cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amazing Grace
Interpretaciones contemporánees
Nel pensamientu teolóxicu cristianu los conceutos de redención y autoestima evolucionaron enforma dende la dómina de John Newton. Especialmente a partir de la década de 1970, ciertos llibros d'autoayuda, escueles psicolóxiques y delles espresiones modernes del cristianismu consideraron la gracia» como una cualidá innata a tol mundu. Ye la mesma persona la que tien d'inspirase lo suficiente p'atopala y topar el sentíu de la so vida. En contraste cola visión de Newton de les sos miseries, pecaos y distanciamientu con Dios, en munches publicaciones considérense estes llimitaciones como una torga física, social o espiritual que se debe superar p'algamar l'estáu de gracia, felicidá y prestu que merecemos. Bruce Hindmarsh suxure que la popularidá de "Amazing Grace" fora del contestu relixosu deber a l'ausencia de cualquier mención a Dios hasta'l cuartu versu, polo que'l cantar representa l'habilidá del ser humanu de tresformase a sigo mesmu ensin necesidá d'intervenciones esternes. La gracia» del himnu entiéndese como una cualidá personal, al contrariu del pensamientu cristianu tradicional y del propósitu del mesmu Newton, que la considera un regalu gratuitu de Dios, aspeutu fundamental nel protestantismu y central nel catolicismu, onde se define como «el favor, l'auxiliu gratuitu que Dios danos pa responder a la so llamada: aportar a fíos de Dios, fíos adoptivos, partes de la naturaleza divina, de la vida eterna».
Marujita Díaz
Apoxéu: 1950-70
Empezó la so andadura nel cine en títulos del cine folclóricu como El suañu d'Andalucía o El billoriu.
Amazing Grace
Interpretaciones contemporánees
thumb|right|«La estelante Gracia ye la especialidá de Dios». Cartelu anunciante d'una ilesia en [[Ciudá de Amarillo, Texas, Estaos Xuníos.]]
El poder tresformador del cantar foi investigáu pol periodista Bill Moyers nun documental estrenáu en 1990. Moyers centrar nesti aspeutu n'asistiendo a una representación nel Lincoln Center onde'l públicu taba compuestu de cristianos y non cristianos y decatóse de que "Amazing Grace" tenía un impautu equivalente en tolos asistentes, unificándolos. James Basker tamién reconoció esta fuercia cuando esplica por qué escoyó l'himnu pa presidir una coleición de poesía abolicionista: «hai un poder tresformador que ye aplicable...: el tresformamientu del pecáu y el pesar en gracia, del sufrimientu en guapura, de la alienación n'empatía y conexón, de lo que nun se puede falar en lliteratura imaxinativa».
Marujita Díaz
Apoxéu: 1950-70
En 1950, la productora CIFESA ufiertó-y un contratu cinematográficu n'esclusiva mientres dos años, que-y dexó siguir faciendo teatru. En 1958, representó a España na Primer selmana del Cine Español n'América, percorriendo Caracas, Lima, Quito y Guayaquil. Llogró un contratu pa la televisión cubana mientres nueve meses. Rematáu esi tiempu actúa pa la televisión venezolana, panamiega y de Puertu Ricu. Tamién actúa nos "nigh-clubes" de la cadena Ililton, los más famosos y caros hoteles del mundu.
Amazing Grace
Interpretaciones contemporánees
Nel documental, Moyers entrevista a Collins, Cash, la cantante d'ópera Jessye Norman, la musicóloga Jean Ritchie y la so familia, cantantes Sacred Harp de Georgia y Alabama y el coru de la Prisión Estatal de Texas en Huntsville. Collins, Cash y Norman declaren ser incapaces d'estremar si'l poder el cantar provién de la música o de la lletra. Norman, qu'interpretó la tema nel conciertu de rock homenaxe a Nelson Mandela, afirma: «nun sé si ye'l testu —nun sé si tamos falando de la lletra cuando dicimos que "toca" a tanta xente— o si ye esa melodía que tol mundu conoz». Unu de los prisioneros entrevistáu por Moyers esplica la so interpretación lliteral del segundu versu: «'Twas grace that taught my heart to fear,/ And grace my fears relieved» («foi la Gracia lo qu'enseñó al mio corazón a tarrecer y la Gracia lliberóme de les mios medranes»), comentando que'l mieu fíxose-y darréu real cuando se dio cuenta de que podría nun poner la so vida n'orde nunca, xunto a la soledá y restricciones de la cárcel. La cantante de gospel Marion Williams resume l'efectu del cantar cola frase: «ye un cantar que llega a tol mundu».
Versión de Il Divo
El cuartetu musical Il Divo compuestu por cuatro cantantes masculinos: el suizu Urs Bühler, l'español Carlos Marín, el d'Estaos Xuníos David Miller y el francés Sébastien Izambard, versionaron a cuatro voces melódiques la tema, incluyíu nel so álbum The Promise de 2008.
Marujita Díaz
Apoxéu: 1950-70
Nos años de la fame, en que'l cine yera una de les escases y barates distracciones de la España de la dómina, Marujita Díaz #convertir nuna de les «folclóriques», etiqueta que clasificaba a aquelles artistes que trunfaben con temes de raigón andaluza, llevando suaños, ilusiones y allegría al traviés de la pantalla a #cuantu espectadores buscaben safase de los sos problemes.
José Antonio Nieves Conde rindirá-y #homenaxe nuna de les películes más importantes del cine español Riegos (1951), obra maestra del cine español inspirada nel neorrealismu italianu. Algamó'l protagonismu en películes como El pescador de coples o Puebla de les muyeres, y prosiguió el so oficiu como actriz ensin abandonar nunca la so carrera teatral que ye onde se formó como artista. Algamó los sos mayores ésitos con películes como Pelusa, La casta Susana, Y dempués del cuplé o La cumparsita.
Nos años sesenta Marujita Díaz dedicó una parte del so tiempu a la revista musical española. Alternó la revista musical, la zarzuela, tangu, la televisión y el cine con bastante ésitu hasta los años 80.
En 1961 llogró'l Premiu Nacional del Sindicatu del Espectáculu a la meyor actriz, el máximu gallardón qu'esistía naquella dómina n'España pa compensar el trabayu de los actores, pola película Pelusa.
