cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luohan Quan
Luohan Quan Allegre, Luohan Quan Enfadosu
Dicen qu'esti arte foi prauticáu por solamente cuatro de los dieciocho discípulos orixinales (del Templu Shuanglin de Singapur); dizse qu'estudiantes ordinarios como los d'Indonesia o Malasia nun lu deprendieron. Anguaño solamente una persona lu conoz, darréu que'l restu desgraciadamente yá morrió.
En realidá la mayoría de los estudiantes nun deprendieron la tradición completa de Luohan porque Sek Koh Sum enseñó diferentes habilidaes a diferentes estudiantes. Por eso más de trenta escueles de la tradición Shi Gao Can apaecieron en Singapur, Malasia ya Indonesia a traviés de los años.
Procrastinación
thumb|N'ocasiones, les piles de papel atropaes pueden ser un signu de procrastinación, por decisiones inconclusas.
La procrastinación (del llatín procrastinare: pro, alantre, y crastinus, referente al futuru), postergación o posposición ye l'aición o vezu de retrasar actividaes o situaciones que tienen d'atendese, sustituyéndoles por otres situaciones más irrelevantes o prestoses.
Carauterístiques
La procrastinación como síndrome que safa'l responsabilizase retardando xeres a realizar puede llevar al individuu a abellugase n'actividaes ayenes al so cometíu. El costume de retardar, magar nun se demostró cabalmente, puede xenerar dependencia de diversos elementos esternos, tales como navegar n'Internet, lleer llibros, salir de compres, comer compulsivamente o dexase absorber por demás pola rutina llaboral, ente otres, como sida pa safar dalguna responsabilidá, aición o decisión.
Esti problema de salú non necesariamente ta amestáu a la depresión o a la baxa autoestima. El perfeccionismu estremu o'l mieu al fracasu tamién son factores pa retardar, como por casu al nun atender una llamada o una cita onde s'espera llegar a una decisión.
Esisten dos tipos d'individuos qu'executen esta aición:
Los segundos son los que comúnmente denotan trestornos nos comportamientos antes mentaos. Dellos autores afirmen qu'esisten na actualidá conductes adictives que contribúin a esti trestornu de fuximientu: refiérense, por casu, a les adicciones que, según dellos espertos, esisten a:
Otru autores afirmen que tales adicciones nun esisten; sicasí, magar que yá hai propuestes de tratamientu pa esti tipu de problemes conductuales (terapia cognitivu-conductual sobremanera), tratar d'una tema bien nueva, nel qu'entá fai falta realizar enforma trabayu d'investigación.
Per otra parte, el llamáu "síndrome del estudiante" (el fechu de que munchos estudiantes retarden la entrega de los sos trabayos hasta l'últimu minutu del día de la fecha llende o l'estudiu hasta'l día antes del exame) ta presente, al paecer, tamién n'otros grupos sociales: nes temporaes nes que s'avera la fecha llende pa pagar los impuestos (pa presentar les declaraciones mensuales o añales), les oficines onde se lleven a cabu esos trámites (los bancos, por casu) encher de persones qu'asisten a realizar esi trámite namái hasta l'últimu momentu. Coles mesmes, ye una conducta procrastinativa la que consiste en coleccionar munches opciones como escusa pa nun decidise por nenguna en concretu.
La procrastinaciónsobremanera, ye un problema d'autorregulación y d'organización del tiempu. La so solución consistiría, ente otres coses, en llograr una fayadiza organización del tiempu, concentrándose en realizar les xeres importantes que tienen un plazu de finalización más cercanu. Quien retarda o procrastina una decisión, por non sentise preparáu -esperando que tou resolver por sigo solo- suel aducir que lo fadrá dempués «... en cuanto tenga tiempu», colo que ta presentando,a última hora, una conducta evasiva.
Bases psicolóxiques y de personalidá
William Knaus, en «Superar el vezu de retardar», propón una serie de carauterístiques personales que son mesmes de les persones con enclín a la postergación:
Tipos de procrastinación
Esisten tres tipos de procrastinación:
Annette O'Toole
Annette O'Toole ye una actriz y baillarina d'Estaos Xuníos.
Vida profesional
La fía de William West Toole Jr. y de Dorothy Geraldine Niland empezó a actuar dende bien nuevu, con papeles en My three sons (1960), The Virginian (1962), Gunsmoke (1955) o The partridge family (1970). Foi a partir de 1973 cuando apaeció nun bon númberu de programes de televisión y teatru televisáu. A pesar d'ello, el so primer papel de pesu foi en 48 hores (1982), xunto a Nick Nolte. Esi mesmu añu poder ver, esta vegada xunto a Nastassja Kinski, en Cat people.
En 1983 interpretó a Lana Lang en Superman III, compartiendo cartelu col difuntu Christopher Reeve. Dos años más tarde actuó en Copacabana. En 1990 participó nos remakes de A girl of the Limberlost y nel de It, de Stephen King. Actuó en delles obres de teatru, amás de papeles recurrentes nos programes Nash bridges (1996) o Huntress (2000), pero ye bien conocida por munchos gracies a interpretar a Martha Kent na serie Smallville (The CW). Tres seis temporaes interpretando a la madre adoptiva de Superman, O'Toole declaró que dexaba seriar porqué «nun se taba tratando al so personaxe de la manera fayadiza.»
Iduna pallida
thumb|Güevos de Iduna pallida elaeica
La ye una especie d'ave paseriforme de la familia Acrocephalidae.
Descripción
Paseriforme de 13 cm de llargor y un pesu averáu de 11 gr, de color pardu, ensin marques destacaes nel so plumaxe y blancu cremosu na parte inferior.
Distribución
Esta ave presenta una distribución acutao y discontinuo qu'inclúi Europa, África y Asia. N'Europa resulta esencialmente circunmediterránea, faltando en grandes árees de la Península Ibérica, Francia, Italia ya islles del Mediterraneu Occidental. Alcuéntrase bien distribuyíu pola península Balcánica y cuenca baxa del Danubiu y llega pel este hasta Kazakstán. Cría tamién nos oasis saḥarianos, valle del Nilu y zones del sur del Sahel hasta Nixeria, siendo estes poblaciones les úniques que se porten como sedentaries.
Tamon Machida
Tamon Machida (町田 多聞, ) ye un futbolista xaponés.
Oriol
Oriol (Орёл;, dacuando transliterada como Orel) ye una ciudá de Rusia, capital del óblast d'Oriol. Ta allugada xunto al ríu Oká, aproximao a 360 km al sur-suroeste de Moscú.
