cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Las Estrellas
Historia
La primer tresmisión foi d'un partíu de béisbol dende'l Parque Delta, darréu conocíu como Parque del Seguru Social, na Ciudá de Méxicu. Nesa tresmisión tuvo: Roberto De la Rosa (camarógrafu), Roberto Kenny (productor), Germán Adalid (asistente) y Pedro Septien 'El magu' (narración).
En 1985 naz el so nome "El Canal de las Estrellas" pol repertoriu d'actores, actrices y celebridaes qu'apaecíen na canal. En 1997 tres el fallecimientu d'Emilio Azcarrága Milmo realizáronse delles reestructuraciones, y con estes, el cambéu de la imaxe de la canal.
Señal internacional
Al entamu de los años 1990, El Canal de las Estrellas tenía una canal hermana llamada Galavisión n'Europa, que los sos logos y emblemes son idénticos. Esta señal distribuyó programes de Televisa, hasta qu'en 2006 el nome foi camudáu por El Canal de las Estrellas Internacional.
La canal ye emitida tamién en diversos continentes tales como América, Europa, África y Asia per mediu de señal de televisión de paga; que la so señal ye producida por Televisa Networks, quien s'encarga d'unviar la señal internacional de las Estrellas, con ciertes variantes nos programes emitíos en Méxicu. A diferencia de la canal mexicana, esta canal llindar a pasar programación mexicana, omitiendo producciones ayenes a Televisa y emitiendo delles telenoveles anterior y atrasáu. Dellos programes que nun s'emiten nel estranxeru son: La Voz... Méxicu, 100 mexicanos dixeron y eventos deportivos como Los Xuegos Olímpicos o La Copa Mundial de Fútbol. La canal tamién exhibe'l programa de la so canal hermana TDN, Fútbol de primera al traviés de la so señal internacional.
Señales
Les 2 señales son emitíes nativamente n'alta definición en simultáneu cola señal en resolución estándar.
Estaciones retransmisoras
Por disposición oficial, la canal virtual asignáu pa esta cadena ye'l 2.1, cola esceición de XHUAA-TDT y XHLAR-TDT na frontera norte, que tienen asignáu la canal 57.1 de manera provisional, por cuenta de que la canal virtual 2.1 ta siendo utilizáu n'estaciones de los Estaos Xuníos, y que les sos señales lleguen a Méxicu, torgando'l so usu.
''*XHLAR-TDT apaez como retransmisor de Las Estrellas na llista de canales virtuales, pero nel llistáu de multiprogramación, XHBR-TDT apaez como la retransmisora en Nuevo Laredo.
''**XHFM-TDT ye una estación de Tele Ver, tamién esta autorizada a retresmitir Canal 5* como multiprogramación.
Drama
Básicamente, esta definición coincide col conceutu qu'anguaño tenemos de teatru, anque esiste una tendencia a considerar dramáticu únicamente a tolo qu'incluya elementos tráxicos, especialmente cuando se da'l nomáu "final tráxicu". Poro, una tendencia xeneralizada apuesta a identificar, per un llau, al drama como xéneru lliterariu (el testu) y, per otru, al teatru como'l fenómenu de puesta n'escena del propiu testu dramáticu; pos, según esta posición, el testu dramáticu nun ye teatru hasta que se lleva a escena pa ser vistu pol públicu.
Contratu
Un contratu defínese como un alcuerdu llegal que nun se pue francir.
Ye un actu xurídicu priváu, oral o escritu, ente partes que s'obliguen sobre materia o cosa determinada, y que puen ser compelíes pal so cumplimientu. Esti alcuerdu de voluntaes xenera derechos y obligaciones a les partes.
Ye un actu xurídicu bilateral o multillateral, porque intervienen dos o más persones (a diferencia de los actos xurídicos unillaterales en qu'intervién una sola persona), y que tien por finalidá crear derechos y obligaciones (a diferencia d'otros actos xurídicos que tán destinaos a remocicar o estinguir derechos y obligaciones, como les convenciones).
Tamién se denoma contratu'l cartafueyu que recueye les condiciones d'esti actu xurídicu.
Elisa Longo Borghini
Elisa Longo Borghini ye una ciclista profesional italiana. Debutó como profesional en 2011 y en 2012 foi una de les sorpreses de la temporada profesional cuando con solu 20 años sumó una victoria, delles medayes en campeonatos y un 9ᵘ puestu nel Giro d'Italia Femenín consiguiendo la clasificación de les moces de dicha prueba.
Ye hermana del tamién ciclista profesional Paolo Longo Borghini.
Palmarés
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
Resultaos en Grandes Vueltes y Campeonatos del Mundu
X: ediciones ensin celebrar
Dodecafonismu
miniaturadeimagen|[[Arnold Schönberg, fundador de la música dodecafónica.]] El dodecafonismu o música dodecafónica, que significa música de doce tonos (del griegu dodeka: 'dolce' y fonós: 'soníu'), ye una forma de música atonal, con una téunica de composición na cual los dolce notes de la escala cromática son trataes como equivalentes, esto ye, suxetes a una rellación ordenada que (a diferencia del sistema mayor-menor de la tonalidá) nun establez xerarquía ente les notes. La música tradicional y popular actual sueli ser tonal, y polo tanto tien una nota de mayor importancia, al respective de la cual gravita una obra (esta nota indica la tonalidá, como Do mayor o La menor). Cualquier sistema tonal implica qu'unes notes (la tónica o ancla y los sos socios naturales) utilícense muncho más qu'otres nuna melodía. Lo que fixo'l fundador de la música dodecafónica, Schönberg, foi prohibir por estatutu usar una nota más qu'otra. Históricamente, vien de manera direuta del «atonalismu llibre», y surde de la necesidá qu'había a principios del sieglu XX d'entamar coherentemente les nueves posibilidaes de la música y enfocala a nueves sensibilidaes emerxentes. Nun se repite nengún soníu hasta qu'hayan sonáu tolos tonos.
Serialismu dodecafónico
Enllaz principal: serialismu.
