cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
PC Engine
Historia
La PC Engine foi un trabayu correalizado ente'l creador de software xaponés Hudson Soft (el cual caltién una división pa la creación de chips) y NEC. Hudson taba buscando ayuda financiera pa una consola qu'ellos diseñaren y NEC taba buscando como entrar nel codalosu mercáu de los videoxuegos. La PC Engine foi una consola bien pequeña debíu principalmente a una arquiteutura eficiente de trés chips y a les HuCards, que yeren unos cartuchos del tamañu d'una tarxeta de creitu, pero daqué más anches. La PC Engine tenía un procesador MOS 6502 de MOS Technology y un procesador gráficu de 16 bits, amás d'un decodificador de video, toos diseñaos por Hudson.
La PC Engine foi desaxeradamente popular en Xapón, vendiendo más que la Famicom de Nintendo nos primeres compases dende'l so llanzamientu, daqué abondo difícil teniendo en cuenta qu'ente 1987 y 1993 llanzáronse 12 consoles. Unu de los factores claves por que la PC Engine fixérase popular fueron los xuegos eróticos.
A pesar del ésitu del sistema, empezó a perder fuercia cuando apaecieron la Sega Mega Drive (Sega Xénesis n'América) en 1989, y darréu la Super Famicom/Super Nintendo en 1991, dambes consoles con procesadores centrales de 16-bits, a diferencia del PC Engine que'l so procesador central ye de 8 bits, y namái el de videu ye de 16-bits.
NEC realizó un últimu esfuerciu, pa resucitar el sistema, llanzando la espansión Arcade Card, aumentando la cantidá de RAM hasta los 2048K (2M); dellos xuegos que s'aprovecharon d'esto fueron conversiones de xuegos populares de la Neo-Geo. La memoria adicional dexaba a la consola amosar gráficos con polígonos 3D pre-renderizado tando percima de lo que podía vese na Super Famicom o la Megadrive/Mega-CD. Anque foi demasiáu tarde, yá que namái una pequeña cantidá de xuegos fueron llanzaos aprovechando esta espansión, amás enxamás salió de tierres nipones.
En 2006 confirmóse la descarga de xuegos d'esta consola dende la Wii de Nintendo nel sistema de descarga conocíu como "Consola Virtual" que dexa esfrutar de ciertos xuegos llanzaos nesti sistema.
Morea (parroquia)
Morea ye una parroquia del conceyu asturianu d'Ayer.
Nos sos 27,98 km² habiten un total de repartíes ente 40 poblaciones.
Nel llugar de Morea viven 2.724. Ta a unos 300 metros d'altitú, a 12 quilómetros de Cabanaquinta, la capital del conceyu. Ta formáu polos barrios de Les Ferraes, Campera, El Caleyu, La Barraca, El Campo, La Viñona, El Carmen, San Isidro, Sotiello, Tartiere, El Caleyón y La Casanueva.
Cincinnati Gardens
thumb|right|255px|Interior del Cincinnati Gardens. El Cincinnati Gardens ye un pabellón multiusos asitiáu en Cincinnati, Ohio. Tien una capacidá pa 10.208 espectadores y foi inauguráu en 1949. Foi la sede de los Cincinnati Royals de la NBA ente y.
Historia
El pabellón abrió les sos puertes el 22 de febreru de 1949 con un partíu d'exhibición de ḥoquei sobre xelu ente los Dallas Texans y los Montreal Canadiens. Na so primer selmana programáronse amás partíos de baloncestu y un combate de boxéu ente'l local Ezzard Charles y Joey Maxim, ganando Charles en 15 asaltos, y llogrando l'accesu a enfrentase pol títulu de los pesos pesaos con Joe Louis.
Eventos deportivos
El 11 de xineru de 1966 foi la sede del All-Star Game de la NBA, nel que se dieron cita 13.653 espectadores, y qu'acabó con victoria de la Conferencia Este.
Conciertos y espectáculos
A lo llargo de la so historia fueron numberosos los conciertos celebraos nes sos instalaciones, destacando Iron Maiden y Alice Cooper, con 6 conciertos, Van Halen con 4, o Kiss y Black Sabbath con 3, anque tamién pol so escenariu pasaron xente como Elvis Presley, The Beatles, Madonna, Michael Jackson, Bob Dylan, Sammy Davis Jr., Tom Petty, Neil Diamond, Grateful Dead, Pink Floyd y Kinks, ente munchos otros.
Extremadura Unión Deportiva
L'Extremadura Unión Deportiva ye un club de fútbol español de la ciudá d'Almendralejo (Badayoz) que compite na.
Historia
El club foi fundáu en 2007. A la fin de la so primer temporada en competición llogró'l so oxetivu de xubir de categoría, amás holgadamente, alloñando al segundu clasificáu en 11 puntos. Na temporada 2008-2009 compitió na Rexonal Preferente d'Estremadura, onde fixo una espectacular campaña yá que, trés feches antes del términu del tornéu, llogró consiguir el campeonatu y xubir a la Tercer División d'España.
Al terminar la campaña 2009/10 acabó en tercer posición con 79 puntos, metiéndose asina nos "play-off" d'ascensu.
Na primer fase de la liguilla esanició al Novelda, siendo válidu'l gol de Nieto en terrén valencianu tres l'empate a cero de la ida nel Estadiu Francisco de la Hera.
L'últimu pasu, correspondiente a la tercer fase de liguilla d'ascensu, foi'l Atléticu Mancha Real. El partíu d'ida xugóse en casa, qu'a pesar de la resultancia, cuatro goles a dos, foi un partíu enrevesoso y difícil. Esta resultancia foi válidu una y bones los xugadores azulgrana consiguieron l'ascensu a Segunda División B española, yá que collechó un empate a cero nel partíu de vuelta en tierres jienenses. Nesti postreru partíu de la liguilla llogró abasnar a más d'un millar d'aficionaos dende Almendralejo.
Pa la temporada 2010-2011 el Club Extremadura Unión Deportiva-Almendralejo pasó a ser el socesor de Club de Fútbol Extremadura-Almendralejo, tres la so recién desapaición.
Retornó a la Tercer División d'España na temporada 2011/12 dempués de quedar penúltimu na clasificación.
