cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ur
Imperiu acadiu
Mientres el reináu del nietu de Sargón, Naram-Ensin, la ciudá siguía formando parte del Imperiu acadiu, magar se producieron rebeliones. A esta dómina pertenez un testu escritu por Enheduanna, una sacerdotesa en y escriba nel templu de Nannar en Ur. La historia narra en primer persona'l sufrimientu de la sacerdotesa que foi espulsada de Ur pol lugal local, Lugal-ane. La historicidad de los personaxes paez tar demostrada; nel casu de Lugal-ane, por inscripciones nes que Naram-Ensin nómalu como unu de los cabezaleros de les revueltes de les ciudaes del sur y, nel casu de Enheduanna, por un relieve na que se-y dibuxa sentada xunto al dios Nannar.
Los motivos de la espulsión de Enheduanna nun tán claros; el testu mentar como fía de Sargón, lo cual podría indicar una filiación simbólica más qu'una rellación familiar. Ello ye que según el so sellu, foi nomada sacerdotesa pol conquistador acadiu. Asina, ye posible qu'esta designación cafiara al lugal de Ur, siendo ésti'l motivu de la espulsión.
La historia ye representada como un conflictu ente'l dios Nannar, que representa a Ur, y Innana, que representa a Agadé y al poder imperial; l'árbitru del conflictu ye'l dios del cielu An d'Uruk. Según la historia, An falla en favor de Inanna y Enheduanna recupera la so posición. Nun se conoz cuál foi la historia real qu'inspiró esta alegoría, magar se sabe que les revueltes de Ur y les demás ciudaes fueron encaloraes por Naram-Ensin.
A finales del sieglu, mientres el reináu de Sharkalisharri, fíu de Naram-Ensin, l'imperiu viose superáu poles numberoses revueltes y los ataques de los pueblos vecinos. Asina consiguió la so independencia Ur.
La dinastía III de Ur
thumb|Estensión del imperiu mientres la [[Tercer Dinastía de Ur.]] Pocos años dempués de la cayida del imperiu, el norte foi invadíu polos nómades gutis, magar paez que nun llegaron a afectar al área del sur, onde s'atopaba Ur. Nesta etapa destacó la ciudá de Lagash que según paez caltuvo dalgún tipu de dominiu sobre Ur.
Guitarra
La guitarra ye un instrumentu musical con fonderos raigaños que s'emplega nuna amplia variedá d'estilos musicales. Tien típicamente seis cuerdes, anque temién esisten guitarres de cuatro, siete, ocho, diez, y dolce.
Ur
La dinastía III de Ur
Escontra'l sieglu XXII e. C., Utu-hegal d'Uruk espulsó a los gutis del norte consiguiendo la hexemonía en Sumeria. A la so muerte foi'l so hermanu Ur-Nammu, que posiblemente gobernaba hasta entós en Ur, quien-y asocedió nel so imperiu. Sía que non, el nuevu rei escoyó a Ur como capital del so reinu, fundando la que se llamó dinastía III de Ur o Ur III, que mientres casi un sieglu caltuvo la hexemonía sobre un territoriu que tomaba la totalidá de la cuenca mesopotámica y Elam.
Nesta situación la ciudá de Ur quedó convertida nuna gran capital, llegando a algamar los 200 mil habitantes. Ye nesti periodu cuando se destruyeron los anteriores edificios y llevantáronse los que pueden contemplase entá anguaño. Ente estes construcciones destaca l'enorme zigurat de Ur, construyíu mientres los reinaos de Ur-Nammu (2113 - 2094 e. C.) y el so socesor Shulgi (2094 - 2047 e. C.) y qu'entá se caltién de pies, tres la so restauración parcial nos años 70. Nun se conoz l'altor que llegó a algamar yá que, magar les ruines actuales miden 15 metros, a lo llargo de 4.000 años la edificación debió sufrir una gran erosión. Tamién nesta etapa construyó'l Gipar, un templu consagráu a Ningal. La tercer dinastía de Ur caracterizóse tamién por desenvolver un sistema d'impuestos que, magar resultaba eficaz, suponía una carga bien pesada pa les clases populares.
Guitarra
Les guitarres son reconocíes como un de los instrumentos primarios nel blues, country, flamencu, rock y abondos estilos de música Pop. Tamién puen ser un instrumentu clásicu en solo. Les gitarres puen ser tocaes acústicamente, onde'l tonu ye producío pola vibración de les cuerdes y modulao pol fondu de la caxa de resonancia, o puen coneutase a un amplificador que lleutrónicamente manipula'l tonu. Les guitarres lléutriques foren introducíes nel sieglu XX y continúen marcando una fondera influencia na cultura popular.
Ur
La dinastía III de Ur
La cayida de la hexemonía de Ur tuvo marcada pola llegada de folaes de nómades procedentes de les rexones desérticas occidentales: los amorreos. Los recién llegaos fuéronse estableciendo nel cursu mediu del Éufrates, na zona de Babilonia, consiguiendo cada vez más influencia. Tres la perda de les rexones perifériques del imperiu, Shu-Ensin (2037 - 2027 e. C.) dirixó la construcción d'una muralla de 270 km coles mires de frenar a los nómades. El so socesor Ibbi-Ensin (2026 - 2004 e. C.) tuvo qu'enfrentar amás los intentos d'independencia de les demás ciudaes. Nesta situación, un antiguu gobernante de Mari ya influyente funcionariu llamáu Ishbi-Erra acomuñar a los distintos enemigos de Ur dándo-y el golpe final, causando la disolución del imperiu. Tres esto, Ishbi-Erra fundó una dinastía en Isin.
Guitarra
Tradicionalmente les guitarres tienen sío construyíes con combinaciones d'estremaos tipos de madera y les cuerdes con tripes animales, y más de recién, con náilon o aceru. No que cinca a la reparación, ésta ye llevada a cabu polos luthiers.
Ur
La dinastía III de Ur
Escontra finales del sieglu XXI e. C. los elamitas, dirixíos pol rei de Simash y qu'hasta entós habíen estáu sometíos a Ur, ocuparon la ciudá, que foi afarada. Los templos fueron escalaos y les viviendes destruyíes, el so monarca Ibbi-Ensin foi fechu prisioneru y lleváu a Elam, y los campos fueron amburaos. Tres el saquéu, la ciudá cayó so la influencia de Ishbi-Erra.
