cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Partíu Socialista Llaborista de Xibraltar
Al igual que'l restu de partíos políticos gibraltareños, el GSLP reclama'l derechu d'autodeterminación para Xibraltar y opónse a cualquier negociación sobre cambeos na posesión o soberanía gibraltareña. El GSLP nun considera que la Constitución gibraltareña de 2006 fuera un mecanismu válidu para descolonizar el peñón, situación a la que, según ellos, namái se llegaría con autogobiernu plenu para Xibraltar, y solicita permanentemente la participación de les autoridaes gibraltareñas nel Comité de Descolonización de la ONX. La política del GSLP carauterizar pola so hostilidá con España, ufiertando un menor nivel de cooperación que'l que concedía'l Partíu Socialdemócrata nos sos años de gobiernu. Dende la vuelta al poder del GSLP aumentó'l númberu y l'importancia de los incidentes diplomáticos con España.
Oldenlandia umbellata
Usos
Cultivar na mariña de Coromandel na India. Esta planta ye bien conocida na medicina Siddha poles sos propiedaes astrinxentes. Tamién ye una melecina que puede alministrase pal asma bronquial, como una decocción de tola planta, una decocción fecha del so raigañu y regaliza na rellación 10:4, o'l raigañu en polvu alminístrase yá sía con agua o miel.
Una decocción del raigañu tamién ye un febrífugo.
Taxonomía
Oldenlandia umbellata describióse por Carolus Linnaeus y espublizóse en Species Plantarum 1: 119. 1753 Mathew * Oldenlandia puberula G.Don
Cristu Redentor
El Cristu Redentor o Cristu de Corcováu ye una enorme estatua de 30,1 metros con un pedestal de 8 metros, de Xesús de Nazaré colos brazos abiertos amosando a la ciudá de Rio de Janeiro, en Brasil. Ta asitiada a 710 metros sobre'l nivel del mar nel Parque Nacional de la Tijuca, nel visu del cuetu del Corcováu. Foi inauguráu'l 12 d'ochobre de 1931, dempués d'aproximao cinco años d'obres.
Allugamientu
.
La estatua del Cristu Redentor ta asitiada a 710 metros sobre'l nivel del mar y alcuéntrase na ciudá de Rio de Janeiro, Brasil, nel visu del Cuetu del Corcováu. Tien un altor total de 38 metros, de los que 8 metros correspuenden al pedestal.
Considerada la estatua Art decó más grande nel mundu, ye reconocida como una de les nueves siete maravíes del mundu modernu xunto a Machu Picchu, la Gran Muralla China, el Coliséu de Roma, el Taj Mahal, Chichen Itzá y Petra. El Cristu del Corcováu ye unu de los más importantes curiosos turísticos de Brasil y, pa los creyentes, un llugar de pelegrinación. Al cumplise los 80 años de la so inauguración en 2011, túvose una esposición que repasa la hestoria del monumentu y, sobremanera, cómo esta estatua convirtióse en puntu de referencia pa los brasilanos ya inspiración pa los sos artistes.
Historia
Antes de 1921, el mirador nel cuetu del Corcováu yá yera unu de los curiosos turísticos de Rio de Janeiro, incluyendo'l Ferrocarril del Corcováu, que fuera inauguráu en 1884 pol emperador Pedru II de Brasil. thumb|left|Mirador nel visu del [[cuetu del Corcováu.|259x259px]]
La idea d'un monumentu relixosu en Rio de Janeiro nació en 1859, col presbíteru católicu Pedro María Boss y la princesa Isabel de Brasil. Sicasí, la idea nun se concretó mientres l'Imperiu de Brasil. Retomar en 1921, cuando s'averaba'l centenariu de la Independencia de Brasil. Héctor da Silva Mariña foi delegáu a la execución de la obra, y l'estatua foi realizada pol escultor francés Paul Landowski.
La cara de la estatua foi creáu pol escultor rumanu Gheorghe Leonida (c. 1892/1893 - 1942). Leonida estudió escultura nel Conservatoriu de Belles Artes de Bucuresti. De siguío, en completando la so formación con trés años d'estudios n'Italia, ganó un premiu pa la escultura Reveil (en francés, 'Espertar'). Dempués d'eso, treslladar a París, onde, pola so obra Le Diable (en francés, 'El Diañu'), foi de nuevu gallardoniáu con un premiu. N'adquiriendo fama en Francia como retratista, foi incluyíu por Paul Landowski nel so equipu pa trabayar nel Cristu Redentor a partir de 1922.
La construcción de formigón armáu, de más de 1000 tonelaes, combina inxeniería, arquiteutura y escultura; y tien ente los sos llogros el fechu de que naide morriera n'accidente mientres les obres, daqué que nun yera normal na dómina y con proyeutos d'esa dimensión. Poles condiciones de construcción, sobre una base na que cuasi nun cabía l'andamiu, con fuertes vientos y l'estructura de la estatua, que los sos brazos estender escontra'l vacíu y la cabeza queda inclinada nun desafíu a la inxeniería, Levy calificó la obra de «hercúlea».
Na ceremonia d'inauguración, el día 12 d'ochobre de 1931, taba previstu que'l llume del monumentu fuera remanada dende la ciudá italiana de Nápoles, onde'l científicu italianu Guillermo Marconi emitiría una señal llétrica que sería retresmitida por una antena asitiada nel barriu (carioca). Sicasí, el mal tiempu imposibilitó la fazaña y el llume foi finalmente aicionada llocalmente.
El sistema de llume foi sustituyíu dos veces, en 1932 y nel 2000. Foi restauráu en 1980, por cuenta de la visita del papa Xuan Pablo II, y, nuevamente, en 1990. En 2003 foi inauguráu un sistema d'escaleres mecániques pa facilitar l'accesu a la plataforma onde s'alza'l conocíu monumentu. Nel 2007 foi escoyida como una de les nueves siete maravíes del mundu modernu.
Na cultura popular
thumb|centro|El Cristu Redentor mirando colos brazos abiertos la [[ciudá y puertu de Rio de Janeiro.|521x521px]]
Gonville and Caius College
thumb|La Puerta d'Honor. thumb|right|La biblioteca thumb|right|El comedor de los profesores. thumb|right|El comedor de los alumnos.
El Gonville and Caius College en Cambridge, de normal referida como "Caius" (pronúnciase "KIS"), ye un college que forma parte de la Universidá de Cambridge.