Esi mesmu añu dicha película foi escoyida pa representar a España nel Festival Internacional de Viña del Mar. En 1961, el diariu Pueblu #escoyer Popular. #Tres años más tarde, los llectores #otorgar de nuevu esa distinción. A empiezos de los ochenta remaneció n'Iberoamérica al cargu de una compañía mesma compuesta por venticinco miembros.
Gallardoniada en delles ocasiones, en 2001 foi premiada mientres la gala inaugural de la XIV Selmana de Cine Español "Costa del Sol-Estepona". Dempués de la so dómina dorada nel cine, teatru y musicales, Marujita Díaz siguió retuviendo la so fama na televisión mientres la década de los años 90 y na década de los años 2000 foi la primer protagonista habitual de les revistes del corazón y los platós de televisión, dacuando por noticies polémiques y revesoses.
Teatru musical
Nel teatru musical desenvolvió una estensa carrera llarada d'ésitos alternando diversos xéneros que van dende la revista más clásica a la zarzuela de corte madrilanu: A #tou color; Les 4 copes; La princesa Allegría; La fierecilla domada; Bésame Catalina; Caridá de nueche; Chorizos y polacos; Madrid, Madrid; Agua, azucarinos y aguardiente; La verbena del Palombu; Revista, revista, siempres revista; #Si Eva fuera española; Cantando los cuarenta; La Gran Vía; De Madrid al cielu; L'osu y el madrilanu...
Ente los sos cantares más conocíos atópense "Soldadito español" y "Banderina", nos que fizo gala d'un patriotismu que de cutiu s'utilizó nel so contra. Destaquen amás les sos versiones de cuplés de principios de sieglu ("Si vas a París pá", "Señores, venga allegría"), delles coples ("La mio faca"), temes de la revista ("Lluna d'España", "La Lola", "La novia d'España") o pieces de la zarzuela ("Soldáu de Nápoles", "Tangu de la Menegilda"). Tampoco tenemos d'escaecer la so faceta tanguera, con versiones de "A media lluz", "Adiós, Pampa mio", "El mio Buenos Aires queríu" o "El choclo". Tamién destaquen otros cantares conocíos como "Madre, mércame un negru", "Qué te pasa con ma", "Mama, mércame unes botes", "Parque de María Luisa", "La Tarántula", "Pégame Mon Petit", "Llévame a Beixín", "Soi madrilana", "Al Uruguái", "Carmen d'España".
Televisión y radio
En televisión presentó en 1976 un programa dedicáu al xéneru de la revista tituláu Música y estrelles y en radio collaboró con Encarna Sánchez nel espaciu Direutamente Encarna de la Cadena COPE ente 1988 y 1996. A partir de la década de 1990 amontó la so presencia en prensa y televisión, mayormente por razones sentimentales, siendo bien conocida la so rellación col televisivu Dinio García. El so calter desinhibido y el so desparpajo #convertir nun personaxe recurrente en coloquios y entrevistes, que la caltuvieron nel candeleru muncho depués de cesar na so actividá artística. Dende 2009 a 2015 collaboró esporádicamente nel programa Sálvame de la canal Tele 5.
Muerte
Morrió en Madrid, el 23 de xunu de 2015, en tando dellos díes ingresada nel Hospital de la Lluz de la ciudá por problemes de salú, que pudo ser debíu por problemes de pulmón, anque nun principiu, abarruntábase que podría ser por causa de un cáncer de colon, que se-y diagnosticara en 2010. Darréu foi encenrada.
Vida privada
Tuvo casada en dos causes, primero con Espartaco Santoni en 1958, xunto al que creó la productora Producciones Cinematográfiques MD. El matrimoniu duró tres años. Darréu'l 18 de marzu de 1964 casóse col baillarín Antonio Gades na madrilana ermita de San Antonio de la Florida, actuando como #padrino Luis Escobar y Lucía Bosé, unión que duró #venti meses. En 1982 el matrimoniu foi declaráu nulu. En 1999 mientres un viaxe a Cuba, conoció a un mozu col que protagonizó una hestoria d'amor. #Tratar del cubanu Dinio García Leiva (1972). La pareya vieno vivir a España y tres años más tarde, en 2002 dixebráronse. En mayu de 2013, #reconciliar nel plató de Sálvame Deluxe.
Sufrió dellos albuertos bonales, unu tando casada con Espartaco Santoni actuando nun espectáculu. A pesar de toles rellaciones sentimentales poles que pasó Marujita Díaz, nunca tuvo fíos.
Tien una cai col so nome en Torremolinos.
Dende'l 17 d'ochobre de 2017 cumplióse la última voluntá solidaria de l'artista que foi poner a la vienta'l so ampliu vestuariu artísticu, xoyes y complementos en #joyería Molina Cueves de Madrid.
El dineru recaldáu roxura pa mensaxeros de la paz. Yá en 2015 tres el so fallecimientu #poner a la vienta'l so moblame y oxetos personales que tamién foi vendíu pa fines solidarios como yera'l so deséu.
Andre Agassi
thumb|right|Andre Agassi Andre Kirk Agassi, más conocíu como Andre Agassi, ye un ex-xugador de tenis d'Estaos Xuníos. El so apellidu ye d'orixe armeniu.
Retiráu a los 36 años el día 3 de setiembre de 2006, ganó más de 30 millones de dólares en premios y foi númberu 1 nel ranking mundial. Considerau unu de los más grandes tenistes de tolos tiempos, ganador de tolos torneos de Grand Slam (tien un total de 8 títulos nesta categoría), y del Golden Slam de carrera, y d'un total récor de 17 títulos d'ATP Masters 1000.
Miranda de Arga
Miranda de Arga ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Olite, na contorna de la Ribera Arga-Aragón, a veres del Ríu Arga y a 47,05 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población n' foi de habitantes (INE).
