cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fenaquistoscopiu
Producción comercial
Mentanto, otru editores inspirar cola primer edición del Stroboscopische Scheiben del profesor Stampfer: Alphonse Giroux et Compagnie pidió una llicencia francesa d'importación el 28 de mayu de 1833 por -y Phénakisticope, que concediéron-y el 5 d'agostu d'aquel añu. Ellos yá teníen un primer xuegu de caxes de 12 discos disponible p'antes de finales de xunu. Antes d'acabar l'añu, yá llanzaren al mercáu dos xuegos de caxes más.
Joh Bal Albert publicó'l Die belebte Wunderscheibe (La rueda de la maravía animada) antes del 18 de xunu de 1833 en Frankfurt. Esta versión tenía un discu ensin cortar coles imáxenes y otru discu separáu más grande con furacos redondos. El xuegu de caxes de Die belebte Wunderscheibe de la coleición de Dick Balzer amuesa distintes discos con diseños que son bien paecíos a los de Stampfer y otros que s'asemeyen enforma a los del primer xuegu de Giroux. Nun ta claro onde s'aniciaron estos diseños, sacante los de Stampfer, pero munchos d'ellos repitir en munchos discos d'otru editores. Ye pocu probable que toes estes copies facer ensin nengún tipu de llicencia ente compañíes o artistes.
Dambos Joseph Plateau y Simon Stampfer quexar escontra xunetu de 1833 que los diseños que vieren nos productos de la competencia taben mal fechos y nun queríen que se-yos acomuñóse con ellos.
El fenaquistoscopio volvióse bien popular y darréu hubo otru editores publicando discos con nomes varios como: Dempués de la so introducción comercial per parte de Milton Bradley Company, el zoótropo (patentáu en 1867) aína convirtióse nun aparatu d'animación más popular y, consecuentemente, menos fenaquistoscopios producíense.
Usu científicu
miniaturadeimagen|Zoopraxiscopio de Muybridge El fenaquistoscopio foi inventáu arriendes de la investigación científica sobre ilusiones óptiques y foi publicáu como afayu científicu, pero aína l'aparatu coyó fama como nuevu xuguete d'entretenimientu. Cuando la novedá foise, quedó como un xuguete pa neños, pero entá atopó utilidá como ferramienta de demostración pa dellos científicos.
Dende 1837, el psicólogu checu Jan Purkyněused utilizaba una versión so, llamada Phorolyt, en conferencies. En 1861 una de les temes qu'ilustró foi'l llatíu del corazón.
El físicu alemán Johann Heinrich Jakob Müll publicó un grupu de 8 discos qu'ilustraben el movimientu de delles foles (les foles del soníu, del aire, de l'agua, etc.) xunto con J. V. Albert en Frankfurt l'añu 1846.
El famosu pioneru inglés nos estudios de la fotografía en movimientu Eadweard Muybridge construyó un fenaquistoscopio proyeutor pol cual fixo convertir les sos fotografíes n'imáxenes en discos de vidriu. Les resultaos non siempres yeren bien científicos; de cutiu editaba les sos secuencies fotográfiques por razones estétiques y polos discos de vidriu, dacuando refaía dalguna fotografía de dalguna serie pa crear una nueva combinación. Un exemplu sería la secuencia  del home dando cucurrabucos sobre un toru mientres yera escorríu por un perru. Pa unu de los discos, escoyó una representación fotográfica: la secuencia d'una cadarma de caballu que corría, que de xuru yera probablemente demasiáu detallada pa ser pintada sobre'l vidriu. Esti discu foi la primer película fecha cola téunica del stop motion. Muybridge denominó al so inventu Zoogiroscopio, pero al cabu de pocu camudar por Zoopraxiscopio. Utilizar en numberoses conferencies sobre locomoción animal y humana ente 1880 y 1895.
Anguaño
El premiu Especial Honorariu Joseph Plateau, un retruque del fenaquistoscopio orixinal del inventor, dase cada añu nel Festival Internacional de Cine de Flanders a un invitáu especial los ésitos del cual dexáren-y ganase un espaciu distinguío y especial dientro de la historia internacional de la realización de películes.
Casa de Toledo
La Casa de Toledo o Casa d'Álvarez de Toledo ye un llinaxe de la nobleza española que tuvo los sos oríxenes nel sieglu nel Reinu de Castiella.
Dellos de los sos miembros sobresalieron na hestoria d'España, especialmente'l xefes de la Casa d'Alba, la que tamién ye posesora de la máxima dignidá de la nobleza por ser titular de la Grandor d'España de 1520, denomada Grandor inmemorial o Grandor de primer Clase. Coles mesmes munchos de los títulos nobiliarios de los Álvarez de Toledo tienen adscripta el Grandor d'España.
Oríxenes
Los oríxenes d'esti llinaxe, de raigaños mozárabes, remontar al sieglu. Petrus Iulianiz tamién conocíu como Pedro Illán y documentáu en 1125 confirmando un testamentu, ye'l primer miembru identificable d'esta familia, una de les más importantes de la ciudá de Toledo. Tuvo a lo menos dos fíos, de madre desconocida, unu d'ellos llamáu Illán Pérez de San Román por ser propietariu de delles cases na parroquia de San Román. Apaez delles vegaes na documentación d'esa dómina, empezando en 1137 cuando foi testigu d'una donación del rei Alfonsu VII de Lleón a la catedral de Toledo. Foi alvazil de la ciudá y como tal figura en documentos de 1155, 1161 y de 1163. Finó antes de xunetu de 1167.
Illán Pérez tuvo dellos fíos, ente ellos Esteban Illán, que foi alcalde de Toledo y ye consideráu'l «verdaderu fundador del llinaxe». Esteban Illán contraxo dos matrimonios, el primeru antes de 1185 con Gracia González, fía del alguacil Gonzalo Álvarez y la so esposa Orabona, de quien tuvo dellos fíos. La so segunda esposa foi Seri con quien tuvo una fía llamada Leocadia. Esteban finó'l 11 de payares de 1208 y recibió sepultura na parroquia de San Román.
De la so primer esposa Esteban Illán foi padre de, ente otros, Juan Estébanez, quien apaez per última vegada na documentación el 31 d'avientu de 1248. Juan Estébanez foi alcalde de Toledo y casóse con María Salvadores. Foi padre de cinco fíos, unu d'ellos foi Álvaro Ibáñez quien figura'l 24 d'agostu de 1269 como alcalde mayor de Toledo. Finó probablemente antes del 10 d'ochobre de 1272. La so esposa foi Sancha Gutiérrez, fía del alguacil Gutierre Fernández ibn Abdelmalic y doña Solí, fía del Illán Estébanez, poro, Sancha yera sobrina segunda del so home.
