, ente que los grupos hidroxilo tán asitiaos nel esterior de la héliz. La mayoría de los almidones contienen alredor del 25 % de amilosa. Los dos almidones de maíz comúnmente conocíos como ricos en amilosa qu'esisten comercialmente tienen conteníos aparentes de masa alredor del 52 % y del 70-75 %.
La amilopectina estremar de l'amilosa en que contién ramificaciones que-y dan una forma molecular similar a la d'un árbol; les cañes tán xuníes al tueru central (asemeyáu a la amilosa) por enllaces a-D-(1,6), alcontraes cada 15-25 unidaes lliniales de glucosa. El so pesu molecular ye bien alto una y bones delles fracciones lleguen a algamar hasta 200 millones de daltones. La amilopectina constitúi alredor del 75 % de los almidones más comunes. Dellos almidones tán constituyíos puramente por amilopectina y son conocíos como céreos. La amilopectina de papa ye la única que tien na so molécula grupos éster fosfatu, xuníos más frecuentemente nuna posición O-6, ente que'l terciu restante facer en posición O-3.
Forma de los granos d'almidón
thumb|200px|Granos d'almidón en célules de pataca vistu con un microscopiu electrónicu de barríu. Los tamaños y les formes de los granos d'almidón de les célules del endospermo, varia d'una cebera a otru; nel trigu, centenu, cebada, maíz, sorgu y miyu, los granos son senciellos, ente que los d'arroz son compuestos. L'avena tien granos senciellos y compuestos predominando estos postreros.
La mayor parte de los granos d'almidón de les célules del endospermo prismáticu y central del trigu tien dos tamaños: grande, 30-40 micres de diámetru, y pequeñu, 1-5 micres, ente que los de les célules del endospermo sub-aleurona, son principalmente de tamañu entemediu 6-15 micres de diámetru. Nes célules del endospermo sub-aleurona hai relativamente más proteína y los granos d'almidón tán menos apertaos que nel restu del endospermo.
Hidratación
Los gránulos d'almidón son insolubles n'agua frío, pero pueden contener agua al aumentar la temperatura, ye dicir los gránulos d'almidón sufren el procesu denomináu gelatinización. Mientres la gelatinización produzse la lixiviación de la amilosa, la gelatinización total produzse de normal dientro d'un intervalu más o menos ampliu de temperatura, siendo los gránulos más grandes los que primero gelatinizan.
Quesu de Gamonéu
Ellaboración
La ellaboración tradicional del quesu Gamonéu ye asemeyada a la del Cabrales, ya qu'utiliza una mestura de trés tipos de lleche: de cabra, de vaca y d'oveya. Mécese'l lleche de la primera cata, guardao nes peyes (odres de cueru) cola que se cata al atapecer, caleciéndoles y amestando'l cuayu pa obtener la cuayada. Anguaño, l'usu de les peyes de cueru nun ta permitío poles condiciones hixéniques requeríes na llexislación en puxu.
Alaejos
Guerra Civil Española
La Guerra Civil Española 1936-1939 dexó una fonda buelga na llocalidá. Nos primeros meses de la guerra contabilizáronse unes cincuenta muertes pol bandu nacional según asegura l'historiador Ignacio Martín Jiménez nel so llibru La Guerra Civil en Valladolid editáu nel añu 2000 pola Editorial Ámbitu. Pol otru bandu "sumieron" habitantes de too tipu como Brígida Pérez la cacharrera, l'alcalde Antonio Losada, el pañeru Hilario Bernardo González, Esteban Rodríguez un obreru del campu, Lina Santana la cantinera o los maestros Juan Estebaranz y Esteban Domínguez, ente munchos otros. Una relevante crónica de les desapaiciones en Alaejos foi escrita por Doña Nazaria Gabriela Hernández fía de Don Hilario. Tamién merez conocer el documentu Silencios Rotos fechu por xente del propiu pueblu, esti trabayu cunta con bastantes fotografíes de la dómina. Nel 2006 produciéronse actos vandálicos contra la placa n'homenaxe a los Fíos de Alaejos cayíos por Dios y per España, nomenclatura utilizada pol bandu franquista pa homenajaer a los sos acólitos finaos mientres la Gruerra Civil, que s'atopaba asitiada na ilesia de Santa María, y quedando destruyida. Nel 2009 l'Asociación pa la Recuperación de la Memoria Histórica, homenaxó a los finaos nel bandu republicanu, cola instalación d'una placa nel campusantu municipal.