Nesti contestu desenvuélvense les llamaes Llamentos de Ur, un testu sumeriu nel cual atribúyese la cayida de Ur a la perda del favor de los dioses, dempués de lo que nárrense una serie de proyeutos y deseos por que la ciudá recupere'l so estáu anterior. Los llamentos interpretáronse como un testu de calter políticu onde, tres la cayida en desgracia de la ciudá, Ishbi-Erra, el nuevu gobernante, va dar# en la so reconstrucción col beneplácito de los dioses.
Dempués de la dinastía III
Nos años siguientes, el dominiu de Ur y el del restu de la rexón alternar ente Isín y Larsa. Tres les conquistes de Hammurabi, mientres l'Imperiu paleobabilónico (sieglos XVIII y XVII e. C.), la ciudá xugó un papel bien importante como centru de cultu. Mil años dempués, Nabucodonosor II llevó a cabu una ambiciosa reconstrucción de los templos de Ur, qu'entá yera un importante centru urbanu. El cayente de la ciudá namái se produció tres el final de los reinos mesopotámicos, cola conquista de la rexón per parte del Imperiu persa.
Arquiteutura
thumb|Reconstrucción per Ordenador del [[Zigurat de Ur|zigurat de Ur-Nammu.]] Por cuenta del so tamañu, el montículo formáu poles ruines de Ur destacó mientres sieglos dempués del so abandonu. Ente les edificaciones de les que queden restos destaquen el Gipar y el zigurat, construyíos mientres los primeros reinaos de la dinastía III. Nun se caltienen los templos del Imperiu acadiu, yá que fueron destruyíos al construyir los templos posteriores. Del periodu Dinásticu Arcaicu namái se caltienen dellos restos nos que s'aprecia una edificación a base de lladriyos planu convexos.
Los dos edificios relixosos que se caltienen taben asitiaos nun segmentu de la ciudá arrodiáu por una muralla de 8 metros, que la so paré esterior taba inclinada 45º. La seición noroeste d'esta cortil sagrada taba dedicada al dios Nannar.
El zigurat de Ur-Nammu, que'l so nome en sumeriu yera é-tarrecen-ní-gùr-ru (casa de cimientos revistíos de terror) foi construyíu mientres la primer metá del sieglu XXI e. C. y taba arrodiáu pola so propia muralla. La estructura entá se caltién y foi parcialmente reparada a finales de los años 70. Tien planta rectangular de 61×45,7 metros y 15 metros d'altor, magar ye probable que na so dómina tuviera abondo más metros d'altor, perdíos por cuenta de la erosión. L'interior del zigurat nun ye buecu, sinón que ta dafechu formáu por lladriyos de folla. Les parés esteriores tán recubiertes por una capa de 2,4 metros de grosez de lladriyu cocíu y betume y cada una d'elles ta empobinada a un puntu cardinal. Ye posible que nel visu allugara un templu. L'accesu a les plantes cimeres realizábase al traviés de tres escaleres esteriores.
El Gippar yera una cortil sagrada consagráu a Ningal asitiáu nel sureste del recintu. Magar foi remocicáu por completu mientres la dinastía III de Ur, ye bien posible que la so construcción remontar al periodu Dinásticu Arcaicu. L'interior del edificiu taba estremáu en dos partes por un pasiellu y contenía numberoses habitaciones que s'asitiaben alredor de patios. El Gippar funcionaba como residencia de la sacerdotesa en y el so séquitu. Amás, la diosa Ningal tenía delles habitaciones reservaes al so usu.
Les tumbes reales de Ur
Unu de los afayos más sorprendentes de la espedición de Leonard Wooley en Ur foi una serie de 16 sepultures a les que se denominó les Tumbes Reales de Ur. Pertenecíen al periodu Dinásticu Arcaicu y taben construyíes por parés de lladriyu o piedra coronaes por una bóveda. Atopar nun campusantu mayor, destináu a tou tipu de persones y que contenía más de 2.500 tumbes. Caúna de les tumbes reales contenía un cuerpu principal y un ciertu númberu d'acompañantes, según numberoses riqueces. thumb|Copa d'oru atopada na tumba de la reina [[Puabi, anguaño nel Muséu Británicu. 2600 - 2400 e. C., periodu Dinásticu Arcaicu.]] De toles sepultures, destacaba la d'una reina identificada gracies a la so sellu cilíndricu como Puabi. Nel so interior, amás de la reina, atopábense los cuerpos de cinco homes armaos y diez muyeres acompañaes pola magnífica Arpa de Ur rematada pela cabeza d'un toru n'oru. La cámara contenía inclusive un carru y les cadarmes de dos gües. El cuerpu de la reina taba envolubráu en xoyes y mantos con incrustaciones. Sobre la cabeza llevaba un tocáu a base de fueyes y una peineta rematada por estrelles de cinco puntes. Cerca de la so mano tenía una copa d'oru. Debaxo d'un bagul había un pasadizo que comunicaba con otra cámara funeraria; nella atopaba'l rei A-kalam-dug de Ur, que la so balta fuera parcialmente escalada.
Otra de les tumbes reales pertenecía al lugal Meskalamdug. N'otra de les fueses, que'l so dueñu non conocer, atopáronse 74 cuerpos, la mayoría de muyeres, lujosamente afatiaos. Ye nesta última tumba onde s'atopó'l Estandarte de Ur, una de les pieces más célebres de les topaes en Ur. L'estandarte, ta estremáu en distintes franxes que contienen escenes cotidianes y de guerra, na que destaca la representación de carro de guerra.
Interpretóse de distintes formes el fechu de que les tumbes reales contuvieren cuerpos de los sos sirvientes; pa dellos autores, tratar d'enterramientos rituales, nos que'l monarca yera acompañáu por éstos escontra'l más allá. Sicasí esto nun foi demostráu y tamién s'embaraxaron otres opciones, como que la tumba real fora escoyida poles élites como llugar pernomáu d'enterramientu, siendo los sos cuerpos movíos ellí una vegada construyida.
Estíbaliz Martínez
Estíbaliz Martínez Erro ye una ex ximnasta rítmica española, bicampeona del mundu y medaya d'oru nos Xuegos Olímpicos d'Atlanta 1996.
A finales de 1994 pasó a formar parte de la seleición nacional d'España na modalidá de conxuntos. De magar, toles medayes que llogró en competiciones oficiales seríen consiguíes como miembru del conxuntu español. La so primer competición importante foi'l Campeonatu Européu de Praga, nel que se proclamó subcampeona d'Europa en 3 pelotes y 2 cintes, amás de llevase otres dos medayes de bronce nel concursu xeneral y na final de 5 aros. Esi mesmu añu llogró ser campeona del mundu na modalidá de 3 pelotes y 2 cintes nel Campeonatu Mundial de Viena. Amás d'esti oru, llevóse dos plates nel concursu xeneral y na final de 5 aros.