Ye una encruciada na rede de carreteres y llinies ferriales; desenvuelve una actividá comercial basada nos productos agrícoles. La industria entiende sectores como la maquinaria, la confección, les fábriques de cerveza y de farina. La población en 2002 yera de 333.600 habitantes.
Oríxenes y Edá Media
Magar nun esisten rexistros históricos, la evidencia arqueolóxica amuesa qu'esistió un asentamientu fortificáu ente los ríos Oka y Orlik yá nel sieglu XII, cuando la tierra formaba parte del Principáu de Chernigov. El nome de la fortaleza ye desconocíu; ye posible que nun se llamó Oriol nesi momentu. Nel sieglu XIII, la fortaleza convertir en parte del distritu Zvenigorod del Principáu de Karachev. A principios del sieglu XV, el territoriu foi conquistáu pol Gran Ducáu de Lituania. La ciudá llueu foi abandonada pola so población, dempués de ser escalada polos lituanos o la Horda d'Oru. El territoriu convertir nuna parte del Zarato de Rusia nel sieglu XVI.
Iván el Tarrecible decretó que se construyera una nueva fortaleza nel llugar en 1566, col propósitu de defender les fronteres del sur del país. La fortaleza foi construyida bien rápido, el trabayu empezó nel branu de 1566 y termináu na primavera de 1567. L'allugamientu escoyíu nun yera ideal dende'l puntu de vista estratéxicu, una y bones la fortaleza atopar nun terrén baxu y anubiertu estacionalmente, fácilmente enfocáu dende'l terrén altu vecín. El falsu Dmitri I y el so exércitu pasaron por Oriol en 1605; Ivan Bolotnikov en 1606; Dmitri II acampó en Oriol mientres l'iviernu de 1607-1608. La intervención polaca escalar en 1611 y 1615; la población fuxó dempués del segundu saquéu y camudóse a Mtsensk. Sicasí, Orlovsky Uyezd siguió esistiendo nel papel.
Oriol foi reconstruyíu en 1636. La cuestión de mover la fortaleza a un terrén más ventaxosu taba nel aire hasta la década de 1670, pero'l movimientu nunca se realizó. La fortaleza consideróse innecesaria y desarmada a principios del sieglu XVIII. A mediaos del sieglu XVIII, Oriol convertir n'unu de los principales centros de producción de ceberes, siendo'l ríu Oka la principal ruta comercial hasta la década de 1860 cuando foi reemplazáu por un ferrocarril.
Oriol recibió'l estatus de ciudá en 1702. En 1708 incluyóse como parte de la Gubernia de Kiev; en 1719, la provincia d'Oriol creóse dientro de la provincia de Kiev. La Provincia foi tresferida a l'acabante crear Gubernia de Bélgorod en 1727. El 11 de marzu (28 de febreru estilu antiguu) de 1778 creóse la vice realeza d'Oriol a partir de partes de les Gubernias de Voronezh y Bélgorod. En 1779, la ciudá foi reconstruyida casi por completu en base a un nuevu plan; y el ríu Oriol pasó a llamase Orlik ("águila pequeña").
Revolución rusa y Segunda Guerra Mundial
Dempués de la Revolución d'ochobre de 1917, la ciudá tuvo en manes bolxeviques, sacante por un curtiu periodu entendíu ente'l 13 d'ochobre y el 20 d'ochobre de 1919, cuando foi controlada pol Exércitu Blancu d'Anton Denikin.
La ciudá movióse una vegada más ente distintes oblasts nos años 1920 y 1930 (de primeres como Gubernia d'Oriol hasta 1928, entós Rexón Central de la tierra negra ente 1928 y 1934, finalmente nel óblast de Kursk), convirtiéndose finalmente nel centru alministrativu del so propiu óblast el 27 de setiembre de 1937.
La prisión d'Oriol yera un llugar notable d'encarcelamientu pa presos políticos y prisioneros de guerra de la Segunda Guerra Mundial. Christian Rakovsky, Maria Spiridonova, Olga Kameneva y otros 160 prisioneros políticos prominentes fueron fusilaos el 11 de setiembre de 1941 por orde d'Josif Stalin nel monte de Medvedev, pela rodiada de Orel.
Mientres la Segunda Guerra Mundial, Orel foi ocupada pola Wehrmacht el 3 d'ochobre de 1941 y lliberada el 5 d'agostu de 1943, dempués de la Batalla de Kursk. La ciudá foi destruyida casi por completu.
Política
En febreru de 2012 la Duma de la ciudá suprimió la eleición direuta del alcalde. N'avientu de 2013, celebróse un referendu, onde'l 71% de la población sofita'l regresu d'eleición de l'alcaldía direuta.
Situación alministrativa y municipal
Oriol ye'l centru alministrativu de la rexón, y nel marcu de les divisiones alministratives, sirve como centru alministrativu del Distritu d'Orlovsky, a pesar de que nun ye una parte d'él. Como una división alministrativa, incorporar por separáu como la ciudá de más importancia d'oblast, una unidá alministrativa col estáu igual a la de los distritos. Como una división municipal, la ciudá d'oblast incorpórase como Urban Okrug.
Tresporte
Oriol ye un importante centru de tresporte nes fronteres de les rexones económiques centrales y el centru de la Tierra Negra. Al traviés de la ciudá converxen siete carreteres importantes de valores federales y republicanes: M2 (Y 105), P92, R119, R120, A142 (Y93), cinco llinies de ferrocarril: a Yeléts, Moscú, Kursk, Briansk y Mijáilovski rudnik. La ciudá tien un aeropuertu (na actualidá (2013) nun funcionar). La formación d'Oriol como un importante centru de tresporte deber a la so posición xeográfica nes fronteres de les rexones económiques.
La ciudá cunta con sistemes de trolebuses, tranvíes y autobuses. Esti tipu de tresporte públicu que cubre tol territoriu de la ciudá. Cada autobús, tranvía y trolebús ta forníu con indicadores de ruta qu'informen sobre la ruta al traviés de la ciudá, les paraes designaes, según nos salones detallaron el patrones de tráficu, que se complementa la normativa d'usu d'una manera especial. Hai una llancha coleutiva nel ríu Oká. Na ciudá hai taxis y danzaderes, y coches d'arriendu. Terminales interurbanos de tresporte: la estación d'Oriol, Estación Luzhki-Oriol, estación d'autobuses d'Oriol, según la carretera federal M2 (Y 105), P92, R119, R120, A142.