Escudu
L'escudu d'armes de la villa de Miranda de Arga tien el siguiente blasón:
L'escudu foi concedíu'l 21 de febreru de 1512 polos reis de Navarra, Juan de Labrit y Catalina de Foix por aciu un documentu expedíu en Tudela nel que manifestaben: {{cita|"... y por cuanto en tipos pasaos ellos mesmu col so fidelitat y esfuerciu ganaron el castiellu de la dicha villa, tando agenado y ocupáu en manes de castellanos, porque ye razón les armes ya insinies tengan d'aquello en que virtuosamente en serviciu de la corona se executamos, dámos-yos por privilexu especial o llibertá por armes hun castiellu d'oru en campu de gules, por que assi, concejalmente et sobromanera puedan tener et llebar y delles puédanse honrar y aprovechar a perpetuu...".
Nel sellu qu'usa la villa na actualidá'l castiellu ta sosteníu por dos lleones. Asina figura nes vidreres del Palaciu de Navarra, siendo sicasí, incorrectu'l del salón del tronu: ''cuartelado: 1º y 4º un castiellu d'oru en campu de gules. 2º les cadenes de Navarra d'oru. 3º un lleón rampante en campu d'oru''. Nel sieglu XIII usaba un sellu consistente nuna ponte romana de tres arcaes y a entrambos llaos torres redondes de tres almenes.
Xeografía física
thumb|left|200px|Situación del conceyu de Miranda de Arga en [[Navarra.]]
Situación
La villa de Miranda de Arga ta asitiada na Zona media de Navarra, dientro de la Ribera Alta. El so términu municipal tien una superficie de 60,1 quilómetros cuadraos y llinda al norte con Berbinzana, al este con Tafalla, al sur con Falces y al oeste con Lerín.
Clima
El clima de la zona ye de tipu mediterraneu continental. Ésti ta carauterizáu por rexistrar valores estremos nes temperatures, rexistrase precipitaciones escasa ya irregulares, la frecuente presencia del cerciu (vientu del norte) y sobremanera por producise frecuentemente acusaes seques pel branu. La temperatura medio añal bazcuya ente los 13 y 14° C, les precipitaciones anualen alcanzán valores que van ente los 450 y 500 mm. Al añu rexistrar ente 55 y 65 díes d'agua, y la evapotranspiración potencial ta alredor de 725 mm.
Flora y fauna
La vexetación de la zona ye de tipu mediterraneu y ta formada principalmente por encines de la cual caltiénse bien poca superficie por cuenta de la aición antropogénica.
Evolución de la población
Númberu d'habitantes según los censos municipales de 1897 a 2001 que l'Institutu Nacional d'Estadística (INE) publica cada 10 años. La población referida ente 1897 y 1991 ye la población de derechu, la de 2001 ye la población residente y la población de ye la correspondiente al padrón municipal.
Distribución de la población
miniaturadeimagen|Vista de Vergalijo. El conceyu estremar nes siguientes entidaes de población, según el nomenclátor de población publicáu pol INE (Institutu Nacional d'Estadística). Los datos de población referir a
Economía
Principalmente agrícola pero en claru retrocesu. Cada vez más xente mover a trabayar n'empreses de Pamplona, Tafalla o Peralta.
Monumentos
thumb|Tapiz en que la Virxe llibra d'una bala a J.A. Zelaya miniaturadeimagen|Ermita de Vergalijo.
Monumentos relixosos
<ul><li>Ilesia de l'Asunción (sieglu XIII-XIV). </li><li>Ermita de La nuesa Señora del Castillo (sieglu XVII). </li><li>Ermita d'El Cristu. </li><li>Ermita de San Juan. </li><li>Ermita d'El Ánxel. </li><li>Ermita de Vergalijo. </li></ul>
Monumentos civiles
miniaturadeimagen|Palaciu de los Colomo, actual casa consistorial. <ul><li>Palaciu de los Colomo, actual Casa Consistorial de la Villa (-tamién conocida como "Casa de les Torres"- sieglos XVII-XVIII). </li><li>Torre del Reló (sieglu XVI). </li><li>Torrexón (torre de calter defensivu construyida mientres la segunda guerra carlista). </li><li>Noria. </li><li>Ponte sobre'l Arga (orixe góticu). </li><li>Casa de Carranza. </li><li>Bomba (antigua construcción pa la estraición enagua pa ganadería). </li><li>Molín de Cabués (antigua construcción qu'aprovía de lluz a los habitantes de Vergalijo). </li><li>Molín de Miranda (antigua construcción qu'aprovía de lluz a los habitantes de Miranda de Arga). </li><li>Portal del Monte (antigua ponte d'accesu a la Villa). </li></ul>
Fiestes
thumb|Capitán Zelaya, xigante de la comparsa de [[Xigantes y Cabezudos de Miranda de Arga]]
Deporte
L'equipu de fútbol de la llocalidá ye'l Castillo C.F., que milita na categoría rexonal preferente.
Ernesto Giménez Caballero
Ernesto Giménez Caballero foi un escritor, intelectual y diplomáticu español, destacáu representante del vanguardismo, prosista de la xeneración del 27 y introductor del fascismu n'España.
Oríxenes, formación y primeros pasos lliterarios
Nació en Madrid el 2 d'agostu de 1899 na cai del Duque de Rivas, 7, nel castizu barriu de La Llatina. El so padre empezara la so andadura vital como modestu emplegáu d'un comerciu d'ultramarinos, del que pasó a tenedor de llibros nuna papelería. Consiguió faese cola so propiedá, instaló una minerva para faer tarxetes y sentó les bases d'un prósperu negociu nel mundu empresarial de les artes gráfiques: una tienda de material d'escritoriu na cai Güertes, 16, una imprenta na cai de Canaries, 41, y una fábrica de papel en Cegama (Guipúzcoa), integrada na empresa La Papelera Española, creada por Nicolás María de Urgoiti, que llegó a controlar el mercáu del papel na primer metá del sieglu XX en condiciones de oligopolio.
Ernesto Giménez Caballero fixo'l bachilleratu nel Institutu de San Isidro. Cursó la llicenciatura de Filosofía y Lletres na Universidá Central de Madrid y empecipió el doctoráu (que nun remataría hasta los años 40). Ente los sos maestros na Universidá cuntáronse Américo Castro, Miguel Asín Palacios, García Morente, Ortega y Gasset, Menéndez Pidal, Besteiro y Julio Cejador. Nos sos años universitarios militó nun Grupu d'Estudiantes Socialistes, dalgunos de que los sos integrantes tuvieron darréu dempués na fundación del PCE. Los sos primeros escarceos lliterarios apaecieron na revista de calter universitariu Filosofía y Lletres, empobinada, ello ye que por otru aventayáu estudiante, Pedro Sainz Rodríguez. Collaboró fugazmente nel Centru d'Estudios Históricos y por encamientu de Américo Castro, en 1920, acabante acabar la Gran Guerra, inauguró'l puestu de llector d'español na Universidá d'Estrasburgo, como ayudante del romanista Eugen Kohler.