La propuesta del dodecafonismu ye establecer un principiu serial a los dolce notes de la escala cromática. La escala cromática ye aquella qu'inclúi tolos semitonos ente una nota y la so octava (por casu, si empezamos en do, la escala cromática sería la siguiente socesión: do, do sosteníu, re, re sosteníu, el mio, fa, fa sosteníu, sol, sol sosteníu, la, la sosteníu, si ―o bien, pa los sosteníos, les sos notes bemoles correspondientes―). El compositor escueye un orde determináu en que se deben tocar estes notes, ensin poder repitise una hasta que se tocaren les otres once (torgando asina qu'haya cualquier coherencia tonal). A esta secuencia denominar serie orixinal” (O). Una vegada establecíu l'orde en que se deben tocar los dolce notes, se transmuta la serie orixinal al so retrógradu (R), esto ye les notes de la serie orixinal tocaes nel orde inversu (la última nota de la serie tócase primero, la penúltima de segundes, l'antepenúltima en terceru, etc.). Darréu, la serie orixinal poner na so inversión (I), ye dicir invirtiendo la direición de los intervalos ente los dolce notes. Si ente la primer nota y la segunda de la serie orixinal hai un intervalu de, por casu, dos tonos en direición ascendente, agora ente la primera y la segunda nota tien d'haber dos tonos en direición descendente (por casu, do-el mio na serie orixinal, y do-el bemol na inversión). A lo último, establezse'l retrógradu de la inversión (RI), ye dicir la inversión (I) tocada nel orde contrariu. Morhead y MacNeil apurren un exemplu claru (vease Exemplu 1).
thumb|Exemplu 1 (ellaboración propia con base en Philip D. Morehead y Anne MacNeil [ilustraciones de Charlotte Rollman], The International Dictionary of Music, Harmondsworth, Meridian, 1992, s. v. “Serialism”).
Adicionalmente, caúna d'estos cuatro posibilidaes (O, R, I, RI) pue transponerse a cualesquier intervalu, polo que pueden tocase hasta 48 transposiciones de la serie (los dolce graos de la escala cromática multiplicaos poles cuatro posibilidaes O, R, I y RI). Naturalmente, el compositor puede escoyer cuántos cambeos incluyir, ensin que les 48 sían obligaes.
Nesta téunica compositiva, los dolce notes de la escala cromática tienen la mesma igualdá xerárquica, al nun poder repitise una ensin que les otres once fueren tocaes primeramente. Yá nun hai, como estableciera la tradición, una nota fundamental (tónica) a partir de la cual les demás tomen una xerarquía particular. Yá nun hai dominantes, subdominantes, sensibles. La democracia” apruz na música. Agora, la única estructura rectora va ser aquella que'l compositor determinara na serie orixinal, a partir de la cual va dase el desenvolvimientu de la obra.
Schönberg introdució'l dodecafonismu nos sos Fünf Klavierstücke, op. 23 (más desenvueltu nel so Serenata, op. 24; el so Suite pa pianu, op. 25; los sos Variaciones pa orquesta, op. 31; el so Klavierstück, op. 33a). Particularmente, esplicar y ejemplifica nel so Sistema de composición de dolce notes (1921). Esta téunica foi adoptada ―anque con distintos cambeos y aportaciones― polos sos discípulos Alban Berg y Anton Webern. Sicasí, Berg (Der Wein; Conciertu pa violín; Suite llírica pa cuartetu de cuerdes; la so ópera Lulu) buscó caltener dellos nexos tonales dientro de la estructura dodecafónica, amás de que nunca, en nenguna de les sos obres, apegóse puramente a una serie particular. Webern (Alcuerdo, op. 24; Cuartetu de cuerdes, op. 28), sicasí, ye muncho más radical col métodu dodecafónico, pos tolos elementos formales de delles de les sos obres deriven dafechu d'ésti y non de nenguna convención musical previa o otres influencies.
Dellos compositores serialistas recurrieron a esti métodu usando menos notes de los dolce de la escala cromática. Inclusive Schönberg llegó a usar series con menos de dolce notes (na segunda de les sos Fünf Klavierstücke, op. 23 y el so Serenata, op. 24), lo mesmo que Stravinsky nel so Cantata y en In memoriam Dylan Thomas, onde adopta'l serialismu magar ser consideráu por munchos como antagonista de Schönberg. Tamién dellos compositores, notablemente Olivier Messiaen (nel so Quatour pour el fin du temps) y Luciano Berio (Nones), crearon series con más de dolce notes, naturalmente repitiendo dalgunes.
Maximino Cerezo Barredo
Maximino Cerezo Barredo ye un sacerdote católicu, relixosu claretianu y pintor asturianu.
Biografía
Ingresó na Congregación de Misioneros Fíos del Inmaculáu Corazón de María (Claretianos) a los 18 años. Estudió filosofía y teoloxía na ciudá de Santo Domingo de la Calzada. Ordenóse sacerdote el 8 de setiembre de 1957.
Foi capellán de la Escuela Técnica Cimera d'Arquitectura de Madrid. De 1960 a 1969 realizó numberoses obres artístiques n'España: vidreres, arquitectura interior d'ilesies y capiyes y pintura mural. En 1970, xunto con otros misioneros claretianos, foi unviáu a trabayar a Perú y, dende entós, desenvolvió la parte más significativa de la so obra artística. Los sos murales atópense principalmente n'Arxentina, Perú, Brasil, Colombia, Venezuela, Panamá, Guatemala, Nicaragua, Méxicu y Roma.
L'Habana
Historia
thumb|right|250px|Hotel Habana Libre (antiguu Habana Hilton), allugáu na esquina más céntrica del Vedado. Na Plaza d'Armes, que foi na dómina colonial el centru de la vida oficial y pública de la Ciudá de L'Habana, álzase un monumentu llamáu "El Templete". Na so columna conmemorativa hai una inscripción en llatín, casi borrada, que se pue traducir como vien darréu:
La inscripción da fe de que nesi llugar hebo una ceiba y que baxo la so sombra entamóse la primera misa y el Cabildu recibió la guarda y custodia de los fueros y privilexos de la villa de L'Habana, según vezu de les lleis de Castilla. La columna conmemorativa de la fundación de la ciudá foi erixida pol gobernador don Francisco Cagigal de la Vega en 1754, cuando la ceiba nun se pudo caltener más.
Florencio Entrialgo Ortiz
Florencio Entrialgo Ortiz foi un trabayador del vidriu y anarcosindicalista asturianu, activu en Badalona.