Álvaro Ibáñez y la so esposa Sancha Gutiérrez fueron padres de trés fíos: García, Juan y Fernando Álvarez de Toledo. Juan y Fernando fueron executaos en 1289 por orde del rei Sancho IV de Castiella. Juan casóse con Juana Palomeque de quien tuvo un fíu, Garci Álvarez de Toledo, alcalde mayor de la ciudá, casáu con Mencía Téllez, fía de Tel García de Meneses, alguacil mayor de Toledo, y de María Gómez de Toledo. Fueron padres de cinco fíos, ente ellos, García Álvarez de Toledo, maestre de la Orde de Santiago, I señor de Oropesa, y de Valdecorneja.
Escudu y lema
thumb|Les "armes de los Álvarez de Toledo" figuren ente les de los caballeros del [[Toisón d'Oru qu'asistieron en 1559 al capítulu d'esta insigne Orde na Catedral de San Bavón de Gante. L'artista flamencu que les pintó invirtió los esmaltes: el blasón correutu son ocho puntos d'azur equipolados a siete de plata.]]
L'escudu d'armes de los Álvarez de Toledo ye un jaquelado o axedrezáu de quince puntos: ocho puntos de plata forníos a siete d'azur.
Según Sampedro Escolar,
L'orixe d'esta familia convertir en pernomáu y nobilísima, calificaciones que son tan apoderaes pa esta Casa, que son paradigmes pa otres.
El lema en llatín de los Álvarez de Toledo ye Tu in ea et ego pro ea y la so traducción al asturianu ye Tu nella y yo por ella, que significa Dios na patria y yo pola patria.
Títulos de nobleza daos orixinalmente a los Álvarez de Toledo
A lo llargo de los sieglos, los Álvarez de Toledo recibieron los siguientes títulos que dieron orixe a diverses proxenies que conformaron parte del poderosu estratu de la nobleza del Reinu de Castiella y darréu del Reinu d'España:
== Los Álvarez de Toledo miembros de la Orde del Toisón d'Oru Varios Álvarez de Toledo fueron investidos como caballeros de la Orde del Toisón d'Oru: thumb|Collar de la [[Orde del Toisón d'Oru.]]
Títulos de nobleza incorporaos a los Álvarez de Toledo
El llinaxe Álvarez de Toledo tamién recibió n'heriedu numberosos títulos de nobleza concedíos orixinalmente a otres cases; a ellos hai que suma-y tamién los títulos nobiliarios qu'anguaño ostenten los Álvarez de Toledo (que s'atopen detallaos nel apartáu 7 d'esti artículu):
Los Álvarez de Toledo mayordomos mayores de los reis d'España
A lo llargo de los sieglos socesivos monarques d'España fueron concediendo a miembros de la familia Álvarez de Toledo l'importante cargu palaciegu de mayordomu mayor del Rei, al que-y correspondió la organización de la Real Casa y Patrimoniu de la Corona d'España:
Títulos nobiliarios qu'anguaño ostenten los Álvarez de Toledo
Al presente la zaga ostenta los siguientes títulos de nobleza:
Thallomys paedulcus
Thallomys paedulcus ye una especie de royedor de la familia Muridae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Botsuana, República Democrática d'El Congu, Etiopía, Kenia, Malaui, Mozambique, Namibia, Somalia, Sudáfrica, Suazilandia, Tanzania, Zambia, y Zimbabue.
Hábitat
El so hábitat natural ye: Clima tropical o Clima subtropical, carbes secos.
Patagonia
thumb|250px|Rexón xeográfica de la Patagonia.
La Patagonia ye una rexón histórica, xeográfica y cultural allugada n'América, más precisamente en Suramérica. Entiende territorios del estremu sur d'Arxentina y Chile. Políticamente, la rexón estremar en dos: la Patagonia Occidental, al oeste, y la Patagonia Oriental, al este.
Cubre una área averada de 1.073.060km². El sector austral del Cordal de los Andes, ye la columna vertebral d'esta rexón y estrema les condiciones biolóxicu y climáticu a unu y otru llau de la mesma. L'Archipiélago Tierra del Fueu ye incluyíu como parte al igual que les Islles Malvines.
Al añu 2017 la población rexonal envalorar nunos 2.7 millones d'habitantes. Les principales fontes económiques son el turismu, el petroleu, la pesca, les enerxíes, el gas y la ganadería, ente otros.
Etimoloxía
thumb|left|250px|Mapa del [[cartógrafu oficial del rei d'España, Juan de la Cruz Cano y Olmedilla, 1775.]] thumb|250px|Mapa de la Patagonia de F. A. Garnier, [[1862.]] El nome Patagonia foi dau a esta rexón pola espedición de Hernando de Magallanes, al serviciu de la corona d'España, en 1520, depués de que tomara contautu colos tehuelches, a quien denominaron patagones. Por cuenta de que averábase l'iviernu austral, Magallanes decidió pasalo en Puerto Santuyano, una badea allugada a 49° de latitud sur, a la que bautizaron con esi nome por llegar ellí'l 31 de marzu, día de Santuyano. Al arralecer les provisiones foi necesariu faer un primer racionamientu de cebera, lo que dio llugar a un amotinamientu en trés de los cinco naves. Los capitanes Luis de Mendoza y Gaspar de Quesada fueron executaos, ente que Juan de Cartaxena foi abandonáu na mariña afarada de la mesma badea xunto al sacerdote que dirixiera l'amotinamientu. nesi momentu'l rellatu fechu por Antonio Pigafetta menta per primer vegada'l nome del llugar como "terra patagonia"
Según dellos investigadores, empezando por López de Gomara, Magallanes repararía los grandes pies de los indíxenes y llamar nel so idioma natal, el portugués, patagão, esto ye: pata grande, magar esta pallabra nun esiste en portugués. Otru autores, ensin faer referencia a esi idioma, mantienten que "patagones" deriva de "patonos" o xente de pies grandes. Hai que notar, sicasí, que'l cronista Pigafetta escribió nel so rellatu del viaxe de Magallanes: El nuesu capitán llamó a esti pueblu Patagones..., ensin mentar el por qué de tal denominación. N'otres páxines del testu, según nel mapa que lu acompaña, utliza tamién el topónimu Patagonia.