La mayor parte de la piedra utilizada na so construcción foi tomada de l'Abadía de Ramsey nel Condáu de Cambridge.
La escuela foi fundada col nome de Pabellón Gonville en 1348, siendo'l so fundador (Edmund Gonville) rector de Terrington. Darréu foi refundada en 1557 como Escuela Gonville & Caius en conmemoración del académicu y médicu John Caius, direutor de la mesma dende 1559 hasta poco primero de la so muerte en 1573. Mientres el so mandatu, Caius consiguió importantes fondos pa la escuela y estendió notablemente les edificaciones.
Esta escuela almitió per primer vegada a una muyer como estudiante en 1979 y anguaño tien cerca de 100 profesores asociaos, más de 700 estudiantes y unos 200 alministrativos.
Notable xente
Ente los sos estudiantes había trelce ganadores del Premiu Nobel.
Fausto Vigil Álvarez
Biografía
Fausto Francisco Vigil y Álvarez nació na casa paterna de la cai de San Antonio de Pola de Siero (Asturies) el 13 d'ochobre de 1873. Fueron los sos padres Alejandro Vigil y Riva, natural de Vega de Poja, carpinteru, y María de la Concepción Álvarez Carbajal, natural y vecina de la Pola. El so güelu paternu, Juan Vigil, yera un llabrador acomodáu de Vega de Poja (Siero) y el maternu, que vivía en Les Campes (La Pola Siero), carpinteru.
La so familia
La so madre finó cuando Fausto Vigil tenía quince meses de vida, en xineru de 1875. Foi'l postreru de seis hermanos, de los que namái él y Justo Emilio algamaron la edá adulta.
El so padre (1836-1900) foi unu de los maestros d'obra más activos nel Siero del postreru cuartu del sieglu XIX, encargándose de numberoses tasaciones, arreglos y construcciones de pontes, reconocencies d'edificios, reedificaciones, alcantarellaos, reconstrucciones de caminos, alliniaciones, explanaciones, etc, como consta nes actes municipales d'esos años. Foi conceyal del Conceyu de Siero dende 1875 y alcalde de Siero en 1889. A finales de la década de los ochenta yera unu de los mayores contribuyentes de la capital del conceyu. Finó en Pola de Siero'l 31 de mayu de 1900.
El so hermanu Justo Emilio Vigil Álvarez nació en Pola de Siero'l 10 d'ochobre de 1872 y finó en Mieres del Camín el 2 de mayu de 1943. Sumida la so madre cuando cuntaba dos años d'edá, Xusto Vigil foi criáu en casa d'una tía materna na parroquia de Collada (Siero), en que la so escuela de primeres lletres fixo los sos primeros estudios. Siguir al pie del so hermanu Fausto nel Colexu San Luis d'instrucción primaria de Pola de Siero. Estudió'l bachilleratu, primero por llibre, y más tarde nel Colexu (priváu) de La nuesa Señora del Carmen de Pola de Siero, llogrando finalmente'l Bachiller n'Artes nel Institutu de Segunda Enseñanza d'Uviéu.
Oenothera biennis
La Oenothera biennis L. o onagra común, ye una especie botánica de planta yerbácea bienal de 0,5 a 1 m d'altor, perteneciente a la familia de les onagracees y una planta de xardín bien popular, nativa d'América del Norte, ciertes partes d'Europa y Asia. Les sos flores mariellu maciu abrir mientres la tarde, d'ende la so denominación de "onagra vespertina". thumb|Detalle de la flor thumb|Ilustración Les granes de la onagra común contienen acedu gamma-linolénico (GLA), un ácidu grasu esencial raru. L'aceite de diches granes, utilizar p'amenorgar los dolores del síndrome premenstrual.
Fausto Vigil Álvarez
La so familia
Ingresó na Facultá de Derechu de la Universidá d'Uviéu, onde completó la so llicenciatura, y darréu pasó a la Universidá Central de Madrid, onde llogró'l grau de Doctor. N'Uviéu participó nes actividaes de la Estensión Universitaria, conduciendo, siquier nuna ocasión una escursión a Noreña. En Madrid entró de pasante nel despachu del lletráu gallegu y ministru de la Corona en delles ocasiones D. Laureano Llinares Rivas. Dedicó dalgún tiempu entós a preparar la collaboraciones en dellos periódicos de Madrid y d'Uviéu. Xusto Vigil casóse con Teresa Vázquez Prada Vázquez en 1899. Foi notariu públicu de Mieres mientres cuarenta y un años, dende 1902 hasta'l 2 de mayu de 1943, poco primero de la so muerte.
Oenothera biennis
Descripción
Trátase d'una planta biañal qu'algama los 30-150 cm d'altor. Les fueyes son llanceolaes, de 5-20 cm de llargu y 1-2,5 cm d'anchu, producíes nuna apertada roseta nel primer añu, y que s'atopen n'espiral nel tarmu nel segundu añu. Les flores, de color mariellu maciu, de 2,5-5 cm de diámetru y con cuatro pétalos, son hermafrodites y prodúcense dende finales de primavera hasta finales del branu. Ábrense pela nueche (d'ende'l nome de "la primavera de tarde") y hasta cerca del mediudía siguiente. La flor tien un brillante néctar guía patrón, invisible en lluz normal, pero visible so la lluz ultravioleta, qu'ayuda a les sos polinizadores: Lepidópteros (caparines, poliyes y abeyes. El frutu ye una cápsula de 2-4 cm de llargu y 4-6 mm d'anchu, que contién numberoses granes de 1-2 mm de llargu, que apaecen cuando la cápsula estremar en cuatro seiciones nel maduror.
Fausto Vigil Álvarez
La so familia
El matrimoniu tuvo dos fíos: Carmen Vigil Vázquez-Prada, nacida en 1902 y creadora de los Coros y Dances de la Seición Femenina en Mieres, y Elena Vigil Vázquez-Prada, nacida en 1903, que aportó a profesora de segunda enseñanza y delegada provincial de la Seición Femenina de F.Y.T y de les J.O.N.S, y un fíu, Manuel Alejandro.
