cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maracaibo
Xeografía
thumb|270px|left|Allugamientu de Maracaibo thumb|270px|Vista área de Maracaibo Maracaibo atópase allugada na denomada planicie de Maracaibo, de territoriu llanu y planu con formación aluvial. Tien baxa fertilidá, monte bien secu y tropical. Presenta bon drenaxe de los suelos, caños y cañaes. La ciudá apodera la entrada al llagu de Maracaibo, que tópase xuníu al golfu de Venezuela al traviés de la canal de navegación más grande de Suramérica.
Clima
Maracaibo, llargamente conocida como La Tierra Del Sol Amada n'alusión al poema del famosu autor marabino Rafael María Baralt, (Obra: Adiós a la Patria; 1843) títulu que s'espublizó por tar acomuñáu al so clima soleyeru en casi la totalidá del añu. Ye una de les ciudaes de Venezuela onde se rexistren les mayores temperatures: tien un clima templáu, solo atenuáu por influyir moderadora del llagu, dende onde entren los vientos alisios. El permediu de temperatura de rexistros históricos ye de 28,1 °C.
L'área de Maracaibo tien unu de los mayores niveles de consumu per cápita d'enerxía llétrica d'América Llatina, por cuenta de que la arquiteutura que predominó na ciudá dende los postreros 40 años nun s'afai a les carauterístiques climátiques propies d'una ciudá tropical-costera, lo que trai al usu de grandes sistemes centralizaos d'aire acondicionáu pa faer prestosos los ambientes zarraos, tou esto a un enorme costo económicu y ambiental pocu sostenible nel tiempu.
Nel pasáu, el clima de la ciudá, según en tola mariña del llagu de Maracaibo, yera insalubre por cuenta de la combinación d'altes temperatures con altu mugor, siendo la zona un importante criadoriu de plagues de mosquitos. Na actualidá, los efeutos de la urbanización y el control de plagues casi han erradicado esti mal.
Fauna y flora
La ciudá de Maracaibo atópase na provincia biogegráfica del mesmu nome, que ta carauterizada por delles especies d'árboles nativos como'l Curarire y la Vera. Dientro de la ciudá contabilizáronse siquier 133 especies d'árboles ornamentales, ente les que destaquen l'Apamate y el cuji yaque como especies natives, y el nim ente les especies exótiques.
El nim foi cultiváu dende 1997 coles mires de menguar les altes temperatures presentes en casi tol añu. Esti árbol tien la principal carauterística de soportar altes temperatures y crecer ensin muncha agua, amás de producir una gran cantidá de solombra, crecedera rápida en rellación a especies autóctones. Pero a esti árbol atribuyóse-y la desapaición d'especies d'aves, por cuenta de que ye un árbol tóxicu pa les especies de la rexón, dexándoles maneres. Inclusive se-y atribuyeron casos de muerte d'humanos debíu al consumu d'esta planta con un nivel de toxicidá alto.
Contaminación del Llagu de Maracaibo
thumb|250px|left|Agües del llagu de Maracaibo contaminaes por variaos refugayes humanes. El desenvolvimientu de la rexón zuliana, traxo consigo tamién una sobre-esplotación del llagu de Maracaibo de forma inescrupulosa hasta tal puntu qu'anguaño ta contamináu casi na so totalidá. La esplotación petrolera colos innumberables derrames qu'asocedieron dientro del llagu por cuenta de desperfectos mecánicos que fixeron llancar a buques de gran calibre, cubrieron el fondu del llagu d'un tinte coritu que ye bien visible sobremanera nes mariñes onde puede apreciase roques cubiertes dafechu por esta sustancia pegañosa, el petroleu.
Alredor del llagu esisten gran cantidá de sembradíos de productos de l'agricultura diversos que s'estiende a zones de cientos de miles d'hectárees que ye dafechu visible dende l'espaciu; gran parte d'estes árees pa la so producción utilicen pesticidas y fertilizantes que depués son arramaos al llagu de Maracaibo, dexando una secuela enorme ya influyó na apaición de la llenteya acuática Lemna fosca qu'aprovecha estos fertilizantes residuales pa la so crecedera de forma incontrolada. Dende la so apaición, el problema de la lemna cada añu en meses de seca que ye cuando llega, foi aumentando progresivamente, pudiéndose midir nes últimes observaciones 1870 km², un 15 % de la superficie del llagu. 400px|thumb|right|Lemna nes cercaníes de la ponte Rafael Urdaneta.
Contemplóse por estudios realizaos por biólogos marinos que'l problema nun ye esaniciar la lemna en sí, una y bones ésta lo que fai ye consumir los fertilizantes por demás arramaos nel llagu, sinón que se debe atacar el problema de raigañu consiguiendo alternatives non contaminantes que puedan ser usaos pola industria llabradora de la rexón.
Otru factor contaminante ye que'l llagu ye usáu como basureru y desaguadoriu d'agües negres de la ciudá per parte de los habitantes de Maracaibo, Cabimas y les poblaciones circundantes alredor del llagu de Maracaibo. Una solución a esti problema sería la creación de plantes de tratamientu pa penerar les agües negres antes de vertiles sobre'l Llagu con cuenta de brindar una calidá d'agua menos contaminada. Otra solución seria'l tratamientu del llagu por ósmosis inversa, sicasí, esti tratamientu ye bastante costosu.
Demografía
Maracaibo foi fundada per alredor de 30 families, y nuna visita del Obispu Mariano Martí en 1774 cuntáronse 10.312 habitantes en 1.283 cases. En 1810 Maracaibo tenía cerca de 43.000 habitantes, esencialmente españoles, evolucionando a 110.000 habitantes nel añu 1936, a 218.682 habitantes en 1949, a 1.372.724 nel añu 2000, y a 1.835.494 habitantes nel añu 2007 algamando asina nel añu 2012 una población de 2.212.040 habitantes].
Gobiernu y política
El Conceyu Maracaibo na actualidá ta conformáu por 18 parroquies, que son:
El conceyu de Maracaibo constitúi una entidá llocal que gocia d'autonomía; ye'l conceyu más pobláu ya importante del estáu Zulia, del que constitúi la so capital. Dende les reformes feches a la llei Orgánica de Réxime Municipal ente 1988 y 1989, dexóse-y escoyer direutamente al alcalde (poder executivu local), amás del Conceyu Municipal que constitúi'l poder lexislativo local.