Más tarde, en 1935, ganaría la cátedra de Lliteratura del Institutu Cardenal Cisneros de Madrid, con un tribunal presidíu por Unamuno. Foi tamién profesor de Lliteratura na Escuela Oficial de Periodismu fundada pol so amigu Juan Aparicio— y exerció mientres dellos años como diplomáticu (agregáu cultural, primero, y embaxador, dempués) n'Iberoamérica.
En 1923 publica'l so primer llibru: Notes marruecas d'un soldáu, onde narra les sos impresiones y esperiencies personales na guerra d'África. Editáu por él mesmu na imprenta paterna, reveló-y sópitamente al públicu, non yá polos sos méritos lliterarios sinón pol so fuerte conteníu críticu frente a l'actuación político y militar española nel protectoráu. Por esa razón, foi-y incoado un procesu militar por inxuries al exércitu y enguizamientu a la sedición. El llibru foi llargamente comentáu por destacaos intelectuales del país. Siempres tuvo a gala recordar que nes sos páxines reclamara, per vegada primera n'España, l'asociación con fines políticos de los excombatientes de la Guerra de Marruecos. Tres el pronunciamientu del xeneral Primo de Rivera el 13 de setiembre de 1923, la so causa foi sobreseída y pudo tornar a la Universidá d'Estrasburgo, onde desempeñó un segundu cursu como llector d'español. Ellí conoció a quien sería la so muyer, la italiana Edith Sironi, hermana del cónsul italianu na ciudá.[10] Dende la ciudá alsaciana abrióse un buecu na vida periodística coles collaboraciones qu'unviaba al diariu madrilanu La Llibertá, dirixíu por Luis de Oteyza. Y namás retornáu a España, al terminar el cursu 1923-1924, introduciéndose nel selectu círculu orteguiano que cuntaba con medios tan prestixosos como'l diariu El Sol y la Revista d'Occidente.
Actividá vanguardista
Animador de la vida intelectual de la segunda metá de la década de 1920, foi un impulsor de les vanguardies artístiques n'España, tantu na órbita del futurismu, influyíu por Marinetti sobremanera, como del surrealismu. A xulgar pola frenética actividá qu'esplegó nesos años, Juan Manuel Bonet calificar como «l'home orquesta de les nueses vanguardies históriques». La so empresa más ambiciosa n'ese campu foi la fundación y direición de La Gaceta Lliteraria en 1927, revista quincenal que rexuntó a les trés xeneraciones actives na vida artística de los años venti —la del 98, la del 14 y la suya, la xeneración del 27— y que llogró enllargar la so esistencia hasta mayu de 1932. Seis de los sos últimos númberos apaecieron sol rótulu d'El Robinsón lliterariu d'España, redactaos íntegramente por él. Vocal de la Unión Ibero-Americana, dirixó la seición lliteraria de la Revista de les Españas.[14]
Precursor y teóricu del fascismu español
Giménez Caballero foi tamién unu de los primeros intelectuales españoles n'abrazar abiertamente les idees fascistes, de les que se consideraba'l «precursor hispanida». Fixo esplícita yá la so adhesión al fascismu na etapa italiana del so circuitu imperial» de 1928; y el 15 de febreru de 1929 publicó la Carta a un compañeru de la Moza España», como prólogu a una traducción de testos de Curzio Malaparte, que foi reconocíu como'l primer manifiestu intelectual del fascismu español. Formalmente yera la contestación a una carta que-y unviara'l llector d'español na Universidá de Göteborg Ramón Ilesia Parga, onde ente otres coses dicía-y: «Toi travesando la crisis del llector, españolizándome y sintiéndome cada vez más desinteresáu de lo que nun ye español. Ta equí de llector d'italianu Ercole Reggio, discípulu de Giovanni Gentile [...] Ta enchiéndome de fascismu de bona llei. ¿Nun puede La Gaceta Lliteraria emburriar nesti movimientu de Sur contra Norte?»
El 22 d'ochobre de 1930 tuvo la qu'habría de ser la so primer entrevista con Mussolini. «Llegar a ella por cuenta de la solicitú en tal sentíu de Bottai y en siendo salváu —con una información favorable de la embaxada de Madrid— la torga que suponía'l so calter de collaborador n'El Sol, periódicu que se tenía en Roma por pocu favorable a Italia».
Integráu nes Xuntes d'Ofensiva Nacional Sindicalista foi partidariu en febreru de 1934 de la so unificación con Falanxe Española,[1] partíu fundáu por José Antonio Primo de Rivera na seronda de 1933. Pero descontentu cola estratexa marcada por ésti al movimientu falanxista, estremar del partíu cola crisis de xineru de 1935 y llanzóse a la creación del Partíu Económicu Patronal Español (P.E.P.E.) al empar que s'averaba al grupu d'Aición Española, en que la so revista collaboró. El 7 de febreru de 1935 la plana mayor d'Aición Española ufiertába-y un llacuada n'homenaxe pol so recién ésitu na oposiciones a cátedra. Presentóse como independiente na candidatura del Frente Contrarrevolucionario nes eleiciones de febreru de 1936, pola circunscripción de Madrid (capital), ensin llegar a consiguir l'acta de diputáu.
Posesor d'un estilu vibrante y aponderao, foi unu de los ideólogos más excéntricos del fascismu español. Intentó desenvolver un pensamientu de carís fascista presentáu como alternativa al lliberalismu y a la esperiencia revolucionaria soviética, onde España —históricamente «brazu diestru de Roma»— trescendiera tanto'l materialismu socialista de signu oriental como les doctrines individualistes occidentales.Anque renuente a utilizar el términu fascismu na década de los venti, el so pensamientu dirá decantándose escontra un fascismu panlatino que siente les bases pa un fuerte nacionalismu español, n'obres como Xeniu d'España (1932) —el so llibru más espublizáu y reeditáu— o La nueva catolicidá (1933). (Un exemplar d'esta obra, cola dedicatoria del so autor, figura ente los llibros calteníos de la biblioteca d'Adolf Hitler col ex libris del dictador.) Con Arte y Estáu (1935), la so última obra importante anterior a la guerra, pretendió construyir una estética fascista dende la perspeutiva española.
Guerra civil y Franquismu
L'españíu de la sulevación militar de xunetu de 1936 sosprendió-y en Madrid. Fuxendo de la represión revolucionaria, buscó abellugu en distintos llugares; la so vivienda foi oxetu de rexistros, y a mediaos d'ochobre consiguió safase rocambolescamente de la zona republicana, con una identidá falso y tiñío de roxu. Coló a Italia, onde s'entrevistó con Mussolini, y dellí, a principios de payares, presentar en Salamanca. El xeneral Franco poner a les órdenes del xeneral Millán-Astray por qu'entamara el rudimentariu aparatu de propaganda dependiente del Cuartel Xeneral. El nuevu organismu propagandísticu instalar en precaries condiciones— nel palaciu de Anaya.
Tres la guerra civil, se reintegró a la so cátedra del institutu Cardenal Cisneros. Empecipió una ambiciosa obra pedagóxica cola publicación en 1940 de Llingua y Lliteratura d'España y el so Imperiu, primer volume d'un conxuntu de siete (a partir del segundu suprimió del títulu la coletilla «y el so Imperiu») que remató en 1953; complementar con una serie de publicaciones temátiques auxiliares. Prosiguió la so obra propagandística y énte l'españíu de la II Guerra Mundial amosóse como un ardoroso partidariu de la intervención d'España al llau de les potencies de la Exa. El 4 de xunetu de 1941 ufiertóse como voluntariu pa la División Azul, anque nun llegó a enrolarse. Foi convidáu como representante español nel Europäische Schriftsteller-Vereinigung [Congresu d'Escritores Europeos], celebráu en Weimar n'ochobre de 1941. Volvió a Alemaña n'avientu y plantegó la so escentricidá más célebre: al traviés de Magda Goebbels, fixo llegar al so home, el ministru de propaganda Joseph Goebbels, la conveniencia d'alcordar del matrimoniu d'Adolf Hitler cola española Pilar Primo de Rivera, una boda que supondría «la renovación d'una nueva Dinastía hispanu-austriaca». Encargó la traducción del so Xeniu d'España al alemán, pero nun consiguió finalmente que llegara a editase. N'abril de 1943 tomó parte na delegación internacional que se movió a la URSS invadida polos alemanes pa determinar la resposabilidad soviética na matanza d'oficiales polacos del monte de Katyn.
Pero la so aición política, forzáu poles circunstancies, hubo de vese empobinada al terrén diplomáticu. En 1948 visitó per vegada primera los países d'Iberoamérica. En 1954 ocupó la agregaduría cultural na embaxada española en Paraguay, darréu en Brasil y, finalmente, en 1958 foi nomáu embaxador en Paraguay, cargu nel que se caltuvo hasta'l so retiru en 1970. Yera una forma elegante de caltenelo estremáu de la política española, onde la so presencia resultaba más bien incómoda. Tornáu a España a principios de los años setenta, collaboró asiduamente na prensa nacional y volvió a entamar la so carrera lliteraria, alternándola cola reedición de dellos de los sos llibros anteriores a 1936.
Los años postreros
En 1979 publicó Memories d'un dictador, llibru non exentu de discutiniu que-y devolvió cierta notoriedá cuando taba cuasi escaecíu nel mundu de les lletres. A esi fugaz renacer contribuyó non poco la reimpresión facsímil en 1980 de La Gaceta Lliteraria a cargu la editorial española Turner y Topos Verlag, de Vaduz, Liechtenstein. En 1985, a lo último, llogró'l Premiu Espeyu d'España de la editorial Planeta, pola so obra Semeyes españoles (abondo paecíos), ex aequo con Emilio Romero pola so obra Traxicomedia d'España.
Morrió en Madrid, na so vivienda d'El Viso, a la edá de 88 años, y ta soterráu nel panteón familiar de la Sacramental de San Isidro. Dexó inéditu'l so últimu llibru: Bolívar énte España (y les sos autonomíes).
Cultura de China
thumb|Una función d'[[ópera china (Ópera de Beixín) en Beixín, unu de los munchos aspeutos de la cultura china tradicional.]]
La cultura de China ye una de les cultures más antigües y complexes del mundu.
La zona en qu'esta cultura ye predominante, toma una amplia rexón xeográfica con una gran variedá de costumes y tradiciones ente pueblos, ciudaes o provincies.
Dalgunos de los esponentes de la cultura china son la so mitoloxía, la so filosofía, la so Música de China música y la so arte. Adoptó muncha cultura de la so contorna como'l budismu de la India, dando orixe al budismu chán. China foi trubiecu de dos importantes corrientes filosófiques, el confucianismu y el taoísmu.
Estructura
Dende'l periodu de los Trés augustos y cinco emperadores, el principal gobernante foi dalgún monarca. Nos distintos periodos emplegar nomes distintos pa referise a les diverses posiciones sociales. Conceptualmente los periodos imperial y feudal son similares, col gobiernu y el oficiales militares na parte alta de la xerarquía social ente que'l restu de la población quedaba so la llei regular. Dende la Dinastía Zhou (1046-256 e.C. ) d'equí p'arriba, la sociedá tradicional china tuvo entamada nun sistema xerárquicu de clases socioeconómicas conocíu como ''los cuatro ocupaciones.
Identidá
Anguaño, en China hai 58 grupos étnicos reconocíos. El grupu preeminente ye la etnia han. A lo llargo de la historia munchos grupos asimiláronse a etnies vecines o desapaecíu ensin dexar rastru. Coles mesmes, dientro de la etnia caltuvieron tradiciones culturales o peculiaridaes llingüístiques. El términu Zhonghua Minzu emplegar pa definir el nacionalismu chino polo xeneral. En gran midida la identidá cultural tradicional tenía rellación con distintes nomes familiares.