Monumentos
thumb|[[Ilesia de San Pedro Apóstol (Alaejos)|Ilesia de San Pedro.]]
Declarada Monumentu Históricu Artísticu, foi diseñada nel sieglu XVI baxu estilos tantu góticos como renacentistes con materiales como'l lladriyu y ornamentaciones en yelsu y azulexos mudéxares.
Quesu de Gamonéu
Ellaboración
Pa consiguir una masa más trupo que la del Cabrales colocábase antiguamente la cuayada nún moldu de madera llamáu arniu y se prensaba. Güei empléguense arnios de plásticu alimenticiu. El saláu realízase esfregando les cares del quesu con sal común. Hai que dexar oriar y encorteyar per trés díes enantes de proceder al fumáu. Ésti realízase nes mayaes de los pastores con fueu de lleña ente diez y venti díes. Per último, déxase posar, bien en cueves naturales ente dos y cinco meses, como faen n'Onís, bien nún llugar secu per dos meses, como faen en Cangues.
Xeografía d'Arxelia
Información xeneral
Reclamos de soberanía marítima:
Almidón
Hidratación
Los diversos estaos de gelatinización pueden ser determinaos. Estos estaos son: la temperatura de iniciación (primer observación de la perda de birrefrigencia), la temperatura medio, la temperatura final de la perda de birrefringencia (TFPB, ye la temperatura a la cual l'últimu gránulu nel campu d'observación pierde la so birrefringencia) y l'intervalu de temperatura de gelatinización.
Xeografía d'Arxelia
Información xeneral
Tipu de terrén: La mayoría del terrén ta ocupáu por pandos elevaes y desiertu; dalgunes montes; planicie costera angosta y discontinua.
Elevaciones estremes:
Almidón
Hidratación
A la fin d'esti fenómenu xenérase una pasta na qu'esisten cadenes de amilosa de baxu pesu molecular altamente hidrataes qu'arrodien a los agregaos, tamién hidrataos, de los restos de los gránulos.
Alaejos
Monumentos
Del so esterior destaquen los sos dos portaes y la gran torre de cuatro cuerpos rematada por una pequeñu cúpula. Nel interior, presenta un esquema de planta de salón con tres naves siendo más alzada la central. Nel retablu mayor, obra de Juan Sáez de la Torrecilla, que s'atopa presidiendo l'altar, enmárquense interesantes relieves, según escenes de la Pasión. El restu de la Ilesia amuesa diversos retablos según un coru realizáu nel XVII en madera de nozal con 29 asientos y facistol zarráu por una rexa. Tamién destaca un órganu barrocu. Una recién restauración sacó a la lluz unu magnífiques pintures "Grisallas" y dellos detalles bien interesantes que permanecíen ocultos.
Almidón
Retrogradación
Defínese como la insolubilización y la precipitación bonal, principalmente de les molécules de amilosa, por cuenta de que les sos cadenes lliniales empobínense paralelamente y reaccionen ente sigo por pontes d'hidróxenu al traviés de los sos múltiples hidroxilos; puede efectuase per diversu rutes que dependen de la concentración y de la temperatura del sistema. Si calez una solución concentrada de amilosa y esfrezse rápido hasta algamar la temperatura ambiente fórmase un xel ríxido y reversible, pero si les soluciones son esleíes, vuélvense opaques y bastien cuando se dexen reposar y esfrecer amodo.
Quesu de Gamonéu
Ellaboración
Tou esti procesu realízase ente los meses d'abril y agostu.
Alaejos
Monumentos
thumb|200px| [[Ilesia de Santa María (Alaejos)|Ilesia de Santa María]] Saliendo por una de les cais que parten de la Plaza Mayor llegar a la Plaza de Santa María, onde s'atopa la ilesia del mesmu nome. Ye del sieglu XVI, renacentista, onde'l material predominante ye'l lladriyu con argamasa de cal y yelsu. Al esterior cabo destacar, amás de los sos dos interesaes portaes, la increíble torre que presenta, de cuatro cuerpos que s'alza a unos 64 metros del suelu y en que'l so últimu pisu álzase una delgada torrecilla a manera de chapitel.