Poder Executivu Municipal
Coles reformes empecipiaes ente 1988 y 1989 dexóse la eleición direuta de los alcaldes del conceyu de Maracaibo pol votu de los ciudadanos: ta representáu por 3 niveles a nivel territorial. municipal, estadal, y nacional. executa les decisiones del poder publico, gobierna y alministra l'estáu, cumple y fai cumplir les lleis, amás de proponer lleis
Crecedera
Maracaibo foi establecida hai más de cuatro siglos, sicasí, la so crecedera foi lentu por cuenta de que la ciudá pocu ufiertaba pa prestu de los estranxeros, y pol constante acoso de los aboríxenes a tou aquel que poblara la ciudá, ensin cuntar los numberosos ataques recibíos por pirates. Toos estos factores influyeron por que la población de Maracaibo creciera tardíamente en rellación col restu de les llocalidaes venezolanes. Inclusive, nel añu 1531, mientres la primer fundación de la ciudá, la so actividá foi casi nula, polo que Nicolás Federmann ordenó treslladar la so población en 1535 a Colombia.
Anguaño, Maracaibo ye sede de munches empreses a nivel rexonal, nacional ya internacional, según el llugar de fundación del primer Bancu Priváu de Venezuela, el Bancu de Maracaibo, que sumió y el so puestu na rexón ocupar el Bancu Occidental de Descuentu (BOD), que tien la so sede principal en Maracaibo.
El café y el petroleu
thumb|right|Antiguu edificiu de la [[Mene Grande Oil Company]] thumb|See principal del [[Ministeriu del Poder Popular de Petroleu y Minería]]
La ciudá nun adquier importancia sinón hasta l'añu 1876, cuando'l puertu de Maracaibo convertir nel centru esportador del café proveniente de la rexón andina colombo-venezolana, actividá que se caltuvo hasta 1917, fecha na que s'afayó'l petroleu na Mariña Oriental del Llagu de Maracaibo. L'arreventón del pozu Barroso 2 en 1922 reveló'l gran potencial d'hidrocarburos na cuenca del llagu de Maracaibo y en particular del campu Costanero Bolivar unu de los mayores a nivel internacional. Maracaibo convertir nuna de les capitales mundiales del petroleu y empecipióse una migración masiva de families tantu d'orixe venezolanu como estranxeru, que s'asitiaron tantu en Maracaibo como n'otres poblaciones más pequeñes del Estáu Zulia. Les grandes empreses transnacionales teníen les sos oficines en Maracaibo incluyendo la Royal Dutch Shell, Standard Oil of New Jersey (Creole Petroleum Corporation), Standard Oil Company of New York (Socony), Gulf Oil, Standard Oil of California (Chevron), Mobil Oil, Pan American Petroleum, Texaco, Sinclair y Occidental según empreses nacionales como CVP, Petrolera Mitu Juan, Talon Petroleum ente otres. El 1 de xineru de 1976 el gobiernu nacional estatiza la industria petrolero y al crease PDVSA como empresa matriz les filales mayoritaries Maraven, S.A., Lagoven, S.A. y Corpoven, S.A. caltuvieron les sos oficines operatives en Maracaibo. En 1997, PDVSA decide realizar un cambéu na so estructura funcional, esaniciando la figura de les filiales operadores ya integrando les actividaes que por separáu llevaben toes elles nes árees d'esploración, producción, mercadéu, servicios y producción gasífera. Nel so llugar, establecióse una nueva estructura d'operaciones basada n'unidaes de negociu. De resultes d'ello, les filiales cesaron operaciones el 31 d'avientu de 1997 y tolos sos activos pasaron a ser controlaos direutamente pola so casa matriz PDVSA, renombrando la entidá combinada como PDVSA Petroleu y Gas, S.A.
Presente
thumb|Edificios residenciales en Maracaibo Na ciudá atopen exemplos d'arquiteutura colonial y museos. Nel centru de la ciudá atopa la Basílica de La nuesa Señora de Chiquinquirá, patrona del Zulia, llamada cariñosamente La Chinita. A esta imaxe de la Virxe cada 18 de payares rínden-y cultu multitudinariu tolos sos fieles, quien depositen les sos ufriendes por deseos cumplíos o por promeses feches, ufriendes que xeneralmente son xoyes d'oru y piedres precioses.
Los palafitos convertir en cases, y les cases n'edificios. La crecedera urbano y comercial foi masivu dempués del descubrimientu del petroleu nel Zulia. Na actualidá, l'área urbana algama los 176 km² y l'área rural los 217 km². El desenvolvimientu inusitado de la ciudá, a partir del descubrimientu, estracción y industrialización del petroleu, traxo de resultes la problemática de la contaminación del Llagu de Maracaibo.
Tresporte
Anque'l sistema de tresporte públicu na ciudá suel ser deficiente tocantes a calidá y disponibilidad del serviciu, esisten rutes urbanes que cubren casi la totalidá del so cascu. Esiste lo que se conoz como los "carrinos por puestu", que son una modalidá en desusu en casi tol país, pero que persevera dada la demanda de la población. Estos son vehículos pa seis pasaxeros (incluyendo al chofer), que cubren rutes específiques y nes cualos atáyense pasaxes al estilu d'una unidá autobusera. Cada ruta tien dos tarifes: una curtia y una llarga dependiendo del trayeutu a ser percorríu per cada pasaxeru. Esisten tamién numberoses rutes de tresporte autobusero que percuerren la ciudá y que converxen en paraes allugaes na so mayoría na redoma del cascu central. Puede consultase les distintes rutes de la ciudá n'http://rutasmaracaibo.com. Pa percorríos turísticos esiste una cadena de tranvíes que visita los puntos d'interés na ciudá.
Aeropuertos y puertos
thumb|left|Fachada del Aeropuertu Internacional de La Chinita. Maracaibo cuenta col Aeropuertu Internacional de La Chinita, allugáu mui cerca de la ciudá y con destinos al restu del país y a otros países d'América. Ye unu de los aeropuertos más modernos d'América llatina. La Base Aérea Rafael Urdaneta de la Fuercia Aérea Venezolana opera tamién nes instalaciones del aeropuertu, onde s'atopa'l Grupu Aereu d'Operaciones Especiales Nº 15 forníu colos aviones OV-10 (Tarascos) pal resguardu de la frontera de la nación. La ciudá cunta col tercer puertu más importante del país pol so volume de cargues, el Puertu de Maracaibo.
Metro
El Metro de Maracaibo foi inauguráu de manera pre-operativa (les dos primeres estaciones, Altos de la Vanega y El Varillal) el 25 de payares de 2006.