Tranvía
La tranvía d'Oriol empezó a funcionar a finales del sieglu XIX. Nesi momentu, munches ciudaes yá teníen tranvíes. El 3 (15) de payares de 1898 en Oriol inauguróse la tranvía llétricu. El proyeutu foi realizáu pol empresariu belga FF Gilon y la firma "Compagnie Mutuelle de tranvíes", que ganó'l derechu a construyir non yá una tranvía, sinón el llume na ciudá.
Persones famoses rellacionaes con Oriol
Iván Turgénev, novelista y dramaturgu. La casa onde pasó la so infancia ye, na actualidá, la sede d'un muséu. Afanasi Fet, poeta * Nikolái Leskov, novelista, nacíu nes cercaníes. Féliks Dzerzhinski, xefe de l'axencia secreta Cheka.
Ciudaes hermanaes
Oriol ta hermanada con:
Navarino
Col nome de Navarino podemos referinos a:
Saint-Cyprien (Loira)
Saint-Cyprien ye una comuña francesa del departamentu de Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Hervé Renard
Hervé Renard Aix-les-Bains (30 de setiembre de 1968), ye un ex futbolista y entrenador de fútbol francés. Anguaño ye'l seleccionador de Marruecos.
Gyrostemonaceae
Les xirostemonacees (Gyrostemonaceae) son una familia de plantes con flores perteneciente al orde de les brasicales. La familia inclúi cinco xéneros y unes 18 especies endémiques de les rexones templaes d'Australia.
Hervé Renard
Como xugador
Nacíu en Aix-les-Bains, Renard xugó como defensa nel AS Cannes, el Stade de Vallauris y el SC Draguignan ente 1983 y 1998. Futbolista modestu, namái xugó un partíu de la Primer División francesa en 1989 col primeru de los mentaos equipos.
Gyrostemonaceae
Descripción
Trátase d'arbustos o arbolinos de color mariellu con fueyes pequeñes y estreches y con flores pequeñes.
Hervé Renard
Como entrenador
Empezó la so trayeutoria como entrenador en 1999, dirixendo al SC Draguignan, onde tuvo dos años, faciéndolo progresar hasta'l Championnat de France Amateurs. Depués foi asistente de Claude Le Roy nel Shanghai COSCO mientres una temporada y volvió a Europa p'acompañar a Le Roy camín d'entrenar el Cambdrige United na cuarta división inglesa, anque nun-y acompañaron los resultaos. Al añu siguiente, incorporar al AS Cherbourg, que xugaba nel Championnat National, onde permaneció dos temporaes.
En 2007, empezó una etapa en distintes seleiciones nacionales. Primero trabayó, otra vegada, como asistente de la so mentor Claude Le Roy en. Depués foi seleccionador de (llevándola al tercer puestu nel Campeonatu Africanu de Naciones de 2009) y  (dimitiendo tres namái 6 meses al nun ser pagu).
El 20 de xineru de 2011, firma pol USM Alger; pero una clausa del so contratu déxa-y dexar el club pa volver ponese al mandu de la seleición de fútbol de Zambia, llogrando proclamase campeón de la Copa Africana de Naciones 2012 per primer vegada na hestoria d'esi país al vencer na riola de penaltis a.
El 7 d'ochobre de 2013, xusto dempués de dexar de ser el seleccionador de, foi nomáu nuevu téunicu del FC Sochaux, cola misión d'evitar el descensu. L'equipu namái había consiguíu 5 puntos en 9 partíos a la so llegada, y primeramente siguió la mala racha, pos Renard namái ganó unu de los sos 11 primeros partíos al frente del Sochaux. Sicasí, cola ayuda de los fichaxes nel mercáu d'iviernu, finalmente llogró ameyorar, sumando 35 unidaes en 28 enfrentamientos de la Ligue 1. Eso dexó-y llegar con opciones de permanencia na última xornada, pero dichu alcuentru ganar el so rival, l'Évian TG, por 0-3, lo que condergó al Sochaux. A otru día, anunció la so marcha del club.
El 31 de xunetu de 2014, foi anunciáu como nuevu seleccionador de, sustituyendo al so compatriota Sabri Lamouchi. Al mandu de los elefantes, ganó la so segunda Copa África (tamién la segunda pal combináu marfileño) en 2015 al ganar a na riola de penaltis. Convertíase asina nel primer entrenador que gana dos Copes d'África con seleiciones distintes. El 22 de mayu de 2015, dexó'l so cargu al mandu de en busca de nuevos desafíos.
El 25 de mayu de 2015, fíxose oficial la so llegada al Lille OSC como nuevu téunicu pa los trés próximos años. Tuvo un entamu complicáu al frente del conxuntu del norte de Francia, pos namái llogró una victoria y marcó dos goles nos 8 primeros partíos de la Ligue 1 2015-16. La dinámica nun ameyoró y l'equipu asitióse 16º con 13 puntos n'otros tantos partíos de la Ligue 1, situación que foi'l detonante pa la marcha del téunicu de la entidá'l 11 de payares de 2015.
El 16 de febreru de 2016, Renard robló un contratu como nuevu seleccionador de hasta 2018. El combináu marroquín llegó a cuartos de final de la Copa África, onde cayó esaniciáu a manes de. Darréu, llogró clasificar a pal Mundial de 2018, 20 años dempués de la so última participación, un ésitu que favoreció la renovación del so contratu hasta 2022.
Llista de reis de Camboya
thumb|right|Armes reales de Camboya. El Rei de Camboya ye'l títulu que lleva'l monarca del Reinu de Camboya al traviés de tola so hestoria. Magar les fronteres xeográfiques de la unidá ya identidá jemer camudaron a lo llargo del tiempu, ye posible rastrexar una continuidá inentirrumpida de monarques dende l'ingresu de les inmigraciones indies nel sieglu I, la formación de pequeños reinos como Chenla y Funan, l'Imperiu jemer, los difíciles tiempos de la decadencia d'Angkor hasta'l advenimiento de los franceses mientres la segunda metá del sieglu XIX, la independencia y la conformanza d'una Monarquía Constitucional.
Reis de Camboya (68-1970)
Los reis de Camboya estremar en distintos periodos:
Angkor Wat ye construyíu
Ente 1177 y 1181, el Tronu ta vacante.
Ente 1353 y 1362 el Tronu ta vacante.
Camboya baxu mandu siamés ente 1369 y 1375. Ente 1369 y 1371, el Tronu ta vacante.