Relixón
La relixón en China caracterizóse por un pluralismu dende los empiezos de la Historia de China. Les relixones en China empobinar a la redolada familiar y nun suelen esixir l'adherencia esclusiva de los sos miembros. Dellos estudiosos dulden de l'aplicación del términu «relixón» pal budismu o'l taoísmu, prefiriendo denominalos «práutiques culturales» o «sistemes de pensamientu». El cuestionamiento sobre lo que tendría de llamase relixón nel ámbitu de China ta suxetu a alderique.
Idioma
L'idioma escritu dende l'antigüedá foi'l Chinu clásicu. Emplegar mientres miles d'año pero tuvo principalmente acutáu pa eruditos ya intelectuales. Hasta'l sieglu XX, millones de ciudadanos, especialmente aquellos que vivíen alloñaos de la corte imperial, yeren analfabetos. Solo tres el Movimientu del Cuatro de Mayu impulsóse'l chinu vernáculu lo que dexó a los ciudadanos lleer pos l'idioma taba modeláu conforme a la llingua falada.
Gastronomía
thumb|right|Comida china en [[Suzhou consistente d'arroz, camarones, berenxena, tofu lleldáu, fritura de vexetales, coríu vexetarianu con carne y bambú.]] L'abondosa variedá de gastronomía china procede principalmente d'un costume del periodu de los emperadores de China que solíen ufiertar cien platos distintes en cada comida. Nel procesu de preparación de la comida víense envueltos incontables cocineros y concubines. Col tiempu munchos platos pasaron a formar parte de la comida diaria de los ciudadanos. Indiscutiblemente, tola gastronomía de Hong Kong ya inclusive de la gastronomía chinu-estauxunidense tien, en ciertu mou, los sos raigaños na cocina dinástica china.
Arquiteutura
L'arquiteutura china, de la que pueden atopase exemplos dataos hai más de 2000 años, foi una traza distintiva de la cultura del país. Tola arquiteutura tien delles traces distintives independientes de les rexones o del usu de los edificios, el más relevante ye la énfasis nel anchor como ejemplifican los amplios espacios de la Ciudá Prohibida. Otra manera, l'arquiteutura occidental suel faer fincapié nel altor anque pueden atopase esceiciones como les pagodes. Otra carauterística importante ye la simetría, qu'implica un significáu de grandor y aplícase tantu a palacios como a cases de campu. La esceición más notable a esta carauterística ta nel diseñu de los xardinos que suelen ser asimétricos. El feng shui xugó un importante papel nel desenvolvimientu estructural de l'arquiteutura.
Calendariu Científicu Escolar
El Calendariu Científicu Escolar ye una alternativa al calendariu tradicional. Nél, recuéyense aniversarios científicos y teunolóxicos pa caldía del añu como, por exemplu, ñacimientu de persones d’estes estayes o cabu d’años d’afayamientos destacaos. Ye una iniciativa abierta a la participación pública, pos el conteníu del calendariu surde de les propuestes que se realicen dende individuos y organizaciones.
Descripción de l'iniciativa
La realización y espardimientu d'un calendariu con efemérides científiques y teunolóxiques realízase dende 2011 en Rumanía per parte de l'Asociación Secular Humanista de Rumanía (ASUR). En 2019 empezó a desenvolvese una iniciativa similar nel Reinu Uníu, per parte de la HSS (Sociedá Humanista d'Escocia). La propuesta de realizar un calendariu científicu n'España foi impulsada nel añu 2020 pola asociación Europa Laica, pasando a ser una iniciativa coordinada dende'l Conseyu Superior d'Investigaciones Científiques (CSIC).
Oxetivos
L'oxetivu xeneral ye contribuyir a ameyorar la cultura científico y tecnolóxico de la población, cuantimás de la más mozo. Pa ello, plantéense estos oxetivos específicos
Pa contribuyir a correxir la fienda de xéneru n'I+D+i, emprestose atención especial a sopelexar l'actividá de muyeres, sobremanera nos campos nos que s'atopen infrarrepresentaes. Amás, al recoyer la diversidá del personal científicu-técnico y de les distintes árees d'investigación, incluyendo les ciencies formales, naturales y sociales, búscase que cada persona pueda sentise representada p'algamar vocaciones científicu-técniques.
Formatos
El calendariu acompáñase d'una guía didáutica con orientaciones pal so provechu educativu tresversal n'educación primaria y secundaria, incluyendo una bayuda d'estayes que pueden ser afeches a distintes asignatures y rangos d'edá. Tamién ye posible aportar a los materiales en testu planu pa la so entrega por aciu de llectores de pantalla, llinies Braille, etc. Anguaño, el Calendariu científicu escolar ta traducíu a 11 llingües, siendo una iniciativa pionera na divulgación científica n'asturianu y aragonés. Los ficheros tán disponibles nel repositorio científicu n'accesu abiertu Dixital.CSIC. Tamién se dan de baldre copies a escoles y espublícense les efemérides diaries al traviés de redes sociales (Twitter, Telegram y Mastodon). Al tratase d'un recursu didáuticu totalmente de baldre y accesible, búscase garantizar el drechu a la inclusión y non discriminación nel sistema educativu.
Ediciones del calendariu
Los aniversarios diarios y les semeyes del calendariu científicu son totalmente anovaos cada nueva edición.
Edición 2020
La primer edición llanzóse'l 8 de xineru de 2020. El calendariu y la guía didáutica dispusiéronse en 5 llingües: castellán, gallegu, euskera, catalán ya asturianu.
Edición 2021
La segunda edición llanzóse'l 11 de xineru de 2021. Los materiales dispusiéronse en 7 llingües: castellán, gallegu, euskera, catalán, aragonés, inglés ya asturianu. Como novedaes, incluyóse una nueva sección colos eventos más destacaos de cada mes.
Edición 2022
La tercer edición llanzóse'l 11 de xineru de 2022. Los ficheros tornáronse a 11 llingües: castellán, gallegu, asturianu, euskera, catalán, aragonés, inglés, esperantu, portugués, francés, ya árabe.
Públicu oxetivu
L'iniciativa diríxese principalmente al alumnáu d'educación primaria y secundaria obligatoria (de 6 a 16 años). Sicasí, polos sos conteníos y estructura, el calendariu científicu ye válidu pa ser utilizáu por tola sociedá.
Les persones con discapacidá son un públicu prioritariu d'el proyeutu. Esti espíritu ta detrás de la preparación de los materiales siguiendo'l diseñu universal, l'emplegu de llinguaxe afechu y l'espardimientu de ficheros accesibles.
Formatos d'interacción
Na búsqueda y escoyeta d'efemérides cúntase cola collaboración tantu de centros educativos como de la sociedá polo xeneral.
Siguiendo'l conceutu de datos abiertos, los datos y les semeyes que los sofiten dispónense tamién de baldre na plataforma de desenvolvimientu colaborativu GitLab, que dexa'l trabayu colaborativo y ayuda a ameyorar l'interacción col públicu, dexando una oportunidá pa favorecer l'accesibilidá y reutilización de l'información xenerada.
Entidaes collaboradores
L'iniciativa foi financiada nes sos ediciones 2020, 2021 y 2022 pola Fundación Española de Ciencia y Tecnoloxía (FECYT). La coordinación del proyectu realízase dende l'Institutu de Ganadería de Montaña (IGM, CSIC-Universidá de Llión). Sicasí, la so realización sofítase na collaboración de numberoses instituciones del sistema de ciencia y tecnoloxía y universidaes (por casu, l'Universidá del País Vascu, l'Universidá d'A Coruña, ll'Universidá Miguel Hernández d'Elx y delegaciones del CSIC), amás d'otres entidaes que collaboren na traducción de los testos a otres llingües (por casu, Academia de la Llingua Asturiana, Federación Española d'Esperantu o Casa Árabe).
Teatru d'El Fontán
El Teatru del Fontán (n'asturianu, Teatru'l Fontán) yera un antiguu teatru de la ciudá d'Uviéu, (Principáu d'Asturies, España), construyíu como corrolada de comedies nel sieglu XVII y derruido en 1901, sacante la fachada. L'edificiu actual qu'ocupa la cortil caltién la fachada del antiguu teatru y alluga la Biblioteca d'Asturies "Ramón Pérez de Ayala".
Historia
El Conceyu d'Uviéu sacó en 1666 a pública puya la construcción de la Casa de Comedies. Empezó a construyise pocu dempués so la direición del arquiteutu Ignacio de Cagigal, siendo inauguráu en 1670. Yera de planta rectangular y cuntaba con palcos p'autoridaes y el Cabildru catedraliciu.
En 1799 se reedificó por completu adquiriendo dende entós una planta semicircular propia de los teatros modernos. Esti teatru tamién disponía de palcos reservaos pa l'Audiencia, el Rexente de la mesma y el Cabildru llamaos popularmente bolses, ente que les butaques conocer por lunetas y les llocalidaes de xeneral por cazueles.
De nuevu foi anováu'l teatru en 1849 ampliando'l so aforu hasta les 600 llocalidaes. Sicasí pa la década de los 80, el teatru presentaba un aspeutu ruinoso y esgonciao. Ésti ye'l teatru del que fala peyorativa y socarronamente Leopoldo Alas «Clarín» nel segundu tomu de La Rexenta:
Ante l'estáu del teatru, el Conceyu empezó les xestiones pa dotar a la ciudá d'un nuevu teatru que lo reemplazara. Dempués de muncha discutiniu dio entamu a les obres de construcción del nuevu teatru, l'actual teatru Campoamor, en 1883 inaugurándose en 1892. El Teatru del Fontán cayó en desusu y finalmente foi baltáu en 1901, dexando de pies namái les fachaes.
Dempués de tener distintos usos, finalmente construyóse nel llugar la Biblioteca d'Asturies Ramón Pérez de Ayala qu'abrió les sos puertes al públicu en 1987.
Campu d'ilesia de Santolaya d'Abamia
El Campu d'ilesia de Santolaya d'Abamia, asitiáu nel llugar de Corao, na parroquia d'Abamia, nel conceyu asturianu de Cangues d'Onís, ye una unidá constituyía pola ilesia parroquial ya dellos texos, elementos ente los qu'esiste una amestanza cultural ya histórica, que xustifiquen la so calificación como Bien d'Interés Cultural.
Campu d'Ilesia
miniaturadeimagen|Campu d'Ilesia. Los Campos d'Ilesia n'Asturies, son conxuntos formaos por un texu ya un elementu del patrimoniu cultural material. El texu ye un árbol con gran relevancia cultural na rexón, exerciendo un papel simbólicu a lo llargo de la hestoria. Protagonista n'antigües creyencies precristianes, col tiempu convertirase nun iconu representativu de la comunidá parroquial, y a ser consideráu anguaño como l'alcordanza d'un pasáu míticu, d'una identidá asturiana afitada na tradición y nun conxuntu de valores ecoloxistes y ambientales.
La fonda amestanza ente estos dos elementos, faise evidente na esistencia n'Asturies de doscientos quince grupos constituyíos per un edificiu relixosu ya un texu. D'ente toos estos, y poles sos especiales carauterístiques, el Principáu d'Asturies, declaró a dolce d'ellos, ente los que s'atopa'l Campu d'ilesia de Santolaya d'Abamia, como Bien d'Interés Cultural, cola categoría de Sitiu Históricu, por Decretu 61/2017, de 20 de setiembre.
Ilesia
La primer referencia escrita sobro la ilesia atópase na confirmación otorgada nel añu 926 por Ramiro Alfonsiz, fíu d'Alfonsu III, sobro les donaciones de los sos antepasaos a San Salvador d'Uviéu, onde se cita: “in territorio Kangas (...) ecclesiam sancte eulalie de Vendammio”. Anque trátase d'un testu falsu del sieglu XII, redactáu pel scriptorium del obispu Pelayo y onde entrepolaronse más donaciones que les conteníes orixinalmente, paez ser que nesti casu la referencia a Abamia nun sería un agregu. Asina paecen confirmalo les escavaciones arqueolóxiques realizaes na ilesia que daten la so fundación en feches altu medievales, a xulgar pola so ocupación funeraria anterior al sieglu X.
