cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mozota
Historia
Asitiáu nel centru de Mozota, el castiellu comunicar cola Ilesia del pueblu por un pasaxe voláu. De los sos cuatro nales orixinales, anguaño'l castiellu caltién dos, la frontera y una llateral, ente que les otres dos perdiéronse presumiblemente yá nel sieglu XVI mientres los enfrentamientos que tuvieron llugar en 1550 y 1558 ente los señores de Mozota y la ciudá de Zaragoza, con quien s'apostaba la llamada Devesa de Mozota.Nun se caltién nenguna de les torres medievales correspondientes a caúna de los cuatro esquines del castiellu.
Les dos ales orixinales que s'han conservadado consten de dos plantes y sobre elles atopen los miradores. Na primer planta tópense les estancies principales, les de calter oficial na nala frontera y les habitaciones privaes na llateral, onde tamién ta la capiya.
Monumentos relixosos
miniaturadeimagen|Ilesia de Santa Madalena.
Eleiciones xenerales d'España de 2008
El domingu 9 de marzu de 2008 celebráronse eleiciones xenerales n'España.​ Fueron les décimes eleiciones xenerales dende la Transición, y sirvieron p'anovar los 350 escaños del Congresu de los Diputaos y 208 del Senáu. Les eleiciones s'antemanaron cinco selmanes, yá qu'orixinalmente taben previstes pal 13 d'abril.
En total, allegaron a los comicios 92 partíos políticos, sumando un total de 1.130 candidatures al Congresu y 1.235 al Senáu, un 30% más que la de les llistes que se rexistraron pa les eleiciones xenerales españoles de 2004. Les Xuntes Eleutorales refugaron un total de 40 candidatures, ente les que destaquen les llistes d'Aición Nacionalista Vasca y les de la coalición Centru Democráticu y Social-Aunión Centrista Lliberal, les dos úniques formaciones a les que s'anularon toles sos candidatures.
Candidatos
Tamién presentaron candidatures otres formaciones, ente elles Acción Nacionalista Vasca, que foi anulada pol Tribunal Supremu.
Xornada de reflexón
La xornada de reflexón tuvo marcada pol funeral d'Isaías Carrasco, asesináu pola banda terrorista ETA'l 7 de marzu en Mondragón.
Sicasí nun foi autorizada por cuenta de la xornada de reflexón, el coleutivu feminista "Comisión 8 de marzo" convocó una concentración na Plaza del Castiellu de Pamplona'l día 8 de marzu, celebrando'l Día de la Muyer. Axentes de la Policía Nacional requisaron cartelos y pancartes y nunos minutos, viendo que nun s'eslleíen los manifestantes, fixeron una carga y otres nos siguientes minutos nes cais cercanes.
Resultaos eleutorales
thumb|center|750px|Resultaos per provincia. thumb|300px|Partíos col mayor númberu de votos en cada provincia. thumb|300px|Partíos con más escaños en cada circunscripción eleutoral. En coloráu'l [[PSOE, n'azul el PP y en gris empate.]] 300px|thumb| Númberu d'escaños de [[PSOE, PP, IX y UCD na democracia (1977-2008).]]
Congresu
a Incluye al Partíu Rexonalista Estremeñu (PREx) y el sofitu de Xunión Demócrata Ceutí (UDCE).
c Incluye a Xunión del Pueblu Navarru (XPN) e Independientes de Fuerteventura.
d D'ellos, 2 de XPN.
f D'ellos 1 del IAb y d'ICV.
h Incluye al Partíu d'Independientes de Lanzarote (PIL) y Agrupación Herreña Independiente (AHI).
i Incluye a Los Verdes Ecopacifistes y Els Verds-Opció Verda.
j Incluye a Nueva Fuerteventura y al Partíu Nacionalista de Lanzarote (PNL).
k Candidatura anulada pol Tribunal Supremu d'España tres la so ilegalización pola so rellación Batasuna y la banda terrorista ETA.
Aldeaseca de Alba
Aldeaseca de Alba ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Salamanca, na comunidá autónoma de Castiella y Lleón. Intégrase dientro de la contorna de la Tierra d'Alba. Pertenez al partíu xudicial de Salamanca y a la mancomunidá Rutes d'Alba y Tierres del Tormes.
Historia
La so fundación remontar a la repoblación efectuada polos reis de Lleón na Edá Media, quedando integráu nel cuartu de Cantalberque de la xurisdicción d'Alba de Tormes, dientro del Reinu de Lleón, denominándose Aldeaseca yá nel sieglu XIII. Dicha denominación ye abondo común nel área salmantina atopándonos tamién con Aldeaseca de Armuña o Aldeaseca de la Frontera. Cola creación de les actuales provincies en 1833, Aldeaseca d'Alba quedó encuadráu na provincia de Salamanca, dientro de la Rexón Lleonesa, formando parte del partíu xudicial d'Alba de Tormes hasta la desapaición d'ésti y la so integración nel de Salamanca.
Fiestes
Les fiestes del pueblu son n'honor a San Andrés el día 30 de payares. Conmemorar cola procesión peles cais del conceyu y la típica comida que tien llugar nel salón asitiáu de baxu del conceyu. N'agostu celebren unes fiestes pa la diversión del pueblu con una cena de confraternización, un bingu con regalos y una orquesta
Ramón Álvarez Palomo
Ramón Álvarez Palomo foi un históricu anarcosindicalista asturianu, foi figura clave de la Revolución de 1934 y miembru del Conseyu Soberanu d'Asturies y Lleón.
Nació en Xixón en 1913 y finó en Xixón el 14 de payares de 2003. Panaderu d'oficiu, esti líder sindical anarquista, entamó a trabayar a los 12 años, tres formase na escuela neutra d'Eleuterio Quintanilla. A los 15 años ingresó na CNT y a los 20 foi escoyíu secretariu xeneral de la CNT d'Asturies, Lleón y Palencia.