Oenothera biennis
Etimoloxía
Foi asignada al xéneru Onagra, que da'l so nome a la familia de les onagracees. Onagra - "(comida de) onager" - foi utilizada per primer vegada en botánica en 1587 y nuna publicación inglesa en P. Miller's 1754 Diccionariu de Xardín: Abridged. El so nome modernu, Oenothera - utilizáu per primer vegada per Linneo na so Systema naturæ - tien tamién un orixe rellacionáu col pollín, col significáu de "atrapa pollinos".
Fausto Vigil Álvarez
Formación y primeros pasos
Fausto Vigil compaxinó la instrucción primaria y el bachilleratu colos estudios musicales, asistiendo a la Escuela de Música que la Sociedá Filarmónica de Pola de Siero sostenía pa la formación de los educandos de la Banda.
Llueu destacaron ente los mozos de la so edá, participando tantu Justo como Fausto Vigil na vida cultural y asociativo de Pola de Siero. En 1896 Justo yera secretariu del Círculu Católicu d'Obreros de Pola de Siero.
Adquiríu'l grau de Bachiller nel Institutu d'Uviéu en 1896, esi mesmu añu incorporar a la Universidá d'Uviéu como alumnu de la primer promoción de la nueva Facultá de Ciencies. Va Completar nella los dos primeros cursos (1895-1897) y va adquirir el grau de Llicenciáu en Químiques en 1933 (cursos 1931-1933).
Oenothera biennis
Citoloxía
Númberu de cromosomes de Oenothera biennis (Fam. Onagraceae) y táxones infraespecíficos: 2n=14. thumb|Tallo de Oenothera biennis con flores.
Fausto Vigil Álvarez
Actividá empresarial
Participó en dos de los proyeutos industriales más importantes llevaos a cabu en Pola de Siero (Asturies) nos primeros años del sieglu pasáu:
Oenothera biennis
Aceite de onagra
De les granes de la onagra, tres una primer presión en fríu, llógrase un escasu y pervalible aceite desaxeradamente ricu n'ácidos grasos esenciales (AGE). La onagra contién principalmente acedu linoleico y acedu gamma-linolénico (AGL). Dichos ácidos grasos denominar esenciales porque'l nuesu cuerpu nun ye capaz de producilos per sigo mesmu, polo que necesariamente tienen de ser incluyíos acaldía na alimentación.
Fausto Vigil Álvarez
Actividá empresarial
Foi'l responsable de la Sociedá Lletricista de Siero y Noreña, que foi una de les primeres en constituyise n'Asturies. Les centrales llétriques entren en funcionamientu nel postreru cuartu del sieglu XIX, y les primeres sociedaes anónimes constitúyense apenes empecipiáu'l sieglu XX: Llétrica del Narcea (1897), Lletricista de Siero y Noreña (1900), Electra Allandesa (1900), Sociedá Popular Uvieína (1900) y Compañía Popular de Gas y Lletricidá (Xixón, 1901).
Oenothera biennis
Aceite de onagra
De 3 a 6 g d'aceite de onagra al día, apurren aproximao 270–540 mg de AGL.
Fausto Vigil Álvarez
Actividá empresarial
Foi tamién el primer direutor xerente d'El Llagar del Nora, dedicada a la producción y comercialización de sidra axampanao, foi una de les munches empreses asturianes llevantaes col impulsu económicu del exiliu de capitales procedente de la crisis colonial de 1898. Constituyida por escritura público otorgada'l 29 de payares de 1901. Caltuvo'l cargu de conseyeru secretariu d'esta sociedá anónima hasta 1923.
Oenothera biennis
Aceite de onagra
L'aceite d'esta planta utilízase como analxésicu mientres la menstruación (eficacia, ensin efeutos secundarios adversos, de la onagra nel tratamientu del síndrome premenstrual). thumb|Flores de Oenothera biennis
Fausto Vigil Álvarez
Actividá política
L'alternanza nel gobiernu municipal de conservadores y republicanos, aquellos encabezaos pol Marqués de Canillejas y estos pol prestixosu republicanu Ciargüelo reproducía, a pequeña escala, el sistema de poder que s'instalara col réxime políticu de la Restauración.
Oenothera biennis
Taxonomía
Oenothera biennis foi descritu per Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 1: 346. 1753.
Fausto Vigil Álvarez
Actividá política
Los cambeos na composición política municipal tienen llugar a partir de 1913. Nes eleiciones municipales d'esi añu apuerta a una conceyalía per primer vegada un socialista. Los reformistes del asturianu Melquíades Álvarez, entamaos como partíu dende 1912, fracasen nes eleiciones municipales de 1913 a pesar de cuntar nel conceyu col sofitu de la importante base social del republicanismu posibilista de Ciargüelo. Nes de 1915 consiguen dos conceyales, algamando la mayoría nes eleiciones de 1917 tres la fuelga revolucionaria d'esi mesmu añu; van caltenese como'l primeru o'l segundu grupu políticu nel Conceyu hasta'l golpe d'estáu de Primo de Rivera.
Fausto Vigil llega al Conceyu de Siero nes eleiciones de payares de 1917, cuando los reformistes, ente los que s'atopaben Celestino Miranda, José Parrondo, Gregorio Bros, José García Fernández y José Baisán facer col gobiernu llocal.
El so activismu político empezara unos años antes, pos participa nes xuntes que dende finales del sieglu pasáu entamar contra la inxusta contribución del impuestu de consumos, que gravaba los artículos de primera necesidá.
El restu de la so obra política, de marcáu calter críticu y de un gran interés pa la historia política llocal, foi escrita alredor d'anguaño de 1917, clave na historia d'España, nes páxines del periódicu xixonés El Noroeste, órganu del Partíu Reformista y uno de los meyores diarios d'España de la dómina.
Nes eleiciones municipales de 1922 consiguió de nuevu una conceyalía, siendo l'únicu reformista escoyíu nel quintu distritu.
El final de la so obra políticu-reformista asolapar col desenvolvimientu del repertoriu de trabayos de calter relixosu que señalen una de les corrientes temátiques más evidentes na so obra de los años venti, trenta y cuarenta, rematada col llibru Notes pa una Bio-bibliografía de Siero, onde la mayoría de los personaxes reseñaos son relixosos. Coincide tamién col entamu de la so collaboración col periódicu Rexón, que va recoyer la mayor parte de la so obra, cuantimás dende los años cuarenta hasta'l so fallecimientu.