Abandonu d'Angkor
En 1431, Siam ye derrotáu, pero la ruina del Imperiu ta marcada y la familia real abandona l'antigua capital pa establecese en Phnom Penh.
En 1594 los siameses tomen Phnom Penh, pero la familia real continua gobernando.
Jametz
Jametz ye una comuña francesa del departamentu de Meuse, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Noma Nova Generis Dactylorhiza
Noma Nova Generis Dactylorhiza (embrivíu Nom. Nov. Gen. Dactylorhiza) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol botánicu, y pteridólogu húngaru Rezső Soó y espublizáu en Budapest nel añu 1962, col nome de Noma nova generis Dactylorhiza (Combinationes novae ab auctore in: Annales Univ.Scient.Budapest Sect.Biol.5 (1960) non xure plenu publicatae).
Kenichi Kawano
Kenichi Kawano (河野 健一, ) ye un futbolista xaponés.
Óblast de Smolensk
Smolensk (Смоле́нская о́бласть, tr.: Smolénskaya óblast) ye unu de los cuarenta y siete óblast que, xunto coles ventiún repúbliques, nueve krais, cuatro distritos autónomos y dos ciudaes federales, conformen los ochenta y tres suxetos federales de Rusia. La so capital ye la homónima Smolensk. Ta allugáu nel distritu Central llindando al norte con Pskov y Tver, al este col óblast de Moscú, al sur con Kaluga y Briansk, y al oeste con Bielorrusia. left|thumb|Mapa en [[idioma rusu|rusu del ríu Desna, que naz al sur del óblast de Smolensk (Смоленская область)]] El so área ye de 49 779 km². Cuenta con una población de 967 896 habs., según el censu rusu de 2014. El so centru alministrativu ye la ciudá de Smolensk. Otres antigües ciudaes inclúin Viazma y Dorogobuzh. Foi fundáu'l 27 de setiembre de 1937.
Zona horaria
100px|left
El óblast de Smolensk ta alcontráu na zona horaria de Moscú (MSK/MSD). La diferencia con UTC ye +0300 (MSK)/+0400 (MSD).
Saint-Cyr-de-Favières
Saint-Cyr-de-Favières ye una comuña francesa del departamentu de Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Yuuki So
Yuuki So ye fía de Doshin So, que fuera’l fundador del Shorinji Kempo, y de Harada Emiko.
Yuuki So ye de magar morrió’l so padre la cabezalera (Shike) d'esti arte marcial xaponés (masque nun enseña anguaño) y actual presidenta (Sosai) del Grupu Shorinji Kempo, que, formáu por cinco organizaciones o estayes corporatives, defende y alministra los intereses del Shorinji Kempo per dayures y n’estremaos ámbitos d'actuación. Na organización relixosa Kongo Zen Sohonzan Shorinji, Yuuki So recibe’l títulu de Kancho (Abá)
Jonville-en-Woëvre
Jonville-en-Woëvre ye una comuña francesa del departamentu de Meuse, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Ifrita kowaldi
'''Ifrita kowaldi ye una especie d'ave de la familia Ifritidae.
Ye una ave pequeña insectívora, endémica de los montes húmedos de Nueva Guinea. Mide hasta 16.5 cm de llargu y el so plumaxe ye amarellentáu pardu con una coroniella azul y negra. El machu tien una raya blanca detrás del so güeyu, ente que la fema ye de color mariellu maciu. Mover por tueros y cañes en busca d'inseutos.
La ifrita ye l'únicu miembru del xéneru Ifrita, que históricamente fuera allugáu na familia Cinclosomatidae o la Monarchidae. Na actualidá considérase que ye más correutu allugalo nuna familia propia, Ifritidae. Esta ave enigmática ye una de tres xéneros d'aves que se conocen d'aves venenoses, los otros son el xéneru Pitohui, tamién nativu de Nueva Guinea, y el picanzo chicu (Colluricincla).
Jouy-en-Argonne
Jouy-en-Argonne ye una comuña francesa del departamentu de Meuse, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Presidente de Navarra
thumb|Escudu del gobiernu de Navarra. El presidente de la Comunidad Foral de Navarra, n'eusquera Nafarroako Gobernuko Lehendakaria ye un cargu políticu de la Comunidá Foral de Navarra, n'España. Ye una de les trés instituciones de la Comunidá, xunto col Gobiernu de Navarra y el Parllamentu de Navarra.
Xulio Vixil
Xulio Vixil Castañón escritor asturianu nacíu nel conceyu de Bimenes.
Llicencióse en Filoloxía Hispánica na Universidá d'Uviéu. En 1987 ganó'l concursu de poesía de l'Academia de la Llingua Asturiana y en 1992 el concursu de creación lliteraria Lorenzo Novo Mier, tamién de l'Academia. Estos dos premios diéron-y un gran nome dientro de les lletres asturianes. En 1993 espubliza "Silvia la Negra" (Ed. del Norte), un llibru de rellatos pol que-y conceden el Premiu Xardón de la Editorial Azulcel. Recientemente tien espublizada la so última novela "L'inmoral" (Ed. Trabe), que representó otra sospresa nel mundu lliterariu asturianu. A parte del so llabor lliterariu tamién participa nes revistes Lletres Asturianes y Lliteratura y tien un programa na emisora Radio Sele.
Oriente próximu
L'Oriente Próximu ye la rexón del Oriente más cercana a Europa. Nun hai acuerdu dengún sobre l'afitamientu de les sos llendes, pero nel so usu más restrinxíu identifícase con Asia suroccidental y los países de Turquía, Xipre, Siria, El Líbanu, Palestina, Israel, Xordania, Arabia Saudita, Iraq, Irán, Kuwait, Baḥréin, Qatar, Emiratos Árabes Xuníos, Omán y Yeme.
Suel allugase nel nomáu Oriente Mediu, anque dengún de los dos términos ta perfechamente definíu.
Luís de Camões
Luís Vaz de Camões o Camoens foi un lliteratu portugués, bramente consideráu como'l mayor poeta en llingua portuguesa; tamién escribió dellos sonetos en castellanu.
Biografía
La so biografía nun ye conocida con bayura. Naciera en Lisboa hacia 1524, d'una familia llegada del norte (Chaves), pero nun son datos seguros pa los sos biógrafos. Los defensores d'esa teoría consideren a Simão Vaz de Camões padre y a Anna de Sá e Macedo madre del poeta. Pela vía paterna, Camões taría emparentáu asina col trovador gallegu Vasco Pires de Camões y pela parte de la má col navegante Vasco de Gama.