El conxuntu actual de la ilesia nun amuesa nengún restu d'esti primitivu edificiu altumedieval y nun esiste alcuerdu ente los estudiosos sobro la so cronoloxía. Pa les autores Gil López y Álvarez Martínez la nave de la ilesia, na que s'abren les portaes occidental ya meridional, sería construyida a fines del sieglu XIII dientro d'un estilu protogótico, mentanto que pa Isabel Ruiz de la Peña González edificaríase más tarde y el so estilu sería dafechu góticu. A respeutive de fechar la cabecera actual de la ilesia, construyida con posterioridá a la nave, tamién caltienen criterios cronolóxicos desemeyaos: les primeres daten esta reforma nel sieglu XV, mentanto que la segunda failo a mediaos del sieglu XVI, d'acordies colos testimonios d'Ambrosio de Morales qu'indicaba que la ilesia fora enantada apocayá.
La portada occidental ye muncho más sobria y namái dispón d'un solu arcu guarnidu per un guardapolvu decoráu con boles ya una cabeza humana al altor de la clave. Al llau de la puerta hai una pila d'agua bendito axeitada nel muriu y decorada con una cruz de Calatrava. Los elementos decorativos esternos de la ilesia complétense coles escultures tallaes en trés canecillos del bistechu que representen una cabeza humana, una figura monstruosa ya un cuadrúpedu.
Al interior, la nave ta percorrida per una arcada ciega, distribuyida en trés arcos de mediu puntu en cada costáu y dataos nos sieglos XVII ó XVIII. Na zona más averada al presbiteriu ábrense dos arcosolios barrocos, formaos per un arcu rebaxáu, guardapolvu rematáu en pináculos ya impostes nacelaes , so les qu'había dos rosetes de piedra de les qu'anguaño namái caltiense una. Embaxo los arcosolios atópense les tumbes del rei Pelayo y la so esposa Gaudiosa, asitiaes na epístola ya l'evanxeliu, y señalaes a respeutive con una espada ya una inscripción. Nel estremu occidental de la nave reposen los restos de Roberto Frassinelli, treslladaos por iniciativa popular en 1977 dende'l cercanu campusantu, pa homenaxar a esti arqueólogu y anticuariu, responsable del diseñu de la Basílica de Cuadonga y descubridor d'importantes restos arqueolóxicos, conocíu como “l'Alemán de Corao”, pueblu onde casose y moró hasta la so muerte.
Un gran arcu trunfal apuntáu dixebra la nave del presbiteriu. La decoración de los sos capiteles consiste en cares ya fueyes que podríen ser d'un texu. El presbiteriu atópase eleváu sobro una gran grada de piedra y entá caltién el zócalu que sofitaba'l retablu mayor. Ésti foi desmontáu en 1904, cuando la ilesia d'Abamia cerrose al cultu, y treslladáu a la capiella de San Nicolás de Corao, onde sufrió una quema mientres la Guerra Civil. Por semeyes antigües sábese que'l retablu taba decoráu con escenes de la batalla de Cuadonga.
Nel costáu meridional del presbiteriu ábrese una puerta pa la sacristía más antigua, formada per un cenciellu arcu de mediu puntu, y dende ella apuértase a la sacristía más recién per una puerta arquitrabada, que d'antiguo daba salida al cabildru, y na que nel so dintel figura 1849, como añu de construcción.
Na cubrición de la ilesia emplegáronse distintes fórmules, acordies cola importancia los espacios a protexer. Na nave utilízase una bóveda de cañón apuntada, que sería iguada con formigón, nuna desafortunada intervención p'afitar la ilesia en 1977; l'ábside cúbrese con una bóveda de terceletes coles piedres claves decoraes con rosetones ya motivos vexetales. Na sacristía más antigua emplegose una bóveda de cañón y na nueva un embanielláu de madera a una sola agua. La lluz de la ilesia ye escasa y namái dispón de la clarencia qu'entra al traviés de la ventana xeminada del presbiteriu, un óculu abiertu na parede norte, una ventana nel presbiteriu y les aspilleres calaes nel imafronte y nos costaos de la nave.
L‘imafronte corónase con una espadaña bífora, aperiada dempués d'embarrumbase por mor d'una embelurdiada en 1906, que tamién orixinó nel interior de la ilesia estrozos na tribuna y la resquiebra del llau este.
La ilesia d'Abamia cerrose al cultu'l 10 de payares de 1904, mas que pol llaceriosu estáu nel que s'atopaba, con amenaza de ruina pero con posibilidá d'igua, pol so llonxanu asitiamientu que facía que nun fora afayadiza pa munchos fieles y enzancaba la so asistencia, treslladándose'l cultu a la ilesia de Corao. De magar, el pasu del tiempu dexóse sentir na ilesia causando l'esmoronamientu del teyáu del cabildru.
En 1958, pol puxu de Luis Menéndez Pidal, emprincipiáronse na ilesia obres de llimpieza de bardios ya caltenimientu de murios. A la fin y por aciu'l Decretu 614/1962 de 15 de marzu foi declarada Monumentu Nacional Hestóricu-Artísticu, cumpliéndose asina les tempranes aspiraciones de persones como'l Marqués de Monsalud, que yá en 1907 y dende l'Academia de Historia, intentara esto mesmu ensin ésitu. En 1977 l'edificiu sal de la ruina, gracies a una restauración parcial que namái centrose na cubrición de la ilesia. Foi esta una deficiente intervención, que la dexó con bóvedes de formigón, muga nos murios y les pintures ensin tratar.
La ilesia de Santolaya d'Abamia constitúi un de los llugares más emblemáticos d'Asturies pola so vinculación a los oríxenes de la monarquía asturiana y la creyencia popular de que'l rei Pelayo y la so esposa Gaudiosa fueron soterraos nella. Esta tradición recuéyese per primer vegada na versión uvieína de la Crónica albeldense, (l'orixinal data del sieglu IX), onde afírmase que “sepultus cum uxore sua Gaudiosa regina territorio Cangas in ecclesia Sancte Eulaliae de Velanio fuit”. Mas esta referencia ye una intercalación ellaborada pol “scriptorium” del obispu Pelayo, que rixó la sede episcopal d'Uviéu dende 1101 hasta 1130, y nun apaez en dengún de les versiones anteriores d'esta Crónica. Sicasí, ésti ye un de los escasos exemplos nos que puede fechase la nacencia d'una lleenda que nos sieglos venideros algamó'l rangu de verdá irretrucable y pasó a formar parte de la tradición.