A principios d'ochobre de 1923 el nuevu gobiernu de Primo de Rivera decreta la disolución de los conceyos, perdiendo Fausto Vigil el so cargu de conceyal. A principios de 1924 solicita llicencia ilimitada xunto a los conceyales reformistes José Parrondo y Leandro Domínguez, quien arrenuncien al so cargu; nenguna d'elles ye almitida. En marzu de 1925 ye confirmáu como conceyal, pero p'aquella fecha yá abandonara Pola de Siero, asentádose en Mieres, en casa del so hermanu, el notariu de la villa Xusto Vigil. Decisión esta que podría interpretase como un exiliu, obligáu o decidíu personalmente, provocáu pol cambéu de réxime y la so oposición al mesmu. El folletu que publica contra la decisión de la dictadura de reorganizar los partíos xudiciales, esaniciando'l de Siero, puede esplicase nesti sentíu.
Activismu cultural
La iniciativa cultural más brillosa de toles qu'entamó nos años venti en Pola de Siero foi la reorganización de la Banda de Música de la llocalidá y la fundación de la una sociedá musical qu'inda güei sigue n'activu. La Banda dio'l so primer conciertu'l domingu 11 de payares de 1923 nel Parque Alfonsu X de Pola de Siero.
Fausto Vigil desenvolvió a lo llargo de la so vida una obra como folclorista y lliteratu en llingua asturiana tan importante como desconocida en bona midida y que, xunto a la so restante producción intelectual, señála-y como unu de los rexonalistes asturianos más carauterísticos.
El llabor como folclorista de Fausto Vigil coincide col periodu de mayor dedicación a la investigación etnográfica nel conceyu: realizó importantes estudios sobre la lliteratura, la música y dances populares de Pola de Siero; sobre'l teatru popular; les fiestes de la so llocalidá natal; el traxe rexonal y dellos costumes tradicionales. Collaboró con Eduardo Martínez Torner y Ramón Menéndez Pidal nos trabayos d'escoyeta de la música tradicional y el romanceru: nel Archivu de la Fundación Menéndez Pidal caltiénse'l romance “Merienda del moru Zaide”, recoyíu por Fausto Vigil en Aveno (Vega de Poja, Siero), a Florentina Llorián.
Participó amás de forma activa en dalguna de les iniciatives públiques ya institucionales rexonalistes más relevantes del primer terciu del sieglu XX.
D'ente toles organizaciones de calter rexonalista impulsaes n'Asturies, la que mayor trescendencia llogró foi'l Centru d'Estudios Asturianos. Los primeros pasos pa la so constitución dar na seronda de 1918 y la primavera de 1919, que ye cuando s'establecen los oxetivos de la mesma: la creación d'un Boletín trimestral en que se recoyera los documentos inéditos de los archivos asturianos y publicárense monografíes de los más variaos temes referíes a Asturies; la organización periódica de certámenes y concursos lliterarios y artísticos, d'esposiciones artístiques y de certámenes y velaes de dances rexonales y la creación d'un Muséu Provincial.
El 4 de payares de 1920 Aurelio de Llanu convocó una xunta nel Paraninfu de la Universidá d'Uviéu con oxetu de fundar el Centru, siendo él mesmu'l so primer Presidente. El 20 de setiembre de 1921 inauguró los sos trabayos con una esposición de Belles Artes y Prehistoria Asturiana. En 1924 apaeció'l Boletín del Centru d'Estudios Asturianos, publicación trimestral; salieron ocho número hasta 1926. El so direutor foi José María Fernández Ladreda, el so animador Juan Uría y Fausto Vigil unu de los autores más publicaos, llegando a apaecer nes sos páxines ocho trabajo nos númberos 2, 3, 4, 5, 6 y 8 del Boletín.
Profesoráu d'enseñances medies
En 1932 formó parte del claustru de profesores del colexu Mutua Escolar y Cultural”, asociación de padres de familia asturianos que los sos fíos quedaren ensin colexu cuando en 1931 la segunda República eslleió la Compañía de Xesús. Fueron compañeros sos Joaquín Vigil de la Escosura, José María Alonso Vega, Joaquín García Valdés y Juan Uría Ríu, y ente los sos alumnos tuvo Joaquín Manzanares. En 1933, como yá comentemos, termina los sos estudios de Llicenciatura en ciencies químiques nes Universidá d'Uviéu y en 1934 ye nomáu encargáu de cursu de la Cátedra de Matemátiques del Institutu de Segunda Enseñanza de la llocalidá guipuzcoana d'Éibar. Ellí vive los sucesos revolucionarios de 1934, y sufre, na quema de la so casa habíu mientres la Guerra Civil, la perda d'una parte de les sos investigaciones.
Tres el so pasu pol Institutu de Ponferrada, l'últimu destín como profesor de Fausto Vigil foi l'Institutu Carreño Miranda d'Avilés, onde-y algamó la xubilación en 1943.
Reconocencies institucionales
N'avientu de 1930, cuando frisaba los sesenta años, ye nomáu pol Conceyu de Siero Cronista Oficial. Dos años más tarde, el 23 d'avientu de 1932 la Comisión Provincial de Monumentos Históricos y Artísticos d'Uviéu nómalu collaborador, y el 18 de mayu de 1935 ye nomáu tamién correspondiente del Muséu del Pueblu Español pola provincia d'Uviéu, actuando tamién esi mesmu añu pola de San Sebastián.
Epicauta weixiensis
Epicauta weixiensis ye una especie de coleópteru de la familia Meloidae.
Fausto Vigil Álvarez
Reconocencies institucionales
En 1943 ye nomáu Académicu correspondiente de la Real Academia de la Historia n'Asturies a propuesta de don Ramón Menéndez-Pidal, don Luis Redonet y López-Dóriga, don Eduardo Ibarra y Rodríguez y don Emilio García Gómez. Por alcuerdu de la Diputación Provincial ye tamién nomáu en 1946 miembru de númberu del Institutu d'Estudios Asturianos. Rematando la década'l Conceyu de Siero publica la so obra más estensa, Notes pa una Bio-bibliografía de Siero (Asturies).
La Biblioteca Pública Municipal de Pola de Siero lleva'l so nome dende 1954.
Epicauta weixiensis
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Yunnan (China).
