cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
República Socialista de Croacia
Relixón
Munchos clérigos católicos fueron oxetu de la persecución per parte de les autoridaes comunistes, tales como l'Arzobispu de Zagreb, Aloysius Stepinac, quien foi arrestáu'l 16 de setiembre de 1946. Foi sentenciáu a 16 años de pena privativa de la llibertá, pero n'avientu de 1951 se -y conmuta la so pena pola d'arrestu domiciliariu, siendo xixiláu estrechamente na so residencia en Krašić, cerca a Jastrebarsko, onde fina en 1960.
Economía
La economía evolucionó a un tipu de socialismu llamáu "autoxestionariu" (samoupravljanje), nel que los trabayadores teníen derechu a una parte de los beneficios de les empreses alministraes pol Estáu. Esti socialismu de mercáu dexó unes meyores condiciones económiques que les consiguíes na mayoría de los países del bloque comunista. Croacia, siendo un gran asientu de la industria de pre-guerra, esperimenta asina una importante industrialización, sobremanera nel periodu ente 1960 y 1980, y la cuenca industrial de Zagreb algama ya inclusive supera a la de Belgráu. Les fábriques y otres organizaciones lleven de cutiu el nome de partisanos que son declaraos Héroes Nacionales de Yugoslavia. Coles mesmes, la mariña adriática croata consolídase como un popular destín turísticu, especialmente ente los mesmos yugoslavos.
Modelu económicu y teóricu
La economía de la RFS de Yugoslavia, y de la mesma; la de la República Socialista de Croacia tuvo inicial y fuertemente influyida pol modelu soviéticu. Según el Partíu Comunista de Yugoslavia yera miembru de la Internacional Comunista, los comunistes yugoslavos vieron que la única via de redesarrollar la so industria yera la d'adoptar el modelu de la Xunión Soviética, y que'l socialismu yera la única opción pa recrear la economía y asina fundar l'estáu de corte socialista. Nos primeros años de la Yugoslavia socialista, los miembros comunistes contener al manifestar el so criticismu a la teoría soviética y crearon una gran simpatía escontra estos.
Na Croacia socialista, xeneralmente caltúvose'l rol centralista del estáu, siendo'l centralismu la única via d'evitar cualesquier connato de crísis económica, la qu'ensin l'estáu siendo'l rector y principal arquiteutu de felicidá reindustrialización; como propietariu de los bienes de producción, del capital y de l'alministración diérase tres el fin de la guerra, y el control ensin éstes ferramientes fuera imposible, según l'atropar vastos recursos, tantu materiales como humanos, pal notable desenvolvimientu económicu de la posguerra.
Dende cada país, qu'a la fecha taben subdesendolcaos; solicítase-y dende la Xunión Soviética que, cada nación destine grandes cantidaes de recursos col fin d'empecipiar el so reindustrialización, y Yugoslavia tuvo xunto a los comunistes soviéticos y los sos requerimientos que yeren de la única forma en que podríen salvar la so decrépita economía, según la de Yugoslavia polo xeneral. Asina, la so ideoloxía incluyía la eliminación de la propiedá privada y el so consecuente sector, según creyeron que tal modelu económicu taba faciendo un bagazu históricamente reprochable de capacidaes y recursos.
Economía mientres la guerra
El primer procesu de nacionalización dio un 24 de payares de 1944, cuando los partisanos quitáron-y les propiedaes a los sos enemigos. Les primeres víctimes de diches confiscaciones fueron los ciudadanos consideraos invasores (alemanes, croates lleales a la ustacha, húngaros) y a los criminales de guerra, pero non muncho dempués, les propiedaes de los 199,541 alemanes qu'habitaben dichu territoriu, en sí la íntegra totalidá de la minoría alemana en Croacia, foi requisada, no que s'inclúi un total de 68,781 hectárees de tierres. Hasta'l final de la guerra, l'estáu controlaba'l 55% de la industria, 70% de la minería, el 90% de la industria siderúrxico y el 100% de la industria petrolífero.
Renovación de la economía
Na RS de Croacia, les perdes y daños tantu materiales como humanos fueron altos. Nel intre de la guerra, la RS de Croacia perdió a 298,000 ciudadanos, el 7,8% de la so población total. Por causa de los 4 años de sulevación partisana, los constantes bombardeos, sobrar-espoliación sobre los cultivos, tierres y demás recursos agrícoles, la destrucción de la infraestructura vial ya industrial, el nuevu gobiernu entró direutamente nun estáu de caos económicu. El campesinado, que suministró víctimes a toles partes en conflictu mientres la guerra, perdió grandes cantidaes, y sobremanera, les perdes humanes de civiles especializaos tamién fueron altes. Los daños a la industria en Yugoslavia fueron los más graves en toa Europa, siendo la RS de Croacia una de les más perxudicaes en comparanza coles otres repúbliques de Yugoslavia, amás de Serbia, Bosnia-Herzegovina y Montenegru. Les direutives comunistes, n'orde de prevenir les fames, los desordes y el caos total, teníen de tomar midíes estraordinaries. Yugoslavia escarecía d'obreros, y n'especial; de trabayadores calificaos, polo que la renovación de la industria y de la economía basáronse primeramente nos llabores de trabayu voluntariu de mases, tres el cual y de heccho, consiguióse dotar de personal por aciu trabayadores forzaos, según hubo ciertu llamamientu a la población polo xeneral pa la so ayuda en diches llabores, pero pirncipalmente fueron consideraes como llabores forzaos dáu'l so calter encamentáu. Los comunistes non yá usaron a los trabayadores forzaos n'orde de normalizar la situación, pero aseguraron la llegada de materies primes pa la producción planiada con felicidá esquito d'obra. <!--El reclutamiento de voluntarios pa diches xornaes de llabores yera conducida con propaganda about better communist future, especially among members of Yugoslav partisans and youth. Other segment of this kind of labours were those who feared of political persecution, mainly opponents of communist regime. They entered volunteer labour in order to escape the repression. Third segment of the work force were prisoners of war, who worked the hardest jobs.
