cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nilda M. Dottori
Nilda M. Dottori ye una botánica, curadora, y profesora arxentina. En 1988 se doctoró en Ciencies Naturales, na Facultá de Ciencies Exactes, Físiques y Naturales de la Universidá Nacional de Córdoba, Córdoba (Arxentina). Ye investigadora nel campu de la embrioloxía y l'anatomía vexetal; como "investigadora principal" del CONICET; y dende'l ye profesora titular de Morfoloxía Vexetal.
La so tesis doctoral trató sobre "Anatomía reproductiva en Ulmaceae sensu latocon especial referencia a la embrioloxía y carpoloxía" 212 pp. presentada a la Fac. de Ciencies Exactes, Físiques y Naturales de la Univ. Nacional de Córdoba.
Llibros
Trabayos citaos nel llibru: Hunziker, A. T. 2001. ''Xenera Solanacearum. The genera of Solanaceae illustrated arranged according to a new system''. Ganter Verlag, Alemaña
Perceición
La perceición ye la manera na que'l celebru siente unos sensoriales que recibe al traviés de los sentíos pa formar una impresión consciente de la realidá física de la so redolada. Tamién describe'l conxuntu de procesos mentales por aciu el cual una persona escueye, entama ya interpreta la información proveniente d'estímulos, pensamientos y sentimientos, a partir de la so esperiencia previa, de manera lóxica o significativa. Na filosofía, la perceición ye la aprehensión psíquica d'una realidá oxetiva, distinta de la sensación y de la idea, y de calter mediato o inmediatu según la corriente filosófica (idealista o realista).
Historia
Los primeros estudios científicos sobre perceición nun empezaron sinón hasta'l sieglu XIX. Col desenvolvimientu de la fisioloxía, producióse'l primer modelu que rellacionaba la magnitú d'un estímulu físicu cola magnitú del eventu percibíu, a partir de lo cual vio'l so surdimientu la psicofísica. Dalgunos de los investigadores más relevantes nel estudiu de perceición son:
Según los psicólogos Anderson y Bower, esisten dos asities teóriques opuestes na hestoria de la psicoloxía de la perceición, que son la teoría empirista o asociacionista y la teoría innatista o racionalista.
Teoría empirista de la perceición
Tamién llamada teoría asociacionista, esta teoría tien les sos bases nel pensamientu aristotélicu. Dende esta óptica, la perceición tien como base sensaciones más o menos caótiques que'l suxetu perceptor va ordenar darréu. La organización de la perceición siempres s'efectúa dende conocencies previes de la realidá.
El suxetu que percibe ye pasivu nun principiu y llindar a recibir los estímulos esternos pa depués proceder viviegamente y entamar el "mosaicu" de la perceición. L'empirismu clásicu foi una corriente importante que los sos representantes son David Hume, David Hartley y Wilhelm Wundt, ente otros.
Esta corriente denominar constructivismo, y considera que la perceición nun puede aisllase de l'actividá cognitiva del suxetu. Nel actu de la perceición, el suxetu proyeuta la so atención escontra determinaes carauterístiques ambientales y entós fai un muestreo, esto ye, escueye cierta cantidá d'información de los oxetos y estímulos recibíos. Al empar, esta información va activar o va modificar los esquemes en que se va encuadrar la perceición, y dará-y un significáu.
Teoría innatista o de la forma
Tamién llamada teoría racionalista. Los sos oríxenes remontar al ideal platónicu. Presupon la esistencia d'un suxetu que percibe por aciu unes capacidaes innates (de nacencia, non adquiríes). Los datos de la esperiencia vendríen entamaos automáticamente nel mesmu actu de la perceición cuando vemos les coses. Nun unificamos los datos esvalixaos de la sensación como si fuera un ruempecabeces, sinón que percibimos el mosaicu total, direuta ya indireutamente.
La escuela de la Gestalt consideró'l conceutu d'organización como resultancia direuta de los procesos sensoriales. Nun esisten sensaciones pures sinón sensaciones entamaes. La organización perceptiva sería la resultancia de los procesos físicos que tienen llugar na corteza cerebral. Habría un ciertu isomorfismu (una igualdá de forma) ente la estimulación esterna y los efeutos qu'esta produz nel celebru. Con éses la nuesa perceición sería la resultancia d'una adautación biolóxica al mediu. Nun cabría la posibilidá de planteranos si lo que percibimos ye una mera realidá suxetiva o una correspondiencia colo que ye realidá nel nuesu estragal de perceición.
La visión que la perceición apúrrenos ta ordenada en sí mesma, estructurada colos calteres propios d'un tou. Les partes de la perceición dependen del tou de la perceición.
Tipos
Tradicionalmente, los campos d'investigación rellacionaos cola perceición tán entamaos según los sentíos clásicos: visión, audición, tactu, olfatu y gustu. Sicasí, la llista completa de sentíos rellacionaos cola perceición ye muncho más amplia:
Naturaleza de los estímulos sensoriales
El olfatu y el gustu informen de la naturaleza química de los oxetos, pudiendo estos ser otres plantes y animales d'interés como potenciales preses (alimentu), depredadores o pareyes. L'olfatu capta les partícules que s'esprenden y eslleen nel aire, captando información a distancia, ente que'l gustu rique que les sustances entren a la boca, eslleir na cuspia y entren en contautu cola llingua. Sicasí, dambos trabayen en sincronía. La perceición del sabor de los alimentos tien más d'olfativu que gustativu. Esiste en realidá como fenómenu psíquicu complexu, la perceición, la resultancia de la interpretación d'eses impresiones sensibles per mediu d'una serie d'estructures psíquiques que nun proceden yá de la estimulación del mediu, sinón que pertenecen al suxetu. Na perceición atópense inseparablemente les sensaciones colos elementos interpretativos. dientro d'esti analís ye tener la capacidá pa recibir por aciu los sentíos les imáxenes o sensaciones esternes o entender y conocer daqué.
