cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nava
Evolución demográfica
Nel padrón municipal d'habitantes de 2011 tenía una población de 5.597 habitantes. Esta población sofrió dellos altibaxos per tol sieglu XX, asina nos tres primeros decenios la so población aumentó non pola so evolución económica, sinón por crecimientu vexetativu que compensa les perdes producíes pola so emigración, asitiándolu nel añu 1900 con una población de 5.857 habitantes, llegando en 1930 a 6.437, pero ente 1930 y 1950 la emigración aumenta y el so crecimientu vexetativu nun ye abondo como p'algamar el crecimientu demográficu, entrando esti conceyu nuna fase de despoblamientu. Ésti veráse paráu ente 1950 y 1960 debío al puxu económicu de los conceyos mineros vecinos. Acabada esta época'l conceyu fúndese nuna dinámica de represión que se verá acentuada por un descensu de la tasa de natalidá.
Esto truxo una estructura demográfica avieyada imposible d'asegurase la so propia sobrevivencia ya que'l 27,5% lo ocupen les persones mayores de 60 años y el 23,5% son mozos. La emigración tuvo importancia a finales del XIX y principios del XX, el so destín preferidu foi Arxentina. Na segunda metá del sieglu XX hebo una nueva corriente d'emigración pero nun tan fuerte como la anterior y esta vuelta dirixida haza'l centru d'Europa.
Rexón H II
Les rexones H II son llamaes asina pola gran cantidá d'hidróxenu atómicu ionizado que contienen. N'astronomía denominar H2 al hidróxenu molecular, H I al hidróxenu neutro y H II al hidróxenu ionizado. Pueden ser vistes a gran distancia nel universu y el so estudiu ye importante pa determinar la distancia y la composición química d'otres galaxes.
Nava
Economía
De manera tradicional el sector económicu más destacáu dientro'l conceyu foi'l primariu, sector que s'especializó na ellaboración de lleche que dio pie a una ocupación del suelu na que dominen les praderíes, tierres dedicaes a consiguir alimentu pal ganáu. Esto nun implicó la desapaición de les manches forestales, les qu'inda s'esparden pel sur del conceyu ocupando'l 39 % del territoriu. La industria del conceyu céntrase en sectores como la madera nes fasteres de la N-634 cola instalación de fábriques del mueble. De calidá y perconocíu ye'l productu fabricáu por escelencia, la sidra, con una producción de más de 10 millones de llitros añales. Destaca nel sector industrial Fuensanta, una de les mayores empreses del conceyu. De toles actividaes terciaries la de mayor importancia ye la comercial. El so desarrollu foi paralelu al incrementu de los escedentes agrarios, dominando los establecimientos de venta d'alimentos (66 % del total), sector comercial que se concentró na capital. Nestos caberos años ye destacable'l sector turísticu del que ye mui visible l'aumentu non solo nel númberu de visitantes a la villa gracies a la creación del Museu de la Sidra, que se convirtió na tarxeta de presentación turística de Nava, sinón tamién pola cantidá de cases d'aldea (cerca d'unes 30), nucleos de turismu rural y hostelería, esta última, favorecida pol festival de la Sidra y tamién por xornaes gastronómiques como les de los platos de caza, etc.
Rexón H II
Observaciones
thumb|left|Zones escures de formación d'estrelles na [[nebulosa de l'Águila, popularmente conocíes como los Pilastres de la Creación.]] Dalgunes de les rexones H II más brillosos son observables a simple vista. A pesar d'ello, nun quedó constancia d'observaciones d'elles anteriores a la invención del telescopiu, a principios de sieglu XVII. Nin siquier Galileo Galilei apreció la esistencia de la nebulosa de Orión cuando reparó per primer vegada col so telescopiu'l cúmulu estelar dientro d'ella (primeramente'l cúmulu fuera catalogáu, por Johann Bayer, como una sola estrella: θ Orionis). Atribúyese'l descubrimientu de la nebulosa de Orión al observador francés Nicolas-Claude Fabri de Peiresc en 1610. Dende esta primer observación fueron afayaes grandes cantidaes de rexones H II na nuesa galaxa y n'otres.
Nava
Política
Nel conceyu de Nava, el partíu que más tiempu gobernó foi'l PSOE, y xunto col PAS, son los únicos partíos que gobernaron el conceyu (véase Llista d'alcaldes de Nava). L'alcalde actual, y dende 2011, ye'l candidatu d'APN Emilio Ballesteros Baños (fíu del alcalde socialista que gobernó per trés llexislatures), que nel últimu momentu, y pesie a ser la segunda fuercia más votada, fízose cola alcaldía (quitándo-yla al PSOE) gracies a los apoyos de FAC y PP.
Arte
Esti conceyu tien gran cantidá de monumentos ente los sos palacios, casones, o illesies, ente los que destacaremos:
Rexón H II
Observaciones
thumb|[[Nebulosa de Orión.]] En 1774, William Herschel reparó la nebulosa de Orión y describir darréu como "una encesa borrina informe, el material caótico de futuros soles". Cien años dempués confirmóse la hipótesis cuando William Huggins, ayudáu pola so esposa Margaret Huggins, estudió cola so espectroscopiu delles nebuloses. Dalgunes presentaben espectros bien similares al de les estrelles, resultando ser galaxes, que consisten en miles de millones d'estrelles individuales. Sicasí otres nebuloses yeren bien distintes. En llugar d'un fuerte espectru continuu con llinia d'absorción superpuestes, la nebulosa de Orión y otros oxetos similares solo amosaben un pequeñu númberu de llinies d'emisión. La más brillosa d'estes llinies tenía una llonxitú d'onda de 500,7 nanómetros, lo cual nun correspondía a nengún elementu químicu conocíu. La primer hipótesis foi qu'esa llinia desconocida correspondía a un elementu químicu entá non descubiertu, que foi llamáu Nebulio. Una idea similar llevó al descubrimientu del heliu a partir del analís del espectru solar en 1868. Sicasí, mientres l'heliu foi aislláu na Tierra pocu dempués del so descubrimientu nel espectru solar, el nebulio nun corrió la mesma suerte. A principios del sieglu XX, Henry Norris Russell propunxo qu'en cuenta de un nuevu elementu, la llinia en 500,7 nm yera causada pola presencia d'un elementu conocíu en condiciones desconocíes.
Nava
Arte
thumb|250px|Ilesia parroquial de San Bartolomé.
Rexón H II
Observaciones
Nos años 20 dalgunos físicos demostraron que, nun gas que s'atopa so condiciones de densidá desaxeradamente baxes, los electrones escitaos pueden ocupar niveles d'enerxía metaestables en iones y átomos qu'a densidaes más altes seríen rápido des-escitaos por choques ente ellos. Les transiciones d'electrones dende esos niveles en osíxenu doblemente ionizado dan llugar a la llinia de los 500.7 nm. Estes llinies espectrales que namái pueden ser vistes en gases de bien baxa densidá denominar llinies prohibíes. Esta teoría foi darréu confirmada poles observaciones espectroscópicas qu'amosaben que les nebuloses tán formaes por gas desaxeradamente enrarecido.
Nava
Arte
thumb|250px|[[Muséu de la sidra.]]
Fiestes
Les sos fiestes principales son:
Rexón H II
Observaciones
Mientres el sieglu XX les observaciones demostraron que les rexones H II de cutiu contienen estrelles tipu OB (azules). Estes estrelles son munches vegaes más masives que'l Sol, y son les que tienen menor periodu de vida, con un total d'unos pocos millones d'años (comparaes con estrelles como'l sol, que viven per dellos miles de millones d'años). Por tanto, infirióse que les rexones H II tienen de ser los llugares onde se formen les nueves estrelles. Mientres un periodu de dellos millones d'años un cúmulu d'estrelles puede formar una rexón H II primero que la presión de radiación de les estrelles nueves resulte na dispersión de la nebulosa. Un exemplu d'estes dispersiones son les pléyades onde namái permanez una traza de reflexón nebular.
Orixe y tiempu de vida
thumb|left|Una pequeña porción de la [[nebulosa de la Tarántula, una rexón xigante H II na Gran Nube de Magallanes.]]
El precursor d'una rexón H II ye una nube molecular xigante (GMC). Les GMC son nubes bien fríes (10–20 K) y trupes, compuestes principalmente d'hidróxenu molecular. Estes nubes pueden permanecer estables mientres llargos periodos, pero ondes de choque d'una supernova, choques ente nubes o interacciones magnétiques pueden desencadenar el colapsu d'una parte d'elles. Cuando esto asocede nacen nueves estrelles por aciu un procesu de fragmentación y colapsu de la nube.
Por cuenta de que les estrelles nacen dientro d'una GMC, les estrelles más masives van algamar temperatures abondo altes como para ionizar el gas al so alredor. Poco dempués de la formación d'un campu de radiación ionizante, los fotones enerxéticos crean un frente d'ionización que barre'l gas a velocidaes supersóniques. A midida que aumenta la distancia de la estrella ionizante, el frente d'ionización ralentízase y la presión del nuevu gas ionizado causa que s'espanda'l so volume. Finalmente, el frente d'ionización baxa a velocidaes subsóniques, y ye superáu pol frente de choque provocáu pola espansión de la nebulosa. Asina conclúi la creación d'una rexón H II.
El tiempu de vida d'una rexón H II ye del orde d'unos pocos millones d'años. La presión de radiación proveniente de les estrelles nueves finalmente va llevase tol gas de la zona. De fechu el procesu tiende a ser bien ineficiente, yá que menos del 10 % del gas de la rexón H II convertir en nueves estrelles. El restu del gas ye espulsáu de la rexón, lo qu'acelera'l so fallecimientu, yá que pal momentu nel que yá nun contenga más gas, va dexar d'esistir. Tamién contribúin a la perda de gas les esplosiones de supernova de les estrelles de mayor masa, qu'asoceden apenes 1-2 millones d'años dempués.
Guarderíes estelares
thumb|[[Glóbulu de Bok|Glóbulos de Bok (glóbulos de Thackeray) na rexón H II IC 2944.]] El llugar de nacencia de les estrelles nes rexones H II, atópase ocultu per una nube trupa de gas y polvu, qu'arrodia les estrelles nacientes. La estrella faise visible, namái cuando la presión de radiación d'otra estrella estorna la so 'brotu' de gas. Primero que eso asoceda, les trupes rexones que contienen les nueves estrelles, son vistes de cutiu como una figura contra'l restu de la nebulosa ionizada. Cabo señalar que, estos parches negros son conocíos como glóbulos de Bok, afayaes en 1940, pol astrónomu Bart Bok, quien propunxo que podríen ser llugares de nacencia estelares.
La hipótesis de Bok foi confirmada en 1990, cuando les observaciones infrarroxes revelaron estrelles nueves nel interior del trupu polvu de los glóbulos de Bok. Agora, créese qu'un típicu glóbulu de Bok contién materia equivalente a cerca de 10 mases solares nuna rexón d'un tamañu de cerca d'un añu lluz o superior, y qu'inducen la formación de sistemes d'estrelles dobles o múltiples.
Según un llugar de nacencia d'estrelles, les rexones H II tamién presenten evidencia de contener sistemes planetarios. El telescopiu espacial Hubble, reveló cientos de discos protoplanetarios na nebulosa de Orión. Siquier, la metá de les estrelles nueves nesta nebulosa paecen tar arrodiaes por discos de gas y polvu, que contienen l'abonda materia como pa crear un sistema planetariu como'l nuesu.
Carauterístiques físiques
Les rexones H II varien descomanadamente nes sos carauterístiques físiques. Van dende'l rangu de ultra-compactes, con un tamañu de solo un añu lluz o menos, hasta rexones H II xigantes, que pueden algamar tamaños de cientos d'años lluz. El so tamañu ye tamién conocíu col nome de radio de Strömgren y depende esencialmente de la intensidá de la fonte de fotones ionizantes y la densidá de la rexón. El so rangu de densidá va dende millones de partícules por cm³, nes rexones H II ultra-compactes, hasta otres que solamente tienen unes poques partícules por cm³. Esto implica que les mases totales van dende 10² hasta 10⁵ mases solares.
Dependiendo del tamañu, les rexones H II pueden contener cientos d'estrelles nel so interior. Esto fai a les rexones H II más complexes que les nebuloses planetaries, que tienen un solu puntu central d'ionización. Típicamente estes rexones pueden algamar temperatures d'hasta 10 000 K. De normal tán ionizadas (la mayoría), polo que'l plasma (gas ionizado) puede contener campos magnéticos cola fuercia de dellos nanoteslas. Los campos magnéticos son producíos pol movimientu de cargues llétriques nel interior del plasma, lo que suxure qu'estes rexones tamién contienen campos llétricos.
Químicamente, les H II tán compuestes nun 90 % d'hidróxenu. La llinia d'emisión más fuerte del hidróxenu algama los 656,3 nm, dándo-y a estes rexones un carauterísticu color acoloratáu. El restu de la rexón H II consiste en heliu, con pequeñes traces d'elementos más pesaos. El porcentaxe d'elementos pesaos nes rexones mengua cola distancia al centru de la galaxa. Esto debe a qu'a lo llargo de la vida de la galaxa la formación d'estrelles foi mayor nes sos rexones centrales, más trupes. Esto fixo que'l mediu interestelar nestes zones sía más ricu n'elementos productu de la nucleosíntesis.
Númberu y distribución
thumb|Los espirales d'una rexón H II rosa delinean los brazos de la [[galaxia Remolino (NGC 5194 o Messier 51).]] Les H II pueden atopase non solo en galaxes espirales como la nuesa, sinón tamién en galaxes irregulares. En rares ocasiones atopáronse en galaxes elíptiques. Cuando s'atopen en galaxes irregulares, pueden tar en cualquier posición dientro d'ella. Sicasí, nes espirales les H II siempres tán dispuestes nos brazos d'espiral. Una galaxa espiral grande puede contener cientos de rexones H II.
Les rexones H II nun s'atopen en galaxes elíptiques por cuenta del so procesu de creación. Les elíptiques creyer a partir de fusiones ente galaxes. Nos cúmulos galácticos tales fusiones son frecuentes. Cuando les galaxes topeten les estrelles individuales casi nunca topeten, pero les nubes moleculares xigantes (GMC) y les rexones H II d'estes vense severamente afeutaes. So estes condiciones desencadénase la creación d'una enorme cantidá d'estrelles nueves nueves tan rápido, que la mayor parte del gas convertir en combustible estelar, nun valor muncho más eleváu que'l de 10 % o menos que ye habitual.
Observaciones recién amosaron qu'esiste un pequeñu númberu de rexones H II totalmente fora de les galaxes. Estes rexones H II intergalácticas son resultáu direutu de les perturbaciones que se rexistren nes galaxes pequeñes.
Morfoloxía
Les rexones H II atopar nuna gran variedá de tamaños. Cada estrella d'una H II, ioniza una rexón esférica de gas conocida como esfera de Strömgren— alredor d'ella. La combinación d'esferes d'ionización de múltiples estrelles dientro de la rexón H II y l'espansión de la nebulosa (la cual ta a alta temperatura), causen que los gases formen gradientes de densidá, resultando en formes complexes. Les esplosiones de supernova tamién pueden esculpir les rexones H II. En dellos casos, la formación de grandes cúmulos d'estrelles dientro de la rexón H II resulta na apaición de "buecos" nel so interior. Este ye'l casu de NGC 604, rexón H II xigante na galaxa del Triángulu.
Zona d'ionización estelar
Dientro d'una rexón H II, non solo atópense zones fotoionizadas arrodiando a les estrelles nueves; sinón que tamién contién otru tipu de zones conocíes como rexones fotodisociadas (PDR). Estos dos tipos de rexones tienen distintes estructures y tamaños los cualos dependen de la temperatura y lluminosidá de la estrella a la cual arrodien y de la densidá del mediu nel que s'atopen. Les estrelles de mayor magnitú producen gran cantidá de radiación ultravioleta (UV) causando grandes zones fotoionizadas y fotodisociadas, en contraste coles estrelles de menor magnitú les cualos al nun producir una cantidá considerable de UV crean zones fotoionizadas bien pequeñes; sicasí, estes tienen fluxos de fotones disociantes que crean una zona fotodisociada de tamañu considerable.
Cálculu de la esfera de Strömgren nes rexones H II
Pa calcular l'radio de Strömgren nes rexones H II utilicen dos métodos:
Rexones H II notables
thumb|400px|Les imáxenes óptiques revelen nubes de gas y polvu na [[nebulosa de Orión; una imaxe infrarroxa (derecha) revela a les nueves estrelles.]] Ente les rexones H II más notables tán la nebulosa de Orión, la nebulosa de Carina (NGC 3372) y el complexu Berkley 59 / Cepheus OB4. La nebulosa de Orión atopar a una distancia averada de 1500 años lluz y forma parte d'una nube molecular (GMC), polo que si fuera visible enllenaría la mayor parte de la constelación Orión. La nebulosa Cabeza de Caballu y el aniellu de Barnard son otres de les dos partes allumaes d'esta nube de gas.
La Gran Nube de Magallanes, satélite de la Vía Láctea, contién una rexón H II xigante llamada nebulosa de la Tarántula. Esta nebulosa ye muncho más grande que la nebulosa de Orión, y ta formada per miles d'estrelles, dalgunes con una masa 100 vegaes cimera al Sol. Si la nebulosa de la Tarántula tuviera tan cerca de la Tierra como la nebulosa de Orión, sería tan brillosa como la lluna llena nel cielu de la nueche. La supernova SN 1987A nació pela rodiada de la nebulosa de la Tarántula.
Otra rexón H II xigante ye NGC 604, qu'ocupa una zona d'unos 800x830 años lluz, anque contién llixeramente menos estrelles que la nebulosa de la Tarántula. Ye una de les más grandes rexones H II del Grupu Llocal.
Nebuloses de la rexón
thumb|300px|Comparanza de la [[nebulosa Trífida vista so distintes llonxitúes d'onda.]]
Temes estudiaes anguaño al respective de les rexones H II
Munchos de los detalles alrodiu de la formación d'estrelles masives en rexones H II son entá pocu conocíos. Esisten dos grandes problemes qu'atrabanquen la investigación nesa área. Primero, les distancies dende la tierra a les grandes rexones H II son considerables, una y bones la rexón H II más cercana atopar a aproximao 1000 años lluz; les demás rexones H II tán a una distancia enforma mayor. Segundu, la formación d'estes estrelles esta en gran parte despinta pol polvu estelar, por tantu les observaciones utilizando lluz visible son imposibles. Pa travesar el polvu interestelar utilícense otres seiciones del espectru: radio y infrarroxa, pero col inconveniente de que les estrelles más nueves nun emiten muncha lluz a estes llonxitúes d'onda.
Santianes (Uviéu)
Santianes ye un llugar y una parroquia del conceyu asturianu d'Uviéu. Llenda al sur cola de Lluniego, al este cola de Tudela Agüeria, al oeste cola de Manzanea y al norte de nuevu coles de Manzanea y de Tudela Agüeria.
Tien una población de 66 persones (INE 2016) que viven toes nel llugar de Santianes.
Arte
Nesta parroquia alcuéntrase'l Castiellu de Tudela.
Adalto Batista da Silva
Adalto Batista da Silva ye un ex-futbolista brasilanu.
Teillet-Argenty
Teillet-Argenty ye una comuña francesa del departamentu d'Allier, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Gliese 680
Gliese 680 (GJ 680 / HIP 86057 / CD-48 11837) ye una estrella na constelación d'Ara, l'altar, asitiada visualmente a pocu más de 1º de λ Arae. Con magnitú aparente +10,14, nun ye visible a simple vista. Anguaño alcuéntrase a una distancia de 31,9 años lluz, y el so máximu acercamientu al Sistema Solar va tener llugar dientro de 184.000 ~ años, cuando se va averar a menos de 15 años lluz.
Gliese 680 ye una nana colorada de tipu espectral M3V con una temperatura superficial de 3540 K, bien asemeyáu a otres nanes de la nuesa redolada como Struve 2398 A, Gliese 628 o Gliese 687. El so radiu ye la metá del radiu solar y tien una lluminosidá nel espectru visible equivalente al 0,74% de la lluminosidá solar; sicasí, si inclúyese la radiación infrarroxo emitida —importante nuna estrella de les sos carauterístiques—, la so lluminosidá bolométrica xube hasta'l 3,3% de la que tien el Sol. Ye posible que seya una estrella variable, recibiendo la denominación de variable provisional NSV 9166.
Urtica
La ortiga (del llatín 'urtica' ) ye'l nome común de les plantes del xéneru Urtica, de la familia de les urticacees. Toes elles caracterizaes por tener unos pelos urticantes que lliberen una sustanza acedo que produz resquemor ya inflamación na piel. Ye una de les "meruxes" más habituales, bien conocida poles sos cualidaes urticantes. D'antiguo conocíase tamién como "la yerba de los ciegos", pos hasta éstos reconocer con solo raspiala. Ye una de les plantes que más aplicaciones melecinales tien.
Esisten dos tipos:
Descripción botánica
thumb|Pelos urticantes d'una Urtica dioica. thumb|Flores d'una Urtica dioica. La ortiga ye una planta arbustiva perenne, dioica, d'aspeutu toscu y que puede algamar hasta 1,5 m d'altor.
Ye carauterísticu d'esta planta'l tener unos pelos urticantes que tienen la forma de perpequeñes angüeñes llenes d'un líquidu irritante que al contautu cola piel producen una mancadura y arramen el so conteníu (ácidu fórmico, resina, histamina y una sustanza proteínico desconocida) sobre ella, provocando ronchas, resquemor y pruyiciu. Esti picor deber a l'aición del ácidu fórmico, compuestu del que contién una gran cantidá. Estos pelos son bien duros y fráxiles na punta, polo que ye abonda la fregadura pa provocar el so frayatu.
El raigañu ye bien rica en taninos, que-y confieren una aición astringente.
Tien un tarmu acoloratáu o amarellentáu, argutu, cuadrangular, ramificáu y acovanáu nos entrenudos. Ta dotáu en tolos nuedos de pareyes de fueyes, y ta recubiertu de pelos urticantes.
thumb|Fueyes d'una Urtica parviflora. Les fueyes son de figura ovalada, rugosas, serruchaes, apuntiaes, y d'hasta 15 cm. Son color verde escures y con pétalos de color mariellu nidiu. Atópense opuestes y tamién tán provistes, al igual que'l tarmu de los pelos que lu caractericen.
Floria del mes de xunetu d'equí p'arriba. Les flores son verde amarillosas con estames mariellos, axuntaes en panícules pendulares, asilares y terminales. De normal son unisexuales, pequeñes y dispuestes en recímanos colgantes d'hasta 10 cm. Les femenines alcuéntrase en llongures amentos colgantes y les masculines n'inflorescencies más curties.
Los sos frutos son aquenios (cápsules) y secos.
Composición
La planta tamién tien una sustanza llamada secretina, que ye unu de los meyores estimulantes de les secreciones estomacales, del páncrees y de la fiel, lo mesmo que de los movimientos peristálticos del intestín.
Tamién contién clorofila y ácidos orgánicos, a los que se debe'l so marcáu efeutu diuréticu.
Propiedaes de la ortiga comprobaes científicamente: los estractos son li­geramente hipoglucemiantes. Tien pro­piedad bactericidas y efeutos favorables nos tratamientos de les afecciones de la piel (Príhoda, 1990; Wren, 1994).
La ortiga mayor ye cosmopolita, crez en rexones altes dende Xapón hasta andar. Na península Ibérica ye bien abondosa nel Norte Atlánticu y los Pirineos, anque puede atopase por tola península.
Criar en suelos ricos en nitróxenu y húmedos.
Recueya
En fitoterapia, los naturistes aconseyen recoyer les sumidaes floríes (herba urticae), o a cencielles les fueyes (folium urticae) de los tarmos nuevos.
Pa llevar la recueya a bon fin, procédese enantes del floriamientu, y l'ensugáu debe de realizase lo más rápido posible.
Con fines melecinales va recoyer ente mayu y agostu, anque nun hai problema en recoyer a lo llargo de too l'añu. Con fines alimenticios, recoyer en cualquier periodu.
Por ser urticante recoyer con guantes. van cortase namái los tarmos nuevu y sanu. Les fueyes vieyes nun se suelen usar por cuenta de que son bien irritantes. Los raigaños recuéyense en primavera y na seronda. Antes de l'apaición de les flores, la planta ye más tienra.
Partes utilizaes
Principalmente les fueyes (Urticae folium/herba), anque tamién pueden utilizase los raigaños (Urticae radix).
Los raigaños, amás de les de la Urtica dioica L., son tamién beneficioses les de la ortiga menor (Urtica urens L.), o especies híbrides de dambes, llograes mientres el periodu de floriamientu.
Popularmente tamién s'empleguen los frutos (Urticae fructus). D'antiguo, aplicábense les fueyes nos xenitales de los mozos que yeren descubiertos masturbándose, dando llugar a les creencies de que si se realizaba la masturbación, apaecíen innumberables enfermedaes canceríxenes, y otres similares que derivaben en amputaciones.
Historia
La ortiga ye una especie que les sos fueyes yeren yá citaes nos trataos medievales como remediu nos estaos acomuñaos a un déficit na diuresis. Sicasí, dende va venti años les sos partes soterrañes (raigaños y rizomas) son oxetu d'interés nel tratamientu de la hiperplasia benigna de próstata (HBP), tal que punxeron de manifiestu los numberosos trabayos d'investigación realizaos sobre elles. Diches investigaciones dexaron aportar a la conocencia de les sos más importantes principios activos y la so actuación sobre dalgunos de los factores implicaos na apaición de la HBP. Per otra parte, los más recién ensayos clínicos realizaos con estractos normalizaos d'ortiga indiquen un efeutu positivu sobre los síntomes urinarios asociaos a la HBP. A ello añede la gran tolerancia escontra los preparaos ellaboraos coles partes soterrañes, yá que n'ensayos a seis meses namái un 0,7 per cientu de los pacientes amosó efeutos secundarios, d'escasa gravedá en tolos casos.
Fonte
Esti artículu tien como fonte, en tou o en parte, una web ensin derechos d'autor y dominiu públicu llograda d'http://endrino.cnice.mecd.es/~jroa0032/
Gliese 682
Gliese 682 (GJ 682 / LHS 451 / CD-44 11909) ye una estrella na constelación del Escorpión, asitiada a pocu más de 1º de la brillosa estrella Sargas (θ Scorpii). De magnitú aparente +10,96, nun ye visible a simple vista. Alcuéntrase a 16,4 años lluz de distancia del Sistema Solar, siendo la estrella más cercana dientro de la constelación del Escorpión.
Como tantes otres estrelles de la nuesa redolada, Gliese 682 ye una tenue nana colorada que'l so tipu espectral ye M4.5V. Tien una masa daqué mayor d'una cuarta parte de la masa solar, con una lluminosidá probablemente inferior al 0,1% de la lluminosidá solar. La so temperatura superficial ye de 3190 K.
Los sistemes estelares más cercanos a Gliese 682 son Gliese 674, a 1,8 años lluz y Gliese 693, a 4,7 años lluz.
Guillermo José del Corral Díez del Corral
Guillermo José del Corral Díez del Corral ye un téunicu forestal y políticu español.
Biografía
Nacíu en Madrid, pero con ascendencia familiar nel valle de Iguña, mora en Molledo dende 1979, onde ye Secretariu Xeneral de l'Agrupación Socialista. Ye téunicu forestal, funcionariu de carrera dende 1980, pero cunta con una excedencia por servicios especiales.
Foi diputáu per Cantabria na X, XI y XII llexislatures. En 2015 foi nomáu senador autonómicu pol Parllamentu de Cantabria en ganando a Luis Carlos Albalá.
Wignehies
Wignehies ye una comuña francesa del departamentu de Nord, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
José Luis Ábalos
José Luis Ábalos Meco ye un políticu socialista de la Comunidá Valenciana, España.
Profesor d'enseñanza primaria, ye miembru de la Comisión Executiva del Partíu Socialista del País Valencianu-PSOE como Secretariu de Mediu Ambiente. Incorporóse al Partíu Socialista en 1981, aportando a Secretariu Xeneral de l'Agrupación socialista de València, Presidente y Vicesecretariu Xeneral del PSPV-PSOE. Foi conceyal y voceru socialista nel Conceyu de Valencia y diputáu provincial. Dende 2009 ye diputáu nel Congresu pola circunscripción de Valencia. Dacuando ye columnista del Diariu ABC.
Foi escoyíu como voceru del grupu socialista nel Congresu de los Diputaos de manera interina dende'l 24 de mayu de 2017, dempués de les primaries socialistes y la dimisión d'Antonio Hernando, hasta'l 19 de xunu de 2017, tres la finalización del congresu socialista nel que lu sustituyó Margarita Robles.
Augusto Pedro de Sousa
Augusto Pedro de Sousa ye un ex-futbolista brasilanu.
Aeropuertu de Mosjøen-Kjærstad
thumb|250px|Terminal del aeropuertu. L'Aeropuertu de Mosjøen-Kjærstad (Mosjøen lufthavn, Kjærstad) ye un aeropuertu rexonal qu'empresta serviciu a la ciudá de Mosjøen, na provincia de Nordland, Noruega. En 2014 recibió 61 480 pasaxeros y ta operáu pola empresa estatal Avinor.
Taxat-Senat
Taxat-Senat ye una comuña francesa del departamentu d'Allier, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Almurfe (parroquia)
Almurfe ye una aldea y una parroquia del conceyu asturianu de Miranda.
Tien una superficie de 5,96 km², na qu'habiten un total de repartíes ente les poblaciones d'Almurfe, Auguasmestas, Bustiasmal y La Casilla.
L'aldea d'Almurfe, con 26 habitantes, ta a unos 13 quilómetros de Balmonte. Alcuéntrase asitiada a orielles del ríu Pigüeña, a unos 400 metros sobre'l nivel del mar y llégase a ella pela carretera AS-227.
La principal fiesta del pueblu ye nel tercer domingu d'agostu.
Willems
Willems ye una comuña francesa del departamentu de Nord, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Rosa Ana Alonso Clusa
Rosa Ana Alonso Clusa ye una profesora y política española.
Biografía
Nacida en Santander, cursó dende 1988 hasta 1991 la diplomatura de Maestra d'Educación Infantil y Primaria na Universidá de Cantabria. Trabayó nel Colegio Puente como maestra y darréu na Asociación Andares como sofitu pa neños con Trestornu xeneralizáu del desenvolvimientu, hasta que s'incorporó como profesora al ámbitu públicu.
Foi diputada per Cantabria na XI y XII llexislatures, foi secretaria de Rellación cola Sociedá Civil y los Movimientos Sociales del Conseyu Ciudadanu de Podemos Cantabria.
Terjat
Terjat ye una comuña francesa del departamentu d'Allier, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Cimburgia de Masovia
Cimburgia de Masovia, tamién llamada Cymburgis, Zimburgis o Cimburga (Cymbarka Mazowiecka) foi una noble qu'en xineru de 1412 convertir na segunda esposa del duque Ernesto'l Ferrial d'Austria (archiduque dempués de 1414) y que polo tanto algamó los títulos de duquesa y archiduquesa de l'antigua Austria Interior, conformada polos ducaos d'Estiria, Carintia y Carniola, na llinia Ernestina.
Biografía
Cimburgia nació en Varsovia, Ducáu de Mazovia. Fía del Duque Siemovit IV de la dinastía mazoviana de los Piast y d'Alexandra de Lituania, fía del Gran Duque Algirdas, un renuevu de la dinastía Gedimínidas. La so madre Alexandra yera hermana de Ladislao II Jagellón, rei de Polonia, per parte de la nieta materna del Gran Duque de Vladimir, Alejandro de Tver.
A pesar de que l'hermanu mayor del Duque, Guillermo, comprometiérase cola princesa polaca Jadwiga, esto nun se cumplió. Por cuenta de la desaprobación per parte de la nobleza polaca. Ernesto I, dempués de la muerte de la so primer esposa Margarita de Pomerania, viaxa a la corte de Cracovia pa pidir la mano de Cimburgia. Tampoco cuntó, esta vegada, cola aceptación de la so propia familia, los Habsburgu, aun así tuvo un matrimoniu feliz.
Como madre del futuru Emperador Federicu III, Cimburgia, dempués de Gertrudis de Hohenberg, convertir na segunda proxenitora femenina de los posteriores Habsburgu, como namái la so caña familiar sobreviviera na llinia masculina.
Cunta la tradición que yera conocida pol so escepcional fuercia. Allá una vegada sacó los clavos d'una paré coles sos propies manes y partió unes nueces colos deos. Esta mesma condición de fuercia tamién destacó n'unu de los sos descendientes, Augusto II de Polonia, quien solía romper ferradures coles manes. Cimburgia sobrevivió al so maríu y foi soterrada na Abadía de Lilienfeld.
Dizse que foi ella quien introdució'l prognatismo na Casa d'Habsburgu, que llegó hasta los nuesos díes.
Ascendencia
Ancestros de Cimburgia
UNAM (dixebra)
UNAM ye una sigla o acrónimu que puede referise a:
Willies
Willies ye una comuña francesa del departamentu de Nord, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
María Botto
María Botto Rota ye una actriz arxentín-española. Ye fía de Cristina Rota, y hermana de Juan Diego Botto y Nur Al Levi, toos ellos tamién actores.
Biografía
María Botto nació'l 10 de febreru de 1974 en Buenos Aires, Arxentina. Yera fía de los actores arxentinos, Cristina Rota, profesora d'interpretación, y de Diego Fernando Botto, quien sumió en 1977 mientres la campaña de terror de la dictadura arxentina de Videla, pasando a engrosar la llista de sumíos, y tamién terminó finando al pie d'el so amigu Beto Gianola n'abril de 1981. La pareya tuvo tamién un fíu menor el tamién actor Juan Diego Botto (1975).
En 1978, la so madre embarazada decidió abandonar el país y treslladase a España onde dio a lluz a la so fía la tamién actriz Nur Al Levi (1979). La familia fixa la so residencia permanentemente n'España, onde dende entós Botto va criase y va morar con doble nacionalidá.
En cine, rodó a les órdenes de direutores como Vicente Aranda, Montxo Armendariz o Kevin Reynolds Unu de los sos papeles más celebraos foi l'interpretáu en Soldados de Salamina, de David Trueba, nel añu 2003. En 2009 da'l saltu internacional cola película La mio vida en ruines de Donald Petrie xunto a Richard Dreyfuss y que-y abrirá les puertes de los sos futuros trabayos tantu n'Inglaterra como n'Estaos Xuníos.
Fútbol australianu
Fútbol australianu, tamién conocíu como fútbol de regles australianes, football o footy, ye un deporte y variante del fútbol qu'enfrenta a dos equipos de 18 xugadores y xuégase con un balón de forma esferoidal nun campu ovaláu. El so orixe y principal país de desenvolvimientu ye Australia, y apaez per primer vegada nel sieglu XIX.
Tarsy Carballas
María Tarsy Carballas Fernández ye una científica española, pionera nel estudiu de la xénesis, clasificación y cartografía de los suelos de zona templáu–húmeda d'España. Venceyada al CSIC dende 1965, foi Vocal de la Comisión del Área de Ciencies Agraries y de la Xunta de Gobiernu. Desenvuelve actividaes académiques nel Institutu d'Investigaciones Agrobiológicas de Galicia, en Santiago de Compostela.
Fútbol australianu
El principal oxetivu ye anotar más puntos que'l rival, patiscando'l balón ente dos postes del área rival. Los xugadores pueden faer avanzar la pelota utilizando cualesquier parte del cuerpu, por aciu pase con pie o mano o por carrera col balón. Ye un deporte rápido una y bones la pelota ta en xuegu en tou momentu, salvu cuando l'árbitru pita un tiru llibre o la bola salar del campu. Esti deporte destaca tamién pol so xuegu físicu y de contautu, nel que se dexa placar al rival pa parar les sos posibilidaes d'ataque.
Tarsy Carballas
Trayeutoria
Llogró la llicenciatura en Farmacia (1958) y en Ciencies Químiques (1963, con Premiu estraordinariu) na Universidá de Santiago de Compostela, y darréu el doctoráu en Farmacia (1964); treslladándose depués a la Universidá de Nancy, Francia. Comezó a trabayar na década de 1960, nel Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques, investigando en edafoloxía, calteniendo na actualidá un campu d'investigación sobre soluciones pa recuperar terrenes en zones afeutaes por quemes. Tien más de doscientes publicaciones, y unos dolce llibros.
Fútbol australianu
El fútbol australiano ye'l deporte con mayor númberu d'espectadores y unu de los que más deportistes rexistraos tien n'Australia, anque nel restu del mundu nun cunta con abonda implantación. El so principal (y única) lliga profesional esistente nel mundu ye l'Australian Football League.
Regles del xuegu
thumb|right|200px|Esquema del campu de xuegu. Tantu'l balón como'l terrén de xuegu presenten una forma ovalada. A entrambos llaos de los centrales hai cuatro postes: los dos centrales (postes de meta) son los más altos, y al so llau tán los postes de fondu. Cada poste ta dixebráu ente sigo a una distancia de 6,4 metros. Per otra parte, el campu de xuegu puede tener ente 135 y 185 metros de llongura por 110-155 d'anchu. A 50 metros de la llinia de gol disponse una llinia curva del mesmu tamañu, que marca la zona. El cuadráu central ye de 50x50 metros. La bola ta fecha de cueru y tien forma ovalada.
Cada partíu consta de cuatro cuartos, con un tiempu midíu por un árbitru encargáu pa ello. Na Australian Football League cada cuartu dura 20 minutos, y el reló detiense cada vez que la pelota nun ta en xuegu. Al términu de cada cuartu, los equipos camudar de campu.
Cada equipu cunta con 18 xugadores nel terrén de xuegu, xunto con cuatro más que tán nel banquín. Cada entrenador puede realizar cambeos nel momentu que quiera del partíu, y dende 2008 tien d'especificalo al árbitru oficial del atopo antes de realizalo. Les aiciones principales son patiscar y coyer el balón, coles mires d'anotar goles y behinds, y sumar más puntos que'l rival pa vencer.
Mientres el partíu
thumb|left|200px|Llucha pol balón ente dos xugadores. El balón poner en xuegu dende'l centru del campu al empiezu de cada cuartu o cuando un equipu anota un gol. L'encargáu de poner la pelota en xuegu ye l'árbitru (umpire) de campu, que realiza un bote sobre'l círculu central del terrén de xuegu. Si'l terrén de xuegu ta en males condiciones, llanza'l balón al aire. Los ruckmen, xugadores más altos, de cada equipu intenten consiguir la pelota saltando pa pasa-y la a los rovers, que pueden atacar.
La pelota puede movese en cualquier direición por aciu un puntapié, por qu'otru xugador del mesmu equipu trate d'atrapala, preferiblemente nel aire. Otros métodos son suxetar el balón con un brazu y usar l'otru pa cutir el balón col puñu o la mano abierta. Nun puede llanzase nunca escontra baxo, una y bones la trayeutoria tien de ser siempres ascendente. El xugador puede correr col balón na mano, pero tien de botalo o faer que toque'l suelu siquier una vegada cada 15 metros. Los rivales pueden placar, suxetar o bloquialo pa quitar la pelota, y en casu de perdela'l xugador nun puede enferronase a ella, porque se considera holding. Amás, el defensa que suxeta tien de dar una oportunidá al xugador por que se desfacer de la bola por aciu una patada o puñada. El xugador que lleva'l balón namái puede ser placado per debaxo de los costazos y enriba les rodíes, usando pa ello solo les manes, brazos, costazos, pechu y cadriles.
Cada xugador ta marcáu por un oponente, que va tener qu'atrapar el balón o evitar que'l rival garrar. Si un xugador del mesmu equipu pasa a otru la pelota con una patada, el balón algama una trayeutoria alta y ye atrapáu nel aire por esi otru xugador, considérase un mark y l'árbitru concede un tiru llibre. Esto significa que'l xuegu detiense (non asina'l tiempu) mientres l'atacante disponer a llanzar dende detrás del llugar onde llogró atrapar la pelota, ensin más interferencies qu'un defensor al so llau. El specky, o spectacular mark, ye l'aición más espectacular del xuegu, una y bones los xugadores salten a atrapar la bola y ye onde se suelen producir les aiciones más llamatives. Pa saltar a pol balón, el futbolista puede sofitase n'otru xugador.
El balón nun puede salir del terrén de xuegu de forma direuta, porque supondría un tiru llibre pal equipu contrariu. Si'l balón cutíu bota dientro antes de salir, considérase que la pelota salió del campu. Un árbitru de llinia tien de ponelo en xuegu, poniéndose de llombu al campu y llanzando'l balón con fuercia percima de la so cabeza escontra'l terrén de xuegu.
thumb|150px|right|Zona d'anotación. Los dos postes centrales son más altos que los llaterales.
Anotación
thumb|150px|right|L'árbitru asitiáu en zona d'anotación señala la consecución d'un gol. Nel fútbol australiano l'oxetivu ye anotar goles y behinds. El gol val seis puntos, ente que el behind solo unu. Cuando se marca'l gol efectúase un saque dende'l centru del campu, ente que col behind l'equipu al qu'anotaron el tantu saca dende'l so propiu campu. L'equipu que más puntos consiguió al términu de los cuatro cuartos gana. Puede haber empate en casu de que los dos equipos tengan los mesmos puntos, anque nes fases finales de competiciones apuéstase una prórroga.
L'árbitru asitiáu so los dos postes ye l'encargáu de señalar l'anotación. Pa ello tien d'alzar los dos brazos colos coldos pegaos en casu de gol, y un solu brazu pa indicar un behind. Dempués, confirma la señal al otru umpire asitiáu nel otru llau ximelgando sobre la so cabeza dos banderes (gol) o una bandera (behind).
Como exemplu de resultancia, consideramos un partíu ente St Kilda y Sydney Swans, col siguiente marcador: St Kilda 15.11 (101), Sydney 8.10 (58). St Kilda anotara 15 goles (seis puntos) y 11 behinds (un puntu), con una suma de 90+11.
Posición de los xugadores
Cada equipu cunta con 18 xugadores nel terrén de xuegu, a los qu'hai que sumar los xugadores suplentes que pueden entrar al campu en cualquier momentu. Anque cada unu suel tener una posición preferida que rica una habilidá especial, l'estilu de xuegu del fútbol australiano fai que nun esistan posiciones definíes. Por ello, puede haber xugadores que desempeñen delles funciones nel campu.
L'esquema básicu ye una división ente posiciones defensives (backline), centrocampistes (midfield), y delanteros (forward). Tamién ta la figura de los followers que, amás de desempeñar una de los trés funciones antes citaes, encargar de poner en xuegu'l balón cuando se saca dende'l centru del campu.
Historia
thumb|200px|right|Estatua n'honor a Tom Wills y el fútbol australiano, asitiada en [[Melbourne.]] Los oríxenes del fútbol australiano remontar a 1858, cola celebración de los primeros partíos na ciudá de Melbourne. El deporte surde a partir d'otros a los que xugaben les distintes tropes britániques establecíes nes colonies, tales como'l fútbol gaélico o'l rugbi. Llueu dellos xugadores de críquet como Tom Wills vieron esti xuegu como una bona oportunidá pa caltenese en bona forma mientres los meses d'iviernu, polo qu'empezó a desenvolvese un primer códigu de normes. Nesi sentíu cabo destacar a Henry Colden Harrison y Wills, como pioneros del fútbol de regles australianes, y al Melbourne Football Club como'l primer equipu profesional del país que se creó'l 17 de mayu de 1859.
Anque los primeros partíos xugáronse al campu, utilizando los árboles como porteríes, llueu s'adoptaríen los campos de críquet como escenariu de xuegu. El xuegu tuvo un importante ésitu na colonia de Victoria, concretamente pela redolada de Melbourne, y foi ellí onde empezaron a realizase les primeres competiciones. A lo llargo del sieglu XIX, el deporte espandir a otros territorios como Australia Meridional, Tasmania o Queensland, y en 1877 formáronse les dos primeres asociaciones de fútbol: South Australian Football Association y Victorian Football Association. Ello favoreció la creación de distintes lligues rexonales, y más tarde los partíos ente colonies.
En 1897 créase, tres la decisión de dellos clubes d'abandonar el campeonatu rexonal de Victoria, la Victorian Football League (VFL). Esti campeonatu pasaría a ser, años más tarde, consideráu como'l tornéu de lliga nacional d'Australia, que dende 1990 llámase Australian Football League. Empezó con ocho clubes, pa pasar en 1925 a doce formaciones.
Australia
El fútbol australiano ye'l segundu deporte con mayor númberu de siguidores y espectadores n'Australia (atopar por detrás del críquet), y el país ye l'únicu con lliga profesional: la Australian Football League. En 2005 calculóse qu'un permediu de más de 6 millones de persones siguieron los partíos de la AFL, y a pesar de que la mayor parte de los clubes concentrar en Victoria'l deporte gocia de gran aceptación en tol territoriu nacional. Anque mientres la temporada regular los datos d'audiencies baxen, rexístrase un eleváu númberu d'espectadores mientres la fase final de la lliga. En 2008 cuntó con una asistencia media al campu de 38.295 espectadores, la cuarta más alta pa un campeonatu de lliga de cualquier deporte nel mundu y solo por detrás de NFL, Indian Premier League de críquet y la Bundesliga alemana.
Tocantes a repercusión mediática, les audiencies de TV suelen asitiar la final de la AFL como unu de los programes más siguíos del añu nel país. Anque nun principiu la lliga amosóse reticente a emitir alcuentros por televisión, más tarde adoptó un modelu pol que l'alcuentru ufiertar con un ciertu retardo. Na actualidá, depende de la zona de cobertoria de cada emisora afiliada a una rede nacional que cunta colos derechos. En 2009 los derechos n'abiertu de la AFL correspondíen a Network Ten. Per otra parte, la televisión per cable o de pagu tamién retresmite alcuentros, y ye frecuente que la mayoría de cadenes emitan resumes. Amás de la AFL, cada emisora afiliada puede emitir, dientro de la so desconexón territorial, alcuentros de lligues rexonales, magar eso depende de cada cadena.
Restu del mundu
Amás d'Australia, bien pocos países cunten con una importante presencia del fútbol australiano nel so deporte nacional. Fora de les sos fronteres, suel haber una mayor presencia en países d'Oceanía. Tamién esiste una cierta rellación ente esti deporte y el fútbol gaélico, pol que dellos xugadores de la República d'Irlanda empezaron a xugar n'equipos de la AFL. Tiense constancia de qu'esisten más de 30 países onde se xuega a fútbol de regles australianes nel mundu, y dalgunos como Nauru y Papúa Nueva Guinea considerar el so deporte nacional. Sicasí, ente que n'Australia hai más de 600.000 xugadores federaos, nel restu del mundu apenes se superen los 30.000 deportistes rexistraos.
Esiste un campeonatu mundial, de calter amateur, que cuntó con tres ediciones (2002, 2005 y 2008) y nel que xueguen hasta 12 seleiciones. Dalgunos de los equipos nacionales son les Águiles de Chubut (Arxentina) o Santos de Chile. N'España la única federación esistente ye la de Cataluña, ensin sofitos oficiales del gobiernu autonómicu. Anque tamién hubo representación de tol país (Toros d'España) nun esiste una federación nacional, polo que Cataluña y España xueguen por separáu.
Contraltu
Contraltu ye la voz femenina más grave, y destaca pola rica sonoridá y amplitú del so rexistru grave, esta voz ye bien rara y malo de topar; solo un 2% de les muyeres nel mundu tienen esta voz. N'ópera los papeles que se-y atribúin a les cantantes con dichu rangu vocal suelen ser representaos por mezzo-sopranos al ser tan infrecuente'l mesmu.
Tesitura
miniaturadeimagen|250px|Representación del rangu vocal d'un contraltu, pudiendo tomar de normal les notes marcaes en verde y algamar n'ocasiones aquelles en mariellu. Polo xeneral bazcuya ente'l fa3 que s'atopa sol do central (una octava más embaxo del do central) y el fa5 (una octava a la derecha del do central, siendo'l do central establecíu como do4). La denominación del do central puede variar según el índiz acústicu tomáu como referencia. Equí úsase'l índiz acústicu científicu, onde'l do4 (261,63 Hz) ye consideráu como la nota central del pianu.
Winnezeele
Tien una población de y una superficie de  km².
Contraltu
Tesitura
El rexistru típicu d'una cantante contraltu varia ente'l fa3 y fa5, pero dependiendo del entrenamientu que reciba la voz el rexistru puede ampliase baxando dende l'el mio3 y xubiendo hasta'l si bemol 5.