L'Habana
Historia
Pero enantes de la fundación de L'Habana, nel so asitiamientu actual, la ciudá tuvo, ente 1514 y 1519, polo menos dos asentamientos estremaos: el de 1514, que nún de los primeros mapes de Cuba, el de Paolo Forlano de 1564, asitia la villa na desembocadura del ríu Onicaxinal, na costa sur de Cuba: otru asentamientu en La Chorrera, que ta güei nel barriu de Puentes Grandes, xunto al ríu Almendrales, que los indios llamaben Casiguaguas, onde los fundadores trataron de represar les agües, conservándose anguaño les muries de contención d'esta obra hidráulica, la más antigua del Caribe.
Florencio Entrialgo Ortiz
Biografía
Nació na parroquia de Pion (Villaviciosa), yera fíu de Lorenzo Entrialgo, un llabrador, y Ramona Ortiz. Na so tierra natal empecipió la llucha revolucionaria, pero se vio obligáu a abandonar la so tierra ya instalóse na ciudá de Badalona. Militante de la CNT, foi delegáu del Sindicatu de la Industria del Cristal de Badalona na Conferencia Rexonal de la CNT de Cataluña, celebrada en Barcelona el 31 de mayu y 1 de xunu de 1931. En payares de 1932 asistió, xunto con Joan Manent y Pere Cané, nuna xunta con unos antiguos pistoleros de los Sindicatos Llibres barceloneses, quien denunciaron la organización y realización de numberosos crímenes mientres los años del pistolerismu, que fueron puestos en conocencia de l'Audiencia de Barcelona. Ente la inactividá de les autoridaes xudiciales republicanes, Entrialgo foi unu de los 46 militantes de la CNT de Badalona que roblaron un manifiestu de denuncia en contra d'esa pasividá. En delles ocasiones mientres la guerra civil foi representante de la CNT nel Conceyu de Badalona y quedó bien afectáu pola muerte del so fíu Eutiquio nel frente de Teruel. Exilió en 1939 a Francia, ellí foi recluyíu en campos de concentración y dempués militó na Federación Llocal de la CNT de Saint-Juéry, onde morrió en 1957.
Primer Ministru de Tonga
220px|thumb|Blasón de Tonga. Esta ye la llista de los Primeros ministros de Tonga dende 1876 hasta'l presente.
Rellaciones internacionales
Rellaciones Internacionales, disciplina académica y campu de política pública empobinada haza les rellaciones d'Estaos ente sí mesmos y con otres unidaes que compongan el sistema internacional, incluyendo les organizaciones internacionales, les organizaciones non gubernamentales y les corporaciones multinacionales. Ye un campu altamente interdisciplinariu, yá qu'involucra a varies estayes d'estudiu, tales como ciencia política, economía, historia y xeografía, ente otres. Amás, n'años recientes, los estudiosos y prauticantes de Rellaciones Internacionales venceyaron nuevos temes a la disciplina, talos como'l mediu ambiente, la bioloxía y la informática.
Llista d'ilesies más altes del mundu
Esti artículu recueye, en forma de tabla, les ilesies más altes del mundu, considerando como ilesies los edificios destinaos al cultu cristianu.
Les ilesies tán ordenaes en función del mayor altor rexistráu na so hestoria, en xeneral per aciu de torres, campanarios o aguyes. Munches de les ilesies sufrieron daños —causaos por defectos estructurales o accidentes por terremotos, quemes o cayíes de rayos— que causaron esbarrumbes parciales d'esos elementos más altos. Eses ilesies, inclusive delles sumíes totalmente, inxértense na tabla, a efeutos informativos, nel llugar que-yos correspondería de caltenese en pie esos elementos.
La tabla puede ordenar por cualesquier de los campos faciendo clic na flecha qu'apaez na primer fila de cada columna.
Como elementu de comparanza recuéyense a la fin de la tabla, otros edificios relixosos, sían mezquites, estupas o pagodes.
Hubert Cecil Booth
Hubert Cecil Booth foi un inxenieru d'Inglaterra inventor de l'aspiradora. Tamién diseñó pontes colgantes y fábriques.
Nació en Gloucester, Inglaterra. Ingresó na Escuela de Gloucester y na Universidá del mesmu condáu. En 1889 ingresó nel Colexu Téunicu Central de Londres. Dempués de pasar el so exame d'ingresu, completó un cursu de tres años n'inxeniería civil y mecánica col profesor WC Unwin. Llogró'l so Diploma de Miembru Asociáu (AGCI), nel departamentu d'inxeniería. Dempués convirtióse n'estudiante de la Institución d'Inxenieros Civiles.
Carrera ya inventos
N'avientu de 1892 asistió a la oficina de los señores Maudslay & Field, Lambeth en Londres, sol cargu del Sr. Charles Sells, como inxenieru civil. Ellí Cecil diseñó pontes colgantes pa les feries en Londres, París y Viena.
Booth trabayó diseñando motores pa barcos de guerra de l'Armada Real. Dempués de ver una demostración en llugar d'un sistema d'aire basáu na llimpieza de vagones de ferrocarril na estación de St. Pancras, Booth razonó qu'aspirar aire al traviés d'un filtru podría ser un sistema meyor y polo tanto inventó la so primer versión de l'aspiradora que foi fabricada por Fielding & Platt de Gloucester. El so enfoque yera más afayadizu pal usu industrial que pa usu nes cases, y la so compañía foi superada pol so principal competidor, Hoover. Cecil recibió les patentes britániques pol so trabayu'l 18 de febreru y 30 d'agostu de 1901 y la so compañía siguió especializándose nes aspiradores industriales. Toles aspiradores modernes básense nel principiu de Booth.
Vida personal
Booth xunió la so vida con una de les fíes de Francisco Tring Pearce, direutor de la Priday, Metford & Co. Ltd. Cecil morrió'l 14 de xineru de 1955 en Croydon, Inglaterra.