Dambos términos, patagón y Patagonia, espublizáronse llargamente y fueron utilizaos na cartografía y los nomes rexonales. Dada la incertidume sobre l'orixe ciertu de los mesmos, avanzáronse otres hipótesis con etimoloxíes indíxenes o europees, que nun espolletaron
A partir de la hipótesis de Lida de Malkiel, acéptase que la llectura de Primaleón, novela de caballeríes publicada en Salamanca en 1512, dio orixe al nome d'esti pueblu. N'efeutu, nella describe la heroica captura d'un supuestu xigante bárbaru denomináu "Patagón" o "el patagón". Esta llectura llevaría a Magallanes a utilizar el nome pa los tehuelches, pola so condición de xabaces y el so gran tamañu en rellación a los europeos. De patagones derivó'l nome de la rexón de manera similar a como, tiempu dempués, ser California (que tamién debe'l so bautismu a otru romance, Les sergas de Esplandián).
L'investigador arxentín Miguel Doura reparó que posiblemente'l términu "patagón" na novela Primaleón derive de l'antigua Paflagonia. (artículu)
Conceutu del términu Patagonia
thumb|right|250px|Imaxe satelital de la [[Islla Grande de Tierra del Fueu|islla de Tierra del Fueu mientres la seronda. Dicha islla de normal forma parte del conceutu más aceptáu de "Patagonia".]] L'área del ámbitu que tomó'l conceutu Patagonia foi variando a lo llargo de los sieglos, primeramente nel s. XVI el cosmógrafu Antonio Pigafetta integrante de la espedición de Fernando de Magallanes dio-y el nome de Patagonia a tol territoriu americanu al sur del Ríu de la Plata, depués la denominación europea orixinal foi siendo acutada hasta casi'l final del sieglu XIX los territorios de la parte austral d'América del Sur nos cualos el poder del Imperiu español, y darréu el de los sos países socesores, Arxentina y Chile, víase llindáu o comprometíu pola esistencia de belicoses etnies indíxenes lo suficientemente entamaes pa presentar aportunante resistencia al so sometimientu, cuantimás los mapuches, pero tamién otros pueblos tales como: pampes, ranqueles, huarpes, puelches y tehuelches septentrionales, parte de los cualos sufrieron dende'l sieglu XVIII un procesu d'araucanización o mapuchización.
Esta dificultá, sumada a lo inhóspito del so clima, xeneraba tamién torgues pa la so esploración, polo cual les carauterístiques xeográfiques de bona parte de la rexón permanecieron ignotas, inclusive dalgunes hasta'l sieglu XX. A midida que la conquista militar de los territorios indíxenes foise consolidando (en llinies xenerales de norte a sur), cola so ulterior integración a los esquemes granibles de les nueves repúbliques, les llendes de la rexón patagónica fueron mutando, y n'especial, lo que los sos propios habitantes entendíen como Patagonia, y la disyuntiva de considerase ellos mesmos como patagónicos, o non autoincluirse nella.
El conceutu Patagonia naz básicamente d'una visión europea de la rexón, polo cual, nun yera compartíu poles etnies orixinaries y los sos descendientes, sicasí ta fuertemente enraigonáu na población llocal con ancestros europeos y hasta colos qu'aportaron a los territorios australes en fecha recién.
Xeneralidaes
Na actualidá, el llende norte de la Patagonia Arxentina, en sentíu Este-Oeste, ta consideráu pela llinia que conforma la desaguada del ríu Coloriáu, nel Mar Arxentín, sigue por ésti hasta la confluencia del Rio Grande y el Río Fuécares (llende ente les provincies del Neuquén y Mendoza), siguiendo por ésti hasta la llende cola República de Chile. Pela so parte, el llende Norte de la Patagonia Chilena, nun tien una continuidá col d'Arxentina. La llende, en sentíu Oeste-Esti, empecipiar nel senu de Reloncaví, siguiendo pol estuariu del mesmu, el ríu Petrohué, el llagu de Tolos Santos y el ríu Peulla hasta algamar el cuetu Tronador na llende con Arxentina. Tamién esisten quien indiquen y estienden el so allugamientu al norte hasta los 39° de latitud sur, al altor de Villarrica; sicasí anguaño prefier estremase el territoriu asitiáu más al norte, denominándolo Norpatagonia dende'l senu de Reloncaví hasta'l llende norte de la Rexón de Los Lagos. Pel sur, la llende de la Patagonia chilena solía ser afitáu nel estrechu de Magallanes, pero anguaño suel ser estendíu hasta'l cabu de Fornos.
Llendes antigües
thumb|Mapa de Suramérica en 1855. A partir del so descubrimientu denominóse como Patagonia a tola zona austral del continente americanu al sur de les árees colonizaes polos europeos a entrambos llaos del cordal de los Andes. Tanto la falta de conocencia del territoriu, como la inevitable imprecisión de la cartografía, llevó a les marcaciones territoriales de les provincies virreinales a daqué tan difícil como difusu.
Ente los diversos autores que definieron llendes pa la Patagonia puede citase a Federico Lacroix nel so llibru de 1841, Historia de la Patagonia, Tierra de Fueu y Islles Malvines:
Sicasí, y a diferencia de lo qu'asocede na República Arxentina, onde la Patagonia foi constituyida como rexón, en Chile la Patagonia foi solo una denominación dada tradicionalmente al espaciu entendíu ente'l Senu de Reloncaví pel norte hasta l'Estrechu de Magallanes pel sur, salvu Chiloé, incluyendo la Tierra del Fueu y el Cabu de Fornos.
Sakesphorus cristatus
Sakesphorus cristatus, tamién denomináu batará de mexelles plateadas o topeta-do nordeste (en portugués, Brasil) ye una especie d'ave paseriforme perteneciente al xéneru Sakesphorus qu'integra la familia Thamnophilidae. Ye endémicu de Brasil.
Descripción
Mide 14 cm. El machu tien la cresta, la parte anterior de la face, gargüelu y centru del pechu negros, oldeando col restu de la cabeza y lladrales gris escamplaes. Penriba ye pardu acoloratáu, ales negres con marques blanques, la cola ye barrada de negru y blancu. Pembaxo ye ablancazáu. La fema ye pardu acoloratada maciu penriba, más brillosu na cresta y cola; ala escura con dos faxes blancu puercu, como nel machu; pembaxo ye pardu amarellentáu claru.
Patagonia
Al oriente de los Andes
Ye asina que, al oriente del cordal andín, dende 1522 y hasta el sieglu XVIII nos mapes solía ser llamada como Patagonia tola estensión darréu al sur de les mariñes del Ríu de la Plata.