L'Exiliu
Tres la ocupación d'Asturies pol exércitu franquista, en 1937, exíliase primero en Cataluña, (onde será secretariu del ministru d'Instrucción Pública de la República, Segundo Blanco) y tres la ocupación d'esta a Francia. Tando en Francia entama la II Guerra Mundial, que pasa escondíu nuna zona ocupada polos alemanes y onde fizo contactos cola Resistencia francesa. En 1945 conoció a la que sería la so segunda esposa, Aurora Molina Iturbe, fia d'un destacáu anarcosindicalista de la FAI. Pola casa del matrimoniu en París pasaben gran parte del anarcosindicalismu asturianu clandestín y encargábense de busca-yos trabayu y documentación.
Nesti periodu tien llugar una escisión dientro de la CNT, dando llugar a los que podíemos llamar una facción ortodoxa y otra posibilista. Esta última foi pola que tomó partíu Ramón y sería Secretariu Xeneral ente payares de 1945 y avientu de 1947, nos plenos que tuvieron llugar en Toulouse.
A finales de los sesenta contribuyó, xunto con líderes de la UGT, a la creación del Fondo Unificado de Solidaridad Obrera (FUSOA), destináu a recoyer fondos nos centros de trabayu p'aidar a los obreros presos o despidíos. Tornó al estáu español delles veces enantes de la restauración democrática pa particiapa en Madrid en dellos conceyos del comité nacional de la CNT, él yera secretariu del subcomité en Francia.
Retornu a Asturies
Ramón Álvarez Palomo tornó a Asturies per primer vegada en 1972 y, de forma definitiva, en 1976. En 1978 foi escoyíu otra vuelta secretariu rexonal de CNT. Nel V congresu del sindicatu foi ún de los más firmes opositores a la ortodoxia anarquista, defendida, ente otros, por José Luis García Rúa. Les discrepancies propiciaron la ruptura y l'apaición de la Confederación General del Trabajo, del que foi ún de los fundadores defendiendo la participación de los anarcosindicalistes na negociación coleutiva y nes eleiciones sindicales pa los comités d'empresa. Álvarez Palomo foi direutor de dellos periódicos llibertarios.
Claire Nadeau
Claire Nadeau ye una actriz francesa.
Ramón Álvarez Palomo
Producción bibliográfica
Álvarez Palomo foi autor de dellos llibros, ente ellos:
Claire Nadeau
Biografía
Ye la fía del editor y escritor Maurice Nadeau, ella creció con aspiraciones intelectuales y lliteraries lloñe de ser actriz. Llueu foi atraida por esti oficiu diendo al conservatoriu dempués de faer el bachilleratu. Debutó nel teatru col papel de Lorenzaccio de mozu y más tarde dedicóse tamién al cine apaeciendo en películes como Julieta y Julieta, Les Pequeñes Vacaciones o Los Visitantes 2. Tamién fixo numberoses obres de teatru como El Güelu Ye La Fuercia (1982) de Christian Clavier y Martin Lamotte o Rumores (1991) de Neil Simon, dirixida por Pierre Mondy.
Anguaño ta casada col actor Philippe Bruneau y ye hermana del direutor Gilles Nadeau.
Llargumetraxes
1986 : Gran Gruiñol de Jean Marbœuf 1992 : Un Día Con La mio Madre de Dominique Cheminal: Anne-Marie 1998 : Los Amigos del Xardín de Jean-Louis Bouchaud: Marie-Françoise
Aeropuertu de Rosita
L'Aeropuertu Rosita ye un aeropuertu que sirve a la llocalidá de Rosita na Rexón Autónoma de la Mariña Caribe Norte, Nicaragua.
Rapale
Rapale ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Llingua de signos catalana
La llingua de signos catalana o LSC ye una llingua de signos utilizada por más de 25.000 persones en Cataluña de les cualos 12.000 son persones sordes.
Estatus oficial
miniaturadeimagen|«Llingua de signos» en llingua de signos catalana Dende l'añu 1994 tien reconocencia oficial per parte de la Xeneralidá de Cataluña, al aprobase una Proposición non de Llei pa promovela y espublizala. L'usu de la Llei nun se llinda al plan de les comunicaciones informales, yá que el so usu foi introduciéndose n'ámbitos onde antes yera inorada o ausente, tales como la educación, los medios y les alministraciones públiques.
Cataluña foi la primer Comunidá Autónoma al aprobar (el 1994) una Proposición non de Llei sobre la promoción y espardimientu de la conocencia de la LSC.
La FESOCA (Federación de persones Sordes de Cataluña) ye una ONG (Organización non Gubernamental) ensin ánimu d'arriquecimientu fundada'l 1979. Ye la única institución representativa de la comunidá sorda nel so conxuntu de Cataluña. La so finalidá ye representar y defender los derechos d'asociaciones y persones sordes polo xeneral pa consiguir la so plena participación ya integración na sociedá. Nesti sentíu entama numberosos cursos, alcuentros y actividaes pa promocionar la llei ente la comunidá sorda de Cataluña. La FESOCA pide al Departamentu de Política Llingüística de la Xeneralidá de Cataluña la so implantación y el so sofitu pa ellaborar un proyeutu de planificación llingüística de dicha llei que dexe empecipiar el procesu de normalización. El 29 de payares del 2004 la FESOCA manifestó la importancia de la reconocencia llegal de la LSC al nuevu Estatutu d'Autonomía de Cataluña.
Pero, la llei ye un patrimoniu históricu, social y llingüísticu non yá de la FESOCA sinón de tola comunidá sorda y de tolos usuarios y usuaries de la mesma. Hai dellos grupos d'investigación de la llei como ILLESCAT (Centru d'Estudios de la Llei de Signos de Cataluña), qu'estudia la so evolución y fai un estudiu llingüísticu de dicha llingua, creando tamién neoloxismos (signos nuevos).
