cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Acanthornis magna
Acanthornis, ye un xéneru monotípicu d'Ave Passeriformes de la Superfamilia Meliphagoidea, de la familia de los Pardalotidae, perteneciente a la subfamilia Acanthizidae, contién una sola especie. Ye una ave endémica d'Australia.
Especies
Sedosito tasmano o Acanthornis magna
José García Nieto
José García Nieto foi un poeta y escritor español, ganador del Premiu Cervantes y miembru, xunto a Gabriel Celaya, Blas de Otero y José Hierro, de la xeneración poética de la posguerra española.
Biografía
José García Nieto, naz n'Uviéu, el 6 de xunetu de 1914, nel nᵘ8 de la cai Portugalete (güei Melquíades Álvarez nᵘ6). Fíu de don José García Lueso y doña María de la Encarnación Nieto Fernández. El padre, que tenía la carrera de derechu, dedicar al periodismu. Pierde al so padre a la edá de 9 años y vive cola so madre en ciudaes como Zaragoza, Toledo y Madrid, onde estudia'l bachilleratu y empieza a escribir versos. Al empezar la Guerra Civil española (1936-1939), ocupa'l puestu de secretariu del Conceyu de Chamartín de la Rosa (que depués sería absorbíu pol Conceyu de Madrid), ye movilizáu y al terminar la guerra vuelve al Conceyu. Empezó estudios de Ciencia Exactes, qu'abandonó pa dedicase al periodismu en Madrid. En Madrid instalar en 1939 onde contautó col círculu lliterariu del Café Xixón y na primavera de 1943 fundó la revista Garcilaso, órganu de la xeneración poética de posguerra, neogarcilasista y formalista.
Dende entós dedícase a la lliteratura, especialmente a la poesía, al teatru, incluyendo l'adaptación de clásicos españoles, y al guión cinematográficu. Foi gallardoniáu en numberoses ocasiones, ente elles en 1950 col Premiu Adonais por Dama de soledá, el Premiu Fastenrath de la Real Academia Española por Xeografía ye amor en 1955 y el Premiu Nacional de Lliteratura en dos causes, 1951 y 1957. En 1980 llogra'l Premiu Mariano de Cavia de periodismu y pocu más tarde, el 28 de xineru de 1982, ye escoyíu académicu de la Real Academia Española ocupando'l sillón "i" que dexó vacante José María Pemán. Asina mesmu, llogra en 1987 el Premiu González-Ruano de periodismu y en 1996 el Premiu Cervantes pol conxuntu de la so obra.
Foi direutor de les revistes Garcilaso, Poesía Española y la continuación d'ésta, Poesía Hispánica. Nelles publicaron, ente otros, escritores y poetes como Luis Rosales, Leopoldo Panero, María Victoria Atencia, Juan José Cuadros, Ramón de Garciasol, Manuel Álvarez Ortega, Juan Antonio Villacañas, Juan Van Halen, Concha Lagos, Carlos Murcianu, Francisco Estragal, Angelina Gatell, Jorge Teillier y José Miguel Ullán.
Nel centenariu de la so nacencia, la Biblioteca Nacional d'España rindió homenaxe a José García Nieto. En dichu homenaxe participaron: Paloma García-Nieto, fía del poeta, Víctor García de la Concha, José Manuel Blecua y la direutora de la Biblioteca Nacional Ana Santos Aramburo.
Thomas Young
Thomas Young foi un científicu inglés. Young ye célebre pol so esperimentu del doble rendija qu'amosaba la naturaleza ondulatoria de la lluz y por ayudar a descifrar los xeroglíficos exipcios a partir de la piedra Rosetta.
Biografía
Young pertenecía a una familia cuáquera de Milverton, Somerset, onde nació en 1773 siendo'l más nuevu de diez hermanos. Los sos padres yeren Thomas Young señor, un banqueru y comerciante, y la so madre Sarah Davis.
A la edá de catorce años empezó estudios de griegu, llatín, francés, italianu, hebréu, caldéu, siriu, samaritanu, árabe, persa, turcu y amharico.
Empezó los sos estudios de medicina en Londres en 1792 camudándose pocu dempués a Edimburgu (1794) y Göttingen (1795) onde llogró'l grau de doctor en física en 1796. Ente 1801 y 1803 foi profesor de física na Royal Institution pero arrenunció a esti cargu tarreciendo que los sos llabores docentes interfirieren cola so actividá médica. Morrió en Londres el 10 de mayu de 1829.
Obra científica
thumb|Mathematical elements of natural philosophy, 2002 Mientres los sos años como profesor de la Royal Institution realizó 91 conferencies sobre bien diverses temes. Estes conferencies fueron publicaes en 1807 sol títulu: Course of Lectures on Natural Philosophy y conteníen un bon númberu d'anticipaciones de teoríes que seríen desenvueltes con posterioridá. Presentó la teoría de la visión del color denomada Young-Helmholtz.
Módulu de Young
Young tamién realizó estudios de materiales proponiendo una midida de la rixidez de distintos materiales conocida na actualidá como módulu de Young.
Estudios sobre la visión
Thomas Young foi tamién el fundador de la óptica fisiolóxica. En 1793 esplicó la manera en que'l güeyu afai la vista a distintes distancies dependiendo del grau de combadura del cristalín. En 1801 describió'l defectu ópticu conocíu como astigmatismo. Thomas Young espunxera per primer vegada una teoría sobre la visión de los colores que se va encontar nos principios reales del comportamientu del color nel güeyu humanu qu'amás va demostrar qu'esta carauterística tenía que ver con acontecimientu fisiolóxicu y non con un acontecimientu material.
Xeroglíficos exipcios
Young intentó descifrar los testos de la piedra Rosetta. En 1814 traduxera munches pallabres del testu escritu en exipciu demóticu y pocos años más tarde avanzara na conocencia del testu en xeroglíficos. Dalgunes de les conclusiones de Young apaecieron nel famosu artículu sobre Exiptu qu'escribió en 1818 pa la Enciclopedia Británica. Anque Young llograra traducir correutamente dellos xeroglíficos de la piedra Rosetta, la primer traducción completa realizar el francés Jean-François Champollion.
El Barrio García
El Barrio García ye una casería de la parroquia de Molleda nel conceyu asturianu de Corvera.
Alcuéntrase a 4,20 km de Nubleo, la capital del conceyu, a un altor mediu de 80 msnm y tien una población de.
Villers-Robert
Villers-Robert ye una comuña francesa del departamentu de Jura, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Mohamed Uld Abdelaziz
Mohamed Uld Abdelaziz [tamién Mohamed Ould Abdel Aziz o Muhammad Al-'Aziz] (Akjoujt, 1956), ye un militar, xeneral mauritanu, presidente del so país dende 2009 hasta 2019, en cumpliendo dos mandatos según la Constitución de Mauritania y les sos intenciones de nun reformala pa repitir como candidatu. Foi'l líder del golpe d'Estáu d'agostu de 2008 que derrocó al gobiernu democráticu del Presidente Sidi Ould Cheikh Abdallahi, siendo nomáu pola Xunta Militar como Presidente del Altu Conseyu d'Estáu. Anque se-y considera'l líder del golpe, el Conseyu d'Estáu comunicó'l 7 d'agostu que la Presidencia de la República sería exercida por tol Conseyu como órganu colexáu. Arrenunció al so cargu n'abril de 2009 pa presentase como candidatu nes eleiciones de xunetu d'esi añu, que ganó. Asumió'l cargu de presidente'l 5 d'agostu de 2009.
Biografía
Incorporar a les fuercies armaes mauritanes en 1977 y asistió a una academia militar en Marruecos pa la so formación como oficial. Xubió rápido nel escalafón militar y creó el cuerpu d'élite, la guardia presidencial, denominada oficialmente Batallón de Seguridá Presidencial, encargada de la custodia del Presidente de la República y les altes instituciones del Estáu. Foi un militar clave pa detener dos intentos de golpe d'Estáu en 2003 y 2004, polo que recibió los más altos honores y distinciones dientro del exércitu.
Golpe d'Estáu en 2005
Mientres el golpe d'Estáu del 3 d'agostu de 2005, dirixíu por Ely Ould Mohamed Vall, entós Direutor Xeneral de la Seguridá Nacional, y que derrocó al entós presidente Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya, l'entós Coronel Abdelaziz, comandante de la Guardia Presidencial, foi unu de los principales actores na execución del golpe d'estáu. Naquel momentu, Abdelaziz foi descritu por un académicu occidental como un líder d'un grupu mauritanu pannaserista, cuestionándose'l so compromisu cola democracia y la defensa de los derechos de les minoríes étniques. Fuentes del propiu país manifestaron entós que, al contrariu de lo que se creía, foi'l llabor de Abdelaziz la qu'amenorgó'l tiempu que duró la Xunta Militar creada como Conseyu pa la Reforma Democrática, de la que foi miembru, y dexó el pasu a un sistema democráticu.
So la Presidencia de Sidi Ould Cheikh Abdallahi
El Presidente Abdallahi xubió a Abdelaziz al rangu de xeneral, nomándo-y Xefe del Estáu Mayor personal de la Presidencia. En febreru de 2008 foi unviáu n'embaxada estraordinaria ante'l rei de Marruecos, Mohammed VI y tamién foi'l comandante de les fuercies que s'encargaron de detener a los miembros d'Al Qaeda del Magreb Islámicu qu'asesinaren a dellos turistes franceses n'avientu de 2007.
Sicasí, siguió calteniendo habituales contactos col anterior líder golpista, Ely Ould Mohamed Vall, quien se caltenía yá retiráu de la vida pública. Asina, dende mayu de 2008, les rellaciones col Presidente fueron enterriándose y en xunu falar d'un posible golpe d'Estáu col sofitu d'un nutríu grupu de parllamentarios. La situación coincidió cola presentación d'una moción de censura al Primer Ministru que se vio forzáu a dimitir y formó nuevu gobiernu cola esclusión de delles formaciones polítiques, ente otres de l'Alianza Popular Progresista, que'l so líder, Messaoud Ould Boulkheir, yera persona próxima a Abdelaziz.
Asina, en presentándose el 4 d'agostu l'arrenunciu de 48 diputaos y senadores a los sos cargos como crítica al gobiernu de Yahya Ould Ahmed El Waghef y tarreciendo un golpe d'Estáu, el Presidente Abdallahi destituyó a primer hora de la mañana del 6 d'agostu a Mohamed Uld Abdelaziz y a tola cúpula militar, pero poques hores dempués, fuercies lideraes por Abdelaziz y el Xefes d'Estáu Mayor tomaron el palaciu presidencial y arrestaron al Presidente, al Primer Ministru y al Ministru del interior, peracabando un golpe d'Estáu nel que Abdelaziz foi nomáu Presidente del Altu Conseyu d'Estáu (nome adoptáu pola Xunta Militar), anque ye'l Conseyu, como órganu colexáu, el qu'exerz les funciones de la Presidencia de la República.
Na madrugada del 31 d'agostu al 1 de setiembre, decretó la formación d'un gobiernu de Mauritania sol Altu Conseyu d'Estáu nuevu gobiernu compuestu por 28 miembros, 22 d'ellos ministros, a pesar de la fuerte oposición internacional y la condena del Conseyu de Seguridá de Naciones Xuníes. Namái cuatro (los ministros de Xusticia, Defensa, Facienda y Asuntos Económicos) formaben parte del anterior gabinete.
Guerra d'Iraq
.
Mohamed Uld Abdelaziz
Eleiciones presidenciales de 2009
Na eleición presidencial llevada a cabu'l 18 de xunetu de 2009 Uld Abdelaziz resultó electu en primer ronda con una mayoría del 52,58% de los votos. Asumió'l cargu'l 5 d'agostu de 2009.
Guerra d'Iraq
La Guerra d'Iraq, tamién conocida como Segunda Guerra del Golfu o Operación Llibertá Iraquina n'Estaos Xuníos, Operación Telic nel Reinu Xuníu y, n'otros ámbitos, ocupación d'Iraq, foi un conflictu qu'empezó'l xueves 20 de marzu de 2003 y remató el domingu 18 d'avientu de 2011. En rematando la guerra, diose pasu a una operación d'entrenamientu de les tropes iraquines pa combatir la insurxencia y el terrorismu. Esta operación dar a conocer como Operación Nuevu Amanecer, que s'empecipia al entamar los Estaos Xuníos una coalición multinacional, tando compuesta por unidaes de les fuercies armaes de los mesmos Estaos Xuníos, el Reinu Xuníu y contingentes menores d'Australia, Dinamarca, Polonia, El Salvador, España, Italia, República Dominicana, Nicaragua, Hondures y otros países más.
Finalmente, na guerra llograron delles coses: ganar la invasión, ocupar el país, derrocar a un gobiernu dictatorial y enllantar la democracia con eleiciones supuestamente democrátiques. Lo que nun se llogró foi atopar armes de destrucción masiva almitíes pol mesmu ex presidente de los Estaos Xuníos, George Walker Bush y el so gabinete. Amás tampoco se llogró estabilizar el país y somorguióse nuna crisis sociu-política y de guerra civil interna con presencia de grupos terroristes como Al Qaeda que complicaron la victoria d'Estaos Xuníos y los sos aliaos sobre'l terrén iraquín. Nun puede dicise que se llograra una victoria nin una derrota, pero lo cierto ye que les tropes d'Estaos Xuníos tuvieron que tornar en 2014 por cuenta de la amenaza del Estáu Islámicu que ganó'l terrén d'un Iraq consumíu pola insurxencia rebalba al gobierno pro-Estaos Xuníos y les guerres civiles. Sumándose a l'amenaza del Estáu Islámicu por pidimientu del gobiernu iraquín, EE. XX. decidió intervenir una vegada más na denomada guerra contra l'Estáu Islámicu por que dicha organización terrorista nun se tragara y ocupara del tol país asiáticu. Amás d'Iraq, l'Estáu Islámicu tamién ocupó parte del país vecín Siria.
Según el sitiu iCasualties la guerra sigue por cuenta de qu'en la so llista de baxes sumóse-y dende la invasión de 2003 un total de 4853 soldaos de la coalición muertos y un total de 4531 soldaos d'Estaos Xuníos cayíos en combate. Pal final de la guerra en 2011, un total 4485 norteamericanos morrieron y un total de 4803 soldaos de la coalición cayeron. Al ver lo qu'afirmen les cifres del sitiu, paeciera que la guerra entá sigue dende 2003, pero lo cierto ye que la guerra terminó en 2011 cola retirada de les tropes de la coalición.
1991-2003: Inspeiciones de la ONX y zones de tráficu aereu acutáu
Tres la primer Guerra del Golfu de 1991, el Resolvimientu 687 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes ordenó poner fin a los programes de desenvolvimientu iraquín d'armes químiques, biolóxiques, nucleares y de misiles de llargu algame según que fuera destruyíu l'arsenal esistente en virtú de la Comisión Especial de Control de les Naciones Xuníes. Los inspeutores d'armes de Naciones Xuníes n'Iraq pudieron verificar la destrucción d'una gran cantidá de material d'armes de destrucción masiva, sicasí, cuestiones de fondu siguen ensin resolvese. Dempués de que la Comisión Especial salió d'Iraq en 1998 por cuenta de la inminente aición militar per parte los Estaos Xuníos y el Reinu Xuníu. Poco dempués de que los inspeutores retirárense, los Estaos Xuníos y el Reinu Xuníu punxeron en marcha la Operación Foín del Desiertu del miércoles 16 al sábadu 19 d'avientu de 1998 con tal d'estropiar la capacidá militar iraquina. Fueron cuatro díes de bombardeos sobre Bagdag y otros puntos estratéxicos del país árabe, nos que se destruyeron arsenales, instalaciones y sistemes de defensa.
Amás de la inspeición del réxime, los Estaos Xuníos y el Reinu Xuníu (xunto con Francia hasta 1998) participaron nun baxu nivel de conflictu con Iraq y en faer cumplir les zones de prohibición de vuelos ente'l norte y el sur iraquín. Estes zones fueron creaes tres la guerra del Golfu Pérsicu pa protexer el Curdistán Iraquín nel norte y les zones del sur chiita, y fueron vistes pol gobiernu iraquín como una violación de la so soberanía. La defensa aérea iraquina y patrullar aérees d'Estaos Xuníos y britániques intercambiaron disparos con regularidá mientres 6 años.
N'abril de 2001, el gabinete de Bush dio'l so alcuerdu pa utilizar la intervención militar n'Iraq, porque se consideró una influencia desestabilizadora pal fluxu de petroleu a los mercaos internacionales d'Oriente Mediu. Neoconservadores nos Estaos Xuníos pidieron que se promoviera un golpe d'estáu muncho primero de los ataques del 11 de setiembre, cola esperanza de qu'un nuevu gobiernu usara, "el petroleu d'Iraq pa destruyir el cartelu de la OPEP al traviés d'un aumentu masivu de la producción percima de les cuotes OPEP." Esos planes fueron abandonaos pocu dempués de la invasión porque l'ex-direutor de la Shell Oil Company, que fuera acusáu de la so aplicación, negar a participar n'industria petrolero iraquina, una y bones la privatización podría dar llugar a la esclusión de les empreses de los Estaos Xuníos, a diferencia del ministeriu estatal de petroleu.
Aproximao un añu antes de la Operación Llibertá para Iraq, los Estaos Xuníos empecipiaron nel sur de la Operación Focus como un cambéu na so estratexa de respuesta, aumentando'l númberu global de les misiones y la seleición d'oxetivos en tola zones de prohibición de vuelos col fin d'alteriar la estructura de mandu militar n'Iraq. El pesu de les bombes refundiaes sobre Iraq aumentó llegando a un picu pre-guerra de 54,6 tonelaes en setiembre de 2002.
2001-2003: Crisis del desarme d'Iraq ya intelixencia de la preguerra
El xueves 22 de mayu de 2003 el Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes votó 14 a 0 a favor de l'aprobación del resolución presentáu pa dar el poder de gobernar Iraq y d'utilizar los sos recursos petroleros pa la reconstrucción del país a los Estaos Xuníos y Reinu Xuníu. El resolución 1483 terminó con casi 13 años de sanciones económiques orixinalmente impuestes dempués de la invasión iraquina a Kuwait en 1990. El resolución aprueba que'l secretariu xeneral de la ONX, Kofi Annan, unvie a un representante especial a trabayar con el alministradores de los Estaos Xuníos y Gran Bretaña na reconstrucción, l'ayuda humanitaria y la creación d'un nuevu gobiernu.
thumbnail|230px|left|[[Colin Powell presenta un modelu de ántrax ante'l Conseyu de Seguridá de la ONX.]] El resolución creó un nuevu programa de fondos pal desenvolvimientu d'Iraq al traviés del cual van remanase los recursos llograos de la esplotación del petroleu. Los fondos van ser usaos polos Estaos Xuníos y Gran Bretaña pa reconstruyir el país, actividá que va ser supervisada por una nuevu xunta consultiva compuesta por EE. XX. ya instituciones financieres internacionales. Va Empezar la so esistencia con un depósitu de mil millones de dólares, fondos tresferíos de la cuenta "petroleu por alimentos" de los Estaos Xuníos. El programa «petroleu por alimentos» va ser esaniciáu progresivamente mientres un periodu de seis meses. El resolución rique una revisión cada añu, pasu riquíu per Alemaña y Francia. Siria, l'únicu país árabe representáu nel conseyu, tuvo ausente de la xunta.
2003: Invasión
thumb|Mapa del desenvolvimientu de la invasión. thumb|El 13 d'avientu de 2003, Husein foi prindáu por fuercies d'Estaos Xuníos y curdo-iraquinos.
La invasión d'Iraq empecipió'l xueves 20 de marzu de 2003 cuando les fuercies d'Estaos Xuníos empecipiaron los primeros bombardeos aéreos sobre los oxetivos iraquinos con misiles tomahawks llanzaos dende barcos y submarinos. Mientres les fuercies d'Estaos Xuníos y británicu avanzaron dende Kuwait, el so aliaos curdos facer pel norte. El miércoles 9 d'abril los primeros tanques d'Estaos Xuníos entraron en Bagdag ensin atopar muncha resistencia. El xueves 1 de mayu de 2003 el presidente George W. Bush declaró'l fin de los principales combates.
George W. Bush, presidente de los Estaos Xuníos, aprofió que la invasión d'Iraq nun foi d'ocupación sinón de "lliberación". A mediaos d'esi mes, Bush dixo que'l gobiernu democráticu iraquín sería establecíu "tan llueu se pueda". Antes de la invasión Bush prometió un trespasu rápidu del poder a un gobiernu democráticu, empezando pola redaición d'una constitución iraquina.
Pa dirixir la reconstrucción, creóse la Oficina pa la Reconstrucción y l'Asistencia Humanitaria. D'abril a mayu de 2003, la ORHA foi empuesta pol xeneral Jay Garner, quien foi reemplazáu más tarde pol alministrador civil d'Estaos Xuníos Paul Bremer. Empezar a compartir dellos poderes con un conseyu de gobiernu provisional iraquín.
El vienres 16 de mayu les autoridaes d'Estaos Xuníos abandonaron el plan de dar autoridá a un gobiernu civil iraquín electu y presentaron ante la ONX un resolución pa dar a los Estaos Xuníos y Gran Bretaña los poder d'aplicar sanciones económiques a Iraq, dexando a los países aliaos esplotar los recursos del petroleu como pagu por reconstruyir Iraq (que sufriera graves daños mientres la guerra, principalmente poles tropes de la coalición). El resolución dexaría-yos nomar por sigo mesmos a un gobiernu provisional.
L'Autoridá Provisional de la Coalición estremó Iraq, por asuntos alministrativos, en tres zones de seguridá: una zona norte na rexón de Mosul-Kirkuk, una zona central na rexón Bagdag-Tikrit y una zona sur na rexón Basora-Nasiriya. Les zones norte y central tán guarníes por tropes d'Estaos Xuníos, ente que la zona sur ta guarnida por tropes polaques (alredor de Nasiriya) y britániques (alredor de Basora). Estaos Xuníos espunxo planes pa caltener l'autoridá militar, anque se ta creando un nuevu Exércitu Iraquín.
El paradoriu de Sadam Husein foi desconocíu mientres dellos meses, hasta que'l sábadu 13 d'avientu de 2003, Hussein foi arrestáu nuna operación conxunta, efectuada por efectivos curdos iraquinos y soldaos d'Estaos Xuníos, mientres s'atopaba escondíu nun suétanu pela redolada de la so llocalidá natal, Tikrit. Ente les primeres imáxenes tresmitíes, amosar a Hussein siendo esamináu, según l'estáu en que s'atopaba nel momentu de ser prindáu.
Estaos Xuníos aventuróse y xustificó la invasión a Iraq, al señalar que los iraquinos fabricaben o teníen armes de destrucción masiva, cuando en realidá, l'ataque deber a que los norteamericanos buscaben culpables del agraviu que sufrieron per parte de grupos terrorista que destruyeron les torres ximielgues. El presidente norteamericanu George W. Bush, acusó a Sadam Husein de protexer a grupos terroristes comandados por Osama Bin Laden, supuestu autor intelectual de dicha agresión. Sicasí, la fonderada política yera rescatar de la crisis a la economía de guerra yanqui, financiando a los grupos rebalbos n'Iraq.
Formación d'un gobiernu provisional
En 2003 y por cuenta de reconstruyir Iraq y entamalo so una alministración gubernamental en principiu creóse la Organización pa la Reconstrucción y Ayuda Humanitaria d'Iraq o Oficina pa la Reconstrucción y Asistencia Humanitaria (ORHA) de les sos sigles n'inglés. Esta foi una organización instalada de manera provisional n'Iraq pa cubrir les necesidaes y restablecer el país de los desastres provocaos depués de la invasión provocada pola coalición multinacional liderada polos Estaos Xuníos en marzu de 2003 que punxo fin al réxime de Sadam Husein, foi instalada n'Iraq depués de la invasión, pero entamada antes de la invasión. Esta organización foi namái dirixida pol ex militar, el Xeneral Jay Garner y depués d'unos meses foi reemplazada pola Autoridá Provisional de la Coalición (CPA) dirixida pol alministrador civil Paul Bremer, la ORHA foi'l primer órganu gubernamental que gobernó Iraq depués de la cayida del gobiernu de Hussein.
La Zona Verde
Dempués d'ocupar el país, los d'Estaos Xuníos decidieron utilizar unu de los palacios de Bagdag como enclave pa establecer una zona d'operaciones segura. L'edificiu escoyíu foi'l Palaciu de la República, que foi construyíu polos británicu en 1920 como sede pal gobiernu colonial, y más tarde sirvió como palaciu real, una vegada que'l país algamó la so independencia. Mientres el gobiernu de Husein, el palaciu sirvió de llar del presidente y la so familia. Tamién yera conocíu por cuntar con numberosos xardinos y plantes, pero los d'Estaos Xuníos asignáron-y el nome de Zona Verde, non por esta razón, sinón porque la so intención yera convertilo nun sitiu seguru pa les autoridaes militares y civiles qu'alministraríen el país hasta que la resistencia fuera vencida de manera definitiva.
La Zona Verde consiste nun área de cinco quilómetros, dende la vera del ríu Tigris hasta los antiguos monumentos que Saddam mandó construyir pa conmemorar la guerra con Irán. Allugó nel so interior numberoses oficines alministratives, les principales residencies de los funcionarios del nuevu gobiernu, hoteles d'agospiamientu pa los periodistes que llegaben del estranxeru, etc. Asina, el Palaciu de la República pasó a convertise na más grande embaxada de los Estaos Xuníos en tol mundu. La Zona tamién cuntó cola so propia estación de radio, canches deportives, piscines, chigres y restoranes, un suministru permanente d'enerxía llétrica y agua potable, a pesar de que los habitantes de Bagdag teníen de sufrir constantes cortes d'estos servicios esenciales.
A pesar de tar protexíes por grueses parés de formigón, armamentu pesáu y miles de soldaos, los milicianos iraquinos nun dexaron de llanzar cohetes o proyeutiles de morteru contra la Zona Verde, nun intentu por hostigar a los invasores. El domingu 26 d'ochobre de 2003, la resistencia disparó ente seis y ocho misiles contra l'hotel Rachid, nel momentu que Paul Wolfowitz atopábase ende de visita pola nación ocupada. Wolfowitz llogró salir ilesu del ataque, pero un coronel del exércitu d'Estaos Xuníos morrió y otres 17 persones resultaron mancaes.
2004: La insurrección amplíase
Ver tamién: Ocupación d'Estaos Xuníos de Faluya, Primer batalla de Faluya, Segunda batalla de Faluya, Batalla de Nayaf y Batalla de Mosul.
L'empiezu de 2004 carauterizar por un relativu aselu na violencia. Sicasí, la violencia aumentó mientres la primavera con combatientes contra una filial d'al-Qaeda, dirixida por Abu Musab al-Zarqawi p'ayudar a conducir la insurxencia.
A midida que la insurxencia creció hubo un cambéu na orientación de les fuercies de la coalición escontra les nueves fuercies de seguridá iraquines, cuando cientos de civiles iraquinos y la policía fueron asesinaos nos siguientes meses nuna serie d'atentaos masivos. Una entamada insurxencia sunní, con raigaños fondos nacionalistes y motivaciones islamistes, yera cada vez más poderosa en tou Iraq. Los chiitas del Exércitu Mahdi tamién empezaron a llanzar ataques contra oxetivos de la coalición nun intentu de tomar el control de les fuercies de seguridá iraquines. Nes zones urbanes del sur y el centru d'Iraq españaron lluches de guerrilles.
La más grave llucha hasta la fecha empecipió'l miércoles 31 de marzu de 2004, cuando insurxentes iraquinos en Faluya tendieron una emboscada a un convói de los Estaos Xuníos na que cuatro contratistes militares privaos fueron asesinaos con granaes y disparos d'armes pequeñes. Darréu, los sos cuerpos fueron abasnaos fora de los sos vehículos, cutíos, quemaos y colgaos nuna ponte que traviesa'l Éufrates.
Esti fechu, l'asesinatu de los contratistes, desencadenaría una serie d'eventos qu'acabaríen col delicáu equilibriu en Najaf, Faluya y la so redolada, llevando a una socesión de caos y violencia. Asina'l xueves 1 d'abril el xeneral de Brigada Mark Kimmitt promete prindar a los agresores y pacificar la ciudá. El sábadu 3 d'abril convertir nel día clave. Per un sitiu, la primer fuercia espedicionario de los Marines de los Estaos Xuníos recibe la orde de llanzar una ofensiva sobre Faluya. Y por otru, una unidá d'operaciones especiales captura en Najaf al llugarteniente de Muqtada al-Sadr, Mustafa al Yacoubi, buscáu pol asesinatu d'un líder chiita que tornó a Iraq tres la invasión liderada por EE. XX. El domingu 4 d'abril los Marines empiecen el so asaltu sobre Faluya, arreyando a más de 2000 soldaos (conocida como la primer batalla de Faluya). Mientres, Muqtada al-Sadr empezaría una revuelta en Najaf, que viénose llamando en munchos sectores de fala hispana como la batalla del 4 d'abril o conocida d'otra manera como batalla de Nayaf. El llevantamientu empezó con protestes debíu al zarru d'a el-Hawza, un periódicu de Sadr, la selmana anterior, y pol arrestu de Mustafa al Yacoubi el sábadu, acabando con un ataque a gran escala sobre les tropes de la coalición. Dambes batalles resultaríen un fracasu.
La Primer Batalla de Faluya allargar hasta'l primeru de mayu, al retirase les tropes d'Estaos Xuníos de la ciudá tres una dura contraofensiva insurxente'l día martes 27. Mientres en Najaf, qu'amanecería los día domingu 4 con un ataque sobre les posiciones de la coalición na ciudá, la llucha allargar hasta a otru día ensin llegar a pacificar la ciudá. A la llarga, el grave deterioru de la situación forzaría a la retirada de les tropes españoles al finales del mesmu mes, siendo sustituyíes por elementos del 2° Batallón de la "1st Armored Division's Task Force" (2-37 AR). Los enfrentamientos esporádicos mientres el mes de mayu ente les distintes faiciones iraquines na ciudá, llevaríen finalmente a un duru enfrentamientu ente'l 2-37 AR y l'exércitu del al-Mahdi nel campusantu de Najaf.
agostu sería testigu, de nuevu en Najaf, de nuevos enfrentamientos ente tropes d'Estaos Xuníos y l'exércitu del al-Mahdi redolada al campusantu Wādī' as-Salām. La batalla terminaría 3 selmanes dempués cuando'l gran Ayatolá A elī Al-Sīstānī llogró con negociaciones el cese de les hostilidaes.
En payares de 2004 produzse la batalla de Mosul na cual les fuercies d'Estaos Xuníos fixeron una paz civil col sunnita local. Darréu l'Axencia Central d'Intelixencia (CIA) alióse casi puramente colos curdos, y los Estaos Xuníos viérense como aliáu tribal de los curdos, faciendo'l conflictu inevitable.
Darréu produzse la ofensiva sobre Faluya. Volver# a entamar en payares de 2004 na batalla más sangrienta de la guerra hasta la fecha: la segunda batalla de Faluya, descrita por militares de los Estaos Xuníos como «el más pesáu combate urbanu dende la batalla de Hue City en Vietnam». Mientres l'asaltu, les fuercies de los Estaos Xuníos utilicen fósforu blancu como arma incendiaria contra los insurxentes, xenerando discutiniu. Los 46 díes de batalla dieron llugar a una victoria de la coalición, con 95 norteamericanos muertos contra 1350 baxes ente los insurxentes. Faluya foi afarada mientres los combates.
El casu Jessica Lynch respigó a les families de los Estaos Xuníos y a la opinión pública mundial. Una mozu soldáu, dotada d'un coraxe escepcional, cayera prisionera de los secuaces de Sadam Husein, torturada y violada, antes de ser lliberada por comandos de les Fuercies Especiales. Donald Rumsfeld y George W. Bush emocionar col so exemplu, pero dalgún tiempu dempués súpose qu'esta hestoria fuera inventada pol gabinete de rellaciones públiques pa movilizar l'ardor patriótico.
thumb|La soldáu [[Lynndie England xunto a dellos prisioneros desnudos.]] Otru acontecimientu importante d'anguaño foi la revelación del abusu de prisioneros en Abu Ghraib que recibió l'atención de los medios n'abril de 2004. En primer llugar los informes d'abusu, según imáxenes gráfiques qu'amuesen el personal militar d'Estaos Xuníos abusando de prisioneros iraquinos. El Departamentu de Defensa de los Estaos Xuníos espulsó a 17 soldaos y oficiales del serviciu, ente que siete soldaos fueron condergaos a penes de prisión, rebaxaos de rangu y daos de baxa en forma deshonrosa. La Brigadier Xeneral Janis Karpinski, comandante de la prisión, foi rebaxada del so rangu a coronel el xueves 5 de mayu de 2005.
El domingu 19 d'avientu, un suicida infiltrado inmolar nel comedor de la base d'Estaos Xuníos en Mosul, causando 22 muertos, incluyendo 14 militares d'Estaos Xuníos, y 51 mancaos.
2005: Eleiciones y gobiernu de transición
thumb|Ciudadanos iraquinos amuesen los sos deos con tinta lila, faciendo saber que votaron nes eleiciones d'avientu de 2005.
El llunes 28 de xunu del añu anterior, Bremer, en representación del gobiernu de los Estaos Xuníos, apurrió formalmente la soberanía al gobiernu iraquín. Na práutica, esti gobiernu vese severamente llindáu pola ausencia nél d'importantes líderes chiitas, la falta de control sobre les actividaes de les tropes estranxeres, y los ataques de la resistencia iraquina.
El miércoles 26 de xineru, 31 marines d'Estaos Xuníos morrieron al estrellase l'helicópteru nel que viaxaben cerca de la frontera con Xordania.
El xueves 7 de xunetu, Al Qaeda asesinó al embaxador exipciu n'Iraq, Ihab al Sharif, al que secuestrara díes antes.
Mientres dellos meses, los Estaos Xuníos sostuvieron que teníen la intención de convocar una asamblea constituyente, compuesta por iraquinos influyentes, tales como líderes relixosos los cualos son persones a los que se-yos tien mayor respetu dientro de la relixón, y consideraos como autoridaes, polo cual son los más "indicaos" pa la ocupación de los cargos. Fechar tope pa esta convención foi retardada delles vegaes hasta que se suspendió definitivamente. Los puestos local y rexonal son escoyíos por un selectu grupu nun intentu por evitar la eleición de persones que s'opongan a la presencia de los Estaos Xuníos y Gran Bretaña, incluyendo persones relixoses y otros funcionarios consideraos radicales y peligrosos.
El miércoles 31 d'agostu, provócase una estampida sobre la ponte Al-Ayma de Bagdag mientres el pelegrinaxe a la mezquita del Imam Musa Al-Kadem, santuariu sagráu pa los xiinos. Les autoridaes culparon a la rede d'Al-Qaeda de provocar l'ábanu, que dexó como saldo un averáu de 900 persones finaes, y otros varios mancaos.
2006: Guerra civil y gobiernu iraquín permanente
Pa tratar de reprimir la resistencia entamada y el creciente descontentu popular, los Estaos Xuníos empezó l'entrenamientu de les fuercies policiales, esplegó por tol país de fuercies paramilitares d'Estaos Xuníos y empecipió la creación del nucleu d'un nuevu exércitu alredor de fuercies curdes y antiguos mandos medios del exércitu de Husein.
L'establecimientu d'un nuevu gobiernu civil n'Iraq ye complicáu poles diferencies relixoses ente la mayoría chiita y la clase sunita gobernante. Amás, nel norte iraquín, los curdos tuvieron una autonomía de facto mientres 12 años so la proteición de la zona d'esclusión de vuelu y reclamen la so autonomía xurídica nel territoriu onde tán asitiaos.
Mientres la invasión, los Estaos Xuníos declaró eslleíos l'exércitu y les fuercies de seguridá iraquines, acusándoles de tar corruptes y sol control de los fieles a Husein. Poco dempués, ante la incapacidá de controlar la situación, especialmente nes ciudaes suníes, viéronse obligaos a volver a reclutar a un gran númberu d'efectivos de tolos rangos. Esto, xunto cola situación desastrosa tres años de bloquéu y la invasión, que destruyeren gran parte de les infraestructures del país, motivaron series dificultaes a los d'Estaos Xuníos pa caltener el control de ciudaes, carreteres ya infraestructura petrolífera.
Execución de Sadam Husein
El domingu 5 de payares de 2006, tres dos años de xuiciu, Husein foi condergáu, xunto con otros dos acusaos, «a morrer na forca» pol Altu Tribunal Penal iraquín, que lo atopó culpable de cometer un crime contra la Humanidá, pola execución de 148 chiitas de l'aldega de Duyail en 1982. Tamién se-y atribúi la responsabilidá pol ataque químicu a Halabja (1988), l'achaplamientu de la rebelión chiita (1991), la guerra contra Irán (1980-88), y la invasión de Kuwait (1990).
Nos dos años del xuiciu, Hussein amosóse griespu ante'l Tribunal Iraquín que'l xueves 28 d'avientu de 2006, el confirmó la orde d'execución pal martes 2 de xineru de 2007. Sadam Husein foi executáu el sábadu 30 d'avientu de 2006. Foi aforcáu pol cargu de crímenes contra la humanidá.
Dempués de la so execución circularon per internet videos (captaos con teléfonos móviles) qu'amosaben el momentu en que Sadam Husein yera colgáu.
2007: Folada de tropes d'Estaos Xuníos
L'añu 2007 foi'l más violentu de tola ocupación. El númberu de muertos y mancaos disparar a máximos por cuenta de la ofensiva insurxente, tantu en víctimes civiles y fuercies de seguridá iraquines como en baxes de les tropes estranxeres. Namái en 2007 morrieron aproximao n'Iraq un total de 904 militares d'Estaos Xuníos y más de 6.000 de la mesma nación fueron mancaos, lo cual constitúi les cifres más altes en tola ocupación. Les baxes iraquines resulten más malo de contabilizar, pero envalórase que mientres esi añu morrieron de manera violenta 1800 miembros de les fuercies de seguridá iraquines y más de 17 000 civiles.
Tal aumentu de la violencia deber a una ofensiva de la insurxencia xiina nes principales ciudaes del país según a los ataques de célules yihadistes qu'entá operaben n'Iraq. Ciudaes como Bagdag, Mosul, Kirkuk, Nayaf, Tikrit o Baquba, ente otres, fueron escenariu d'atentaos y enfrentamientos constantes mientres tol añu nun intentu per parte de los insurrectos d'atayar el normal desenvolvimientu de la nueva autoridá iraquina sofitada pola fuercia multinacional.
Nel so discursu a la nación del miércoles 10 de xineru de 2007 George Bush declaró que la prioridá más urxente pal ésitu n'Iraq yera la seguridá y anunció como la piedra angular de la so estratexa la unviada de 21 500 soldaos y 1.2 millones de dólares pa esti programa.
Les presiones sobre tropes d'Estaos Xuníos viéronse agravaes pola continua retirada de les fuercies britániques de la gobernación de Basora. A principios de 2007, el Primer Ministru británicu Tony Blair anunció que, arriendes de la Operación Simbad les tropes britániques podríen empezar a retirase de Basora y apurrir el manexu de la seguridá a los iraquinos. Esti anunciu foi confirmáu na seronda per primer ministru Gordon Brown, el socesor de Blair, que de nuevu esbozó un plan de retirada de les restantes fuercies del Reinu Xuníu con una retirada completa la fecha en dalgún momentu a fines de 2008. En xunetu'l primer ministru danés Anders Fogh Rasmussen anunció tamién la retirada de 441 soldaos daneses d'Iraq, dexando namái una unidá de nueve soldaos de la dotación cuatro helicópteros d'observación.
La seguridá de la Zona Verde, sostenida pol Altu Mandu d'Estaos Xuníos, quedó n'entredichu cuando'l vienres 13 d'abril, un atacante suicida llogró llegar hasta la cafetería del Parllamentu, pa españar una carga esplosiva que provocó la muerte de trés llexisladores iraquinos y causó mancaes a 23 persones más.
En 2007 tamién se rexistró un fuerte aumentu d'atentaos insurxentes con cloru.
Tensiones con Turquía
Turquía empecipia una ofensiva militar nel norte d'Iraq contra la guerrilla curda del PKK magar la oposición iraquina y d'Estaos Xuníos. Los combates desenvolver na provincia de Dohuk, nel Curdistán iraquín. Hasta güei les autoridaes turques confirmaron la muerte de 230 rebeldes curdos y 27 militares turcos.
2008: Enfrentamientu de les milicies xiines
Sectores xiinos, de quien el invasores esperaben sofitu y acoyida, llevantáronse lideraos del clérigu Muqtada al-Sadr y fixéronse fuertes na ciudá de Nayaf, de gran importancia relixosa. Al Sadr, n'habiendo vistu cómo'l so periódicu yera prohibíu poles tropes invasores y él mesmu yera oxetu de persecución, llamó a la unidá ente sunníes y xiines pa defender la soberanía del país.
Coles mesmes, la ciudá de Faluya llevantar contra los ocupantes y realiza una defensa ante'l sitiu al que foi sometida, lo cual al exércitu de los Estaos Xuníos a buscar la mediación d'autoridaes relixoses pa la so retirada y a la designación d'antiguos militares del réxime de Sadam Husein como encargaos de la seguridá de la ciudá, nun irónicu xiru al respective de la so estratexa inicial escontra miembros del antiguu exércitu iraquín y militantes del Partíu Baath.
A finales d'añu'l presidente d'Estaos Xuníos George W. Bush robló un alcuerdu de seguridá col gobiernu iraquín qu'axustaba'l calendariu pa la retirada gradual de les fuercies d'Estaos Xuníos del país; d'alcuerdu al mesmu pal martes 30 de xunu del 2009 les fuercies d'Estaos Xuníos retiraríense de les ciudaes iraquines, pal martes 31 d'agostu del 2010 les unidaes de combate saldríen del país marcando'l fin de les misiones de combate y entós namái quedaríen 50.000 efectivos pa llabores d'entrenamientu de les fuercies iraquines hasta la definitiva retirada'l sábadu 31 d'avientu del 2011. L'alcuerdu foi ratificáu pol Parllamentu iraquín el xueves 27 de payares del 2008.
2009: Amenorgamientu de la violencia
miniaturadeimagen|190x190px|seguridá iraquines en Basora. L'añu 2009 empecipiar con un amenorgamientu considerable de la violencia en tol país coincidiendo col fin de l'alministración Bush, que yera'l símbolu de la ocupación d'Estaos Xuníos. Esti fechu y les meyores yá llograes en materia de seguridá, según el mesmu gastadura de la insurxencia amenorgaron a niveles mínimos les baxes nes tropes estranxeres. Sicasí siguieron produciéndose atentaos constantes nun gran númberu de ciudaes, castigando tantu a les fuercies iraquines como a la población civil.
thumb|left|140px|Barack Obama visitando a les tropes en Bagdag.
L'acabante escoyer presidente Barack Obama anunció un plan pa retirar les fuercies d'Estaos Xuníos progresivamente nos próximos años, según la so intención de revisar integralmente la estratexa n'Iraq. Destaca tamién la evolucionada cesión de les xeres de seguridá a les fuercies de seguridá iraquines y el retrocesu de les tropes britániques en marzu, venciendo al exércitu y a la policía iraquina'l control de la provincia de Basora.
En xunu produció una ofensiva insurxente nes principales ciudaes del país coincidiendo col trespasu de la seguridá en nucleos urbanos a les fuercies iraquines y el repliegue de les fuercies estranxeres nes sos bases. Atribuyir a cles xiines los atentaos indiscriminaos que causaron más de 150 muertos en Bagdag y Kirkuk mientres la última selmana de xunu con tal de desestabilizar el procesu de trespasu de competencies de seguridá urbana.
El domingu 25 d'ochobre produció un doble atentáu simultáneu frente al edificiu de la Gobernación de Bagdag y nes proximidaes del Ministeriu de Xusticia, que causaron 132 muertos y unos 520 mancaos. Naide esclarió l'autoría de l'aición pero abarruntar de grupos venceyaos con Al-Qaeda. El 8 d'avientu volvieron producise atentaos en cadena nel centru de Bagdag los cualos causaron más de 127 muertos y centenares de mancaos. Los oxetivos fueron delles sedes ministerial y xudicial en distintos puntos de la capital iraquina. Diches aiciones fueron reivindicaes pola caña iraquina d'Al-Qaeda.
2010
El llunes 25 de xineru produció una cadena d'atentaos contra hoteles de Bagdag que causaron siquier 36 muertos y más de 70 mancaos. Tamién en xineru, el Tribunal Penal Supremu Iraquín condergó a pena de muerte a Ali Hasan al Mayid, conocíu como Alí El Químicu, por entamar l'ataque con gas letal que se cobró la vida de más de 5000 curdos na ciudá de Halabja en 1988, cuando yera ministru de defensa del réxime de Sadam Husein. Mientres les selmanes previes a les eleiciones del llunes 8 de marzu, grupos insurxentes empecipiaron una ofensiva con numberosos atentaos en distintes ciudaes col propósitu de boicotiar el procesu democráticu. Asina, el xueves 4 de marzu, una cadena d'atentaos causaron 33 muertos na ciudá de Baquba. En marzu, el presidente Barack Obama anunció la salida de la mayoría de les tropes d'Estaos Xuníos p'agostu d'este mesmu añu. N'abril, una operación realizada por fuercies d'Estaos Xuníos ya iraquines acabó cola vida de los dos principales líderes de la filial d'Al Qaeda n'Iraq. El 25 d'agostu producieron dellos atentaos que causaron 64 muertos.
2011: Retiru total y fin de la ocupación
250px|thumb|Fuercies d'Estaos Xuníos y kuwaitíes cerrando la puerta fronteriza ente Iraq y Kuwait (18 d'avientu de 2011) Finalmente'l vienres 21 d'ochobre de 2011 el presidente Barack Obama anunció'l retiru definitivu de la totalidá de les tropes d'Estaos Xuníos asitiaes n'Iraq (39 000 soldaos) depués d'una xunta col primer ministru iraquín Nuri Al Maliki. Nel so discursu Obama aprofió que nun quedaría nengún soldáu n'Iraq pa realizar llabores d'ayuda a tropes iraquines.
«Estaos Xuníos ta avanzando escontra una posición de fortalecimientu. La llarga guerra n'Iraq va llegar al so fin a finales d'anguaño,» aseguró Obama. Y amestó que «tres una década de guerra, el país que tenemos de construyir y vamos construyir ye'l nuesu».
Obama dixo qu'Estaos Xuníos va caltener con Iraq «una alianza firme y duradero». Tamién antemanó que'l primer ministru iraquín, Nuri al Maliki, va viaxar a Washington pa una visita oficial n'avientu de 2011.
El llunes 12 d'avientu de 2011 Obama y el primer ministru iraquín Nuri al-Maliki sellaron el fin de la intervención d'Estaos Xuníos, ratificando qu'a la fin del mes retirárense casi tolos 6000 soldaos d'Estaos Xuníos que queden nel país distribuyíos en cuatro bases; d'ellos solamente va quedase un pequeñu contingente pa protexer la Embaxada d'Estaos Xuníos en Bagdag.
El domingu 18 d'avientu de 2011 Estaos Xuníos remató'l so retiru d'Iraq; a les 7:38 de la mañana (hora llocal iraquina) cruciaron la frontera con Kuwait los postreros 500 militares d'Estaos Xuníos qu'abandonaben el país a bordu de 110 vehículos blindaos. Trátase d'efectivos destacaos hasta esi momentu na base de Camp Adder, 300 quilómetros al sur de Bagdag. En total los postreros 4000 soldaos d'Estaos Xuníos abandonaren el país en solu 72 hores. Con ello adelantrábase la retirada en 13 díes con rellación a axustar nel tratáu de seguridá ente Estaos Xuníos ya Iraq que prevía la retirada pal sábadu 31 d'avientu.
Naciones participantes
thumb|Insinia de la Coalición
La Fuercia Multinacional-Iraq sustituyó a l'anterior fuercia en mayu de 2004. Los medios de comunicación nos Estaos Xuníos han promovíu l'usu de la espresión "Coalición empobinada polos Estaos Xuníos" pa describir esta fuercia, yá que alredor del 93 % de les tropes esplegaes pertenecen a esi país. La mayoría de les otres naciones han confináu a los sos homes na so bases por cuenta de la violencia xeneralizada.
Grupos armaos iraquinos
Nos meses que siguieron a la ocupación, empezó a rexistrase un permediu d'una muerte diaria de miembros de les fuercies d'Estaos Xuníos y británicu, n'ataques con francotiradores, bombes suicides y emboscaes. Dellos ataques contra les fuercies de la ocupación resultaron como represalia a los abusos de les fuercies ocupantes, como cuando seis soldaos británicos morrieron en disparando contra cuatro manifestantes nuna protesta.