Sakesphorus cristatus
Distribución y hábitat
Alcuéntrase puramente nel nordeste de Brasil: nel centru de Ceará, sureste de Piauí, oeste de Pernambuco, Bahia (sacante la mariña) y norte de Minas Gerais (escontra'l sur hasta l'altu valle del Ríu São Francisco).
Patagonia
Al oriente de los Andes
Darréu'l llende norte asitiar de manera variable, foi pa dalgunos la llinia de fortines que marcaben la frontera del dominiu indíxena, siendo para otros el ríu Coloráu, y n'otros casos el ríu Negru, tantu pol so afluente nortizu (el ríu Neuquén) como pol so afluente sureñu (el ríu Limay).
Sakesphorus cristatus
Distribución y hábitat
Habita en matos de caatinga arbustives y matos secos axacentes hasta los 1100 msnm.
Patagonia
Al oriente de los Andes
Na so obra Description Géographique et Statistique de la Confédération Argentine (1860-1864), el francés Martin de Moussy foi'l primeru n'estremar el territoriu arxentín en rexones físiques, afitando'l llende sur de la rexón pampásica nos ríos Negru y Limay, al sur de los cualos establecía una rexón de pandos gradiaos que denominó Patagonia.
L'antigua Patagonia oriental, que tenía una delimitación primigeniamente política, güei quedó obsoleta pa estos fines, por tantu tal denominación tien d'acutar pal tratamientu de la rexón patagónica oriental, que tantu biolóxica como xeográficamente, cubre territorios pertenecientes a dambos países.
Sakesphorus cristatus
Comportamientu
Usualmente anda en pareyes, furtives na trupa maleza baxa y son difíciles de ver, siquier que vocalicen.
Alimentación
Como los sos conxéneres aliméntase d'artrópodos, pequeños vertebraos y unos pocos frutos.
Patagonia
Al occidente de los Andes
Al occidente del cordal de los Andes tomaba nun principiu, tolos territorios al sur del ríu Biobío, el cual tres la batalla de Curalaba en 1598 y el desenvolvimientu de la Guerra d'Arauco ente les tropes españoles y los mapuches, detuvo la conquista d'esa parte del sur de Chile y caltúvose como la llende de facto ente dambes comunidaes, siendo oficializáu como tal por aciu un Parllamentu de Quilín (1641), tratáu de paz de 1641. Por estes razones, el términu de La Frontera foi acuñáu pa referise a la zona en redol al ríu.
Al aparrar la intensidá de la guerra mientres los sieglos XVIII y XIX, la llende patagónico pasó a ser el ríu Valdivia o Cai Calle. Pequeñes colonies de población criolla allugar en Valdivia, La Unión, y Osorno. Chile, por aciu la "Llei d'inmigración selectiva" de 1845, colonizó con inmigrantes xermanos la rexón entendida ente Valdivia y Puerto Montt, que llograron camudar por completu'l panorama de la zona sur. Finalmente, ente 1861 y 1883, una ocupación militar anexonó el territoriu mapuche na llamada Pacificación de la Araucanía, poblándose intensamente mientres el restu del sieglu XIX y el XX.
Sakesphorus cristatus
Vocalización
El cantar ye un grave “chup, chup, chup, chup, chuh-chuh-chuh-ch-ch-ch-chah” que recuerda al cantar de Thamnophilus torquatus. Tamién da un llamáu musical “tuu” repitíu a intervalos de 1-2 segundos.
Cocina llétrica
thumb|right|Una cocina llétrica usa la lletricidá p'apurrir calor.
Sakesphorus cristatus
Descripción orixinal
La especie S. cristatus describióse per primer vegada pol naturalista alemán Maximilian zu Wied-Neuwied en 1831 sol nome científicu Thamnophilus cristatus; llocalidá tipo «Bahia, Brasil».
Cocina llétrica
Una cocina llétrica ye una variación de la cocina que convierte la lletricidá en calor pa cocinar y enfornar.
Thamnomys kempi
Thamnomys kempi ye una especie de royedor de la familia Muridae.
Cocina llétrica
Inventada nel Sieglu XIX, la cocina llétrica fíxose popular pa sustituyir les cocines de combustible sólidu (lleña o carbón), que riquen más mano d'obra pa operar y caltener. Les cocines llétriques más modernes vienen nuna unidá con una función de campanes extractoras y son programables.
Thamnomys kempi
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Burundi, República Democrática d'El Congu, y Ruanda.
Hábitat
El so hábitat natural ye: Clima tropical o Clima subtropical, montes.
Cocina llétrica
Variantes
thumb|Una cocina de [[cocina vitrocerámica|vitrocerámica (2005)]] La primer teunoloxía utilizaba bobines de calor resistivas, que calecíen fogones de fierro, na parte cimera de los cualos asitiábense les cazos. Darréu esto convirtióse nun tubu buecu d'aceru n'espiral que tenía un elementu de calentamientu que travesaba'l centru. El tubu endolcar n'espiral debaxo del cazu. A diferencia de la placa de fierro anterior, la espiral d'aceru calecíase en candia, impartiendo más calor al cazu del que podría dar la placa.
Na década de 1970, les cocines de vitrocerámica empezaron a apaecer. La vitrocerámica tien bien baxa conductividá térmica, un coeficiente d'espansión térmica de práuticamente cero, pero dexa que la radiación infrarroxo pasar perbién. Utilícense bobines de calentamientu o llámpares d'infrarroxos halóxenes llámpares como elementu calentador. Por cuenta de les sos carauterístiques físiques, la cocina calecer con mayor rapidez, menos restos de calor residual y namái la placa calezse, ente que la superficie axacente caltiénse fría. Amás, estes cocines tienen una superficie llisa y polo tanto son más fáciles de llimpiar, anque primeramente yeren más cares.
Una tercer teunoloxía desenvuelta per primer vegada pa les cocines profesionales -pero qu'anguaño tamién entró nel sector domésticu- ye la cocción por inducción. Esti procesu namái calez, hasta'l momentu, instrumentos ferromagnéticos, direutamente al traviés de la inducción electromagnética. Acontecimientos recién dexaron funcionar tamién a instrumentos de cocina non ferrosos, pero non tan eficientemente como los ferrosos. Les estufes d'inducción tamién tienen una superficie de cristal cerámica llisa.
Estúdiase una propuesta de diseñar un tipu de cocina llétrica a base d'emisión de radiación infrarroxo cola cuenta d'aprovechar les propiedaes térmiques de los mesmos y d'esta miente menguar el consumu de lletricidá.
Cocina domótica
La cocina llétrica ye la ideal pa ser utilizada como cocina domótica, sobremanera no que se refier al apagáu pasáu un determináu tiempu, al detectase calor escesivo, etc.