Esiste, tamién, en Cataluña una entidá social que llucha pola reconocencia social y políticu de la Llingua de Signos Catalana pol so prestíu y estatus como una llingua normal, la Plataforma polos Derechos Llingüísticos y Culturales de los usuarios de la Llingua de Signos Catalana; tamién conocida como la plataforma col eslogan LSC, Agora!, que tien los siguientes oxetivos: Llexislativamente, la Plataforma LSC, Agora! realizó un documentu-dossier pa tolos grupos políticos del Parllamentu de Cataluña y pol Gobiernu catalán pidiendo la inclusión de la LSC nel nuevu Estatutu catalán; fechu que tuvo una positiva repercusión, yá que l'Estatutu foi aprobáu pol Parllamentu de Cataluña (BOPC a 3 d'ochobre de 2005, nᵘ224) col artículu 50.6 nel cual refléxase lo siguiente: Los poderes públicos tienen que garantizar l'usu de la llingua de signos catalana y les condiciones que dexen de llograr la igualdá de les persones con sordera qu'opten por esta llingua, que tien que ser oxetu d'enseñanza, proteición y respetu.
El 26 de mayu de 2010, el Parllamentu de Cataluña aprobó por unanimidá la Llei, fechu que asitia la llingua de signos catalana nel llugar que-y correspuende, otorgar la entidá merecida d'una llingua con un sistema llingüísticu mesmu, tal como destacó'l vicepresidente del Gobiernu, Josep-Lluís Carod-Rovira.(publicada pol DOGC del día 3 de xunu)
Rellaciones con otres llingües
Al contrariu de la situación de billingüismu ente les llingües orales, catalán y castellán, la comunidá de señaladores de Cataluña namái utiliza la llingua de signos catalana ensin coesistencia cola llingua de signos española. Envalórase un 70% de inteligibilidad namái cola llingua de signos española y un porcentaxe similar cola llingua de signos valenciana.
Premiu LSC
El mayu de 2015 el Departament de Cultura creó'l premiu de fomentu de la llingua de signos catalana, un gallardón institucional que tien como oxetivu reconocer persones, entidaes ya iniciatives que contribúin al fomentu, l'espardimientu y el prestíu de la llingua de signos catalana. Esti premiu forma parte de los gallardones oficiales de la Xeneralidá en rellación cola proyeición y el fomentu de les llingües de Cataluña, como los premios Pompeu Fabra pal catalán y el premiu Robèrt Lafont, de promoción de la llingua occitana. El premiu de fomentu de la llingua de signos catalana tien calter biañal y va otorgase nestos trés categoríes: a una persona pola so trayeutoria, a una entidá y a una iniciativa que destacaren nel fomentu y l'investigación sobre la llingua de signos catalana.
Aeropuertu de Rotuma
L'Aeropuertu de Rotuma (n'inglés: Rotuma Airport) (IATA: RTA, ICAO: NFNR) ye un aeropuertu al serviciu de la islla de Rotuma una de les que conforma l'archipiélagu y nación d'Islles Fixi. Atópase cerca de Else'y, un pueblu nel distritu de Malhaha. Ye xestionáu por una institución denominada Airports Fiji Limited.
L'aeropuertu foi construyíu a un altor de 7 m sobre'l nivel mediu del mar. Cuenta con una pista d'aterrizaxe, que ye 1.494 metros de llargor.
Fiji Airways viaxa al traviés de Fiji Link con destín al aeropuertu internacional de Nadi, el principal del país.
San Roque de Riomiera
San Roque de Riomiera ye un conceyu de la comunidá autónoma de Cantabria (España). Llenda al Norte colos conceyos de Santa María de Cayón, Miera y Saro, al este con Ruesga y Soba, al sur cola provincia de Burgos (Castiella y Llión) y al oeste con Selaya, Villacarriedo y Vega de Pas.
Atópase na cabecera del ríu Miera y nun pertenez por tantu al valle del ríu Pas. Aun así por cuenta de la so arquiteutura, paisaxe y costumes suel denominase pasiegos a los sos habitantes y de fechu San Roque de Riomiera ye considerada como una de les "tres villes pasiegues" xunto a Vega de Pas y San Pedro del Romeral.
Economía
Un 54,3 % de la población del conceyu dedicar al sector primariu, un 10,9 % a la construcción, un 8 % a la industria y un 26,8 % al sector terciariu. Nel conceyu la tasa d'actividá ye de 33,7 % y la tasa de paru ye de 9,2 %, ente que la media en Cantabria ta en redol al 52,5 % y 14,2 % respeutivamente. Predomina por tantu nel conceyu'l sector primariu.
Alministración
Antonio Fernández Diego (PRC) ye l'actual alcalde del conceyu. Sustituyendo a Juan Antonio Fernández Abascal que tamién ostentó'l cargu d'alcalde enantes pero como representante d'Unidá Cántabra (UCn), más tarde nes eleiciones municipales de 2007 presentóse como candidatu pol PRC. Les siguientes tables amuesen los resultaos de les eleiciones municipales celebraes nel añu 2003, 2007 , 2011 y 2015.
Demografía
Fonte: INE
Fred Melamed
Fred Melamed ye un actor d'Estaos Xuníos.
Primeros años
Nació na ciudá de Nueva York nuna familia xudía non creyente que nunca foi a una sinagoga, sacante p'asistir al bar mitzvah d'un primu. Cuando-y preguntaron si quería asistir a una escuela hebrea, contestó que non, polo que nun tuvo una educación relixosa.
Carrera
Formóse como actor nel Hampshire College y en Yale School of Drama.
La voz de Melamed volvióse una voz familiar na televisión, siendo escuchada nos Xuegos Olímpicos, Mercedes Benz, CBS Sports, USA Network, el Superbowl y numberosos anuncios y programes de televisión. Fízose conocíu na industria como actor de voz, apaeciendo na saga de Grand Theft Auto y doblando la voz d'otros actores en películes. En 1987 participó na comedia Ishtar, con Dustin Hoffman y Warren Beatty.
Pero foi pola so interpretación del "sensible" villanu Sy Ableman, na película A Serious Man (2009) de los hermanos Coen, la que lo fixo un actor conocíu pol públicu. Sobre'l personaxe, Film Confessional afirmó: "Sy Ableman ye un gran villanu del cine contemporaneu como The Joker, Hans Landa o Anton Chigurh... El personaxe que llogra Fred Melamed ye la fuercia de destrucción más brillosa del añu". Pola so actuación en A Serious Man, Melamed, los hermanos Coen, la repartida y los direutores de casting ganaron el Premiu Robert Altman nos Premios Independent Spirit.
Amás, Melamed trabayó en delles películes de Woody Allen, incluyendo Hannah and Her Sisters, Radio Days, Another Woman, Crimes and Misdemeanors, Shadows and Fog, Husbands and Wives y Hollywood Ending. Tamién tuvo papeles n'otres películes como Suspect, The Good Mother, The Mission y The Pickup Artist.
Vida privada
Melamed vive cola so esposa y los sos dos fíos ximielgos nel East End de Long Island. Los sos dos fíos nacieron con autismu, y xunto a la so esposa, Melamed tuvo arreyáu en movimientos de sofitu pa les persones con trestornos del espectru autista y les sos families.
Saint-Laurent-les-Bains-Laval-d'Aurelle
Saint-Laurent-les-Bains-Laval-d'Aurelle ye una comuña francesa del departamentu d'Ardèche, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Atakta Botanica
Atakta Botanica o 'Atakta botanica. Nova genera et species plantarum', ye un llibru de botánica, escritu pol botánicu austriacu, numismáticu, políticu, y sinólogu, Stephan Ladislaus Endlicher. Editóse en 1833–1835.
Conopophaga melanogaster
Conopophaga melanogaster ye una especie d'ave paseriforme de la familia Conopophagidae que vive en Suramérica.
Distribución y hábitat
Atópase nes selves amazóniques del sur de Brasil y el noroeste de Bolivia.
Riventosa
Riventosa ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Saint-Laurent-sous-Coiron
Saint-Laurent-sous-Coiron ye una comuña francesa del departamentu d'Ardèche, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Idioma jerseyés
El jerseyés o Jèrriais ye una llingua direutamente emparentada col normandu (del cual suel consideráse-y una forma dialeutal) falada nes Islles de la Canal, especialmente la Islla de Xerséi. El so cayente empezó mientres el pasáu sieglu XX, de la que l'inglés establecíase como l'idioma d'instrucción, comerciu y alministración. Una llingua similar ye'l guerneseyés (Dgèrnésiais), que se fala na vecina islla de Guernesey. Estos dos llingües son mutuamente intelixibles ente sigo y, pela so parte, caltienen una fuerte semeyanza col dialeutu galonormando que se fala na rexón de Normandía allugada nel noroeste de Francia frente a les Islles de la Canal.
Aporia crataegi (camparina)
Aporia crataegi ye una especie d'inseutu lepidópteru de la familia Pieridae. (Linnaeus, 1758).
Descripción
El so aspeutu xeneral ye inconfundible, amosando un llurdiu discoidal de pequeñu tamañu sobre un fondu totalmente blancu, según venes de color negru nel machu y pardes na fema. El cuerpu ye de color gris escuru con antenes en forma de bastoninos. Les sos ales son arredondiaes y tienen un valumbu d'ente 6 y 8 cm, lo que la convierte na especie de mayor tamañu de la so familia. Les femes suelen ser llixeramente de mayor tamañu y presenten nes ales árees tresparentes. Les gates son grises y peludas, con una llinia de color negru sobre l'envés y llurdios coloraos.
Distribución
Ta llargamente distribuyida, atopándose nel norte d'África, Oriente Mediu y el restu d'Asia ente 40 y 70° N hasta Xapón. N'Europa ta presente na mayor parte del continente, faltando en gran parte de Noruega y Suecia, islles del Atlánticu, islles Baleares, Córcega, Cerdeña, Creta y otres islles del Exéu, según nes islles Britániques, llugar esti postreru onde s'atopa escastada.
Comportamientu
miniaturadeimagen|Gata
Alimentación
La so alimentación ye distinta a la d'otres especies asemeyaes. Alimentase d'árboles frutales y espinos, como la cirolar (Prunus domestica), zrezal (Prunus avium), pescal (Prunus persica), almendral (Prunus amygdalus) y otros como'l majuelo (Crataegus monogyna), la peral (Pyrus communis) y el pumar (Malus domestica).
Atlantic Journal
Atlantic Journal (embrivíu Atlantic J.) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol polímata, naturalista, meteorólogu, y arqueólogu estauxunidense d'orixe franco-xermano-italianu; Constantine Samuel Rafinesque y espublizáu en Filadelfia n'ocho volúmenes nos años 1832-1833.
Paulo Autuori
Paulo Autuori ye un ex-futbolista y entrenador brasilanu.
Xuventú Franciscana
La Xuventú Franciscana o XuFra ye una fraternidá de xóvenes que tán llamaos pol Espíritu Santu a facer forma de vida l'Evanxeliu del Nuesu Señor Xesucristu, baxo la lluz y guía de San Francisco d'Asís, dientro del ámbitu de la Orde Franciscana Seglar.
Miembros
Formen la XuFra tolos xóvenes ente 15 y 30 años que viven y trabayen nel mundiu, nuna vida seglar, y son llamaos pol Espíritu Santu pa facer la esperiencia de vida al mou de San Francisco d'Asís y la so espiritualidá, que faen en fraternidá una esperiencia de vida cristiana. Afonden na so vocación cola compaña de la Familia Franciscana, seya colos relixosos (OFM, OFM Conv, OFM Cap o tros relixosos de la Tercera Orde) o los seglares OFS.
Los miembros pertenecen a la Ilesia Católica y tienen un compromisu de trabayu activu dientru la mesma.
Formación y actividaes de los miembros
La XuFra dependiendo del so carisma y el llugar de les sos actividaes, tienen reuniones periódiques xeneralmente d'al menos una reunión selmanal oficial, pero pue tener apostoláu n'otros díes determinaos, los xóvenes puen ser tamién misioneros y acompañar a los flaires o a les relixoses nes diferentes actividaes.
Les actividaes principales son les que van darréu:
El Gobiernu de XuFra tien que tar formáu por:
Estos servicios de gobiernu puen variar en denominación y composición d'alcuerdu al país.
Mentantu la formación, qu'ocurre selmanalmente, los miembros estudien la Biblia, los escritos de San Francisco d'Asís, el catecismu y la espiritualidá franciscana'n xeneral. Espoxiguen la so formación humana, cristiana y franciscana.
Miembros activos
Los miembros comprometíos deben tener permanecío na XuFra polo menos un añu y al cabu d'esti añu puen facer una promesa de vivir conforme l'Evanxeliu guíaos pola espiritualidá franciscana, n'esti momentu reciben la so Tau y entamen la so trayeutoria como miembros comprometíos.
Ceremonia d'aniciu
El ritu de la promesa desendólcase durante la celebración de la misa. Celébrase la misa correspuendente del día, o si lu permiten les rúbriques, la Votiva de San Francisco d'Asís u otra apropiada. Preferentemente'l 3 o 4 d'Ochobre, na festividá de San Francisco.
Si nun ye posible celebrar la misa, realízase'l ritu dientru d'una Lliturxia de la Pallabra. Si paez oportunu, pue facese con una llectura del Evanxeliu y una llectura Franciscana.
Saint-Marcel-d'Ardèche
Saint-Marcel-d'Ardèche ye una comuña francesa del departamentu d'Ardèche, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Rogliano
Rogliano ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Caesalpinia pulcherrima
Nel xéneru botánicu Caesalpinia la más popular especie plantada ye Caesalpinia pulcherrima. endémica de los trópicos d'América. Ye una planta bien común en República Dominicana.
Descripción
Ye un arbustu o pequeñu árbol de 3 m d'altor. Les fueyes son bipinnaes, 2-4 dm de llargu, con 3-10 pares de pinnas, con 6-10 pares de folíolos de 15-25 mm de long. y 10-15 mm d'anchu. Flores en recímanos de 2 dm de llargu, cada flor con 5 pétalos mariellos, anaranxaos o colloraos. Frutu llegume de 6-12 cm de llargu.
Ye una llamativa planta ornamental, bien cultivada en xardinos tropicales. Ye la "Flor Nacional" de la islla caribeña de Barbados.
Na India topar nos montes tropicales lluviosos. Cola so bella inflorescencia mariella, colorada y anaranxada, se la llapada "Ratnagundhi" coloquialmente.
Usu melecinal
Los xamanes del Amazones usar tradicionalmente; conocida como ayoowiri. El zusmiu de les sos fueyes cura la fiebre, el zusmiu de la flor usar pa dolores, y les granes pa tos, dificultaes respiratories, y dolor de pechu. 4 g del raigañu induz al albuertu nel primer trimestre d'embaranzu
Taxonomía
Caesalpinia pulcherrima describióse por (Linneo) Sw. y espublizóse en Observationes botanicae 166. 1791. Caesalpinia: nome xenéricu dau n'honor d'Andrea Cesalpino (1524-1603), botánicu, filósofu italianu;
pulcherrima: epítetu llatín de pulcherrimus-a-um = "formosu, poles sos llamatives flores.
Rospigliani
Rospigliani ye una comuña francesa del departamentu d'Alta Córcega, na rexón de Córcega. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Atti del congresso internazionale botanico tenuto in Firenze nel mese di maggio 1874
Atti del congresso internazionale botanico tenuto in Firenze nel mese di maggio 1874 (embrivíu Atti Congr. Int. Bot. Firenze, 1874) ye un llibru ilustráu con descripciones botániques que foi escritu pa rexistrar lo alcordao nel Congresu internacional botánicu de Florencia de mayu de 1874.
Usos melecinales de los raigaños
thumb|380px|Diversidá de preparaciones de raigaños en venta nun mercáu cercanu a la puerta monumental de [[Namdaemun, centru de Seúl.]] Los usos melecinales de los raigaños vexetales usáronse a lo llargo de la historia na medicina humana y veterinaria. Entá güei miles de persones de diverses cultures escoyeron usar raigaños de plantes melecinales como parte de la so recuperación. Munches de les indicaciones na medicina alternativa básase en raigaños melecinales. Dalgunos de los raigaños usaos na fitoterapia suelen ser efeutivos como les opciones farmacéutiques, si prepárense y usen afechiscamente pa tratar les afecciones correspondientes.
Dacuando, a nivel de vocablu popular, les raigaños tamién inclúin a ciertos tarmos especializaos, como los cormos, rizomes, bulbos y tubérculos.
Historia
Munchos vexetales tienen tubérculos o raigaños comestibles que fueron adomaos na américa precolombina, como Bomarea hirtella, Manihot dulcis, Manihot esculenta (la yuca), Solanum tuberosum (papa), Ipomoea batatas (camote) y la Pachyrhizus erosus. Anguaño tamién s'indiquen raigaños de los xéneros Aristolochia, Ipomoea, Cinchona, Perezia, Ephedra, Dioscorea, Valeriana, Gonolobus, Krameria, Bryonia y Psacalium.
Na medicina china, Shennong (神农), conocíu como l'Emperador de los Cinco Granos, ye acreditáu como autor de la obra bien conocida llamada «Clásicu Divín de Yerbes y Raigaños pal Granxeru» (神农本草经) que paez ser escritu escontra'l final de la Dinastía Han Ocidental. La mitoloxía china afirma que los ingredientes yeren cargaos pol mesmu aire escontra'l caldrón de Shenong, d'onde reportaba los sos usos. Shenong ye veneráu como'l padre de la medicina china.
Acantacees
De la mesma familia de les acantacees, el raigañu de la Thunbergia alata o «susana negra», estrayer una bébora indicao en casos d'úlceres dixestives y como antiinflamatoriu.
Acónito
La raigañu de la Aconitum napellus ye especialmente ricu nun alcaloide terpénico denomináu aconitina (C 34 H 47 NON 11 ) y otres varies, según ácidos orgánicos como l'ácidu cítricu y l'ácidu aconítico. Los compuestos del raigañu dependen de la dómina del añu que se recoyer, la téunica d'ensugáu y d'almacenamientu. La aconitina confier-y a la raíz propiedad analxésiques d'aición rápida, usáu amás como antipiréticu, antitusígeno y descongestionante nasal. Les cremes tópiques son bien recetaes p'aplicación nel dolor de ciertes neuralxes, incluyendo la lumbociática y la neuralxa del nerviu trixéminu. La homeopatía indica al acónito mientres les crisis hipertensivas. La aconitina actúa abriendo les canales de sodiu sensibles a la tetrodotoxina a nivel del corazón y otros texíos. Emplégase tamién a nivel esperimental p'asemeyar o crear trestornos del ritmu cardiacu n'animales d'estudiu.
Precuros
En vista de l'alta toxicidá de los alcaloides nel raigañu del acónito, nun s'encamienta'l so toma per vía oral. La aconitina absuérbese rápido al traviés de les membranes mucoses, pero tamién al traviés de la piel. L'alministración oral de 2-5 g del raigañu o 5 ml de la tintura puede resultar mortal n'humanos en cuestión de poques hores por paralís de los músculos respiratorios. El so usu ta contraindicáu en neños, mientres l'embaranzu y mientres la lactancia materna. Nun se debe combinar el raigañu de acónito col llicor, antihistamínicos, sedantes, antidepresivos o espasmolíticos.
Axenxu
Les especie Artemisia absinthium, conocida polos griegos como la "madre de toles yerbes" na obra "Ayalga de los probes" daes les sos múltiples aplicaciones curatibles, utilízase como tónicu, febrífugo y antihelmíntico, según na ellaboración de l'absenta. El rizoma maderizu y duru tómase oralmente como bebida pal dolor d'estómagu, según otres especies del mísmo xéneru Artemisia.
Otres asteracees
thumb|200px|[[Chrysactinia mexicana, que la so raigañu usar pal dolor d'estómagu, detoxificación del fégadu, anemia y como afrodisiacu. ]] Otros raigaños de plantes con antecedentes d'usu melecinal, anque nun hayan pa la mayoría d'ellos estudios químicos o farmacolóxicos que convaliden la so efeutividá, inclúin:
thumb|200px|El fervinchu de raigañu de «Santa María» ([[Tanacetum parthenium) usar p'amenorgar la fiebre y tratar el dolor de cabeza, anque estudios al respeutu entá nun producieron abonda evidencia p'acotar la so efeutividá. ]]
Amarantacees
La familia Amaranthaceae inclúi xéneros del que se preparar bébores melecinales. La «yerba de pollu» (Alternanthera repens), conocida en Méxicu como «tianguis» tomar pa llavadura intestinal y aliviu de la foria. La especie Gomphrena decumbens o «cabezona moza», tomar pa llimpiar los reñones y pal aliviu del dolor d'estómagu.
Apocinaseas
Delles especies de la familia Apocynaceae tienen raigaños que son añedíes en complexos vitamínicos, incluyendo'l Sacuanjoche, flor nacional de Nicaragua y el frangipani (Plumeria rubra).
Otra apocinasea, nativa de Camerún, Mondia whitei, ye una planta que la so corteza de raigañu ye utilizada p'amontar la libido, sicasí, estudios demuestren que l'alministración al llargu plazu de tal estractu de la corteza de los raigañu de felicidá planta causa mancadura testicular, dando como resultáu'l cese de la espermatogénesis y cambeos involutivos nos túbulos seminíferos y l'epidídimo.
Astrágalo
El raigañu del Astragalus membranaceus conocida na medicina tradicional china como «huáng qí» (黄芪, que traducíu significa líder mariellu), indicar pa tratar la diabetes. Na medicina occidental el Astragalus ye consideráu un tónicu pal organismu y tomáu como té pa la dixestión, utilizando'l raigañu secu de la planta, de cutiu en combinación con otros floritos. Utilízase tradicionalmente n'ameyorar el sistema inmune y pal tratamientu de feríes, la hepatitis crónica y como coadyuvante na terapia del cáncer. El raigañu del A. propinquus úsase tamién como tónicu amontando'l metabolismu y amenorgando la fatiga.
Les evidencies que sofiten l'usu del astrágalo son llindaes, ensin qu'hayan ensayos clínicos d'alta calidá en seres humanos. Esiste dalguna evidencia preliminar que suxure que'l astrágalo, yá sía solu o en combinación con otres yerbes, puede tener beneficios potenciales pal sistema inmunolóxicu, produciendo interferón y activando ciertes célules del sistema inmune como los macrófagos. Igualmente pal corazón y el fégadu, y como terapia adyuvante pal cáncer. Otres aplicaciones menos estudiaes son l'usu p'ameyorar la función del pulmón, la glándula suparrenal, ameyorar el metabolismu corporal y amenorgar la fatiga.
Los principales componentes del raigañu del astrágalo son saponines y polisacáridos, ente ellos trés astragalanos de distintu pesu molecular compuestos de glucosa, galactosa y arabinosa. A diferencia de Echinacea, nun suprimen la función inmune col usu enllargáu d'estos compuestos.
El raigañu del astrágalo suelse utilizar en sopes, tés, estractos o cápsules. El astrágalo úsase xeneralmente con otres yerbes como'l ginseng, l'anxélica y la regaliza. Na medicina tradicional china emplega'l astrágalo a dosis de 10 a 30 g al día del polvu preparao comercialmente. Sicasí, los estudios sobre los componentes del astrágalo indiquen que la estimulación de macrófagos ye afecha ente 4 y 7 g diarios. La dosis nun tien de devasar los 30 g diarios.
Precuros
El astrágalo ye consideráu una yerba seguro pal so usu na mayoría de los adultos. Los sos efeutos secundarios son pocu conocíos, probablemente por razón de que s'usa xeneralmente en combinación con otres yerbes.
El astrágalo puede interactuar con melecines que suprimen el sistema inmune, como la ciclofosfamida, una melecina alministrada a pacientes con cáncer o otres melecines similares indicaos a pacientes receptores de tresplante d'órganos. Tamién puede afectar los niveles d'azucre nel sangre y la presión arterial.
Delles especies del xéneru Astragalus, que nun suelen emplegase nos suplementos dietéticos utilizaos pol home, pueden ser tóxicos. Por casu, delles especies que crecen nos Estaos Xuníos contienen la neurotoxina swainsonina y causaron intoxicaciones n'animales. Otres especies contienen niveles potencialmente tóxicos de seleniu.
Bardana
Atópense propiedaes similares nos raigaños de Arctium minus (llamada Lappa menor) y el A. tomentosum. Les aiciones antimicrobianas y antifúngicas fueron estudiaes y comprobaes in vitro, según la so aplicación en pacientes con VIH, más nun hai estudios sobre les demás propiedaes atribuyíes a estos raigaños.
Presentaciones comerciales
130px|thumb|«Ueong jorim» (우엉조림), un [[estofado a base de bardana mayor (Arctium lappa), gastronomía coreana.]]
Dalgunos de les preparaciones comerciales que contienen estractos de raigaños de Arctium lappa, que indíquense según la lliteratura o siguiendo les indicaciones d'un especialista inclúin:
Bardana mariella
El raigañu del Rumex crispus utilizar pal tratamientu d'estriñimientu crónicu, anemia, n'individuos con defenses escases y tamién por tratamientu de la foria, sicasí, l'usu escesivu del raigañu puede causar foria. Inda cuando el R. crispus tien un altu conteníu de fierro, nun tien de ser inxerida por muyeres embarazaes por tar acomuñáu a albuertos.
Indícase tamién como depurador en ciertos trestornos de la piel: psoriasis, herpes, erupciones varies, eczema, acné, sarna y tamién puede utilizase pa los síntomes de la defectu de fierro nel sangre. Esti raigañu demostró efeutividá al tratar trestornos inflamatorios del fégadu y la vesícula, según otres enfermedaes gastrointestinales so la direición d'un naturista especializáu. L'artritis y el reumatismu son otres enfermedaes a les que refieren con frecuencia esti raigañu. Unu de los efeutos secundarios más importantes ye la tos seca qu'apaez cuando'l cuerpu del suxetu ye espuestu al fríu.
Begoña
El raigañu de la Begoña gracilis machucada n'agua, usar con frecuencia p'aselar la comición y ensugar les mancadures causaes pol sarampión. El fervinchu bebíu úsase como purgante y puede causar el vultura.
Betulacees
Na familia d'árboles Betulaceae atópense los omeros que les sos raigaños en fervinchos concentraos previenen la cayida del pelo. El carpe americanu ye usáu en fervinchos peneraos pa la irritación de los güeyos. Los raigaños del Ostrya virginiana fueron usaes pa bañar a les muyeres dempués del partu. pa cada chamaco
Bejuco ubí
Les llamaes «tripes de judas», la trepadora Cissus sicyoides ye usada pa delles enfermedaes y a partir de delles partes de la planta. Los raigaños son maderices y encamentaes por naturistes mayormente n'afecciones del sistema osteomuscular y del texíu conxuntivo, predominando la preparación en maceración alcohólica y d'aplicación tópica. Pal reumatismu se maceran aproximao diez porciones de tarmos n'alcohol y déxense reposar por diez díes, untándose peles mañanes y nueches onde hai dolor.
Como purgante prepárase garrando colos dos manes lo que se pueda de raigañu cocíu en 3 llitros d'agua tomando un vasu, pa les dolencies gastrointestinales con foria.
Campanines
El raigañu de la especie Ipomoea stans ye utilizada predominantemente pa enfermedaes del sistema nerviosu y de los órganos de los sentíos, onde s'emplega'l raigañu preparáu en fervinchu y tomada per vía oral. Reportáronse indicaciones en medicina tradicional pal tratamientu de la histeria y la epilepsia. En preparaos aguacientos, estrayíos con etanol o cloroformu, demostróse que l'alministración d'una dosis única de 100mg/kg o por 7 díes consecutivos tien efeutos anticonvulsivantes n'aguarones d'esperimentación.
El raigañu ye fasciculada y bien desenvuelta del cual se rebana aproximao media taza y prepárase un fervinchu con mediu llitru d'agua fervida, tomándose una taza na mañana y otra na nueche pa suxetos con velea y como coadyuvante nel tratamientu de la hipertensión arterial.
Chayotillo
El raigañu de Sicyos deppei, al igual que'l raigañu de Jatropha dioica, xeneralmente ye usada pa problemes de caspa y cayida del pelo y ésta última ye preparada en fervinchu y d'aplicación tópica. En Valeriana edulis ssp. procera namái s'usa'l raigañu, y l'usu xeneralizáu ye pa enfermedaes del sistema nervioso y tomao en fervinchu.
Consuelda
La especie Symphytum officinale conocer polos sos raigaños de propiedaes antiinflamatorias, probablemente por razón de l'alantoína contenida nelles. La Comisión E namái reconoz l'usu esternu de la consuelda, pal aliviu de contusiones, distensión muscular y dislocaciones articulares. L'usu per vía inxerida ye peligrosu por cuenta de la presencia de ciertos alcaloides que son tóxicos pal fégadu, produciendo dexeneración, cirrosis y insuficiencia hepática. La duración del tratamientu nun tien de durar más de 4 a 6 selmanes al añu.
Daphne genkwa
Conocíu en China como yuán huā, una de les 50 yerbes fundamentales usaes na medicina tradicional china, el raigañu y flor contienen diterpenuides, que son altamente tóxicos y fueron reportaos como abortifacientes n'humanos y monos. Clínicamente, la yuanhuadina, que ye unu de los dipterpenoides, ye alministráu intraamnióticamente, ente que la yuanhuacina puede ser alministrada intra o extra-amnióticamente, pa la inducción del albuertu nel segundu trimestre del embaranzu.
Diente de lleón
Taraxacum officinale, considerada maleza, los sos raigaños fueron usáu medicinalmente n'Europa dende'l sieglu XV. Les tribus de nativos americanos Iroquois, Ojibwe y Rappahannock preparaben el raigañu del diente de lleón pa tratar enfermedaes renales, malestar y acidez estomacal. Na medicina tradicional árabe, el diente de lleón usóse pa tratar les enfermedaes del fégadu y del bazu. Amás d'aquelles funciones, la medicina tradicional china combina'l diente de lleón con otres yerbes p'ameyorar la respuesta inmunolóxica a les infeiciones del tracto respiratoriu superior, bronquitis o neumonía y en compreses pa tratar la inflamación de la mama.
Les fueyes de les plantes de diente de lleón son riques en potasiu y ye un diuréticu más potente que'l raigañu. Tamién dan un gran sabor nes ensalaes. Tanto les fueyes como'l raigañu son tónicos pal fégadu y son útiles nel tratamientu de munchos problemes dixestivos, piel y artritis. Los principales compuestos nel raigañu del diente de lleón son lactonas, un alcohol llamao taraxasterol, fitoesteroles y mucílagos. Tamién tienen altes concentraciones d'inulina mientres el seronda. La Cooperativa Científica Europea sobre Fitoterapia encamienta'l raigañu del diente de lleón pa la estimulación de les funciones del fégadu y de la vescícula biliar, la indixestión y la perda del mambís.
En delles persones sensibles, el contautu cola planta causa dermatitis. Paradógicamente, el diente de lleón puede causar malestar estomacal, probablemente polo amargoso del so sabor, polo que suel combinase con malvariscu.
Dong quai
El raigañu del Angelica sinensis, conocida como «Anxélica china», foi usada polos chinos mientres munchos años pa les muyeres que tán intentando recuperase dempués del partu. Sicasí, el so usu tien d'evitase mientres l'embaranzu por tar acomuñáu a un mayor riesgu d'albuertos. Esti raigañu tan ayuda a restituyir el sangre en trestornos anémicos y p'enguapecer la piel. Indícase tamién como coadyuvante nel tratamientu de problemes nel fégadu. Los fitoquímicos nel raigañu d'esta planta inclúin dellos polisacáridos, fitoesteroles, cumarines y flavonoides. Tien tamién aición antioxidante.
Reportóse un casu de ginecomastia acomuñáu a l'alministración de compirmidos de «Anxélica china».
Anxélica
thumb|150px|[[Aceite esencial estrayida de la Angelica archangelica.]]
De la raigañu de Angelica archangelica, denomada asina por ser creencia popular que la planta ye un regalu del arcánxel Gabriel a un monxu mientres una epidemia por cuenta de les sos propiedaes melecinales, estrayer un aceite esencial (hasta un 6%), especialmente ricu en monoterpenos (alfa y beta felandrenos, alfa-pineno), sesquiterpenos (bisabolol, bisaboleno, beta-cariofileno), lactones macrocíclicas, cumarines (umbeliferona, ostol), abondoses furanocumarines (angelicina, arcánxelicina, bergapteno, xantotoxina, isoimperatorina). Otros compuestos inclúin sitosterol; acedos fenolcarboxílicos; taníns; sacarosa.
La planta suel ser confundida con otres especies bien similares, Angelica sylvestris y Angelica palustris, comunes n'España y el sur d'Europa, según la variedá xaponesa, pero nun tener les propiedaes melecinales de la A. archangelica.
L'encamientu na alministración de «Anxélica» ye de 1,5-3 g al día del estractu fluyíu o de la tintura y 4 g al día de la preparación seca. L'aceite esencial suelse alministrar de 8 (pa neños) a 25 gotes (p'adultos) diaries estremaes en delles tomes según criteriu del facultativu que la indica.
Cardu setero
El raigañu del Eryngium campestre, que los sos principales constituyentes son saponósidos, taníns, sacarosa, inulina y sales de potasiu, ye usáu popularmente como diuréticu, la tos ferina y p'aguiyar la diuresis na infeición urinaria. Suelse preparar un fervinchu de 50 g/l dos o tres veces al día, dempués de les comíes.
Levístico
El raigañu del apiu de monte (Levisticum officinale) contién aceites esenciales con compuestos alquilftálidos responsables del so carauterísticu arume, cumarinas y otros ácidos que-y otorguen propiedaes como diuréticu, non perdedor d'electrolitos. Popularmente usóse tamién como aperitivo, espasmolítico y sedante. La Comisión E aprobó l'usu del levístico p'aumentar la diuresis en ciertes infeiciones urinaries y favorecer la eliminación de l'arenuca de les víes urinaries, indicándose de 4 a 8 g/día de la droga. El levístico nun tien de ser usáu en pacientes con insuficiencia cardiaca o renal. Les fueyes de la planta, conocíu n'Alemaña como Maggiplant pol so sabor comparable a los cubitos Maggi, puede causar dermatitis de contautu. Polos componentes furanocumarines nel raigañu del levístico, ye una de delles plantes que pueden alzar el riesgu de sangráu en pacientes que tomen warfarina.
Equinácea
Echinacea purpurea ye una formosa planta de flores de color rosa. Los nativos americanos usaben la equinácea pal tratamientu de mordedures de culiebres, fiebres y feríes. Los primeros colonos tamién atoparon usos pa la planta y na actualidá utilízase como un estimulante inmunolóxicu y antibacteriano. La equinácea ye escelente pal tratamientu d'infeiciones virales, bacterianes o micóticas y suel ser la primer opción naturista pa tratar los resfriaos, el gripe ya infeiciones renales. L'alministración diaria de equinácea entá nun demostró ser un métodu efeutivu para prevenir infeiciones respiratories, d'alcuerdu a estudios n'humanos.
La Echinacea tamién foi útil na artritis viral y puede ser aplicada a la piel esterno de ciertes enfermedaes. El raigañu d'esta planta tien de ser incluyida nes preparaciones asina encamentaes. L'Axencia Europea de Melecines publicó contraindicación a neños y, por datos insuficientes estudiando los sos efeutos en muyeres embarazaes, el so usu nun tien de ser encamentáu nel embaranzu.
El raigañu de la equinácea principalmente acedu achicórico, tamién alquilamides, polisacáridos, glucoproteínes y derivaos poliacetilénicos nel aceite esencial. Otres equinacees, como Echinacea pallida, tienen otros compuestos, incluyendo'l acedu cafeico.
Familia de les vides trompeta
Anque munches especies de la familia son conocíes como plantes melecinales, la mayoría, incluyendo'l totumo pa la tos, bronquitis y tuberculosis y el tulipán africanu pa la bona suerte, empleguen atributos de les fueyes o frutos. El raigañu del tecoma mariellu indicar pa suxetos con diabetes y p'ameyorar el mambís.