P'agostu de 2007 poner en serviciu la estación El Guayabal, y en mayu de 2008 poner en marcha la estación númberu 4 (Sabaneta); pa 2009 algamáronse les 6 estaciones inauguraes, lo cual dexa'l treslláu económicu y seguro de les persones dende'l sector Altos de la Vanega hasta'l centru de la ciudá.
Llinia del horizonte
thumb|center|800px|Llinia del horizonte de Maracaibo y del llagu
Cultura
thumb|left|220px|[[Teatru Baralt.]] 250px|thumb|right|Basílica de La nuesa Señora de Chiquinquirá |thumb|250px|Monumentu a la Chinita La so música, la gaita zuliana, que s'escucha tradicionalmente na temporada navidiega, que s'empecipia bien ceo, col allumáu de l'avenida Bella Vista y l'encendíu del ánxel d'amparu, unos díes previos a La Fiesta de La Chinita. La gaita zuliana tesciende a lo puramente zuliano y convirtióse na música navidiega en Venezuela. El teatru Baralt foi'l primer escenariu onde se proyeutó una película cinematográfica nel país, el 11 de xunetu de 1896. Maracaibo tuvo culturalmente dixebrada del restu del país por razones xeográfiques y históriques. La xente de Maracaibo recibió influencia andaluza de los conquistadores y aplica l'usu de vos -en cuenta de usté, o de tu- pa la fala cotidiana. Asina, el voseo, el falar rápidu y el tonu fuerte, producieron un estilu particular de comunicase qu'anguaño ye una "marca d'orixe" pa quien lo fala. "Qué foi, ¿cómo táis vos?", oise dicir nes cais de la ciudá.
Más palantre llegaron otres cultures como la italiana y alemana a finales del sieglu XIX. Ye en 1962 cuando s'inaugura'l Ponte Xeneral Rafael Urdaneta y la comunicación terrestre col restu del país dexó de depender de la carretera Machiques-Colón y de los llindaos ferris que pasaben vehículos d'una mariña a la otra. Tamién hai comunidaes relixoses, non católiques bien importantes qu'enraigonaron na ciudá. Los grupos protestantes como los presbiterianos, bautistes y pentecostales, según xudíos y musulmanes, La Ilesia de Xesucristu de los Santos de los Últimos Díes (Mormones), ente otros. Templos evanxélicos como'l de la Ilesia Evanxélica del Salvador, la Ilesia Cristiana Evanxélica Pentecostal de la Cruz y Christ Church, el templu San Pablo, formen yá parte del mancomún histórico y arquitectónico de la ciudá.
Esto, auníu col boom petroleru empecipiáu en 1914, vien conformar una nueva Maracaibo, con migraciones de venezolanos veníos principalmente de Margarita, Los Andes y Falcón, quien buscaben meyores condiciones de vida col petroleu.
Maracaibo ye la ciudá con mayor índiz d'accidentes automovilísticos por cápita d'Iberoamérica. Esto haise intentáu solucionar asitiando semáforos, reductores de velocidá (llamaos popularmente policías chaos) y depués personal de tránsitu terrestre (la institución encargada d'abelugar les víes públiques en Venezuela) pa crear cultura del bon manexu.
Ente otres de les coses tradicionalmente importantes de la cultura Zuliana, atópase la Feria de la Chinita, gran celebración que dura dende'l 17 hasta'l 19 de payares, n'honor a l'apaición de la Virxe de Chiquinquira.
Gastronomía
thumb|220px|Patacon La gastronomía tradicional de Maracaibo se engloba dientro de la cocina venezolana polo xeneral y en particular de la gastronomía zuliana. Carauterizar por tener un amiestu cultural heredada de los indíxenes, africanes y europeos qu'ocuparon y ocupen estes tierres, de la mesma manera dicha amiestu ye reparada tamién nos distintos platos autóctonos de la rexón, ente ellos tenemos: chivu en cocu, cazuela marinera, mojito en cocu, escabeche costeños, arroz con palombines, bollos pelonos, plátanu llacustre, el pabellón criollu, los pasteles, les arepas, les cachapas, dulce de paledonia y patacón, esti postreru'l más emblemáticu de la zona.
Los principales postres típicos de la ciudá son el Dulce de Paledonia: Popularmente llamáu catalina. Mandoca, fecha de farina de maíz, papelón y quesu, hicacos, dulce de limonzón, un postre de llimón grande en almíbar, güevos chimbos, lleche cortao, cascu de guayaba, otros dulces en almíbar como'l de llechienta, ente otros.
Patrimoniu cultural y históricu
thumb|220px|[[Rescamplu del Catatumbo.]] thumb|220px|Cai Carabobo nel Saladillo, Maracaibo L'Institutu de Patrimoniu Cultural de Venezuela y el Centru Rafael Urdaneta adscritu a la Gobernación del estáu identificaron dellos bienes patrimoniales na ciudá de Maracaibo.
Nel sector Manzanillo atópase un xacimientu líticu consideráu unu de los sitios de cacería de megafauna más antiguos de la cuenca del llagu de Maracaibo.
Dellos museos y coleiciones fueron declaraos patrimonios culturales de la nación, incluyendo'l muséu Balmiro Llión y el Mancomún Históricu, dambos nel edificiu de l'Alcaldía de Maracaibo.
Ente les escultures monumentales atopábense escultures de la plaza Bolívar nel centru de la ciudá, y dalgunes de les obres qu'enantes taben nel Paséu Ciencies, y ente los sitios urbanos cuntar cola Cai de la Tradición o Cai Carabobo, el Barriu Santa Lucía o El Empedrao y la Colonia Les Delicies.
Fontenay-le-Pesnel
Fontenay-le-Pesnel ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Maracaibo
Patrimoniu cultural y históricu
Ente les edificaciones relixoses cúntense los templos de Santa Ana, San Francisco, Santa Bárbara y San Felipe Neri, la Catedral de San Pedro y San Pablo, la Capiya del Santu Cristu de Aranza y la Basílica La nuesa Señora de la Chiquinquirá y San Xuan de Dios; y ente les civiles tán la Asamblea Llexislativa del estáu Zulia, la Casa Morales, l'Antiguu Mercáu de Maracaibo, el Teatru Baralt, el Palaciu de Gobiernu y Bancu Mara.
El Centru de Belles Artes ye la sede de la Orquesta Sinfónica de Maracaibo, una de les instituciones musicales más importantes d'América Llatina, declarada Patrimoniu Artísticu de la Nación en 1983.
Fontenay-le-Pesnel
Tien una población de y una superficie de  km².