Fausto Vigil Álvarez
Obra escrita
Les primeres obres conocíes del autor tán fechaes na última década del sieglu XIX: dalguna composición musical, cróniques locales, dellos artículos sobre la lletricidá, los estatutos de la Lletricista de Siero y Noreña y un curtiu estudiu sobre la industria de Siero. Estos trabayos marquen el camín siguíu pol autor a lo llargo de la so vida nos sos estudios y publicaciones: el calter llocal y la fragmentación de los sos trabayos en múltiples escritos de curtia estensión, daqué propiu de los grandes y los pequeños autores de la dómina.
Sainte-Colombe-en-Auxois
Sainte-Colombe-en-Auxois ye una comuña francesa del departamentu de Côte-d'Or, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Fausto Vigil Álvarez
Fallecimientu
Finó a los ochenta y tres años d'edá, el 15 de xunetu de 1956. El veloriu instalar na biblioteca pública que llevaba'l so nome, asitiada na casa del Frente de Mocedaes. Recibió sepultura al pie del so padre y hermano Carmen nel campusantu de Pola de Siero (Asturies).
Selección de la so obra
La Selmana Santa en Pola de Siero”, El Corréu d'Asturies, Uviéu, 19 d'abril de 1897
Aplicaciones de la lletricidá a la guerra”, Gaceta de la Banca y de la industria llétrico, Madrid, 1898, en tres capítulos.
Estatutos de la Sociedá Anónima Lletricista de Siero y Noreña, Xixón, Imprenta la Económica, 1900.
Pot-Pourri d'Aires Asturianos, interpretáu pol Orfeón Uvieín mientres el Gran Festival Patrióticu Asturianu que se celebró'l domingu 26 de setiembre de 1909 n'Uviéu a beneficiu de los soldaos muertu y mancar en Melilla en defensa de la Patria, col concursu de los conceyos d'Avilés, Cabrales, Colunga, Xixón, Mieres, Siero, Valdés, Uviéu y otros
Danza de romeros. Danza de los caranquiños. Danza de San Pedro”, ''La Tierrina. Revista Asturiana'', editada por Leopoldo Trenor, cola collaboración de los lliteratos y artistes d'Asturies. Órganu del Festival Asturianu, Uviéu, 1909, p. 63-65.
La obra moralizadora de los conservadores nel Conceyu de Siero, Uviéu, Imprenta La Comercial, 1910.
Pola de Siero. Pa los eleutores de Siero”, El Noroeste, Xixón, 21 de marzu de 1916.
Orixe de la nuesa fiesta”, El Noroeste, Xixón, 18 de xunetu de 1920.
Carta d'un soldáu a la so madre, La Felguera, Imprenta La Torre, 1921; tamién publicáu en El Noroeste, Xixón, 14 d'ochobre de 1921; en El Progresu d'Asturies, L'Habana, 30 d'avientu de 1921; y en Lletres Asturianes, nᵘ36, Uviéu, 1990.
La Ilesia parroquial de Pola de Siero, Cuadonga, nᵘ17, 15 de febreru 1923, p. 8-10.
''Artículos de Fausto Vigil sobre los traxes y costumes asturianes. (Publicaos pol Boletín del Centru d'Estudios Asturianos), xunetu y ochobre 1924,'' Uviéu, Imprenta La Cruz, 1924, 33 p.
Memoria-Informe de la non supresión del Partíu Xudicial de Pola de Siero (Asturies), Mieres, Imprenta de Mieres, M. Bárcena Sordu, 1927.
“La ilesia de Mieres”, Álbum-Programa de les Fiestes de Mieres, Mieres, 1927, p. 41-57.
Apuntes biográficos de Fray José María del Monte Carmelo Acevedo y Pola (P. Cadete), Cuadonga, Editorial Cuadonga, 1928, 294 p., 10 h. de llámines.
“La Valesquida. Ordenances de la Hermandá”, Portfolio de la Fiesta de la Balesquida, Uviéu, 1933, mayu, 16.
“Informe sobre l'estáu en que quedó la ermita de Santa Cristina de Ḷḷena (Monumentu Nacional) dempués del bombardéu que sufrió los díes 7, 8 y 9 d'ochobre de 1934”, Mieres, 1934. Uviéu: Comisión Provincial de Monumentos. 6 h.
''Exágono trigonométricu. Percenciellu métodu p'aprender y retener, ensin esfuerciu, el valor d'una llinia trigonométrica en función de los valores d'otres,'' 1936.
“Del mio Archivu. Una nota pal d'Avilés”, La Voz de Avilés, Avilés, 29 de xineru de 1942.
“A l'Asamblea xeneral d'actos pa la Consagración de la Cámara Santa y XI Centenariu d'Alfonso'l Castu”, Rexón, Uviéu, 2 d'agostu de 1947.
''Del folclor de la Pola. La fiesta de los Güevos Pintos de la Pola'', Pola de Siero, [Conceyu de Siero] (Gráfiques Siero), 1948, 10 p.
Notes pa una bio-bibliografía de Siero (Asturies), [Pola de Siero, Conceyu de Siero], (Santander, Aldus) 1949.
“El alferazgo y los alféreces mayores de Siero (Asturies)”, Boletín del Institutu d'Estudios Asturianos, nᵘ6, Uviéu, 1949, p. 3 - 45. Discursu d'ingresu nel Institutu d'Estudios Asturianos, lleíu n'abril d'esi añu; contestáu por Guillermo Estrada Acebal.
“Del mio Archivu. Daqué sobre Noreña de hai 116 años”, ''Portfolio de les tradicionales Fiestes del Ecce-Homo de Noreña. Setiembre de 1950'', Noreña, 1950, p. 15-19.
Biblioteca Municipal Fausto Vigil de Pola de Siero, Pola de Siero, 1954, 18 p. Pallabres lleíes pol autor nel actu d'inauguración d'esa biblioteca'l 23 de payares de 1954.
“Efemérides sierenses. Del mio archivu”, Boletín del Institutu d'Estudios Asturianos, nᵘ28, Uviéu, 1956, p. 257 - 270.
George Hamilton (actor)
George Stevens Hamilton ye un actor d'Estaos Xuníos.
Dexó'l so Memphis natal y colóse mientres los años cincuenta a Hollywood, cola intención que la so bona planta y curiosu abriéren-y el camín nel mundu del cine. La Metro Goldwyn Mayer afitar nél, y ufiertó-y un contratu. Yeren los últimos tiempos en que los productores calteníen en plantía a los actores con contratos de exclusividad, y la Metro fíxo-y intervenir en delles de les sos producciones.