El llamáu sentíu del tactu ye un sistema complexu de captación d'información del contautu colos oxetos per parte de la piel, pero ye más entrevesgáu de lo que se suponía, polo que Gibson propunxo denomina-y sistema háptico, yá que arreya les tradicionales sensaciones táctiles de presión, temperatura y dolor, tou esto por aciu diversos corpúsculos receptores insertos na piel, pero amás les sensaciones de les articulaciones de los güesus, los tendones y los músculos, qu'apurren información alrodiu de la naturaleza mecánica, allugamientu y forma de los oxetos colos que s'entra en contautu. El sistema háptico trabaya n'estrecha coordinación cola quinestesia que dexa captar el movimientu de la cabeza nel espaciu (rotaciones y desplazamientos) y combinando cola propiocepción, que son les sensaciones antes mentaes, rellacionaes colos músculos, los tendones y les articulaciones, dexa captar el movimientu del restu del cuerpu, colo que se tien una perceición global del movimientu corporal y la so rellación col contautu colos oxetos.
Procesu de perceición
El procesu de perceición empieza con un oxetu del mundu real, llamáu'l estímulu distal o oxetu distal. Gracies a les carauterístiques de la lluz, del soníu o dalgún otru procesu físicu, l'oxetu aguiya los órganos sensoriales del cuerpu. Estos órganos sensoriales tresformen la enerxía (que xuega'l papel d'información entrante) n'actividá neural, nun procesu llamáu transducción. Los patrones d'actividá neural que son asina xeneraos son llamaos estímulos proximales. Estes señales neuronales son tresmitíes al celebru y procesaes. La recreación mental del estímulu distal ye'l percepto. La perceición foi dacuando descrita como'l procesu de construyir representaciones mentales d'estímulos distales usando la información disponible nos estímulos proximales.
Dende'l puntu de vista del receptor de la información sensorial, la perceición puede ser de tipu intermodal o transmodal.
La perceición intermodal ye esencial nel desenvolvimientu de les funciones cognitives de los infantes de bien baxa edá. Por casu, ciertos estudios realizaos en llaboratoriu paecen indicar que los ñácaros empresten más atención a los estímulos nos cualos el soníu y l'imaxe tán sincronizaos. Esti tipu d'esperimentos va al alcuentru de la creencia según la cual los ñácaros esperimenten sensaciones discordantes provenientes de cada unu de los sos sentíos mientres los sos primeros meses de vida.
La perceición transmodal ye la manera na que'l celebru interpreta la información amodal, esto ye, que nun ye específica d'una sola canal sensorial, sinón que puede ser recibida de forma redundante por delles canales. Por casu, el ritmu d'unes manes dando palmes puede ser percibíu al empar de manera visual, auditiva y háptica. Tamién ye la capacidá del sistema cognitivu humanu de traducir un tipu d'información sensorial a otra. La perceición transmodal atópase frecuentemente acomuñáu a les habilidaes d'imitación. Reparóse que los ñácaros tienen una capacidá innata de traducir un estímulu visual nuna aición motora, por casu, al asonsañar un adultu cuando esta saca la llingua.
Procesu de perceición según Hermann von Helmholtz
El procesu de la perceición, tal como lo propunxo'l médicu y físicu Hermann von Helmholtz, ye de calter inferencial y constructivu, xenerando una representación interna de lo qu'asocede nel esterior a la manera d'hipótesis. Pa ello usa la información que llega a los receptores y vase analizando pasu ente pasu, según información que vien de la memoria tantu empírica como xenética y qu'ayuda a la interpretación y a la formación de la representación.
Este ye un modelu virtual de la realidá qu'utiliza la información almacenada nes enerxíes, procedimientos internos pa decodificarlas ya información procedente de la memoria qu'ayuda a terminar y completar la descodificación ya interpreta el significáu de recuperar, dándo-y significáu, sentíu y valor. Esto dexa la xeneración del modelu.
Por aciu la perceición, la información arrexuntada por tolos sentíos procésase, y fórmase la idea d'un solu oxetu. Ye posible sentir distintes cualidaes d'un mesmu oxetu, y por aciu la perceición, xuniles, determinar de qué oxetu provienen, y determinar de la mesma qu'esti ye un únicu oxetu.
Por casu podemos ver un cazu na estufa. Percibimos l'oxetu, el so allugamientu y la so rellación con otros oxetos. Reconocer como lo que ye y evaluamos la so utilidá, la so guapura y el so grau de seguridá. Podemos oyer el tintinio de la tapa al ser llevantada de forma rítmica pol vapor que se forma al entrar en ebullición el conteníu. Golemos el guisu que se ta cocinando y reconocer. Si tocar cola mano percibimos el dolor de la quemadura (cosa que xenera un reflexu que nos fai retirar la mano), pero tamién el calor y la durez del caciplu. Sabemos onde tamos respectu al oxetu y la rellación que guarda cada parte d'él al respective de ella. En poques pallabres, tamos conscientes de la situación.
Entós, como s'indicó antes, la perceición recupera los oxetos, situaciones y procesos a partir de la información apurrida poles enerxíes (estímulos) qu'inciden sobre los sentíos.
Esti procesu va dar cola constante interaición ente los estímulos percibíos polos receptores, les regles innates nel sistema nerviosu pa interpretalo y los conteníos na memoria que dexen rellacionar, reconocer, dar sentíu y xenerar una cognición del oxetu y les sos circunstancies. Ye dicir que se xenera'l modelu más probable, con toles sos implicaciones pal perceptor.
La perceición ta na base de l'adautación animal, que ye heterótrofa. Pa poder comer les plantes o otros animales de los que se nutren, los animales riquen d'información de la redolada qu'empongan les contraiciones musculares que xeneren la conducta, que-yos dexa averar se y taramiar a la so presa (planta o animal).
D'esta miente, la simple respuesta a les sensaciones, ye dicir al efeuto direutu de los estímulos, nun foi abondu; la evolución desenvolvió pasu ente pasu formes de recuperar la implicación que teníen los estímulos en rellación a los oxetos o procesos de los que proveníen, formándose asina los procesos perceptuales.