Maracaibo
Deportes
Maracaibo cunta un estadiu de béisbol con capacidá de 25.000 espectadores, que sirve de see a unu de los equipos de más tradición nel béisbol profesional venezolanu, les Águiles del Zulia, que tienen la so sede nel estadiu Luis Aparicio "El Grande", que debe'l so nome a unu de los más recordaos xugadores del béisbol venezolanu de tolos tiempos, Luis Aparicio Ortega, padre del mundialmente conocíu Luis Aparicio "El Junior", únicu venezolanu miembru del Salón de la Fama del Béisbol de les Grandes Lligues, tamién nacíu en Maracaibo. Igualmente, tien unu de los meyores clubes de fútbol nacional, el Zulia Fútbol Club y el Deportivu JBL del Zulia que xueguen nel Estadiu José Encarnación Romero, estadiu que tamién llegó a allugar al estinguíu Unión Atléticu Maracaibo. En baloncestu ta l'equipu de Gaiteros del Zulia que la so casa ye'l Gimnasio Pedro Elías Belisario Aponte. La ciudá cunta colos clubes de rugbi Maracaibo Rugby Football Club y Zulianos Rugby Football Club. Tamién con un equipu de softball llamáu los Toros del Zulia que participa na Lliga especial de softball.
Xeografía de Lituania
thumb|250px|[[Llomba Juozapinė (Juozapinės Kalnas), de 292,7 msnm.]] thumb|250px|[[Llaguna Curoniana.]] Lituania (Lietuvos Respublika) ye un estáu d'Europa septentrional a veres del mar Bálticu, ente Letonia y Rusia. Parte con Letonia (norte), Bielorrusia (este y sur), al suroeste con Polonia y l'enclave rusu de Kaliningráu y al oeste col mar Bálticu. Ye unu de los trés estaos conocíos conjuntamente como Países Bálticos, con Letonia y Estonia.
Lituania suel ser clasificada como parte d'Europa del Este, yá que solía incluyise na definición a los antiguos Estaos socialistes. Pero lo cierto ye que Lituania ye más occidental qu'oriental. Ello ye que que'l centro xeográficu del continente européu atópase en Lituania. Nel añu 1989 el Institutu Nacional de Xeografía Francés destacó que'l centru xeográficu d'Europa atopar nel pueblu Purnuškės (54°54' de latitud norte y 25°19' de llargor esti 54.9°N, 25.31667°W), a 26 km de Vilnius, y esto quedó afiguráu nel Llibru Guinness de los récores. Sicasí, el centru xeográficu de la Xunión Europea atopar nuna llocalidá de Hesse, Alemaña.
Maracaibo
Deportes
thumb|center|800px|Vista del [[Estadiu José Encarnación Romero mientres un partíu de la Copa América Venezuela 2007.]]
Medios de comunicación
La ciudá de Maracaibo ye sede d'unu de los diarios de mayor circulación en Venezuela y el segundu más lleíu (Panorama), tien el mayor númberu d'emisores de radio actives en dambes bandes y numberoses publicaciones de revistes. Tamién cunta con casi una decena de canales de televisión ente los que destaquen Canal 11 del Zulia y Televiza. thumb|center|1110px|Vista panorámica de la ciudá de Maracaibo.
Xeografía de Lituania
Relieve
La estructura básica de Lituania ye d'unes fértiles llanures centrales dixebraes per tierres altes ondulaes que son antiguos depósitos glaciares. Escarez, pos, de grandes montes. Les poques zones altes son más bien llombes morrénicas que nun lleguen a alzase más de. Tradicionalmente consideróse que la llomba Juozapinė (Juozapinės Kalnas), de, yera'l puntu más altu de Lituania. Pero anguaño considérase que'l puntu más altu ye la llomba Aukštojas. Ello ye que la llomba Juozapinė ye namái'l tercer altor de Lituania, pos la segunda ye la llomba Kruopinė (Žybartonys) asitiada aproximao a diez quilómetros al oeste de Juozapinė.
Río
Lituania tien 758 ríos con un llargor cimeru a los diez quilómetros. El principal ríu ye'l Nemunas (Niemen) con un llargor total de 917 km y que tien el so orixe en Bielorrusia, colos sos afluentes el Dubysa y el Neris (510 km). Otros cursos d'agua d'importancia son el Venta (346 km) y el Šyšupė (298 km). Sicasí, namái 600 quilómetros de los ríos lituanos son navegables.
Mariñes
La mariña ye baxa y arenosa. Tien un llargor d'unos 100 km, de los cualos namái 40 tán abiertos sobre'l mar Bálticu. El más llamativu accidente de la mariña lituana ye'l ismu de Curlandia (Kurskaja Kosa) patrimoniu de la Humanidá, estrecha duna arenosa que dixebra'l mar Bálticu de la llaguna de Curlandia (Haff de Curlandia, Kurskij zaliv), un llagu d'agua salobre que comparte col óblast de Kaliningráu (Rusia), que queda al sur.
Mediu ambiente
Predominen nel paisaxe lituano los montes y les praderíes. Grandes zones montiegues cubren cerca del 30% del territoriu lituanu.
Conforme a la normativa de la Xunión Europea, el territoriu d'esti país pertenez a la rexón bioxeográfica boreal. La zona del ismu de Curlandia (Reserva natural del golfu de Kursiu y el Parque Nacional Kursiu Nerija) foi catalogáu como Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco. tán protexíes como güelgues d'importancia internacional al amparu del Conveniu de Ramsar, en total, 5 sitios Ramsar: Cepkeliai, Kamanos, Delta del Nemunas, Viesvilé y Zuvintas. Tien cinco parques nacionales: Dzūkijos, Kuršių serijos, Aukštaitijos, Trakų istorinis y Žemaitijos.
Tocantes a les esmoliciones medioambientales, atópase la contaminación del suelu y de les agües soterrañes con productos petrolíferos y químicos en bases militares.
Xeografía humana
thumb|250px|Condaos de Lituania (nomes en [[Idioma lituanu|lituanu).]] Lituania ye la más grande y poblada de los trés repúbliques báltiques. Tien una población de (est. xunetu de 2009). El 67% de la población vive en zones urbanes.
Predominen los lituanos (83,4%), anque hai minoríes de rusos (6,3%), polacos (6,7%) y otros o ensin especificar (3,6%), según el censu de 2001. Tocantes a la so relixón, Lituania ye predominantemente católica (79%), pero esisten importantes grupos d'ortodoxos rusos (4,1%) y protestantes (incluyendo luteranos y cristianos evanxélicos bautistes (1,9%), otros o ensin especificar 5,5%, nengunu 9,5%, tou ello según el censu del 2001. El lituanu ye l'idioma oficial 82%, depués hai un 8% de fala rusa, 5,6% fala polacu y quedando "otros o ensin especificar" 4,4% (censu de 2001).