Vivió un tiempu en Coimbra, onde frecuentara les aules d'humanidaes nel monesteriu de Santa Cruz. Sicasí, pesie a que se conoz la esistencia d'esi tíu, Bento de Camões, nun hai pruebes del pasu'l poeta per Coimbra.
Entamó la vuelta pa Portugal, pero nel retornu a Portugal, un naufraxu énte les costes de Mozambique obligólu a quedase nel país africanu. Foi en Mozanbique onde lu atopó'l so collaciu Diogo do Couto, alcuentru que'l lliteratu relata na so obra: "Tan probe que vivía de los amigos". Foi Diogo do Couto quien-y pagó'l viaxe a Lisboa, onde llegó a la fin en 1569.
Probe y enfermu, llogró espublizar Os Lusíadas en 1572 gracies a les influyencies de dellos collacios próximos al rei Sebastián I de Portugal. Pero tamién l'espublizamientu d'Os Lusíadas ta arrodiada de misteriu: hai dos ediciones del mesmu añu y nun se sabe cuála foi la primera. Pa entós, Camoes recibe una pequeña pensión polos servicios fechos a la patria, pero nun ye suficiente pa que'l lliteratu salga de la probitú.
La obra llírica de Camões foi espublizada póstumamente (robaron-y el volume onde les guardaba), y nun hai alcuerdu ente los editores no que cinca al númberu de sonetos atribuyíos al poeta. Hai delles ediciones llíriques atribuyíes a Camoes, pero nun hai una certeza dafechu alredor de l'autoría de bien delles.
Morrió en Lisboa el 10 de xunu de 1580 y un collaciu pago-y la sepultura. La llábana, allugada posiblemente na redolada del conventu de Santa Ana en Lisboa, perdióse nel terremotu de Lisboa de 1755, polo que s'inora'l llugar esautu de los sos restos mortales, y que nun tan en dengún de los dos túmulos oficiales que-y tan dedicaos anguaño nel conventu de los Xerónimos en Lisboa y nel Panteón Nacional.
Bayura lliteraria
La so obra ta considera como la cume de la poesía en portugués, asitiada ente'l clasicismu y el manierismu. Dellos de los sos sonetos, como Amor é fogo (Amor ye fueu), ye una anuncia del barrocu pol usu que fai de les paradoxes. Os Lusíadas, pela so parte, ye una de les obres cimeres de la lliteratura europea, y ta considerada como la gran obra en llingua portuguesa.
Laciu
Laciu (n'italianu: Lazio: en llatín: Latium) ye una de les venti rexones que conformen la República Italiana. La so capital y ciudá más poblada ye Roma, capital del país.
Ta allugada en Italia central, llindando al norte con Toscana y Umbría, al este con Marche y Abruzos, al sureste con Molise, al sur con Campania y al oeste col mar Tirrenu (mar Mediterraneu). Amás nel so interior atopa la Ciudá del Vaticanu. Con 5889649 habitantes en 2013 ye la segunda rexón más poblada del país —por detrás de Lombardía— y con 341hab/km², la tercera más densamente poblada, por detrás de Campania y Lombardía.
El Laciu destaca pola so historia, arte, arquiteutura, arqueoloxía, relixón y cultura, amás de ser l'embrión de lo qu'acabó siendo'l Imperiu romanu.
En dómina antigua, entendíase como Latium el territoriu entendíu ente'l cursu baxu del ríu Tíber y los montes Ausonios, pela redolada de Terracina, y los Apeninos como llende oriental.
Etimoloxía
El nome de la rexón deriva del antiguu nome – Latium – que-y daben los llatinos, ancestros de los antiguos romanos, que de la mesma fueron llamaes asina porque s'establecieren nun territoriu ampliu (latus en llatín) pudiendo significar tamién «territoriu llanu», pos los sos primitivos habitantes baxaren de los Apeninos. Tresmitiría la idea de llanura en contraste colos sabinos, qu'ocupaben les zones altes del país.
Per otra parte tamién puede derivase de Laurentino (Llatín) rei de Laurentia, antigua ciudá allugada na llanura de Laureto (Lauretum).
Na antigüedá el territoriu del Laciu entendía dende'l cursu baxu del ríu Tíber y los montes Ausonios, en cercaníes a Terracina, hasta los Apeninos como llende oriental.
Xeografía física
thumb|left|Altimetría de Laciu. El Laciu, rexón del centru d'Italia, atópase sobre l'aguada media tirrénica y ocupa 17.203 km², de la península itálica, estendiéndose dende los Apeninos hasta'l mar Tirrenu. El so territoriu ye pocu homoxéneu, prevaleciendo les cadenes montascoses y les llombes. La zona que bordia la mariña ye llana. El Laciu contién 4.491 km² de montes (montagna), 9.291 km² de llombes (collina) y 3.424 km² d'llanures (pianura). El términu "llanura" nesti contestu referir a la tierra costera d'una elevación media de cero, dellos pocos metros percima del nivel del mar y dalgunos per debaxo. Tierra adientro dende les llanures costeres nel norte tán les llombes, o colli, que son una forma entemedia al respective de los montes. Polo xeneral atópense subsumidas sol nome de la Campaña romana. Nun esiste nel sur. Tierra adientro de les llombes o la zona mariniega atópense los montes.
Llanura costera
La mariña del Laciu ye baxa con sableres arenoses, puntuaes polos cabos de Circeo (541 m) y Gaeta (171 m). Les Islles Pontinas, que formen parte del Laciu, queda frente a la mariña meridional. Detrás de la franxa costera, escontra'l norte, atópense: la Maremma Laziale (la continuación de la Maremma Toscana), atayada en Civitavecchia polos montes de la Tolfa (616 m), nel centru pola Campaña romana y escontra el sur pol Agru Pontino y la so continuación al sur de Terracina, el Pontino del Sur. Esta zona, nel pasáu banzaos y propagador de malaria, foi drenada a lo llargo de los sieglos pa poder poblala y esplotala agrícolamente.
Montes
thumb|Mapa en relieve del Laciu. Los Preapeninos del Laciu, marcaos pol valle de los ríos Tíber y Liri col Sacco, inclúin a la derecha del Tíber, tres grupos de montes d'orixe volcánicu: los Volsinos, Ciminos y Sabatinos, que los sos principales cráteres tán ocupaos pelos llagos Bolsena, Vico y Bracciano. Al sur del Tíber otres sierres formen parte de los Antiapeninos: les Llombes Albanes, tamién d'orixe volcánicu, y los caliares Lepinos, Ausonios y Montes Auruncos. Los Apeninos del Laciu son una continuación de los Apeninos de los Abruzos: los montes Reatinos col Terminillo (2213 m), los montes Sabinos, Prenestinos, Simbruinos y Hérnicos que siguen al este del Liri escontra los montes Mainarde. El picu más altu ye'l monte Gorzano (2458 m) na llende con Abruzos.
Ríos
El Tíber ye'l mayor ríu de la rexón; llegando dende Umbría primero diríxese al sureste, pero dempués dobla al suroeste, pa travesar tol Campu Romano hasta'l mar. Los principales afluentes del Tiber son el Paglia y el Treia a la derecha y el Nera y l'Aniene a la izquierda. Más al sur, siguiendo'l mesmu del Tíber tán el Sacco y el Liris, en tantu na na parte septentrional hai otros ríos de menor caudal como son el Fiora, el Marta y l'Arrone que lleguen al mar tres un cursu curtiu.
Clima
El clima de la rexón presenta notables variaciones ente una y otra zona. Polo xeneral, más allá de la franxa costera, la temperatura varia ente los 9-10 °C en xineru y los 24-25 °C en xunetu. Les precipitaciones son más bien escases. Los valores mínimos, inferiores a los 600 mm. añales, rexistrar na Maremma, nel conceyu de Montalto di Capo, próximu a la frontera con Toscana) mientres algama valores cercanos a los 1000 mm. añales na zona ente Formia y la frontera con Campania. Na rexón interior los valores de precipitación son mayores a los de la fachada costera, de la que s'acentúa'l calter de continentalidad, con mayores variaciones térmiques a lo llargo del día y del añu. Asina, na zona interior, los iviernos son fríos, llegando peles nueches a rexistrase temperatures cercanes a los 0 °C ya inclusive menores. Les esporádiques nevaes algamen hasta Castelli Romani, llegando n'ocasiones a estendese a Roma.
Al respective de la heliofania destácase que, ente capitales rexonales, Roma ye la que tien el mayor númberu d'hores de sol al día y de cielu estenu mientres l'añu.
Naturaleza
thumb|right|300px|Llagos costeros del [[Parque nacional del Circeo.]] El Laciu tien munchos parques, reserves y otres árees naturales protexíes. Ente los más importantes y conocíos son los parques nacionales, como'l P. N. de los Abruzos, el P. N. del Circeo, P. N. del Gran Sasso y Montes de la Laga y la Reserva natural rexonal Tor Caldara.
Coles mesmes, creáronse nueves árees protexíes na rexón, procurando'l desenvolvimientu d'una mayor sensibilidá ante la problemática relativa al caltenimientu del territoriu per parte de la población ciudadana. Ente estos los Llugar d'Importancia Comuñal (LIC), sitios de relevante importancia nel ámbitu européu referíos a la rexón bioxeográfica mediterránea. Los allugamientos concretos se porponen con fundamentu nel Decretu 25/3/2005 - publicáu na Gaceta Oficial de la República Italiana n. 157 del 8 de xunetu de 2005 - predispuestu pol Ministeriu de Mediu Ambiente y de Tutelar del Territoriu y del Mar nel sentíu de la directiva 92/43/CEE.
Historia
thumb|left|250px|L'[[acrópolis d'Alatri (FR) ]] La historia del Laciu ta fondamente marcada pola Historia de Roma, polo qu'esta ciudá representó, nel so milenariu desenvolvimientu, pa la rexón, l'afitamientu del poder envernada de la Ilesia católica, y el fuerte significáu, simbólicu ya ideolóxicu que Roma tuvo pa la formación del Reinu d'Italia, el Fascismu, y tamién pa la moderna República Italiana.
Esta zona taba habitada nel II mileniu e.C. por un pueblu que probablemente yera indoeuropéu, allegáu a los faliscos, que tamién s'establecieron nel Laciu. La fase histórica ta atestiguada pola presencia de diverses poblaciones indoeuropees que s'establecieron na zona del Laciu dende l'II mileniu e.C., ente los que taben los llatinos de los que, según dalgunos, la rexón tomó'l nome.
Los primeros testimonios de dómina histórica refieren que'l Laciu taba ocupáu por distintos pueblos itálicos: los etruscos al norte del ríu Tíber y los llatinos na parte central de la rexón, los faliscos nuna pequeña zona entendida ente los etruscos y los llatinos, los sabinos al este, hérnicos y ecuos al sur, y auruncos y volscos na mariña meridional del Laciu. Mientres el sieglu X y el V e. C., predominaron los etruscos nel norte sobre los llatinos, según los testimonios históricos. La mesma Roma, anque nun fora conquistada militarmente polos etruscos, sufrió una fuerte influencia política por cuenta de que los sos trés últimos reis fueren d'orixe etruscu. Esti pequeñu territoriu configuró al Laciu Antiguu (Latium Vetus), al cual se -y anexonaron coles primeres conquistes, el Laciu Nuevu o Agregáu (Latium Novum o Adjectum). Los llatinos y Roma tuvieron de combatir y apautar colos pueblos vecinos, como nel casu de los sabinos, pa garantizar la so propia sobrevivencia. El nome Latium caltener hasta los alboreceres del imperiu. Depués con Augustu, al subdividir la península itálica en rexones, el Laciu foi xuníu a Campania.
Dende'l sieglu V hasta l'I e.C. la historia del Laciu identifícase siempres más cola de la llucha pol predominiu de Roma nos enfrentamientos de les otres poblaciones, qu'adulces fueron sometiéndoles, y asimilaron l'elementu llatín. L'últimu biltu d'autonomía d'estes xentes foi la guerra social.
Mientres tola dómina imperial romana, el Laciu goció d'una situación de tranquilidá xeneral, atayada namái por episódiques guerres intestinas pa la conquista de la púrpura imperial. El so papel de centru del imperiu quedó sicasí un pocu marxinal, en favor d'otres rexones del Imperiu, hasta llegar al episodiu de la deposición del últimu emperador d'Occidente, Rómulo Augústulo per parte d'Odoacro, rei de los hérulos, nel añu 476.
El fortalecimientu de l'aristocracia relixoso y eclesiástico llevó a continues lluches de poder ente los señores y l'obispu de Roma. Inocencio III, como otros papes, intentó fortalecer el so propiu poder territorial, deseyando afirmar la so autoridá sobre les alministraciones provinciales de Tuscia, Campagna y Marittima al traviés de los representantes de la ilesia católica, p'acabar col poder de los Colonna.
Mientres el papáu d'Avignon el poder de los señores feudales amontóse dada l'ausencia de los Papes. Pequeñes comuñes, y Roma sobremanera, oponer al poder de los señores. Cola di Rienzo intentó oponese al poder eclesiásticu. Ente 1353 y 1367 restauróse'l poder papal sobre'l Laciu y el restu de los Estaos Pontifícios.
thumb|Fachada del [[Palazzo Farnese en Caprarola.]] Nos sieglos XV y XVI los humanistes, n'homenaxe a la cultura clásica, intentaron rescatar el nome Laciu», llamando asina a la zona del antiguu Latium Vetus, Campaña y Marítima. Dende mediaos del sieglu XVI, el Laciu formó parte de los Estaos Pontificios, con un gobernador en Viterbo de Marítima y Campaña, y otru en Frosinone.
Una nueva división producir nel periodu napoleónicu cola creación del Departamentu del Tíber (1809) coles sos subdivisiones: Roma Tívoli, Velletri, Rieti, Frosinone y Viterbo. Dempués, el Laciu tornó nos Estaos Pontificios. En 1870 cuando les tropes franceses abandonaron Roma, el Xeneral Cadorna entró nel territoriu pontificiu, ocupando Roma'l 20 de setiembre y el Laciu quedó integráu nel Reino de Cerdeña, primer embrión del Reinu d'Italia. Creáronse entós cinco divisiones: Roma (llamada Laciu), Viterbo, Civitavecchia, Velletri y Frosinone.
En 1927 el nome "Laciu" pasó a indicar la unidá de les provincies de Roma, Viterbo, Frosinone y Rieti. En 1934 inclúyese una quinta provincia, Llatina; asina'l Laciu llogra la so actual división alministrativa. La Segunda Guerra Mundial travesó la rexón, faciéndo-y pagar un eleváu costu en términos de vides humanes, tanto militares como civiles. Son relevantes los feroces combates en redol a Montecassino y el desembarcu aliáu en Anzio.
Demografía
La densidá de población media na rexón del Laciu ye de 304,1 habitantes por km² (2010), que ye la tercera más alta ente les rexones italianes dempués de la Campania y la Lombardía. Sicasí, ta distribuyida de manera irregular, pos va dende los 765 habitantes por km² na Ciudá metropolitana de Roma Capital a menos de 60 habitantes por km² na provincia de Rieti (2008 est.). En Roma concéntrase'l 55% de la población rexonal. Pal 31 de marzu de 2010, la población total calcular en 5,695.048 habitantes. A principios d'esi mesmu añu, l'Institutu Italianu d'Estadística, ISTAT envaloró que vivíen nel Laciu 450.136 inmigrantes estranxeros, lo qu'equival al 8 % de la población.
Destacaes en negrina  los conceyos capitales de provincia.
Divisiones alministratives
El Laciu estremar nuna ciudá metropolitana y cuatro provincies:
right|400px
Política
Roma ye una ciudá empobinada tradicionalmente pel centru-esquierda políticu, ente que'l restu del Laciu ye de centru derecha. Nes eleiciones xenerales d'Italia de 2008, el Laciu dio'l 44,2% de los sos votos a la coalición de centru derecha, ente que'l bloque de centru izquierda llevóse'l 41,4% de los votos. Gobierna Roma Gianni Alemanno, del partíu posfascista 1 Alleanza Nazionale en coalición con diversos partíos del espectru conservador en El Pueblu de la Llibertá.
Economía
Roma, capital de la República Italiana y del Laciu y ocupa un llugar preponderante na economía de la rexón. Ye la so principal ciudá industrial y comercial, ocupando más de 300.000 emplegaos estatales amás de dellos millones de persones emplegaes y subempleadas nel sector priváu: oficines, bancos, aseguradores, etc. Munches corporaciones nacionales y multinacionales públiques y privaes, tienen la so sede en Roma como ENI, Enel, Leonardo, Alitalia, RAI, etc.
L'intensu fluxu turístico, xuníu a los centros arqueolóxicos, históricos, artísticos y relixosos, alimenta una rica actividá turística y comercial.
El desenvolvimientu industrial del Laciu ta llindáu a les zones al sur de Roma. Les comunicaciones influyeron na posición de la industria, favoreciendo les zones coles meyores conexones con Roma y les que tán cerca de la Autostrada del Sole, especialmente alredor de Frosinone. Les industries alimentaríes y testiles atópense alredor de les ciudaes de Viterbo, Llatina y Frosinone. Suelen ser PYMES, y operen nos sectores de la construcción y los sos materiales (Roma y Civitavecchia-, papel -Frosinone-, petroquímiques -Gaeta-, testil -tamién Frosinone-, inxeniería -Rieti, Anagni-, automóvil -Fiat Cassino- y electrónica -Viterbo-).
Dialeutos laciales
300px|thumb|right|[[Dialeutos italianos meridionales|Dialeutos meridionales nel Laciu. ]] L'usu vivu de los dialeutos nel Laciu ye siempres difícil, polo que se refier en particular a la parte de la Ciudá metropolitana de Roma Capital. Na capital usa una variante rexonal del italianu, carauterizada pola africación de la s ante consonante nasal y de la xeminación de la b y de la g. Ta bien espublizáu'l apócope de la sílaba final de la pallabra (ma '  por "mamma", anda '  por "andare" etc.). Na sintaxis rexístrase l'usu del indicativu en dependencia de los verba putandi ("credo che torna"), nel léxicu pallabres como "pupo", "caciara", "pedalini" "annamo" "giocamo". Los dialeutos perviven fora de la Ciudá metropolitana de Roma Capital, onde ye menos fuerte l'influxu llingüísticu de la capital.
Arte
El Laciu tien una gran importancia na cultura italiana y europea por cuenta de la so riqueza históricu-artística, arquitectónica, arqueolóxica y cultural polo xeneral. L'inmensu patrimoniu de la ciudá de Roma forma namái una parte de les ayalgues espardíes pelos cientos de ciudaes, pueblos, abadíes, ilesies, monumentos y otros llugares de la rexón.
El centru históricu de Roma, les propiedaes estraterritoriales de la Santa Sede na ciudá y la Basílica de San Pablo Extramuros atópase en tre los bienes protexíos pola UNESCO como patrimoniu de la Humanidá. Nel Laciu tán tamién otros llugares protexíos como Patrimoniu de la Humanidá: la Villa Adriana y la Villa d'Este en Tívoli y les Necrópolis etrusques de Cerveteri y Tarquinia.