Quesu de Gamonéu
Lleche
Les races d'animales d'onde remanez el lleche son:
Carauterístiques
El quesu Gamonéu ye un quesu graso, madurao, de corteya natural, ellaborao con lleche de vaca, oveya y cabra, llixeramente fumao y con seles biltos de penicillium nos cantos.
Variedaes
El quesu Gamonéu ellabórase artesanalmente, estremando la producción que tien llugar nes mayaes de los puertos de se lleva a cabu nes queseríes de los valles.
Gamonéu del Puertu
Alaejos
Monumentos
thumb|200px|Retablu mayor de la Ilesia de Santa María de Alaejos Declarada Monumentu Históricu Artísticu Nacional, presenta disposición en planta de salón y tres naves de similar altor cubiertes con bóvedes de crucería y con una armadura mudéxar-renacentista. Amás cunta con un interesante coru con armadura de madera.
Quesu de Gamonéu
Variedaes
Ellaborao nes cabañes de los puertos altos d'Onís y Cangues d'Onís. El lleche remanez de races autóctones y la so ellaboración ye estacional, llimitándose a los meses de primavera y branu. Les veges o mayaes incluyíes nesta categoría son les que vienen darréu:
Gamonéu del Valle
Almidón
Retrogradación
La retrogradación esta direutamente rellacionada col avieyamientu del pan, les fracciones de amilosa o les seiciones lliniales de amilopectina que retrogradan, formen zones con una organización cristalina bien ríxida, que rique d'una alta enerxía por que se ruempan y l'almidón gelatinice.
Quesu de Gamonéu
Variedaes
Ellaborao en pequeñes queseríes de los pueblos allugaos nes zones baxes de dambos conceyos. De menor tamañu que'l Gamonéu del Puertu, la so ellaboración caltiénse a lo llargo del añu.
Xeografía d'Arxelia
Información xeneral
Recursos naturales: petroleu, gas natural, mineral de fierro, fosfatos, uraniu, plomu, cinc
Quesu de Gamonéu
Productores
Los productores de Quesu Gamonéu son:
Xeografía d'Arxelia
Información xeneral
Usu de la tierra:
Tierres irrigadas: 5.600 km² (est. 1998)
Almidón
Retrogradación
Cuando s'esllee l'almidón n'agua, la estructura cristalina de les molécules de amilosa y amilopectina piérdese y éstes se hidratan, formando un xel, esto ye, se gelatiniza. Si esfrez esti xel, y inclusive si dexar a temperatura ambiente por abondu tiempu, les molécules reordénense, asitiándose les cadenes lliniales de forma paralela y formando pontes d'hidróxenu. Cuando asocede esti reordenamientu, l'agua retenío ye espulsada fuera de la rede (procesu conocíu como sinéresis), esto ye, dixébrense la fase sólida (cristales de amilosa y de amilopectina) y la fase aguacienta (agua líquido).
Alaejos
Monumentos
La obra principal d'esti templu ye'l preciosu retablu mayor realizáu por Esteban Xordán nel sieglu XVI so influyencies del romanismo italianu dedicáu a l'Asunción de María. Otros retablos menores, na so mayoría barrocos, decoren el restu del edificiu. L'interior de la ilesia alluga'l Muséu Interparroquial d'Arte Sacro, axuntando en redol a dos sales les distintes pieces escultóriques, pictóriques y d'orfebrería correspondientes a dambes parroquies. La so entrada cuesta 0.60€, y puede ser visitada pel branu sol horariu de la Oficina de Turismu y pel iviernu, contactando col cura-párrocu.
Almidón
Almidón y arqueoloxía
thumb|300px|Granu d'almidón de [[Zamia amblyphyllidia|marunguey (Zamia amblyphyllidia) recuperáu en ferramienta lítico. Sitiu Utu-27, Puertu Ricu (ca. 1100 d. C.).]] Por cuenta de les cualidaes morfolóxiques estremaes con que cunten los gránulos d'almidón según la planta a la cual pertenecen, diseñóse una téunica d'investigación paleoetnobotánica (granos d'almidón n'arqueoloxía) de gran ayuda pa l'arqueoloxía de les rexones tropicales del mundu.
