cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Caldera de Yellowstone
Actividá volcánico
thumb|Esquema amosando l'allugamientu de la [[cámara magmática so la caldera de Yellowstone.]] Les erupciones volcániques, según la continua actividá xeotérmica, son la resultancia d'una gran fardelada de magma asitiao so la superficie de la caldera. El magma nesta cámara contién gases que se caltienen disueltos namái pola inmensa presión del magma. Si, por dalgún cambéu xeolóxicu, la presión lliberar en dalguna midida, una parte de les burbuyes de los gases disueltos van llograr formase, lo que resultaría na espansión del magma. Esto podría causar una reacción desafranada y puede resultar ye una violenta esplosión de gas si dicha espansión xenere una mayor lliberación de presión, por casu al soplar material de la corteza de la parte cimera de la cámara magmática. Acordies con l'analís de los datos del terremotu de 2013, la cámara magmática tien un llargor de 80 km y un anchor de 20 km, y tien la forma d'una esponxa de 4000 quilómetros cúbicos, de los cualos 6,08% compuestos de roca fundío.
Seísmos
thumb|200px|right|Númberu de seísmos na rexón del [[Parque nacional de Yellowstone (1973 - 29 de setiembre de 2012) ]] Por cuenta de la naturaleza volcánico y tectónico de la rexón, la caldera de Yellowstone esperimenta ente 1000 y 2000 temblones medibles per añu. La mayoría d'ellos son seísmos menores con una magnitú de menos de 3 MW. De xemes en cuando rexístrase un gran númberu de temblones nun periodu relativamente curtiu, un eventu conocíu como un ensame sísmicu. En 1985, rexistráronse más de 3000 temblones mientres un periodu de dellos meses, y ente 1983 y 2008 detectáronse más de 70 ensames pequeños. El USGS señala qu'estos ensames podríen ser causaos por deslizamientos en falles esistentes, en cuenta de movimientos del magma o de fluyíos hidrotermales.
N'avientu de 2008 siguiendo en xineru de 2009, rexistráronse más de 500 seísmos, con una magnitú máxima de 3,9 MW, sol estremu noroeste del llagu Yellowstone nun ralu de siete díes. L'ensame más recién empezó en xineru de 2010 dempués del terremotu d'Haití y terminó antes del terremotu de Chile. Con un total de 1620 pequeños seísmos que se producieron ente'l 17 de xineru y 1 de febreru de 2010, este ensame foi'l segundu más grande enxamás rexistráu na caldera de Yellowstone. El mayor d'estos seísmos tenía una magnitú de 3,8 y producióse el 21 de xineru de 2010 a les 23:16 MST. Esti ensame amenorgar al nivel de fondu'l 21 de febreru.
Riesgu volcánico
thumb |Diagrama de la caldera de Yellowstone. La postrera gran erupción del supervolcán de Yellowstone, la erupción de Llava Creek qu'asocedió va unos 640.000 años, espulsó aproximao 1000 km³ de roca, polvu y ceniza volcánico. Dende 1923 los xeólogos tán xixilando de cerca l'ascensu y la cayida de la pandu de Yellowstone —en permediu 1,5 cm per añu— como una indicación de los cambeos na presión de la cámara de magma.
Ente 2004 y 2008 rexistróse un movimientu ascendente del pisu de la caldera de Yellowstone de cuasi 7,6 cm per añu, ye dicir más de tres veces mayor que lo enantes reparao dende l'entamu d'estes midíes en 1923. Dende'l branu de 2004 hasta'l branu de 2008, la superficie de la tierra na caldera xubió hasta 20 cm na estación de GPS de White Lake. A finales de 2009, el procesu de llevantamientu menguara considerablemente. En xineru de 2010, el USGS indicó que «el llevantamientu de la caldera de Yellowstone va desacelerando significativamente» y que'l llevantamientu taba siguiendo, pero a un ritmu más lentu. Los científicos del Serviciu Xeolóxicu de EE.UU., la Universidá d'Utah, el Serviciu Nacional de Parques y l'Observatoriu Vulcanolóxicu de Yellowstone declararon que «nun ven nenguna evidencia de qu'otra erupción cataclísmica va producise en Yellowstone nun futuru previsible. Intervalos de recurrencia d'estos eventos nun son nin regulares nin predecibles».
Acordies con un estudiu de National Geographic, ye probable que la siguiente gran erupción en Yellowstone produza nuna de los trés zones de falles paraleles que cuerren nuna direición norte/noroeste al traviés del parque. Dos d'estes árees producieron fluxos de llava importantes mientres la última vegada que'l supervolcán tuvo activu —hai 174.000- 70.000 años— ente que nel terceru produció la mayor frecuencia de temblones nos últimos años.
Riesgu d'esplosión hidrotermal
thumb|Trayeutoria del puntu caliente de Yellowstone nos postreros 16 millones d'años.
Los estudios y analises pueden indicar que'l mayor riesgu emane de l'actividá hidrotermal, que produzse independientemente de l'actividá volcánica. Nos postreros 14.000 años los españíos hidrotermales producieron más de 20 grandes cráteres, resultando n'accidentes xeográficos tales como Mary Bay, Turbid Lake, y Indian Pond que se formó por una esplosión en 1300 e. C.
Lisa Morgan, investigadora del USGS, esploró esta amenaza nun informe de 2003, y postula qu'un terremotu puede mover más de 2.200.000 m³ d'agua nel llagu Yellowstone, creando foles colosales que desapexaron un sistema xeotérmico tapáu, lo que resultó nun españíu hidrotermal que formó María Bay.
Otros estudios amuesen que terremotos que se producen a grandes distancies pueden tener efeutos en Yellowstone; por casu, el terremotu de Landers de 1992 de 7,3 MW qu'asocedió a una distancia de 1300 km nel desiertu de Mojave en California desencadenó un ensame de seísmos en Yellowstone, y el terremotu de Denali de 2002, con una magnitú de 7,9 MW, qu'asocedió n'Alaska a una distancia de 3200 km, camudó l'actividá de munchos géiseres y agües termales de Yellowstone mientres dellos meses.
El xefe del Observatoriu Vulcanolóxicu de Yellowstone, Jake Lowenstern, propunxo ameyorar y ampliar el monitoreo yá que el Serviciu Xeolóxicu de EE. UU. clasifica Yellowstone como un sistema de «altu riesgu».
Orixe del puntu caliente de Yellowstone
Nun esiste consensu sobre l'orixe del puntu caliente de Yellowstone. Dellos xeólogos postulen que se formó pola interacción ente les condiciones locales na litosfera y la conveición del mantu cimeru. Otros suxeren que tien el so orixe nel mantu fondu (pluma mantélica). Esti discutiniu débese en parte a l'apaición relativamente repentina del puntu caliente nel rexistru xeolóxicu. Amás, los fluxos de basaltu de Columbia apaecieron na mesma dómina, provocando especulaciones sobre'l so orixe.
Jim Walton
Jim Walton (Newport, Arkansas, Estaos Xuníos, 1948) ye'l fíu menor del presidente de les compañíes Arvest Bank y Wal-Mart.7º persona más rica de los Estaos Xuníos y 9 persona más rica del mundu. Ta casáu con Lynne McNabb Walton y tien cuatro fíos, incluyendo a Alice Walton Anne y Thomas Layton Walton. La familia mora en Bentonville, Arkansas.
Hasora
Hasora, ye un xéneru de lepidópteros ditrisios de la subfamilia Coeliadinae dientro de la familia Hesperiidae.
Eriocnemis mosquera
Distribución
Alcuéntrase en Colombia y Ecuador.
Hábitat
El so hábitat natural son los montes húmedos tropicales o subtropicales de monte.
Peñaullán
Peñaullán (o tamién Pinullán) ye una aldea de la parroquia de Pravia nel conceyu asturianu del mesmu nome.
Alcuéntrase a 0,8 km de Pravia, la capital del conceyu, a un altor mediu de 11 msnm y tien una población de.
Beta Doradus
Beta Doradus (β Dor / HD 37350 / HR 1922) ye la segunda estrella más brillosa de la constelación de Doráu dempués de α Doradus. Ye una variable cefeida que'l so rellumu varia ente magnitú +3,46 y +4,08 nun periodu de 9,8426 díes. Dicha variación ye perceptible a simple vista, al igual qu'asocede n'otres cefeides como Eta Aquilae, Mekbuda (ζ Geminorum), W Sagittarii o X Sagittarii.
Como toles demás cefeides, Beta Doradus ye una superxigante mariella que'l so tipu espectral camuda de F6 a G5 col subsiguiente cambéu en temperatura, siendo la so temperatura efectivo media d'unos 6000 K. De gran tamañu, el so radiu ye ente 50 y 65 vegaes más grande que'l radiu solar y xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada —llende inferior de la mesma— de 6 km/s. Relluma con una lluminosidá averada 3000 vegaes mayor que la lluminosidá solar y tien una masa 6,5 vegaes mayor que la del Sol. Les estrelles tan masives tienen una vida curtia; la edá de Beta Doradus envalórase en namái 60 millones d'años y yá s'atopa nuna fase avanzada de la so evolución estelar.
La midida de la so paralax col Telescopiu Espacial Hubble (3,14 ± 0,16 milisegundos d'arcu) axudica a Beta Doradus una distancia de 1040 años lluz respectu al Sistema Solar.
Aristolochia monticola
Aristolochia monticola ye una especie de planta yerbácea perteneciente a la familia Aristolochiaceae.
Carauterístiques
Son plantes trepadores yerbácees, de fueyes allargaes y apuntiaes. Les flores son grandes y en forma d'embudu dobláu. Los frutos son cápsules alaes.
Distribución y hábitat
Orixe desconocíu. Habita en climes semisecos y bien secos, ente los 10 y los 1500 msnm. Asociada al monte tropical caducifoliu, carba xerófilu y montes d'encina y de pinu.
Propiedaes
En Baxa California Sur emplégase-y principalmente pa tratar los trestornos dixestivos, como dolor d'estómagu (con foria), fiel esparnada ("cuando se fai un coraxe bien fuerte y amanez cola boca amargosa") o contra los parásitos intestinales. Tamién contra la diabetes y pa curar los güeyos enfermos y legañosos.
El tratamientu xeneralmente inclúi'l raigañu fervíu y el líquidu resultante bébese n'ayunes, o s'emplega pa faer llavaos; contra los parásitos fierve una ramina del raigañu del indiu y raigañu de estafiate (Artemisia ludoviciana subsp. mexicana) pa tomase n'ayunes
Taxonomía
Aristolochia monticola describióse por Townshend Stith Brandegee y espublizóse en University of California Publications in Botany 6: 357. 1916. Aristolochia: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues aristos ( άριστος ) = "que ye útil" y locheia ( λοχεία ) = "nacencia", pol so antiguu usu como ayuda nos partos. Sicasí, según Cicerón, la planta lleva'l nome d'un tal "Aristolochos", qu'a partir d'un suañu, aprendiera a utilizala como un antídotu pa les mordedures de culiebra.
Nome común
Ver tamién ==
Henri Pélissier
Henri Pélissier foi un ciclista francés, campeón del Tour de Francia de 1923 y ganador de seis monumentos. Amás de polos sos 29 victories mientres la so carrera, foi conocíu pola so llarga disputa col fundador del Tour de Francia, Henri Desgrange, según poles sos protestes poles dures condiciones que teníen que soportar los corredores mientres los primeros años de la carrera. Los sos 3 hermanos tamién fueron ciclistes profesionales, Jean, Francis y Charles.
Biografía
Pélissier tenía tres hermanos más, que, al igual qu'él, tamién aportaron a ciclistes profesionales. Henri Pélissier empezó a correr como profesional en 1911 y atropó importantes victories antes de la Primer Guerra Mundial, incluyendo la Milán-Sanremo en 1912, y tamién tres etapes del Tour de Francia de 1914.
Resultaos en Grandes Vueltes
Mientres la so carrera deportiva consiguió los siguientes puestos nes Grandes Vueltes:
Antilophia galeata
El saltarín de yelmu o soldadito (Antilophia galeata) ye una especie d'ave de la familia Pipridae, que s'atopa en Bolivia, Brasil y Paraguái.
Hábitat
Vive nel pantanal, el monte de galería y ente les palmeres de les árees inundables de los montes, ente los 500 y 1.000 m d'altitú.