La temporada 2012/2013 llogró'l campeonatu de la Tercer División d'España y xugóse una plaza en Segunda División B española ante'l Club Deportivo Toledo a doble partíu, primero nel Estadiu Francisco de la Hera nel qu'empataron tres goles. Un gol nel Saltu Del Caballu dába-y l'ascensu al Extremadura UD, pero nun lu consiguió y tuvo que xugar dos eliminatories mas. Primero foi'l Utebo Fútbol Club al que ganaron y l'últimu ante'l Granada Club de Fútbol "B". El club almendralejense xugar nel so estadiu, con una entrada histórica de más de 6 000 persones, pero'l suañu esmúcióse cuando l'árbitru pitó'l final del partíu.
La temporada 2013/2014 empezó con Abrasa nel banquín, que tres cuatro ganes consecutives nes 3 primeres xornaes y nun partíu de copa del rei, foi cesáu y contratóse a Adolfo Muñoz qu'endrechó daqué'l barcu pero non lo suficiente como pa metese nos playofs y acabó la lliga en sestu llugar.
Na temporada 2014/2015 volvió clasificase pa la fase de Play-off d'ascensu a 2ªB en rematando en segunda posición la lliga regular, nuna temporada llena de lluces y solombres, pos a falta de 6 xornaes y tres una derrota por 0-2 ante'l CD Santa Amalia, la xunta directiva decidió prescindir de los servicios del hasta entós entrenador del equipu, Francisco Javier Diosdado "Cisqui", siendo sustituyíu pol valencianu Juan Marrero Roig p'acabar la temporada y tratar de llevar al equipu a la Segunda División B española de nuevu. Nel sortéu d'axugamientos pa la primera eliminatoria de play-off, la suerte llevó al equipu azulgrana a xugar contra'l Club Deportivo Topeto, xugando la ida en tierres gallegues con un resultáu favorable de 0-3. Nel partíu de vuelta en Almendralejo, l'Estremadura viose sosprendíu por un CD Topeto que se llevó'l partíu cola resultancia de 2-3, anque de nada sirviríalos a los gallegos, yá que cayeron esaniciaos pola resultancia de la ida. Na segunda eliminatoria, enfrentar al Arenas Club, xugando nuevamente la ida en Getxo, con un resultáu de 0-0, y la vuelta en Almendralejo, onde l'equipu de Jon Pérez Bolo consiguió una aplastante victoria por 1-4, destruyendo asina toles opciones del equipu azulgrana y les ilusiones de l'afición almendralejense.
A otru día de ganar ante'l Arenas Club el club empezó a entamar la Temporada 2015/2016 na que se volvieron a marcar a fueu l'oxetivu del ascensu, anovando al entrenador Juan Marrero Roig y a munchos de les pilastres de la plantía, reforzándola con fichaxes de gran calidá pa intentar un nuevu ascensu que devuelva les emociones y les ilusiones a Almendralejo.
En rematando la campaña 2015/16 como líder del grupu XIV de la Tercer División d'España, el club mídese, a doble partíu pa consiguir l'ascensu a 2ªB, a la Unión Balompédica Conquense. La resultancia del primeru de los dos alcuentros foi d'empate a cero en territoriu conquense. Finalmente, en venciendo en casa por dos goles a cero nel segundu partíu de los play-off, el club consigue l'allampáu y merecíu ascensu a la Segunda División B española, ante unes 6000 persones.
Pa la temporada 2016/17 el club llega a un alcuerdu col grupu "Coinsa" coles mires de xubir a segunda en trés años, pero llogrando salvase de baxar a Tercera esta temporada, anguaño consiguíu en venciendo por 2-0 al Atléticu Sanluqueño Club de Fútbol Atlético Sanluqueño con goles de Hume y Dieguito mientres el Recreativo de Huelva ganaba pola mínima al CD San Fernando.
Estadiu
Estadiu Francisco de la Hera, con capacidá pa 10.181 persones. El 12 d'ochobre de 1951, y con Francisco de la Hera yá como presidente de la entidá, xugóse'l partíu inaugural contra'l Real Betis Balompié, ganando l'equipu visitante por cuatro goles a dos.Componer de tribuna 2986 asientos(2776 públicu xeneral + 154 vip + 32 boxes + 24 premium), preferencia 2290 asientos, fondu norte 2888 asientos, fondu sur 2017 asientos.
Euphaedra (Euphaedrana) regisleopoldi
La Euphaedra (Euphaedrana) regis-leopoldi ye una especie de Lepidoptera de la familia Nymphalidae, subfamilia Limenitidinae, tribu Adoliadini, que pertenez al xéneru Euphaedra, subxéneru (Euphaedrana).
Llocalización
Esta especie de Lepidoptera distribúise pola República Democrática d'El Congu, (África).
Llista d'asteroides/25901–26000
... | Previu | Llista d'asteroides | Siguiente | ...
Haliplidae
Los halíplidos (Haliplidae) son una familia de pequeños coleópteros adéfagos acuáticos con unes 180 especies descrites. La so principal carauterística morfolóxica ye la presencia de grandes plaques nes coxes posteriores qu'utilicen p'almacenar el aire qu'alienden so l'agua.
Los adultos viven ente la vexetación riberana d'estanques, llagos y regueros, son malos nadadores, pero bonos voladores, somorguiándose pocu na agua. Alimentasde de güevos de mosquitu, pequeñes merucos y crustáceos, hidres y algues.
Les femes depositen los güevos na superficie o l'interior d'algues, a les que primeramente prauticaron un furu. Los bárabos son acuátiques, herbívores y alienden por traqueobranquies.
Sega 32X
La Mega Drive 32X (n'Europa), tamién llamada Sega 32X (n'América) o Super 32X (en Xapón), ye un periféricu llanzáu por Sega en 1994, qu'ufiertaba una ampliación de 32 bits pa la consola de 16 bits Sega Mega Drive/Genesis. El periféricu ensertar na ranura de cartuchu de la Mega Drive y tenía la so propia ranura na qu'ensertar cartuchos específicos pa 32X. Dellos títulos esporádicos podíen venir en formatu CD, riquiendo en tal casu la conexón a la Mega Drive d'un Sega Mega-CD. Resultó ser un fracasu comercial por múltiples causes, incluyendo un eleváu preciu de llanzamientu y un catálogu de xuegos pequeñu.
Munchos de los sos xuegos taben totalmente enfocaos a les 3D. Por aquella dómina, los polígonos taben de moda. El 32X foi un intentu de desbancar a la Super Nintendo de la so recién consiguíu primer puestu pero la Super Nintendo respondió al 32X incorporando chips nos sos cartuchos qu'ameyoraben les prestaciones de la consola de manera espectacular y tamién supieron esplotar la so consola al máximu con xuegos como Donkey Kong Country y los sos dos remortines; sicasí, fueron bien pocos xuegos los que desenvolvimientu Sega.