Munches plantes, sobremanera tuberosas y de granes, nun pudieren ser identificaes nos contestos arqueolóxicos de los trópicos, situación que llindaba la conocencia que podía tenese sobre la importancia que tuvieron les plantes pa los pueblos antiguos d'estes árees.
Los gránulos d'almidón, al ser estructures perdurables nes ferramientes arqueolóxiques rellacionaes cola producción d'alimentos y otros derivaos, pueden ser recuperaos ya identificaos. El procesu d'estracción d'almidones de ferramientes arqueolóxiques empieza cola recueya de muestres de sedimentos nos poros, resquiebros y fisuras de diches ferramientes pa depués someteles a un procesu de separación química (per mediu de centrifugación con cloruru de cesio).
Gracies a l'aplicación del estudiu de granos d'almidón n'arqueoloxía, anguaño esisten delles investigaciones sobre l'orixe y evolución de les plantes nel neotrópico americanu que sirvieron pa empezar a trazar, de manera efectiva, munches de les dinámiques bioculturales en redol al desarrollu de les plantes económiques (monteses y doméstiques) y de la complexidá sociocultural de los pueblos indíxenes.
Quesu de Madelva
El Quesu de Madelva ye un quesu fecho con lleche de vaca y oveya en L'Infiestu (Piloña). Ye de pastia amarellao y mantegoso, de tastu una migayina picante.
Rodrigo Pimpão
Rodrigo Pimpão ye un futbolista brasilanu.
Alfonso Fuentes Soria
Juan Alfonso Fuentes Soria ye un odontólogu guatemalianu y rector de la Universidá de San Carlos de Guatemala ente 1990 y 1994. Fungió dende'l 16 de setiembre de 2015 como vicepresidente de Guatemala. hasta'l 14 de xineru de 2016, apurriendo'l cargu a Jafeth Cabrera Franco. En marzu de 2017, postuló la so candidatura pal cargu de Direutor xeneral de la Unesco, la seleición del direutor xeneral va llevar a cabu n'ochobre de 2017; Fuentes Soria parte como unu de los favoritos pa sustituyir a Irina Bokova.
Xeografía d'Arxelia
Información xeneral
Riesgos naturales: Posibilidá d'intensos terremotos nes árees montascoses. Ádenees de folla.
Alfonso Fuentes Soria
Biografía
Egresado del Colegio San José de los Infantes, estudió na Facultá d'Odontoloxía de la Universidá de San Carlos nel Campus Central de la zona 12 de la Ciudá de Guatemala, onde depués foi caderalgu y decanu de la mesma. En 1990 foi electu como rector de la Universidá de San Carlos y el mesmu añu convertir nel presidente del Conseyu Cimeru Universitariu Centroamericanu (CSUCA); la Guerra Civil de Guatemala inda taba vixente, pero yá s'atopaba na última fase, pos los alcuerdu de paz roblar en 1996.
Xeografía d'Arxelia
Provincies
miniaturadeimagen|Provincies, wilayas o vilayatos d'Arxelia Arxelia estremar en 48 provincies o wilayas:
Alfonso Fuentes Soria
Biografía
Tres una visita mientres la so xestión como rector a principios de la década de 1990, Fuentes Soria retornó a Alemaña pa realizar investigación gracies a una beca de l'Axencia Alemana pa la Cooperación y Desarrollu, trabayando tres meses en Heidelberg na clínica de traumatoloxía del Hospital Universitariu. Al tornar a Guatemala, y depués de la firma de los alcuerdos de paz n'avientu de 1996, foi nomáu presidente de la Comisión Gautemalteca de Derechos Humanos.
Xeografía d'Arxelia
Provincies
''Wilayes
Alfonso Fuentes Soria
Biografía
En setiembre de 2015 foi nomáu como vicepresidente de Guatemala depués de la destitución del ex-presidente Otto Pérez Molina tres l'escándalu producíu pol Caso de La Llinia.