Idioma talosanu
L'idioma talosanu (Autoglotónimu: El Glheþ Talossan) ye una llingua construyida creada por R. Ben Madison en 1980 pa la micronación qu'él mesmu fundó, el Reinu de Talossa. L'Asociación d'Organizaciones del Idioma Talosanu (ATLO poles sos sigles n'inglés) caltienen el sitiu web talossan.com, este sitio web describe l'idioma pa nuevos aprendices, aproviendo información avera del idioma, investigación y traducción escontra y dende l'inglés. El talosanu ye l'exemplu más conocíu del xéneru d'idiomes construyíos pa micronaciones. L'idioma ye faláu y usáu nel Reinu de Talossa (El Regipäts Talossan), una monarquía constitucional la cual tien el so propiu parllamentu y una llexislatura de dos cámares, foi credo por Madison el 26 d'avientu de 1979, que tamién ye'l fundador de la República de Talossan (La Repúblicâ Talossan), formada por ex ciudadanos del Reinu de Talossa. El talosanu ye unu de los Llinguaxes artísticos más conocíos d'Internet. daqué particularmente interesante del idioma ye'l so vocabulariu, con unes 28.000 pallabres nel so diccionariu oficial, lo que lo fai unu de los idiomes construyíos más detallaos.
L'idioma ye reguláu pol Comità per l'Útzil del Glheþ (CUG; comité pal usu del idioma talosanu), un grupu formáu nel Reinu de Talossa por Madison en 1980. Esti grupu frecuentemente faen arestadas (reformes) nes cualos describen y documentan los cambeos nel usu del idioma y el vocabulariu. El CUG caltién un sitiu web multilingue el cual dexa l'accesu a encamientos recién del comité. Nel Reinu'l llinguaxe caltiénse vivu gracies al Talossan-Language project (Proyeutu llinguaxe talosanu), que construyó un diccionariu n'internet Inglés-Glheþ, Glheþ-Inglés; y tamién per mediu de la l'Icastolâ, La escuela del llinguaxe talosanu na Academia d'Artes y ciencies de Talossa, que foi establecida'l 9 d'agostu de 2005. L'idioma y el so correspondiente micronación, son mentada nel llibru Conquering Consumerspace: Marketing Strategies for a Branded World ('Conquistar l'espaciu consumidor: estratexes de márketing pa un mundu de marca') de Michael R. Solomon, y l'idioma ye documentáu en dos gramátiques publicaes.
El desenvolvimientu significativu más recién nel llinguaxe foi la emisión de la arestada del 12 d'avientu de 2007. Esta arestada reglamentó l'usu de dellos estranxerismos, simplificó'l conxuntu de vocales pa reconocer delles lletres como alófonos d'otres vocales, y esanicia delles combinaciones estrañes de lletres. Esta arestada ye aceptada nel Reinu, pero l'usu del llinguaxe na ex-República con frecuencia caltenía les convenciones pre-arestada.
Propiedaes llingüístiques
El talosanu ye un idioma galorromance construyíu, inspiráu nel francés y l'occitanu y bien naturalista (con poques irregularidaes). Nun esfuerciu por crear un tipu de mitoloxía nacional» pa la so micronación, Madison afayó en 1985 a una de les sub-tribus berebere de Marruecos llamada Talesintt, y decidió que los talosanes tuvieren «inesplicable y inextricablemente coneutaos de dalguna manera a los bereberes». Esto resultó en que'l llinguaxe talosanu fuera inspiráu polos llinguaxes berebere. Más apocayá inclusive, pallabres derivaes de raíz romances dióse-yos un toque francés/occitanu (dalgunes tamién con influencies rumanes). La pallabra «talossa» nun ye en si mesma una pallabra romance, sinón d'orixe finés: vien de la pallabra finés pa «dientro de la casa» (el talosanu empezó na habitación de Madison).
Sistema d'escritura
L'alfabetu del talosanu ye romanu, pero contién delles lletres que nun s'atopen nel inglés, la xermana ß (conocida como esseta nel talosanu), les islándicas thorn (þ) y eth (ð), la ce cedilla (ç). La eseta puede ser reemplazada pol dígrafu equivalente ss, y thorn puede ser reemplazada de la mesma pol dígrafu tg. Anterior a la arestada del 2007, la eth yera frecuentemente escrita usando'l dígrafu th, pero depués d'esta arestada reconocióse que eth podía ser reemplazada pola lletra d.
Les lletres del alfabetu modernu del talosanu son:
a, ä, b, c, ç, d, ð, y, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, ö, p, q, r, s, ß, t, o, ü, v, w, x, z, þ
Nesti orde gramatical, c y ç nun s'estremen l'unu del otru, nin tampoco lo faen s y ß nin dalguna otra vocal de la so contraparte. Al traviés de la arestada del 2007, el sistema de vocales foi simplificáu por aciu l'adopción d'una reglamentación estándar de tensión, que fai que la tensión seya solo explícitamente necesaria en pallabres de tensión irregular. La arestada adicionalmente estandariza el sistema de marcáu de tensión de cuenta que les vocales a, y, i, o, y o son marcaes con acentos agudos o graves (como en á o à), y les vocales ä, ö, y ü son marcaes usando circunflexos (como en ô y û).
Nel talosanu anterior a la arestada, delles otres formes de vocales reteníense (como en ê, ë, å, y î), y nun esistía una regla de tensión. Nesti talosanu, les pallabres yera regularmente marcaes con múltiples diacríticos, que frecuentemente teníes distintos significaos, delles vegaes indicaben tensión, otres vegaes una pronunciación distinta, y n'otres significaba dambes coses, y en dalgunes la mesma marca nun significaba nada. La consonante ñ foi removida na arestada del 2007.
Na fala, el talosanu exhibe un sistema de mutación de consonantes (Lenición y eclipsis) bien similar al que s'atopa nel Gaélicu Irlandés. Esti sistema ta indicáu na ortografía namái en rares ocasiones, polo xeneral namái nes frases preposicionales, y aun así polo xeneral namái colos pronomes. Por casu, el pronome talosanu el to ("Tu" n'español) esperimenta lenición dempués d'una vocal y pasa a pronunciase como "hu" (esta mutación indícase ortográficamente escribiendo la pallabra como Thu), y esperimenta eclipsis dempués d'una consonante pasando a pronunciase como "du" (indicáu ortográficamente como Dtu. Polo que à thu significa «a ti» y per dtu significa «pa ti».