Patagonia
N'Arxentina
thumb|left|250px|El [[glaciar Perito Moreno, Arxentina, ye unu de los glaciares más famosos del mundu y de los más visitaos pol turismu internacional na Patagonia. Declaráu Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco en 1981.]] thumb|250px|El [[Faru les Éclaireurs, en Ushuaia, Arxentina.]] thumb|left|250px|El [[Hotel Llao Llao en San Carlos de Bariloche. La ciudá ye'l mayor destín turísticu de tola Patagonia.]] thumb|250px| El [[Monte Fitz Roy o Chaltén, na frontera ente Arxentina y Chile.]] thumb|left|250px|El [[Llagu Puelo, en Chubut.]] thumb|right|250px|[[Llagu del Desiertu próximu al Cuetu Chaltén, na provincia de Santa Cruz, Arxentina.]] thumb|left|250px|[[Glaciar Upsala, Arxentina, vistu dende la Estación Espacial Internacional.]] thumb|right|250px|Vista del [[volcán Lanín dende'l llagu Huechulafquen.]]
La Patagonia arxentina anguaño entiende dende la cordal de los Andes hasta'l mar Arxentín del océanu Atlánticu, y dende los ríos Fuécares y Coloriáu pel norte, escontra'l sur, hasta les agües allugaes al sur del cabu de Fornos nel Pasaxe de Drake, llende ente los océanos Atlánticu y Pacíficu. Delimitada d'esta manera, los espacios terrestres de la Patagonia arxentina suman 800 891 km², ya inclúin al partíu bonaerense de Patagones, les provincies de Neuquén, Río Negro, Chubut, Santa Cruz, y al sector suramericanu de la Provincia de Tierra del Fueu, Antártida ya Islles del Atlánticu Sur.
Per otra parte, si súmase'l departamentu mendocino de Malargüe, y los departamentos pampeanos de Curacó, Chical Co, Utracán, Hucal, Caleu Caleu, Puelén, Limay Mahuida, Lihuel Calel y Chalileo, esto ye, los territorios del oeste y sur de La Pampa, que caltienen dellos aspeutos del calter patagónico y dacuando suelen ser incluyíos en dicha rexón, amás de qu'asina se reconocen les sos mesmos pobladores, amestaríense cerca de 100 000 km² a la superficie total de la Patagonia arxentina. Finalmente, la totalidá o namái los sectores australes de los bonaerenses partíos de Tornquist, Villarino y Puan, ya inclusive el de Bahía Blanca, por ser riberanos del ríu Coloráu, o poles sos carauterístiques xeográfiques ya históriques, podríen tamién ser incluyíos nella. Toos estos territorios na definición más aceptada de la Patagonia nun son incluyíos.
La llende arxentina de la Patagonia norte marcar el abrupto cambéu nel paisaxe que xenera'l descensu de les precipitaciones, faciendo que l'ecosistema troque del distritu del caldén del espinaral (naturalmente arbóreo, bien pobláu, y aptu pa cultivos ensin riego artificial) a la provincia xeográfica del monte d'enllanada, apoderada poles jarillas (naturalmente arbustiva-esteparia, bien pocu poblada, y non apta pa cultivos ensin riego artificial) onde abruptamente empieza'l típicu paisaxe patagónico, el que se va caltener, con delles variables, nel restu de la Patagonia esteparia.
La primer definición llegal de la Patagonia n'Arxentina foi realizada pola llei Nᵘnbsp;954 del 11 d'ochobre de 1878, pola cual creóse la Gobernación de la Patagonia, sobre la base de les llendes establecíes pola llei Nᵘnbsp;947 del 5 d'ochobre de 1878. La llei Nᵘ23272 de Integración de La Pampa a la Rexón Patagónica, promulgada'l 21 d'ochobre de 1985 y modificada pola llei Nᵘ25955, estableció la incorporación de la Provincia de La Pampa, pa tolos efeutos llegales del orde federal, como parte de la Patagonia. La Constitución Nacional Arxentina establez nel so artículu Nᵘnbsp;124 la posibilidá de que les provincies intégrense formando rexones pa diversos fines, siendo una d'eses rexones integrada la Rexón de la Patagonia. Foi constituyida por aciu el Tratáu Fundacional de la Rexón de la Patagonia, robláu na ciudá de Santa Rosa, capital de la Provincia de La Pampa, el 26 de xunu de 1996. L'artículu Nᵘ4 d'esi tratáu establez: Sicasí, la definición más aceptada de la Patagonia nun inclúi nel so territoriu a la Provincia de La Pampa.
thumb|1100px|center|Cuetos [[Cerro Catedral (Arxentina)|Catedral, López y Capiya, y los llagos Moreno y Nahuel Huapi, vistos dende'l Cuetu Campanariu, en San Carlos de Bariloche, Arxentina .]]
En Chile
thumb|left|250px|[[Parque nacional Torres del Paine, el llugar más visitáu de la Patagonia chilena.]] thumb|250px|El [[cabu de Fornos, nel estremu sur d'América.]] thumb|left|250px|[[Llagu Nordenskjöld.]] thumb|250px|[[Glaciar Pío XI|Glaciar Pío XI (o Brüggen), el más llargu del hemisferiu sur fuera del continente antárticu.]] El fin del Valle Central complicó históricamente'l poblamientu y la comunicación en tol sector de Chiloé Continental o Palena y los territorios más australes, xenerando la interrupción de la Carretera Austral, la qu'entá güei nun ta completa y dellos tramos tienen de ser percorríos al traviés de tresbordadores, principalmente ente Hornopirén y Caleta Gonzalo.
L'espaciu entendíu ente'l senu de Reloncaví pel norte y l'estrechu de Magallanes pel sur, ente l'océanu Pacíficu y la llende con Arxentina, escluyendo'l archipiélagu de Chiloé, foi consideráu tradicionalmente como Patagonia chilena. Sicasí, na actualidá tán aldericándose estes llendes, en vista de territorios más al norte que podríen incluyise como Patagonia.
Otru autores propunxeron como llendes actuales de la Patagonia chilena los siguientes puntos: el ríu Calle-Cai na ciudá de Valdivia (Rexón de Los Ríos) pel norte y el cabu de Fornos (Rexón de Magallanes y de l'Antártica Chilena) pel sur, incluyendo tamién a la Rexón d'Aysén ente dambos. Asina, anguaño prefier estremase el territoriu asitiáu más al norte del Senu de Reloncaví, denominando Norpatagonia, al territoriu asitiáu dende'l llende norte de la Rexón de Los Lagos hasta'l Senu de Reloncaví, partiendo con la Patagonia chilena.