Nel añu 1996 conquistó'l so segundu títulu mundial na final de 3 pelotes y 2 cintes del Campeonatu Mundial de Budapest, competición na que llogró tamién la plata nel concursu xeneral. Esi añu llogró'l mayor ésitu de la so carrera deportiva al convertise en campeona olímpica na modalidá de conxuntos nos Xuegos Olímpicos d'Atlanta, al pie de les sos compañeres Marta Baldó, Nuria Cabanillas, Estela Giménez, Lorena Guréndez y Tania Lamarca. Tres esta consecución, el conxuntu foi bautizáu pelos medios como les Neñes d'Oru.
En 2013 #estrenar en YouTube el documental Les Neñes d'Oru, dirixíu por Carlos Beltrán, que narra la hestoria del conxuntu campeón olímpicu n'Atlanta al traviés d'entrevistes a les mesmes ximnastes, y en 2016 asistió xunto al restu del equipu a la Gala 20ᵘ Aniversariu de la Medaya d'Oru n'Atlanta '96 en Badayoz.   Tien diverses distinciones, ente elles la Orde Olímpica del Comité Olímpicu Español (1996), la Placa d'Oru de la Real Orde del Méritu Deportivu (1996), la Copa Barón de Güell nos Premios Nacionales del Deporte (1997), y la Medaya d'Oru de la Real Orde del Méritu Deportivu (2015).
Entamos y primeres competiciones
Estíbaliz Martínez nació'l 9 de mayu de 1980 en Vitoria como la menor de dos hermanes. #Empecipiar na ximnasia rítmica cuando cuntaba con siete años d'edá, en 1987, como parte de les actividaes extraescolares del colexu. Con nueve años d'edá, en 1989, entró nel Club Beti Aurrera de Vitoria, club d'onde surdieron otres famoses ximnastes nacionales como Tania Lamarca o Almudena Cid. Ellí sería entrenada por Iratxe Aurrekoetxea nel polideportivu del IVEF (Institutu Vascu d'Educación Física), actual Facultá de Ciencies de l'Actividá Física y del Deporte de la Universidá del País Vascu. En 1994, quedó quinta nel concursu xeneral de la categoría júnior nel Campeonatu d'España Individual «B», que se celebró esi añu en Guadalaxara. miniaturadeimagen|240x240px|El Ximnasiu Moscardó, nel distritu de Salamanca ([[Madrid), foi'l llugar d'entrenamientu de la seleición nacional de ximnasia rítmica hasta 1997.]] Nuna entrevista a ETB en 1995, Aurrekoetxea, preguntada poles carauterístiques de Martínez, amás de destacar la so preparación téunica y les sos cualidaes físiques, #referir a ella como una ximnasta qu'executaba «unos movimientos bien especiales [...] bien elegantes».
1995: llegada al equipu y primer títulu mundial en Viena
Tres una concentración en Barcelona en 1994 pa un control, foi convocada meses dempués pola seleicionadora Emilia Boneva pa formar parte de la seleición nacional de ximnasia rítmica d'España na modalidá de conxuntos, na que permaneció dende finales de 1994 hasta empiezos de 1997. Mientres esti tiempu convivió col restu de les componentes del equipu nun xalé en Canillejas y entrenó nel Ximnasiu Moscardó de llunes a sábadu primeru unes 6 hores y dempués hasta 8 hores diaries nel añu previu a los Xuegos Olímpicos, nel que dexaron de dir al colexu. El conxuntu foi entrenáu pola mesma Emilia Boneva y por María Fernández Ostolaza. La coreógrafa dende 1994 hasta 1998 foi Marisa Mateo. Pa 1995 hubo rotación de los aparatos nos conxuntos, polo que s'habíen compuestu nuevos montaxes pa los dos exercicios del equipu. Nel exerciciu de 5 aros usó una adautación de la pieza Asturies (Lleenda), perteneciente a la Suite española Op. 47 de Isaac Albéniz, ente que nel exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes emplegó'l tangu «Branu porteño», de Astor Piazzolla. izquierda|miniaturadeimagen|285x285px|Estíbaliz (tercera a la izquierda, de pies) col restu del conxuntu español en París (1995). N'abril de 1995 tuvo llugar la primer competición de la temporada, el Tornéu Internacional de Portimão, onde s'estrenaron los nuevos exercicios y el conxuntu llogró'l bronce tanto nel concursu xeneral como na final de 5 aros. La selmana siguiente apostóse'l tornéu de Karlsruhe. Nél, el conxuntu español, por cuenta de una mala calificación nel exerciciu de 5 aros, llogró un sestu puestu nel concursu xeneral. Amás, na final del mistu de 3 pelotes y 2 cintes tamién llograron la sesta plaza. Por cuenta de esta mala actuación, María Fernández y Emilia Boneva fixeron dellos cambeos nel equipu y asitiaron a Tania como titular nos dos exercicios en llugar de Maider Esparza. Darréu participaron en diversos torneos y exhibiciones en Corbeil-Essonnes, Manresa, Alicante o Liévin.
Cola llegada al equipu de Nuria Cabanillas, Estíbaliz pasó a ser titular namái nel exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes, y nun volvería ser titular nel exerciciu de 5 aros hasta mayu de 1996, tres la retirada de María Pardo. En xunetu tuvo llugar la so primer competición importante, el Campeonatu Européu de Ximnasia Rítmica de Praga. Ellí llogró'l tercer puestu nel concursu xeneral y nel concursu de 5 aros, y el segundu puestu nel mistu de 3 pelotes y 2 cintes. Nel concursu xeneral, apostáu de primeres, el combináu español llogró una nota de 18,900 nel exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes y de 19,725 nel de 5 aros, lo que sumó una puntuación acumulada de 38,625, llogrando asina'l tercer puestu por detrás de Bulgaria y Rusia, que se llevaron la medaya de plata y oru respeutivamente. Esi tercer llugar tamién-yos dio la clasificación pa les finales por aparatos que s'apostaríen na xornada posterior. Na competición de 3 pelotes y 2 cintes #los españoles quedaron segundes a solu 7 milésimes de la primer posición, que la llevó nesta ocasión Bulgaria. Na final de 5 aros volvieron quedar terceres, superaes por ruses y búlgares.