En adición a esti sistema de mutación de consonantes, el talosanu exhibe delles otres combinaciones inusuales de consonantes, incluyendo c'h, gn (la cual antes de la arestada de 2007 escribíase como gñh), glh, rh, tx, y xh.
Léxicu
El diccionariu completu del talosanu tien unes 28.000 pallabres. El talosanu rique namái una sola pallabra pa dicir «amor a la primer vista» o < > (fieschada).
Crítiques
Les crítiques al talosanu inclúin:
Estáu del llinguaxe
L'estudiu más estensivu del talosanu ta realizáu na edición n'inglés del llibru A Complete Guide to the Talossan Language (Ün Guizua Compläts àl Glheþ Talossan, 'Una guía completa del llinguaxe talosanu'); la primer publicación d'esti llibru vio la lluz nel 2008 y una segunda versión apaeció en 2011. Tamién esiste material d'estudiu n'Internet.
Oda al vientu del Oeste
Pre-Arestada:
Inglés:
Elena González Lolo
Elena González Lolo ye una xugadora de ḥoquei sobre patinos asturiana que xuega de portera.
Biografía
Como la so hermana Sara, formóse na cantera del Club Patín Xixón Solimar, col que debutó na máxima categoría nacional a los trelce años. Col club asturianu consiguió gran parte de los títulos de la entidá, destacando cuatro Copes d'Europa, trés lligues españoles y cuatro Copes de la Reina. La temporada 2022-23 fichó pol Club sportif Noisy-le-Grand de la Lliga francesa.
Idioma taushiro
El taushiro o pinche ye una llingua aisllada del norte de Perú, falada na cuenca del Río Tigre nel departamentu de Loreto (Perú) por miembros de la etnia pinchi, que se considera estinguida anguaño. En 1975 rexistráronse siete falantes. Un últimu reportaxe amosáu nel 2014 per América Televisión indicó la esistencia d'una persona que fala esta llingua y finalmente nel 2017 Amadeo García (el postreru falante) foi condecoráu pol ministeriu de cultura nel día de la llingua materna.
Clasificación
Kaufman (1994) propón tamién una rellación ente'l candoshi, el omurano (mayna) y el taushiro. Esta propuesta resulta interesante porque n'última instancia esisten ensame de propuestes que rellacionen de dalguna manera numberoses families o llingües del norte de Perú, que de la mesma podríen tar rellacionaes coles llingües jívaro-cahuapanas.
Rei de Lesothu
thumb|290px|Estandarte del monarca de Lesothu.
La Reboḷḷada (Caeras)
La Reboḷḷada ye una aldea de la parroquia de Caeras nel conceyu asturianu de Tinéu.
Panafricanismu
right|thumb|220px|Bandera panafricanista, tamién conocida como bandera UNIA (Universal Negro Improvement Association). El panafricanismu o pan-africanismu ye un movimientu políticu, filosóficu ya social que busca promover y fortalecer los llazos de solidaridá ente toles xentes descendientes d'africanos. Basáu na conciencia d'un orixe común que se remonta al comerciu atlánticu d'esclavos, el movimientu espárdese per fuera d'África, y tien un sofitu importante na comunidá afroamericana caribeña y de los Estaos Xuníos. Básase na creyencia en que la xunidá ye fundamental pal progresu económicu, social y políticu de la comunidá negra, y busca axuntar a toles persones descendientes d'africanos, que'l destín de so ta entrellazáu - Podía definise como la creyencia en que los africanos, neto nel continente africanu que na diáspora, nun comparten namái una historia común, sinon tamién un destín común.
La Organización pa la Xunidá Africana (anguaño Xunión Africana) establecióse en 1963 pa salvaguardar la soberanía ya la integridá territorial de los sos miembros, y pa promover les sos rellaciones internacionales dientru del marcu de les Naciones Xuníes. La Comisión de la Xunión Africana tien la so sé n'Adís Abeba, y el parllamentu panafricanu asítiase en Johannesburgu.
Romualdo Acevedo Rivero
Romualdo Acevedo Rivero foi un abogáu, periodista y escritor asturianu.
Trayectoria
Fíu del médicu gallegu Agustín María Acevedo, director de baños minerales, estudió'l bachilleratu n'Uviéu. A los catorce años coló a Galicia, onde estudió Derechu na Universidá de Santiago de Compostela, llicenciándose en 1867.
En Compostela publica'l so primer trabayu na revista El Eco Escolar. Darréu treslladóse a Lugo, onde collaboró ​​na Revista de España y fundó y dirixó La Idea Moderna. Publicó estudios lliterarios en El Diario de Lugo, dellos roblaos col seudónimu d'Amorodul.
Foi conceyal de Lugo dende 1886 y alcalde interín en dalgunes ocasiones.
Naródnik
Naródnik o Naródniki (en plural), que se suel traducir como populista o populistes (en plural), ye'l nome que reciben los revolucionarios rusos de les décades de 1860 y 1870. El so movimientu foi conocíu como Naródnichestvo (populismu). El términu deriva de la espresión rusa Хождение в народ (n'español: «Diendo escontra'l pueblu»). El movimientu de los naródniki foi una especie de socialismu agrario, construyíu sobre entidaes económiques autónomes; ente dellos pueblos, enllazaos ente ellos, nuna especie de federación que sustituyía al Estáu. La so primer organización surdió nos años 1860 y llamóse Zemliá i Volia ('Tierra y Llibertá').
Orixe
Los naródniki surdieron en respuesta a los conflictos crecientes ente'l campesinado y los kuláks o kulakí. Los grupos nun establecieron una organización concreta, pero compartíen el propósitu xeneral común de derrocar a la monarquía y a los kulakí, y distribuyir la tierra ente los llabradores. Los naródniki creíen polo xeneral que'l socialismu nun yera necesariamente un resultáu del desenvolvimientu industrial, y que yera posible saltar el capitalismu por entero como etapa escontra'l socialismu pa entrar direutamente nun ciertu tipu de socialismu.
Los naródniki creíen que'l campesinado yera la clase revolucionaria que derrocaría a la monarquía, considerando la comuña local como l'embrión del socialismu. Sía comoquier, creíen que'l campesinado nun consiguiría la revolución pelos sos propios medios, sinón que la historia namái podía ser fecha por héroes, personalidaes destacaes, qu'empondríen a un campesinado, d'otra forma pasiva, escontra la revolución.