Les principales superficies glaciadas na Patagonia chilena son: Campu de Xelu Norte, Campu de Xelu Sur y la cordal de Darwin.
Historia
thumb|left|200px|[[Cueva de les Manes, a veres del río Pintures, en Santa Cruz, Arxentina, 7300 e. C.. Atopar ente les espresiones artístiques más antigües de Suramérica, y foi declarada Patrimoniu de la Humanidá.thumb|left|200px|Rio Pintures, en cercaníes de la Cueva de les manes]] thumb|250px|Grupu de [[tehuelches, dibuxu francés de 1832.]] thumb|250px|Retruque de la [[nao Victoria de Hernando de Magallanes nel Museo Nao Victoria de Punta Arenas.]] Magar se desconoz con exactitú cuando empezó a poblase la Patagonia, suelse aceptar la presencia humana en diches tierres dende siquier 10 000 e.C. Antes de la llegada de los europeos, la Patagonia atopábase pocu poblada. Pal sieglu XIX, la rexón norte taba habitada principalmente por mapuches, y otros pueblos mapuchizados. Más al sur habitaben los puelches y dellos pueblos de llingua chon, ente ellos los denominaos "patagones", y otros que la so llingua nun paez estrechamente rellacionada cola de los sos vecinos como los alacalufes, los chonos y yaganes.
Nun empiezu, denominábase como Patagonia a tola zona austral del continente despoblada polos europeos, ye asina que pola so fachada atlántica dende 1522 y hasta el sieglu XVIII, nos mapes, solía ser llamada Patagonia a tola estensión darréu al sur del estuariu del Ríu de la Plata.
Mientres esta dómina, esistió la creencia de que nesti territoriu inhóspito esistió una ciudá española d'allugamientu desconocíu, conocida como la ciudá de los Césares. L'interés por topala foi unu de los principales motivos de les esploraciones españoles nel área mientres los sieglos XVII y XVIII.
La falta de conocencia del territoriu y l'inevitable imprecisión de la cartografía de la dómina, llevó a les marcaciones territoriales de les provincies virreinales a un planu tan difícil como difusu, amén que la Corona española nun taba interesada en realizar delimitaciones más precises. Esta situación llevó a que los estaos socesores d'España na rexón apostaren la so posesión una vegada que los sos habitantes indíxenes fueren amenorgaos y llegárase a una división xeneral per mediu del Tratáu de 1881 ente Arxentina y Chile.
Charles Darwin na Patagonia
Mientres el so viaxe alredor del mundu a bordu del HMS Beagle xunto al capitán Robert Fitz Roy, ente los años 1832 y 1834, Charles Darwin percorrió les mariñes, estepes, y montes de la Patagonia, dando importantes apurras en materia d'antropoloxía, xeoloxía, zooloxía, y paleontoloxía. Mientres el so percorríu por Puertu Deseyáu estudió al guanacu. En Puerto Santuyano llogró un analís xeolóxicu de la Patagonia. Colectó fósiles de grandes animales estinguíos (ente éstos los d'un Toxodonte). Rexistró l'actividá del cóndor, y los distintos tipos de foinos de la Patagonia. Contribuyó en temes como'l clima de les mariñes del estrechu de Magallanes, xubió al monte Taru, recoyó y analizó los fungos comestibles, los montes nativos, y les plantes marines. Estes observaciones recoyer nos sos escritos que darréu derivaríen na teoría de la evolución.
Patagonia arxentina
thumb|left|250px|[[Cerro Catedral (Arxentina)|Cerro Catedral, unu de los centro d'esquí más grandes d'América del Sur.]] thumb|right|250px|Práutica de snowboard en [[Chapelco|Cuetu Chapelco, nes cercaníes de San Martín de los Andes.]] thumb|left|250px|El [[Tren del Fin del Mundu, orixinalmente construyíu pa sirvir a la prisión d'Ushuaia y agora dedicáu al turismu, ye'l tren en funcionamientu más austral del mundu.]] thumb|250px|Ismu de Quetrihué vistu dende'l mirador de Bahía Mansa, [[Villa La Angostura.]] thumb|right|250px|Kayak nel [[glaciar Upsala.]] thumb|left|200px|Cerro Madre ya Fíu - Bosque Petrificado Jaramillo - Santa Cruz - Arxentina Dalgunos de los principales sitios turísticos na Patagonia arxentina son: thumb|200px|Ria del [[Ríu Deseyáu, na so desaguada al mar]].
Patagonia chilena
thumb|left|250px|Campusantu de [[Punta Arenas.]] thumb|250px|Vista del aventexu colgante, nel [[Parque Nacional Queulat.]] thumb|250px|left|Glaciar Italia, xunto a la [[canal Beagle nel Parque Nacional Alberto de Agostini]]. thumb|250px|[[Llaguna de San Rafael, nel Parque Nacional Laguna San Rafael]]. thumb|250px|Entrada norte de [[Puerto Natales homenaxando al Milodón.]] thumb|250px|[[Puerto Williams dende'l Cuetu Bandera na Islla Navarino.]]
Dalgunos de los principales destinos turísticos na Patagonia chilena son:
Clima
El clima de la Patagonia ye templáu-fríu coles temperatures que mengüen a midida que la llatitú sur aumenta.
Thamnomys kempi
Estáu de caltenimientu
Alcuéntrase amenazada d'estinción pola perda de la so hábitat natural.
Patagonia
Temperatura
La Patagonia tien un clima templáu a fríu, con temperatures que mengüen notablemente de norte a sur. Siendo asina que, en permediu, el sur patagónico presenta una temperatura d'hasta 10 ℃ menos que'l norte. Amás puede apreciase una diferencia de temperatura que ye estremada polos Andes patagónicos d'hasta 5 ℃ más al oeste del cordal que al este. Esto debe a que bordiando la mariña de Chile atopa la Corriente de Humboldt que lleva mugor al continente, pero esta atáyase abruptamente unos quilómetros nel interior pelos montes del cordal, faciendo que les nubes bastien les sos agües ellí. Ello ye que esti mugor constante y les continues precipitaciones fueron les causantes nel so momentu de que s'aniciaren estensos y frondosos montes: los montes patagónicos, que predominen na Patagonia chilena y ocupen cierta parte de la Patagonia arxentina. Como'l vientu que cargaba la mugor, pierde ta al llegar al cordal, esti continua'l so camín al traviés de la Patagonia arxentina pero casi totalmente secu, formando un desiertu grebu y poro, daqué más frescu: la estepa patagónica que predomina en casi tola Patagonia arxentina. Exemplu d'esto son les ciudaes de Bariloche, na Patagonia Arxentina, y poro, al este del cordal, y Puerto Montt en Chile y al oeste del cordal, siendo qu'esta postrera, tando unos quilómetros más al sur (anque a nivel del mar), presenta una temperatura permediu 1.8 ℃ mayor que la ciudá arxentina.