A finales d'agostu empezaron les competiciones de preparación pal Campeonatu Mundial. Primero apostóse na ciudá holandesa de Deventer el tornéu Alfred Vogel Cup, una de les competiciones internacionales más importantes. Nesta cita, el conxuntu español conquistó los trés medayes d'oru apostaes: la del concursu xeneral, la de 5 aros y la de 3 pelotes y 2 cintes. Díes dempués, l'equipu español llogró la medaya de plata nel tornéu International Group Masters d'Hannover, al ser superáu namái pol conxuntu rusu. izquierda|miniaturadeimagen|347x347px|El conxuntu proclamándose per primer vegada campeón del mundu de 3 pelotes y 2 cintes nel Mundial de Viena (1995). Un mes dempués del tornéu alemán, tuvo llugar el so primer Mundial, el Campeonatu del Mundu de Viena, onde, col exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes, llogró la so primer medaya d'oru nesta competición, amás de llograr tamién dos medayes de plata nel concursu xeneral y nel de 5 aros. En primer llugar apostóse'l concursu xeneral, nel que #los españoles consiguieron una calificación de 19,650 nel exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes y de 19,750 nel de 5 aros, que fadríen una nota acumulada de 39,400, siendo superada esta puntuación solo per Bulgaria. Esi segundu puestu fizo que l'equipu llograra la clasificación automática pa la competición de conxuntos nos Xuegos Olímpicos d'Atlanta, que s'apostaríen un añu dempués. La xornada siguiente, na final del mistu, el conxuntu español llogró con una nota de 19,800, superar en 25 milésimes a les búlgares, llogrando asina la medaya d'oru na competición de 3 pelotes y 2 cintes. Na final de 5 aros, foi'l conxuntu búlgaru'l que por 25 milésimes, ganó la competición per delantre de #los españoles, que llograríen de nuevu una nota de 19,800.
Pa 1996 la modalidá de conxuntos diba aceptase per primer vegada nos Xuegos Olímpicos, que s'apostaríen esi añu n'Atlanta. Les integrantes del equipu dexaron de dir al so colexu, el centru priváu Nuesa Señora de Altagracia, pa concentrase na preparación de la cita olímpica. Pa la nueva temporada realizáronse unos nuevos montaxes tantu pal exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes, como pal de 5 aros. La música del nuevu exerciciu d'aros yera un medley de dellos cantares pertenecientes a musicales norteamericanos, principalmente «America», compuesta por Leonard Bernstein ya incluyida en West Side Story, o «I Got Rhythm» y «Embraceable You», temes creaes por George Gershwin y qu'apaecieron na banda sonora d'Un americanu en París. Pela so parte, nel exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes pal añu 1996, emplegóse la melodía de «Amanecer andaluz», tema que yá usara Carmen Acedo nel so exerciciu de cuerda de 1991, anque con otros arreglos.
En payares de 1995, l'equipu español viaxó a Tokiu pa participar nel tornéu añal denomináu Epson Cup, nel que los dos meyores conxuntos del añu pertenecíen col equipu xaponés. N'avientu tuvo llugar una concentración de too l'equipu español nel Centru d'Altu Rendimientu de Sierra Nevada (Granada).
1996: segundu títulu mundial en Budapest y oru nos Xuegos Olímpicos
Mientres el primer semestre de 1996, el conxuntu español participó en diverses competiciones preparatorias, como Kalamata Cup, Karlsruhe, Corbeil o Ciudá de Zaragoza, nes que siempres ocuparía un puestu de medayista. A principios de mayu recibieron nel Ximnasiu Moscardó la visita de la prestixosa baillarina y coreógrafa cubana Alicia Alonso, que-yos impartió una clase maxistral. Tamién grabaron nesos meses dos anuncios de televisión pa Cola Cao, patrocinador del Programa ADO, y otru pa Campofrío, entós patrocinador de la Real Federación Española de Ximnasia. Esi añu incorporóse Lorena Guréndez, qu'en mayu, poco antes del tornéu preolímpicu de Zaragoza, pasó a ser titular del conxuntu nel exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes por cuenta de la retirada de María Pardo. Pela so parte, Estíbaliz pasó a ocupar tamién el puestu de titular que María había dexáu vacante nel exerciciu de 5 aros. A principios de xunu, Estíbaliz rompióse'l meniscu esquierdu nel tornéu Ciudá de Zaragoza. El médicu de la Federación, Luis González Lago, informólu de qu'en casu de que s'operara nun-y avagaría recuperase pa poder participar n'Atlanta, polo que Martínez decidió esperar a dempués de la cita olímpica pa pasar pol quirófanu y competir cola mancadura hasta entós.
A finales de xunu, a pocu más d'un mes de los Xuegos Olímpicos, apostóse'l Campeonatu del Mundu de Budapest, onde Martínez llogró la so segunda medaya d'oru nun Mundial, repitiendo na competición de 3 pelotes y 2 cintes, amás de llograr una medaya de plata nel concursu xeneral. El primer día de la competición de conxuntos tuvo llugar el concursu xeneral, nel que l'equipu español llogró una nota de 19,700 en dambos exercicios, que lo llevó a la segunda posición con 39,400 puntos, a dos décimes del conxuntu búlgaru, que repitió la medaya d'oru llograda l'añu anterior. A otru día apostáronse los dos finales por aparatos. Na final de 3 pelotes y 2 cintes, #los españoles, con una puntuación de 19,816, revalidaríen el títulu llográu nel Mundial anterior nesa mesma competición, esta vegada superando en 16 milésimes la nota del equipu rusu. Na final de 5 aros, el conxuntu español tuvo que conformase col cuartu puestu con una puntuación de 19,699.
Competición de conxuntos n'Atlanta
miniaturadeimagen|319x319px|El conxuntu español en llogrando la medaya d'oru nos Xuegos Olímpicos d'Atlanta. A principios d'agostu apostóse la competición de conxuntos nos Xuegos Olímpicos d'Atlanta. L'equipu español llegó a la Villa Olímpica'l 13 de xunetu, llegando a participar nel desfile de los deportistes mientres la ceremonia d'apertura de los Xuegos, que tuvo llugar el 19 de xunetu. La competición de ximnasia rítmica tuvo llugar nel Stegeman Coliseum, un pabellón asitiáu na ciudá de Athens, a unos 100 quilómetros d'Atlanta. La seleición nacional allegó a la cita olímpica con un conxuntu integráu por Estíbaliz, Marta Baldó, Nuria Cabanillas, Estela Giménez, Lorena Guréndez y Tania Lamarca. Solo pudieron convocase a los seis ximnastes titulares per parte del conxuntu, polo que la ximnasta suplente, Maider Esparza, quedóse fora de la convocatoria. Al igual qu'asocediera enantes nel Campeonatu Mundial de Budapest, Lorena Guréndez participó como ximnasta suplente nel exerciciu de 5 aros, ente que Nuria Cabanillas fixo lo mesmo nel de 3 pelotes y 2 cintes.
El 1 d'agostu tuvieron llugar los preliminares, nos que los nueve conxuntos que se clasificaren pa competir nos Xuegos Olímpicos, apostáronse los seis places finalistes. Nel exerciciu de 5 aros, l'equipu español llogró una puntuación de 19,500, y nel de 3 pelotes y 2 cintes, consiguió una nota de 19,466. Finalmente'l conxuntu español #clasificar pa la final en segunda posición con una nota acumulada de 38,966, a solu 50 milésimes del primer puestu, que sería nesa ocasión pal conxuntu búlgaru.
El 2 d'agostu tuvo llugar la gran final. Na primer rotación, la de 5 aros, el conxuntu español llogróse poner primero con una nota de 19,483, a solu 17 milésimes del escoyíu rusu, que quedó de la mesma per delantre del búlgaru. Quedaba entá la rotación final, la de 3 pelotes y 2 cintes, exerciciu col que les españoles llograren ser bicampeonas del mundu. Nesta segunda y última rotación, l'equipu español igualó la nota de 19,450 de les búlgares, asegurándose asina la medaya de plata. La puntuación final del conxuntu sería de 38,933. Solo les ruses podíen arrampuña-yos la primer posición, pero una mala nota d'execución por causa de dellos errores mientres l'exerciciu, fizo que nun pudieren superar na puntuación definitiva a #los españoles, que s'axudicaron finalmente la medaya d'oru. Foi la ximnasta individual Almudena Cid, que s'atopaba siguiendo la competición, quien corrió hasta'l vestuariu nel que s'atopaben les ximnastes españoles pa informa-yos de los fallos de les ruses y de que por tantu diben ser cuasi con toa seguridá medaya d'oru. L'equipu español #convertir con esti trunfu nel primer campeón olímpicu de la hestoria na modalidá de conxuntos, amás de tratase tamién de la primer medaya d'oru olímpico na ximnasia española. Martínez llogró amás ser el 4ᵘ deportista español más nuevu en consiguir una medaya olímpica, al faelo con 16 años y 85 díes.
El conxuntu español, visiblemente emocionáu, xubió al primer caxón del podiu tres Bulgaria y Rusia, qu'acabaron segunda y tercer respeutivamente. A pesar de que la Carta Olímpica prohibe la publicidá na equipación deportiva, les ximnastes llevaron nel podiu un maillot con un logotipu similar al de Campofrío, patrocinador del equipu, dempués de que'l presidente de la Federación Española de Ximnasia #encamentar a que lo fixeren, motivu pol qu'hubo una reclamación que finalmente nun foi atendida. La ceremonia d'entrega de medayes d'esta competición, foi'l minutu más vistu d'Atlanta 1996 en Televisión Española. Al igual que'l restu de la final olímpica, foi narrada pa dichu canal pola periodista Paloma del Río. Tres la so llegada a España, el conxuntu foi bautizáu per dellos medios col nomatu de les Neñes d'Oru.
N'ochobre, la ex-ximnasta María Pardo fixo unes declaraciones nel diariu El País nes que dixo que la entós seleccionadora Emilia Boneva yera desaxeradamente dura cola comida y colos entrenamientos. María abandonara la concentración del equipu en mayu, dos meses antes de la cita olímpica, por cuenta de que nun pudo soportar la presión a la que se vio sometíu'l conxuntu nesa dómina. Delles antigües integrantes de la seleición sofitaron estes declaraciones, ente que les entós ximnastes del equipu español, ente les que s'atopaba Estíbaliz, dixeron que María nun cuntaba tola verdá en dellos aspeutos. Les integrantes del conxuntu allegaron pocu dempués al programa Día ente día de Telecinco, presentáu por María Teresa Campos, onde cuntaron la so esperiencia y defendieron a Emilia.
Ente'l 31 d'ochobre y el 2 de payares, el conxuntu participó nuna xira d'exhibiciones denominada Gala de les Estrelles, entamada pol patrocinador del equipu, y que pasó per Madrid, Zaragoza y Barcelona. En diches gales, amás del conxuntu, que realizaba los dos exercicios d'aquel añu, actuaron tamién otros ximnastes nacionales ya internacionales destacaos, tantu de ximnasia rítmica como d'artística. Darréu, les integrantes del conxuntu español #mover a Tokiu pa participar na Epson Cup, onde llograron la medaya de plata. A finales de payares, viaxaron a Colombia pa realizar una xira d'actuaciones en Medellín, Cali y Bogotá. El dineru recaldáu foi destináu a crear centros d'atención médica y hospitalaria nos sectores con menos recursos de Colombia. Hasta final d'añu, el conxuntu siguió participando en numberoses exhibiciones por toa España en ciudaes como Alicante, Palencia, Vitoria, Sevilla o Burgos. La postrera tuvo llugar el 22 d'avientu en Pamplona, onde foi homenaxada Maider Esparza na so despidida del equipu.
Martínez, xunto al restu de componentes del conxuntu ganador de la medaya d'oru nos Xuegos Olímpicos, recibió los meses posteriores numberoses reconocencies y distinciones, ente ellos, la Orde Olímpica, dada pol COE, la Placa d'Oru de la Real Orde del Méritu Deportivu y la Copa Barón de Güell, daes pol Conseyu Cimeru de Deportes.
Retirada de la ximnasia
Tres les Olimpiaes, en setiembre, Martínez #operar del frayatu del meniscu de la rodía esquierda, la mancadura que sufriera selmanes antes de los Xuegos. Un mes dempués yá s'atopaba entrenando de nuevu. Dempués de participar na xira d'exhibiciones, tuvo que volver al quirófanu en xineru de 1997 al considerase que la primer operación nun salió bien y que la recuperación nun foi afecha. Esta segunda vegada foi operada pol doctor Pedro Guillén. Nesta ocasión siguió una rehabilitación más lenta, anque allegaba a los entrenamientos p'aprendese los nuevos exercicios de cara al Campeonatu Européu de Praga, que se diba a apostar en mayu. Según les sos pallabres, foi primida pola Federación Española, polo que decidió retirase pa siguir cola recuperación. Escontra mediaos d'abril fíxose pública la so retirada definitiva de la ximnasia xunto con Estela Giménez y Marta Baldó. Pa nun abandonar el cursu académicu, siguió viviendo en Madrid agospiándose na casa del presidente de la Real Federación Española de Ximnasia como fixera Cercu, yá que entá nun cumpliera la mayoría d'edá. En mayu de 1998, Estíbaliz, Marta, Cercu y Tania, fueron convidaes pola Federación a asistir al Campeonatu del Mundu de Sevilla, onde se realcontraron amás con Nuria y Lorena, qu'entá pertenecíen al conxuntu nacional.