Alaejos
Monumentos
Llámase asina porque, según cuenta la lleenda, un añu de seca, una muyer, Santa Catalina de la Cruz, poner a orar por que lloviera, y apaeció la Virxe, diciéndo-y qu'axuntara al pueblu y que lo cuntara a tola xente. Llovió y pidió que-y construyeren un pequeñu santuariu, d'ende'l nome de la "Casina". Güei dizse qu'esa tal Catalina atópase soterrada nel templu. La ermita asitiar nun cuetu non bien alto, a mediu camín ente les llocalidaes de Alaejos y Siete Iglesias de Trabancos.
Syllabus der Pflanzenfamilien
Syllabus der Pflanzenfamilien (embrivíu Syllabus) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol botánicu alemán Heinrich Gustav Adolf Engler y espublizáu en delles ediciones hasta l'añu 1924 col nome de Syllabus der Pflanzenfamilien eine Übersicht über das gesamte Pflanzensystem mit Berücksichtigung der Melecinal- und Nutzpflanzen nebst einer Übersicht über die Florenreiche und Florengebiete der Erde zum Gebrauch bei Vorlesungen und Studien über specielle und medicinisch-pharmaceutische Botanik.
Alaejos
Monumentos
Data del sieglu XV, tien 3 naves, tando la central cubierta con techu planu de vigues de madera y les llaterales con bóveda de cañón. La cúpula ye elíptica sobre pechines. Guarda nel interior la Virxe gótica, que ye vistida con mantos dende'l sieglu XVIII. La so visita ta dexada les fines de selmana.
Xeografía d'Arxelia
Carauterístiques físiques
La mayor parte del país ocupar el desiertu d'El Sáḥara, ente que la rexón del Tell, nel norte, configura'l restu. El Tell representa namái'l 15% del territoriu pero ellí atópase la gran mayoría de la población y tola tierra de cultivu. Ta travesáu por delles formaciones montascoses. La primera d'elles ye'l Atles telliano, un allongamientu del Altu Atles marroquín que percuerre tol norte del país hasta Tunicia. Nun se trata d'un cordal ininterrumpíu, sinón de delles cadenes distintes, de manera que nun constitúi una barrera infranquiable. Nesta zona esisten fantástiques paraxes montascoses, cuantimás na Cabilia, rexón asitiada al este d'Arxel.
Al sur del Atles tópense les altiplanicies (Hauts Plateaux). Más al sur inda, l'Atles Saḥarianu (Atles Saharien) ye la última cadena montascosa antes de llegar al desiertu d'El Sáḥara. El Sáḥara representa'l 85 % restante del territoriu arxelín, según gran parte del d'otra media docena de países. La so superficie supera los nueve millones de quilómetros cuadraos y abarca dende l'océanu Atlánticu al mar Roxu. A pesar del conceutu erróneu que polo xeneral se tien, El Sáḥara nun ye namái una gran estensión de sable. Ye ciertu que tales estensiones esisten, pero tamién hai cordales (como la del Hoggar, que remata a un altor d'unos 3.000 m), llanures ensin nengún tipu de vexetación (onde la traza más carauterística en munchos quilómetros ye una piedra del tamañu d'una pelota de tenis) y numberosos oasis, onde esisten pequeños nucleos habitaos y nos que se producen los dátiles más sabrosos del mundu.
La vexetación del desiertu varia dende l'espartu nes llanures del M'Zab a zones del tamañu d'Inglaterra nes que nada crez. Como ye de suponer, los grandes ríos atopar nel norte del país, ya inclusive munchos d'ellos son estacionales. Los principales banzaos pal riego topar nos montes al oeste d'Arxel, ente que los del nordeste producen el 5% de la enerxía del país, d'orixe hidroeléctricu.
Con una área d'unos 2,4 millones de quilómetros cuadraos (cinco veces el tamañu de California o de Francia), Arxelia ye'l país más grande d'África.
Clima
thumb|270px|Macizu de Hoggar La xeografía y la vexetación arxelina y poro, la distribución de la so población, tán más condicionaes pol clima que pol relieve. El réxime de precipitaciones bazcuya ente los 1.000 mm añales na rexón de la Cabilia y al práuticamente nulu en dellos llugares d'El Sáḥara; ello ye que delles ciudaes d'El Sáḥara lleven hasta 20 años ensin que lloviera una sola vegada.