La capital ye Vilnius con. Otres ciudaes principales son Kaunas (, que foi la capital provisional de Lituania cuando los polacos ocuparon Vilnius ente 1920-1939), Kláipeda (Memel n'alemán,, ye'l principal puertu del país, alcontráu na desaguada de la llaguna Curoniana (golfu de Kuršių) y Siauliai.
Ta estremada alministrativamente en diez condaos (apskritys, singular - apskritis); Alytaus, Kauno, Klaipedos, Marijampoles, Panevezio, Siauliu, Taurages, Telsiu, Utenos y Vilnius.
Rexones etnográfiques
thumb|right|250px|Rexones etnográfiques hestóriques
Lituania, dende'l puntu de vista históricu o etnográficu, considérase estremada en cinco rexones (regionai) de llendes imprecises una y bones nun constitúin unidaes polítiques o alministratives oficiales. El so delimitación ye cultural: tradiciones y estilos de vida locales, cantares, cuentos, etc. Son les siguientes:
Xeografía económica
La tierra ye rica en roca caliar, magre, sable de cuarzu, arenes yesíferas y dolomites, que son de gran utilidá na fabricación de cementu, vidriu y cerámica. Tamién abonden les agües minerales. Lituania tien una gran riqueza en enerxía termal a llongura de la mariña báltica, que podría ser utilizada pa calecer decenes de millares de cases, d'igual manera que se realiza n'Islandia anque nun ye esplotada por dexadez.
thumb|200px|left|[[Embarcación a vela|Veleru fechu dafechu d'ámbare, nuna tienda de regalos en Lituania.]] La composición del PIB por sector ye: agricultura 5,3%, industria 33,2% y servicios 61,5% (est. 2009). L'agricultura emplega al 14% de la población activa, la industria'l 29,1%y los servicios el 56,9% (2005).
Plantago alpina
Plantago subulata ye una yerbácea de la familia de les plantaginacees. thumb|Inflorescencia thumb|Vista de la planta
Xeografía de Lituania
Xeografía económica
La economía de Lituania creció a un ritmu mediu del 8% añal mientres los cuatro años anteriores al 2008, impulsáu pola esportación y la demanda doméstica. El desemplegu algamó'l 15% en 2009, partiendo del 4,8% en 2008. El PIB baxó casi un 17% en 2009 - los trés repúbliques báltiques qu'enantes formaben parte de la Xunión Soviética carecieron les peores cayíes económiques l'últimu añu. A pesar del accesu de Lituania a la Unión Europea, el comerciu de Lituania colos sos vecinos d'Europa central y del Este, y Rusia en particular, ye'l responsable d'un creciente porcentaxe nel comerciu total.
Los principales productos agrícoles son: ceberes, pataques, remolacha azucrera, llinu y hortolices. De la ganadería llógrase carne de vacunu, lleche y güevus. Igualmente llógrase pesca. Tocantes a los productos industriales, cabo citar: máquines ferramientes que corten metal, motores llétricos, televisiónes, neveres y conxeladores, refinación de petroleu, construcción de barcos (pequeños barcos), fabricación de muebles, testil, industria alimenticio, fertilizantes, maquinaria agrícola, equipu ópticu, componentes electrónicos, ordenadores y xoyería d'ámbare.
Escudu de Sudán
L'escudu d'armes de Sudán d'anguaño foi adoutáu en 1969. L'elementu central del escudu ye un páxaru secretariu que lleva una cota de malles del tiempu de Muhammad ibn Abdalla (1844-1885) que gobernó Sudán y s'autoproclamó Mahdi en 1881. Nel escudu hai dos cintes asitiaes na parte d'arriba y d'abaxo ya inferior del escudu. La cinta superior contién el lema nacional "Al-masr lina" ("La victoria ye de nueso") y la d'abaxo amuesa'l denomatu oficial del pais: Al-Jamhuriya as-Sudaniya (República del Sudán).
Plantago alpina
Descripción
Ye una yerba perenne, qu'algama un tamañu d'hasta 30 cm d'altor, ensin tarmu. Les fueyes tán dispuestes en delles rosetes basales, lliniares, dacuando con dalguna estrechamente llanceolada, agudes, abruptamente contraíes nel ápiz, enteres, n'ocasiones denticulaes hasta con 4 pares de pequeños dientes, con 1-3 nervios, planes, de consistencia herbal, de pubescentes a glabres, con pelos hasta de 0,7(1) mm, ± patentes. La inflorescencia ye una espiga cilíndrica, dacuando ovoide, compacta; con bráctees llanceolaes a ováu-acuminaes, agudes. El frutu ye un pixidio de 2,2-3 × 1,5 mm, con 2-4 granes, glabro, sacante unos pocos pelos na base del restu estilar. Granes hemielipsoidales, cola cara interna plana.
Distribución y hábitat
Alcuéntrase nes camperes innivaos d'altu monte, preferentemente en suelos de reacción aceda; a una altitú de 1350-2800 metros nos montes del C y S d'Europa. Montes del N y CW de la Península Ibérica.
Taxonomía
Plantago alpina describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 1: 114. 1753. Númberu de cromosomes de Plantago alpina (Fam. Plantaginaceae) y táxones infraespecíficos: 2n=21
Plantago: nome xenéricu que deriva de plantago = bien principalmente, nome de delles especies del xéneru Plantago L. (Plantaginaceae) –rellacionáu cola pallabra llatina planta, -ae f. = "planta del pie"; pola forma de les fueyes, según dicen–. Asina, Ambrosini (1666) cúntanos: “Ye llamada Plantago polos autores llatinos, vocablu que tomen de la planta del pie ( por causa del anchor de les sos fueyes, les que recuerden la planta del pie; y coles mesmes porque les fueyes tienen llinies como feches con aráu, asemeyaos a les que vemos na planta del pie)”
alpina: epítetu llatín que significa "que s'atopa nos montes".
Provincia de Kalmar
La provincia de Kalmar (en suecu: Kalmar län) ye una de les 21 provincies en que s'entama'l país y ta alcontráu na parte oriental de Suecia. Dende tiempos históricos la posición estratéxica nel mar Bálticu y el contautu coles naciones báltiques foi un factor importante pal comerciu y la navegación na rexón.