El 5 d'agostu de 2000 participó al pie de delles de les sos excompañeras de la seleición nun homenaxe a Emilia Boneva mientres el Campeonatu d'España de Conxuntos de Ximnasia Rítmica celebráu en Málaga, nel que realizaron un exerciciu montáu especialmente pa la ocasión que taba inspiráu nel de 5 aros de 1996 y qu'entrenaren les selmanes previes cola ayuda d'Ana Bautista. La mesma Emilia viaxó dende Bulgaria p'asistir al eventu, anque ensin tener conocencia de que delles de les sos antigües pupiles diben realizalu un homenaxe. Marta Baldó nun pudo participar nel actu y Lorena Guréndez asistió pero nun realizó l'exerciciu al ser componente entá de la seleición nacional. L'encargáu d'entamar el realcuentru foi Carlos Pérez, entós Rellaciones Esternes del Programa ADO, dempués de que les mesmes Neñes d'Oru comentáren-y la idea. Díes dempués volveríen realizar l'exerciciu en Manzanares el Real (Madrid), siendo esta la última vegada que se realcontraron con Emilia. miniaturadeimagen|295x295px|Estíbaliz (segunda pela esquierda) xunto al restu del conxuntu d'Atlanta 1996 nun realcuentru en 2006 rexistráu nel documental Les Neñes d'Oru. El 23 de payares de 2000, la Federación Española de Ximnasia pagó la delda que tenía colos seis ximnastes del conxuntu que llograra la medaya d'oru n'Atlanta. En 1996, l'Asamblea Xeneral de la Federación Española de Ximnasia alcordara un premiu de 5 millones de pesetes per ximnasta en casu de que llograren la medaya d'oru nos Xuegos Olímpicos. Esti premiu yera distintu al que pagó'l COE a les ximnastes por consiguir la medaya d'oru, anque tenía'l mesmu importe. Tres la celebración de les Olimpiaes, la Federación nun reconocía esi premiu, polo que les ximnastes, encamentaes pola periodista Cristina Gallu, decidieron denunciar el casu nel Conseyu Cimeru de Deportes y allegar a un abogáu. Amás, la Federación debía a delles ximnastes dineru de la xira d'exhibiciones de 1996, de beques, de contratos d'imaxe y de dellos premios de torneos y campeonatos. Les presiones de dellos medios de comunicación (principalmente'l programa de radio nel que trabayaba Cristina, Supergarcía, presentáu por José María García), fixeron qu'a finales de 2000 l'Estáu habilitara una cuenta por que la Federación pagara finalmente la totalidá de la delda contraida, que taba en redol a los 41 millones de pesetes (unos 246.000 euros).
N'abril de 2002, les componentes del conxuntu de 1996 volvieron axuntase nel V Certame de Ximnasia Rítmica Interescolar, un eventu entamáu por mt en Zaragoza onde cinco d'elles realizaron unu de los exercicios d'Atlanta, amás de recibir un homenaxe. Nuria Cabanillas y Lorena Guréndez nun pudieron asistir a la selmana na que s'entrenó l'exerciciu, pero sí allegaron al actu. miniaturadeimagen|295x295px|Estíbaliz (segunda pela derecha) y les #demás Neñes d'Oru nel homenaxe nel Euskalgym 2014. miniaturadeimagen|295x295px|Les Neñes d'Oru xunto al Equipaso y Paloma del Río na entrega de la Real Orde del Méritu Deportivu (2015). N'agostu de 2006, xunto al restu de los sos excompañeras de la seleición nacional de 1996, allegó a un realcuentru que tuvo llugar n'Ávila mientres tres díes con motivu del décimu aniversariu de la consecución de la medaya d'oru n'Atlanta 1996. Dichu alcuentru #entamar Carlos Beltrán al pie de la so productora, Klifas dreams, coles mires de grabar un documental nel qu'elles mesmes narraren la so hestoria, anque nun s'estrenó hasta años más tarde sol títulu Les Neñes d'Oru. El 30 de payares de 2006, los seis campeones olímpiques n'Atlanta asistieron a la Gala Añal de la Real Federación Española de Ximnasia, celebrada en Madrid, na que fueron amás homenaxaes.
N'avientu de 2013 #estrenar en YouTube el documental Les Neñes d'Oru, grabáu mientres el realcuentru de los siete excomponentes del conxuntu en 2006. Empobináu por Carlos Beltrán y de 54 minutos de duración, presentóse estremáu en cinco partes, siendo la primer xubida'l día 9 y la postrera'l día 26. El documental narra, al traviés d'entrevistes a les mesmes ximnastes, l'antes, el mientres y el dempués de la medaya d'oru d'Atlanta.
El 8 de payares de 2014, los siete integrantes del conxuntu de 1996 fueron homenaxaes na IX Gala Internacional de Ximnasia Rítmica Euskalgym, que se celebró per primer vegada en Vitoria. Na mesma, #llevar a cabu una proyeición d'imáxenes sobre'l tapiz consistente nos nomes de les ximnastes col logotipu de los Xuegos Olímpicos d'Atlanta 1996 y la medaya d'oru de fondu, mientres sonaba la música del so exerciciu d'aros naquelles Olimpiaes. De siguío, los siete ximnastes salieron a la pista pa face-yos entrega de la Medaya Euskalgym y recibir una placa conmemorativa de manes de José Luis Tejedor y Javier Maroto, presidente de la Federación Vasca de Ximnasia y alcalde de Vitoria respeutivamente, ante la presencia de les cuasi 9.000 persones qu'asistieron a la gala nel Fernando Buesa Arena. Foi'l primer realcuentru de les Neñes d'Oru al completu tres la xunta de 2006.