La campaña de 1874
Na primavera de 1874, los conflictos ente los kuláks y el campesinado traxeron tiempos aturbolinaos a los centros urbanos de Rusia, y l'intelectualidá naródnik» dexó les ciudaes polos pueblos, diendo "ente'l pueblu" (d'equí'l nome), tratando d'enseñar a los llabradores el so imperativu moral pa remontase. Apenes atoparon sofitu.
Dáu'l fondu social de los naródniki, polo xeneral pertenecientes a la clase media y media-alta, nun yeren bien recibíos polos llabradores rusos y la so cultura. Pasaron enforma tiempu aprendiendo costumes llabradores, vistíos y dances. En dellos casos, inclusive tuvieron qu'aprender rusu, una y bones los rusos acomodaos del oeste xeneralmente falaben francés o alemán.
Al llegar a dellos pueblos o aldegues, vistíos apropiadamente y cantando y danzando lo qu'habíen aprendíu, munchos llabradores rusos, dafechu desencantaos del esllumamientu de la Rusia occidental, tomar por bruxes. Munchos fueron escorríos por grupos de vixilantes, con frecuencia siendo hostigados con instrumentos de llabranza o sometíos a espantibles pruebes y quemaos na foguera.
Crisis, tresformamientu y legáu
En respuesta a esta represión d'una organización abierto y bonal, formóse'l primer partíu revolucionariu rusu: «La Voluntá del Pueblu» (Naródnaya Volya), con un programa revolucionariu afechu a les condiciones desaxeradamente represives: terrorismu conducíu por una sociedá secreta.
Anque esti partíu nun duró enforma, los posteriores socialistes revolucionarios, socialistes populares y trudovikí compartieron toes táctiques similares, con idees y práutiques originariamente establecíes polos naródniki.
Idioma tarairiú
El tarairiú, caratiú o tarariú ye una llingua indíxena de Brasil, anguaño estinguida y de filiación xenética dudosa.
Historia
Los tarairiú ocupaben una regió axacente a la de los carirís de Paraíba. Dambos grupos diferíen llixeramente en cultura y tradiciones por casu en que los tarairiú practicaren en endocanibalismo, nun practicaben la agricultrua, yeren bonos alfareros. Tocantes a la indumentaria los tarairiús usaben botoques nes oreyes y tembetás nos llabios, usaben sandalies de paya trenzada y despintaben del pene cola plega cutanea de testículos espurríu y suxetu por aciu un col llazu atáu al cuerpu. Amás fabricaben redes pa dormir y propulsores de dardos pa la caza.
Na guerra Lusu-Neerlandesa sofitaron militarmente a los holandeses frente a los portugueses.
Variantes
Los tarairiús yeren una nación estremada en diverses tribus ente elles los jandoinos, los kanindé, los paiaku (pajacú o bajacú), los jenipapos, los jenipabuçu, los javó, los kamaçu, los tukuriju, los arariu, y los xukuru (o xacó).
Descripción llingüística
El tarairiú ye una llingua mal conocida, de la que nun esiste una descripción gramatical nin falante vivos pa poder documentarla. La llingua ye conocida namái al traviés de llistes curties de vocabulariu bastantes llindaes, qu'amuesen delles pallabres relacionables coles llingües vecines pero que resulten insuficientes pa poder clasificar filoxenéticamente la llingua o pa poder dar una descripción de la mesma.
Clasificación
Nun se probó nengún parentescu con otres llingües del NE de Brasil. Dellos autores sobre la base d'aspeutos culturales y de distribución conxeturaron con un parentescu coles llingües macro-yê. Sicasí, esos datos y argumentos nun son casi nunca de naturaleza llingüística y por tantu nun prueben el parentescu. Unes poques pallabres de la llista de pallabres conocíes del tarairiú amuesen semeyances superficiales con formes de les llingües macro-yê pero la mayoría nun amuesen nenguna similaridad, polo que les similaridades pueden ser atribuyíes a préstamu llingüísticu o a cencielles a casualidá accidental na forma, ensin qu'haya un auténticu parentescu.
Tamién esisten delles pallabres comunes al tarairú y el xukurú.
Llistes de pallabres
De siguío reprodúcense delles pallabres conocíes recoyíes por diversu autores del tarairiú y una comparanza con otres llingües macro-yê: Na anterior llista namái los términos del tarairiú 'piedra', 'cabeza', 'mano' y 'pie' tienen una paecencia razonable col d'otres llingües macro-yê, pero paecen insuficientes decidir el problema del parentescu, yá que el restu de pallabres nun paecen amosar similaridades.
Gas
El gas ye un estáu d'agregación de la materia nel cual les fuercies interatómiques o intermoleculares d'una sustancia son tan pequeñes que nun adouta nin forma un volume fixu, tendiendo a espardise tolo posible pa ocupar tol volume del recipiente que la contién.
Letsie III
Letsie III, de nacimientu David Mohato Bereng Seeiso (17 de xunetu de 1963) ye'l Rei de Lesothu. Xubió al cargu tres l'exiliu del so pa, Moshoeshoe II, en 1990.
Aire
Denómase aire a la combinación de gases que forma l'atmósfera terrestre, suxetos alredor de la Tierra pola fuercia de la gravedá. L'aire ye esencial pa la vida nel planeta, ye particularmente delicáu y ta compuestu en proporciones llixeramente variables por sustancies tales como'l nitróxenu (78%), osíxenu (21%), vapor d'agua (variable ente 0-7%), ozonu, dióxidu de carbonu, hidróxenu y dellos gases nobles como'l criptón o l'argón.
Giorgio Armani
Giorgio Armani ye un diseñador de moda, militar y empresariu italianu. Principalmente conocíu pola so ropa d'home. Formó la so propia empresa en 1974 y 37 años más tarde la revista Forbes considerar el diseñador italianu de mayor ésitu comercial, envalorando la so fortuna en 7.000 millones de dólares. Almiráu y promocionáu por distintos actores de cine y dellos músicos, Armani diversificó la so producción con perfumería y otros complementos no que se conoz como'l Emporiu Armani.