Cuenta con un gobiernu civil o länsstyrelse, que ye dirixíu por un gobernador nomáu pol gobiernu suecu. Tamién tien una diputación provincial o landsting, que ye la representación municipal nomada pol electoráu de la provincia.
Nesti provincia atopen dos parques nacionales, 14 monumentos naturales y más de 100 reserves naturales.
Conceyos de la provincia de Kalmar
left|thumb|150px|Conceyos de Kalmar. Nel continente:
Ver tamién
Organización territorial de Suecia
2014 RC
2014 RC ye un pequeñu asteroide cercanu a la Tierra que fizo un aproximamientu cercanu a la Tierra de 0,000267 UA (39,900 km, 24.800 km) (0,1 distancies llunares) en redol a les 18:02 UTC, el 7 de setiembre de 2014.
thumb|izquierda L'asteroide allumóse de volao a cerca de magnitú aparente 11,5, polo que nun foi visible a güeyu o con prismásticos comunes. Nel picu de rellumu del asteroide tenía una declinación de -47, y yera más fácilmente visible en Nueva Zelanda. L'asteroide ye aproximao tan grande como'l Bólidu de Cheliábinsk, y pasó cuasi tan cerca de la Tierra como (367943) Duende en 2013.
2014 RC foi retiráu de la Tabla de Riesgu JPL Sentry el 5 de setiembre de 2014 y nun hai feches posibles d'impautu conocíos nos próximos 100 años. El 8 de setiembre 2115 l'asteroide puede pasar tan cerca como 0,0017 UA (250.000 km).
Corán de Sangre
alt=|miniaturadeimagen|Sadam Husein. El Corán de Sangre ye una copia del llibru sagráu islámicu, el Corán; dizse que'l llibru foi escritu con el sangre del ex-presidente d'Iraq, Sadam Husein, qu'él mesmu acota, mientres dos años nos finales de los años 90. Sadam encargó'l llibru en 1997 nel so 60º cumpleaños; según dizse, la razón pola que s'escribió'l Corán con el sangre de Sadam Husein, foi pa da-y les gracies a Dios por ayudar a evitar munchos "peligros y combalechadures." Esplicó les sos razones pola qu'encargó'l llibru nuna carta publicada pelos medios de comunicación del estáu iraquín  en setiembre del añu 2000: "La mio vida tuvo llena de peligros onde tendría de perder munchu sangre ... pero como perdí bien poco, cisqué-y a daquién escribir les pallabres de Dios cola mio sangre, n'agradecimientu." L'actu de Sadam foi denunciáu nel añu 2000 poles autoridaes relixoses de los Emiratos Árabes Xuníos y Arabia Saudita, y, dempués de la so cayida del poder nel añu 2003, el Corán foi prohibíu a la exhibición pública.
Producción y exhibición
El llibru foi producíu por Abbas Shakir Joudi, un calígrafu islámicu qu'agora vive nel estáu de Virxinia, Estaos Xuníos. Según la so versión de los eventos, mientres dos años, Sadam dio 24–27 llitros (50 a 57 pintes) de la so sangre, que fueron utilizaos por Joudi pa copiar los 6.000 versos y unes 336.000 pallabres del Corán. Según Joudi, Sadam Husein convocó-y a el Hospital de Ibn Sīnā en Bagdag, onde'l so fíu Uday recuperaba d'un intentu d'asesinatu, y pidió-y escribir el Corán usando la so sangre como "una clase de xuramentu del llau de Sadam". Apurrió la obra a Sadam nuna ceremonia en setiembre del añu 2000. Sadam Husein poner n'exhibición na Mezquita de Umm al-Ma'arik (Madre De Toles Batalles) en Bagdag, pa conmemorar la Guerra de Golfu (1990-91) y diseñáu con minaretes en forma de misiles Scud y barriles de rifle Kalashnikov.
Otros informes cuestionaron la versión oficial del gobiernu de Sadam Husein, de cuánta sangre diera pa crear el Corán (o inclusive si yera'l sangre de Sadam, nel primer llugar). El periodista Philip Smucker reportó en Bagdag nel 29 de xunetu, 2001, "lo más chocante ye la dudosa y totalmente non verificable reclamación que Sadam dio cuasi 50 pintes de la so propia sangre pa la escritura d'un Corán." Smucker tamién escribió, "diplomáticos occidentales basaos en Bagdag tuvieron pocu impresionaos cola devoción relixosa del líder iraquín, refugando la mezquita y el llibru sagráu escritu con sangre como un trucu de publicidá crudo. 'Cómo podemos tar seguros de qu'ésta ye'l sangre de Sadam y non de delles de les sos víctimes?' Unu preguntó."
Un reportaxe del diariu del Telégrafu del Reinu Xuníu, faló col periodista David Blair nel estáu de Bagdag nel 14 d'avientu, 2002 sobre'l 'Corán de sangre' infame de Sadam. "Ello ye que un artista espertu copió les 605 páxines del llibru sagráu usando'l sangre de Sadam Husein. L'ex-presidente iraquín dio trés pintes (1,4 llitros) mientres esos dos años, y esto, entemecíu con sustances químiques, utilizar pa cada versu."
N'avientu del 2010, delles axencies de noticies publicaron artículos sobre'l Corán de sangre de Sadam convirtiéndose nun asuntu delicao y polémico na política actual d'Iraq. Nun artículu, Celso Bianco, el vicepresidente executivu de los centros de Sangre d'América, notó la dificultá en creer la reclamación que Sadam dio 27 llitros de sangre nun periodu de solamente 2 años, "'la cantidá de la donación dexada pa un donante de sangre nos Estaos Xuníos ye cinco o seis pintes (2,3 - 2,8 llitros) mientres el cursu d'un añu, o menos d'un galón (3,7 llitros),' dixo Bianco. A esi ritmu, Husein tardaría nueve años en donar toa esi sangre, en cuenta de dos. 'Ye una cantidá increíble, si eso [el númberu d'años] ye correutu,' Bianco dixo. 'Eso fadría-y anémicu.'"
Con tantes reclamaciones distintes (y contradictories) de la cantidá de sangre que Sadam Husein presuntamente dio al calígrafu pa escribir el Corán de Sangre, y la naturaleza de les estimaciones con poca evidencia sobre cuánta (si cualesquier) del sangre de Sadam Husein (presuntamente entemecida con sustances químiques y tinta) foi utilizada nel Corán de Sangre sigue siendo una entruga abierta, difícil, y discutible de contestar.