El 14 d'ochobre de 2015, los seis campeones olímpiques n'Atlanta, ente elles Estíbaliz, recibieron la Medaya d'Oru de la Real Orde del Méritu Deportivu, dada pol Conseyu Cimeru de Deportes, la máxima distinción que puede llograr un deportista español. El gallardón fuéra-yos concedíu'l 28 de xunetu del mesmu añu. L'actu d'entrega foi presidíu por Íñigo Méndez de Vigo, Ministru d'Educación, Cultura y Deporte, y por Miguel Cardenal, presidente del CSD, y tuvo llugar nel auditoriu del Muséu Nacional Centru d'Arte Reina Sofía (Madrid). Al mesmu asistió tamién Maider Esparza. Amás, nel mesmu eventu fueron gallardoniaes cola Medaya de Bronce'l conxuntu español de ximnasia rítmica de 2014, conocíu como'l Equipaso, siendo la primer vegada que dambes xeneraciones de ximnastes axuntábense. miniaturadeimagen|290x290px|El conxuntu na Gala 20ᵘ Aniversariu (2016). El 23 de xunetu de 2016 #realcontrar col restu de les Neñes d'Oru na Gala 20ᵘ Aniversariu de la Medaya d'Oru n'Atlanta '96, que tuvo llugar nel Palaciu de Congresos de Badayoz nel marcu del X Campus Internacional de Ximnasia Rítmica Nuria Cabanillas. Al homenaxe allegaron tamién delles ex-ximnastes de la seleición como Carolina Pascual, Almudena Cid, Alba Caride, Ana Bautista, Carolina Malchair, Marta Calamonte, María Eugenia Rodríguez y Ana María Pelaz, según la xueza internacional Maite Nadal y la coreógrafa del conxuntu d'Atlanta, Marisa Mateo. El conxuntu nacional júnior realizó amás dos exhibiciones mientres la gala, que cuntó igualmente con actuaciones de Carolina Pascual y los participantes del Campus. Emitióse coles mesmes un mensaxe grabáu de la exseleccionadora Emilia Boneva dende la so casa de Bulgaria.
El 13 de xunetu de 2017 asistió en Barcelona a la xunta y a la gala homenaxe a los medayistes olímpicos españoles pol 50ᵘ Aniversariu del diariu As que tuvieron llugar nel Estadiu Olímpicu Lluís Companys y nel Muséu Nacional d'Arte de Cataluña respeutivamente, onde se realcontró coles sos compañeres del conxuntu Marta Baldó, #Estela Giménez y Tania Lamarca, amás de col Equipaso y con Carolina Pascual.
Na cultura popular
Ente otres apaiciones na cultura popular, Estíbaliz sirvió de base pal personaxe d'Isabel, qu'apaez na serie de cuentos infantiles Olympia (2014), escritos por Almudena Cid ya ilustraos por Montse Martín. Coles mesmes, el rellatu de la vida de les Neñes d'Oru na concentración nacional ta presente na autobiografía novelada Llárimes por una medaya (2008), escrita por Tania Lamarca y Cristina Gallu. Reseñes del finxu de la medaya olímpica apaecen en llibros como Españoles d'oru (1999) de Fernando Olmeda y Juan Manuel Gozalo, Enredando na memoria (2015) de Paloma del Río, o Pincelaes de rítmica (2017) de Montse y Manel Martín.
Seleición española
{| width="100%" class="" style="margin-bottom: 10px;"
Conxuntu sénior
1995
1996
Saint-Quentin-sur-Charente
Saint-Quentin-sur-Charente ye una comuña francesa del departamentu de Charente, na rexón de Nueva Aquitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Atentáu de la plaza de la República Dominicana
El atentáu de la plaza de la República Dominicana foi un ataque con coche bomba lleváu a cabu'l 14 de xunetu de 1986 en Madrid pol comandu España» de la organización terrorista ETA militar. Morrieron 12 persones, toes elles axentes de la Guardia Civil qu'estudiaben nuna escuela de tráficu, y resultaron mancaes 32. La llista d'etarres darréu condergaos pola so participación nel atentáu incluyó importantes miembros de la banda, como Antonio Troitiño y Iñaki de Juana Chaos.
Antecedentes
L'añu previu al atentáu na plaza de la República Dominicana, el denomináu «comandu Madrid» fuera responsable de 20 asesinatos, ente los que se cunten cinco muertes nun atentáu trés meses antes y trés más n'otru'l mes anterior, dambos en Madrid. En tol so conxuntu, ETA fuera causante de 24 muertes en 1986 antes del 14 de xunetu, 18 de les cualos asocedieren na capital d'España, lo que dexa entever que la organización taba focalizando les sos actividaes ellí por cuenta de la creencia de que tendríen mayor influyencia na opinión pública que les aiciones cometíes nel País Vascu.
L'atentáu
El blancu del operativu terrorista yera un convói con 70 axentes de la Guardia Civil a bordu, con edaes entendíes ente los 18 y los 25 años, y que diariamente salía de la Escuela de Tráficu de la cai del Príncipe de Vergara en direición a la Venta de la Roxa, nes contornes de la ciudá, onde los policías realizaben práutiques de conducción en motocicleta. Los tresportes del grupu consistíen nun autobús, un microbús y un touterrén, que siguíen siempres la mesma ruta a la mesma hora, lo cual convertir nun oxetivu fácil para ETA.
El métodu escoyíu polos etarres p'atentar contra'l convói foi un coche bomba cargáu con 35 kilogramos de Goma-2 y unes cantidaes significatives de metralla. El responsable de remanar el dispositivu esplosivu foi Antonio Troitiño, qu'esperó'l pasu de los vehículos policiales nuna parada d'autobús cercana, ente qu'Iñaki de Juana Chaos, unu de los miembros de la banda más activos, aguardába-y nun coche preparáu pa entamar la fuxida. La detonación algamó al autobús, que tresportaba'l mayor númberu de guardias civiles, y llanzó l'automóvil pel aire. Cuntáronse cuatro axentes ente les víctimes mortales inmediates y 32 mancaos, ente ellos seis civiles qu'esperaben nuna parada d'autobús cercana. Otros cuatro axentes más morrieron pocu dempués nel Hospital Universitariu La Paz, anunciándose a les 21:30 del mesmu día un novenu fináu, al que se sumaríen finalmente otros trés. Catalogar tamién daños en vehículos y propiedaes na plaza.
Reaiciones
L'ataque terrorista foi'l mayor en númberu de víctimes dende'l atentáu del restorán El Descansu d'abril de 1985, que, atribuyíu a yihadistes islámicos, costara la vida a 18 persones. El crime asocedió tres selmanes dempués de les eleiciones xenerales, y un día antes de la sesión d'apertura de les nueves Cortes. Hubo especulaciones alrodiu de si l'atentáu yera una respuesta a la decisión tomada'l día anterior pol Gobiernu francés de deportar a Domingo Iturbe Abasolo, el presuntu dirixente d'ETA militar, a Gabón, pero esta teoría foi refugada pol vicepresidente Alfonso Guerra, quien señaló qu'un atentáu asina riquiría un ampliu periodu de planificación.