Al cuntar con un sistema nerviosu eficiente, esti empezar a usar pa otres funciones, como'l sexu, la sociabilidá, etc. Por ello, la perceición ye un procesu adaptativu y base de la cognición y la conducta.
Principios de la organización perceptual
right|thumb|"Llei de clausura". La cognición humana tiende a percibir formes completes inclusive en casos onde tán incompletes.
Los principios d'organización perceptual fueron propuestos per primer vegada pola escuela alemana conocida como psicoloxía de la Gestalt. Esta escuela ta basada nel conceutu de gestalt, o forma, que ye la esperiencia total resultante d'entamar fragmentos d'información n'oxetos y patrones significativos. D'esta manera, el psicólogu Wilhelm Dithley afirmaba que, en tolos procesos psíquicos, el remor de la totalidá preciede a la comprensión del oxetu o conceutu.
La base de la gestalt ye que la totalidá ye más que la suma de les partes, esto ye, que les propiedaes de la totalidá remanecen de les interaiciones espaciu-temporales ente los elementos percibíos, y nun pueden ser inferíes a partir de cada elementu aislláu. Acordies con esta perspeutiva, la perceición, ensin la influencia d'otros factores que pueden ser favorables o desfavorables, infórmanos avera del ambiente de forma más realista, p'asegurar la nuesa sobrevivencia. Según los psicólogos gestaltistas la xente tiende a ver puntos en patrones y grupos, el patrones tienen dos principios: la proximidá y la semeyanza.
Los principios de la gestalt sirven pa esplicar cómo'l ser humanu arrexunta les sos sensaciones y enllena los buecos pa poder interpretar el mundu. Un exemplu d'esto ye cuando escuchamos melodíes, arrexuntamos les notes musicales polo qu'escuchamos una melodía y non notes aisllaes. Per otru llau la semeyanza y continuidá déxennos siguir el soníu d'una voz o preséu entá cuando munchos otros asocedan coles mesmes. El principiu del zarru designa l'enclín a completar la figura de forma congruente.
Otru principiu importante ye la organización. El ser humanu tiende a entamar al mundu esternu, por casu al ver una figura incompleta'l ser humanu tiende a completala y a percibila de forma distinta, esto debe a qu'hai un fuerte enclín innatu escontra la forma y el significáu en tou lo que se percibe. Otru exemplu de lo anterior ye'l xuegu del aforcáu, nel cual el xugador tien d'aldovinar la lletra siguiente de la que s'estableció, si fracasa, quien dirixe'l xuegu dibuxa una llinia d'una forca estilizada, de cutiu basta con 4 o 5 lletres p'aldovinar la pallabra.
La constancia perceptual ye'l fenómenu nel cual los oxetos físicos percíbense como si fueren variantes y consistentes, a pesar de qu'haya cambeos na so apariencia o nel ambiente físico. Ente elles atopamos la constancia de tamañu na que percibíu un oxetu, caltiénse inalteráu independientemente de l'alloñanza; la constancia de forma, que independientemente del ángulu la forma nun se ve influyida polos cambeos y la constancia de color y brillantez, na qu'anque s'alterien vamos tener la idea orixinal.
Procesu perceptual según la Gestalt
El psicólogu próximu de la teoría de la Gestalt Leo Postman describe'l procesu perceptual nuna secuencia de 3 etapes:
Perceición del movimientu
La perceición del movimientu implica información visual de la retina y mensaxes de los músculos alredor de los güeyos. N'ocasiones los procesos perceptuales fáennos crear ilusiones óptiques y creemos ver movimientu n'oxetos estáticos. Por esta razón clasificar en movimientu real y movimientu aparente.
Movimientu real
Referir al desplazamientu físicu d'un oxetu d'un llugar a otru. La perceición del movimientu real depende solo en parte del movimientu de les imáxenes al traviés de la retina. Si una persona permanez quieta y solo mira de regüeyu los oxetos al so alredor, les imáxenes van siguir pasando al traviés de la retina; pero los mensaxes de los músculos del güeyu compensen a los de la retina y entós los oxetos del cuartu van percibise como inmóviles.
Movimientu inducíu
Otra forma d'ilusión óptica conozse como movimientu inducíu. Esto asocede comúnmente cuando se viaxa en tren, al tar inmóvil y pasar cerca otru tren en movimientu; dase la sensación de movenos escontra tras. Como nun se tien un marcu de referencia confunde cuál tren ye'l que se mueve en realidá. Esto escláriase mirando al suelu, pa establecer un marcu de referencia.
Gianni Russo
Louis Giovanni "Gianni" Russo ye un actor, cantante y empresariu d'Estaos Xuníos.
Biografía
Russo foi criáu en Rosebank, Staten Island.
Asegura tener conexones cola mafia y que'l so tíu foi soldáu na familia criminal Gambino. Dellos rumores dicen que los Gambino convencieron a Francis Ford Coppola por que-y diera a Russo el papel de Carlo Rizzi en The Godfather I. Comenta tamién que'l so padre yera un estibador y músicu que trabayaba nel muelle de Brooklyn, y sentíase avergoñáu de que'l so únicu fíu tuviera lisiado por una enfermedá y negóse a reconocelo mientres la so niñez.
Tenía un brazu tullíu como resultáu de la enfermedá.
Ye conocíu pola so interpretación de Carlo Rizzi en The Godfather (1972). Dempués de repitir el so papel de Rizzi de volao mientres una escena flashback a la fin de The Godfather Part II, Russo trabayaría en más de 35 películes, incluyendo The Freshman, Super Mario Bros., Any Given Sunday y Seabiscuit.
Russo asegura empezar una carrera nel crime entamáu trabayando como recaderu y acomuñáu de la mafia pa Frank Costello d'adolescente, pero más tarde abandonó esi estílo de vida peligrosu y volátil.
Russo asegura conocer personalmente a trés papes, cinco presidentes d'Estaos Xuníos y toos el xefes de la mafia del país. Tamién diz tener cites con Marilyn Monroe, Zsa Zsa Gabor y Liza Minnelli. Los años siguientes dempués del empiezu del so estrellalgu abrió un restorán en Las Vegas llamáu Gianni Russo' State Street, salió con Dionne Warwick por más d'una década y venció exitosamente 23 acusaciones de crímenes federales nuna variedá de cargos rellacionaos a asociaciones del crime entamáu.
Tamién ye un peracabáu cantante. En 2004 llanzó un álbum llamáu Reflections onde homenaxa a Dino Paul Crocetti (Dean Martin) y Frank Sinatra.
Phyllomys kerri
Phyllomys kerri ye una especie de royedor de la familia Echimyidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Suramérica: Brasil.
Roussines (Charente)
Roussines ye una comuña francesa del departamentu de Charente, na rexón de Nueva Aquitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Nahla Hussain al-Shaly
Nahla Hussain al-Shaly foi una activista de los derechos de la muyer nel Curdistán iraquín. Ostentaba'l cargu de líder de la Lliga de les Muyeres del Curdistán, nala feminista del Partíu Comunista del Curdistán.
El 18 d'avientu de 2008 foi disparada y degollada dempués de qu'unos pistoleros entraren na so casa cuando taba sola. Hussain taba casada y tenía dos fíos.
Ptyonoprogne fuligula
Ptyonoprogne fuligula, ye una especie d'ave paseriforme de la familia de los aviones y golondrines (Hirundinidae), orixinaria del África subsaḥariana. Polo xeneral, alcuéntrase en zones de monte, pero tamién se topa n'altitúes más baxes, especialmente en zones predreses y cerca de poblaos. A diferencia de la mayoría de los miembros d'esta familia, suélse-y atopar lloñe de l'agua. Mide de 12 a 15 cm de llargor y tien un plumaje mayoritariamente marrón, más claru nel pechu y debaxo de les ales, amás d'un llurdiu blancu en forma de «ventana» na cola cuando s'atopa volando. Dambos sexos son d'apariencia similar, pero los especímenes más nuevos tienen cantos más claros nes plumes de vuelu y la parte cimera. Les subespecies del norte son más pequeñes y tienen un color más claru que les africanes. L'avión isabelín caza inseutos voladores nes parés de los cantiles y pallo empleguen un tipu de vuelu lentu con munches maniobres. La so llamada consiste nun garllo nidiu.
Esta ave constrúi niales en forma de concu fondu en superficies horizontales protexíes o con forma de cuartu d'esfera cuando ye contra una parea vertical. Suel tar fechu de folla y recubiertu con campera o plumes y puede atopase en llugares naturales so salientes de cantiles o n'estructures feches pol home, como edificios, parés de represas, alcantarielles o pontes. Amás, años dempués, les niaraes siguientes reutilícense. Estes aves suelen añerar en solitariu y nun son gregaries, pero pueden formase pequeñes colonies si'l llugar ye apoderáu pa tal fin. Los dos o trés güevos que típicamente ponen son blancos con llurdios grises y marrones y son guaraos por dambos adultos por 16 a 19 díes. Depués, machu y fema alimenten a los pichones. Estes aves tarden de 22 a 24 díes en emplumecer, pero los pichones tornen al nial unos pocos díes dempués del primer vuelu.
Esti pequeñu avión ye presa de delles especies rápidu y axilosu de halcón, especialmente de alcotanes y dacuando ye víctima del parasitismu, pero nun enfrenta amenaces más series. Por cuenta del so área de distribución de casi 10 000 000 km² y la so población aparentemente estable y numberosa, nun se considera vulnerable y figura como especie d'esmolición menor na Llista Colorada de la UICN.
Taxonomía
El médicu, esplorador y zoólogu alemán Martin Lichtenstein describió al avión isabelín formalmente como Hirundo fuligula en 1842 y depués l'ornitólogu alemán Heinrich Gustav Reichenbach treslladar al xéneru nuevu Ptyonoprogne en 1850. Los sos parientes más cercanos son los otros miembros del xéneru, como'l avión escuru del sur d'Asia y l'avión roqueru, una especie euroasiática. El nome del xéneru deriva del griegu antiguu ptuon (φτυον) «abanicu», referíu a la forma de la cola abierta, y Procne (Πρόκνη), un personaxe mitolóxicu que se tresformó nuna golondrina. El nome específicu, fuligula significa «pescuezu con sarriu», del llatín fuligo, «sarriu» y gula, «pescuezu».
Les especies de Ptyonoprogne son miembros de la familia de los hirundínidos y tán dientro de la subfamilia Hirundininae, qu'entiende a les golondrines y aviones, sacante al avión de ríu africanu, una especie bien distinta. Los estudios de secuencia d'ADN suxuren qu'hai trés grandes grupos en Hirundininae, rellacionaos sobremanera pol tipu de nial que fabriquen. Estos grupos son los aviones principales», incluyendo especies qu'escargaten como'l avión zapador; los que «adopten» niales, como la golondrina bicolor, qu'utiliza cuévanos naturales y los que «constrúin el so nial con folla». Les especies de Ptyonoprogne realicen esto, polo que pertenecen ellí. Les especies de Hirundo constrúin niales abiertos, al igual qu'esta especie, ente que los aviones de Delichon fabriquen unu zarráu y les golondrines del los xéneros Cecropis y Petrochelidon realicen unu con forma de retorta y un túnel d'entrada.
El xéneru Ptyonoprogne ta rellacionáu en forma cercana col ampliu xéneru de golondrines Hirundo, pero un analís d'ADN amosó qu'un xéneru Hirundo coherente debería tamién incluyir a tol grupu de les aves que constrúin con folla'l so nial. Anque los niales de los aviones dientro de Ptyonoprogne recuerden a los de les especies Hirundo típiques como la golondrina común, l'estudiu d'ADN demostró que si los aviones dientro de Delichon considérense un xéneru estreme, como de normal faise, Cecropis, Petrochelidon y Ptyonoprogne tamién tienen de tar separaos.
En zones de Paquistán onde la so distribución coincide en parte cola del avión escuru y nel norte d'África, onde lo atopa xunto col avión roqueru, l'avión isabelín habita a un altor distintu de les otres especies del xéneru. Esta separación significa que nun se conoz si los aviones cercanos ente sigo pueden faese híbridos. Si esto pudiera dase, presentaríense duldes alrodiu de la so diferencia como especies.
Subespecies
Hai numberoses subespecies dientro de P. fuligula, estremaes pol tonu del plumaxe y el tamañu, magar la distinción ye clinal y les races reproducir ente sigo nos llugares nos que les sos árees de distribución coinciden. Estes paecen formar dos grupos de carauterístiques similares: un primer grupu englobando a les subespecies del estremu sur del continente, onde s'inclúi a la subespecie nominal, P. f. fuligula, y a P. f. andersoni y P. f. pretoriae, que se caractericen por ser más robustes y de picu grande; y un segundu grupu formáu por P. f. fusciventris, P. f. pusilla, P. f. bansoensis, que son más pequeñes, escures y de picu más finu. Por exemplu, P. f. fusciventris ye tan distinta a les subespecies del sur, que podría ser considerada una especie distinta. Sicasí l'ornitólogu de Rhodesia Michael Irwin recoyó especímenes del sur de Zimbabue, que yeren escuros per debaxo, como P. f. fusciventris y acolorataos penriba, al igual que P. f. fuligula. Esto llevar a suxurir que los dos grupos enantes habíen estáu aisllaos, pero taben hibridándose tres un contautu secundariu.
Enantes incluyíense en P. fuligula, aquelles subespecies pequeñes y de plumaxe más claru (peroplasta, perpallida, presaharica, spatzi, arabica y buchanani), qu'habiten nos montes del norte d'África, la península arábica y el sureste d'Asia, pero agora considérense como una especie separada, l'avión pálidu, tal como les llamó Jean Cabanis, l'ornitólogu alemán que describió estos páxaros formalmente per primer vegada. Sicasí, los cambeos en tamañu y color d'estos aviones son continuos y los exemplares suélense entemecer nes zones onde conviven, polo que la evidencia a favor de que sían especies distintes nun ye clara. Sicasí, numberoses fontes indiquen anguaño qu'esta ave, tamién denomada Hirundo obsoleta, ye una especie separada de P. fuligula.
Descripción
El vuelu del avión isabelín ye lentu, con batíos de nales rápidos entrepolaos con planeos coles ales estendíes; ye más acrobáticu que l'avión roqueru, de mayor tamañu. Ye una ave silenciosa; el so cantar ye un garllo apagáu, anque otres llamaes inclúin una que recuerda al avión común, un soníu nasal y un garllo agudu que sirve de mediu de comunicación.
L'avión isabelín ye más bien monótonu con al respective de la mayoría de les golondrines africanes y resulta difícil confundilo, sacante con otros aviones o con miembros del xéneru Riparia. Les races del norte son un 15 % más pequeñes y abuxaes que l'avión roqueru y tienen llurdios similares na cola. Anque namái ye llixeramente más grande que l'avión zapador y l'avión paludícola, l'avión isabelín ye más robezu, tien llurdios blancos na so cola y escarez d'una banda nel pechu. Tienen colores más claros qu'esta última especie nel so pescuezu, pechu y debaxo de les ales. Nel puntu más oriental del so área de distribución, presenta partes inferiores más clares, con más contrastes.
Distribución y hábitat
L'avión isabelín habita nel norte d'África, principalmente nos países de Nixeria, Chad y Etiopía. L'hábitat onde se lleva a cabu de normal l'apareyamientu son terrenales con llombes o montes onde hai cantiles, cañones y covarones a una altitú de 3700 msnm, anque esti avión tamién puede vese n'llanures, especialmente si hai roques o edificios ellí, yá que los utiliza como sustitutos de los derribadorios naturales. Suel atopase lloñe de l'agua. La especie suel añerar n'altores menores que l'avión escuru.
L'avión isabelín añera n'ambientes apropiaos a lo llargo d'África y el Mediu Oriente, hasta Afganistán y Paquistán. Suel habitar un mesmu llugar mientres enforma tiempu, anque dacuando migra a llugares cercanos y a les llanures, tres la dómina d'apareyamientu. Per otra parte, realicen viaxes de curtia distancia. Rexistráronse poblaciones d'esta especie como vagamundes en Kuwait y Gabón, y el so estáu ye desconocíu nel Congo.
Reproducción
thumb|right|La ciudá d'[[Asuán, vista de riba. Los aviones isabelinos suelen habitar en ciudaes como ésta, que s'atopen en mediu del desiertu.]] Les pareyes d'avión isabelín xeneralmente añeren a soles, anque si hai pocos espacios fayadizos pa ello van formar pequeñes colonies. Esto ye más común al sur d'El Sáḥara, onde se rexistraron colonies de cuarenta pareyes. Estos aviones defenden el territoriu del so nial en forma agresiva contra les sos conespecíficos y aves d'otres especies. N'África, la reproducción varia xeográficamente y coles condiciones climátiques locales, anque ye normal d'abril a xunu tenga llugar l'apareyamientu n'Asia. De mancomún que tengan dos o trés críes nuna temporada. El nial, construyíu por dambos adultos en delles selmanes, ta fechu de folla y revistíu d'una capa fina de campera seca y dacuando de plumes. Tien forma de media taza cuando se fabrica sol saliente d'una paré vertical o cantil, anque tamién tien forma de recipiente, como'l de la golondrina común cuando ta sobre una cornisa protexida. El nial puede faese nuna superficie vertical, nun resquiebru o nuna estructura fabricada pol home y reutilízase pa les próximes críes nos años siguientes.
La niarada consiste polo xeneral en dos o tres güevos blancucios con llurdios sepia o marrón abuxao, particularmente la parte más ancha. El tamañu permediu de los güevos varia de 20,8 × 14,1 mm con un pesu de 2,17 g en Sudáfrica a 19,3 × 12,9 mm con un pesu de 1,7 g n'Asia. Dambos adultos guarar mientres un plazu d'ente 16 y 19 díes enantes de la eclosión, y alimenten a los pichones cerca de diez veces per hora hasta que se vuelven volantones. Díes dempués, estos yá pueden volar. Polo xeneral, los pichones retrasar n'abandonar el nial ente 22 y 24 díes, o de 25 a 30, anque estos últimos númberos engloban tamién les tornes del páxaru nuevu al nial por alimentu.
Alimentación
L'avión isabelín inxer principalmente d'inseutos cazaos en plenu vuelu, anque dacuando aliméntase nel suelu. Mientres el periodu d'apareyamientu, los páxaros suelen volar d'un llau a otru atrapando inseutos col picu a lo llargo de superficies predreses, cerca del so nial. N'otres ocasiones, cacen sobre campu abiertu, n'altitúes baxes. El tipu d'inseutos que comen depende de les especies qu'hai na zona onde s'alimente, pero polo xeneral son mosquitos, mosques, himenópteros, formigues y escarabayos. Suel alimentase en solitariu, pero cuando les camperes ambúrense, y los inseutos arralecen, suelen axuntase en grupos medianos pa depredarlos. Fora de la temporada de reproducción, pueden formase bandaes de trescientos miembros en zones onde la comida ye abondosa. Les parés de los cantiles xeneren ondes estacionaries nel aire, que faen que los inseutos concéntrense cerca de les árees verticales. Los aviones averar a les parés cuando cacen y cunten cola so habilidá pa realizar maniobres precises y xiros zarraos.
Un estudiu sobre nueve especies d'aves, incluyendo cuatro hirundínidos, amosó que cuantos más pichones haya nun nial, más frecuentes fáense les visites de los sos proxenitores p'alimentalos, pero éstes nun s'amonten en proporción al númberu de críes. En permediu, un pichón únicu recibe más alimentu qu'otru nial onde haya dos o trés. Yá que el periodu de permanencia nel nial nun s'enllarga en proporción al amenorgamientu na cantidá de comida, un individuu emplumecido que se criara con otros pichones puede pesar menos cuando lo abandone. Sicasí, una subespecie de P. fuligula, P. f. fusciventris, presenta una diferencia con respectu a la de permanencia nel nial, una y bones los miembros d'un tríu de pichones permanecíen en permediu 1,5 díes más nel nial que los d'una dupla.
Depredadores y parásitos
Dalgunos ferres tienen la velocidá y axilidá pa cazar golondrines y aviones en plenu vuelu; l'avión isabelín ye la presa d'especies tales como'l ferre pelegrín, el ferre de Taita, l'alcotán africanu y l'ferlamicu. Los aviones isabelinos suelen compartir les sos árees de anidación colos andarones moros, quien dacuando tomen pola fuercia los niales de los primeres. En 1975 unu de los primeros afayos de la especie Argas (A.) africolumbae foi nun nial de Ptyonoprogne fuligula fusciventris en Kenia; entós daquella, esta subespecie describir sol sinónimu Ptyonoprogne fuligula rufigula Fischer y Reichenow).
Estáu de caltenimientu
L'avión isabelín tien una área de distribución bien amplia, de 9,5 millones de km². Anque la cantidá total de miembros de la población desconozse, l'ave descríbese polo xeneral como común, magar ser escasu en Botsuana y Namibia. Considérase estable, principalmente pola falta d'amenorgamientu o amenaces sustanciales. La so amplia área de distribución y el so altu númberu d'individuos indiquen que nun ye una especie amenazada, polo que ta clasificada como d'esmolición menor na Llista Colorada de la UICN.
Courgenay (Yonne)
Courgenay ye una comuña francesa del departamentu de Yonne, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Central nuclear
Una central nuclear ye una istalación industrial emplegada pa la xeneración de enerxía llétrico, a partir d'enerxía nuclear que carauterízase pol emplegu de materiales que caliéntanse per aciu de reacciones nucleares. Esti calor ye emplegáu por un ciclu termodinámicu que produz la enerxía.
Toles centrales d'España cuenten con ún o dos reactores (contenedores que nun se ven perxudicaos pola radiación). Son construciones mui complexes pola variedá de teunoloxía industrial emplegada y pola elevada seguridá cola que tán dotaes.
Les carauterístiques de la reacción nuclear faen que resulten peligroses si nun son debidamente controlaes. Pa esta misión ta'l Conseyu de Seguridá Nuclear (CSN), que protexe a los trabayadores, a la población y al mediu de tolos efeutos nocivos de les radiaciones.
Agnatha
Los agnatos (Agnatha, gr. α- (a) "negación" + γνάθος (gnathos) "quexal"), comúnmente llamaos peces ensin quexales, son un grupu parafiléticu de peces del subfilo Vertebrata. Entiende pocu más de 100 especies actuales y un gran númberu de formes fósiles. Los agnatos, xunto colos condrictios y los osteictios conformen el grupu parafiléticu conocíu comúnmente como peces.
Carauterístiques
Les formes paleozoiques yeren d'aspeutu bien distintu a les especies agnatas actuales; munches teníen fuertes escudos óseos vos na cabeza que los protexeríen de los depredadores y taben cubiertos d'escames de diversos tipos; sicasí les especies de agnatos actuales tienen aspeutu d'anguila, escarecen d'escames y tienen una piel mucosa y resbaliza.
Agnatos actuales
Los agnatos actuales tienen de mancomún l'ausencia de quexal, l'aspeutu anguiliforme, l'ausencia d'aletes pares y presencia d'una única aleta impar continua dorsal-caudal-añal, la presencia de notocorda tantu n'estáu báraburio como adultu, siete o más sacos branquia-yos, piel mucosa con ausencia d'escames. presencia d'un güeyu pineal sensible a la lluz (homólogu de la glándula pineal de los mamíferos), cadarma cartilaxinosu y corazón con dos cámares.
La mayoría de les especies de agnatos escastáronse; anguaño solo sobreviven les llamprees (Petromyzontidae) y los mixinos (Myxini), que d'antiguo s'arrexuntaben na subclase Ciclóstomos, anque hai nueves evidencia que postulen nuevamente que si taríen más estrechamente rellacionaos. Les Llamprees y mixinos seríen los postreros representantes actuales más cercanamente rellacionaos con aquellos primitivos animales de la Era Paleozoica, que surdieron hai unos 510 millones d'años (a principios del periodu Ordovícicu), y que fueron bien abondosos hasta la so desapaición hai unos 370 millones d'años (a finales del periodu Devónicu).
Los agnatos actuales alimentar d'una forma bien particular que nun se da nel restu de vertebraos, por cuenta de la ausencia de quexales; son hematófagos nel casu de les llamprees, y necrófagus nel casu de los mixines; habiten nes agües templaes de dambos hemisferios, y nes agües tropicales más fríes.
Criptografía
La criptografía (del griegu κρύπτvos (criptos), «ocultu», y γραφη (grafé), «grafo» o «escritura», lliteralmente «escritura oculto») definióse, tradicionalmente, como l'ámbitu de la criptología que s'ocupa de les téuniques de cifráu o codificado destinaes a alteriar les representaciones llingüístiques de ciertos mensaxes col fin de faelos inintelixibles a receptores ensin autorizar. Estes téuniques utilícense tantu nel arte como na ciencia y na teunoloxía. Poro, l'únicu oxetivu de la criptografía yera consiguir la confidencialidad de los mensaxes, pa lo cual diseñábense sistemes de cifráu y códigos, y la única criptografía esistente yera la llamada criptografía clásica.
Pa ello los criptógrafos investiguen, desenvuelven y aprovechen téuniques matemátiques que los sirven como ferramientes pa consiguir los sos oxetivos. Les grandes meyores producíes nel mundu de la criptografía, fueron posibles gracies a la evolución que se producieron nel campu de la matemática y la informática.
Oxetivos de la criptografía
La criptografía anguaño encárgase del estudiu de los algoritmos, protocolos y sistemes que s'utilicen pa dotar de seguridá a les comunicaciones, a la información y a les entidaes que se comuniquen. L'oxetivu de la criptografía ye diseñar, implementar, enllantar, y faer usu de sistemes criptográficos pa dotar de dalguna forma de seguridá. Por tantu'l tipu de propiedaes de les que s'ocupa la criptografía son, por casu:
Un sistema criptográficu ye seguro al respective de una xera si un adversariu con capacidaes especiales nun puede romper esa seguridá, esto ye, l'atacante nun puede realizar esa xera específica.
Terminoloxía
Nel campu de la criptografía munches vegaes arrexunten conxuntos de funcionalidades que tienen dalguna carauterística común y a esi conxuntu denominar 'Criptografía de' la carauterística que comparten. Veamos dellos exemplos:
Evaluación de la seguridá d'un sistema criptográficu
L'oxetivu d'un sistema criptográficu ye dotar de seguridá. Por tantu pa cubicar la calidá d'un sistema criptográficu ye necesariu evaluar la seguridá qu'apurre dichu sistema.
¿Faer públicu o non?
Pa poder evaluar meyor la seguridá d'un sistema criptográficu, amás de les verificaciones internes de seguridá que la organización faiga, puede considerase faer públicu a tol mundu los rellabicos del sistema. Sicasí, al faer pública esa información facilítase'l que daquién pueda afayar dalguna debilidá y aprovechar o inclusive la faiga pública por qu'otros puedan utilizar. Cuanta más información publicar más fácil va ser atopar debilidaes tantu pa bonos oxetivos (ameyorar el productu) como para malos (realizar ataques). En resume cuanta más información publicar más persones van poder evaluar la seguridá y podrán correxise les debilidad que s'atopen, pero tamién aumenta la esposición a ataques. En función de les decisiones que se tomen va establecese una Furacu de seguridá Política de revelación política de revelación.
Considérase que la seguridá d'un sistema criptográficu tien de folgar sobre'l tamañu de la claves utilizaes y non sobre'l secretu del algoritmu. Esta considerancia formalizar nel llamáu principiu de Kerckhoffs. Esto nun quier dicir que cuando usemos criptografía tengamos que revelar los algoritmos, lo que quier dicir ye que l'algoritmu tien que ser seguro anque ésti seya espublizáu. Evidentemente si un sistema criptográficu ye seguro entá revelando'l so algoritmu, entós va ser entá más seguru si nun lo revelamos.
A la furacu de seguridá Política de revelación política de revelación de nun publicar nenguna información por que nengún atacante atope debilidad llámase-y de non revelación y sigue una estratexa de seguridá por escuridá. A la furacu de seguridá Política de revelación política de revelación de revelar tola información llámase-y revelación total. Ente dambos tipos de furacu de seguridá Política de revelación política de revelación hai estratexes entemedies, llamaes "de revelación parcial".
Formes de romper la seguridá
Hai básicamente trés formes de romper la seguridá d'un sistema criptográficu
Les persones o entidaes comenenciudes en romper la seguridá d'esti tipu de sistemes tienen en cuenta toos estos frentes. Por casu les informaciones d'Edward Snowden revelen que'l programa Bullrun adopta estos trés tipos d'estratexes.
Graos de seguridá teórica
Cuando s'evalúa la seguridá d'un sistema criptográficu puede cubicase la seguridá qu'apurre en función de si ésti ye seguro de forma incondicional o si ye seguro namái si cumplen ciertes condiciones.
Seguridá incondicional
Ye habitual que los sistemes incondicionalmente seguros tengan inconvenientes importantes como por casu nel llargor de les claves (llibreta d'un solu usu).
Pa certificar una seguridá incondicional los criptólogos suélense basar na teoría de la información y, por tanto, na teoría de la probabilidá.
Llimitaciones
El qu'un sistema tenga seguridá incondicional nun quier dicir que la so seguridá seya inviolable. Veamos dos consideración:
Seguridá condicional
Dizse qu'un sistema criptográficu tien una seguridá condicional sobre cierta xera si un atacante puede teóricamente resolver la xera, pero nun ye computacionalmente facederu pa él (por cuenta de los sos recursos, capacidaes y accesu a información).
La seguridá demostrable ye malo de llograr pa sistemes criptográficos complexos. Desenvolvióse una metodoloxía (modelu d'oráculu aleatoriu) pa diseñar sistemes que nun tienen realmente una seguridá demostrable, pero que dan unes bones sensaciones al respective de la so seguridá. La idea básica ye diseñar un sistema ideal qu'usa una o delles funciones aleatories -tamién conocíes como oráculos aleatorios- y probar la seguridá d'esti sistema matemáticu. De siguío el sistema ideal ye implementáu nun sistema real reemplazando cada oráculu aleatoriu con una bona y fayadiza función pseudoaleatoria conocida -xeneralmente un códigu de detección de manipulaciones como SHA-1 o MD5. Si les funciones pseudoaleatorias utilizaes tien bones propiedaes, entós unu puede esperar que la seguridá probada del sistema ideal seya heredada pol sistema real. Reparar qu'esto yá nun ye una prueba, sinón una evidencia sobre la seguridá del sistema real. Demostróse qu'esta evidencia non siempres ye cierta y que ye posible romper sistemes criptográficos que la so seguridá sofitar nel modelu d'oráculu aleatoriu.
Puntos de vista dende los qu'evaluar la seguridá
Pa evaluar la seguridá d'un esquema criptográficu suélense usar trés enfoques principales. Cada enfoque difier de los camientos alrodiu de les capacidaes de los oponentes criptoanalistas. El primer métodu ta basáu na teoría de la información, y ufierta una seguridá incondicional y por tantu una seguridá independiente del poder de computación de los adversarios. L'enfoque basáu na teoría de la complexidá empieza a partir d'un modelu astractu pa la computación, y asume que l'oponente tienen un poder llindáu de computación. El tercer enfoque intenta producir soluciones práutiques. Pa ello envalora la seguridá basándose nel meyor algoritmu conocíu pa romper el sistema y estima de forma realista'l poder necesario de computación o de hardware pa romper l'algoritmu. A esti enfoque suélse-y llamar enfoque basáu na práutica.
Enfoque basáu na teoría de la información
Nesti enfoque evalúase la seguridá del sistema utilizando les ferramientes qu'apurre la teoría de la información. Dexa declarar sistemes incondicionalmente seguros, esto ye, sistemes seguros independientemente del poder de computación del atacante.
Enfoque basáu na teoría de la complexidá
Esti tipu d'enfoque pa evaluar la seguridá ye bien usáu na criptografía asimétrica. En concretu, la seguridá de munchos de los algoritmos de la criptografía asimétrica tán basaos nel analís de complexidá de los métodos conocíos pal cálculu de factorización d'enteros y del llogaritmu discretu.
Por definición, el tipu de seguridá qu'apurre esti tipu d'enfoque ye una seguridá condicional basada nos métodos de resolución de problemes evaluaos. Nesti puntu hai que tener en cuenta dos considerancies:
Enfoque basáu na práutica
L'oxetivu d'esti enfoque ye producir soluciones práutiques a partir del estudiu de sistemes concretos y de la esperiencia acumulada. Ye un enfoque de prueba-error onde se proponen soluciones basándose na esperiencia y depués sométese esa solución a un procesu intensivu nel que s'intenta romper la so seguridá. A partir d'esti enfoque fixéronse importantes meyores en consiguir sistemes robustos una y bones los criptógrafos diseñen ataques y darréu afaen los sistemes p'anular dichos ataques. Por casu, d'esta forma consiguiéronse importantes meyores na seguridá frente a ataques basaos n'estudios estadísticos y ataques meet in the middle.
Ye frecuente, nesti tipu d'enfoque, diseñar bloques con ciertes propiedaes demostraes estableciendo una biblioteca de bloques disponibles. Exemplos de propiedaes bones pa esti tipu de bloques pueden ser: bones propiedaes estadístiques, bones propiedaes pa la tracamundiu y espardimientu, o de non linealidad. Darréu estos bloques se ensamblan pa la construcción de sistemes criptográficos qu'aprovechen les sos propiedaes pa dotar de mayor seguridá.
Esti enfoque dexa llegar a establecer sistemes que tienen seguridá condicional. Esti tipu de sistemes tienen una seguridá computacional.
Historia de la criptografía
La hestoria de la criptografía ye llarga y abonda n'anécdotes. Yá les primeres civilizaciones desenvolvieron téuniques pa unviar mensaxes mientres les campañes militares, de forma que si'l mensaxeru yera interceptáu la información que portaba nun corriera'l peligru de cayer en manes del enemigu. El primer métodu de criptografía foi nel sieglu V a.C, yera conocíu como "Escítala", un métodu de tresposición basáu nun cilindru que sirvía como clave nel que s'endolcaba'l mensaxe pa poder cifrar y descifrar. . El segundu criptosistema que se conoz foi documentáu pol historiador griegu Polibio: un sistema de sustitución basáu na posición de les lletres nuna tabla. Tamién los romanos utilizaron sistemes de sustitución, siendo'l métodu anguaño conocíu como César, porque supuestamente Xuliu César emplegar nes sos campañes, unu de los más conocíos na lliteratura (según dellos autores, en realidad Xuliu César nun usaba esti sistema de sustitución, pero l'atribución tien tantu enraigono que'l nome d'esti métodu de sustitución quedó pa los añales de la hestoria).
Mientres la Primer Guerra Mundial, los alemanes usaron el cifráu ADFGVX. Esti métodu de cifráu ye similar a la del tableru d'axedrez Polibio. Consistía nuna matriz de 6 x 6 utilizáu pa sustituyir cualquier lletra del alfabetu y los númberos 0 a 9 con un par de lletres que consiste d'A, D, F, G, V, o X.