El Corán de Sangre foi exhibíu nun mármol hexagonal  construyíu nun llagu artificial dientro del complexu de mezquita. Namái visitantes invitaos podríen velo, una y bones l'edificiu taba típicamente zarráu y inaccesible. Según el periodista australianu Paul McGeough, quien vio una páxina del Corán de Sangre, "les lletres de sangre son aproximao dos centímetros altos y anchos, y los marxes decorativos son esllumantes – azules, escamplaes y escuros; llurdios coloraos y roses; y reflexos arremolinaos en negru." Martin Chulov de The Guardian describir como "un llibru fechu esquisitamente, qu'ocuparía un llugar en cualquier esposición d'arte – si non fora pola razón de que foi escritu con sangre."
Dempués de la cayida de Sadam
Dempués de la cayida de Bagdag a les fuercies de los Estaos Xuníos n'abril del 2003, los custodios de la mezquita punxeron el Corán de Sangre nun sitiu seguru. La cayida de Sadam dexó a los iraquinos relixosos y les autoridaes llaiques col dilema de lo que tendríen de faer coles reliquies de la so regimen. Ali al-Moussawi, un voceru pal primer ministru, Nuri al-Maliki, sorraya esti dilema diciendo, "Nun tendríamos de quitar tou lo que foi construyíu mientres esti regimen [sic]. Sicasí, habíen monumentos que namái teníen que ver cola dictadura y el control sobre Iraq. Dalgunos namái se rellacionaben con dictadores y batalles, y tendríen que quitar. Tienen contestos étnicos y sectarios." El gobiernu mayoritariamente xiín nun quier ver el re-apaición de los símbolos del regimen de Sadam y estableció un comité pa supervisar la so estracción. Dellos ex-oponentes de Sadam, como Ahmed Chalabi, sofitaron la destrucción de tolos monumentos y símbolos de la dómina de Sadam porque "ye un recordatoriu claru de les consecuencies del totalitarismu ya idealización d'una persona qu'encarna'l mal". Otros, como Mowaffak al-Rubaie, argumenta que los iraquinos "precisen recordar [la dómina de Sadam], tou lo malo y lo bono y aprender lleiciones." Voceru  del Primer Ministru Iraquín, Ali al-Moussawi, propunxo caltener el Corán de Sangre "como documentu pa recordar la brutalidá de Sadam, porque nun fadría eso si nun fuera una realidá. Diz enforma sobre él." Sicasí, dixo que nunca tendría d'amosase nun muséu yá que nengún iraquín querer ver, pero quiciabes pueda exhibise nun muséu priváu como los símbolos de Hitler o Stalin.
Bandera de Somalia
La bandera de Somalia foi adoptada'l 12 d'ochobre de 1954. Consiste nun pañu de color azul claru nel que figura, na so parte central, una estrella de cinco puntes de color blanco.
La bandera de Somalia foi diseñada por Mohammed Awale Liban. Esta bandera tuvo prevista pa ser emplegada na Somalilandia Británica pero al producise la xunión cola Somalilandia Italiana esta enseña emplegóse nel nuevu estáu. Ye del mesmu color que la emplegada poles Naciones Xuníes yá que se decidió ufrir una reconocencia a la organización internacional pola aída emprestada nel so procesu d'independencia respeutu a Italia.
Otres banderes de Somalia
Cola cayida de la monarquía en 1975 el gobiernu de Somalia aprovecho la desorganización esistente y la guerra d'Eritrea pa sofitar un movimientu pola independencia de la parte Oriental d'Etiopía (Ogaden) y la so posterior xunión a Somalia. El movimientu fracasó gracies a l'aida militar soviética y cubana a Etiopía. Dirixó la llucha'l Frente de Lliberación de Somalia Occidental organización que tien una bandera verde y bermeya en dos franxes verticales: el verde ye'l color de los musulmanos (que son mayoritarios ente los somalinos) y el bermeyu ye pol sangre derramao; la estrella simboliza al pueblo. Emplegáronse variantes de la bandera n'horizontal. Estrechamente venceyáu a esta organización taba'l Frente de Lliberación de Somalia-Abo, que constituyía ún de los frentes militares, la so bandera destremábase por un triangulu azul claru na parte del asta.
Flat Earth Society
La Flat Earth Society (lit. Sociedá de la Tierra Plana, tamién llamada International Flat Earth Society o la International Flat Earth Research Society) ye una organización que promueve la idea de que la Tierra ye plana, en cuenta de un esferoide oblato. Foi fundada por Samuel Shenton en 1956 y depués dirixida por Charles K. Johnson, quien dio see a la organización na so casa en Lancaster. La sociedá tuvo inactiva tres la muerte de Johnson en 2001, pero foi restaurada en 2004 pol so nuevu presidente Daniel Shenton.
Destacaos científicos refugaron les idees de la organización y considerar pseudocientíficas.
Oríxenes del conceutu de Tierra Plana
Anque esiste la errónea creencia popular de que mientres la Edá Media la xente polo xeneral creía que la Tierra yera plana, la idea de que la Tierra yera esférica apaez yá dende l'antigüedá clásica, popularizada por Pitágores y Aristóteles, y aceptada por práuticamente tolos estudiosos yá en tiempos de Ptolomeo nel sieglu II e.C. Anque dalgunos de los primeros escritores cristianos teníen oxeciones de tipu teolóxicu, na Edá Media toles cañes principales del cristianismu aceptaben como un fechu la idea d'una Tierra esférica, eso sí, calteníen les sos creencies sobre'l sistema xeocéntricu d'Aristóteles y Ptolomeo considerando la Tierra como'l centru del universu.
Rowbotham y los sos siguidores algamaron notoriedá al engardise n'alderiques públicos escandalosos colos científicos destacaos del so tiempu. Unu de dichos enfrentamientos, qu'implicó al prominente xeógrafu Alfred Russel Wallace, dexeneró en dellos xuicios por fraude y llevantos.
Tres la muerte de Rowbotham, los sos siguidores crearon la Sociedá Zetética Universal, publicando una revista titulada The Earth Not a Globe Review, y permanecieron activos hasta bien entráu'l sieglu XX. Tres la Primer Guerra Mundial, el movimientu empecipió un lentu descensu.