L'alcalde de Madrid, Juan Barranco, fixo un llamamientu a la solidaridá coles víctimes y los sos familiares pidiendo tres minutos de silenciu al mediudía del mesmu 14 de xunetu.
Saint-Quentin-de-Chalais
Saint-Quentin-de-Chalais ye una comuña francesa del departamentu de Charente, na rexón de Nueva Aquitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Fontaine-la-Gaillarde
Fontaine-la-Gaillarde ye una comuña francesa del departamentu de Yonne, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Caldes de Malavella
Caldes de Malavella ye un conceyu de la contorna de La Selva na provincia de Girona, Cataluña.
Historia
Aquae Calidae: A diferencia d'otres ciudaes romanes que nacieron por interés militar o estratéxicu, podemos dicir que Caldas constituyir a partir d'un interés pola salú y l'ociu. La xente allegaba a les termes pa curase yá que l'agua de Caldas tenía cualidaes curatibles. El fechu de que s'asitiara cerca del trazáu de la Vía Augusta ayudaba a que munchos viaxeros parar pa folgar y avituallarse. Mientres la dómina del cristianismu, nos sieglos IV y V d. C., apaeció una necrópolis paleocristiana ente l'actual cai San Esteban y el Paséu de Ronda, pela rodiada de lo que sería'l nucleu romanu.
Seleición femenina de balonmano de Rumanía
La seleición femenina de balonmano de Rumanía ye l'equipu de balonmano que representa a Rumanía na competiciones de seleiciones nacionales femenines.
Caldes de Malavella
Historia
Pasen los sieglos y Caldas evolucionó como les demás poblaciones pa llegar a la dómina medieval. Mientres esta dómina, l'aspeutu del nucleu varia un pocu, atopamos col amurallamientu de la villa, del cual quédennos unos llenzos de paré y tres torres circulares allugaes nel Cuetu de San Grau. Equí allugábase'l castiellu llamáu de Caldas, que se convirtió en símbolu de poder feudal: prohibiéronse los baños públicos utilizaos polos romanos y nel so llugar llevantó esti castiellu.
Seleición femenina de balonmano de Rumanía
Ganó'l Campeonatu Mundial de Balonmano de 1956 y 1960, resultó segunda en 1973 y 2005, cuarta en 1971, 1975, 1993, 1999 y 2007, y quinta en 1982 y 1986. Nos Xuegos Olímpicos llogró'l cuartu puestu en 1976 y el séptimu en 2000 y 2008.
Ligusticum wallichii
Ligusticum wallichii Franch. ye una especie de planta fanerógama perteneciente a la familia Apiaceae, una de les 50 yerbes fundamentales usaes na medicina tradicional china. Conocer pol so nome común en chinu chuānxiōng (川芎). Los compuestos biolóxicos de la planta inclúin la ligustrazina (Tetrametilpirazina).
Caldes de Malavella
Historia
Años más tarde, los baños utilizáronse como hospital p'actividaes curatibles.
Seleición femenina de balonmano de Rumanía
Dellos xugadores destacaes apocayá na seleición de Rumanía fueron Aurelia Brădeanu, Valentina Ardean-Elisei, Oana Manea, Paula Ungureanu, Adriana Nechita y Cristina Neagu.
Ligusticum wallichii
Ye nativu de la India y Nepal.
Descripción
Planta herbal qu'algama un tamañu de 30-120 cm d'altor, glabros. Raigañu cilíndricu. Tarmu simple y pocu ramificáu, base revistida en vaines remanentes fibroses. Fueyes basales ovaes fueya en llinies xenerales, de 4-8 × 3-6 cm, 3-4-pinnaes, pinnas 4-5 pares primarios; segmentos finales lliniales, 3-10 × 1-2 mm. Les caulinares con poques fueyes, amenórguense gradualmente escontra riba. Les inflorescencies son terminales n'umbeles de 5-7 cm de diámetru, les umbelas llaterales más pequeñes; bráctees 4-6, lliniales, con 8-14 rayos, desiguales, de 2-4 cm. Mota con dientes llanceolaos, de 0,6 mm. Pétalos blancos, obovaes, base cuneada. Frutu oblongo-ovoides, 3.5-4 × 3-3.5 mm, costielles prominentes, subiguales. Semilla avión cara. Fl. y fr. Julio-setiembre.
Caldes de Malavella
Historia
L'otru castiellu llamáu de Malavella, del sieglu XI, atopar nel cuetu de San Mauricio y na so dómina yera de proporciones importantes. Equí tamién s'atopa la ermita de San Mauricio, de dómina más moderna. Esta ermita ye d'una sola nave y edificóse aprovechando una de les torres del castiellu. Anguaño constitúi un llugar bien apreciáu polos habitantes de Caldas siendo llugar de veneración.
Ligusticum wallichii
Distribución y hábitat
Atopar n'aveseos de los montes; a una altitú de 1500-3700 metros en Yunnan (Heqing) en China y n'India, Caxmir y Nepal.
Caldes de Malavella
Historia
Hai de solliñar, tamién, qu'en Caldas hubo diferencies ente la ilesia y la nobleza, polo que la ilesia románica de San Esteban nun forma parte del nucleu urbanu. Ta asitiada fora de les muralles, pero col tiempu dambes partes fuéronse xuntando debíu a la crecedera y formóse una clase de pequeñu arrabalde.
Ligusticum wallichii
Taxonomía
Ligusticum wallichii describióse por Adrien René Franchet y espublizóse en Bulletin annuel de la Société Philomatique de Paris 6: 136. 1894. Ligusticum: nome del xéneru que se cree que deriva de la rexón italiana de Liguria.
wallichii epítetu de la especie que foi dau n'honor de Nathaniel Wallich, ciruxanu, botánicu y pteridólogu danés.
Caldes de Malavella
Historia
Mientres el sieglu XVIII y debíu a la crecedera, les actividaes agrariu y artesanal cobraron importancia gracies al pasu de viaxeros pela Vía Augusta.
A partir d'esti momentu, la imaxe que tenemos de Caldas ye la d'una población rural con agua termal pero ensin esplotación nin práuticamente nengún otru usu de l'agua, que l'usu personal, ente qu'otres zones d'España a principios del sieglu XIX yá cuntaben con establecimientos particulares de baños y esplotaciones de tratamientos terapéuticos.