Apaeció per primer vegada na pantalla grande en Crime y Castigu de Denis Sanders, adautación de la novela de Fiódor Dostoyevski. Na so siguiente película tien un papel destacáu: tratar de Home from the Hill (1960) dirixida por Vincente Minnelli, na qu'otru mozu aspirante a estrella, George Peppard, faía del so hermanascu, ente que'l papel de padre de dambos yera interpretáu por Robert Mitchum.
Mientres los sesenta George Hamilton va interpretando roles importantes anque na mayoría de los títulos ye un secundariu, o un galán namoráu de dalguna actriz más conocida qu'él.
En 1962 vuelve tener un papel importante n'otra bona película de nuevu de la mano del direutor Vincente Minnelli: Two Weeks in Another Town, una adautación d'una novela de Irwin Shaw protagonizada por Kirk Douglas y Edward G. Robinson.
Protagoniza delles películes menores (como Fort Comanche, con Richard Boone) y apaez en programes de televisión como Bob Hope, presenta. Y adulces vase especializando en comedia romántica y nos setenta protagoniza delles, anque tamién toca otros xéneros como'l cine negru, drama bélicu ya inclusive western, como na comedia Viva Maria! (1965) con dos sex-symbols de la dómina: Brigitte Bardot y Jeanne Moreau. Apaez en múltiples telefilmes y en series del momentu como Colombo.
En 1979 y 1981 realiza dos asonsañes que-y van a reportar gran popularidá cuando la so estrella paecía aparrar: una ye Love at First Bite, onde interpretaba a un Drácula perdíu nuna Nueva York contemporánea, y la otra yera Zorro, the Gay Blade, onde asonsañaba'l mitu d'El Foín.
De los ochenta, quiciabes lo más recordao ye la so apaición como malváu en Dynasty. El so siguiente papel destacable nun-y llegará hasta 1990 cuando interpreta d'abogáu de Michael Corleone en The Godfather Part III, magar se trata d'un personaxe non perbién definíu nel filme. Tamién actuó na película Casper Meets Wendy, como'l malváu Desmon Spellman.
Ramaria flava
Ramaria flava (Pike en mapudungún, comúnmente llamáu changle o chandi) ye un fungu comestible orixinariu de la zona sur de Chile. Crez al interior de los montes en zones húmedes y escures dende la Rexón del Maule hasta la Rexón de los Llagos.
Oenothera rosea
Descripción
Ye una yerba que mide ente 15 y 45 cm d'altor. Tien les fueyes en forma de llanza cola parte media ancha, de cantu enteru o pocu ondulda y con nervadura bien marcada. Les sos flores son solitaries y de pétalos anchos que les faen trate casi cuadraes, de color rosa o violeta.
Distribución y hábitat
Ye orixinaria de Méxicu a Colombia y ta presente en climes templáu, semicálido, semiseco y templáu, ente los 200 y los 1100 msnm y los 1865 y hasta los 3900 msnm. Crez a vera de caminos, n'ocasiones cultivada en güertos familiares, establecer en montes tropicales caducifolios, subcaducifolio y perennifolios, carba xerófilu, espinosu y con mayor frecuencia en monte mesófilu de monte, montes d'encina, de pinu, mistu de encino-pinu y de junípero.
Propiedaes
L'usu principal d'esta planta toma diversos carecimientos o mancadures que se manifiesten na piel. Según el so nome popular más espublizáu indicar, en numberosos estaos del país emplegar nel tratamientu de cualquier tipu de golpes, yá sían nel estómagu o en dalguna otra parte del cuerpu. Suel utilizase'l fervinchu o'l cocimientu de tola planta, per vía oral o local, yá sía en forma d'emplastos o cataplasmes, fomentos o llavaos. En Michoacán, fierven la parte aérea y col cocimientu ponen llenzos sobre la parte estropiada y tamién faen un maceráu p'aplicar cataplasmes. En Pantepec y Mecapalapa, Puebla, amás d'usala en forma esterna, inxeren el té, tres veces al día. En Texcoco, Estáu de Méxicu, faen el fervinchu entemeciendo esta especie con otres plantes como la borraja (Borago officinalis) y los pelos de elote (Zea mays), y tómase cuando hai dolor.
Coles mesmes, ye frecuente'l so usu como desinfestante y cicatrizante de cualquier tipu d'afecciones aparentes na piel, como mancadures infestaes, llagues, comición, erisipela y sarna. Nestos casos utiliza'l cocimientu o'l fervinchu, de manera local como cataplasmes, emplastos o en llavadures y n'ocasiones inxerir o lo empleguen en dambes formes. En Chiapas pa los granos, machuquen les fueyes y asitiar na parte afeutada; ente que'l fervinchu de la planta completa utilizar en llavadures, cataplasmes y emplastos, tres veces al día. En Zapotitlán de Méndez, Puebla, pa tumores y postemas, preparar en cocimientu les fueyes xunto cola yerba del cáncer (s/d), que bébese como enagua de tiempu. En Santiago Comaltepec, Oaxaca, pa feríes y raspaduras, beben el té de les cañes al que se-y amiesta aguardiente o lo apliquen como cataplasma caliente con sal y sulfa.
Taxonomía
Oenothera rosea describióse por Charles Louis L'Héritier de Brutelle ex Aiton y espublizóse en Hortus Kewensis; or, a catalogue. . . 2: 3. 1789.
Nome común
Amapola de campu, rosilla, árnica, cáncer llisa, clamería, yerba cólica yerba del orín, yerba del golpe, manuelita, platillo, sinvergüenza, tapacola, tarapeni, yerba cólicu, yerba del golpe, zapotillo, zapotito.
Villalpardo
Villalpardo ye un conceyu español asitiáu nel sureste de la provincia de Cuenca, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha, allugáu na contorna de la Manchuela. Llenda colos conceyos d'Iniesta, Graja de Iniesta, Minglanilla y Villarta. Ta a escasos 4 km de l'A-3 (Autovía del Este) que xune Madrid y Valencia.
Descripción
Villalpardo ye unu de los pueblos más orientales de la provincia de Cuenca, ta enclaváu dientro de la contorna llamada La Manchuela. Na actualidá cunta con 1.320 habitantes (INE 2013) y un términu municipal de 3.500 Hai. aproximao.