Valores climáticos
thumb|250px|Pradería na zona de la Patagonia chilena. Mayu de 2016. La Patagonia tien una gran variedá de climes, empezando pol clima templáu del norte, hasta'l clima subpolar del sur, y el clima húmedu del sector occidental al clima semiárido del sector oriental. La Patagonia tien cuatro estaciones bien estremaes, sacante nes zones más australes como la Islla Grande de Tierra del Fueu onde nun hai muncha variedá de temperatura a lo llargo del añu. Estes son:
{| !colspan=6|Climogramas de los seis principales ciudaes de la Patagonia !width=14.2%|Neuquén ||Comodoro Rivadavia ||Punta Arenas ||San Carlos de Bariloche ||Trelew ||Ríu Gallegos
fríu |Clima frescu húmedu con<br />influencia mediterránea |Clima grebu templáu |Clima semiárido
frescu
Xeografía
thumb|250px|Oveyes na Patagonia arxentina.
Ambrose Bierce
Ambrose Bierce foi un escritor, periodista y editorialista estauxunidense. El so estilu perclaru y ardizosu permitió-y conservar la popularidá un sieglu dempués, mentantu que munchos de la so dómina foron escaecíos. Esi mesmu estilu cáusticu fizo qu'un críticu punxére-y el nomatu L'amargu Bierce (Bitter Bierce).
Les dómines de neñu y mozu
Bierce nació en Horse Cave Creek, nel condáu de Meigs, Ohio y medró nel condáu de Kosciusko, Indiana. Foi'l númberu diez de trece fíos. Sos pas, Marcus Aurelius y Llaura, granxeros de fonda fe calvinista, diéron-yos a toos nomes qu'escomencipiaban por "A".
Patagonia
Patagonia arxentina
La Patagonia arxentina puede subdividise en dos rexones: la «Patagonia norte», y la «Patagonia sur», dambes separaes pol paralelu 44°S. Otra división de la Patagonia arxentina basar en considerancies principalmente ecolóxiques: el sector Andín-Patagónico (húmedu, cubiertu de montes, y chiscáu de grandes llagos d'orixe glacial), y la Patagonia extraandina, o esteparia (semiárida, y en gran midida cubierta por arbustos, ya inclusive desértica o greba).
Patagonia chilena
thumb|250px|«Monumentu al oveyeru», Punta Arenas. La Patagonia chilena ye un territoriu modeláu principalmente polos glaciares y fiordos. Nella allúgase una estrecha planicie costera, grandes aventexos, montes, fiordos, archipiélagos, islles y castros, glaciares, volcanes y gran cantidá de llagos, llagunes, y cascaes d'agua duce que desaguan nel mar; y finalmente, les tierres de la tundra magallánica, hasta'l Cabu de Fornos.
Tamién en territorios chilenos al oriente del cordal de los Andes, preséntense carauterístiques esteparias: Como na ribera norte del Estrechu de Magallanes, en partir norte de la islla Grande de Tierra del Fueu y na zona en redol a Coyhaique, y Balmaceda, onde se presenten poques elevaciones y ye polo xeneral, llana o con llixeres ondulaciones morrénicas. Al sur del paralelu 47º sur, nel cordal de los Andes atópense los campos de xelu Norte y Sur.
Ambrose Bierce
Les dómines de neñu y mozu
Al entamar la Guerra de Secesión allistóse nel 9º de Voluntarios d'Infantería d'Indiana. En 1862 foi nomáu teniente y unviao como inxenieru topográficu pa llevantar mapes que lo sofitaren a la hora d'escoyer los campos de batalla más afayaízos.Esi mesmu añu participó na batalla de Shiloh, perfonda esperiencia pa emplegar depués en dalgunos los sos cuentos. Tamién participó nes batalles de Rich Mountain y Kennesaw Mountain, onde foi ferío grave. Llicencióse en 1865.
Patagonia
Patagonia chilena
Los ríos patagónicos, hasta'l Campu de Xelu Sur, carauterizar por ser d'un importante caudal, d'orixe andín y torrentosos poles irregularidaes de los sos cursos. Na Rexón de Magallanes los d'aguada pacífica son, polo xeneral, de curtiu desenvolvimientu por cuenta de la intensa aición glacial qu'esperimentó esta rexón, sicasí los d'aguada atlántica son pocu caudalosos, pero d'un cursu mayor, desaguando direutamente nel océanu Atlánticu, como en Tierra del Fueu, o n'otros ríos mayores.
Xeomorfoloxía
thumb|right|250px|[[Ruta Provincial 23 (Santa Cruz)|Ruta Provincial 23 en El Chaltén, Santa Cruz, Arxentina.]] Correspuende a un bloque del antiguu macizu patagónico quebráu y eleváu, onde s'atopen escombros de roques que formaben el bloque y conos y mantos de llava del Cuartárico. Sobre l'antiguu macizu patagónico, que nos primeros tiempos xeolóxicos permaneció separáu del restu del continente, apaecen sedimentos marinos y continentales del mesozoicu y del cenozoicu, cubiertu depués por una trupa capa de rodaos cementados (rodaos patagónicos o Tehuelches) y nuevos mantos eruptivos. Casi toes los pandos atópense parcialmente cubiertes de basaltos terciarios y cuaternarios.
Ambrose Bierce
Matrimoniu
En 1871 casóse con Mary Ellen (Molly) Day, cola que tuvo tres fíos: Day, Leigh y Helen. En 1888 separtóse tres tener conocencia d'unes cartes d'un almirador de la so muyer. En 1904 llogró'l divorciu.
Bierce sobrevivió a los sos fíos varones, anque tuvo malu tola so vida, por mor del asma y les secueles de les feríes de guerra.
Patagonia
Orografía
L'accidente orográficu más importante correspuende a los Andes patagónicos. Na zona patagónica el cordal andín caltener con una altitú permediu de 2500 msnm, que va menguando a midida que estiéndese escontra'l sur, hasta somorguiase nel mar. El cume más altu de tola Patagonia ye'l volcán Domuyo con 4709 msnm.