Nel norte, el branu suel ser calorosu (la media ronda los 32 °C) y con un altu índiz de mugor na zona costera. N'El Sáḥara, la temperatura medio ye de 45 °C pero con frecuencia xube a 50° o más. L'iviernu nel norte ye fríu y húmedu, con nieve nos visos de los montes al sur d'Arxel (dacuando hai fuertes nevaes hasta na ciudá de Alger ). N'El Sáḥara, les temperatures nunca baxen hasta esi estremu, pero mientres el día la media ye de 25 °C. Tamanrasset atopar nel macizu de Hoggar y esfruta d'un branu benignu y un iviernu más fríu, yá que ta asitiada a más de 1.500 metros d'altor. Na cercana Assekrem, pela nueche les temperatures baxen baxo cero.
Hidrografía
Al nordeste de la cuenca saḥariana, atópense una serie de chotts, llagos salaos endorréicos, de los que'l más importante ye'l chott Melrhir, la mayor d'una serie de depresiones que s'estienden dende'l golfu de Gabes y enfusar n'El Sáḥara. Asitiáu sol nivel del mar, el chott enllenar d'agua pel hibiernu y algama una estensión máxima de 6500 km².
Al sur de la rexón montascosa del Tell, los cursos d'agua nun son permanentes. Hai numberosos llagos temporales, pero la mayoría tán secos o son llagos salaos como Chott Ech Chergui y Chott el Hodna. Más allá del Atles Saḥarianu, la capa freática d'El Sáḥara anicia numberosos oásis nes zones baxes, ente ellos Djanet, Gardaya, Ouargla, Oued Righ, Tabelbala, Tamanrasset, Timimoun, Touggourt, Tolga, Filiach y Zaatcha. Conócense diverses capes freátiques nos llechos de ríos como'l Ghir, M’zab y Saoura, amás de los dos grandes acuíferos yá mentaos d'El Sáḥara septentrional.
Nel suroeste destaca'l ríu Draa, que trescurre mientres 390 km pela frontera de Marruecos al sur d'esti país. El Draa naz nel Altu Atles y percuerre 1.000 km antes de desaguar nel océanu Atlánticu.
Les cuenques mediterránees
Los cuatro cuenques hidrográfiques principales que bordien la mariña son: Oeste (Oranie Chott-Chergui), Chelif (Cheliff-Zahrez), Centru (Algerois-Hodna-Soummam) y Este (Constantinois-Seibús-Mellegue), la más rica y húmeda, col 39% l'agua del país.
La primer cuenca, Oranie Chott-Chergui, ente la frontera marroquina, Orán y Mostaganem, ta formada por cuatro subcuencas: Mariña d'Orán, Macta, Tafna y Altu Pandu d'Orán. Tien pocos ríos importantes, ente ellos los uadis Aghbal, que forma l'últimu tramu de la frontera con Marruecos (que al llegar a Saïdia convertir nel ríu Kis), El Mersa, Dahmane, el ríu Tafna (317 hm³), Mrknaissya, El Hallouf y El Malah (antiguu ríu Saláu). El ríu Macta ye un uadi costeru, ente Arzew y Mostaganem, formáu pola unión de dos ríos, el Sig y el Habra. Los banzaos del Macta tienen interés ecolóxicu pola biodiversidá que contienen.
La segunda cuenca, Cheliff-Zahrez, tien el ríu más importante d'Arxelia, el ríu Cheliff (1360 hm³), que naz nel Atles Saḥarianu, cerca d'Aflou, viaxa primero escontra'l norte por una greba pandu mientres más de la metá del so percorríu y cuando atopa los montes tellianas, xira escontra l'oeste y percuerre un ampliu valle d'unos 200 km de llargor al sur del cordal hasta desaguar xunto a la ciudá de Mostaganem, al norte d'Omán, nel mar Mediterraneu. Ye un ríu de cursu irregular, que tien como afluentes principales a los ríos Rhiou, Sly, Fodda, Rouïna y Derder, que lo enceten pela vera esquierda dende los altores meridionales, más baxes. En toos ellos hanse construyíu banzaos importantes pa convertir el valle nuna fértil zona agraria.
La tercer cuenca, Centru, tien cuatro subcuencas, Mariña d'Arxel, Isser, Soummam y Chott Hodna. Los ríos más importante son el Soumam (636 hm³), que desagua en Bugia, el ríu Isser (527 hm³) y el Sebaou (891 hm³) (col banzáu de Takssebte), pero hai munchos ríos pequeños, de curtiu percorríu, que baxen dende los montes tellianas escontra'l Mediterraneu: Roumane, Kramis (banzáu de Achacha), Boughalem, Baker, Abri, Selkou, Guelta, Boukhalfa, Boularouah, Tarzout, Bouchera, Hamlil, Damous, Ye Sebt, Messelmoun, Hachem, Mazafran, El Harrach (300 hm³, desagua en plenu centru de la badea d'Arxel), El Hamiz (al este de la ciudá), el llagu de Reghaia, nel so afluente Aissi), Yousef, Flidoun, Daas, Saket, Agrioun y Kessir (col banzáu del so nome).
Na cuarta cuenca, Constantine-Seibús-Mellegue, al nordeste del país, hai cinco subcuencas, Mariña de Constantine, Kébir Rhumel, Medjerdah, Seibús y Altu pandu de Constantine. D'oeste a este, apréciense los ríos Kebir Este (595 hm³), Zhour, Tamanart, Guergoura, Seibús (761 hm³), Bou Alalah y el llagu de Oubeira. La mayoría tán secos pel branu. Otru ríu destacable nesta rexón, pero que fai la mayor parte del so percorríu por Túnez, ye'l ríu Medjerda.
Les cuenques endorréicas asitiaes nos altos pandos perder en gran parte nos chotts por evaporación.
Banzaos d'Arxelia
thumb|300 px|miniaturadeimagen|Banzáu de Ain Dalia na provincia de Souk Ahras. En 2016 había n'Arxelia 94 banzaos operativos, dientro d'un plan de construcción de banzaos qu'alzó considerablemente'l so númberu nos últimos años. El primer banzáu construyir ente 1926 y 1932, el llagu Lamartine, na cuenca del ríu Cheliff. En 1999, n'Arxelia solo había 31 banzaos de más de 10 hm³; en 2000, había 43 banzaos y en 2007 había 49 dignos d'esi nome, anque'l total de preses n'esplotación yera de 110, munches d'ellos afeutaes pola colmatación. Nesi momentu, la capacidá de suministru d'agua n'Arxelia procedía solo nun 21,4% de banzaos, el 72,6% de pozos y el 6% de fontes. Los proyeutos incluyíen la construcción de 60 banzaos dende l'añu 2005, a razón de 4 o 5 cada añu, y les obres yá s'empecipiaren en siquier una trentena.
En 2014 había 70 banzaos con una capacidá global envalorada de 7000 millones de m³. La previsión yera realizar 30 nuevos banzaos ente anguaño y 2019, con unes previsiones de 96 banzaos en 2016 y de 139 banzaos en 2030, cola capacidá de movilizar 12.000 millones de m³ d'agua.
En 2016 entraron en serviciu 6 banzaos, que se sumaron a los 75 esistentes. La Agence nationale des barrages et transferts (ANBT) esplotaba 68 banzaos, con una capacidá total de 7000 millones de m³, de los que 900 millones son pal suministru d'agua potable y 600 millones pal regadío. En cursu de realización hai 13 banzaos.
El banzáu más grande ya importante d'Arxelia ye'l banzáu de Béni Haroun, con una capacidá de casi 1000 millones de m³, que forma parte d'un complexu hidráulicu nel que pel momento s'inclúin otros trés banzaos y grandes canalizaciones.
Alfonso Fuentes Soria
Vida personal
Ta casáu, tien dos fíos. Fala inglés, portugués, y alemán. Tamién fala quekchí, idioma maya en Guatemala.
Saint-Pierre-de-Belleville
Saint-Pierre-de-Belleville ye una comuña francesa del departamentu de Saboya, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².