The distribution of food and material needed for industry was depending on fast renewal of damaged roads. The railway Zagreb-Balgrade had been in reconstruction in day and night, so first train to pass this railway after the war, did it even at the end of June 1945. The mine fields were also in process of cleaning.
Even though the relations between the Western countries and Yugoslavia become tens, the significant help to people of Yugoslavia came from the UNRRA, an American help formed as a branch of the United Nations. They deployed food, clothes and shoes, this, in fact, helped the communists to avoid the hunger. Between 1945 and 1946, the UNRRA deployed 2,5 million of tones of goods, mostly food, worthing 415 millions of USD. This amount was equal to the double import of the Kingdom of Yugoslavia of 1938 or 135% of its tax revenues. It is generally thought that UNRRA fed and clothed some 5 million people.
Reforma agraria
thumb|Mapa onde se repara'l desenvolvimientu económicu de les distintes repúbliques yugoslaves en 1947 (onde'l desenvolvimientu permediu establecer na base del 100%). At the same time with the process of persecution of political enemies, communist authorities conducted the Agrarian Reform, a reform made on 23 August 1945. This process included dispossession of wealthy citizens and peasants. Agrarian Reform changed the ownership relations of the agricultural properties. Land that was above 35 acres was taken from its owners. Near half of taken lands were transformed to agricultural llabres (state property), while other half was given to poor peasants. This reform also included the colonization in the SR Croatia where people from the so-called depressed areas moved to areas from which the Volksdeutsche have been expelled. In the SR Croatia, colonization occurred in Slavonia, while colonists were the poor peasants, mostly Croatian and Bosnian Serbs. The confiscation of property was also conducted; people who were trading during the war were declared war profiteers and by this, the state gained factories, banks and large shops.
The communists also introduced a new way of distribution of agricultural products. In order to supply the people who lived in towns and cities, they introduces the redemption of those products. The policy of distribution was based on the idea that working segment of society should have advantage in quantity and diversity of goods over non-working, the parasitic segment. This led to development of black markets and speculations.
Next step in the implementation of the Agrarian Reform was nationalization of the large assets of the bourgeois segment of the population. On 28 April 1948, when small shops and majority of crafts have been nationalized, the private sector in SR Croatia was liquidated to the end; out of 5,395 private shops, only 5 remained active. This decision was a double-edged sword, while poor segment of society was satisfied by it, large majority of population was under psychosis of resistance and even revolt. Just like in the Soviet Union, the state controlled entire economy, while free trade was forbidden in favour of central planning. Because of this, the state started rational distribution of necessities for living, which were distributed among population based on remittances, while consumers gained certain amount of certificates on month for buying certain amount of certain goods, including, food, clothes and shoes.
In spring 1949, the state introduced high taxes on private farmer's economies for which farmers were unable to pay. This forced them to enter into the peasant labour unions, formed based on the Soviet kolhozes. In such manner, the state introduced forced collectivization of villages. This collectivization soon disappointed the poor peasants who got their land for free in the process of dispossession of wealthy peasants. Even though the communists thought that collectivization would solve the problem with food, on the contrary, the collectivization created the so-called "Bread Crisis" in 1949. The process of dispossession in Yugoslavia lasted middle of 1945 until the end of 1949. It was the fastest process of dispossession, even compared to East European communist states.
For this process, the state needed large number of officials who were members of the Communist Party, receiving orders from the Politburo, thus leaving the Yugoslav republic without any power in economy. The economy of one republic was depending from decisions made by Politburo in Belgrade, thus Yugoslavia become strictly centralized state. Moreover, liquidation of private sector, cleansing of the state apparatus and high officials and their replacement by half-educated partisans, drastic reduction of gap between payments of ministers and workers (3:1), emigration and deaths of the bourgeois class led to the disappearance of the middle class in the social structure, which had a negative effect on the social life.
Plan Quinquenal
thumb|190px|[[Andrija Hebrang (padre)|Andrija Hebrang, 4to Secretariu del Partíu Comunista de Croacia, y el creador de los planes quinquenales en Yugoslavia.]] The industrialization was the most significant process in the economic development of the SR Croatia, as communists promoted the industrialization as the main factor in the fast development. After the process of renewal, the process of industrialization and electrification started based on the Soviet model. The whole economy, the creation of a system and the formulation of the strategy of development in the Five-Year Plan, was in charge of Andrija Hebrang. As President of the Economy Council and President of the Planning Commission, Hebrang was in charge of all ministries that dealt with the economy. Alongside Tito, Edvard Kardelj and Aleksandar Ranković, he was the most influential person in Yugoslavia. As a chief of the whole economy, Hebrang finished his Five-Year Plan in winter 1946–47 which was approved by the government in spring 1947. Because of the lack of knowledge, the Plan was copying the Soviet model. The factories which were built faster were factories that were in the sector of heavy and military industry, of which the most known in SR Croatia are "Rade Končar" and "Prvomajska".
In the Five-Year Plan, Hebrang wanted to increase the industrial production by five times and agricultural production for 1.5 times, increase the GDP per capita by 1.8 times and the national revenues for 1.8 times. The plan also included the increase of qualified workers, from 350,000 to 750,000. For SR Croatia, it was designated that its industrial production needed to be increased for 452%. The fast development in the industry sought for high number of workers, so from 461,000 workers in 1945, in 1949 there was 1,990,000 workers. On 17 January 1947, Kardelj stated to the Central Committee of the Communist Party of Croatia that Yugoslavia will be industrially stronger than Austria and Czechoslovakia. Both Kardelj and Bakarić advocated development of the light industry, instead of Hebrang's escurre for industry that would serve to agriculture. The Five-Year Plan was indeed exaggerated; this plan didn't have qualified personnel, market (placement) and capital; even so, the state continued with its realization.