Descripción
Mide en permediu 14,5 cm de llargor. Presenta bultable dimorfismu sexual. El machu tien una enllargada cresta color coloráu vivu, que va dende la frente hasta'l centru del envés, con un copete que se dirixe escontra alantre sobre'l picu; el plumaxe del restu del cuerpu ye negru. La fema ye de color verde uniforme. El machu lleva tres años pa camudar el plumaxe verde conque naz y adquirir pasu ente pasu el so plumaxe característicu.
Alimentación
Aliméntase principalmente de frutos y amás caza inseutos.
Reproducción
El machu protexe un territoriu de reproducción. La fema constrúi un nial en forma de cesta, en dalguna forqueta d'un árbol. Pon unu o dos güevos parduzos y los guara por 17 a 19 díes. Los pitucos abandonen el nial ente 13 y 15 díes dempués de nacer.
Camors
Camors ye una comuña francesa del departamentu de Morbihan, na rexón de Bretaña. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Beta Equulei
Beta Equulei (β Equ / 10 Equulei / HD 203562) ye una estrella na constelación d'Equuleus. Magar el so denominación de Bayer «Beta», ye namái la cuarta estrella más brillosa na constelación con magnitú aparente +5,16; ye superada en rellumu por Kitalpha (α Equulei), δ Equulei y γ Equulei. Alcuéntrase a 329 años lluz del Sistema Solar.
Beta Equulei ye una estrella blanca de la secuencia principal de tipu espectral A3V con una temperatura superficial averada de 9000 K. La so lluminosidá ye 75 vegaes mayor que la lluminosidá solar y tien una masa ente 2,4 y 2,5 mases solares. Con un radiu 3,6 vegaes más grande que'l del Sol, xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 49 km/s, implicando un periodu de rotación inferior a 4 díes. Con una edá en redol a los 600 millones d'años, ta próxima a rematar la so etapa como estrella de la secuencia principal. Al igual que Vega (α Lyrae) o Fomalhaut (α Piscis Austrini), Beta Equulei ta arrodiada por un discu circumestelar de polvu, que puede ser el niciu d'un posible sistema planetariu.
Delles estrelles tenues —ente magnitú 11,6 y 13,6— alcuéntrense visualmente a una separación entendida ente 30 y 90 segundos d'arcu de Beta Equulei. Nenguna d'elles ta físicamente venceyada con ella, siendo namái compañeres óptiques.
Muséu de la Escuela Rural d'Asturies
El Muséu de la Escuela Rural d'Asturies ta asitiáu na llocalidá cabraniega de Viñón, nun edificiu de les antigües escueles diseñáu pol arquiteutu provincial Javier Aguirre Iturralde y que fueron inauguraes nel añu 1908. El Muséu inauguróse en 2002.
El Muséu cuenta, na planta baxa, con una sala dedicada a la escuela republicana y otra más a la franquista. Na segunda planta recréase la vivienda del mayestru, asina como otra sala con una coleición de llibros de testu y un aula polivalente. Na parte superior del edificiu atópense dos talleres.
Arriendes d'una bona coleición de llibros y otru material escolar (pizarres, pizarrinos, llibretes, moblame, periódicos escolares, ...) y oxetos etnográficos, el Muséu cuenta con una coleición de xuguetes cedida pol mayestru y estudiosu del xuegu Adolfo Prado Pérez.
Capacidá calorífica
La capacidá calorífica o capacidá térmica d'un cuerpu ye'l cociente ente la cantidá d'energía calorífica tresferida a un cuerpu o sistema nun procesu cualesquier y el cambéu de temperatura qu'esperimenta. Nuna forma más rigorosa, ye la enerxía necesaria p'aumentar la temperatura d'una determinada sustancia nuna unidá de temperatura. Indica la mayor o menor dificultá que presenta dichu cuerpu pa esperimentar cambeos de temperatura sol suministru de calor. Puede interpretase como una midida d'inercia térmica. Ye una propiedá estensiva, yá que la so magnitú depende, non solo de la sustancia, sinón tamién de la cantidá de materia del cuerpu o sistema; por ello, ye carauterística d'un cuerpu o sistema particular. Por casu, la capacidá calorífica de l'agua d'una piscina olímpica va ser mayor que la de l'agua d'un vasu. Polo xeneral, la capacidá calorífica depende amás de la temperatura y de la presión.
La capacidá calorífica (capacidá térmica) nun tien de ser confundida cola capacidá calorífica específica (capacidá térmica específica) o calor específico, que ye la propiedá intensiva que se refier a la capacidá d'un cuerpu «p'almacenar calor», y ye el cociente ente la capacidá calorífica y la masa del oxetu. El calor específico ye una propiedá carauterística de les sustances y depende de les mesmes variables que la capacidá calorífica.
Antecedentes
Antes del desenvolvimientu de la termodinámica moderna, pensábase que'l calor yera un fluyíu invisible, conocíu como calóricu. Los cuerpos yeren capaces d'almacenar una cierta cantidá d'esi fluyíu, d'ende'l términu capacidá calorífica, nomada ya investigada per vegada primera pol químicu escocés Joseph Black na década de 1750. Na actualidá, la noción de calóricu foi sustituyida pola noción de la enerxía interna d'un sistema. Esto ye, el calor yá nun se considera un fluyíu si non una tresferencia d'enerxía desordenada. Sicasí, en munchos idiomes, la espresión capacidá calórica sobrevive anque n'otres úsase capacidá térmica.
Midida de la capacidá calorífica
Pa midir la capacidá calorífica so unes determinaes condiciones ye necesariu comparar el calor absorbíu por una sustancia (o un sistema) cola medría de temperatura resultante. La capacidá calorífica vien dada por:
onde:
Midir n'unidaes del SI xulios por kilogramu]*[kelvin (J/kg·K) (o tamién en cal/°C).
La capacidá calorífica (C) d'un sistema físicu depende de la cantidá de sustancia o masa de dichu sistema. Pa un sistema formáu por una sola sustancia homoxénea defínese amás el calor específico o capacidá calorífica específica (c) a partir de la rellación:
De les anteriores rellaciones ye fácil inferir que al aumentar la masa d'una sustancia, auméntase la so capacidá calorífica yá que aumenta la inercia térmica, y collo aumenta la dificultá de la sustancia pa variar la so temperatura. Un exemplu d'esto puédese apreciar nes ciudaes costeres onde'l mar actúa como un gran termostatu regulando les variaciones de temperatura.
Planteamientu formal de capacidá calorífica
Sía un sistema termodinámicu nel estáu A. Defínese la capacidá calorífica C_c acomuñada a un procesu cuasiestático elemental c que parte de A y remata nel estáu B como la llende del cociente ente la cantidá de calor Q absorbíu pol sistema y la medría de temperatura \Delta T qu'esperimenta cuando l'estáu final B tiende a confundise col inicial A.
Anthus richardi
El ye una especie d'ave paseriforme de la familia Motacillidae que vive n'Eurasia y África. Cría nos yerbazales abiertos del norte d'Asia. Ye una migradora de llarga distancia que se mueve al sur d'Asia y en menor midida hasta África. N'Europa occidental ye una divagante rara pero habitual, sacantes nel sur de la península ibérica onde pasa l'iviernu regularmente. El nome científicu d'esta especie débese al naturalista francés Richard de Lunéville.
Descripción
thumb|left|Chis de Richard en [[Ḥong Kong.]] Ye un chis grande, mide ente 17–20 cm y tien un valumbu alar d'ente 29 y 33 cm que pesa 25–36 g. Ye un páxaru espodáu que suel permanecer bien argutu. Tien les pates llargues y de color pardu amarellentáu, la cola llarga coles plumes esteriores blanques y un picu escuru bastante llargu cola base amarellentada. Camufla col suelu colos tonos pardos que predominen nel so llombu, y les sos partes inferiores son pálides. Les partes cimeres tienen vetes escures ente que la barriga y los lladrales son llisos. Destaquen na so cara la llista superciliar, la bigotera y la llista malar pálida.
Capacidá calorífica
Capacidaes calorífiques de sólidos y gases
La capacidá calorífica de los sólidos y gases depende, acordies con el teorema de equipartición de la enerxía, del númberu de graos de llibertá que tien una molécula, como se va esplicar de siguío.
Anthus richardi
Descripción
Hai ciertes variaciones ente les distintes subespecies. A. r. sinensis ye daqué menor que la subespecie nominal y con menos llurdios escuros percima. A. r. centralasiae ye mayor y ye de colores terrosos percima. Y A. r. dauricus ye más motudu percima.
Capacidá calorífica
Capacidá calorífica
Ye la cantidá d'enerxía, en forma de calor, que gana o pierde un sistema por unidá de masa, por que se produza nél un cambéu de temperatura d'un grau, ensin qu'haya cambéu d'estáu.
Anthus richardi
Descripción
El so vuelu ye fuerte y onduláu, mientres el qu'emite les sos carauterístiques esplosives llamaes que suenen paecíes a les del pardal. El so cantar ye una serie de notes repetitives que tamién emite mientres vuela de forma ondulada.
Capacidá calorífica
Capacidá calorífica
onde:
Anthus richardi
Descripción
Puede tracamundiase con dalgún otru chis del so área de residencia como'l Chis de Godlewski y Anthus rufulus. El Chis de Godlewski tien les pates, la cola y el picu más curtios, la so cola ye menos blanca y ta más veteáu nes partes cimeres. Nos adultos de chis de Godlewski les coberteres de les ales son romes col centru escuru ente que los chises de los centros escuros tán motudos na punta de la pluma. Les llamaes del chis de Godlewski son menos chillones. Anthus rufulus ye más pequeñu que'l Anthus pallidiventris, tien la cola y les ales más curties y el so pechu ta menos motudu, les sos llamaes tamién son más apagaes.
Capacidá calorífica
Capacidá calorífica
Na práutica, solo cuando se trabaya con gases ye necesariu estremar ente'l calor específico a presión constante y el calor específico a volume constante Cv.
Calor sensible
Ye'l conteníu calórico o nivel d'enerxía d'un material, referíu al que tien a una temperatura arbitrario nel qu'asigna nivel cero (xeneralmente –40°C pa productos conxelaos o 0°C pa otros sistemes). Utilízase enforma esti conceutu pal estudiu de los fenómenos térmicos de sustances pures o gases como vapor y aire; nel casu de los alimentos tien el so mayor aplicabilidad pa los productos conxelaos. Les sos unidaes nel sistema SI son J/kg.
Anthus richardi
Distribución y hábitat
L'área de cría del chis de Richard estiéndese dende'l sur de Siberia, por Mongolia y Kazakstán, llegando a la metá norte de China, hasta'l Pacíficu. D'agostu a setiembre migren escontra'l sur pa pasar l'iviernu, hasta'l subcontinente Indiu, el sur de China y el sureste asiáticu llegando hasta Sri Lanka, Singapur y el norte de Borneo. En Corea y Xapón ye un inmigrante escasu. Regularmente una pequeña parte de la población treslládase escontra l'este na seronda, internándose n'Europa, Oriente Mediu y el norte d'África. Esiste una pequeña población que pasa l'iviernu regularmente na península ibérica.
Capacidá calorífica
Calor sensible
La cantidá de calor pa calecer o esfrecer un material dende una temperatura T1 hasta T2 ye
pa m la masa del material; H2 y H1 les entalpías a les temperatures T2 y T1 respeutivamente
Anthus richardi
Reproducción
La dómina de cría empecipia ente mediaos d'abril y mayu. Constrúin el ñeru una selmana o dos dempués de llegar a la parte de cría, que consiste nun buecu escaváu ente la vexetación. En Siberia esti trabayu completóse na segunda metá de xunu. La ñerada consta de 4 a 6 güevos, xeneralmente 4 o 5 güevos, que tán densamente motudos en tonos pardos, oliváceos o grises.
Alimentación
Como los demás chises ye una especie principalmente insectívora, anque tamién s'alimenta de granes. Busca les sos preses picando nel suelu anque tamién puede dar vuelos curtios p'atrapar inseutos voladores.
Capacidá calorífica
Conductividá térmica
onde:
Gas monoatómico
La enerxía d'un gas monoatómico y por tantu la capacidá calorífica a volume constante vienen daes por:
Onde T ye la temperatura absoluto, N ye'l númberu de molécules de gas dientro del sistema estudiáu, n el númberu de moles, k la constante de Boltzmann y R la constante universal de los gases ideales. Asina'l calor específico molar d'un gas ideal monoatómico ye a cencielles cv = 3R/2 o cp = 5R/2. Los gases monoatómicos reales tamién cumplen les anteriores igualdaes anque de manera averada.
Gas diatómico
Nun gas diatómico la enerxía total puede atopase en forma d'enerxía cinética de traslación y tamién en forma d'enerxía cinética de rotación, eso fai que los gases diatómicos puedan almacenar más enerxía a una temperatura dao. A temperatura próximu a la temperatura ambiente la enerxía interna y la capacidá calorífiques vienen daes por:
Gases poliatómicos
El teorema de equipartición pa gases poliatómicos suxure que los gases poliatómicos que tienen enllaces "blandos" o flexibles y que cimblen con facilidá con q frecuencies, tendríen de tener una capacidá calorífica molar dada por:
Onde r mide los graos de llibertá rotacionales (r = 1 pa molécules lliniales, r = 2 pa molécules planes y r = 3 pa molécules tridimensionales). Sicasí estes predicciones nun se cumplen a temperatura ambiente. La capacidá calorífica molar aumenta moderadamente a midida que aumenta la temperatura. Eso debe a efeutos cuánticos que faen que les maneres de vibración tean cuantizados y solo tean accesibles a midida que aumenta la temperatura, y la espresión (*) solo puede ser una llende a bien altes temperatures. Sicasí, antes de llegar a temperatures onde esa espresión seya una llende razonable munches molécules romper por efeutu de la temperatura, nun llegando nunca a l'anterior llende. Un tratamientu rigurso de la capacidá calorífica rique por tantu l'usu de la mecánica cuánticasobremanera de la mecánica estadística de tipu cuánticu.
Sólidos cristalinos
thumb|300px|Representación de la capacidá calorífica adimensional estremada por trés, en función de la temperatura, según el [[modelu de Debye y el primer modelu d'Einstein. La exa d'ascises correspuende cola temperatura estremada pola temperatura de Debye. Nótese que la capacidá calorífica adimensional ye cero nel cero absolutu de temperatura y aumenta hasta'l valor 3 cuando la temperatura aumenta bien percima de la temperatura de Debye. La llinia colorada representa la llende clásica dadu pola llei de Dulong-Petit.]] Ye un fechu esperimental conocíu que los sólidos cristalinos non metálicos a temperatura ambiente tienen una capacidá calorífica cv más o menos constante ya igual a 3R (ente que la capacidá calorífica a presión constante sigue aumentáu). Esta constatación empírica lleva'l nome de regla de Dulong y Petit, anque la regla de Dulong y Petit encaxa coles predicciones del teorema de equipartición, a baxes temperatures esta regla falla estrepitosamente. De fechu pa sólidos y líquidos a baxes temperatures, y en dellos casos a temperatura ambiente, la espresión (*) dada pol teorema de equipartición de la enerxía da entá peores resultaos que pa los gases poliatómicos complicaos. Asina ye necesariu abandonar la mecánica estadística clásica y estudiar el problema dende'l puntu de vista cuánticu.
Onde θY ye un parámetru propiu de cada sólidu llamáu temperatura carauterístico d'Einstein del sólidu. Esta ecuación predicía'l comportamientu correutu a altes temperatures:
La correición de Debye tenía en cuenta amás de los efeutos cuánticos que la distribución de frecuencies de les diverses maneres de vibración (Einstein supunxera pa simplificar que toles molécules taben cimblando alredor de la mesma frecuencia fundamental) con esa innovación, Debye llegó a la espresión daqué más complicada:
Esta espresión coincide cola d'Einstein y la regla de Dulong y Petit a altes temperatures y a baxes temperatura esplica'l comportamientu proporcional T³ reparáu:
Esta última espresión llámase llei T³ de Debye.
Calor específico y capacidá calorífica de dellos materiales
Depués atópase otru grupu que va de 300 a 500kcal/m³ °C ente los que s'alluga la mayoría de los materiales avezaos na construcción actual, como'l lladriyu, el formigón, les maderes, los tableros de yeso roca y les piedres arenisques.
Nun últimu grupu atópase (3 a 35kcal/m³ °C), los aislantes térmicos de masa como la lana de vidriu, les llanes minerales, el poliestireno espandíu y el poliuretano espandíu que pola so "baxa densidá" por cuenta de que contienen enforma aire tienen una capacidá calorífica bien baxa pero sirven como aislantes térmicos.
Un casu especial ye l'aire (0,29kcal/m³·K; 1,214J/m³·K), que sirve como un mediu pa tresportar el calor nos sistemes pasivos pero non p'almacenar calor nel so interior.
Capacidá calorífica de los elementos químicos
La siguiente tabla amuesa la capacidá térmica de los componentes puros individuales tomaes en condiciones de llaboratoriu (a una temperatura de y una presión de 100kPa). ("H, N, O, F, Cl, Br, I" son respeutivamente, , , , , y )
Estos valores, espresaos en, resulten:
Los mesmos valores, convertíos en, resulten:
Claire Coffee
Claire Coffee ye una actriz d'Estaos Xuníos. Ye conocida por interpretar a Janie Ross na serie orixinal de TNT, Franklin & Bash y a Adalind Schade na serie de drama de la NBC, Grimm.
Biografía
Coffee nació en San Francisco, California, pero creció en Monterey, California, y asistió a la Escuela pa Neñes de Santa Catalina, onde protagonizó obres de teatru y musicales. Tien una llicenciatura en teatru pola Universidá de Northwestern en Evanston, Illinois. La so hermana, Abbie Coffee ye profesora en Everest Public High School en Redwood City.
Carrera
Claire empezó a actuar a la edá de cinco años. Coffee tuvo un papel recurrente en The West Wing como Cassie Tatum en 2003.
Ente 2007 y 2009 Coffee interpretó a la enfermera Nadine Crowell en General Hospital. Tuvo dellos papeles como convidada en serie tales como Psych, Bones, NCIS y Cold Case y dende 2011 interpreta a Janie Ross, una abogada ya interés amorosu de Peter Bash (Mark-Paul Gosselaar) na serie de TNT, Franklin & Bash. Dende esi mesmu añu, interpreta a l'abogada/Hexenbiest Adalind Schade nel drama fantásticu de NBC, Grimm. A partir de la segunda temporada, Claire foi xubida al repartu principal de dicha serie.
Praúa (Pravia)
Praúa ye un llugar de la parroquia de Pravia nel conceyu asturianu del mesmu nome.
Alcuéntrase a 0,3 km de Pravia, la capital del conceyu, a un altor mediu de 83 msnm y tien una población de.
Aristolochia grandiflora
Aristolochia grandiflora, o Pelican Flower, ye una especie d'enredadera de fueya caduca con flores enormes qu'emiten un golor desagradable pa los seres humanos, pero bien curiosu pa los inseutos. thumb|Detalle de la flor. thumb|Detalle de les fueyes thumb|Ilustración
Descripción
Tien un llargor total de dellos metros, les flores son les más grandes de toles especies d'América Central y tán ente les flores más grandes del mundu. La flor pasa por un ciclu de fecundación de dellos díes nos que primeramente atrai a les mosques nel interior de la flor, teniéndoles atrapaes ellí mientres un día y depués puestes en llibertá otra vegada.
Distribución
La planta ye nativa del Caribe, y foi introducida na Florida nos Estaos Xuníos. Son un polu d'atraición pa les caparines.
Usos
A. grandiflora utilizóse con fines ornamentales, fonte d'alimentu, y na medicina tradicional. Esta especie contién diversos alcaloides (bisbenzylisoquinolinico y 8-benzylberberinico) qu'ayuden a les defenses químiques contra los inseutos y microbios de plantes. A. grandiflora ye una fonte d'alimentu pa les canesbes de la caparina cola de golondrina. Estes caparines fáense desagradables a los depredadores cuando peracaben los terpenos nesta planta. La investigación farmacéutica ta faciéndose nestos compuestos pa usos como anti-inflamatorio pa l'artritis, neuro-proteutor pa la enfermedá de Parkinson y antimicobacteriana. Alcaloides d'esta especie actúen como desinfestantes y utilizáronse pa curar les mordedures de culiebra. Tola planta de A. grandiflora contién compuestos que repelen les culiebres y desactiven los venenos de culiebres. Los aceites esenciales atopar nos tarmos y los raigaños (α-Phellandrene y linalool), nes fueyes (germacreno D y γ-elemene) y nel tarmu y la flor (trans -nerolidol y geraniol). Sicasí, l'usu d'esta planta representa un riesgu, yá que contién la toxina acedu aristolóquico, que ye canceríxenu. El USDA prohibió tolos productos que contengan esti compuestu.
Taxonomía
Aristolochia grandiflora describióse por Peter Olof Swartz y espublizóse en Nova Genera et Species Plantarum seu Prodromus 126. 1788. Aristolochia: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues aristos ( άριστος ) = "que ye útil" y locheia ( λοχεία ) = "nacencia", pol so antiguu usu como ayuda nos partos. Sicasí, según Cicerón, la planta lleva'l nome d'un tal "Aristolochos", qu'a partir d'un suañu, aprendiera a utilizala como un antídotu pa les mordedures de culiebra.
grandiflora:, epítetu llatín compuestu de grandi y flora que significa "flora grande".
Wuxia
Wǔxiá (tamién, Wu Xia) (en chinu, 武俠 ; IPA: ; en cantonés, mów hàb), qu'en chinu lliteralmente significa «caballeros de les artes marciales» o «héroes de les artes marciales», ye un xéneru distintivu de la lliteratura, la televisión y el cine chinos.
El xéneru wuxia ye específicu de la cultura china, porque ye un amiestu único de la filosofía de les artes marciales, llamada xia (俠), desenvuelta a lo llargo de los sieglos y la llarga historia del país en wushu. En Xapón, la tradición del bushidō ente los samurái comparte ciertos aspeutos cola filosofía marcial china del xia. Anque'l conceutu xia suel traducise como «caballería», los aspeutos del xia tán tan enraigonaos na redolada social y cultural de l'antigua China que ye imposible atopar una traducción exacta nel mundu occidental.
Composición y significáu de la pallabra
El términu wuxia componer de dos calteres: wu, qu'alude a tou lo que tien que ver con artes marciales, cola guerra o col exércitu, y xia, que ye el protagonista de la ficción wushu y que tamién ye sinónimu de caballería. Una forma de definilo sería, entós, caballería y maxa chinu.
Anque, nel so significáu rellacionáu con tipu de persona, la pallabra xia foi traducida como «héroe, home d'espada, aventureru, soldáu de fortuna, guerreru, o caballeru [errante],» estes definiciones nun cubrir el verdaderu significáu de xia.
Les definiciones más usaes son «caballeru» y «caballeru [errante]», yá que, como esti, el xia precisa d'habilidaes en combate. Sicasí, los xia, a diferencia del caballeru medieval européu, podíen provenir tantu d'oríxenes nobles como humildes. Anque dacuando víase-yos buscando aventures, non siempres se trataba de busques pal so beneficiu. Podíen ser contrataos pa resolver conflictos poles armes y yeren movíos por un sentíu de la xusticia y el honor. Otra cosa qu'estrema a los xia d'otros caballeros yera'l so ideoloxía y la so códigu de conducta. Como una fuercia del bien, los xia fueron allabaos por Torca Quina. Historiadores posteriores describieron les diferencies ente'l xia y otros guerreros fora de la llei qu'utilizaben la so fuercia ensin escupulicios pa motivos personales. Han Feizi describe a los xia como animales selvaxes de la sociedá, por subversivos, ente que Xue Yue toma en cuenta la moral, pol so refugu de los valores de Confucio.
Na ficción
El xia, na ficción, ye un inconformista que llucha pola xusticia. La so espada ye inviolable, y la so reputación ye más importante que la so vida; ye un maestru de les artes marciales que nun duldar n'utilizales pa defender les sos creencies.
Cine
El cine Wuxia (o wuxia pian, Mo Hap filme, Mo Hap Pin) (武俠片, "wǔxiá piān") ye un xéneru cinematográficu que, anque aniciáu a principios del sieglu XX, tres la revolución comunista abellugar en Taiwán y en Ḥong Kong. Les carauterístiques que la estremen son un escenariu históricu, escenes d'aición centraes na llucha con espaes, la énfasis nel melodrama y temes de venceyos, amistá, llealtá y traición. Esti xéneru considérase llixeramente distintu al cine d'artes marciales. Esiste un fuerte venceyu ente'l cine wuxia y les noveles wuxia. Munches de les películes basar neses noveles: El tigre y el dragón ye un exemplu d'esto.
Les principales amueses del xéneru na so dómina clásica apaecen en los años 60, principalmente de la mano de King Hu y Chang Cheh. Del primeru, puede citase la triloxía Come, Drink with Me, Dragon Inn y A Touch of Zen, y del segundu, One Armed Swordsman, The Assassin y Have Sword, Will Travel.
Dalgunes de les películes wuxia que destacaron pola so acoyida fora d'Asia son les siguientes:
Gijón Baloncesto
El Xixón Baloncestu foi'l primer club de baloncestu profesional de la ciudá de Xixón, n'Asturies, que llegó a la máxima categoría nacional, l'ACB. Enantes llegó a ser el club decanu de la Segunda División Nacional.
Fundárese en 1982 y esi mesmu añu quedó campeón del su grupu na 2 División ya ascendió a 1ªB (segunda división nacional) al ganar al Melilla. Tras dellos años na segunda divisón nacional en la temporada 95/96 consiguió'l so primer ascensu a l'ACB onde sólo permaneció una temporada. Nel 99 ascendió a l'ACB y permaneció nella 3 temporaes. El su descensu a la LEB (2ª División) marcó'l aniciu del su fin. Con, cada vegada, mayores problemes económicos, que incluyeron la desapaición de les sus categoríes inferiores, finó eslleiéndose tras la temporada 2008/2009 na LEB Plata (3ᵉʳ División).
Lesbos
Lesbos (en griegu Λέσβος, Lésvos) ye una islla de Grecia nel mar Exéu cercana a la costa de Turquía. La so capital ye Mitilene. Esta islla y otres islles menores constitúin la prefeutura de Lesbos y, dende'l 1 de xineru de 2011 ye una de les 74 unidaes perifériques de Grecia.
Persones renomaes
miniatura|[[Alceu (poeta)|Alceu y Safo.]]
Gijón Baloncesto
Historia
En 1982 un grupu d'aficionaos al baloncestu consiguieron crear el primer club profesional de baloncestu de Xixón. Emprendería la su andadura na Segunda División nacional, ocupando la plaza del Grupu de Cultura Cuadonga, xugando nel pabellón de l'Arena nuna temporada triunfal que completó l'ascensu ante'l Melilla. El so pasu por esta división fue estensu llegando a ser el decanu de la categoría. Tras dellos años bregando, con cambéu de pabellón incluyí en 1992, consiguió l'ascensu nun playoff celebráu nel Pabellón de Deportes de La Guía.
El equipu campeón del 95 tenía por presidente a Tino Grana, de direutor deportivu a Emilio de Diego, d'entrenador a Bill MacCammon y la plantía taba formada por: David Fernández, Sergio Cortés, José Luis Casaprima, John McDowell, Arturo Cavero, Paco Gómez, Borja Fernández, Toño Grana, 'Vallecas' Hernández, Roberto Carbajal, Juanjo Meana y Pablo Noguero.
Na primer temporada d'un club de baloncestu asturianu na máxima categoría nacional, l'ACB, nun pudo evitase'l descensu anque se consiguiera ganar al Real Madrid na su visita a la ciudá. Tras el descensu, hai que esperar sólo dos años pa tornar a l'ACB onde compite tres campañes consecutives. Esti segundu y últimu ascensu tien como protagonistes, ente otros, al entrenador Moncho López y al ala-pivot arxentín Luis Scola. El téunicu acabaría convirtiéndose en seleccionador nacional y el xugador suda-mericano milita anguaño na NBA colos Houston Rockets.
Cola cayida a la LEB en 2002 apínense les mancadures económiques del club, tresformáu en Sociedá Anónima Deportiva nel añu 2000. La socesiva fuga de patrocinadores y la mediocridá nes resultancies van dexando ensin aire al Xixón Baloncestu. El so conseyu d'alministración confirmó en setiembre de 2009 que'l club nun disponía de los dineros necesarios pa competir na próxima campaña na LEB Plata. Empecípiase esí la disolución tras 27 años d'historia
Xugadores importantes na historia de la entidá
Brad Sellers, Mike Smith, Luis Scola, Josep Cargoll, Tomás Llofresa, Óscar Yebra, José Ramón Esmorís, Sául Blanco y Lou Roe, ente otros.
Uniforme
Blancu y colloráu (colores representativos de la ciudá) y dalgunos años azul y mariellu (los d'Asturies).
Fundación Xixón Baloncestu
En 2004 creóse la Fundación Xixón Baloncestu pa, ente otres xeres, dixebrar el deporte base del profesional y esí poder trabayar más a llargu plazu cola mocedá. Na actualidá el so presidente ye Pedro López Ferrer.
Endometriosis
La endometriosis consiste na apaición y medría de texíu endometrial fuera del úteru, sobremanera na cavidad pélvica como nos ovarios, detrás del úteru, nos ligamentos uterinos, na vejiga urinaria o nel intestino. Ye menos frecuente que la endometriosis apaeza fuera del abdome como nos pulmones o n'otres parte del cuerpu. Describiéronse casos raros de endometriosis inclusive nel celebru. nun esistir cura pa la endometriosis, anque esisten diferente tratamientos qu'incluyen analxésicos pal dolor, tratamientu hormonal y cirugía.
Epidemioloxía
La endometriosis ye una enfermedá relativamente frecuente qu'afecta ente el 10 -15% de les muyeres n'edá fértil, dende la menarquia hasta la menopausia, anque dalgunes vegaes la endometriosis puede durar hasta dempués de la menopausia. La endometriosis alteria la calidá de vida de les muyeres que la carecen, afectando a les sos rellaciones de pareya, familiar, llaborales y de reproducción.
Fisiopatoloxía
Cuando'l texíu endometriósico crez, apaecen bultos llamaos tumores o implantes, que la mayoría de les vegaes son benignos o non cancerosos y rara vez rellaciónense col cáncer de endometrio. Los implantes de la endometriosis tán influyíos pol ciclu menstrual, de tal manera qu'en cada menstruación surden una serie de problema. Los tumores endometriósicos tamién sangren, ensin posibililidá de que'l sangre salar fora del cuerpu, por lo que se desenvuelve una inflamación y texíos cicatriciales o fibrosis, que causen posteriormente obstrucción intestinal, sangráu digestivo y trestornos miccionales.
Etioloxía
Los investigadores tamién tán reparando la participación del sistema inmunitariu y la manera en qu'aguiya o reaccionar a la endometriosis. Les sustances químiques producíes nes árees afeutaes pola endometriosis agafen o impulsar la medría de tumores en más árees. Ta demostráu que les muyeres que tienen esta enfermedá tienen mayores probabilidaes qu'otres muyeres de sufrir trestornos del sistema inmunitariu, nos que'l cuerpu ataca los sos propios texíos (enfermedaes autoinmunes) y que les muyeres con endometriosis tienen tamién mayores probabilidaes de sufrir síndrome d'aballa crónica y síndrome de fibromialgia. Tamién ye bien probable qu'estes muyeres sufran asma, alerxes y un trestornu de la piel llamáu eczema. Piensa qu'un estudiu más fondu del sistema inmunitariu na endometriosis podría revelar información importante p'atopar les causes d'esta enfermedá y el so tratamientu.
Otros investigadores tán reparando la endometriosis como una enfermedá del sistema endocrino, una y bones paez que los estrógenos fomenten el desenvolvimientu de la enfermedá. Otros estudios busquen conocer si los axentes ambientales, como la esposición a sustances químiques fabricaes pol home, provoquen la enfermedá. Más investigaciones traten d'entender qué otros factores, si esisten, afecten al cursu de la enfermedá.
Otra área importante de la investigación ye la busca de marcadores de endometriosis. Estos marcadores son sustances presente nel cuerpu creaes pola enfermedá o en respuesta a ésta, y pueden aisllar nel sangre o mexa. Si atopen marcadores por mediu d'una prueba de sangre o mexa, entós podríase faer un diagnóstico de endometriosis ensin necesidá de cirugía.
Cuadru clínicu
Si la meyora de la enfermedá ye superior a dos meses, suel provocar fuertes dolores. La frecuencia ya intensidá de los síntoma varia y depende del casu; amás pueden presentase dellos síntoma a la vez o sólo un síntoma aisllar. En situaciones esceicional la endometriosis puede afectar a la vejiga, lo que xenera fadios al mexar y pequeñes perdes de sangre.
Diagnóstico
Cuando la muyer carez unu o dellos d'estos síntoma, sobremanera dismenorrea o dolor intensu durante la menstruación, debe consultar a un ginecólogo. El diagnóstico de endometriosis ye difícil y pa consiguilo ye necesariu realizar una o delles pruebes como:
Tratamientu
La endometriosis nun tien cura. Sin embargo, hai munchos tratamientos, caúnu de los cual tien les sos ventayes ya inconveniente. Ye importante qu'haya una bona rellación ente el médicu y la paciente, pa poder decidir cuál ye la meyor opción pa ésta, pa lo cual hai que tener en cuentar el so estilu de vida, los síntoma, la edá y si desea o nun quedar embarazar.
Tratamientu del dolor
Pa dalgunes muyeres con síntoma leve, seique nun seya necesariu mayor tratamientu que medicamentos pal dolor o analxésicos. Pa muyeres con endometriosis mínima que deseyen quedar embarazar, los médicos afirmen que, dependiendo de la so edá y de la magnitú del dolor, lo meyor ye caltener una temporada de prueba (dende 6 meses hasta un añu) pa tener rellaciones sexuales ensin proteición. Si la muyer nun queda embarazar durante esa temporada, ye posible que precise un tratamientu mayor.
Tratamientu hormonal
Nel casu de les pacientes que nun deseyen quedar embarazar, pero que precisen un tratamientu pa la so enfermedá, los médicos pueden suxurir un tratamientu con hormonas, que ye más conducente cuando los tumores son pequeños. Les hormonas pueden venir en presentaciones de pastillas, por inyeición o nebulización nasal. Esisten delles hormonas usaes pa esti tratamientu, incluyendo una combinación de estrógeno y progesterona, como les píldoras anticonceptivas, la progesterona solu, la danocrina (una hormona masculina feble), y agonistas de la hormona liberadora de la gonadotropina.
Les píldoras anticonceptivas controlen la medría del texíu que revistir l'úteru y a menudo mengüen la cantidá de fluxu menstrual. Estes a menudo contener dos hormonas, un progestágeno y un estrógeno. Una vez que la muyer dexa de tomales, torna la so capacidá de quedar embarazar, pero los síntoma de la endometriosis tamién pueden remanecer. Dalgunes muyeres tomen anticonceptivos continuamente, ensin usar les píldoras d'azucre o placebo qu'indiquen al organismu que ye tiempu de la menstruación. Cuando se tomen píldoras anticonceptivas d'esta manera, el periodu menstrual puede atayase totalmente, lo que puede amenorgar el dolor o esaniciar dafechu. Dalgunes píldoras anticonceptivas sólo contener progestina, una hormona asemeyada a la progesterona. Les muyeres que nun pueden tomar estrógeno usen estes píldoras p'amenorgar el so fluxu menstrual. Con estes píldoras, ye posible que dalgunes muyeres nun esperimenten dolor durante dalgunos años dempués de suspender el tratamientu. Toles píldoras anticonceptivas pueden causar dalgunos efeutos secundarios leve como aumentu de pesu, sangráu ente periodos y inflamación.
La danocrina convirtióse na eleición de tratamientu más común, inclusive que les píldoras de progestina o de combinación de hormonas. Los efeutos secundarios de la danocrina incluyen piel grasienta, apaición de granos o acné, aumentu de pesu, calambres musculares, cansanciu, senos más pequeños, sensibilidá de los senos, dolor de cabeza, mareos, debilidá, sofocos o una voz más grave. Les muyeres que peracabar danocrina probablemente sólo tendrán periodos de xemes en cuando, o quiciabes simplemente sumirán. Les muyeres que tomen danocrina tamién deberán tomar midíes pa evitar l'embaranzu, una y bones ésta puede mancar al feto que se desenvuelve nel úteru. Puesto que bones deberá evitase el consumu d'otres hormonas, como les píldoras anticonceptivas, encamiéntase l'usu de condones, un diafragma o otros métodos de "barrera" pa evitar l'embaranzu.