Biografía
Anque la so primer afición foi la fotografía, Giorgio Armani estudió trés años Medicina na Universidá de Milán, pero depués foi a cumplir el serviciu militar en 1957, empezó a trabayar nos grandes almacenes La Rinascente como diseñador d'escaparates. Ente los nueve años que dixebren 1961 y 1970 foi diseñador en Nino Cerruti y, n'abandonando esta firma, decidió abrir la suya propia. Tan solo cuatro años más tarde fundó xunto al so sociu Sergio Galeotti la sociedá Armani, dedicada a moda masculina primeramente y un añu más tarde tamién a la femenina, coincidiendo cola llegada de la so hermana Rosanna a la empresa. Galeotti morrió de sida once años dempués de la fundación.
Giorgio Armani ye un xagaz empresariu, arteru al modular la creatividá y la fantasía d'alcuerdu a les nueves necesidaes de la vida moderna. Les sos prendes son cómodes, davezu de llinies rectes y más bien sobries, magar iguaes en materiales selectos. Les sos coleiciones de muyer inciden nuna estética más bien andróxina, nun resalten les formes y más bien busquen una estilización realzando la verticalidá. Nun abusa del coloríu, magar inclúi ocasionales aplicaciones de pedrería y filos metálicos.
Giorgio Armani ye tamién un aficionáu del club de fútbol Inter de Milán. Dende 2008 ye dueñu del equipu de baloncestu EA7 Emporiu Armani Olimpia Milano.
Empresa
miniaturadeimagen Armani ye consideráu una marca (label) o garantía d'elegancia contenida, frente a l'atrevencia más venturera d'otru diseñadores. La so moda nun esperimenta quiebros o cambeos rápidos, y munchos potentaos considerar un recursu infalible pa vistir nes grandes ocasiones.
Vistió asiduamente a grandes estrelles de Hollywood, tantu dientro de les películes como nes sos apaiciones públiques. Los sos diseños pa la película American Gigolo, con un mozu Richard Gere, ayudaron a la so irrupción nel mercáu d'Estaos Xuníos. Tamién s'encargó del estilismu de la película Phenomena, del direutor italianu especializáu en terror Dario Argento. Ye un diseñador recurrente ente les estrelles qu'alleguen a les entregues de los Premiu Óscar. En fecha recién, la cantante Beyoncé convirtióse n'imaxe publicitaria del so arume Diamonds.
Dende'l 2003, la marca Armani lleva vistiendo los miembros del cuartetu musical d'ópera pop Il Divo, diseñando los sos traxes pa les sos xires y conciertos. Gracies a Armani, son conocíos pola so imaxe impecable y elegante.
Agustín Hevia Ballina
Agustín Hevia Ballina ye un archiveru y escritor asturianu.
Aspiradora
thumb|250px|Aspiradora Lux. Una aspiradora, o aspirador ye un preséu qu'usa una bomba d'aire p'aspirar el polvu y otres partícules pequeñes de suciedá, xeneralmente del suelu. La mayoría de llares con suelu llosáu tienen un modelu domésticu pa la llimpieza. El polvu recuéyese per aciu del sistema de peñerar un "ciclón" pa una posterior disposición.
Caberamente tán apaeciendo aspiradores robotizaes, que llimpien ensin intervención humana'l suelu. Un exemplu d'elles ye Roomba y n'Asia Mamirobot. thumb|300px|Esquema del viaxe del [[aire nuna aspiradora.]]
Hasta finales del sieglu XIX, los trapeadores y cepiyos p'alfombres yeren les úniques ferramientes coles que se cuntaba pa tratar de caltener llimpiu l'ambiente d'estos llugares.
Darréu creáronse dellos artefautos pa llimpiar alfombres, y en 1901 foi patentada la primer aspiradora. Escurrida pol inxenieru inglés Hubert Cecil Booth. Puffing Billy yera una enorme máquina, con un motor llétricu, qu'aspiraba'l polvu. Tamién creó una aspiradora que la llamó Trolleyvack que funcionaba con un motor más pequeñu. Dempués Booth instaló una empresa d'aséu. La so primer xera importante foi llimpiar l'alfombra de l'Abadía de Westminster; tamién hebo otru creador, James Murray Spangler (d'Ohio), que creó una aspiradora portátil que funcionaba con un ventilador llétricu.
miniaturadeimagen|Variante pa la llimpieza de vehículos. Sicasí, nun sería hasta 1908 (añu nel que Spangler vendió los derechos del so inventu a un pariente ya industrial del cueru, William H. Hoover) que se creara l'aspiradora de trinéu d'anguaño. Hoover diseñó'l modelu "O", que tenía ruedes, un mangu llargu y una bolsa pa contener el polvu. Magar que nun principiu'l mercáu yera pa fábriques, más tarde realizó una llinia d'aparatos domésticos, popularizándose'l so usu rápidamente per tolos Estaos Xuníos.
Adrián Barbón
Adrián Barbón Rodríguez ye un abogáu y políticu asturianu, secretariu xeneral de la Federación Socialista Asturiana dende setiembre de 2017 y presidente d'Asturies dende'l 15 de xunetu de 2019.
Biografía
Foi conceyal nel Ayuntamientu de Llaviana dende 2003 hasta 2018. Tamién foi alcalde d'esti conceyu en 2008.
Foi diputáu nel Congresu de los Diputaos por Asturies un mes, al final de la X Llexislatura.
Estudió nel Colexu San José de Sotrondio y nel IES David Vázquez Martínez de Llaviana. Nel añu 2002 llicencióse en Derechu na Universidá d'Uviéu. Barbón estudió, amás, un Máster en Lideralgu.
En setiembre de 2017 foi escoyíu secretariu xeneral de la FSA-PSOE. Foi candidatu a les eleiciones a la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies de 2019 llogrando más representación pal so partíu que nes eleicioneses anteriores. Foi escoyíu parllamentariu na Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies.
El 15 de xunetu de 2019 foi investíu presidente d'Asturies en segunda votación al nun llograr la cantidá necesaria'l 12 de xunetu de 2019. Tuvo'l sofitu d'Izquierda Xunida.
El 17 d'avientu de 2021 tuvieron qu'ingresalo nel HUCA dempués de dar positivu por COVID-19. Mientres tanto, el so vicepresidente nel Gobiernu, Juan Cofiño, asumió les funciones de presidente interín.