All across the country, the state built the sites, and all projects of industrialization and electrification were made with propaganda that the population will deprive of poverty and unemployment. The unemployment was indeed reduced, however, new employees weren't educated for their branch, so many objects were built slowly and many of them weren't built at all. As per then views of the Communist Party, the role of leading the economy was given to the direutorate-xenerals, as a link between the ministries and the Party's leadership. By their implementation, the state gained even greater control over the economy. The companies had their llegal personality; however, they didn't have the operational autonomy, as they were, as state organs, under state control. -->
Mohammad Baqer Qalibaf
Mohammad Baqer Qalibaf (en persa, محمدباقر قالیباف ) ye un políticu iranín, alcalde de Teḥrán ente 2005 y 2017 y profesor acomuñáu de Xeografía na Universidá de Teḥrán.
Doutor en Xeografía política, enantes de ser designáu como alcalde de la capital iranina en 2005 exerció como comandante de división dende los 22 años na guerra Irán-Iraq, comandante del centru Jatam ol-Anbiá en tiempu de paz (1994-1997), comandante de la Fuercia Aérea de los Cuerpos de la Guardia Revolucionaria Islámica (1997-2000) y como comandante de los cuerpos de policía d'Irán ente 2000 y 2005.
Hergé
Georges Prosper Remi, llamáu Hergé, yera un autor de cómic belxicanu francófonu, particularmente conocíu gracies a les aventures de Tintín. "Hergé" ye la inversión de les iniciales del so nome, Georges Remi, diches en francés.
La so neñez
Georges Remi nació n'Etterbeek, una comuna de l'aglomeración de Bruxeles, el 22 de mayu de 1907. So padre, Alexis Rémi (1882–1970) y so madre, Élisabeth Dufour (1882–1946), pertenecen a la clase media y viven en Bruxeles. Los sos cuatro años d'escuela primaria coinciden cola Primer Guerra Mundial (1914-1918), cuando la ciudá ta ocupada polos alemanes. El pequeñu Georges manifiesta yá una gran afición pol dibuxu, los márxenes de los sos cuadernos tan llenos d'aventures d'un neñu reñíu col invasor alemán. Hergé tuvo un hermanu, Paul Rémi, cinco años menor que nació'l 26 de marzu de 1912.
Entama en 1920 los sos estudios secundarios nel institutu Saint-Boniface d'Ixelles, un establecimientu arzobispal onde los profesores son curas. Entra a formar parte de los scouts de la escuela, ellí recibirá'l nome totémicu de Renard curieux (Raposu cuciu). Los sos primeros dibuxos asoléyense en Jamais assez, el periódicu scout de la escuela, depués a partir de 1923, en Le Boy-Scout belge, el mensual de los scouts de Bélxica. Dende 1924, firma les sos ilustraciones col nome d'Hergé.
Tintín, Milú, Quick, Flupke y los otros
El 10 de xineru de 1929, nel numberu once del Petit Vingtième apaez el primer episodiu de Tintin au pays des Soviets, baxo'l pidimentu direutu de Wallz: ye l'entamu de les Aventures de Tintín Milú. El reporteru y el so fiel fox-terrier recorren el mundu durante más de cincuenta años. pendant El 23 de xineru de 1930, Quick et Flupke, los dos neños de Brueeles, faen la so primera aparición. El xueves 8 de mayu del mesmu añu, Tintin y Milú faen un regresu triunfal a la Estación del Norte de Bruxeles: Le Petit Vingtième contrató a un figurante pa facer el papel de Tintín y asoleya un reportaxe relatando esta llegada; Tintín acaba de terminar la so primera aventura. El 9 de xunetu de 1931, acaben les aventures de Tintin au Congo: Le Petit Vingtième entama otra vez una puesta n'escena na Estación del Norte, y una brañada de xente recibe a Tintín, encarnáu por otru figurante. En setiembre, el reporteru parte pal Nuevu Mundu (Tintin en Amérique). Hergé entama a documentase un poco, llee particularmente una obra sobre la historia de los indios americanos. El 20 de xunetu de 1932, Georges Remi cásase con Germaine Kieckens. En 1934, Casterman, l'éditor de Tournai, entama a asoleyar los álbumes de Tintín (hasta esi momentu yeren les éditions du Petit Vingtième les que s'encargaren d'ello).
Tchang Tchong-Jen
En Les Cigares du pharaon, Hergé quier unviar al so héroe la China. Ponse en contáctu con un mozu chinu, Tchang Tchong-jen, estudiante na Académie royale des Beaux-Arts de Bruxeles. Esti rapaz impulsa a Hergé a informase y documentase sobre los países que visita Tintín. Sensibilízalu sobre la situación en China. A través de le Lotus bleu, primera aventura de Tintín dotada d'un guión sólidu, Hergé toma partíu a favor del pueblu chinu, que sufre la ocupación xaponesa. Tamos lloñe de les primeres aventures de Tintín, nes que Hergé nun fai más que reflexar la mentalidá de la so dómina y el so entornu: l'anticomunismu virulentu (Tintin au pays des Soviets) y el colonialismu (Tintin au Congo) o l'anti-americanismu (Tintin en Amérique), que taben de moda nesi momentu. Pa Hergé, el cómic tornase cada vez menos nun prestosu pasatiempu, y tórnase nun trabayu bien seriu.
Jo, Zette y Jocko
En 1935, el selmanariu francés Cœurs vaillants piensa que Tintín nun ye forzosamente un buen modelu pa la mocedá: nun tien padres conocíos, nun va a la escuela, nun trabaya muncho... Hergé fuera contactáu dellos años anantes de l'aparición de Tintín por Cœurs Vaillants, pero esti periódicu quería un cómic solo a base de filacteries bien poco lliterariu pal so públicu (les « histories de balones » como les llamaben entós yeren consideraes como emprobecedores del vocabulariu de los xóvenes llectores teniendo en cuenta de l'ausencia de testu narrativu y descriptivu). Fai pues los comentarios debaxo de cada imaxe, como nes obres del sieglu anterior de Christophe. Hergé prueba allí, y puede a veces vese nes esposiciones que-y son dedicaes una parte d'eses pruebes, pero al cabu d'un tiempu, considera qu'esi estilu será abondo redundante y francerá'l ritmu de les escenes d'aición.
El periódicu, qu'acabó por abrise a les « histories de balones », encargó a Hergé una nueva serie: Jo, Zette et Jocko. Tres histories serán asoleyaes baxo la forma de cinco álbumes.