Atopar a bien pocos quilómetros de l'autovía A-3 de Madrid a Valencia (Autovía del Este), siendo los sos pueblos estremeros más inmediatos Minglanilla, Iniesta y Villarta. Tamién la carretera CM-3201 ta cercana a la población. La carretera CM-3201 xune l'A-3 (en Minglanilla) cola A-31 (Autovía d'Alicante, al altor de la ciudá d'Almansa).
La so altitú vien ser de 700 msnm. El so clima ye continental pero influyíu pol so allugamientu tiende a tener unos branos bien secos ya iviernos bien fríos, arraleciendo l'agua polo qu'adquier con ello un claru matiz mediterraneu. Les precipitaciones medies añales atópense en redol a los 300 llitros per metro cuadráu y les temperatures bazcuyen ente los 4 graos baxo cero que pueden llegar a producise pel hibiernu y los 35 graos sobre cero del branu.
El terrén del términu municipal ye bastante accidentáu na zona este y nordés y bastante llanu al oeste y al norte. Los terrenes de cultivu tán dedicaos, principalmente, a viña, olivar, almendro y delles especies de frutales, esistiendo igualmente monte baxu y alto con diverses especies autóctones como pinu carrasco, encina, coscoja, romeru, enebro, etc. El motor económicu de los habitantes del pueblu ta basáu principalmente nel sector primariu, l'agricultura, pero teniendo gran relevancia tamién el cultivu del xampiñón y yá en menor midida'l sector servicios.
Les paraxes y paisaxes más emblemáticos de la zona, como son El Sitiu de Consolación, el Banzáu de Contreras, el ríu Cabriel, Vadocañas y Les Cárceles atópense bien cercanos a Villalpardo que, amás, ufierta unes vistes panorámiques úniques d'una bona parte del territoriu denomináu Valle del Cabriel, destacando la visión espectacular de los sos numberosos plantíos d'almendrales en flor allá pelos meses de febreru y marzu.
Villalpardo falta 120 km. de la ciudá de Valencia, 90 km. de la capital provincial, 65 km. d'Albacete y 220 km. de Madrid.
Historia
El nome de la llocalidá paez ser que surde por asitiar se un primer asentamientu de la mesma nun antiguu villar o restu d'un pobláu anterior, polo qu'esti topónimu usar pa nomar al llugar xustu al que fai alusión el color pardu del terrén: villar pardu, que darréu podría xenerar el nome actual de Villalpardo. Esiste tamién una posibilidá pola cual puede pensase que los antiguos moradores del primer asentamientu fueren xentes escures de piel, lo que coloquialmente podríamos llamar pardos, tou ello productu del mestizaje de población autóctona y árabe. Según munches opiniones esti fechu ye lo que efeutivamente fizo que se designara con esi nome al pueblu, yá que como puede comprobase el color de la piel de la gran mayoría de les persones de la llocalidá ye más bien escura y al igual tamién podemos afitanos na gran cantidá de persones con un apellíu que baxa principalmente del árabe como ye "López".
La hestoria del pueblu atópase amestada na Historia, como casi tolos pueblos de la contorna, a Iniesta, villa a la que perteneció hasta l'añu 1729, por tanto, el so términu comparte avatares históricos de les poblaciones y civilizaciones más antigües. Nel so términu municipal y estremeru atopáronse distintos restos arqueolóxicos qu'atestigüen la esistencia de pobladores nes distintes etapes cronolóxiques, dende la Edá del Bronce, coles famoses pintures rupestres nel ríu Cabriel, pasando pola cultura ibérica, que tuvo'l so centru neurálxicu na ciudá de Ikalesken, actual Iniesta, y pola dominación romana de tol territoriu, pasando a integrase na provincia Cartaginense, hasta la invasión musulmana.
Foi esta tierra una zona fronteriza pola que pasaron huestes y exércitos, comerciantes y vendedores, carreteros y viaxeros, que fueron dexando la so buelga. Dizse que na rambla llamada de Pero Yoma hubo un castiellu que nomen les Rellaciones Topográfiques de Felipe II en Iniesta, castiellu que pudo sirvir d'asentamientu a la población musulmana nes sos ides y veníes de conquista y reconquista.
Hasta'l sieglu XVIII, la hestoria de Villalpardo como enantes citemos tuvo xunida a la de la villa de Iniesta, de la qu'a la fin consiguió segregase xunto a l'actual Villarta mientres el reináu del rei Felipe V, nel añu 1729, pasando a denominase "Villa de Villalpardo y Cases Alquerías de Villaharta", dixebrándose en posteriores años y pasando a ser les actuales llocalidaes de Villalpardo y Villarta. Ye precisamente esi momentu históricu de separación de la villa de Iniesta el de más convulsión local deriváu de la propiedá de los terrenes de llabor que se mercaron o se camudaron per tierres de barbechu a Iniesta, empecipiándose igualmente un contenciosu bien duru pa resolver sobre la propiedá del Sitiu de Consolación, muncho más cercanu al pueblu de Villalpardo que al de Iniesta, y faciendo d'esti pleitu una verdadera llucha política ente pueblos y collo tamién ente'l poder real y eclesiástico.
El sieglu XIX foise consolidando'l trazáu urbanísticu actual, aumentando la so población y estabilizándola, anque ensin llegar a tener nengún tipu de predominiu o papel preponderante ente los sos pueblos vecinos.
Na actualidá, metíos de llenu nel sieglu XXI, el pueblu de Villalpardo y les sos xentes atópense somorguiaos nun nuevu conceutu de desenvolvimientu rural capaz de xenerar mires pa un futuru estable y meyor de tolos sos habitantes, faciéndolo sostenible col mediu ambiente y compatible col bienestar del modus vivendi de güei.