Leo Deutsch
Lev Grigorievich Deutsch, tamién conocíu como Leo Deutsch (Лев Григо́рьевич Дейч) foi un revolucionariu rusu miembru tempranu del Partíu Obreru Socialdemócrata de Rusia y unu de los líderes de la faición menchevique.
Vida temprana y actividaes polítiques
Lev Grigorievich Deutsch nació'l 25 de setiembre de 1855 en Tulchyn, Rusia. Yera fíu d'un mercader xudíu.
Dempués de convertise al marxismu, empezó a emplegar el so tiempu en distribuyir propaganda nel sur de Rusia.
Les sos aiciones lleváronlu a ser arrestáu en 1875, pero consiguió fuxir y mientres los siguientes años intentó entamar una insurrección llabradora.
Deutsch xunir aTierra y Llibertá sofitando la campaña de propaganda socialista ente obreros y llabradores. Cuando la organización biforcar en 1879, Deutsch xunir a Repartición Negra, la faición que sofitaba'l baturiciu políticu, ente que la mayoría xunir a  xuniendo'l Negros Repartition una vegada lo partíos a dos faiciones. Sofitando una campaña de propaganda socialista ente trabayadores y llabradores. La mayoría de miembros xunió a La voluntá del pueblu, que sofitaba'l terrorismu.
En 1880, Deutsch y otros dirixentes de de Repartición Negra, incluyíos Gueorgui Plejánov, Vera Zasúlich y Pável Axelrod, fueron vivise a Xinebra, formando'l Grupu pa la Emancipación del Trabayu en 1883.
Deutsch y otros líderes de Repartición Negra fueron deteníos el Alemaña en 1884 y estraditaos a Rusia pa ser xulgaos por un delitu de terrorismu que cometieron en 1876. Foi condergáu a 13 años de trabayos forzaos en Siberia.
Deutsch consiguió fugase de prisión en 1901 y convirtióse en miembru activu del Partíu Obreru Socialdemócrata de Rusia. Nel segundu congresu del partíu en Londres, Deutsch xunir a Gueorgui Plejánov, Pável Axelrod, Lleón Trotski, Irakli Tsereteli, Moiséi Uritski, Noe Zhordania y Fiódor Dan en sofitu a Yuli Mártov, creando los Mencheviques.
Mientres la Revolución rusa de 1905, Deutsch volvió a Rusia. Foi deteníu y encarceláu, pero de camín a Siberia fugóse y fuxó a Londres, empezando una vida nel exiliu que duró hasta la Revolución de Febreru en 1917.
Exiliu y regresu
Dende ochobre de 1915 hasta setiembre de 1916, Deutsch editó un periódicu mensual en Nueva York, llamáu Svobodnoe Slovo ("Pallabra Llibre").
En 1917, Deutsch tornó a Petrográu y xunióse Gueorgui Plejánov pa editar Edinstvo ("Unidá"). Tamién escribió les sos memories y editó un volume de documentos sobre'l Grupu pa la Emancipación del Trabayu.
Deutsch morrió del 5 d'agostu de 1941.
Manera musical
El términu manera musical referir a:
Maneres y escales
Una escala musical ye una serie ordenada de soníos —a partir d'una primera y última nota del mesmu nome, que dan nome a la escala— ente los que se caltienen unos determinaos intervalos musicales, que dan nome al tipu d'escala.
El términu manera fai referencia a les escales y regles compositivas de la melodía usaes nos sistemes musicales antiguos, especialmente a les maneres medievales» utilizaos nos cantares llanos (como'l cantar gregoriano). Tamién puede utilizase pa designar a los «maneres griegues», escales descendentes del sistema musical de l'antigua Grecia. Nun sentíu más ampliu engloba tamién les ordenaciones d'altores utilizaos na música folclórica, étnica y la proveniente de cultures non europees. L'usu d'una manera nuna pieza o fragmentu musical conozse como «modalidá». Cuando s'utiliza más d'una manera simultáneamente falar de polimodalidad, como por casu la polimodalidad cromática.
Transposición de maneres
Nel sistema tonal, los dos tipos d'escales (mayor y menor) son puramente relativos y pueden aplicase a una escala basada en cualesquier altor (por eso dizse do mayor, do menor, re mayor, re menor, etc.). Sicasí nel sistema modal cada tipu d'escala tien un altor correspondiente. Naturalmente un compositor modernu, al usar una manera antigua, puede transponerlo a cualquier altor.
Corda mutabilis
Inclusive'l compositores medievales afayaron esi recursu, al tratar d'evitar l'apaición del "diabólicu" intervalu de cuarta aumentada fa-si, pero usar d'una manera más llindada, llamada corda mutabilis (la deformación de delles maneres por aciu l'usu del fa sosteníu y del si bemol).
Maneres griegues
Na teoría musical de l'antigua Grecia ye más apropiáu emplegar los términos harmonia o tonos (en plural harmoniai o tonoi), una y bones la pallabra «manera» ye un términu llatín posterior. Les maneres griegues antiguos o escales griegues según la tradición d'Aristoxeno de Tarento yeren los siguientes:
La base de l'antigua teoría griega yera'l tetracordo, socesión conxunta de cuatro notes en sentíu descendente entendíos nel ámbitu d'una cuarta xusta. El dóricu o doriu yera'l tetracordo básicu de que les sos notes surdíen otros trés. La unión de dos tetracordos iguales constituyía la manera. El nome de los tetracordos y los sos nomes son: Dóricu -simétricu, Frigio -simétricu, Trepo -simétricu, Mixolidio -asimétricu
Cada manera tenía una nota fundamental, (tónica, la primer nota de la escala), y una nota dominante (la quinta nota d'una escala). La fundamental y la dominante yeren les mesmes notes na manera auténtica y nel so correspondiente hipu- o plagal. La diferencia yera que la escala hipu- empezaba y terminaba cola fundamental y na manera auténtica empezaba y terminaba cola dominante. Solamente les notes la', sol, fa y el mio podíen ser fundamentales y el mio, re, do y si'' yeren dominantes. La manera dórica yera'l más importante del sistema.
Tipos
Estos ocho maneres clasificar en dos tipos:
Xéneros
thumb|center|800px|Los ochos maneres griegues, la lletra «D» indica la dominante y la «F» indica la fundamental.