Nos Estaos Xuníos d'América, les idees de Rowbotham fueron adoptaes por un cultu relixosu, la Ilesia Católica Cristiana. Fundada pol Sanamientu al traviés de la fe curanderu escocés John Alexander Dowie en 1895, la ilesia estableció la comunidá teocrática de Zion (Illinois), na vera del Llagu Michigan, a 70 km (unes 40 milles) al norte de Chicago. En 1906 Dowie foi depuestu como líder del cultu pol so llugarteniente, Wilbur Glenn Voliva. Ésti gobernó a los sos 6.000 siguidores con mano de fierro, presuntamente usándo-yos como trabayadores forzaos na corporación propiedá de la ilesia, Zion Industries. Nes escueles de la comunidá enseñábase puramente la doctrina de la Tierra plana. Voliva foi un pioneru na programación relixosa de radio. Los oyentes de la so emisora de radio de 100.000 vatios (0.1 MW) recibíen regularmente tronantes denuncies de les maldaes de la teoría de la evolución y l'astronomía, qu'almitía que la Tierra yera esférica. Voliva morrió en 1942 y la ilesia se desintegró so una nube d'escándalos financieros. Dellos siguidores incorruptibles de la "Tierra plana" siguieron viviendo en Zion mientres la década de 1950.
La Tierra plana dende l'espaciu
En 1956, Samuel Shenton, alicó la SZU col nome de International Flat Earth Society. Cola llegada del programa espacial, la Sociedá viose enfrentada a fotografíes de la Tierra realizaes por satélites orbitales, y más palantre por astronautes que "aterrizaron" ('allunizar' ye'l nuevu verbu que surde dempués d'ésta fazaña de conquista del home) na Lluna. Confrontado coles primeres fotografíes de la NASA amosando la Tierra dende l'espaciu, Shenton afirmó: "Ye bono de ver cómo una fotografía como ésta puede engañar al güeyu ensin entrenar." La sociedá adoptó'l planteamientu de qu'l'allunizaxe del Apolo foi un montaxe, preparáu pola industria del cine de Hollywood y basáu nun guión d'Arthur C. Clarke, postura tamién adoptada por terceros ayenos a la sociedá (vease Acusaciones de falsificación nos allunizaxes del Apollo). Nun mensaxe de marzu de 2001 a un amigu, Clarke respondió de forma irónica a les acusaciones de la sociedá: "Escribí al ex Direutor de la NASA Dan Golding pa dici-y que nun me llegaron a pagar nunca esi trabayu, y si nun fai nada al respeutu de momentu, va oyer noticies de los mios tarrecibles abogaos, Geldsnatch, Geldsnatch & Blubberclutch." (Trad. llibremente como "Trincaoro, Trincaoro y Pillacaldero")
Charles K. Johnson
thumb|[[Bandera de les Naciones Xuníes.]] En 1971, Shenton morrió y Charles K. Johnson convertir nel nuevu presidente de la Flat Earth Society. Sol so lideralgu, y a lo llargo de los trés décades siguientes, el grupu creció en tamañu d'un puñáu de miembros a cerca de 3.000. Johnson distribuyó, publicaciones, folletos, mapes, etc., a cualesquier que los pidiera, y xestionaba toles altes a la sociedá xunto cola so muyer, Marjory, que tamién yera miembru. Los pidimientos d'alta llegaron dende dellos países, incluyendo Arabia Saudita, Irán y la India.
L'últimu modelu del mundu arrobináu pola sociedá sostién que los humanos vivimos nun discu, col Polu Norte nel so centru, y un muriu de xelu de 45 metros d'altu como llende esterior. El mapa resultante recuerda vagamente al símbolu de les Naciones Xuníes, fechu que Johnson citaba como prueba de les sos afirmaciones (resumiendo, el símbolu ye asina porque ellos saben que la tierra ye realmente asina). Nesti modelu, el Sol y la Lluna nun tienen más de 52 km de diámetru.
Un boletín de la sociedá dexa establecer les creencies de Johnson:
Charles Johnson morrió'l 19 de marzu de 2001, dexando nel aire'l futuru de la Flat Earth Society.
Ronnie Dyson
Ronnie Dyson foi un cantante y actor norteamericanu.
Carrera
" All Over Your Face", 1983, y "See the Clown" en 1990 fueron los sos últimos trabayos. Dyson morrió a la edá de 40 años de insuficiencia cardiaca a finales de 1990, en Filadelfia, Pennsylvania. Póstumamente recordar, en 1991, nun dueto con "Vicki Austin", que la so versión caltener na cartelera de R & B nel puestu nº 79 y caltúvose mientres cinco selmanes.
Idioma iban
L'idioma iban (tamién dayak del mar) ye una llingua maláyica falada pol pueblu iban qu'habiten en Sarawak, Malasia, tamién en Brunéi y en Kalimantan, Indonesia.
Constanze Manziarly
Constanze Manziarly foi la cocinera d'Adolf Hitler y parte del so círculu íntimu.
Biografía
Nació n'Innsbruck, Austria. Realizó estudios d'hostelería. Empezó trabayando pal médicu de Hitler, quien al ver los problemes dixestivos del Führer encamentó-y los guisos de Manziarly. A ésti encantáronlu tantu que la fixo la so cocinera y dietista personal y ella adulces foise ganando'l so enfotu y l'amistá d'Eva Braun.
Vida nel nazismu
Mientres la guerra Manziarly diba al Berghof a cocina-y al círculu íntimu de Hitler y quedábase a oyer los sos discursos. Ella almiraba enforma a Hitler, inclusive yera parte d'una de les dames del Tercer Reich: Eva Braun, Magda Goebbels, Gerda Christian, Traudl Junge y munches más.
Pero Alemaña empezó a perder la guerra y les situaciones nel círculu íntimu de Hitler punxéronse tirantes, munchos empezaron a alloñase d'él, quedando namái los más lleales, ente ellos Constanze Manziarly.
El 29 d'abril de 1945 foi la boda ente Hitler y Eva Braun, que decidieron suicidase y dempués quemar los sos cuerpos, en lleendo una carta na que s'anunciaba que'l dictador italianu Benito Mussolini y el so amante Clara Petacci fueren atrapaos, ametrallaos y los sos cuerpos sometíos a les más tarrecibles vergüences. Constanze preparó-yos pastes pa comer.
A otru día los cuerpos de Hitler y de la so esposa fueron quemaos. La mayoría de los nazis suicidáronse pocu dempués, dalgunos escaparon y apurriéronse a los estauxunidenses, otros escaparon a Suramérica. Les informaciones sobre la muerte de Manziarly son contradictories. Ella foi citada pol SS-Brigadeführer Wilhelm Mohnke el 1 de mayu 1945 a les 20:30 pa escapar del búnker xunto con dellos miembros más del personal d'enfotu, como les secretaries Gerda Christian, Traudl Junge y Else Krüger.