Na provincia arxentina de Santa Cruz, cercana a la ciudá de Puerto Santuyano, atópase una depresión endorreica llamada Gran Baxu de Santuyano. Nesta atopa la Llaguna del Carbón, que con -108 msnm ye'l puntu más baxu del continente americanu y de los hemisferios meridional y occidental.
Ambrose Bierce
Periodismu
Tres llicenciase amosó el so valer como periodista en San Francisco, onde collaboró en The Argonaut, The Overland Monthly y The News Letter, del que foi nomao direutor en 1868.
Dende 1872 hasta 1875 vivió y escribió en Londres. Tornó a Estaos Xuníos, onde escoyó de nueves San Francisco pa facer la so vida, tresformándose en columnista y editorialista del San Francisco Examiner, propiedá de William Randolph Hearst. En 1889 treslladóse a Washington D.C., pero siguió la rellación colos dierios de Hearst hasta 1906.
Trabayu lliterariu
thumb|Bierce en 1892 En Londres escribió les sos primeres narraciones curties, de mano espublizaes en revistes y depués recoyides en tres tomos, creyáron-y una fama d´humorista satirosu y cáusticu. El so estilu carauterízase pol emplegu la ironía. Misántropu, dexo a les clares el so pesimismu en cuentos y rellatos curtios que nun cuntaban enxamás col carauter a la bonaz d´homes y muyeres. Tamién fizo Fabules fantástiques y un Esopo emendáu, critiques corrosives de la corrupción política norteamericana. De nueves en San Francisco, fáxose l'árbitru de los círculos políticos y lliterarios. Fizo cuenta del so humor macabru en The Monk and the Hangman's Daughter (1892) y d'inxenio satíricu nel so llibru de versos Shapes of Clay (1903).
Patagonia
Orografía
Los Andes patagónicos constitúin una zona d'alta actividá volcánica, na cual destáquense montes y volcanes tales como:
Ambrose Bierce
Trabayu lliterariu
Ye consideráu'l herederu lliterariu direutu de los sos compatriotes Edgar Allan Poe, Nathaniel Hawthorne y Herman Melville. Cuentista de primer orde, dexónos dalgunos de los rellatos más macabros de la historia de la lliteratura: La muerte de Halpin Frayser, La cosa maldicía, Un socesuna ponte sobre'l ríu Owl, Un habitante de Carcosa, Un tremor sagráu, La ventana tapiada,etc. Bierce ye l'escritor que la crítica amosa más averáu a Poe, Lovecraft y Maupassant nel panteón d'illustres acollechadores del xéneru de tremor.
Patagonia
Rexones fitoxeográficas
thumb|left|200px|[[Lama guanicoe guanicoe|Guanacos, presentes en tola Patagonia.]] thumb|left|200px|Colonia de mabees na parte arxentina de la [[Canal Beagle.]] thumb|left|200px|[[Llobos marinos en Península de Valdés.]] thumb|left|200px|Foín coloráu fueguino. thumb|right|210px|[[Phoenicopterus chilensis|Flamencos australes nel Llagu Arxentín.]]
Ambrose Bierce
Trabayu lliterariu
El tamién escritor de rellatos de tremor Lovecraft recoyó dalgunos elementos de la obra de Bierce pa emplegalos nos sos Mitos de Cthulhu. Al respeutu de los rellatos de Bierce, escribió que "en toos ellos hai dalgo malinu solombriegu del que nun hai dulda dala y dalgunos siguen siendo cumales de la lliteratura fantástica norteamericana". Anque se-y etiquete como escritor de cuentos de tremor, nun too ye asina, y tolos sos testos tan enllenos de sarcasmu o de trabayada ironía, que munches vegaes entren dientro l'humor negru. La so obra más conocida ye El diccionariu del diañu.
Desapaición
N'ochobre de 1913, con más de 70 años, Bierce coló de Washington D.C., tornando a los vieyos campos de batalla de la Guerra Civil. N'avientu crució a Méxicu per El Paso, qu'entós taba dafechu na revolución. En Ciudad Juárez xuntósa al exércitu de Pancho Villa como observador, aportande hasta Chihuahua, onde s'esfizo cualaquier conocencia al respeutu d'él. La cabera noticia daveres foi una carta qu'escribió a un collaciu carnal, datada'l 26 d'avientu. Tratase d'una desapaición más afamada de la hestoris de la lliteratura.
Patagonia
Rexones fitoxeográficas
La rexón andinopatagónica, tantu n'Arxentina como en Chile, topar en gran parte recubierta de mestos montes y selves fríes de coníferes siempreverdes y fagácees caducifolies, y la selva fría magallánica. La Patagonia oriental extraandina atópase naturalmente cubierta por arbustos, siendo achaparraos nel norte (provincia fitoxeográfica del Monte), y arbustos "en coxín" nel sur y oeste (provincia fitoxeográfica de la Estepa Patagónica), en dambos casos, al tener climes grebos y semiáridos sobre suelos probes en materia orgánico, presenten probe cobertoria, dexando enforma suelu desnudu, el que sostién escases gramínees. Tamién atopamos pandoriales nes zones más fríes, y de mayor altitú y continentalidad. Pequeñes zones fértiles, llamaes vegues o mallines, solo preséntense no fondero de valles y cañadones (gracies al mayor apurra de mugor). Estepes de gramínees xerofíticas solo apoderen en zones con menor aridez (les cercanes a Andar, y la rexón ente la cuenca del ríu Santa Cruz pel norte y los montes fueguinos pel sur.
Dientro de la fauna autóctona de la Patagonia arxentina atópense: venáus como'l huemul y el pudú, pumes, maras o llebres patagónicas, guanacos, foínos, cóndores, cisnes de pescuezu negru y choiques. El yaguareté esistió hasta'l valle del ríu Negru pero foi estermináu pola aición humana mientres el sieglu XIX. Según dellos autores, llegaba pola mariña hasta'l ríu Chubut, anque según otros la so dispersión algamaría inclusive hasta Santa Cruz. Na fauna mariniega destáquense: llobos marinos, elefantes marinos, petreles, mabees, delfines, toninas overas, y pingüinos.
La Península Valdés recibe la mayor población reproductora de ballenes franques australes del mundu, con más de 2000 catalogaes pol Whale Conservation Institute y el Ocean Alliance. La rexón contién seis acutes naturales, y ta considerada unu de los principales y más importantes destinos de avistamiento de ballenes nel planeta, particularmente alredor de Puerto Pirámides y de la ciudá de Puertu Madryn.
Llagos
thumb|Un llagu de monte na Patagonia. Na Patagonia esiste gran cantidá de llagos, munchos de los cualos son d'orixe glacial. Dalgunos d'ellos son: