cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gregorio Magno
Obres
Gregorio ye autor d'una Regula pastoralis, manual de moral y de predicación destináu a los obispos. Arrexuntó y contribuyó a la evolución del cantar gregoriano, llamáu nel so honor el Antifonario de los cantares gregorianos. Nel añu 600 ordenó que s'arrexuntaren los escritos de les cantaraes o himnos cristianos primitivos (conocíos tamién como Antífones, Salmos o Himnos); diches lliturxes d'allabancia a Dios yeren celebraes nes antigües catacumbes de Roma.
Estes antífones fueron perdíes debíu al cisma o diáspora de los ciudadanos romanos poles constantes guerres romanu-bárbares al tratar de catequizales (Edictu de Tesalónica). Tamién contribuyeron los cambeos d'estructura de los cantares por persones que decidieron crear les sos obres propies y gustos a la desapaición d'estos documentos.
El antifonario de los cantares gregorianos permaneció atáu al altar de San Pedro, pero estos sumieron. El papa Pío X encamentó a los monxos benedictinos de l'abadía de Solesmes la reproducción fiel d'estes melodíes cristianes tres una busca infructuosa d'estes obres per parte de Francia nel sieglu XIX.
La nueva escoyeta d'estes melodíes foi llamada Edición Vaticana del Cantar Gregoriano, faciéndose esta edición oficial el 22 de payares de 1903, cuando'l cantar gregoriano quedó dafechu reconocíu pola ilesia como'l cantar oficial de la Ilesia católica.
Ente les sos obres conocíes atopamos el llibru De Vita et Miraculis Patrum Italicorum et de aeternitate animarum conocíu comúnmente col nome embrivíu de Llibru de Los Diálogos, que narra la vida y milagros de diversos santos italianos del sieglu IV, destacando nel so segundu capítulu a San Benitu de Nursia.
Gregorio desenvolvió la doctrina del purgatoriu en 593, a poco tiempu d'asumir la cátedra de San Pedro. Hasta'l sieglu VII reinaba la creencia de que los difuntos taben amenorgaos a una situación de solombres (refrigerium) y permanecíen nun llugar de tránsitu a la espera del xuiciu final y definitivu. Solo los mártires quedaben exentos d'esi llugar de solombres al aportar direutamente a la visión beatífica. Nos sos Diálogos, Gregorio presentó otra concepción: que dempués de la muerte, el difuntu enfrentaría un primera xuiciu particular, non xeneral, a partir de cual podría resultar temporalmente apostráu al purgatoriu pa expiar les sos faltes, esto ye, como forma de purificación.
Caltiénense 866 cartes de Gregorio na so Regestum o Archivu de correspondencia, el 63% de les cualos son rescriptos (respuestes a solucitudes de normativa n'asuntos eclesiásticos o alministrativos). Envalórase que mientres el so pontificáu unviar dende Roma unes venti mil cartes; el mesmu Gregorio escoyía cuálos d'elles teníen de ser copiaes nel Regestum.
Patronalgu
Ye patronu del sistema educativu de la Ilesia, de los mineros, de los coros y el cantar coral, los estudiosos, profesores, alumnos, estudiantes, cantantes, músicos, albañiles, fabricantes de botones; proteutor contra la gota y la peste.
Ye abogáu de les almes del purgatoriu. El so nome tamién figura ente les celebraciones del Calendariu de Santos Luteranu.
Synopsis Coniferarum
Synopsis Coniferarum (embrivíu Syn. Conif.) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol botánicu d'Austria, numismáticu, políticu, y sinólogu Stephan Ladislaus Endlicher. Espublizóse nel añu 1847.
Discoglypremna caloneura
Descripción
Ye un árbol d'hasta 30 m d'altu por 2 m de circunferencia, el tueru rectu de 15 m de llargor, que s'atopa nos montes de fueya perenne y una especie de meruxa de la rexeneración de los montes, de Guinea a Camerún, y estiéndese hasta República democrática d'El Congo y n'Uganda.
Propiedaes
La so madera ye de color blancu o amarellentáu, moderadamente llixera, nidia y bien perecedera , utilizada na construcción, canoes, etc, pero ye bono de tallar y ye asina se fai en Liberia pa mázcares y concos.
El frutu ye carnosu y pubescentes y acoloratáu cuando ta maduru con un sabor amargoso. Sicasí, buscar polos páxaros que distribúin les granes, y en Ghana la grana utilízase como un cebu en trampes d'aves.
Taxonomía
Discoglypremna caloneura describióse por (Pax) Prain y espublizóse en Kew Bulletin 1911: 317. 1911.
Galium glaucum
Galium glaucum, ye una especie de planta yerbácea perteneciente a la familia de les rubiacees.Alcuéntrase n'Europa. El so área de distribución estender dende España hasta Ucraína. thumb|240px|Detalle de les fueyes thumb|240px|Inflorescencia thumb|240px|Nel so hábitat
Descripción
Ye una planta perenne, yerba qu'algama un tamañu de 20 a 80 cm. El tarmu crez erecto, poco ramificáu, dacuando, con unos pocos pelos. Les fueyes se encuentram d'ocho a diez xuntes nuna espiral. Les llámines de les fueyes son simples, lliniales. La superficie de la fueya ye de color verde escuru y el viesu de color verde azuláu. Les flores son azules y verdes y prodúcense principalmente mientres mayu a xunetu, dacuando, en setiembre. La fruta lliso tien un llargor de 2 a 2,5 mm.
Taxonomía
Galium glaucum describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 107, nel añu 1753. Galium: nome xenéricu que deriva de la pallabra griega gala que significa "lleche", n'alusión al fechu de que delles especies fueron utilizaes pa cuayar la lleche.
glaucum: epítetu llatín que significa "glauca, de color verde azuláu". Númberu de cromosomes de Galium glaucum (Fam. Rubiaceae) y táxones infraespecíficos: 2n=22. glaucum subsp. glaucum
Rafael Lemes dos Santos
Rafael Lemes dos Santos ye un futbolista brasilanu.
Anton Buttigieg
Anton Buttigieg foi un xurista, poeta y políticu maltés que desempeñó'l cargu de presidente de Malta dende 1976 hasta 1981.
Biografía
Buttigieg nació en 1912 en Qala, islla de Gozo, y foi'l tercer fíu d'un matrimoniu de clase trabayadora. Dempués de pasar tola so infancia en Qala, con 16 años treslladar a Birkirkara pa estudiar nel Colexu de San Luis de los jesuítas. En 1930 pudo ingresar na Universidá de Malta, onde llogró la Llicenciatura d'Artes (1934) y el doctoráu en Derechu (1940).
Dalcahue
Dalcahue ye una ciudá y comuña chilena de la Rexón de Los Lagos, allugada na Provincia de Chiloé, nel archipiélagu del mesmu nome. La so capital ye'l pueblu de Dalcahue, allugáu nes coordenaes -42.37931°N, -73.64725°W, a veres de la canal homónima.
Les sos principales actividaes económiques son el comerciu, el turismu, la industria procesadora de productos marinos, l'agricultura (papes y la ganadería ovina y bovina),
Anton Buttigieg
Biografía
Mientres la Segunda Guerra Mundial, en concluyendo'l Sitiu de Malta, tuvo qu'exercer d'oficial del Cuerpu de Policía en Ħamrun hasta'l final del conflictu. Más tarde desenvolvería una carrera como xurista, primero na abogacía y dende 1955 como maxistráu. Nesi tiempu pudo compaxinalo con artículos periodísticos sobre derechu nos diarios locales Times of Malta (1946-1948) y The Voice of Malta (1959-1970).
Dalcahue
Historia
thumb|250px|left|Reconstrucción d'una [[dalca, embarcación fecha de tres tablones cosíos qu'usaron por igual chonos, huilliches y depués españoles.]]Na dómina prehispánica, el llugar en que güei s'atopa'l pueblu de Dalcahue yera bien visitáu polos chonos y taba habitáu por huilliches, por causa de ser la parte más angosta de la canal de Dalcahue y, poro, el balseo más natural escontra la isla de Quinchao. Cuando llegaron los conquistadores españoles, tamién s'asitiaron ellí por idénticu razones. El mesmu significáu de la pallabra Dalcahue revela esta importancia, yá que nel mapudungun de Chiloé Dalkawe significa llugar de dalques, esto ye, de la embarcación de tres tablones qu'usaben orixinalmente los chonos y que'l so usu espublizar a toles cultures del archipiélagu, incluyendo la española. En 1567 la espedición de Martín Ruiz de Gamboa tomó posesión del archipiélagu de Chiloé y na so meyora escontra'l sur el primer pueblu que fundaron foi Tenaún, güei llende norte de la comuña, al prosiguir pensaron n'asitiar la capital no que depués sería San Juan, por causa de que yera bien bono de defender, pero dieron cuenta de que la diferencia ente marees yera demasiáu alta y arrenunciaron.
Mientres la Colonia, Dalcahue considerábase un pueblu d'españoles ya indíxenes, sol nome de Dalcapulli o Dalcahue. Nun censu realizáu por misioneros Xesuites ente setiembre de 1734 y abril de 1735 indícase que pa esi periodu había 8 families, con un total de 50 habitantes, 21 de los cualos yeren españoles. En 1787 tenía yá 662 habitantes de los cualos 637 yeren españoles y 25 indíxenes.
Anton Buttigieg
Biografía
De forma paralela, Buttigieg empecipió la so trayeutoria política en 1955, al ser escoyíu diputáu na Cámara de Representantes de Malta pol Partíu Llaborista. Sol lideralgu de Dom Mintoff, dende 1962 pasó a ser Líder Axuntu del grupu parllamentariu, y cuando Mintoff resultó escoyíu primer ministru de Malta en 1971, Buttigieg asumió tamién la cartera del ministeriu de Xusticia y Asuntos Parllamentarios. Ocuparía dambes responsabilidaes hasta ochobre de 1976.
Dalcahue
Historia
Cuando Chile declaró'l so independencia, los habitantes de Chiloé permanecieron fieles a la Corona y engarraron mientres 16 años contra les fuercies patriotes. Na campaña que'l Direutor Supremu Ramón Freire entamó contra los realistes del Archipiélagu en 1824, el principal desembarcu de los patriotes realizóse cerca de Dalcahue, col enfotu de tomar Ancud pola retaguardia. Sicasí, el 1ᵘ d'abril de 1824 l'exércitu espedicionariu, al mandu del coronel Jorge Beauchef foi sosprendíu a unos 10 km del pueblu y engarróse la batalla de Mocopulli, de resultancia incierta nel campu, pero qu'obligó a les tropes chilenes a replegase ensin llograr el so oxetivu. A fines de 1842 Dalcahue componer de 897 cases. La construcción de l'actual ilesia empezó en 1858. Antes del terremotu de 1960, munchos habitantes vivíen en palafitos.
Demografía
thumb|150px|left|Vista de Dalcahue.thumb|150px|right|Fachada de la [[Ilesia de La nuesa Señora de los Dolores (Dalcahue)|ilesia de La nuesa Señora de los Dolores de Dalcahue.]] thumb|Monumentu a los Pescadores La comuña amuesa un patrón de poblamientu bien desigual. El pueblu de Dalcahue tien 4.933 hab., que correspuenden al 38,41 del total comunal. La población restante, un 61,39%, habita n'árees rurales y la mayor parte d'ellos vive na zona llamada llocalmente La Mariña, una franxa costera a veres del mar interior de Chiloé que cuerre d'oeste a este, ente Dalcahue y Tenaún. Ellí tán los poblaos de Téguel, Quíquel, Quetalco, Puchaurán, Colegual, San Juan, Calen, y Tenaún. Amás esiste'l caserío de Mocopulli, na Carretera Panamericana, Estelleros xustu al suroeste de Dalcahue y l'aldega de Tocoihue, xunto al esteru y cascaes del mesmu nome, en que según la creencia popular los bruxos borrábense'l bautismu. Ente la Panamericana y l'Océanu Pacíficu práuticamente nun hai habitantes, yá que ye una zona montiega qu'en bona parte correspuende a los terrenes del sector Anay (sur) del Parque Nacional Chiloé.
Dientro de la comuña tópense 3 de les 16 ilesies de madera del Archipiélagu de Chiloé que fueron declaraes Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco:
Anton Buttigieg
Biografía
Anton Buttigieg finó'l 5 de mayu de 1983 en Qala, la so ciudá natal, a los 71 años.
Enrique Enríquez Pimentel
Enrique Enríquez Pimentel y Osorio foi un noble y home d'estáu español.
Biografía
I conde de Villada dende 1625, heredó'l títulu de marqués de Távara cuando'l so padre Antonio Pimentel, entós daquella virréi de Sicilia, finó en 1627; Enrique asocedió-y tamién de volao como presidente interín del reinu de Sicilia.
Caballeru de la orde d'Alcántara, gentilhombre de cámara de Felipe IV y ministru del so conseyu de guerra, foi socesivamente virréi de Navarra y d'Aragón en 1641, capitán xeneral de Castiella la Vieya y dempués de Galicia mientres la guerra de Portugal y gobernador del Conseyu d'Ordes dende 1655 hasta la so muerte.
Casó en primeres nupcias con Francisca de Córdoba, fía de los duques de Sessa; en segundes con Antonia de Moscoso, vilba del conde de Palma Luis de Portocarrero; y en terceres con Ana Francisca de Borxa y Doria, fía de los duques de Gandía.
Anton Buttigieg
Vida personal
Tuvo casáu en trés causes: en 1944 casóse con Carmen Bezzina y tuvo trés fíos: John, Rose y Emanuel. Cuando Carmen morrió, Buttigieg rehízo la so vida y casóse en 1953 con Connie Scicluna, quien tamién finó primero qu'él nun accidente de tráficu. La so tercera y última pareya foi Margery Helen Patterson, cola que tuvo dende 1975 hasta la so muerte.
Neptalí Bonifaz
Neptalí Bonifaz Ascázubi foi un políticu ecuatorianu que ganó la votación presidencial de 1931, pero que nun asumió'l cargu porque foi inhabilitáu pa la presidencia pol Congresu Nacional antes de tomar posesión. Foi fíu del diplomáticu peruanu Neptalí Bonifaz Febre y Zanabria y de la quiteña Josefina Ascázubi y Salinas, fía del ex-presidente Manuel Ascázubi.
Biografía
Los sos primeros estudios realizar en Quitu, nel colexu de los xesuites, y a los quince años d'edá viaxó a Europa pa estudiar Ciencies Económiques, Polítiques y Comerciales nes universidaes de Xinebra y na Sorbona en Francia. Al tornar al Ecuador tuvo dedicáu casi puramente a les actividaes agrícoles nes sos propiedaes, hasta qu'en 1927 foi llamáu pol presidente Isidro Ayora pa desempeñar el cargu de presidente del acabante crear Bancu Central del Ecuador.
Foi candidatu presidencial nes eleiciones presidenciales d'Ecuador de 1931, auspiciado pol Partíu Conservador. Ganó les eleiciones, pero nun pudo asumir el so mandatu, yá que la so eleición foi descalificada pol Congresu Nacional al ser declaráu "non aptu pa exercer la Presidencia", por atribuyise la nacionalidá peruana en distintes correspondencies. Bonifaz, que s'atopaba en Guachalá, treslladar a Quito.
El 27 d'agostu, por cuenta de la decisión del Congresu la guarnición de Quito conxuntamente colos partidarios de Bonifaz, sublévase. Hubo un sangrientu enfrentamientu coles tropes lleales al Gobiernu y nes cais de Quito los combates siguieron hasta'l 1 de setiembre, provocando que'l presidente encargáu Alfredo Baquerizo Moreno abellugar na embaxada arxentina y que'l ministru de gobiernu Carlos Freile Larrea asuma'l gobiernu.
Finalmente los sublevaos fueron derrotaos. Esti episodiu, nel cual morrieron más de dos mil persones, ye conocíu como la Guerra de los Cuatro Díes. Darréu, Bonifaz dedicar a les sos actividaes privaes y desempeñóse de nuevu como presidente del Bancu Central en 1939. Alloñáu voluntariamente de la función público y dedicao a les sos actividaes particulares, Neptalí Bonifaz morrió na ciudá de Quito'l 23 d'agostu de 1953.
Dalcahue
Tresportes
Dende l'añu 2013 la ciudá cunta col Aeropuertu Mocopulli, que dexa la integración de la isla de Chiloé col continente, tamién cunta con minubuses dende y escontra Castro, Achao y Curaco de Velez y tresbordadores que salen de Dalcahue y Curaco de Velez.
Fútbol
La comuña cunta con dos clubes de fútbol (Club Deportivo Dalcahue y Mocedá Xunida) que compiten na Asociación de Fútbol de Castro. Dambos apuesten los sos xuegos de llocal nel Estadiu Municipal de Dalcahue (campera sintética).
Nellie Cashman
Ellen Nellie Cashman foi una benefactora y empresaria irlandesa. Realizó llabores de filantropía en diverses llocalidaes del Oeste d'Estaos Xuníos.
Primeros años
Cashman nació na llocalidá de Queenstown, República d'Irlanda. Nos años 1860 camudar a los Estaos Xuníos xunto a la so madre y hermana Fannie, pos el so padre morriera na so infancia. Una vegada ellí trabayó nun hotel. Darréu la familia treslladar a San Francisco. Tiempu dempués Fannie casóse, y Nellie establecer en Nevada onde trabayó como cocinera en dellos campamentos de mineros. En 1872 llogró fundar una posada pa gambusinos en Panaca Flat. Dos años dempués acompañó a un grupu d'aventureros escontra la Columbia Británica, específicamente en Dease Lake. Ellí estremóse por liderar una partida de rescate en busca d'un trabayadores que morríen d'escorbutu. Al traviés de la nieve, y xunto a seis homes, completó una caminada de 77 díes p'atender a los enfermos.
Años postreros
Dempués la muerte de la so hermana, por cuenta de tuberculosis, tomó al so cargu los sos cinco fíos güérfanos y ayudólos a educase. Dende l'añu 1886 partió xunto a los mozos y anduvo en diverses zones del oeste del país en distintos campos mineros. En 1898, Cashman dirixir a Canadá en vista de la Fiebre del oru de Klondike; vivió en Dawson City y siguió colos sos llabores d'ayuda y empresariales, pos n'Alaska tuvo delles mines al so nome. Los sos últimos años pasar en Victoria, Columbia Británica, onde moró dende 1923. Nunca casóse. Ente otros epítetos, Nellie foi conocida como «ánxel de la misericordia», «ánxel de la frontera» o «ánxel de Tombstone».
Serrières-en-Chautagne
Serrières-en-Chautagne ye una comuña francesa del departamentu de Saboya, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Nellie Campobello
Francisca Ernestina Moya Luna, conocida como Nellie Campobello, foi testigu y narradora de la Revolución Mexicana amás de precursora del balé en Méxicu. Hermana mayor de Gloria Campobello (Soledad Campobello Luna), quien so la direición de Nellie aportó a considerada la primera Prima Ballerina de Méxicu.
Delles fontes apunten que'l so pseudónimu tomar de "Nellie" una perra que tenía por mascota la so ma, y Campobello del so padrastru Jesús Campbell Morton, o'l Dr. Ernesto Stephen Campbell.
La primer infancia de Nellie y los sos hermanos desenvolver en Villa Ocampo, darréu en Hidalgo del Parral, Chihuahua, escenarios de les sos obres: Cartuchu, Les manes de Ma y Apuntes sobre la vida militar de Francisco Villa. Tres la muerte de la so madre, Rafaela Luna, la familia camudar a la Ciudá de Méxicu a finales de 1923. Nésta ciudá ye onde Campobello afaya la danza y desenvuelve la so prolífica carrera.
Coreógrafa y baillarina
En 1923 empecipió la so carrera como baillarina, xunto cola so hermana Gloria, na Ciudá de Méxicu. Foi alumna d'hermanar Mariña (Adela, Amelia y Linda), Lettie Carroll, Carmen Galé, Madame Stanislava Potapovich y de Carol Adamchevsky.
Pa la conmemoración del entamu de la Revolución Mexicana, el presidente Lázaro Cárdenas -y comisionó la presentación d'una coreografía que representara al movimientu armáu y los sos ésitos posteriores (la educación pública, la paz, etc.). En payares de 1931, Campobello presentó'l Ballet de mases 30-30 nel Estadiu Nacional, representar estudiantes de la Escuela Plástica Dinámica (güei Escuela Nacional de Danza Nellie y Gloria Campobello) y neños de primaria (quien simbolizaben al pueblu), mientres Nellie, vistida de colloráu, representó a la Revolución. El ballet 30-30, darréu, dir de xira per tol país, como parte de les Misiones Culturales.
En 1937 foi designada direutora de la Escuela Nacional de Danza, cargu qu'ocupó hasta 1984.
Ente les sos obres dancísticas, amás del Ballet 30-30, cúntense: La virxe de les fieres, Barricada, Clarín, Binigüendas de plata, Tierra. Coreografíes folklóricas: Cinco paso de danza o danza ritual, Danza de los malinches, El coconito, Bailles istmeños, Ballet tarahumara, Danza de los concheros. Col Ballet de la Ciudá de Méxicu: Fuensanta, Obertura republicana, Ixtepec, El sombreru de tres pico, Vespertina, Estragal, Alamea 1900, Circu Orrín, La feria, etc.
Xunto con Martín Luis Guzmán y José Clemente Orozco fundó'l Ballet de la Ciudá de Méxicu, que se presentaba nel Palaciu de Belles Artes, nél collaboraron artistes como Carlos Chávez, Julio Castellanos, Carlos Orozco Romero y Roberto Montenegro.
Ente les munches alumnes de Nellie Campobello atópense: Guillermina Bravo, Amalia Hernández, Josefina Lavalle, Dina Torregrosa, Emma Ruíz, Rosa Reyna, Martha Bracho, etc.
Yo
En 1929, publica'l so primer llibru de poemes tituláu "Yo" y robláu como Francisca (el so nome de nacencia), editáu por LIDAN, la editorial de Gerardo Murillo (pintor mexicanu conocíu como'l Dr. Atl), ta compuestu por cinco poemes, consideraos por Doris Meyer (crítica lliteraria norteamericana) como "precursores necesarios na formación d'un espíritu de crítica social" ya Irene Matthews describir como "[...]versos que los sos ritmos son al empar infantiles y dancísticos. Muncha de la so poesía báillase´ rítmicamente". Dellos poemes de Yo, auníos a otros escritos mientres la so estancia en L'Habana como baillarina, fueron publicaos na revista cubana "Revista de L'Habana", titular "Ocho poemes de muyer" y roblar tamién, col so nome de nacencia.
Dellos d'estos poemes fueron traducíos al inglés por Langston Hughes na so antoloxía de Dudley Pitts.
Cartuchu
En 1931, publicar en Xalapa, Veracruz, la so obra más conocida Cartuchu, rellatos de la llucha nel norte de Méxicu, financiada por Germán List Arzubide.
Cartuchu ta narrada en trés grandes bloques: "Homes del norte", "Fusilaos" y "Nel fueu", cada unu constituyíu por rellatos curtios d'episodios o personaxes de Parral y de Villa Ocampo, cuntaos dende'l puntu de vista de la neña Nellie. Esta visión ye rara dientro del xéneru de la Novela de la Revolución, ta apinada de familiaridá y de detalles cotidianos, dizse que ye una versión femenina de la Revolución, porque se narra dende los espacios privaos: dende la casa de l'autora y de los sos vecinos de la cai Segunda de Rayu en Parral, la mayoría d'ellos neños y muyeres.
La obra fálanos peculiarmente de la personalidá de les muyeres nel mediu d'un movimientu bélicu, non so los estereotipos atribuyíos na la dómina a lo femenín como'l sentimentalismu y l'irracionalidá, sinón como personaxes pragmátiques y fuertes, dacuando desarimaes, pero qu'enfrenten la so realidá. Tamién amuesa a los homes revolucionarios so otra lluz: a la Villa que llora, al soldáu que xuega y bromia colos neños, al revolucionariu que rúa y canta a la pequeña hermanita, Gloria.
Les manes de ma
En 1937 publica una obra dedicada a la so madre, Rafaela, un rellatu sobre la crianza de los fíos en tiempos de guerra, Irene Matthews calificar como un exemplu de "la fuercia y intrepidez femenina". Amosar a la madre como una muyer fuerte y pragmático, atributos que Campobello heredó o, quiciabes el personaxe ye una proyeición de la so persona. Campobello diz sobre Les manes de ma "componer pa pagar una delda, una delda contraida con Ella, con ma".
Collaboraciones en periódicos
Mientres la década del 30, collaboró nos periódicos Últimes noticies y L'Universal Gráficu, con artículos d'opinión sobre la vida política del país y sobre "sucesos y noticies rares".
Apuntes sobre la vida militar de Francisco Villa
Publicáu en 1940 pola editorial Ediapsa, de Martín Luis Guzmán. Ye una crónica de la carrera militar de Francisco Villa según del Norte de Méxicu, la rexón que Nellie conoció a la perfeición, poro, el so rellatu ye bien cercanu, casi personal, como lo son los sos otres dos obres (Cartuchu y Les manes de ma). Pero non por eso escarez de veracidá, nin ye suxetivu o de poco rigor histórico, la so investigación basar en documentos d'archivu, según en testimonios d'historia oral de dalgunos de Los Doraos (José Nieto ya Ismael Maynez ) y de Austreberta Rentería, vilba de Villa, quien aportó a gran amiga de Campobello. Nel rellatu, Nellie intenta reivindicar al so ídolu de la infancia, a quién calificó de “El meyor guerrilleru, dempués de Gengis Kan”.
L'ánimu de la dómina y la postura oficial frente al personaxe de Francisco Villa, negativa, fixeron que la obra de Nellie Campobello fora con frecuencia facer# de menos, llomada de falsa o de pocu oxetiva.
Ritmos indíxenes de Méxicu
En 1940 co-escribió, cola so hermana Gloria Campobello, Ritmos indíxenes de Méxicu, editáu pola Secretaría d'Educación Pública, ya ilustráu pol so hermanu Mauro Rafael Moya. Con esta obra buscaron caltener les dances de los pueblos indíxenes de Méxicu, mesmes que llegó a conocer mientres les xires al interior del país de les llamaes Misiones Culturales. Amás de caltener, les hermanes Campobello pretendieron fundar una danza verdaderamente mexicana, quiciabes lo llograron.
Tres poemes
En 1957 publicó "tres poemes", tomaos d'un llibru supuestamente perdíu tituláu Abra na roca, los trés poemes son "Ella", "Ríu floríu" y "Estadios".
Los trés poemes tán escritos nun llinguaxe y estilu más “sofisticáu” que Yo, por Francisca, pero siguen coles temátiques íntimes que permean tola obra de Campobello. En Ella fala sobre la so madre; En Ríu floríu sobre la so tierra natal (Durango) y lo qu'ende vivió; a lo último, en Estadios, trata sobre la dómina de les misiones culturales, les sos presentaciones nos grandes estadios del país, los ballets de mases y la so pasión pola danza.
=== Los mios llibros Publicáu en 1960, ye un trabayu de autoreflexión de l'autora al traviés de la revisión de les sos obres, de la dómina en que vive y de la so propia vida.
Ta compuestu por un prólogu escritu pola mesma autora, lo mesmo que de los poemes qu'escribió mientres los postreros 30 años, mesmos que nun vieren la lluz, y les sos demás testos publicaos con anterioridá.
“[…]''acandilante. Escribe a berros. Creo bonalmente que nenguna otra escritora mexicana tien la so fuercia, nenguna ye tan abrupta, tan arisca, tan peligrosa, tan arma de fueu. Esplota pero tamién analiza. Nellie tien la mesma capacidá que Martín Luis Guzmán de xulgar a la Revolución Mexicana […] Nellie, sicasí, ye muyer, nun la tomen en cuenta y al ratu se desencanta de tanta pasión ensin oxetivu. […] Cuando vio qu'escribía nel vacíu, decidió apurrise a la danza que ye una de les grandes dinámiques redentores de la vida'' […] Nel prólogu de Nellie Campobello, La Centaura del Norte
Desapaición y muerte
En 1984, a les sos 84 años de manera súbita sumió de los llugares que frecuentaba, según les sos pertenencies y pervalibles pintures de Diego Rivera y de José Clemente Orozco. En 1998, la "Comisión de Derechos Humanos del Distritu Federal" investigó y afayó que Nellie morrió'l 9 de xunetu de 1986, y que fuera soterrada nel "Campusantu Progreso de Obregón" n'Hidalgo. Nos sos últimos díes, foi privada de la llibertá por Claudio Fuentes Figueroa y/o Claudio Neñu Cienfuentes y la so esposa (una alumna de Campobello) María Cristina Belmont. Afortunadamente, munches de les sos coreografíes de dances indíxenes fueron rescataes. Los sos restos fueron treslladaos al so natal Durango.
Synopsis der Deutschen und Schweizer Flora 2
Synopsis der Deutschen und Schweizer Flora 2, (embrivíu Syn. Deut. Schweiz. Fl., ed. 2), ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol botánicu, clérigu, evanxélicu, educador, naturalista alemán Johann Friedrich Wilhelm Koch y espublizáu en Leipzig en siete partes nos años 1846-1847 col nome de Synopsis der Deutschen und Schweizer Flora, enthaltend die genauer bekannten phanerogamischen gewächse, so wie die cryptogamischen gefäss-pflanzen, welche in Deutschland, der Schweiz, in Preussen und Istrien wild wachsen, Edition 2.
Publicación
Edition 2, * Parte nᵘ1, 2-4 Apr 1846;
Theta Capricorni
Theta Capricorni (θ Cap / 23 Capricorni / HD 200761) ye una estrella de la constelación de Capricorniu, la cabra de mar, la sesta más brillosa de la mesma con magnitú aparente +4,06. Visualmente alcuéntrase mediu grau al sur de la eclíptica, la llinia aparente por onde «transita» el Sol pol firmamentu a midida que la Tierra muévese alredor d'él. Dacuando recibe'l nome de Dorsum, procedente del llatín «llombu», pola so posición relativa nel cuerpu de la cabra. Alcuéntrase a 158 años lluz del Sistema Solar.
Theta Capricorni ye una estrella de la secuencia principal de tipu A, asitiada nel estremu caliente dientro del so tipu, con una temperatura superficial de 9620 K. De tipu espectral A1V, ye 52 vegaes más lluminosa que'l Sol. Del mesmu tipu espectral que Siriu, la so lluminosidá ye'l doble de la d'ésta, consecuencia de la so mayor masa, equivalente a 2,5 mases solares. La so edá envalórase en 360 millones d'años. El so radiu ye 2,6 vegaes más grande que'l radiu solar y tien una velocidá de rotación nel ecuador de siquier 114 km/s, que correspuende a un periodu de rotación de menos de 1,1 díes. El so espectru indica que ye rica en ciertos elementos pesaos (el so conteníu de siliciu ye'l doble que nel Sol y el de sodiu ye 10 vegaes mayor) anque deficitaria en heliu. Theta Capricorni ye una binaria espectroscópica. La estrella acompañante emplega 840,6 díes en completar una órbita en redol a la estrella principal.
Jouaville
Tien una población de y una superficie de  km².
Tennessee Williams
Thomas Lanier Williams III, más conocíu pol seudónimu Tennessee Williams, foi un destacáu dramaturgu d'Estaos Xuníos. El nome «Tennessee» dar los sos compañeros d'escuela por causa del so acentu sureñu y al orixe de la so familia. En 1948 ganó'l Premiu Pulitzer de teatru por A Streetcar Named Desire, y en 1955 por La gata sobre'l teyáu de cinc. Amás d'estos dos obres recibieron el premiu de la Crítica Teatral de Nueva York: El zoo de cristal (1945) y The Night of the Iguana (1961). La so obra de 1952 The Rose Tattoo (dedicada al so compañeru, Frank Merlo) recibió'l Premiu Tony a la meyor obra. Los críticos del xéneru sostienen que Williams escribía n'estilu góticu sureñu. Ye conocíu mundialmente porque munches de les sos obres fueron filmadas.
Biografía
Nació en Columbus, Mississippi, en casa del so güelu maternu, el rector de la Ilesia episcopal local —la casa ye güei el Centru de Bienvenida a Mississippi y oficina de turismu de la ciudá—. El so padre, Cornelius Coffin Williams, un viaxante de zapatos, cada vez se faía más agresivu conforme los sos fíos crecíen. La so madre, Edwina Williams (de soltera Edwina Dakin), baxaba d'una bona familia sureña. Tuvo dos hermanos, Rose Isabel Williams (1909–1996) y Walter Dakin Williams (1919–2008), el preferíu del so padre.
En 1918 la familia treslladóse a St. Louis, Missouri. Esi mesmu añu, a Tennessee foi-y diagnosticada la difteria. Mientres dos años casi nun pudo faer nada; entós, la so madre decidió que nun-y diba a dexar perder el tiempu. Animar a qu'usara la so imaxinación y, cuando tenía trece años, dio-y una máquina d'escribir.
A principios de los años 1930, Williams estudió na Universidá de Missouri-Columbia, onde foi miembru de la fraternidá "Alpha Tau Omega". Ellí foi onde los sos compañeros de fraternidá moteyar Tennessee, pol so ricu acentu sureñu. En 1935, Williams escribió la so primer obra interpretada públicamente, Cairo, Shanghai, Bombay!, representada per primer vegada en Memphis.
Williams vivió nel barriu francés de Nueva Orleans, Louisiana. Treslladóse ellí en 1939 a escribir pa la WPA, y vivió primero nel númberu 722 de la cai Toulouse, onde s'asitia la so obra de 1977 Vieux Carré (güei una fundación cultural). Escribió A Streetcar Named Desire (1947) mientres vivía nel númberu 632 de la cai St. Peter.
De Nueva Orleans coló a Nueva York, onde exerció diversos trabayos, dende camareru a porteru. Cuando los Estaos Xuníos entraron en guerra, foi declaráu non aptu por cuenta del so espediente psiquiátricu, el so homosexualidá, el so alcoholismu y los sos problemes cardiacu y nerviosu.
La so familia
Tennessee sentíase bien próximu a la so hermana, Rose, que quiciabes foi quien más influyó nél. Yera una guapura delgada que pasó la mayor parte de la so vida adulta n'hospitales mentales. Los sos padres autorizaron una lobotomía prefrontal nun intentu de tratala. La operación, llevada a cabu en 1943 en Washington, D. C., foi mal, y Rose quedó incapacitada pal restu de la so vida.
La obra de Williams The Parade or Approaching the End of Summer, escrita cuando tenía 29 años y sobre la que siguió trabayando a lo llargo de la so vida, ye una semeya autobiográfica d'un tempranu romance en Provincetown. Esta obra empezó a representase solo apocayá, estrenada'l 1 d'ochobre de 2006 en Provincetown, Massachusetts, pola compañía Shakespeare on the Cape como parte del Primer Festival Añal Tennessee Williams.
Muerte
El 25 de febreru de 1983, Williams foi atopáu muertu nel so suite del Hotel Elysée en Nueva York a los 71 años. L'informe del médicu forense indicó que morrió empapizáu col tapón d'un envase de gotes pa los güeyos qu'utilizaba con frecuencia, que tuvo d'intentar abrir colos dientes. Un informe forense modificáu indicó que l'usu de fármacos y alcohol pudo contribuyir a la so muerte pola supresión del so reflexu nauseoso. Atopáronse melecines recetados, incluyendo barbitúricos, na habitación. La causa de la muerte informada foi "intolerancia al Seconal (secobarbital)".
Williams foi soterráu nel Campusantu Calvary de St. Louis, Missouri, a pesar del so deséu de ser soterráu xunto al mar, aproximao nel mesmu llugar que'l poeta Hart Crane, a quien consideraba una de les sos influencies más significatives. Mandó los derechos lliterarios de les sos obres a Sewanee, La Universidá del Sur, n'honor al so güelu, Walter Dakin, un alumnu de la universidá allugada en Sewanee, Tennessee. Los fondos güei sostienen un programa d'escritura creativo.
En 1989 Williams foi incluyíu nel Paséu de la Fama de St. Louis.
Malurus lamberti
'''Malurus lamberti ye una especie d'ave paseriforme de la familia Maluridae endémicu d'Australia.
Descripción
Mide ente 14 y 15 cm de llargor y pesa 6 a 11 gramos. Como les demás especies del so xéneru presenta bultable dimorfismu sexual.
Los machos camuden la so plumaxe y adopten unu especial pa la dómina d'apareyamientu, bien llamativu, con azul iridiscente na cabeza, oyíos y nuca, en contraste con en contraste con un baberu negru o índigo foscu, la castañal acoloratada na base de les ales y marrón claro buxu nes nales y llombu, color crema nel banduyu y una cola gris azulada. Los penachos brillantemente coloriaos de la corona y la cubierta del del oyíu ufiértense prominentes p'atraer a la fema mientres el cortexu previu al apareyamientu
Usen la comunicación vocal principalmente n'actividaes sociales ente exemplares de la especie, p'alvertir sobre un recursu o sobre'l peligru y pa la defensa del territoriu del grupu. El cantar típico ye agudu ya intensu retumbar conformáu por gran númberu de partes curties, una cada 10 a 20 per segundos hasta por 4 segundos. El so cantar ye más nidiu que d'otres especies del so xéneru. Los pájatos caltienen contautu unos con otrs xiblando tsst o seeee, ente que un curtiu y fuerte tsit sirve como llamada d'alarma.
Comportamientu
Reparóse a los machos llevando pétalos de flores de colores p'amosase con ellos a les femes como parte del ritual de cortexu. Nesta especie los pétalos recoyíos son xeneralmente mariellos. La presentación de los pétalos puede asoceder nel territoriu del machu que los presenta o n'otru.
La crianza ye cooperativa per aciu pareyes y grupos que caltienen y defenden mientres l'añu pequeños territorios. Aparentemente los acoplamientos sexuales asoceden namái dientro de cada grupu pero con distintos pareyes. Tanto la fema como'l machos atienden por igual a los pitucos ente que dellos ayudantes collaboren n'alimentalos y cargalos y en defender el territoriu. Abrigar en grupos pequeños, de frente, conformando una cubierta trupa y afechándose mutuamente. Dacuando viéronse grupos de 10 o más páxaros pero nun se sabe si trátase de xuntes accidentales o de bandes permanentes. Realicen exhibiciones pa distrayer a los depredadores y alloñar de los niales mientres emiten el llamáu d'alarma.
Reproducción
L'acoplamientu asocede ente la primavera y el final del branu; el nial asítiase xeneralmente sobre vexetación tupia a menos de l m sobre'l suelu. Ye una estructura redonda o abovedada fecha de yerbes y restos de telarañes llibremente enxareyaos, con una entrada n'unu de los llaos. En temporada de reproducción pueden tener dos o mas paxarinos. La fema pon trés o cuatro güevos blancos mate con llurdios y puntos castañu acoloratáu, de 12 x 16 mm. Los güevos son guariaos mientres 14 a 16 díes,, dempués de los cualos aliméntense a los pitucos y les sos materies fecales son llimpiaes por tolos miembros del mientres 10 a 12 díes. Los padres y los páxaros ayudantes alimentar p'alredor d'un mes más. Los páxaros nuevos permanecen de cutiu nel grupu de la familia como ayudantes per un añu o más enantes de movese a otru grupu, anque dalgunos van y yá s'aparien mientres el primer añu.
Tennessee Williams
Valoración
En venticuatro años, diecinueve obres de Tennessee Williams representar en Broadway. Tamién se representaron n'otros países. Asina, en Francia foi Jean Cocteau quien afixo A Streetcar Named Desire, y Françoise Sagan, Sweet Bird of Youth.
Tol teatru de Tennessee Williams, onde se ve la influencia de Faulkner y de D. H. Lawrence, ta travesáu polos inadautaos, los marxinaos, el perdedores, los desamparaos, polos cualos amuesa tol so interés, como esplica nos sos Memories. Al traviés de tolos sos personaxes, nun amiestu de realismu y suañu, dientro del desastre o la fantasía, analiza la soledá, que foi la constante na so vida.
Los sos trabayos básense na oposición ente l'individuu y la sociedá, recurriendo a personaxes casi arquetípicos: l'aristócrata en decadencia, la moza débil y víctima del machu dominante, el mozu sensible y con aspiraciones artístiques, l'home entamador y agresivo. Esti cuartetu, coles sos socesives variantes, ensertar nuna oposición más xeneral ente los integraos qu'acepten la hipocresía y los rebeldes, marxinaos que refuguen el compromisu.
La tema común de la heroína lloca», qu'apaez en munches de les sos obres, pudo ser influencia de la so hermana. Los personaxes de les sos obres suelen trate como representaciones direutes de los miembros de la so familia. Asina, vese la figura de la so hermana Rose en Laura Wingfield, de El zoo de cristal, y Blanche DuBois en A Streetcar Named Desire. La tema de la lobotomía tamién apaez en De sópitu, l'últimu branu. Amanda Wingfield, en El zoo de cristal, puede representar fácilmente a la madre de Williams. Munchos de los sos personaxes considérense autobiográficos, incluyendo a Tom Wingfield en El zoo de cristal, y Sebastian en De sópitu, l'últimu branu.
Tennessee Williams nel cine
Les pieces dramátiques de Tennessee Williams fueron afeches en delles ocasiones al cine. Les adautaciones fueron dirixíes polos más grandes direutores de la so xeneración, dende Joseph L. Mankiewicz hasta John Huston. Dada la intensidá de les trames y la riqueza potencial de los sos acoradaos personaxes, la calidá d'estes adautaciones foi, polo xeneral, magnífica, y bien favorez por qu'actores calidable espongan nelles el so talentu interpretativo.
Asina, Elia Kazan dirixó en 1951 la primer adautación al cine d'una obra de Williams, A Streetcar Named Desire, interpretada por Marlon Brando y Vivien Leigh, que se cunta ente les meyores enxamás rodaes sobre un testu del dramaturgu; Daniel Mann llevó al cine The Rose Tattoo en 1955, con Anna Magnani, nun papel escritu espresamente pa ella y que-y dio dellos premios d'interpretación —Óscar incluyíu— y Burt Lancaster, pero que Magnani, al negase a faela nos escenarios de Broadway, fixo posible la consagración de Maureen Stapleton.
Richard Brooks llevó a cabu cola adautación de La gata sobre'l teyáu de cinc en 1958, con Elizabeth Taylor y Paul Newman como protagonistes, una de les películes de referencia obligada si falamos de les obres del xenial Tennessee na pantalla; y el mesmu Brooks dirixó en 1962 l'adautación de Sweet Bird of Youth, repitiendo a Newman y cola escepcional Geraldine Page, recreando esos ambientes ente sórdidos y claustrofóbicos que caractericen les obres del suriegu, anque más anidiada con respectu al orixinal qu'adautaciones anteriores por cuenta de la censura nos Estaos Xuníos, qu'esi mesmu añu cebar con Lolita (Stanley Kubrick) o The Chapman Report (George Cukor).
Joseph L. Mankiewicz estrenó en 1959 De sópitu l'últimu branu, con un repartu estelar, como asocede en munches películes basaes en Williams: Elizabeth Taylor, Katharine Hepburn y Montgomery Clift. Convirtióse casi dende entós nuna de les meyores —si non la meyor— traslaciones de la so obra a la gran pantalla.
En 1961, Vivien Leigh repitió con obra de Tennessee Williams en ''La primavera romana de la Sra. Stone'', dirixida por José Quintero y acompañada por un xuvenil Warren Beatty como'l gigoló romanu Paolo di Leo. Quiciabes non abondo valorada nel so momentu, magar que goció de gran popularidá, ye una película a tener en cuenta. Cabo mentar tamién l'arrogante y escura versión que dirixó John Huston en 1964 de The Night of the Iguana, con Richard Burton, Ava Gardner, Deborah Kerr y Sue Lyon, que la so aición trescurre en Méxicu, y que nel so día constituyó un fracasu en taquilla, pero güei remanez como un auténticu clásicu modernu. Otros títulos, non tan recordaos pero que merecen una revisión, son: Branu y fumu, de Peter Glenville (1961), con una de les grandes interpretaciones de Geraldine Page xunto a la yá citada Sweet Bird of Youth, y This Property Is Condemned (1966), de Sydney Pollack, con Robert Redford y Natalie Wood.
A partir de los años 1970, les obres de Williams lleváronse más a la pequeña pantalla que al cine (El zoo de cristal, en 1970, con Katharine Hepburn; A Streetcar Named Desire en 1984, con Ann Margret; La gata sobre'l teyáu de cinc en 1985, con Jessica Lange; Sweet Bird of Youth en 1989, con Elizabeth Taylor; etc.), pero entá atopamos una interesante anque non definitiva adautación de El zoo de cristal (1987) dirixida por Paul Newman, con Joanne Woodward, John Malkovich y Karen Allen, rodada pa la gran pantalla.
Empiezos
Debutó con escasu ésitu con Battle of Angels (Batalla d'ánxeles) (1940), depués reescrito como Orpheus Descending (La cayida de Orfeo) (1957).
Consagración
L'ésitu y la fama lléguen-y con El zoo de cristal (1945) y A Streetcar Named Desire (1947). Nestos dos drames forma la definitiva estructura recurrente del teatru de Williams, ambientáu nel sur de los Estaos Xuníos, nun mundu inmóvil, zarráu sobre'l so pasáu aristocráticu yá irrecuperable.
thumb|250px|[[Marlon Brando en A Streetcar Named Desire (1948).]]
Decadencia
thumb|Angelique Rockas nel papel de Miriam (In the Bar of a Tokyo Hotel)|alt=Angelique Rockas nel papel de Miriam
La Española
La Española (en criollu haitianu: Ispayola; en llatín: Hispaniola) ye una islla del mar Caribe qu'acueye a dos estaos soberanos, Haití y la República Dominicana. Asitiada ente la islla de Cuba, al oeste, y la de Puertu Ricu, al este, ye la segunda islla por estensión del archipiélagu de les Antilles Mayores. La Española foi'l primer asentamientu européu nel Nuevu Mundu, en siendo afayada por Cristóbal Colón nel so primer viaxe en 1492, y desempeñó un papel destacáu mientres el primer sieglu de la presencia española n'América.
Por superficie ye la 22ª mayor islla del mundu, la décima más poblada del mundu y la más poblada d'América.
Toponimia
thumb|left|250px|Carta náutica de La Española y Puertu Ricu, circa 1639.
Esisten dellos nomes colos que la islla foi supuestamente conocida polos sos habitantes nativos los amerindios taínos. Cuando Colón tomó posesión de la islla en 1492 los indíxenes llamar Bohío, Baneque o Bareque, pero Colón llamar La Islla Española. Bartolomé de las Casas, encurtió'l nome a Española, y más tarde Pedro Mártir de Anglería nomar como La Española.
Gonzalo Fernández de Oviedo y Bartolomé de las Casas documentaron que la islla foi llamada Haití ("Tierra Montascosa") polos taínos. Anglería añedió otru nome, Quizqueia (col significáu de "Madre de toles Tierres"), pero más tarde investigaciones demostraron que la pallabra nun paez derivar de la llingua arahuaca, que ye la llingua taína. Anque l'usu d'Haití polos taínos foi verificáu y el nome foi utilizáu polos trés historiadores, la evidencia suxure que probablemente nun yera'l nome taíno de la islla, sinón qu'Haití yera'l nome específicu d'una rexón alcontrada al nordeste de la islla (anguaño conocida como Los Haitises). Nel mapa más antiguu documentáu de la islla, creáu por Andrés de Morales, esa rexón denominar Montes d'Haití. Tou apunta a que l'enclín a denominar a tola islla como Haití empecipió con Bartolomé de las Casas, como lo asegura Pedro Mártir de Anglería, quien dixo que'l nome d'una parte foi dau a tola islla.
Los términos Saint-Dominque y Santu Domingu inda s'apliquen a tola islla, inclusive la Constitución de la República Dominicana, nel artículu 9, denomina a la islla como Islla de Santu Domingu.
Magar el términu Saint-Dominque referir a cuando Haití yera colonia francesa, Santu Domingu ye'l nome non solo de l'antigua provincia española de Santu Domingu, sinón tamién de lo qu'oficialmente se conoz como República Dominicana. Los Trinitarios optaron por nomar el país con República Dominicana en cuenta del so nome lexítimu de Santu Domingu como un intentu de complacer a los haitianos, quien en francés entendieren el nome Santu Domingu como Saint-Dominque, recordándo-yos a los sos antiguos amos. Sicasí, República Dominicana ye'l nome del Estáu dominicanu de la mesma forma que l'Estáu haitianu llámase República Haitiana, pero'l país llámase Santu Domingu de la mesma forma que'l país haitianu llámase Haití. Esto surde porque'l xentiliciu dominicanu derivar de Santu Domingu, ye dicir qu'un dominicanu ye un nativu de Santu Domingu. El xentiliciu dominicanu usóse pa referise a la población española de la islla dende'l sieglu XVIII pero nunca s'usó pa referise a los franceses de Saint-Dominque nin tampoco a los sos esclavos. Esta práutica sigue nos nuesos díes col xentiliciu dominicanu aplicándose a los nativos del país de Santu Domingu, esto ye la República Dominicana.
Un datu interesáu ye que la parte francesa de Saint-Domingue yera una colonia de Francia, la parte española de Santu Domingu yera una provincia integral al Reinu d'España con representación nes Cortes de Cádiz y asina lo axusta na Constitución de Cádiz.
El nome Haití foi adoptáu pol revolucionariu haitianu Jean-Jacques Dessalines como nome oficial dempués de la independencia de Saint-Domingue, como un tributu a los antecesores indíxenes. Quisqueya (de Quizqueia) utilizar pa referise a la República Dominicana.
Historia
thumb|left|250px|Recreación de la llegada de Colón por [[Theodor de Bry.]]
Cristóbal Colón llegó a la islla conocida polos sos pobladores orixinales como Quisqueya, mientres el so primer viaxe a América en 1492. Na so llegada, fundó'l fuerte La Navidá na mariña norte de l'actual Haití. Al so regresu, l'añu siguiente, tres la destrucción del Fuerte, Colón rápido fundó un segundu asentamientu más al este, na actual República Dominicana, La Isabela, que foi'l primer asentamientu européu permanente n'América.
thumb|right|280px|A la llegada de los españoles, la islla taba estremada en [[Cacicazgos de La Española|5 cacicazgos.]]