Periodu 1935-1940
Ente 1935 y 1940, asoléyense socesivamente L'Oreille cassée; L'Île noire (que s'asoleyó n'asturianu como La islla prieta), que fizo darréu d'un viaxe d'Hergé a Gran Bretaña; Le Sceptre d'Ottokar y Tintin au pays de l'or noir. Esta última historia ye interrumpida pola movilización de Georges Remi, pola invasión alemana de Bélxica. Le Vingtième Siècle y el so suplementu xuvenil desapaecen. La publicación de L'Or noir nun la retomará hasta ocho años más tarde.
La Ocupación
A partir de 1940, Hergé trabaya pal periódicu belxicanu Le Soir, diariu controláu polos ocupantes. Les aventures de Tintín asoléyense primeramente nun suplementu, Le Soir Jeunesse, depués, como consecuencia de les restricciones de papel, baxo la forma de tires en blanco y negro; será Le Crabe aux Pinces d'Or, marcáu pola aparición del Capitán Haddock, depués L'Étoile Mystérieuse, Le Secret de la Licorne y Le Trésor de Rackham le Rouge (nel qu'apaez un nuevu personaxe, el profesor Mirasol), y enfín Les 7 Boules de Cristal (una variante de la maldición de la momia). Ye en 1943 cuando s'atopa con Edgar P. Jacobs. El futuru creador de Blake et Mortimer ayuda a Hergé a amestar los sos vieyos álbumes, pa colorealos y facelos tener sesenta y dos páxines, por mor de les restricciones de la guerra.
L'aparición de les 7 Boules de Cristal será interrumpida'l 3 de setiembre de 1944. En dellos díes, Hergé foi deteníu varies veces pola Seguridá del Estáu, la policía xudicial, el movimientu nacional belxicanu y el Front de l'indépendance. El so domiciliu dyera investigáu. Tolos periodistes que participaren na redaición d'un periódicu durante la Ocupación veíen que se-yos prohibía provisionalmente toa publicación. Durante esta dómina confusa, Hergé escribió rellatos d'evasión, evitando facer referencia a la situación política internacional. Notaráse ensin embargu que na primera edición de L'Étoile Mystérieuse, la expedición international na que participa Tintín nun cuenta más que con países neutrales o miembros de la Exa, y quee'l so deslleal competidor ta baxo pabellón americanu y financiáu por un tal Blumenstein, nome que tuvo consecuencies nefastes - vistu'l contestu - poles sos connotaciones xudíes (el nome de Blumenstein será nes versiones posteriores sustituyíu por Bohlwinkel y el pabellón americanu pol d'un país imaxinariu).
La obra d'Hergé contién tamién dellos dibuxos bien duldose nesi rexistru; y fueron práuticamente toos correxíos darréu (cola esceición notable de la nariz de Blumenstein, qu'Hergé proyeutaba redibuxar - ensin enxamas tomar el tiempu de facelo - puesto qu'asonsañaba abondo les caricatures antisemites de la dómina). Eses correiciones tuvieron llugar, ensin dulda, porque Hergé cambiara sinceramente de puntu de vista a lo llargo d'esi tiempu y non por miéu a les crítiques. Hai que reseñar que ye más bien anantes de la ocupación cuando Hergé pue ser señaláu como próximu a Léon Degrelle y los rexistes. Durante la ocupación del so país contentaráse con sobrevivir, ensin entusiasmu particular.
Nuna entrevista de 1973 dirá: « ''Convengo que yo tamién creí que'l futuru d'Occidente pudía depender del Orden Nuevu. Pa munchos la democracia mostrabase como decadente y l'Orden Nuevu apaecía como A New Hope. A la vista de too lo que pasó, yera naturalmente un gran error tener podío creer un instante nel Orden Nuevu'' » (entrevista concedida al Haagse Post en marzu de 1973). Y el mesmu añu, analizará: « La mio inxenuidá d'esta dómina encerraba a la tontería, podemos dicir incluso que a la imbecilidá » (entrevisa asoleyada nel magazine flamencu Elsevier).
Crisis personal
Una rellación entama en 1956 ente Georges Remi y Fanny Vlamynck, colorista nos Estudios. El so matrimoniu con Germaine fráncese (el divorciu nun tendrá llugar hasta 1960, y Georges nun se casará con Fanny hasta 1977). Arriendes d'ello, Hergé ye acosáu por pesadilles recurrentes, nes que too ye blanco. Consulta un psicoanalista suizu que-y aconseya dexar de trabayar. Ye polo tanto, a través de Tintin au Tibet, ensin dulda el so álbum más solombriegu y el más intensu, ónde Hergé exorcizará los sos degorrios. Ye igualmente a partir de 1960 cuando descubre l'arte contemporaniu que se tornará nuna pasión pa él.
Tintín baxo toles formes
Tintín conviértese n'ésitu mundial. Les ventes d'álbumes dispárense, ye traducíu a un númberu bien grande de llingües, y entama a interesar a los publicitarios. Tintín ye adaptáu al cine, en principiu baxo la forma de película con actores (Tintin et le mystère de la Toison d'Or en 1960, Tintin et les oranges bleues en 1964). Ye un rapaz belxicanu, Jean-Pierre Talbot, el qu'interpreta el papel de Tintín. Dibuxo animaos son darréu producíos palos estuios dessins Belvision. Recuérdase especialmente una adautación bien desafortunada del Temple du Soleil (1969), y una aventura sobre un guión orixinal de Greg, Tintin et le Lac aux requins, realizáu por Raymond Leblanc en 1972. Simultaneamente, les apaiciones de les aventures de Tintín espáciense cada vez más: Les Bijoux de la Castafiore en 1963, Vol 714 pour Sydney en 1968 y Tintin et les Picaros en 1976. Tintín ye menos una prioridá pa Hergé, que se pon a viazar: en 1971, va por la primer vez a los Estaos Xuníos, depués honra en 1973 una invitación fecha trenta y cinco años anantes pol gobiernu de Guomindang (pa agradece-y la toma de posición en favor del pueblu chinu en Le Lotus bleu) visitando Taiwán.
Premios
Hergé recibe en 1973 el Grand Prix Saint-Michel y en 1977 la medaya bermeya de la Villa d'Angoulême. En 1978, ye promovidu a oficial de la Orden de la Corona, en Bruxeles. Esti mesmu añu entama el trabayu sobre un nuevu episodiu de Tintín. En 1979, Andy Warhol fai una serie de cuatro retratos d'Hergé. En 1980, Georges Remi enferma. Une leucemia será diagnosticada darréu. Queda anémicu y bien feble. El 18 de marzu de 1981 tien llugar el realcuentru ente Hergé y Tchang Tchong-jen, l'amigu chinu que inspirara le Lotus bleu y el personaxe de Tchang.
Los últimos años
Hergé apágase depués d'una selmana en coma el 3 de marzu de 1983 na clínica Saint-Luc de Bruxeles. Gracies a una derogación escepcional, l'autorización ye acordada, siguiendo'l deséu pol que naguaba Hergé, de ser inhumáu nel marcu del cementeriu de Dieweg, que nun acoyía nueves sepultures dende facía una trentena d'años.
Tintin et l'Alph-Art, la última aventura del reporteru, apaecía baxo la so forma inacabada en 1986 (una segunda versión presentó planches en 2004).
Burela
Burela ye un conceyu d'España perteneciente a la provincia de Lugo, na comunidá autónoma de Galicia. Forma parte de la contorna de La Costa. En cuntaba con una población de  habitantes. Trátase d'un conceyu costeru asitiáu a veres del mar Cantábricu con una estensión de 7,78 quilómetros cuadraos, creáu la arriendes de la segregación de la parroquia homónima del conceyu de Cervo.
El so puertu pesqueru ye unu de los más importantes de la mariña cantábrica, y cuenta con una gran flota de barcos. La población creció nos últimos años del sieglu XX considerablemente. La so economía básase principalmente na pesca, destacando les captures de merluza, pez espada y bonitu. De resultes d'esta actividá desenvolvióse tamién una industria conservero de gran calidá. Amás d'esto cunta tamién con industries de cerámiques, estelleros y madereres.
Símbolos
120px|left|Escudu de Burela L'escudu heráldicu y la bandera que representen al conceyu fueron aprobaos oficialmente la. L'escudu se blasona de la siguiente manera:
La descripción testual de la bandera ye la siguiente:
Xeografía
La llocalidá capital del conceyu ta asitiada nel norte de la provincia de Lugo na mariña del mar Cantábricu a una altitú de 25 msnm. El conceyu llenda al norte y al este col mar Cantábricu, al sur con Foz y al oeste con Cervo.
Nel conceyu de Burela alcuéntrense la sablera de La Marosa, la sablera de Ril, la sablera d'El Cabaliño, la sablera d'El Portelo, la sablera d'El Penoural y la sablera d'El Cantiño. Toes elles respuenden a unes carauterístiques similares en toes elles. Son sableres alcontraes a cuerpu de cantil onde n'ocasiones se cunta con una amplia estensión de sable. El sable ta formada por minerales cuarcíticos de matriz arenosa y a cachos de conches de que provienen de la fauna marina.
Limeux (Somme)
Limeux ye una comuña francesa del departamentu de Somme, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Burela
Clima
El clima en Burela ye templáu con una temperatura medio de 14.1 graos y una precipitacion añal media de 910 mm.
Limeux (Somme)
Tien una población de y una superficie de  km².
Burela
Etimoloxía
Posiblemente deriva de *(villa) Burella, indicando la so situación próxima al ríu Burellum, citáu nun documentu de 1096. En cuanto al topónimu Burellum, estudiosos como E. Bascuas derivar del raigañu indoeuropéu *bher- 'ferver', frecuente na hidronimia europea.
Historia
Los primeros nicios de poblamientu nes llendes de la parroquia correspuenden a un castru asitiáu na parte estrema del cabu, nun pequeñu altu, mui cerca del mar, un llugar estratéxicu dende onde s'acolumbraba tola mariña.
La población castreña dexó la so buelga nos preseos atopaos nuna finca llamada "Chao de castru". Referímonos a l'arracada y al torques de Burela. El torques, afayáu en 1945, qu'anguaño s'atopa nel Muséu Provincial de Lugo, ye una pieza d'oru de 23 quilates, formada por una gruesa baniella nel centru y romboidal nos cantos, y los sos estremos rematar con "doble tueru de conu".
Cola Constitución de les Cortes de Cádiz (1812) terminar les antigües xurisdicciones y señoríos y surden los nuevos conceyos. El de Santuyano de Nois entendía la parroquia de Santa María de Burela. Sicasí, a partir de 1845 va pasar a pertenecer al conceyu de Cervo.
Ente les principales fontes de riqueza atopaben la pesca, l'agricultura, la industria fariñero y los telares. A lo llargo de la Edá Media y hasta el sieglu XVIII, la pesca de ballenes foi una de les actividaes económiques de mayor relieve en Burela. Ello ye que cuntaba con 116 families, 3 embarcaciones en 1750 y 6 en 1754. Anque se cierren les reales fábriques en 1875, Burela sigue cola fabricación de caolinos locales, que s'embarquen camín d'otros llugares d'España. Yá nel S.XX inaugura la fábrica de cerámica Cucurny y les antigües factoríes de salazón convertir en fábriques de conserva de pexe.
Nel sieglu XX los sistemes de pesca evolucionen y llévense a cabo iniciatives como la construcci¢n d'un muelle d'abrigu, que s'empecipia en 1931, y l'apertura del ferrocarril de la mariña ente Ferrol y Xixón, inauguráu en 1972. Xeneralízase la elecrificación parroquial, instálense aserraderos ya intensifícase la esportación de madera y caolín. Toes estes obres atraen mano d'obra a Burela, qu'empieza a rexistrar una constante inmigración de tola contorna vecina.
En 1986 la inauguración del Hospital Comarcal da Costa va convertir a Burela en capital sanitaria del norte de Lugo.
En 1994 el puertu de Burela convertir en base de tola flota bonitera española (unos 350 barcos) mientres la llamada Guerra del bonitu, tres l'apresamientu del buque francés La Gabrielle.
El 15 d'avientu de 1994 la llocalidá de Burela dixébrase oficialmente de Cervo constituyéndose en conceyu.
Demografía
El conceyu, que tien una superficie de 7,78 km², cuenta según el padrón municipal pa del INE con  habitantes y una densidá de  hab./km².
La población tien una edá media de 36 años, constituyendo la media más nueva de la provincia. La población de la llocalidá sufrió un gran aumentu a finales de 1970 y la década de los 80 gracies a la llegada de families d'otres zones de la península, cuantimás Asturies y Castiella y Lleón, debíu al asentamientu en San Cibrao de la empresa pública Alúmina Aluminio (agora privatizada como Alcoa). Tamién nesta dómina ye cuando empieza a llegar adulces la güei importante comunidá caboverdiana.
Alcaldes
thumb|300px|right|Vista dende El Castiellu.
Llugares d'interés
thumb|300px|right|Zona xeolóxica d'El Perdouro.
Economía
La principal actividá económica local ye la pesca, Burela tien una importante flota pesquera y un importante puertu dedicáu tantu a actividaes pesqueres como comerciales (caolín, cementu, madera...). Esisten tamién na llocalidá industries de caolín, serrerías, estelleros, cerámiques... Amás tamién esisten apurras económicos importantes derivaos de la presencia del hospital comarcal y de la proximidá del complexu industrial Alcoa, multinacional americana dedicada al tresformamientu d'aluminiu.
Anguaño ta apaeciendo un incipiente sector de servicios y turísticu na villa, lo que derivó nuna gran crecedera de les places hoteleres na llocalidá. Amás la villa cunta dende 2006 con un aparcamientu pa autocaravanas que s'atopa na redoma del Parque del Campón.
Deporte
Burela cuenta con una amplia infraestructura deportiva, qu'inclúi dos campos de fútbol, tres polideportivos, pistes de tenis y pádel y un skate park.
L'equipu deportivu más representativu de la ciudá ye'l CD Burela FS que participa na Primer División del fútbol sala nacional (LNFS) teniendo como principal patrocinador a la empresa "Pexes Ruben" y xuega nel pabellón municipal Vista Allegre.
La Sociedad Deportiva Burela, con cuasi cincuenta años d'esistencia, compite anguaño na Primera Autonómica Gallega de fútbol.
Esisten tamién otros clubes deportivos na llocalidá, en disciplines como'l baloncestu, el ciclismu, el tenis de mesa...
Carreteres
La principal carretera que trescurre pol conceyu ye la N-642, conocida como Carretera de la Costa que trescurre ente Ferrol y Foz. Anguaño bordia la llocalidá de Burela en direición noroeste-sureste, yá que va dellos años construyóse la circunvalación que suprimía'l pasu de la carretera pel centru de la población, descongestionando el tráficu de l'Avenida Arcadio Pardiñas.
Ferrocarril
Pol conceyu de Burela pasa la llinia de ferrocarril de vía estrecha que va dende Ferrol hasta Uviéu-Xixón, inaugurada en 1972, y perteneciente a Renfe-FEVE. Nel centru de la llocalidá ta asitiada la estación de ferrocarril de Burela. Hai cuatro trenes diarios procedentes d'Uviéu y Ribadeo con destín a Ferrol, y otros cuatro en sentíu contrariu, dos a Ribadeo y los otros dos a Uviéu. Les fines de selmana pasa un tren turísticu de luxu (Transcantábrico) ente los meses de marzu y ochobre.
Autobuses y taxis
La estación d'autobuses de Burela (estación Noroeste) ta asitiada nel centru, xunto a la de ferrocarril, y cuenta con conexones rexonales diaries a ciudaes como Lugo, A Coruña o Santiago, amás d'otres llocalidaes de Galicia. Nos meses de branu Arriva-Esfera opera una llinia que cubre'l trayeutu Viveiro-Madrid diariamente y que pasa pola llocalidá.
Destaca la esistencia d'autobuses interurbanos de la empresa Arriva que realicen diariamente la llinia Viveru-Ribadeo; sicasí la mayor arribación de viaxeros de dicha llinia corresponder cola necesidá d'allegar a los servicios sanitarios del Hospital Comarcal. Esta llinia tamién ye urbana yá que realiza trés paraes dientro de la llocalidá (Estación, O Campón y Hospital).
La parada de taxis de la llocalidá atópase en plenu centru, na Plaza do Mariñeiro, cercana a les estaciones d'autobús y tren.
Servicios
La llocalidá cunta con servicios sanitarios como'l Hospital Comarcal da Costa, centru de salú públicu, el centru comarcal de drogodependencias y una residencia de la tercer edá. Amás de servicios de policía llocal, casa cuartel de la Guardia Civil, capitanía Marítima y Xulgáu de Paz.
Los principales servicios culturales de la llocalidá son la Casa de la Cultura con una biblioteca de dos plantes, un auditorium con capacidá pa 898 persones, una sala permanente d'esposiciones y un salón de conferencies (antigua biblioteca). Amás esiste una Casa de la Mocedá asitiada nel antiguu parvulario dende onde emite la emisora municipal Radio Burela (107.7 FM).
Ente los servicios educativos Burela cuenta con guardería municipal, dos colexos (Virxe do Carme y Vista Allegre) y dos institutos (Monte Castelo y O Perdouro).
Pinus palustris
Pinus palustris, conocíu de normal como'l Pinu de fueya llarga, ye una especie arbórea de la familia de les pinacees, xéneru Pinus, orixinaria del sureste de los Estaos Xuníos, a lo llargo de la llanura costera dende l'este de Texas hasta'l sureste de Virxinia estendiéndose escontra'l norte y el centru de Florida.
Descripción
Algama un altor de 30 a 35 metros y un diámetru de 0,7 m. Nel pasáu, dizse que llegaron a 47 m con un diámetru de 1,2 m. La corteza ye gruesa, de pardu acoloratáu y escamosa. Les fueyes son verde escuru, aciculares y apaecen en recímanos de trés. De cutiu tán retorcíes y son notablemente llargues, de 20 a 45 cm de llargor. Ye unu de los dos pinos del sureste de los Estaos Xuníos con acículas llargues, siendo l'otru'l Pinu elioti. thumb|Pinu de fueya llarga, d'un exemplar de 30 m, cerca de [[Tallahassee, Florida.]] thumb|Ilustración Los estróbilos, tantu los conos de polen masculín (staminate strobili) como los conos de granes femeninos (ovulate strobili), empecipiar mientres la estación de la crecedera, primero que remanezan los brotos. Los conos de polen empiecen a formar los sos brotos en xunetu, ente que los conitos de granes formar mientres un periodu de tiempu relativamente curtiu, n'agostu. La polinización apaez a principios de la primavera siguiente, colos conos masculinos (3-8 cm de llargu). Los conos (de granes) femeninos maurecen n'alredor de 20 meses dende la polinización; cuando tán maduros son pardu amarellentaos, de 15 a 25 cm de llargu, 5 a 7 cm d'anchu abrir hasta 12 cm, y tienen una pequeña pero aguda escayu qu'apunta escontra baxo na metá de cada escama. Les granes tienen un llargor de 7-9 mm, con una nala de 25-40 mm.
El pinu de fueya llarga tardienta ente 100 y 150 años n'algamar el so tamañu plenu y puede vivir hasta 500 años. Cuando son nuevos, desenvuelven una llarga raigañu primariu, que ye de normal de 2 a 3 metros de llargu; nel maduror tienen un ampliu sistema llateral de raigaños con dellos raigaños más fondos que se funden. Crez en suelos bien drenaos, de normal arenosos, de cutiu n'exemplares aisllaos. Nel norte d'Alabama, dacuando apaez en suelu magrizu. El nome científicu significa "de los banzaos" lo que ye un tracamundiu per parte de Philip Miller quien describió la especie, por haber vistu montes de pinu de fueya llarga con un hinchente ivernizu envernada.
El pinu de fueya llarga ye tamién conocíu por ser una de les diverses especies arrexuntaes como Southern Yellow Pine (lliteralmente, "pinu mariellu meridional") o Longleaf Yellow Pine (lit., "pinu mariellu de fueya llarga") y nel pasáu como Pitch Pine (nome que s'abandonó porque por esi nome vulgar conocíase tamién al Pinus rigida).
Ecoloxía
thumb|Pinu de fueya llarga, en fase herbal, cerca de [[Georgetown, Carolina del Sur.]] El pinu de fueya llarga ye bien resistente al fueu. La quema bonal natural escueye pa esta especie matando a otros árboles, lo que lleva a montes de pinu de fueya llarga o sabanes. Les nueves plántules nun paecen n'absolutu árboles y paecen una fonte verde de acículas. A esta forma llámase-y la fase herbal. Mientres esta etapa que dura de 5 a 12 años, la crecedera vertical ye bien lentu, y l'árbol puede tardar unos años en, a cencielles crecer hasta l'altor del todíu. Depués fai un saltu na crecedera, especialmente si nun hai nengún otru árbol enriba d'él. Na etapa herbal, ye bien resistente a les quemes, que quemen les puntes de les acículas, pero'l fueu nun puede enfusar na apertada base de les acículas p'algamar el brotu. Ente que ye relativamente inmune al fueu, nesta etapa, la planta resulta abondo curiosa pa los gochos, y el costume de los primeros colonos de lliberar les piaras a los montes por que se alimentaren foi en gran midida responsable del cayente de la especie.
Los montes de pinos de fueya llarga son ricos en biodiversidá. El Picoides borealis depende d'estos montes de pinos de fueya llarga, y ye güei una especie en peligru como resultáu d'esti cayente. Les granes de los pinos de fueya llarga y nutritives, formando una significativa fonte de comida pa les aves (especialmente'l Sitta pusilla) y otres especies selvaxes.
Fitoquímica
Aislláronse d'esta especie abietanos tales como'l acedu palústrico. Utilízase como diuréticu, rubefaciente, irritante.
Taxonomía
Pinus palustris describióse por Philip Miller y espublizóse en The Gardeners Dictionary:. . . eighth edition non. 14. 1768. ''Pinus taeda var. palustris'' (Mill.) Castigl.
Carl-Axel Jansson
Carl-Axel Jansson ye un botánicu suecu, especialista na familia de les crasulácees y les begoniáceas.
Confinamientu inercial
thumb|right|300px|El confinamientu inercial de fusión qu'emplega [[láseres progresó velozmente nos años 1970 y entamos de los años 1980 fasta'l puntu de disponer d'unos cuantos pulsos pa fusionar un oxetivu con diez millones de kilojoules. Na semaya puen vese un láser 10 beam LLNL NOVA, amosáu en 1984. Esta instalación vien a suplir el vieyu proyeutu de xu predecesor, el láser Shiva.]] El confinamientu inercial consiste en llograr les condiciones necesaries pa que se produza la Fusión nuclear dotando a les partícules del combustible de la cantidá de movimientu necesaria pa que col choque de les mesmes se venza la barrera culombiana y asina se puea producir la reacción nuclear de fusión.
Xeitos
Según el xeitu que s'use pa da-y el movimientu necesariu a les partícules del combustible puen distinguise:
El xeitu más emplegáu pal confinamientu inercial emplega láser sobre un blancu. La fusión nuclear per confinamientu inercial con láser consíguese médiante l'usu de varios fexes de rayos láser (192 nel NIF), de rayos X, o bien d'iones pesaos aceleraos, enfocaos nun pequeñu blancu esféricu (10 miligramos) onde s’atopa el combustible de deuteriu-tritiu. Tamién úsase l'enfoque indireutu, nel que los fexes s’enfoquen facia un holraum d'un metal mui densu qu'a la xu vez produz intensos rayos X qu'inciden sobre'l blancu de combustible. Esti últimu procesu ye más efeutivu.
Nun fai muncho presentáronse a la comunidá científica varios proyeutos pa llograr un confinamientu inercial médiante l'usu d'ondes de choque electromagnétiques sobre’l combustible. Como exemplos tenemos el Pulsotrón y la "Superbuxía" del Llaboratoriu de Sandía.
Procesu
thumb|400px|left|Procesu d'implosión, entamo de la fusión y lliberación d'enerxía d'una cápsula de combustible de fusión. Un de los procesos de escalientu de la materia ye'l de la compresión. NestI casu lo que preténdese ye que médiante un aumentu de la presión aumente la densidá y la temperatura. P'aumentar la presión nun puntu, ye necesariu facer incidir un númberu grande de partícules sobre él. Refiriéndonos nesti casu al significáu más amplio del conceutu de partícula subatómica o corpúsculu, como del conceutu de presión.
Esto quier dicir, que débese considerar los fotones (na frecuencia de la lluz visible, o de los rayos X) como partícules, colo cuál llevarán asociáu un momentu, qu'a la xu vez conlleva una fuercia que dará llugar a una presión. Y lo mesmu tien llugar colos iones pesaos. Esa presión tresmitiráse poles socesives capes del blancu dúrante un tiempu que vendrá dau poles lleis de la inercia, la termodinámica y la mecánica de fluidos. Faciendo'l cálculu, se pue comprobar que'l tiempu que trescurre pa propagar la presión en tol volume d'un blancu de dalgunos milímetros de radiu ye d'apenes unos cientos de picosegundos.
Desendolco d'enerxía
right|thumb|250px|Una micro-cápsula emplegada como combustible nel confinamientu inercial de [[fusión (a menudo nomada "microballón") del tipu de les que s’usen nel NIF y que rellena con una mezcla de gas deuteriu y tritiu n’heliu. La cápsula ye metida nel holraum y ye implosionada pol pulsu de láser.]] Depositando sobre'l blancu, nesi cortu periodu de tiempu, una enerxía de ~5-10 MJ llograremos les condiciones necesaries pa facer la fusión. El blancu alcanzará una densidá de 600 a 1000 y la temperatura necesaria pa entamar l'ignición. Agora mesmu tan depositando nos blancos enerxías d'unos 1000 MJ.
Si amás llogramos que'l procesu fágase con una frecuencia de 5 a 10 Hz, llograremos una planta d'una potencia de ~1000 MW. Pa ello ye necesariu que los pulsos tengan una duración de ~10 ns con una potencia nel fexe emisor de ~1000 TW y una lluminosidá de ~1014 - 1015 W.cm-2.
Instituciones Investigadores
Nestos momentos la demostración de funcionamientu del reactor médiante confinamientu inercial se ta faciendo nel NIF (National Ignition Facility) nos Estaos Xuníos y nel LMJ (Laser MegaJoule) en Francia, cola mesma enerxía del NIF, poro 240 faces láser en llugar de 192, dando más flexibilidá (y complexidá) a l'instalación. Ambes instalaciones faen usu del ataque indireutu del blancu (enfoque de los fexes láser nun holraum d'altu Z que produz gran cantidá de rayos X que s’enfoquen nel blancu de deuteriu-tritiu) pa llograr l'implosión.
Necora puber
L' de nome científicu Necora puber o Liocarcinus puber, ye un crustaceu de la orde de los Decapoda (diez pates), que tien la forma d'un cámbaru grande.
Tien un cascu hexagonal de color pardo, y dos güeyos de color encarnao. Tien cinco pares de pates y dos pinces. Davezu fai vida nocherniega, vive cerca de la costa ente les roques en calumes non mayores de 50 metros au s'alimenta d'ocle y pexes muertos. A vegaes llega a tarmiar otres andariques. El so tamañu aproximáu ye de 10 cm. Tamién se-y denoma pealla y piaña ,
Captura
La época de veda n'Asturies ye xeneralmente ente'l 15 de xineru y el 15 de marzu y tien una talla mínima de 5,5 cm. La captura d'andariques dende embarcación faise col arte de nansa, mientres que nel pedreru pésquense a mano o con terrafinos.
La estadística oficial de la pesca de l'andarica n'Asturies ye la que vien darréu (fonte: Direición Xeneral de Pesca Marítima :
Usos
El principal usu de l'andarica ye gastronómicu, suel cocinase namái cocida nes estayes de costa nel Mar Cantábricu: Galicia, Asturies, Cantabria, País Vascu, asina como na fastera occidental de Francia ya Inglaterra.
Proyeutu de Constitución Federal del Estáu Asturianu
El federalismu foi una de les fuercies polítiques más importantes n'Asturies de la segunda metá'l sieglu XIX y los federales asturianos tuvieron una intensa actividá durante la primer etapa de La Restauración, na que'l federalismu yera ún de les fuercies republicanes y d'oposición al réxime más relevantes. Durante estos años, decidíos los federales a desllindar les sos teoríes y a preparase pa la llegada de la República pa que nun se repitieren los lluctuosos socesos de 1873, surdió la iniciativa d'afitar en forma constitucional les idees del Federalismu, polo que se tomó la decisión de que los federales nes distintes nacionalidaes d'España compunxeren Constituciones pa los sos Estaos Soberanos, pa depués, siguiendo la teoría'l Pautu Sinalagmáticu, facer una Constitución pa la Federación.
D'esti mou los federales asturianos, ente los que destacaba'l xixonés Eladio Carreño (posiblemente l'autor del testu al completu), punxéronse manes a la obra y el 13 de mayu de 1883 apruébase la Constitución na décima Asamblea'l Partíu Federal Asturianu, nel Teatru Xovellanos (abarrotáu por más d'800 persones, según dicen nel periódicu El Carbayón). Esti testu Constitucional ye d'una importancia clave na Hestoria d'Asturies, yá que ye la primer vegada que s'afirma la Soberanía Asturiana dende'l 25 mayu 1808, y pue argumentase que ye la primer y hasta la fecha única ocasión na que se reconoz al Pueblu Asturianu como énte soberanu, ya que la soberanía que se proclamó en 1808 foi la de la Xunta Xeneral. Destacar, amás, que nes actes de les sesiones anteriores a la so aprobación Wenceslao Guisasola desllizó nel proyeutu'l sintagma "Nacionalidá Asturiana".