Compatibilidá con Sega Mega-CD
Amás de los xuegos en cartuchu, Sega tamién llanzó una ínfima cantidá de xuegos que riquíen tanto la Sega Mega-CD como la Sega 32X (en total, namái 6 xuegos fueron llanzaos, de los cualos, namái Fahrenheit nun yera una reedición de Sega Mega-CD). Esta cantidá deber a que la 32X nunca se llegó a asitiar y a que mercar los trés componentes (Megadrive, Sega Mega-CD y la 32X) suponía un desembolsu considerable.
Guaraní occidental bolivianu
El guaraní occidental bolivianu, llocalmente denomináu Simba o Simba guaraní, ye un dialeutu del idioma guaraní faláu al norte del ríu Pilcomayo nel Departamentu de Chuquisaca, Bolivia.
Nenad Maslovar
Nenad Maslovar ye un ex-futbolista de Montenegru.
Euphaedra limbourgi
La Euphaedra limbourgi ye una especie de caparina de la familia Nymphalidae, subfamilia Limenitidinae, tribu Adoliadini. Hai duldes alrodiu de la so adscripción a un subxéneru (Incertae sedis).
Llocalización
Esta especie de lepidoptera distribúise per Gabón, (África).
Toreno
Toreno ye un conceyu que pertenez a la comarca d'El Bierzu. Aconceya les pedaníes de San Pedro Mallo (Pueblos de Matarrosa del Sil, San Pedro Mallo, Sta. Leocadia), Librán, Pardamaza, Tombrío de Arriba, Tombrío de Abajo, Sta. Marina del Sil, Villar de las Traviesas, Pradilla y Valdelaloba. Ta asitiáu nel valle'l Sil, a unos 25 km de Ponferrada direición Viḷḷablinu. Con una altitú sobre'l nivel de la mar de 700 metros pero rodiáu de montes de más de 1.721 metros (Sierra de Xistréu).
Economía
Con una población de, Toreno ye anguaño ún de los últimos pueblos mineros de la provincia de Lleón. La so economía ta basada na antracita y nes rellaciones con Ponferrada a traviés de la reciente autovía que xune les dos llocalidaes. Les castañales, les zreizales, les viñes y la ganaderia son la economía complementario colo que tamién cuenta, amás d'un importante sector servicios na capital del conceyu y na llocalidá de Matarrosa del Sil.
Historia
Culturalmente Toreno ye un conceyu ricu en tradiciones y historia. Echando una mirada pela so historia, lo primero nel tiempu sería'l castru que domina'l pueblu dende "El depositu l'augua". Un castru astur qu'a principios de los 90 foi noticia pola so gran cantidá de vasiyes y otros materiales, alcontraos ellí. Siguiría col Conde de Toreno y vizconde de Matarrosa que dexó los sos bienes materiales en construcciones como "La Torre del Conde" nel cascu urbanu de Toreno. El ferrocarril de la M.S.P., que hasta va poco tenía la so propia estación en Toreno, ye un finxu que marca la historia toreniga. Gracies al "tren mineru", el despegue económicu de Toreno foi bien bono nos años 70, llegando a más de 6.000 habitantes, aniciando un pobláu mineru (Alinos) p'acoyer a la gran cantidá de trabayadores que'l pueblu llegó tener. Empreses como la UMINSA, el desapaecíu Coto Minero del Sil o ENDESA instalaren en Toreno pa realizar la so actividá económica per aquellos años.
Güei, metanes el sieglu XXI, Toreno enfréntase al soo mayor retu, la despoblación. El zarre de la mina, la mala distribución de los Fondos Mineros y la mala xestión de l'alministración autonómica ta faciendo que Toreno perda importancia y población añu tres añu.
Tradiciones y cultura
En cuanto a tradiciones Toreno cuenta con bonos esponentes d'elementos identitarios lleoneses. La cantidá de cases de corredor que los pueblos torenienses tienen ye una de les primeres coses que'l visitante observa al llegar. Molinos, cortines, fornos y escudos señoriales son l'arquiteutura tradicional complementario en Toreno.
Otros elementos culturales carauterístios de Toreno son los Filandones, Los Magüestos, la vendimia o'l Pendón de Toreno.
Escala de furacanes de Saffir-Simpson
thumb|200px|El [[ciclón Catarina na llinia costera de Brasil en 2004, con categoría 2.]] La escala de furacanes de Saffir-Simpson ye una escala que clasifica los ciclones tropicales según la intensidá del vientu, desenvuelta en 1969 pol inxenieru civil Herbert Saffir y el direutor del Centru Nacional de Furacanes (NHC) d'Estaos Xuníos, Robert "Bob" Simpson.
La escala orixinal foi desenvuelta por Saffir mientres pertenecía a una comisión de les Naciones Xuníes dedicada al estudiu de les construcciones de baxu costu n'árees propenses a sufrir furacanes. Nel desenvolvimientu del so estudiu, Saffir decatar de que nun había una escala apropiada pa describir los efeutos de los furacanes. Apreciando la utilidá de la escala sismolóxica de Richter pa describir terremotos, inventó una escala de cinco niveles, basada na velocidá del vientu, que describía los posibles daños n'edificios. Saffir dexó la escala al Centru Nacional de Furacanes d'Estaos Xuníos; darréu Simpson añediría a la escala los efeutos del aguaxe ya hinchentes. Nun son teníes en cuenta nin la cantidá de precipitación nin la situación, lo que significa qu'un furacán de categoría 3 qu'afecte a una gran ciudá puede causar munchos más daños qu'unu de categoría 5, pero qu'afecte a una zona despoblada.
Amás, a midida que un ciclón tropical entámase, pasa por dos categoríes iniciales. Estes nun tán conteníes dientro de la Escala de Furacanes de Saffir-Simpson, pero clasifiquen a un ciclón tropical en formación y utilícense como categoríes adicionales a la mesma. Son la depresión tropical —un sistema entamáu de nubes y nube llétrica con una circulación zarrao y definío— y la nube tropical —un sistema entamáu de fuertes nubes llétriques con una circulación bien definida qu'amuesa la distintiva forma ciclónica—.
Categoríes 1-5
Cuando la intensidá d'un ciclón tropical supera la clasificación de Nube tropical, convertir nun furacán. Los cinco categoríes, n'orde ascendente d'intensidá son:
''NOTA: El 1 de febreru de 2012, el centru de furacanes de Miami (NHC) modificó les categoríes 3, 4 y 5 de la escala de furacanes Saffir-Simpson, col propósitu d'evitar tracamundios al convertir el vientu en nuedos (kt) a km/h o mph. La velocidá del vientu ta tomada como la media d'un minutu. Los valores de la presión central son averaos. La intensidá de los furacanes nos exemplos ye tomada nel momentu d'impautu cola mariña, non nel so momentu de máxima intensidá (si ye que yera mayor en mar abiertu)''.
Historia de l'aviación
thumb|220px|[[Ícaro y Dédalu]] 220px|miniaturadeimagen|derecha|Fotografía de dos modernos aviones d'usu militar. Enriba, un [[McDonnell Douglas KC-10 Estender y embaxo un Northrop Grumman B-2 Spirit.]] La historia de l'aviación remontar al día nel que l'home prehistóricu parar a reparar el vuelu de les aves y d'otros animales voladores. El deséu de volar ta presente na humanidá dende va sieglos, y a lo llargo de la historia del ser humanu hai constancia d'intentos de volar qu'acabaron mal. Dalgunos intentaron volar asonsañando a los páxaros, usando un par d'ales ellaboraes con una cadarma de madera y plumes, qu'asitiaben nos brazos y banciar ensin llegar a llograr la resultancia esperada.
Munches persones dicíen que volar yera daqué imposible pa les capacidaes d'un ser humanu. Pero aun así, el deséu esistía y delles civilizaciones cuntaben hestories de persones dotaes de poderes divinos que podíen volar. L'exemplu más conocíu ye la lleenda d'Ícaro y Dédalu, qu'atopándose prisioneros na isla de Minos construyéronse unes ales con plumes y cera pa poder escapar. Ícaro averóse demasiáu al Sol y la cera de les ales empezó a dilise, faciendo que se bastiara nel mar y morriera. Esta lleenda yera un avisu sobre los intentos d'algamar el cielu, asemeyáu a la hestoria de la Torre de Babel en la Biblia, y ejemplifica el deséu milenariu del home de volar.
La historia moderna de l'aviación ye complexa. Mientres sieglos diéronse cobardes intentos por alzar el vuelu, fracasando la mayor parte d'ellos, pero yá dende'l sieglu XVIII el ser humanu empezó a esperimentar con globos aerostáticos que llograben alzase nel aire, pero teníen l'inconveniente de nun poder ser controlaos. Esi problema superóse yá nel sieglu XIX cola construcción de los primeres dirixibles, que sí dexaben el so control. A principios d'esi mesmu sieglu, munchos investigaron el vuelu con planiadores, máquines capaces de sofitar el vuelu controláu mientres dalgún tiempu, y tamién s'empezaron a construyir los primeros aeroplanos forníos con motor, pero que, inclusive siendo impulsaos por ayudes esternes, apenes llograben desapegar y percorrer unos metros. Nun foi hasta principios del sieglu XX cuando se producieron los primeros vuelos con ésitu. El 17 d'avientu de 1903 los hermanos Wright convertir nos primeres en realizar un vuelu nun avión controláu, sicasí dalgunos afirmen qu'esi honor correspuénde-y a Alberto Santos Dumont, que realizó'l so vuelu'l 13 de setiembre de 1906.
A partir d'entós, les meyores fuéronse asocediendo, y cada vez se llograben meyores sustanciales qu'ayudaron a desenvolver l'aviación hasta tal que la conocemos na actualidá. El diseñadores d'aviones siguen esforciándose n'ameyorar de cutio les capacidaes y carauterístiques d'estos, tales como la so autonomía, velocidá, capacidá de carga, facilidá de maniobra o la seguridá, ente otros detalles. Les aeronaves pasaron a ser construyíes de materiales cada vez menos trupos y más resistentes. Enantes faíense de madera, na actualidá la gran mayoría d'aeronaves emplega aluminiu y materiales compuestos como principales materies primes na so producción. Apocayá, los ordenadores contribuyeron enforma nel desenvolvimientu de nueves aeronaves.
Antigüedad-siglo XVIII: Primeros diseños y teoríes
thumb|250px|[[Torre de la mezquita-catedral de Córdoba, dende onde Abbás Ibn Firnás realizó'l so primer saltu]] Sábese qu'alredor del añu, Arquitas de Tarento, un estudiosu de l'Antigua Grecia, construyó un artefautu de madera qu'él mesmu bautizó col nome de "Peristera" (en griegu: Περιστέρα, "Palombu"), que tenía forma d'ave y yera capaz de volar a unos 180 metros d'altor. Utilizaba un remexu d'aire p'alzar el vuelu, pero nun se tien constancia de qué yera lo que producía esi remexu. L'oxetu volador ensobiar por aciu unes cuerdes que dexaben realizar un vuelu controláu hasta que'l remexu d'aire terminaba. Esti artefautu de madera probablemente foi la primer máquina voladora capaz de movese per medios propios.
La llinterna de Kong Ming, precursora del globu aerostáticu, yera conocida en China dende l'antigüedá. La so invención atribuyir al xeneral Zhuge Liang, y fueron usaes p'asustar a les tropes enemigues. Sobre l'añu los chinos inventaron la cometa, que se considera un tipu de planiador, y desenvolvieron téuniques pa faela volar nel aire. Sieglos dempués, nel añu 559 hai documentaos vuelos de seres humanos usando cometes. L'emperador Gao Yang esperimentó con prisioneros, ente los que s'atopaba Yuan Huangtou, fíu del anterior emperador, Yuan Lang. Ordenólos llanzase dende lo alto d'una torre, y Yuan Huangtou entamó hasta devasar les barreres de la ciudá, anque pocu dempués morrería executáu.
Llingües ryukyuenses
Les llingües ryukyuenses (en xaponés, 琉球語派 (Ryūkyū goha); en ryukyuense, しまくとぅば (Shima kutuba) «llingua de les Islles») falar nes islles Ryūkyū, al sur de Kyūshū (Xapón). Pertenez a la familia de llingües xapóniques, y cunten anguaño con un millón de falantes, munchos d'ellos d'edá avanzada; les persones menores de 20 años que falen estes llingües son pocu comunes. Namái'l idioma okinawense pudo espolletar cola modernización de la islla d'Okinawa; les demás llingües, al ser falaes n'árees rurales, tán sumiendo.
Historia de l'aviación
Antigüedad-siglo XVIII: Primeros diseños y teoríes
Nel 1290, Roger Bacon, un monxu inglés, escribió que l'aire, al igual que l'agua, tenía delles carauterístiques propies de los sólidos. Bacon estudió les idees d'Arquímedes rellacionaes cola densidá de los elementos, y llegó a la conclusión de que si les persones pudieren construyir una máquina que tuviera les carauterístiques fayadices, l'aire podría soportar esa máquina, al igual que'l mar soporta un navío.
Llingües ryukyuenses
¿Llingües o dialeutos?
Hai gran bancia ente los llingüistes alrodiu de si son dialeutos (como opinen la mayoría d'espertos xaponeses), yá que la so base gramatical ye bien paecida a la del xaponés estándar, o idiomes estreme (como piensen dellos llingüistes occidentales), basándose nun considerable grau de ininteligibilidad ente la fala d'Okinawa y el de les islles principales. La tema puede ser revesosu una y bones amás de criterios fonolóxicos, históricos y gramaticales danse allugamientos políticos nacionalista. El gobiernu xaponés y munchos intelectuales xaponeses consideren a cencielles variedaes rexonales de xaponés, ente qu'otru autores consideren que se trata de llingües distintes diverxíes del xaponés antiguu según el siguiente esquema:
Historia de l'aviación
Antigüedad-siglo XVIII: Primeros diseños y teoríes
Bien probablemente foi l'artista ya inventor italianu Leonardo da Vinci la primer persona que se dedicó seriamente a proyeutar una máquina capaz de volar. Leonardo diseñó planiadores y ornitópteros, qu'usaben los mesmos mecanismos usaos polos páxaros pa volar, al traviés d'un movimientu constante de les ales pa enriba y pa embaxo. Sicasí, nunca llegó a construyir tales máquines, pero los sos diseños caltuviéronse, y darréu, yá nel sieglu XIX y sieglu XX, unu de los planiadores diseñaos por Leonardo da Vinci foi consideráu dignu d'atención. Nun estudiu recién, creóse un prototipu basáu nel diseñu d'esi mesmu planiador, y ello ye que l'aparatu yera capaz de volar. Sicasí, al interpretar el diseñu del planiador, aplicáronse delles idees modernes rellacionaes cola aerodinámica. Aun así, esti diseñu ye consideráu como'l primer esbozu seriu d'una aeronave.
Sieglu XVIII-sieglu XIX: Aeronaves más llixeres que l'aire
thumb|250px|Dibuxu de la [[Passarola del padre Bartolomeu de Gusmão]]
Llingües ryukyuenses
¿Llingües o dialeutos?
Sía que non, especialmente en gramática, les variedaes de Ryukyu son bien cercanes al xaponés estándar y les diferencies danse sobremanera en parte del léxicu y na esistencia de cambeos fonolóxicos que los estremen sistemáticamente de les diferencies que se dieron en xaponés estándar.
Llingües del grupu
Les llingües ryukyuenses, del norte al sur:
Historia de l'aviación
Sieglu XVIII-sieglu XIX: Aeronaves más llixeres que l'aire
Según cróniques de la dómina, el primer vuelu realizáu con ésitu d'un globu d'aire caliente, foi gracies al padre Bartolomeu Lourenço de Gusmão, un portugués nacíu en Brasil na dómina colonial, que llogró alzar el vuelu d'un aeróstatu, al que denominaría passarola, el 8 d'agostu de 1709 na corte de Xuan V de Portugal, en Lisboa. Na demostración, la passarola alzóse unos trés metros percima del suelu, dexando impresionaos a los observadores, y ganándose el llamatu de Padre Volador. Nun se caltuvieron descripciones detallaes del acontecimientu, probablemente por cuenta de que fueron destruyíes pola inquisición, pero dalgunos diseños falambaldres de la escéntrica aeronave salieron nel periódicu vienés Wienerische Diarium de 1709. Según una crónica d'esi periódicu, l'aparatu consistía nun globu de papel gruesu, que dientro contenía un concu con fueu, y que consiguió alzase más de venti palmos. Sicasí, la passarola nun influyó nos desarrollos de l'aviación qu'asocederíen darréu.
Llingües ryukyuenses
Comparanza léxica
De siguío presentamos una comparanza léxica ente'l xaponés de Tokiu y el dialeutu del shuri d'Okinawa: Puede trate que'l dialeutu de shuri tien namái tres timbres vocálicos /i, a, o/ yá que les vocales orixinales /*y, *o/ > /i, o/. Amás esisten delles palatalizaciones secundaries: /ki/ > /či/.
Historia de l'aviación
Sieglu XVIII-sieglu XIX: Aeronaves más llixeres que l'aire
El primer vuelu humanu del que se tien noticia foi realizáu en París el 15 d'ochobre de 1783, nun globu cautivo. Dos meses más tarde, el doctor Jean-François Pilâtre de Rozier y el noble François Laurent d'Arlandes, realizaron el primer vuelu llibre nuna máquina creada pol home. Consiguieron volar mientres 25 minutos, percorriendo ocho quilómetros nun globu d'aire caliente, inventáu polos hermanos Montgolfier, dos fabricantes de papel. L'aire dientro de la cámara d'aire del globu calecer por una foguera de madera. El globu tenía l'inconveniente de que yera incontrolable, volaba onde'l vientu lleváralu. Esti globu, por ser bastante pesáu, algamó un altor máximu d'apenes 26 metros. Los hermanos Montgolfier siguieron fabricando otros globos, llogrando dellos vuelos con ésitu, lo que fizo que la esperimentación de vuelos con globos estender por Europa a lo llargo del sieglu XVIII. Los globos dexaben la profundización nes conocencies alrodiu de la rellación ente altitú y atmósfera. Inclusive Napoleón Bonaparte entamó usar globos nuna posible invasión francesa a Inglaterra.
En payares de 1792, los ensayos realizaos por un grupu d'artilleros nel Real Colexu d'Artillería de Segovia y dempués ante'l rei Carlos IV d'España del vuelu d'un globu aerostáticu, toos ellos empobinaos por Louis Proust; fueron los primeres realizaos nel mundu nel aspeutu militar.
Otru inventores, como'l francés Jacques Charles, sustituyeron l'aire caliente por hidróxenu, que ye un gas más llixero que l'aire. Pero otramiente, los globos siguíen ensin poder ser empobinaos, y solamente l'altitú yera controlable polos aviadores.
Nel sieglu XIX, en 1852, l'inxenieru francés Henri Giffard inventó'l dirixible, que ye una máquina más llixera que l'aire, y estrémase del globu en que la so direición sí podía ser controlada al traviés del usu de timones y motores. El primer vuelu controláu d'un dirixible realizó'l 24 de setiembre d'esi mesmu añu en Francia, controláu por el mesmu Giffard, llogrando percorrer 24 quilómetros, a una velocidá de 8km/h usando un pequeñu motor a vapor. A lo llargo de finales del sieglu XIX y nes primeres décades del sieglu XX, el dirixible foi un métodu de tresporte d'enfotu.
Sieglu XIX: Planiadores
thumb|200px|[[Planiador diseñáu por George Cayley, nun grabáu de 1852]] Cola invención del globu y del dirixible, el inventores pasaron a intentar crear una máquina más pesada que l'aire, que fuera capaz de volar per medios propios.
De primeres, apaecieron los planiadores, máquines capaces de sofitar el vuelu controláu mientres dalgún tiempu. En 1799, George Cayley, un inventor inglés, diseñó un planiador relativamente modernu, que cuntaba con una cola pa controlalo, y un llugar onde'l pilotu podía asitiase, per debaxo del centru de gravedá del aparatu, dando asina estabilidá a l'aeronave. Cayley construyó un prototipu, que realizó los sos primeros vuelos non tripulaos en 1804. Mientres los cinco décades siguientes, trabayó nel so prototipu, tiempu mientres el cual Cayley dedució munches de les lleis básiques de l'aerodinámica. En 1853, un ayudante de Cayley realizó un vuelu de curtia duración xubíu al planiador, en Brompton (Inglaterra). George Cayley ye consideráu'l fundador de la ciencia física de l'aerodinámica, siendo la primer persona que describió una aeronave d'ala fixa propulsada por motores.
En 1856 el francés Jean-Marie -y Bris realizó'l primer vuelu qu'entamó más altu que'l so puntu de despegue, gracies al so planiador, el L'Albatros artificiel, que, pa desapegar, foi abasnáu por caballos na sablera. Según afirmó, algamó un altor de 100 metros y percorrió una distancia de 200.
thumb|200px|[[Planiador escurríu por Jan Wnęk]] En 1866, un llabrador y carpinteru polacu llamáu Jan Wnęk construyó y voló un planiador controlable. Wnęk yera analfabetu y autodidacta, y toles conocencies y deducciones sobre los planiadores llograr por aciu la observación del vuelu de los páxaros y gracies a les sos habilidaes. Jan Wnęk taba arreyáu con firmeza al so planiador pol pechu y les cadriles y controlar por aciu xiros de les ales. Pa probalo, llanzar dende la torre de la ilesia de Odporyszów, a 45 metros d'altor, y ésta de la mesma asitiada sobre una llomba de 50 metros, faciendo que l'altor relativu fuera de 95 metros hasta'l valle. Realizó dellos vuelos con públicu ente 1866 y 1869, especialmente mientres festivales relixosos, antroxos y celebraciones d'añu nuevu, pero apenes hubo constancia de los fechos de Jan Wnęk, y estos nun tuvieron impautu nel progresu de l'aviación.
En 1874, Félix du Temple construyó un planiador realizáu con aluminiu, en Brest (Francia), al que denominó Monoplane. Cuntaba con una valumbu de 13 metros y un pesu de 80 kilogramos ensin cuntar al pilotu, amás de ser autopropulsado. Realizó delles pruebes, y al paecer consiguió desapegar gracies a una rampla, y llograr dempués un aterrizaxe seguru, realizando'l primer vuelu autopropulsado de la hestoria, anque fora mientres un curtiu espaciu de tiempu y la distancia percorrida fora escasa.
Unu de los primeros planiadores modernos foi construyíu n'Estaos Xuníos por John Joseph Montgomery, que voló na so máquina'l 28 d'agostu de 1883, nun vuelu controláu. Pero tuvo que pasar enforma tiempu por que los trabayos de Montgomery fueren conocíos. Otru planiador foi construyíu por Wilhelm Kress en 1877 en Viena.
thumb|240px|Imaxe d'[[Otto Lilienthal n'unu de los sos vuelos en 1895]] thumb|240px|Semeya d'[[Octave Chanute. Al llau, unu de los sos planiadores realizando un vuelu en 1896.]] L'alemán Otto Lilienthal siguió'l trabayu de Frank Wenham, publicando les sos investigaciones en 1889. Lilienthal tamién fabricó una serie de planiadores, y en 1891 foi capaz de faer vuelos sofitaos llogrando percorrer más de 25 metros, ameyorando intentos anteriores que presentaben resultaos inestables. L'alemán documentó rigorosamente'l so trabayu, inclusive con fotografíes, y por esa razón, ye unu de los pioneros de l'aviación más conocíos. Tamién promovió la idea de salta primero qu'alces el vuelu, suxuriendo que los investigadores tendríen d'empezar con planiadores y dempués intentar trabayar en proyeutos pa desenvolver un avión, en cuenta de diseñar tal avión direutamente nun papel y esperar a qu'esi diseñu funcione.
Lilienthal realizó con ésitu varios vuelos hasta 1896, añu nel que finó nun accidente aereu'l 9 d'ochobre, causáu por un vientu llateral repentín, que rompió una ala de la so aeronave en plenu vuelu, faciendo que se bastiara dende un altor de 17 metros. Por tou eso, Lilienthal ye consideráu la primer persona que realizó un vuelu entamáu controláu, nel cual yera'l pilotu'l que controlaba a l'aeronave. Les sos últimes pallabres antes de morrer, a otru día, fueron: «Tienen De faese sacrificios».
Octave Chanute siguió'l trabayu de Lilienthal nel área de los planiadores. Creó dellos prototipos ya incluyó meyores nes sos aeronaves. Nel branu de 1896, realizó dellos vuelos sobre los sos planiadores en Miller Beach (Indiana, Estaos Xuníos), y decidió que'l meyor de toos ellos yera un biplanu. Al igual que Otto Lilienthal, Chanute documentó refechamente'l so trabayu, y tamién fotografió les sos máquines y esperimentos. Mientres les sos investigaciones, dedicó parte del so tiempu a comunicase por aciu correspondencia con persones que teníen los sos mesmos intereses, ente elles Percy Pilcher. Chanute taba particularmente comenenciudu en solucionar el problema de cómo apurrir estabilidá a l'aeronave cuando esta tuviera en vuelu. Esa estabilidá consiguir de manera natural en páxaros, pero tenía que ser realizada manualmente nel casu d'humanos. Dientro de los problemes rellacionaos cola estabilidá del biplanu en vuelu, el más esconcertante yera la estabilidá llonxitudinal, una y bones l'ángulu d'ataque de la ala, faía que'l centru de presión de l'aeronave amontárase y fixera que l'ángulu del biplanu aumentara inda más, y entrara en perda.
Llingües ryukyuenses
Clasificación
Equí amuésase una tabla con una comparanza ente'l Xaponés y les llingües de Ryūkyū coles frases Bienveníu y Gracies
Historia de l'aviación
Sieglu XIX: Aviones
Nel sieglu XIX realizáronse dellos intentos de producir un avión que desapegara per medios propios. Pero la mayoría d'ellos yeren de pésima calidá, construyíos por persones comenenciudes na aviación pero que nun teníen les conocencies de los problemes que trataron Lilienthal y Chanute.
En 1843, William Henson, un inventor inglés, rexistró la primer patente d'una aeronave fornida con motores, hélices, y provista d'una ala fixa, lo que na actualidá conozse como avión. Pero'l prototipu construyíu basándose nos diseños de Henson nun tuvo bones resultaos, y arrenunció nel so proyeutu. En 1848, el so amigu John Stringfellow construyó una pequeña aeronave basada nos diseños de Henson, que tuvo ésitu en ciertos aspeutos, pudiendo desapegar per medios propios, pero facer ensin pilotu, y podía volar apenes dos o trés segundos.
thumb|300px|left|Dibuxos del [[Éole diseñáu por Clément Ader]]
En 1890, Clément Ader, un inxenieru francés, construyó un avión al que llamó Éole, forníu con un motor a vapor. Ader consiguió desapegar nel Éole, pero nun consiguió controlar l'aparatu, y solo pudo percorrer unos 50 metros nel aire. Aun así, consideró les resultaos satisfactories, y plantegó construyise una aeronave mayor, que la so construcción llevó-y cinco años de la so vida. Pero per desgracia, el so nuevu avión, denomináu Avión III yera demasiáu pesáu y nunca foi capaz de desapegar.
En 1884 el rusu Aleksandr Mozhaiski diseñó y creó un monoplanu col que llogró desapegar gracies a un motor a vapor y percorrer una distancia d'ente 20 y 30 metros.
thumb|left|300px|Máquina voladora de [[Hiram Stevens Maxim]]
Otru pioneru de l'aviación foi Samuel Pierpont Langley, un científicu d'Estaos Xuníos, que dempués d'una esitosa carrera rellacionada cola astronomía, empezó a estudiar seriamente l'aerodinámica no qu'anguaño ye la Universidá de Pittsburgh (Estaos Xuníos). En 1891, Langley publicó Experiments in Aerodynamics (Esperimentos n'aerodinámica), onde detallaba les sos investigaciones, y ye a partir d'ende cuando se dedicó a diseñar y construyir aeronaves basaes nes sos idees. El 6 de mayu de 1896, un prototipu construyíu por él, realizó'l so primer vuelu con ésitu. El nome de l'aeronave yera Aerodrome Non.5. L'avión percorrió aproximao mil metros a una velocidá de 40 km/h. El 28 de payares del mesmu añu, realizó otru vuelu con ésitu, col aparatu Aerodrome Non.6, que consiguió percorrer con ésitu 1460 metros, pero desapegaba ensin tripulantes.
Dempués de los ésitos d'estes pruebes de vuelu, Langley decidió construyir un avión que fuera capaz de volar pilotáu por una persona, polo qu'empezó a buscar persones dispuestes a invertir na so nueva máquina. Ye entós cuando'l gobiernu estauxunidense subvencionó-y con cincuenta mil dólares, gracies al interés qu'espertaba la idea de disponer d'un aparatu que sirviera como observador militar aereu, yá que nesi momentu empecipiaba la Guerra d'España y Estaos Xuníos. Langley construyó entós el so Aerodrome A, y pasó a realizar pruebes nuna versión idéntica pero con un cuartu de tamañu con respectu al modelu orixinal, y ensin tripulantes. El prototipu voló dos veces el 18 de xunetu de 1901, realizando con ésitu hasta 1903 dellos despegues más.
Col diseñu básicu de l'aeronave aparentemente aprobáu nes pruebes realizaes, Langley acreditaba que'l Aerodrome A taba en condiciones de ser probáu con un tripulante a bordu. Entós empezó a buscar un motor fayadizu, y contrató a Stephen Balzser pa la construcción d'este. Langley quedó decepcionáu al ver que'l motor xeneraba apenes 8CV de fuercia, en cuenta de los 12CV qu'él esperaba. Un asistente de Langley, Charles M. Manly, rediseñó el motor, tresformándolo n'unu con cinco cilindro y esfrecíu per agua, capaz de xenerar 52CV y 950 revoluciones per minutu, con un pesu de 57kg.
thumb|250px|Pruebes del Aerodrome A de [[Samuel Langley, sobre'l Ríu Potomac, en 1903]] thumb|250px|The Hawk (El ferre), unu de los [[planiadores de Percy Pilcher]] El 7 d'ochobre y el 8 d'avientu de 1903, Langley, a los mandos del Aerodrome A, intentó faer que'l so avión desapegara. Realizó los sos intentos nun navío sobre'l ríu Potomac, y utilizó una catapulta p'apurrir l'emburrie necesariu pal despegue. Pero per desgracia, l'avión yera bien fráxil, y en dambos intentos l'avión terminó topetándose cola agua xusto dempués de desapegar. Amás d'eso, l'avión nun disponía de control llonxitudinal nin tampoco de tren d'aterrizaxe, y por eso tenía que realizar los intentos de despegue sobre'l ríu. Otru problema yera que los fondos monetarios de los que disponía escosábense, polo qu'intentó consiguir más, pero los sos esfuercios fracasaron.
Por toa'l llabor realizáu dientro del mundu de l'aviación, Langley foi reconocíu pol Institutu Smithsoniano, una institución educativa allugada en Washington D. C., como l'inventor del avión, gracies a que Glenn Hammond Curtiss darréu fadría dellos cambeos nel Aerodrome A de Langley na década de 1910, y consiguiría alzar el vuelu.
thumb|250px|Bocetu del Númberu 21 de [[Gustave Whitehead, el día que realizó'l so primer vuelu, 14 d'agostu de 1901]]
Otru nome dignu de destacar ye'l de Gustave Whitehead, del que se tien documentáu un primer vuelu asocedíu'l 14 d'agostu de 1901 en Connecticut (Estaos Xuníos), día nel que llogró volar col so modelu Númberu 21 en trés causes. La información salió reflexada nos periódicos Bridgeport Herald, New York Herald y el Boston Transcript, y nellos dizse que'l vuelu más llargu llogró percorrer más de 2500 metros a un altor de 60 metros, siendo mayor que la marca alcanzada polos hermanos Wright dos años más tarde.
Los planos de los modelos de Whitehead fueron calteníos y en 1937, Stella Randolph arrexuntó'l so llabor na obra Los vuelos perdíos de Gustave Whitehead. La reconocencia a Gustave Whitehead solo vendría partir d'esa dómina.
Los hermanos Wright
thumb|left|250px|Los [[hermanos Wright (Orville a la derecha, y Wilbur a la izquierda) con unu de los sos planiadores, en Carolina del Norte, 1901.]] Mientres la década de 1890, los hermanos Wilbur y Orville Wright empezaron a interesase pel mundu de l'aviación, especialmente cola idea de fabricar y faer volar una aeronave más pesada que l'aire, que pudiera desapegar per medios propios. Nesa dómina, dambos alministraben una fábrica de bicicletes en Dayton (Ohio, Estaos Xuníos), y empezaron a lleer y estudiar con gran interés, llibros y documentos rellacionaos cola aviación. Siguiendo'l conseyu de Lilienthal, nel añu 1899 empezaron a fabricar planiadores. A finales de sieglu, empezaron a realizar los sos primeros vuelos con ésitu colos sos prototipos, en Kitty Hawk (Carolina del Norte), llugar escoyíu por cuenta de qu'en esa zona podíen atopar vientos constantes, que soplaben tamién nuna mesma direición, facilitando asina los vuelos con planiadores. Amás d'eso, la zona disponía d'un suelu planu, que faía más fáciles los aterrizaxes.
Dempués de la realización de delles pruebes y vuelos con planiadores, los Wright decidieron en 1902 ponese a fabricar un avión más pesáu que l'aire. Convertir nel primer equipu de diseñadores que realizaron pruebes series pa intentar solucionar problemes aerodinámicos, de control y de potencia, qu'afectaben a tolos aviones fabricaos nesa dómina. Pa la realización d'un vuelu con ésitu, la potencia del motor y el control del aparatu seríen esenciales, y coles mesmes l'aparatu precisaba ser bien controláu. Les pruebes fueron difíciles, pero los Wright fueron perseverantes. Coles mesmes, fabricaron un motor cola potencia deseyada y solucionaron los problemes de control de vuelu al traviés d'una téunica denominada alabeo, pocu usada na historia de l'aviación pero que funcionaba nes baxes velocidaes a les que l'avión volaría.
L'avión que fabricaron los hermanos Wright yera un biplanu al que denominaron Flyer (Volador). El piloto permanecía echáu sobre la ala inferior del avión, ente que'l motor asitiábase a la derecha d'este, y faía xirar dos hélices alcontraes ente les ales. La téunica del alabeo consistía en cuerdes ataes a les puntes de les ales, de les que'l pilotu podía tirar o soltar, dexando al avión xirar al traviés de la exa llonxitudinal y vertical, lo que dexaba que'l pilotu tuviera'l control del avión. El Flyer foi'l primer avión rexistráu na historia de l'aviación, dotáu de maniobrabilidad llonxitudinal y vertical, escluyendo a los planiadores de Lilienthal, onde'l control yera realizáu al traviés de la fuercia del propiu tripulante.
thumb|250px|Imaxe d'unu de los primeros vuelos del [[Wright Flyer|Flyer de los hermanos Wright a finales de 1903]] El 17 d'avientu de 1903, malapenes unos meses dempués de les pruebes ensin ésitu de Langley, Orville Wright convertir na primer persona en volar sobre una aeronave más pesada que l'aire, propulsada per medios propios, anque non ensin discutinios. El vuelu asocedió en Kitty Hawk. Los hermanos utilizaron rieles pa caltener l'aparatu nel so trayeutu, y una catapulta pa impulsalo. L'avión ganó altitú al acabar el percorríu sobre los raíles, percorriendo 37 metros a una velocidá media de 48 km/h mientres los 12 segundos que duró'l vuelu. Esi mesmu día realizaron tres vuelo, que fueron guardaos por cuatro socorristes y un neñu de la zona, faciendo qu'estos fueren los primeros vuelos públicos y documentaos. Nun cuartu vuelu realizáu'l mesmu día, Wilbur Wright consiguió percorrer 260 metros en 59 segundos. Dellos periódicos del estáu d'Ohio, ente ellos el Cincinnati Enquirer y el Dayton Daily News publicaron a otru día la noticia del acontecimientu.
Los hermanos Wright realizaron diversos vuelos públicos (más de 105) ente 1904 y 1905, esta vegada en Dayton, Ohio, convidando a amigos y vecinos. En 1904, un ensame de periodistes axuntar pa guardar unu de los vuelos de los Wright, pero por causa de problemes téunicos nel so avión, que nun pudieron correxir en dos díes, Orville y Wilbur fueron fechos risión pelos medios, pasando a recibir poca atención, cola esceición de la prensa d'Ohio. Dellos periodistes d'esi estáu, guardaron diversos vuelos sos, incluyendo'l primer vuelu circular del mundu, y un nuevu récor de distancia, yá que mientres un intentu'l 5 d'ochobre de 1905 percorrieron 39 quilómetros en 40 minutos. A partir de 1908, los aviones de los hermanos Wright yá nun precisaron más la catapulta p'alzar el vuelu.
El 7 de payares de 1910, realizaron el primer vuelu comercial del mundu. Esti vuelu, realizáu ente Dayton y Columbus (Ohio), duró una hora y dos minutos, percorriendo 100 quilómetros y rompiendo un nuevu récor de velocidá, algamando los 97 km/h.