Escudu
L'actual escudu de la nuesa llocalidá ye de recién creación, concretamente del añu 2003, escoyíu ente otros dos proyeutos más presentaos, el mesmu foi escurríu so la simboloxía d'elementos propios del pueblu y el so territoriu. Asina, nel escudu figura un pinu arrincáu de sinople (anque nel orixinal presentáu fora una copia del pinu del llanillo), pero camudáu por esixencies de la heráldica, en campu d'oru, como símbolu de riqueza; tamién figura una ponte, como símbolu de comunicación y unión con otros pueblos, por tar les sos tierres bañaes por distintos regueros o ramblas, esistiendo una ponte na rambla de Pero Yoma; y, poques gracies, un castiellu, símbolu manifiestu de Castiella y la so hestoria.A última hora, les armes del escudu del de Villalpardo se blasonan d'esta forma: escudu mediu partíu y cortáu. Primero de gules, castiellu d'oru mazonado de sable y esclariáu d'azur. Segundu d'oru, pinu arrincáu de sinople. Terceru d'azur, ponte de dos güeyos de plata. Al timbre, corona real zarrada.
Puente de Vadocañas
Ponte asitiada na paraxa denomada "Ribera de Vadocañas", asitiáu sobre'l Ríu Cabriel a unos 13 quilómetros de la llocalidá. Xune la comunidá autónoma de Castiella-La Mancha y la Comunidá Valenciana.
Ponte d'un solu güeyu, tien unos 33 metros de lluz (120 pies de buecu), realizáu en piedra llabrada; encimentáu nes mesmes roques de les mesmes marxes del ríu ta designáu como unu de les pontes d'eses carauterístiques más grandes d'España y d'Europa.
Anque siempres se dixo que la ponte ye d'orixe romanu, hai que faer constar que la so construcción ye de dómina posterior, y esti comentariu bien puede venir dau yá que según dellos datos esistió ríu arriba una antigua ponte, ésti si pudiera ser de construcción en dómina romana. Sobre esta tema faer mención de qu'esta afirmación ye bien contradictoria yá que repasaos escritos tantu de la parte de Iniesta, como de Minglanilla ya inclusive de Requena y Venta del Moro, toos ellos correspondientes a los sos "esllindes y finsamientos", en nengún d'ellos queda claro que de les pontes que nos mesmos fala "ponte vieya de Vadocañas", "puenseca" sía dalgunu y según les midíes que se declaren una ponte de construcción anterior al actual de la Ribera de Vadocañas, dicha documentación por casu contradizse sobre la llamada ponte de la "puenseca" yá qu'en dellos escritos asitiar a un quilómetru más arriba de la ribera de Vadocañas y n'otros asítiase a una "llegua vulgar" que seríen de 7 a 8 quilómetros actuales colo que diríamos a l'actual paraxa de la Fuenseca.
Sábese qu'allá por 1540, (tou ello según D. Rafael Bernabéu nel so llibru Historia de Requena) una torbonada estrozo caminos y pontes ente los que s'atopaba'l de "Vadocañas", ¿cómo pue ser que si nesos años “nun esistía l'actual ponte” falar d'unu col nome del mesma paraxa?, por tou esto ponse en duda si en realidá esistió una anterior ponte na mesma posición del actual o pela cueta habría otru asitiáu n'otra zona del ríu.
Ye posible que la ponte que se fala de la “puenseca” yera una ponte asitiada na mesma paraxa qu'agora se llama “la Fuenseca” y que, anterior al actual de Vadocañas esistiría otra ponte na mentada paraxa y que por causes naturales el mentáu destruyérase llevando asina a la construcción del qu'anguaño conocemos (anque nos quedará siempres la dulda de que l'anterior ponte pudiera tar asitiáu sobre antiguos sillares d'una antigua ponte de construcción romana).
La construcción de la ponte actual de Vadocañas ta documentada sobre finales del sieglu XVI o empiezos del XVII.
Ponte Grande
Ponte asitiada sobre la llamada “Rambla de San Pedro”; pol pasaba l'antigua carretera comarcal (actual CM-3201); delimita los términos de Villalpardo y Minglanilla, foi construyíu nel sieglu XIX anque nun s'atopó documentación relativa a esa construcción, pero sábese que sería cuando por fin realizóse la primer carretera que xunía les poblaciones enantes nomaes.
Va unos años unu de los sos arcos derrumbóse y na actualidá foi reformáu totalmente a base de piedra artificial tallada.
La zona convirtióse nun área de recréu de la llocalidá y a la cual ta prohibíu'l pasu a vehículos.
Pinu del Llanillo
El pinu del Llanillo o de la Cabila ye un exemplar de pinu carrasco y singular pol so altor y pola circunferencia del so tueru, de más de tres metros y mediu. Da-y nome a la rambla onde ta asitiáu, que ye la mesma que llega al Sitiu de Consolación col nome de rambla de Villalpardo. Nos últimos años, les nubes y dellos rayos quebraron parte de la so ramasca y tueru, anque nun dexa de ser un árbol d'escepcional guapura al que s'apuerta ente numberosos campos d'almendrales y dende el que se contemplen guapes vistes de tola zona. Ye unu de los símbolos manifiestos d'identidá local y, por ello, afiguráu tamién nel escudu del conceyu.
Tradiciones y festividaes
Villalpardo, pueblu como tal esta llenu de tradiciones y festividaes que se celebren a lo llargo de los años, dalgunes siguen vixentes y otres hanse perdíu nel tiempu.
Los Quintos
Ye una de les tradiciones más esperaes polos mozos qu'entren en quintes: la selmana de los quintos, que suel realizase mientres la segunda selmana del mes de febreru (siempres ye una fecha averada). Los quintos enantes yeren el chavales del pueblu que al cumplir 18 años teníen de sortear y preparar pa dir cumplir el serviciu militar. Xuntar mientres toa una selmana y, tradicionalmente, nel sábadu de terminación de la selmana fai'l trespasu de gorros ente los quintos vieyos y los nuevos (a esta tradición llámase-y “el pollu”, ye tradición la tirada” de “borrachos” na plaza del pueblu y recueyen esa nueche los pollos que criaron les madres mientres l'añu comiendo toos xuntos el domingu, van peles cais faciendo sonar les caracolas y los almirezes pa pidir dineru y comida. Na actualidá, agora que yá nun hai serviciu militar obligatoriu, tamién se suman a la fiesta les quintes, que son les moces qu'entren tamién en quinta esi añu. Con esta tradición da empiezu a un llargu añu en que los quintos” van tomar parte de delles tradiciones: faen de Reis Magos y paxes en Navidá, faen la enramá na puerta de la ilesia'l Sábadu de Gloria, canten los mayos a la Virxe y a les moces, y nes fiestes patronales d'agostu son los majos y mayes que dan resalte y grandor a la nuesa feria y fiestes.