Amás de los yá mentaos, los sitios d'interés turísticu en Roma, pertenecen a distintes dómines y estilos. Nel área arqueolóxica, destácase sobre'l restu'l Foru Romanu y los monumentos como'l Coliséu, símbolu de la ciudá, y les ilesies, los arcos, les places y los obeliscos que se traxeron d'Exiptu. Amás de los monumentos, la ufierta cultural completar con numberosos museos.
Na Ciudá metropolitana de Roma Capital hai munchos llugares d'interés arqueolóxicu. Cerca de Roma ta Ostia Antica; de Terracina el Templu de Xúpiter Anxur; de Sezze el Foru Apiu y cerca de Pomezia, atópase Lavinium.
Dignos de mentar son los famosos Castelli Romani, grupu de llocalidaes al sur de Roma que son de cutiu citaos na historia y tamién por causa de los productos gastronómicos qu'ellí s'ellaboren. A lo último, tien de mentase l'arquiteutura románica nel Laciu y en Roma.
thumb|El [[Coliséu de Roma.]]
Universidá
Roma representa'l mayor centru universitariu de la rexón, con universidaes tantu públiques como privaes. La más grande pol númberu d'alumnos ye la Sapienza Università di Roma, qu'amás de delles sedes perifériques en Roma, cuenta con un centru sucursal en Llatina, unu en Rieti y otru en Viterbo. La segunda universidá pública de la capital, por fecha de fundación, ye la Universidá de los Estudios de Roma "Tor Vergata", fundada nel añu 1982, ente qu'en 1992 fundóse la Università degli Studi Roma Tre. Si amás de les estructures públiques considérense les privaes, la segunda universidá per añu de fundación ye la LUMSA que se remonta al añu 1939. Otros polos universitarios en Roma tán representaos pola Universidá Europea de Roma, de la Luiss, de la San Pío V, y de la Universidá de los Estudios de Roma "Foru Italico" (IUSM).
Fora de Roma atópense la Universidá de los estudios de Cassino, fundada nel añu 1979, sobre la tradición humanístico y cultural llevada alantre a lo llargo de los sieglos pola abadía de Montecasino, y la Universidá de los Estudios de la Tuscia en Viterbo, fundada nel añu 1979.
Gastronomía
thumb|left|Bucatini all'amatriciana. Un entremés típicu son les bruschette, de pan turrao con aceite y ayu. Na gastronomía romana utilízase'l arroz pa faer croquetes (suppli di riso) y un risotto alla romana que se caracteriza por llevar mueyu de fégadu, monizueles y vinu de Marsala. Platos de pasta típicos son los bucatini all'amatriciana, que lleven tocín y tomate, y considérase qu'en Roma procede la receta d'espaguetis a la carbonara (spaghetti alla carbonara). Los ñoquis son clásicos nel Laciu, los gnocchi alla romana. Otres formes de pasta al güevu del Laciu son los fettuccine y les pappardelle.
thumb|Quesu [[pecorino romanu y fave (fabones).]] Tocantes a los platos de pexe, destaquen los filetes de bacaláu (Filetti di baccalà). Tamién se toma sopa de pexe de llagu (sbroscia) en Tuscia y Valle Llatín. Del llagu Bolseno llógrense peces pa platos de pexe. Platos de carne son la Coda alla vaccinara, que se fai con rabu de güe, y saltimbocca alla romana, que lleva carne de tenral. Otres carnes: el corderu llechal (abbacchio), o los dureces de vaca (trippa). Con carne de gochu asada faise la porchetta, y col so carrillada (guanciale) ellabórense les fave al guanciale (fabones con carrillada). Pero la verdura más espublizada ye, ensin dulda, l'alcachofa, que se preparar "a la romana" (Carciofi alla romana, fervíes) o "a la xudía" (Carciofi alla giudia, frites).
Ente los quesos, sobremanera de lleche d'oveya, destaquen el pecorino romanu y el ricotta, col que s'ellabora una tarta. Tamién ye típica la caciotta.
Música
Nel campu musical, ye tradicional la cita pal fiesta del primeru de mayu na Plaza San Giovanni, onde les organizaciones sindicales entamen un conciertu musical en vivu, nel que participen los más populares intérpretes musicales del momentu.
Nos meses de xunetu y agostu, en Soriano nel Cimino desenvolver en Tuscia un festival de jazz, el más importante eventu italianu rellacionáu con esti tipu de música, segundu namái tres el festival de jazz d'Umbría en Perusa.
Deporte
thumb|El Derbi de Roma ye l'enfrentamientu ente Laciu y Roma
La rexón tuvo tres equipos de fútbol na Serie A d'Italia. L'AS Roma llogró tres títulos de lliga, ganó nueve veces la Copa d'Italia y foi finalista de la final de la Copa d'Europa. En tantu, la SS Lazio foi campeón de la Serie A dos veces, la Copa d'Italia seis veces, ganó una Supercopa d'Europa y ganó la última edición de la Recopa d'Europa de la UEFA. Tamién algamó la final de la Copa de la UEFA. Lazio y Roma enfréntense nel derbi de Roma, unu de los principales clásicos de ciudá n'Italia, xunto colos de Milán y Turín. El tercer equipu de Laciu en xugar la Serie A d'Italia ye'l Frosinone Calcio, con sede en Frosinone, al sur de Roma, xugando dos temporaes na máxima categoría.
El principal equipu de baloncestu ye'l Virtus Roma, que ganó la Lliga Italiana 1983 y la Copa d'Europa 1984.
Los Xuegos Olímpicos de Branu de 1960 celebrar en Roma, con epicentru nel Estadiu Olímpicu de Roma. El Masters de Roma ye un tornéu de tenis del ATP Masters 1000 y el WTA Premier.
El Autódromu de Vallelunga recibió a numberoses categoríes internacionales del deporte motor, tales como'l Campeonatu Mundial de Superbikes, Campeonatu Mundial de Motociclismu de Resistencia, Fórmula 2, Fórmula 3000 Internacional, Campeonatu Mundial de Resistencia y Campeonatu Européu de Turismos.
North American Species of Euphorbia
North American Species of Euphorbia (embrivíu N. Amer. Euphorbia) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol botánicu d'Estaos Xuníos John Bitting Smith Norton y espublizáu nel añu 1899.
Foi preimpreso dende ''Ann. Rep. Missouri Bot. Gard.'' 1900: 85-144
Navia (dixebra)
Col nome de Navia podemos referinos a: