cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andrés Héctor Carvallo
Trayeutoria política
Les divisiones internes del gobernante Partíu Colorado, afondaes nel añu 1800, llevaron a una creciente oposición del sector "caballerista", que controlaba la dirigencia partidaria y el Congresu, en contra del "egusquicismo", que controlaba'l gobiernu y l'exércitu. Un quebre ente'l presidente Aceval, y dellos sectores civiles y militares que lu sofitaben, de cara a les eleiciones presidenciales de 1902, sirvió de base a una sulevación cuartelera que prindó al presidente y obligar a arrenunciar el 9 de xineru de 1902. Esi mesmu día foi convocáu'l Congresu Nacional, produciéndose una incidentada sesión que llegó a un tirotéu na sala de sesiones, onde resultaron mancaos dellos de los presentes y terminó cola muerte del senador Facundo Ynsfrán, importante dirixente "caballerista" y candidatu presidencial pa les eleiciones d'esi añu. Vuelta a entamar la sesión, foi aceptada l'arrenunciu de Aceval y dar# en xurar del vicepresidente Carvallo como nuevu presidente de la República.
El so gobiernu
strucción Pública; el coronel Juan Antonio Escurra, en Guerra y Marina; y Manuel Domínguez, en Rellaciones Esteriores. Irala foi depués sustituyíu pol diputáu Cayetano Carreras, ente qu'Escurra lo foi pol coronel Antonio Cáceres.
Mientres el periodu de la so alministración, ente otres obres de gobiernu, llevóse alantre la fixación del ejido de les llocalidaes de San Bernardino, Bella Vista, Villa Ygatimí, Pasu de Patria, Yegros, Iturbe y Escobar. Entaináronse dellos préstamo pa pequeños llabradores pa la collecha d'algodón y terminóse el censu ganaderu con un total de tres millones de cabeces de ganáu vacunu, equín y caballar. Realizóse tamién el censu d'alumnos nes escueles primaries, que dio como resultáu un total de 25.247 alumnos y establecióse el descansu dominical y l'institución de los díes feriaos oficiales. En materia llaboral, se instituyó el descansu dominical obligatoriu. Coles mesmes, instaláronse les primeres llegaciones permanentes de Paraguái ante les Repúbliques del Pacíficu (Chile, Bolivia y Perú) y América del Norte (Estaos Xuníos y Méxicu), pa que les sos titularidaes designar a figures de la oposición. Nel ámbitu políticu, consiguióse apoderar la influyencia del sector coloriáu de los egusquicistas, llegando a apoderar nuevamente nel escenariu políticu'l bandu partidariu opuestu, de los caballeristas.
N'agostu de 1902 autorizóse la emisión de 300.000 pesos en monedes de níquel, conocíes como níquel lleón. El día 24 d'esi mes y añu finó'l ex-presidente xeneral Juan Bautista Egusquiza. Carvallo visitó personalmente toles escueles de la capital. Y en compañía del Ministru d'Instrucción Pública, José Irala, llegó hasta numberoses llocalidaes del interior.
El 25 de payares de 1902, Carvallo apurrió'l poder en manes del coronel Juan Antonio Escurra. N'Asunción, Carvallo foi recibíu con honores y realizó un curtiu discursu que dicía "Señor Presidente: nesti momentu cumplo'l deber de tresmitivos, el mandu supremu de la república, al que fuistis alzáu pol votu unánime de la nación", a lo qu'Escurra contestó "Piensu amoldar los mios actos a la Constitución y a les lleis, siguiendo'l vuesu exemplu. En nome de la patria, de mio estímovos los servicios que lu emprestastis".
Retiráu de la vida pública depués de la Revolución de 1904, que llevó al poder al Partíu Lliberal, Carvallo moró por dalgún tiempu en Buenos Aires. Naquella ciudá, mientres una curtia torna del Partíu Coloriáu al gobiernu, foi designáu cónsul xeneral de Paraguái ente'l 9 y el 25 de marzu de 1912. Foi la so última participación dientro de la función pública. Na siguiente década, el ex-presidente tuvo una postrera aparación política con una candidatura testimonial al Senáu, na llista del Partíu Colorado, pa les eleiciones parllamentaries de 1927.
Carvallo finó años más tarde n'Asunción, yá a una avanzada edá, el 16 d'agostu de 1934, en plena Guerra del Chaco.
Llista d'asteroides/16301–16400
... | Previu | Llista d'asteroides | Siguiente | ...
Conliège
Conliège ye una comuña francesa del departamentu de Jura, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Egretta caerulea
Egretta caerulea ye una especie d'ave pelecaniforme de la familia Ardeidae qu'habita na mayor parte del continente americanu.
Distribución
thumb|left|Exemplar xuvenil. Ye nativa d'América, dende Estaos Xuníos a Arxentina, y divagante en Groenlandia, Portugal, Sudáfrica y Uruguái.
Carauterístiques
Esta especie puede llegar a midir de 55 a 60 cm d'altu, y pesar 350 g.
Historia natural
Alcuéntrase nel agua duce o salada. A diferencia de la mayoría de les garces, la garceta azul gústa-y convivir en grupu, anque munches vegaes puede reparáse-y solo cola so pareya.
Etna (dixebra)
Etna puede facer referencia a:
Llingües xapóniques
Les llingües xapóniques son una familia de llingües supuestamente descendiente d'una llingua común llamada protojapónico.
Llingües de la familia
Les llingües xapóniques son:
Rellaciones con otres families
Nun esiste una prueba concreta universalmente aceptada de la rellación ente les llingües xapóniques y otres llingües, pero esisten una serie d'hipótesis sofitaes por diversu evidencies:
En vista de la falta de pruebes contundentes, dalgunos ven nestes semeyances un simple sprachbund y que les paecencies son a cencielles resultáu de la vecindá de los pueblos n'Asia Central a lo llargo de milenios.
Comparanza léxica
Los numberales en distintes llingües xapóniques son: ! rowspan=2| GLOSA ! colspan=2| Numberales siníticos ! colspan=5| Numberales japónicos ! Sinón- xaponés !! Chinu clásicu !Xaponés antiguu !! Xaponés modernu !! Kunigami !! Yaeyama !! PROTO- JAPÓNICO ichi || *i̯it || ''pijto || çitoʦɯ hitotsu || tʼiːtʃʼi || pituʦy || *piːto-la to nin || *ńii̯ || puta || ɸɯtɑtsɯ futatsu || tʼaːtʃʼi || huta:ʦy || *putaː-la to san || *sam || ''uru-fu || mitːsɯ mittsu || el mioːtʃʼi || my:ʦy || *el mioː-el to shi || *sî || jo < *''do || jotːsɯ yottsu || ju:tʃʼi || ju:ʦy || *ju-el to go || *ŋwo || ''itu || itsɯtsɯ isutsu || ʔitʃʼtʃʼi || issy || *itu-el to roku || *li̯uk || ''mu- || mɯtːsɯ muttsu || mu:tʃʼi || ny:tsy / mu:ʦy || *mu-el to shichi || *tsʰit || ''añada || nɑnɑtsɯ nanatsu || nanatʃʼi || añadaʦy || *añada-la to hachi || *pat || ja < *''da || jɑtːsɯ yattsu || ja:tʃʼi || ja:ʦy || *ja:-el to kyuu || *ki̯o || ''kokono- || kokonotsɯ kokonotsu || kukunutʃʼi || hakonaʦy || *kokono-el to juu || *ʂip || ''towo || toː ''too || el to: || el to: || *towo
Phymatopus hecta
Phymatopus hecta ye una especie de lepidópteru ditrisio de la familia Hepialidae. (Linnaeus, 1758). Hasta apocayá taba incluyida nel xéneru Hepialus.
Mayrornis schistaceus
El monarca pizarrosu (Mayrornis schistaceus) ye una especie d'ave na familia Monarchidae. Ye endémica de les Islles Salomón.
El so hábitat natural son los montes baxos húmedos subtropicales o tropicales.
Santa Cruz (Llanera)
Santa Cruz ye un llugar de la parroquia del mesmu nome nel conceyu asturianu de Llanera.
Alcuéntrase a 10,00 km de Posada, la capital del conceyu, a un altor mediu de 248 msnm y tien una población de.
Conte (Jura)
Conte ye una comuña francesa del departamentu de Jura, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
MacGyver
MacGyver ye una serie de televisión d'Estaos Xuníos creada en 1985 por Lee David Zlotoff. El personaxe protagonista que da nome a la serie, ye interpretáu por Richard Dean Anderson y ye un axente al serviciu de la Fundación Phoenix que siempres resuelve tolos problemes usando la so intelixencia cimera y les sos amplies conocencies téuniques.
La serie empezó en 1985 y duró 7 años nel aire. Emitióse orixinalmente na cadena estauxunidense ABC. Anguaño los derechos tener la CBS, siendo emitida pela canal TCM. Destaca la banda sonora, creada por Randy Edelman (autor xunto a Trevor Jones de la música de la película The Last of the Mohicans).
La fama de MacGyver vien de la so habilidá pa improvisar cualquier artiluxu con elementos simples y de lo más variaos: chicles, clips, mecheros, neumáticos, etc, el so indixebrable navaya suiza multiusos y la so Jeep descapotable. Ye un axente secretu que la so arma más peligrosa ye la so intelixencia. Con tan solo la so mochila apinada de diversos oxetos normales y corrientes, siempres ye capaz de fabricar toa clase d'elementos y escapar de tolos peligros que s'atopen nel so camín, tantu nes sos diverses misiones como na so vida cotidiana. Tien parte de scout y otra parte de xeniu. Nunca usa armes de fueu y nunca mata a naide.
El 23 de setiembre de 2016 va estrenase un reboot de la serie en CBS, Richard Dean Anderson aseguró qu'anque lo pidieron nun va participar nel proyeutu.
Resume
La serie xira en redol a les misiones que realiza'l personaxe principal Angus MacGyver para distintes instituciones, sobremanera pa la Fundación Phoenix. Na serie, MacGyver resuelve tolos problemes que se-y plantegen faciendo usu de la so gran intelixencia, la so conocencia académica en ciencies ya inxeniería y la so habilidá pa la construcción de ferramientes con elementos cotidianos de la so redolada.
Les trames de les primeres trés temporaes centrar nel trabayu que realiza'l protagonista pa la Fundación Phoenix o pal gobiernu. A partir de la cuarta temporada hasta la postrera, les trames empiecen a desenvolver problemes sociales como'l control de les armes de fueu o los problemes de la mocedá de la dómina.
Personaxe principal
MacGyver naz y críase en Minnesota (EE. XX.) el 23 de xineru de 1951 (pol so pasaporte nel episodiu "Everytime She Smiles") o'l 23 de marzu de 1951 (por referencia nos episodios "Thin Ice, Passages, Friends, Runners" y "Phoenix Under Siege"). El fechu de crecer en Minnesota provoca que tenga un llixeru acentu de Minnesota (Richard Dean Anderson tamién nació y se crio en Minneapolis, Minnesota). MacGyver vivió mientres la so infancia en Mission City. Igual que Anderson, MacGyver yera un vidueñu xugador de ḥoquei mientres la so mocedá, compitiendo na lliga local y calteniendo esta pasión hasta la edá adulta. Como datu interesáu'l personaxe de McGyver odia'l Golf por non atopa-y sentíu. Se gradúa nel Alexander Ramsey High School de Roseville, Minnesota y estudia nel colexu ficticiu Western Tech consiguiendo la Llicenciatura en Ciencies Físiques, en 1973, siendo'l númberu unu de la so promoción. Antes de trabayar pa la Fundación Fénix, McGyver foi corredor d'autos. Nel cápitulo 69 "COLLISION COURSE" de 1988 hai flashbacks que lo amuesen remanando autos de Fórmula 1 y de Indy.
El nome de MacGyver permanez como un misteriu hasta unu de los últimos episodios de la serie. Cada vez que daquién pregunta siempres diz que nun-y gusta y camuda de tema. El guión del pilotu atribúye-y en nome de "Stace", información qu'apaeció nos anuncios promocionales pero non nel episodiu. El so nome apaez per primer vegada nel episodiu "Good Knight, MacGyver", nel cual afayar que tien ascendencia escocesa del sieglu séptimu llamáu Angus M'Iver, y almite que comparten el so nome de pila. El so nome vuelve apaecer nel episodiu final cuando se conoz al so fíu: S.A.M. nome formáu pola conxunción de Sean Angus Malloy. El so xefe Pete diz-y en numberoses ocasiones "Mac" como diminutivu del so apellíu.
Personaxes secundarios
Pete Thornton (Dana Elcar)
Ye'l xefe de MacGyver y el so meyor amigu.
Pete foi un operativu del Departamentu de Servicios Esternos (DXS), tamién referíu equivocadamente como DSX en dellos episodios. Ye mientres esta dómina cuando conoz a MacGyver mientres escuerre a Murdoc, un asesín internacional.
Cuando Pete acepta la posición de Direutor d'Operaciones de la Fundación Phoenix siete años más tarde, contauta con MacGyver y convéncelu pa formar parte de la Fundación.
Pete tien un fíu llamáu Michael, del so matrimoniu que terminó al dedicar más tiempu al trabayu qu'a la familia.
Nel episodiu piloto, l'actor Dana Elcar interpretaba a un personaxe totalmente distintu llamáu Andy Colson. El personaxe de Pete Thornton nun apaez hasta l'episodiu 1x11, "Nightmares".
Elcar apaez na secuencia del suañu/viaxe nel tiempu del episodiu "Good Knight, MacGyver" como'l Rei Arturu. Nun se llega a esplicar si esta comparanza ye porque Pete sía descendiente del verdaderu Rei Arturo o por pura casualidá.
En 1991, l'actor Dana Elcar empezó a desenvolver glaucoma, una condición dexenerativa de la vista que causa ceguera. Esta situación incorporar a la serie y mientres la so emisión apaecieron anuncios sobre esta enfermedá y teléfonos de contautu pa les persones comenenciudes en saber más.
Malaconotus gladiator
Malaconotus gladiator ye una especie d'ave na familia Malaconotidae.
Distribución y hábitat
Alcuéntrase en Camerún y Nixeria.
MacGyver
Personaxes secundarios
Dana Elcar morrió'l 6 de xunu de 2005 en Ventura (California) por cuenta d'entueyos d'una neumonía. Tenía 78 años.
Jack Dalton (Bruce McGill)
Aviador y vieyu amigu de MacGyver con cierta debilidá pol dineru fácil qu'inevitablemente-y mete en llíos (y a MacGyver cuando intenta ayudar).
Siempres lleva una gorra d'aviador. Cada vez que miente apaez un tick nel so güeyu.
Murdoc (Michael Des Barres)
Romanín
Dellos Estaos pertenecientes al Conseyu d'Europa (organismu qu'axunta a tolos Estaos d'Europa, sacantes Bielorrusia por falta de garantíes democrátiques y Kosovo por ser recién la so independencia y nun tar reconocíu por toos) roblaron el tratáu internacional Carta Europea de les Llingües Minoritaries o Rexonales comprometiéndose a protexer esta llingua.
MacGyver
Personaxes secundarios
La so seña d'identidá ye tomar fotografíes de les víctimes antes de morrer. Apaez per primer vegada na serie nel so segundu alcuentru con MacGyver. Murdoc remanez siempres en sumiendo la vegada anterior nuna supuesta muerte de la que siempres escapa. Siempres se-y oi glayar el nome de MacGyver antes de "morrer", sacante nel episodiu "Halloween Knights", nel cual MacGyver y él actúen como aliaos.
Romanín
Nesti tratáu cada Estáu escueye los idiomes a protexer y en qué midida. Los que falen de protexer el romanín son; Alemaña, Austria, Eslovaquia, Eslovenia, Finlandia, Montenegro, Países Baxos, Rumanía, Serbia y Suecia. Queda ensin protexer la llingua en comunidaes d'Albania, Bosnia y Hercegovina, Bulgaria, Croacia, República Checa, España, Estonia, Francia, Grecia, Hungría, Italia, Letonia, Lituania, Macedonia, Moldavia, Noruega, Polonia, Portugal, Reinu Xuníu, Rusia, Suiza, Turquía y Ucraína.
División interna
Pola mestura al traviés de los sieglos d'esta llingua, anguaño cada greyu ye sodividíu en variedaes plenas y paravariedaes. La diferencia ta en que nel primer casu ye una variedá propia del romanín (romanín de Gales) y na otra ye que la llingua mayoritaria del país poseye la gramática y la estructura mientras que'l romanín apúrre-y el léxicu, como ye'l casu del caló.
MacGyver
Personaxes secundarios
Murdoc al igual que Mac tienen llerza a les culiebres (referencia del episodiu "Halloween Knights"), solucionar con querosenu.
Castiellu de San Carlos (La Palma)
El castiellu de San Carlos foi una fortificación costera asitiada nel conceyu español de Breña Baja, na islla de La Palma (Canaries). Dende la so construcción recibió delles denominaciones: Fuerte o Castiellu de Los Guinchos, Batería de Bajamar, Fuerte y Castiellu de San Carlos.
Historia
En 1568 esistía na zona sur de la badea de Santa Cruz de La Palma, al pie de la sablera de Bajamar, na desaguada del ribayu del Socorro (tamién llamáu d'Aguacencio), una construcción defensiva; tratábase d'un baluarte construyíu con muriu de piedra sobre una base de tierra, en que la so escampada allugábanse trés o cuatro cañones.
Descripción
El castiellu asitióse a un altor de 20 metros sobre'l nivel del mar y atopábase a 18 metros de la sablera. Presentaba planta semicircular y escampada con capacidá pa tres cañones; nel lladral esquierdu, y semienterráu, taba l'almacén de pólvora, y nel lladral derechu taben los almacenes de municiones y agospiamientu de la tropa. La so superficie total yera de 5249 m² y el so llargor yera de 40 metros.
MacGyver
Personaxes secundarios
Murdoc acomuñar en delles ocasiones cola organización Homicide International Trust (HIT), grupu d'asesinos, hasta qu'empieza a fallar nes sos misiones por culpa de MacGyver.
Penny Parker (Teri Hatcher)
Penny Parker y MacGyver conocer na cola del aeropuertu de Bulgaria ("Every Time She Smiles") cuando ella intenta sacar xoyes del país nel so bolsu.
De poco talentu pero grandes suaños, la so busca de la fama consigue crea-yos más d'un llíu y más d'una vegada ye utilizada por Murdoc p'atraer a MacGyver hasta una trampa.
Lisa Woodman (Mayim Bialik)
Lisa ye una moza estudiante que conoz en Suiza nel capítulu "Alto'l fueu" nel qu'ayuda a MacGyver a resolver un asesinatu y amás pierde la so navaya suiza. Depués apaez en dos capítulos más: "Corazones d'Aceru" y "21 entrugues" nel que Lisa tien problemes col alcohol.
The Coltons (Della Reese, Cleavon Little, Richard Lawson, Cuba Gooding Jr.)
Una familia de cazadores de pagu (Mama Colton, Frank, Jesse y Billy) que van apaeciendo adulces na serie hasta llegar a tener un episodiu pa ellos solos, dexando al personaxe de MacGyver nun segundu planu. L'episodiu llamáu "The Coltons" foi en realidá l'intentu de convertilo nel pilotu d'una serie dedicada a esta familia. Nun trunfó.
Harry Jackson (John Anderson)
Harry Jackson ye'l güelu de MacGyver y conviértese nel so "padre" tres la muerte d'este y de la so güela nun accidente de coche cuando yera neñu. Siete años dempués abandonó a MacGyver y a la so madre.
Dempués de 16 años, vuelven axuntase nel episodiu "Target MacGyver", nel cual MacGyver y él tienen que fuxir d'un asesín contratáu pa mata-yos llamáu Axminster (interpretáu por D'Mitch Davis).
Harry muerre d'un ataque al corazón mientres l'episodiu "Passages".
Nikki Carpenter (Elyssa Davalos)
Nikki Carpenter xunir a la Fundación Fénix mientres la tercer temporada (a partir del quintu episodiu "Fire and Ice") y actúa como compañera y un interés románticu pal personaxe de MacGyver, anque la so rellación final ye más bien d'amor-odio. L'actriz Elyssa Davalos interpreta tamién na tercer temporada, un personaxe totalmente distintu (Lisa Kohler) nel episodiu doble llamáu "Lost Love".
Mei Jan (Michele Chan)
Primeramente faise llamar Sue Ling, nome de la fía "adoptiva" de MacGyver. Píde-y ayuda pa faer llegar cintes de videu ya información a EE.XX. y denunciar al Gobiernu Chinu.
Sean Angus Malloy (SAM) (Dalton James)
Sean, conocíu pol nome de Sam, apaez per primer vegada nel penúltimu episodiu de la serie. Ye'l fíu de MacGyver y Kate Malloy, una reportera que muerre a manes d'una xeneral chinu.
Earl Dent Ex-convicto que foi boxeador y gran amigu de MacGyver. Apaez en tres episodios na serie pa pidi-y ayuda a MacGyver.
Películes remortines
Darréu a la cancelación de la serie orixinal, rodáronse dos películes pa la televisión basaes na serie orixinal, interpretaes polos actores orixinales, empezando por Richard Dean Anderson, estrenaes en 1994. Estes fueron MacGyver: Lost Treasure of Atlantis (MacGyver y La ayalga perdida de la Atlántida) y MacGyver: Trail of Doomsday (MacGyver escontra'l día del xuiciu final).
MacGyver y La ayalga perdida de la Atlántida
McGyver y el profesor Atticus atopen nuna espedición el medallón de Solon que los pon tres la pista de Atlantis, lluchando contra múltiples enemigos MacGyver acompañáu del profesor Atticus y la nueva y curiosa profesora Kelly Carson tendrán d'afayar la pista de l'ayalga perdida de Atlantis.
MacGyver: escontra'l día del Xuiciu Final
Un amigu íntimu de MacGyver ye asesináu. MacGyver decide empezar les indagaciones pola so propia cuenta, nun tardando n'afayar una fábrica d'armes nucleares en suelu británicu...
La casa de Mac Gyver
En dellos capìtulos, como por casu, nel capítulu 9 de la primer temporada, "El Fíu Pródigu", visualízase que La casa de MacGyver ta cerca del hotel "Cadillac Hotel", más precisamente sobre la cai Ocean Front Walk, ente Rose Ave y Dudley Ave, en Venice Beach, Los Angeles, Estáu de California, EEXX. Ye un pequeñu edificiu de dos pisos y planta baxa. La fachada, caltiénse práuticamente ensin cambeos.
MacGyver (2016)
CBS desenvolvió un reboot atropelláu de la serie que s'estrenó'l 23 setiembre de 2016 n'Estaos Xuníos, la versión del personaxe foi actualizada y agora trabaya n'equipu, el 18 d'agostu de 2016 estrenóse la so primer meyora.
Cornod
Cornod ye una comuña francesa del departamentu de Jura, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Villayu
Villayu ye un llugar de la parroquia de Santa Cruz nel conceyu asturianu de Llanera.
Alcuéntrase a 12,00 km de Posada, la capital del conceyu, a un altor mediu de 257 msnm y tien una población de.
Etna
L'Etna ye un volcán activu na costa este de Sicilia (Italia), ente les provincies de Messina y Catania; con 3.340 m d'altor ye'l mayor volcán activu d'Europa, y el puntu más altu d'Italia que nun ta nos Alpes. Tien un área de 1.190km².
Según la Mitoloxía Griega, nesti volcán taben les fragües d'Hefestos, que trabayaba equí colos Cíclopes y los Xigantes.
Nome
Nun debe confudise Etna, que ye'l volcán, col monte que lu abelluga, que se llama Mongibello. El nome d'Etna paez derivar del griegu aitho (quemar) o del feniciu attano, col mesmu significáu. Los árabes llamáronlu Gibel Utlamat (la montaña del fueu), más alantre esti nome se corrompería en Mons Gibel (del llatín Mons y del árabe Djebel, dambos signifiquen monte), designando d'esti mou, el monte aú ta'l volcán, Mongibello.
Alvares (Villardebeyo)
Alvares ye un llugar de la parroquia de Villardebeyo nel conceyu asturianu de Llanera.
Alcuéntrase a 6,50 km de Posada, la capital del conceyu, a un altor mediu de 204 msnm y tien una población de.
Osamu Yamaji
Osamu Yamaji (山路 修, ) ye un ex-futbolista xaponés.
Aguasal
Aguasal ye una población española de la provincia de Valladolid na comunidá de Castiella y Lleón. Tamién inclúi, amás de la capital, el caserío d'Ordoño.
Toponimia
Según la tradición llocal, cunten qu'hubo una vegada, tres una enllargada seca, quien trataben d'atopar agua na zona. Tres enforma cavar y viendo que l'agua nun salía, daquién dixo "agua, sal", y al momentu l'agua esquitó. Dende entós al llugar denominar Aguasal.
Xeografía
El conceyu asítiase «nun baxu, formando una especie de concha, y apoderáu de toos llaos por pequeñu altores». Pertenez a la contorna de Tierra de Pinares y llenda colos términos municipales d'Olmedo al norte y oeste, Pedrajas de San Esteban al norte, Villaverde de Íscar al este, y Llano de Olmedo, Fuente-Olmedo y Bocigas al sur.
Pol so términu escurre'l ríu Eresma, formando la llende municipal con Villaverde de Íscar, y dos regueros, el del Cuadrón que desagua nel mentáu Eresma, y el Cañu que se forma coles agües d'agua que baxen de les aguaes de los pueblos vecinos. Cerca de la población esiste tamién una pequeña llaguna denomada «la Gansería porque d'antiguo los sos moradores dedicábense á la cría de gansos». Apocayá rematóse un proyeutu desenvueltu pol Conceyu pa la conducción d'agua y recuperación paisaxística d'esta llaguna.
Comunicaciones
La carretera más importantes que traviesa'l conceyu ye la carretera municipal VP-1105. Pol S, ye travesada per una vía ferroviaria del tren d'alta velocidá (AVE). Construyíu sobre los restos d'una vía ferroviaria anterior. La estación de Aguasal ta abandonada.
Historia
A mediaos del sieglu XIX tenía 31 cases y otres en ruines tres la guerra de la Independencia y una escuela a la qu'allegaben 8 neños y 6 neñes.
En 1935, el toreru medinense Juan Matos, "Mataperros", finaba trágicamente nel cueso taurín de Aguasal. Los sos restos fuelguen nel campusantu d'esta llocalidá.
Alministración
Nel siguiente cuadru indíquense les resultaos de les eleiciones municipales de 2007.
Demografía
Ye unu de los pueblos con menor población de la provincia, sicasí esto podría camudar nun futuru próximu yá que dos empreses constructores de Madrid mercaron terrenes pa edificar. Na siguiente tabla amuésase la evolución del númberu d'habitantes ente 1996 y 2013 según datos del INE.
NOTA: La cifra de 1996 ta referida a 1 de mayu y el restu a 1 de xineru.
Popocatépetl
miniaturadeimagen|Volcán Popocatépetl El Popocatépetl (español) (nahuatl)  ye un volcán activu alcontráu nel centru de Méxicu, nes llendes territoriales de los estaos de Morelos, Puebla y Méxicu. Alcontrar a unos 72 km al sureste de la Ciudá de Méxicu, 43 km de Puebla, 63 km de Cuernavaca, y 53 km de Tlaxcala.
Tien una forma cónica simétrica y ta xuníu por partir norte col Iztaccíhuatl por aciu un pasu montascosu conocíu como Pasu de Cortés. El volcán tien glaciares perennes cerca de la boca del conu, na punta del monte. Ye'l segundu volcán más altu de Méxicu, con una altitú máxima de 5500 metros sobre'l nivel del mar, dempués del Citlaltépetl, de 5610 m.
Toponimia
El so nome, proveniente de la llingua náhuatl, compuestu por Popōca «que fumia» y tepētl «monte», en xunto significa «monte que fumia», por cuenta del so yá constante actividá dende la dómina prehispánica.
Xeoloxía
200px|thumb|Vista satelital del volcán Popocatépetl. El Popocatépetl ye un estratovolcán, y los estudios paleomagnéticos que se fixeron d'él indiquen que tien una edá averada de 730,000 años. El so altor ye de 5,500 msnm, ye de forma cónica, tien un diámetru de 25 km na so base y el visu ye'l tayu elípticu d'un conu y tien una orientación nordés-suroeste. La distancia ente les parés de la so cráter varia ente los 660 y los 840 m.
En vista de que la llava puede salir por cualesquier fisura que se produza nes sos fasteres y non yá pol so cráter, ye difícil conocer por adelantao cuálos seríen les zones afeutaes en casu d'erupción. Lo más que puede dicise ye que si la llava saliera del llau norte o nordés, o este y sureste, l'estáu de Puebla veríase afeutáu. Si saliera del llau sur veríase afeutáu l'estáu de Méxicu y posiblemente l'estáu de Morelos, y si saliera del llau oeste y suroeste veríase afeutada la rexón onde s'atopa la población d'Amecameca. L'área de la superficie afeutada va depender de la mafa de la llava. Como última posibilidá teórica, si enllenara'l cráter con llava (fechu pocu probable), ésta esparnaríase pel llau nordés, direición en que s'atopa'l cantu más baxu del mesmu.
Les zones que seríen afeutaes poles ceniza y los gases del Popocatépetl dependeríen de la direición de los vientos, principalmente al altor del cráter. A les traces, puede dicise que si les emisiones asocedieren de payares a abril, el valle de Puebla sería l'afeutáu. Si la erupción asocediera de xunu a setiembre, la rexón sur del estáu de Méxicu y l'estáu de Morelos seríen les rexones de mayores riesgu, anque tamién podría sufrir dañu l'estremu sur del Distritu Federal (Méxicu).
Sicasí, conocer tou esto nun ye abondu pa salvar vides, yá que entá sabiendo que nuna erupción grande qu'asocediera por casu en xineru, los vientos acarretaríen la nube de cenices y gases escontra l'estáu de Puebla, probablemente nun habría tiempu abondu pa entamar una evacuación, por cuenta de qu'en l'actualidá nun ye posible predicir con abonda antelación cuándo va asoceder el fenómenu. Por esta razón tán faciéndose midíes de les deformaciones del volcán y de la so actividá hidrotérmica, y tánse realizando rexistros de l'actividá sísmica que provién de les coraes del volcán, que dexen poner en marcha planes eficientes y fayadizos pa salvar a la población d'un desastre.
Per otra parte, el volume de xelu que contienen los glaciares del Popocatépetl ye mayor de 17 millones de metros cúbicos. Estos glaciares atopar na cara noroeste-norte y si se derritieran sópitamente, la corriente d'agua probablemente enriaríase pola fuécara central y la fuécara del Ventorrillo. Nesta situación, Santiago Xalitzintla, San Nicolás de los Ranchos y San Pedro Benito Juárez podríen ser dalgunos de los poblaos más afeutaos. En temporada d'agües ye d'esperar que'l fluxu de folla afecte una mayor superficie por cuenta de que'l suelu tien menor capacidá p'absorber o infiltrar agua por atopase enchíu peles agües.
Historia
thumb|200px|right|Actividá nel volcán Popocatépetl n'avientu de 2000. El primer ascensu rexistráu a esti volcán foi fechu muncho primero de la dómina del Imperiu mexica en 1289, polos tecuanipas. El segundu ascensu fechu polos españoles foi dirixíu por Diego de Ordás en 1519, pa consiguir azufre pa la so pólvora.
Hernán Cortés describir asina: El Popocatépetl foi unu de los volcanes más activos de Méxicu. Dende 1354 rexistráronse 18 erupciones. En 1947 asocedió una erupción de considerancia, pa empecipiar asina un periodu d'actividá. Dempués, el 21 d'avientu de 1994 rexistró una esplosión que produció gas y cenices que fueron tresportaos polos vientos dominantes a más de 25 km de distancia. Anguaño la so actividá ye moderada, pero constante, con emisión de fumaroles, compuestes de gases y vapor d'agua, y repentines ya imprevistes espulsiones menores de ceniza y material volcánico. La última erupción violenta del volcán rexistrar n'avientu de 2000, lo que, siguiendo les predicciones de científicos, motivó la evacuación de miles de persones nes árees cercanes al volcán. El 25 d'avientu de 2005 producir nel cráter del volcán una nueva esplosión, que provocó una columna de fumu y cenices de tres quilómetros d'altor y l'espulsión de llava. Darréu na mañana del 3 de xunu de 2011, el Popocatépetl volvió emitir grandes fumarolas ensin causar daños. El 20 de payares de 2011 tuvo llugar una gran esplosión que fizo tremecer la tierra, escuchándose nes poblaciones cercanes a les fasteres, pero ensin mayor alteración. El volcán rexistró la mañana del 16 de xineru de 2012 una fumarola de vapor d'agua y ceniza, ensin qu'esto represente riesgos pa la población aledaña al colosu.
El 16 d'abril de 2012 el CENAPRED (Centru Nacional Pa la Prevención de desastres), alzó'l semáforu d'alerta volcánico de fase mariellu 2 a fase mariellu 3 por cuenta de la gran actividá que se tuvo presentando, ensin qu'hasta'l momentu represente un peligru grave pa la sociedá.
A les 3:23 del 30 d'abril de 2013, el volcán Popocatépetl refundió fragmentos incandescentes a 800 metros del cráter sobre la fastera nordeste, informó'l Centru Nacional de Prevención de Desastres (CENAPRED).
El 12 de mayu de 2013, depués del fuerte estrueldu que se sintió na llocalidá de Atlixco, la Coordinación Nacional de Proteición Civil de la Secretaría de Gobernación, informó un cambéu nel semáforu de l'alerta volcánico, de mariellu fase 2 a fase 3 debíu a la medría na actividá del Volcán, polo qu'entró n'aición el Plan Operativu Popocatépetl, Al traviés d'un comunicáu, la SEGOB dio a conocer que nuna xunta col Comité Científicu Asesor, nel Centru Nacional de Prevención de Desastres (CENAPRED), que por cuenta de que los dos selmanes anteriores reparáronse esplosiones, eventos vulcano-teutónicos, episodios de tremor y trenes de tafaríos, el Comité concluyó por consensu, emitir l'encamientu. Sicasí'l 2 de xunu de 2013 el CENAPRED tornó'l nivel d'alerta a mariellu fase 2.
Los díes 17 y 18 de xunu'l volcán rexistró dellos eventos esplosivos de mayor magnitú, rexistrando Fumarolas qu'algamaron los 4 km sobre'l nivel del cráter y espulsiones de roca incandescente qu'algamaron les faldes nel llau Sur-Oeste del colosu. L'alerta caltener en mariellu fase 2.
El volcán entró n'actividá'l 7 de xunetu de 2013, llanzando ceniza claramente visible en poblaciones cercanes, la ceniza tamién algamó la Ciudá de Méxicu, espulsando fluxos piroclásticos y incandescencia. El semáforu volcánicu asitiar en mariellu fase 3.
En 1994, los monesterios del sieglu XVI, construyíos nes sos fasteres, fueron declaraos Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco.
Precursores d'erupciones
Les erupciones volcániques pueden ser precedíes por cambeos na actividá sísmica y vulcanomagnética, na composición química de los gases, de l'agua de manantiales y delles vegaes por deformación. Pa faer un pronósticu volcánicu fayadizu ye necesariu reconocer estes señales indicatives d'una erupción y la so temporalidá. Les erupciones del Popocatépetl qu'empezaron el 21 d'avientu 1994, fueron precedíes por aumentos nos eventos sísmicos vulcanotectónicos (VT), cambeos en temperatura y concentración de sulfatos y cloruros nel llagu del cráter y na pCO2 nos manantiales. Tamién hubo un descensu del pH en dellos manantiales varios meses antes de la erupción. Los eventos sísmicos de periodu llargu tamién aumentaron antes de delles erupciones y los episodios de tremor harmónicu según les anomalíes magnétiques negatives antecedieron a la formación de domos y tán amestaes al ascensu de magma. La enerxía sísmica acumulativa de los eventos sísmicos vulcanotectónicos amuesa una aceleración en tasar antes de les erupciones principales. Hubo precursores claros antes de les erupciones d'avientu a xineru de 2001, como son les anomalíes magnétiques negatives, correlacionadas cola medría na sismicidad, según pequeños cambeos nos manantiales. Estos cambeos asocedieron dos meses antes de la erupción. Adicionalmente, unos díes antes presentáronse episodios de tremor harmónicu de gran amplitú y aumentu nel fluxu de SO2, esto, xunto col analís de los datos del RSAM dexó faer una evaluación y pronósticu fayadizu de la erupción de 2000.
Erupción del 4 y 5 de payares de 2014
A les 22:30 del 4 de payares yá yera visible una gran columna de fumu sobre'l volcán la cual terminó a la 1:15 de la mañana, mientres esti periodu de tiempu reparáronse diverses esplosiones que conteníen material incandescente, vapor d'agua, pequeñes cantidaes de ceniza a les 11:45 pm el CENAPRED declaró que'l volcán entrara nun estáu eruptivu, pero qu'eses pequeñes erupciones taben previstes nel nivel d'alerta volcánico mariellu fase 2 polo que nun yera necesariu modificar el nivel d'alerta. Mientres esta actividá nun hubo mancaos y nengún incidente una y bones la ceniza y material incandescente cayó namái nel Pasu de Cortés.
Erupción del 18 d'abril de 2016
Na madrugada del 18 d'abril de 2016, aproximao a les 2:15 hores (hora llocal) el volcán empezó a tener actividá. Primero empezaron les emisiones de ceniza siguíes por una serie de pequeñes erupciones. Darréu, alredor de les 3:00 hores dio una fuerte fase eruptiva siguida d'una agua de material incandescente, qu'algamaron un radiu de 1.6 quilómetros de distancia. Esto xeneró una fumarola que s'estendió dellos quilómetros, lo que causó una agua de ceniza en ciudaes cercanes.
Alta actividá volcánica
thumb|Fumarola del Popocatépetl (ochobre de 2012) El Popocatépetl ye conocíu pola so alta actividá volcánica que se presenta comúnmente. Desque se reactivó en 1997 hasta'l momentu presentó una serie d'erupciones de les cualos la más violenta foi la del añu 2000, y la madrugada del 18 d'abril de 2016. La postrera foi'l 17 de febreru de 2018 tres el seísmu de 7.2 na Escala sismolóxica de magnitú pel momento qu'azotó Méxicu. El volcán espulsó una gran fumarola d'agua y ceniza qu'algamó los 700 metros d'altor sobre les 18:25 hora llocal.
El volcán ye unu de los más monitoreados del mundu y tamién ye unu de los más peligrosos y qu'amenacia más de 26 millones de persones.
Visites
El Popocatépetl ye un volcán activu, qu'anguaño s'atopa acutáu l'accesu a públicu polo xeneral, solo déxase l'ascensu a profesionistas y personal de proteición civil, previa identificación y ellaboración d'un permisu; especificando oxetivos según certificando la personalidá y capacidá del solicitante. Caltiénse un monitoreo continuu de l'actividá volcánica, pa poder sollertar y dar proteición a los habitantes de poblaos vecinos.
Pa los amantes de la naturaleza, puedes allegar al Parque Nacional Iztaccíhuatl-Popocatépetl onde puedes realizar diverses actividaes como ciclismu de monte y si te gusten los deportes estremos como l'alpinismu y traes el to equipu fayadizu puedes faelo nel volcán de Iztaccíhuatl, y si solo deseyes pasar un día prestosu una caminada onde atopares belles paraxes y montes onde habiten venados de cola blanca, coneyos, zorrillos, esguiles y los meses ideales pa visitar ye llugar son de payares a marzu.
Mitoloxía
Según la lleenda colonial, el Popocatépetl foi un guerreru llexendariu llamáu Popoca que, al tornar victoriosu del campu de batalla, atopar cola inesperada muerte de la so princesa amada, dempués de lo que xube al pináculo del templu con ella nos sos brazos y apúrrense a sigo mesmos como ufriendes a los dioses. El nome náhuatl o prehispánicu que recibe'l Popocatépetl ye Xalitlehua.
Otra lleenda rellacionada con esti volcán ye aquella rellacionada con unu de los cariñosos llamatos que la población de les llocalidaes cercanes a dau al monte. A esti volcán tamién se-y conoz como Don Goyo, apocope de Gregorio, pos se diz que, de vegada en vegada, un vieyu apaezse camín de “dalguna parte” nos distintos poblaos de la zona y faise llamar Don Gregorio o Gregorio Chinu. La xente del llugar asegura qu'esti vieyu ye la personificación del volcán que vien asegurase de que les persones qu'habiten la zona obren de papu sanu y amuesen respetu al volcán por que, de ser asina, la bona fortuna sonría-yos.Méxicu VOLCÁN POPOCATÉPETL
Referencies
Franco-Ramos, O., Vázquez-Selem, L., Zamorano-Orozco, J. J., Villanueva-Díaz, J., 2017, Edá, dinámica xeomorfolóxica y tipoloxía de fuécares nel sector norte del volcán Popocatépetl, Méxicu: Boletín de la Sociedá Xeolóxica Mexicana, 69(1), 1-19.
Cosges
Cosges ye una comuña francesa del departamentu de Jura, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Gorrumba
thumb|right|200px|[[Camelus bactrianus|Camellu bactriano domésticu.]] thumb|right|200px|[[Camelus dromedarius|Dromedariu.]] thumb|right|200px|Un [[Bos primigenius indicus|cebú.]] thumb|right|200px|[[Bison bison|Bisonte americanu.]] thumb|right|200px|[[Bison bonasus|Bisonte européu.]]
Denominar gorrumba o xiba a una rexón corporal que presenten delles especies de mamíferos artiodáctilos de zones desértico-templaes. Los animales de les especies que les presenten suelen ser llamaos comúnmente “gorrumbos”.
Ye una carauterística natural ya intrínseca de diches especies, polo que nun tien de ser confundíu cola “corcova”, una anormalidá que se presenta en dellos individuos (animales o humanos) na que los mesmos amuesen un arqueamiento o corvadura del so columna vertebral (dacuando tamién se retrucar nel pechu) causáu por una malformación de dicha estructura osteofibrocartilaginosa articulada, o la hipercifosis, coloquialmente llamada gorrumba, una esaxerada cifosis que ye habitual en persones mayores, siendo secundaria a la osteoporosis.
Carauterístiques y utilidá
Magar la tradición popular afirma que nelles los animales almacenen direutamente agua, cual cisterna, demostróse que nun ye asina. Magar les gorrumbes sí son depósitos, nun cumplen la función d'atropar agua sinón en realidá texíu adiposo. Lo qu'asocede ye que la grasa tien la cualidá de ser un eficaz aislante térmicu, calteniendo d'esta miente a los órganos corporales con abonda temperatura al retener el so calor (evitando qu'esti estenar a l'atmósfera), protexéndolos d'esta miente de les baxes temperatures del esterior. Esta propiedá, que ye una útil ventaya nes zones de climes fríos, como contrapartida representa una desventaxa nos climes templaos. Como nun ambiente desértico ye necesariu atropar enerxía en forma de grasa, si esta partiérase equilibradamente pola totalidá del cuerpu (como asocede de normal), los grandes animales qu'ellí habiten careceríen d'una incidencia de calor extra a la que yá tienen de soportar nel clima adversu nel que viven. D'ellí qu'atropar la grasa nun únicu llugar caltién al restu del cuerpu frescu, dexando que llibere'l calor a l'atmósfera, alloñando asina del peligru d'un aforfugamientu.
Cuando se metaboliza el texíu graso que s'atropa na giba, produzse más d'un gramu d'agua per cada gramu de grasa tresformada. Mientres se lliberar la enerxía, esta metabolización de la grasa fai que l'agua se evapore polos pulmones mientres la respiración, pos l'osíxenu ye necesariu pal procesu metabólicu. Polo xeneral, hai un amenorgamientu netu de l'agua corporal.
Adicionalmente tamién se presenten n'especies de rexones templaes o fríes, como les que llucen los integrantes del xéneru de los bisontes, pero nestos les gibas tomen otru tipu de forma, teniendo aspeutu de lomadas nidios, formando ángulos enforma mayores que los qu'exhiben les gorrumbes d'especies de rexones desértico-templaes.
Mitoloxía mexica
La mitoloxía mexica o mitoloxía azteca ye una estensión complexu cultural mexica dende antes de la llegada de los azteques al Valle de Méxicu, yá esistíen antiguos cultos al Sol qu'ellos acuñaron nel so enfotu d'adquirir una cara. Al asimilalos tamién camudaron los sos propios dioses, tratando d'asitialos al mesmu nivel de los antiguos dioses del panteón Nahua. D'esta manera, alzaron los sos dioses tutelares, Huitzilopochtli y Coatlicue, al nivel de les antigües deidaes, como Tláloc, Quetzalcóatl y Tezcatlipoca.
De la mesma, esiste un cultu dominante sobre los demás dioses azteques, el del so dios Sol, Huitzilopochtli. Los azteques considerábense como'l pueblu escoyíu pol Sol, encargaos de garantizar el so percorríu pel cielu, alimentándolo. Esti sentimientu foi reforzáu pola reforma social y relixosa de Tlacaélel sol reinu de los emperadores Itzcóatl, Moctezuma I y Axayácatl a metá del sieglu XV. El mitu de la creación del mundu de los azteques espande esta idea. Les relixones prehispániques formáronse al traviés d'una lenta evolución y asimilación de los dioses prehispánicos, non tanto como seres de poder ilimitáu, sinón munches vegaes como encarnaciones de les fuercies de la naturaleza con personalidá humana, por ello dellos estudios prefieren traducir el conceutu prehispánicu de Téotl como ‘señor' y non como ‘dios'.
Los tlahtimines (sabios nahuas) trataron de dar un pocu d'orde a esti ensame de dioses, asina tenemos en primer llugar a los dioses creadores, o Ipalnemohuani, pallabra nahua que significa ‘aquel por quien se vive' y cuidao qu'en náhuatl nun esiste'l plural más que pa los nomes de coses, especulóse enforma sobre un posible enclín monoteísta de los azteques. Anque esta interpretación puede tar aniciada pola influencia monoteísta occidental al nun valorar la importancia na cultura nahuatl del conceutu de dualidá creadora. Los dioses creadores yeren de primeres, Ometéotl (ome: ‘dos'; teotl: ‘dios') el principiu de la dualidá creadora que de la mesma niciaba en sí mesmu como orixe y efeutu a Ometecutli (ome: ‘dos'; tecutli: ‘señor'), elementu masculín d'orixe, y Omecihuatl (ome: ‘dos'; cihuatl: ‘señora'), elementu femenín d'orixe. A partir d'ellos surdíen cuatro elementos rectores principales: Tezcatlipoca (señor del espeyu negru) y Quetzalcóatl (culiebra emplumada), creadores del mundu, Tláloc (señor de l'agua) y Ehécatl (señor del vientu) provisores de l'agua y de la vida; otru nome que se-y daba a estos dioses ye Tloque Nahuaque ("L'inventor de sí mesmu" o "El señor del cerca y xuntu"). La mayor parte de la poesía náhuatl que sobrevive, usa estos nomes pa referise a los dioses creadores.
Dempués taríen los dioses patronos, que yeren los encargaos de xixilar a cada pueblu. Según una antigua lleenda, cuando los grupos nahuas (les tribus nahuatlacas) salieron de Aztlan, caúna d'elles llevaba consigo la so "bultu sagráu", que contenía les reliquies del so dios patronu. Huitzilopochtli yera'l dios patronu de los mexicas, pero ellos tamién respetaben los dioses de los otros pueblos. Xunto al templu mayor construyeron un templu especial pa los dioses patronos de tolos pueblos conquistaos, de manera análoga al Panteón romanu.
Takeshi Inoue
Takeshi Inoue (井上 健, ), foi un futbolista xaponés.
Mitoloxía mexica
Esistíen asina mesmu, dioses dedicaos a cada oficiu y aspeutu de la vida. Xipe Tótec, dios del reverdecimientu foi adoptáu como'l dios de los plateros, Nanahuatzin, de les enfermedaes de la piel, Tlazotéotl, diosa del amor físico y de les prostitutes, etc.
Tamién esistíen dellos dioses d'orixe familiar pero sábese pocu d'ellos.
La mayoría d'estos dioses son anteriores a los azteques o mexica y son compartíos polos demás pueblos nahua.
La lleenda de los cinco soles
La lleenda de los cinco soles esplica les creencies que teníen los azteques en qu'otros mundos esistíen antes del so. Acordies colos azteques hubo cuatro mundos anteriores o soles como ellos llamar, cada unu rexíu por un dios específicu, una raza humana única y afarada por un fenómenu natural distintu. Cada unu d'estos soles taba amestáu colos elementos básicos: tierra, agua, aire y fueu. Cada unu d'estos elementos taba rellacionáu non solo cola naturaleza y la so composición sinón tamién cola so destrucción.
Hai delles versiones d'esti mitu una y bones la información nun ye completa y l'orde suelen camudar. Esta versión ta basada na Hestoria de los mexicanos poles sos pintures onde l'orde de los soles ye'l primer sol, el segundu sol, el tercer sol, el cuartu sol y el quintu sol
Orixe del mundu
Dempués de les devastaciones de los cuatro soles Quetzalcóatl y Tezcatlipoca son reconocíos pola recreación de la tierra y el cielu, non como enemigos sinón como aliaos. Según el mitu Azteca de la creación, Quetzalcóatl y Tezcatlipoca crean el cielu y la tierra desmembrando a la bisarma de la tierra Tlaltecuhtli, que quier dicir señor de la tierra, a pesar de que nos testos puede atopase una descripción femenina d'esta bisarma. Dizse que Tlaltecuhtli combinar con otra bisarma, el gran caimán el cual col so llombu de cocodrilu dio-y forma a los montes del mundu. Esti mitu foi espardíu por tou Méxicu polo que llegó a la cultura Maya de Yucatán.
Una de les versiones d'esti mitu diz que Quetzalcóatl y Tezcatlipoca baxaron del cielu pa reparar a Tlaltecuhtli, al faelo vieron que'l so deséu pola carne fresca yera tan grande que non solo tenía una fauces llenes de filosos dientes sinón que tamién tenía dentames rechinantes nos sos costazos, rodíes y otres articulaciones. Al ver esto los dioses concordaron en que la creación nun podía ser completada mientres la bisarma tuviera pel mediu. Entós pa crear la Tierra Quetzalcóatl y Tezcatlipoca tresformar en grandes culiebres. Una d'ella tomo la manzorga y el pie derechu de Tlaltecuhtli, ente que l'otru tomar pola so mano derecha y el so pie esquierdu y ente los dos desmembraron a la bisarma. La parte cimera de la bisarma creó la tierra ente que la parte inferior foi'l cielu.