cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monesteriu de Valdediós
El monesteriu de San Salvador de Valdediós asítiase nel conceyu de Villaviciosa, a escasos diez quilómetros d'esta llocalidá. Anguaño esti monesteriu ta habitáu por una pequeña comunidá de monxos cistercienses consagraos al trabayu manual en talleres empobinaos a la fabricación d'artesanía. Según la vieya tradición monástica, el beneficiu que reporten estos trabayos tien que sirvir pa cubrir los gastos de la so vida en comunidá, y pa prauticar l'ayuda a los más necesitaos. Esti monesteriu tamién atiende una pequeña hospedería na que s'agospian los diversos pelegrinos que faen el Camín de Santiago.
Mohamed VI de Marruecos
Carauterístiques del so reináu
Les rellaciones de Marruecos con España mientres el reináu de Mohamed VI fueron polo xeneral cordiales, salvu por determinaos asuntos espinosos, como la soberanía de Ceuta y Melilla, la situación político y humanitario n'El Sáḥara Occidental o los problemes cola inmigración illegal que llega a les mariñes canaries y andaluces dende'l norte o oeste de Marruecos. Amás, mientres el so reináu produció'l incidente de la isla Perexil, mientres el cual un pequeñu castru de soberanía apostada foi ocupáu mientres unos díes pol exércitu marroquín antes de ser desallugáu por tropes españoles. En 2007, la visita de los reis d'España a Ceuta y Melilla desencadenó un conflictu diplomáticu ente dambos países al llamar Marruecos a consultes al so embaxador en Madrid polo que consideró una "iniciativa reprobable"; esta crisis diplomática resolvióse dos meses dempués. Estos problemes alicar n'agostu de 2010 coles protestes de dellos grupos marroquinos qu'acusaben a la policía de frontera de tratu racista. El 14 d'agostu Mohammed VI y Xuan Carlos I caltuvieron una conversación telefónica pa intentar ameyorar la situación.
Monesteriu de Valdediós
Historia
Foi fundáu nel añu 1200 polos reis Alfonsu IX de Llión y Berenguela de Castiella. Cabo'l monesteriu esiste dende anantes de la fundación del mesmu una pequeña ilesia, conocida col nome de San Salvador, que foi construyida por Alfonsu III el Magnu (rei d'Asturies) demientres el sieglu IX. Na actualidá esta pequeña ilesia s’alcuentra perfeutamente conservada, y ye considerada como una auténtica xoya del arte prerrománicu asturianu.
Mohamed VI de Marruecos
Carauterístiques del so reináu
Nos documentos diplomáticos d'Estaos Xuníos peneraos a finales de 2010 considerábase-y responsable de la corrupción política en redol a los proyeutos urbanísticos del país al traviés d'empreses venceyaes col Palaciu Real. Les fontes diplomátiques estauxunidenses daben plenu creitu a que les principales instituciones y procedimientos del Estáu yeren utilizaos por Palaciu pa coaccionar y solicitar sobornos nel sector inmobiliariu y que, yá con Hassan II estes práutiques yeren habituales, pero que mientres el reináu de Mohamed VI amontárense.
Líder relixosu
thumb|250px|Mezquita allugada na ciudá de Coquimbo, IV rexón de Chile Na so condición de xefe espiritual de los marroquinos y presidente del Conseyu de Ulemas, entamó dos reformes relixoses coles mires d'esaniciar a los elementos más integristes de la comunidá islámica marroquina. En 2004 reestructuró'l Ministeriu d'Asuntos Relixosos y punxo sol so control los 41.755 llugares de cultu, un terciu d'ellos mezquites. Sicasí, en 2008, al concluyir el Ramadán, anunció una nueva reforma pa «premunir la fe y l'identidá marroquines de venetaes integristes». Asina, les fatuas namái van poder emitise por un órganu relixosu creáu al efeuto. Tamién se va crear un Conseyu de Ulemas específicu pa los marroquinos que viven n'otros países (más de tres millones). Coles mesmes, financió personalmente la construcción d'una mezquita nel puertu chilenu de Coquimbo, y un centru de diálogu ente les civilizaciones, el que lleva por nome "Mohamed VI de Marruecos", allugáu na mesma ciudá.
Cueva Güerta
Cueva Güerta ye una cueva natural del conceyu asturianu de Teberga. Ye la torca más grande d'Asturies y del noroeste de la Península Ibérica. Ta incluyida nel parque natural de Les Ubiñes-La Mesa y ye Monumentu Natural dende 2002.
Mohamed VI de Marruecos
Salú
El 26 de febreru de 2018 Mohamed VI foi interveníu quirúrgicamente del corazón nun hospital de París, Francia. Según la comunicación oficial, el 20 de febreru'l monarca presentó problemes nel ritmu cardiacu. Primeramente, el 17 de setiembre de 2017, ingresara a la sala d'operaciones pa extirparle un tumor benignu del güeyu esquierdu.
Cueva Güerta
Llocalización
Alcuéntrase nel conceyu de Teberga, na redolada de la llocalidá de Fresnéu. La so entrada principal ta a una cota de 650 m, nel sumidoriu del ríu San Pedro.
Mohamed VI de Marruecos
Salú
Na década de 2010, medios y opinión pública empezaron a centrar la so atención na salú del rei a partir d'un aumentu de pesu atípicu, según depués d'una serie d'actividaes y visites internacionales qu'atayó por motivos de salú. Auníu a lo anterior, el so menor guarda en redes sociales, l'escosamientu qu'amosó n'apaiciones públiques, les sos estancies cada vez más llargues y frecuentes en Francia, y la falta de comunicación oficial sobre la tema, xeneraron diversos rumores sobre una posible enfermedá grave que lo tendría baxu tratamientu de cortisona, provocando aumentu de pesu. .
Cueva Güerta
Historia
Entamó a esplorase científicamente nos años 1950. En 1974 fíxose'l primer planu de la cueva, que cuntaba con 14,5 km de galeríes. En 2018 afayáronse 5,2 nuevos quilómetros de galeríes, lo que fai un total de 19,8 km de galeríes y pozos soterraños.
Mohamed VI de Marruecos
Salú
En 2009, per primer vegada na historia de Marruecos, el gobiernu faía públicu que'l soberanu carecía gastroenteritis y compartía el certificáu médicu correspondiente. La salú del rei ye una tema del que pocos medios falen; cuando lo fixeron, periodistes y direutores fueron entrugaos. Amás d'a los marroquinos, la integridá física del monarca esmolez a los políticos europeos que cuestionen les repercusiones del asuntu nuna rexón marcada por lideralgos individuales de líderes en condiciones de salú menos que óptimas.
Cueva Güerta
Fauna
La cueva tien un notable interés biolóxicu, destacando la presencia iverniza d'una importante agrupación d'esperteyos de cueva (Miniopterus schreibersi), la más numberosa d'Asturies y una de les más importantes del noroeste de la Península Ibérica. Amás, esiste presencia de chova piquirroxa (Pyrrhocorax pyrrhocorax), esguilatorres (Tichodroma muraria) y ferre pelegrín (Falco peregrinus), y de forma más ocasional pueden vese l'alimoche común (Neophron percnopterus) y l'águila real (Aquila chrysaetos).
Mohamed VI de Marruecos
Distinciones honorífiques
Nel exerciciu de les sos funciones, el rei Mohamed VI recibió numberoses condecoraciones, nacionales y estranxeres.
Ancestros
.
Mitu fundacional
thumb|[[Manabozho nel árbol sobre l'hinchente, ilustración de American Indian Fairy Tales Folclor and Legends (1905). La hestoria d'un gran hinchente ye un mitu de fundación de munches cultures.]]
Mitu fundacional o mitu fundador (aition αἴτιον, "causa" en griegu) ye'l mitu etiolóxicu qu'esplica'l orixe d'un ritu o una polis; anque tamién s'aplica al de cualquier grupu, costume, creencia, filosofía, disciplina, idea o nación.
El protagonista de la fundación ye un tipu de héroe (epónimu -monumentu de los héroes epónimos-, oikistés -fundador d'una colonia-, héroe civilizador).
Ye bien habitual ente los mitos fundacionales de distintos pueblos y cultures la repetición d'elementos comunes (arquetipos):
La identificación con un animal, traza que l'antropoloxía popularizó cola pallabra "tótem".
El surdimientu de los elementos: del fueu, del aire, de la tierra (ctónico), de l'agua o, meyor entá, del espaciu confusu y entemediu ente l'agua y la tierra (la folla, la marisma, la barraquera).
Mitos xudeo-cristianos
Son en gran midida compartíos poles civilizaciones mesopotámiques y del Próximu Oriente Antiguu.
Adán y Eva son creaos por Dios (Adán, de la folla y l'aliendu divino; Eva, d'una costiella d'Adán) y puestos nel xardín del Edén, onde Adán pon nome a tolos animales. L'interés lleva a Eva a cayer na tentación que-y pon la culiebra: comer la fruta prohibida (la del árbol de la ciencia del bien y del mal) y faela comer a Adán. Al comer, pierden la inocencia (pecáu orixinal). Al adquirir conciencia de la so desnudez, avergóñense. Como castigu, son espulsaos (paraísu perdíu) y condergaos respeutivamente al trabayu y al partu doliosu.
Noé ye alvertíu por Dios de la inminencia del diluviu universal que va esterminar a tou home y animal terrestre, sacante a la so familia y a una pareya de cada especie, qu'hai de meter nuna xigantesca arca.
La construcción de la torre de Babel, amuesa del arguyu de la humanidá, provoca'l castigu de Dios, qu'introduz la multiplicidá y tracamundiu de les llingües.
Mitos griegos
La fundación y patronalgu divín d'Atenes nárrase como una competición ente Poseidón y Atenea. El dios clavó'l so tridente en tierra, d'onde surdió'l caballu (o bien una fonte d'agua salao, o bien un manantial y cuatro caballos); ente que la diosa fixo lo propio cola so llanza, d'onde surdió'l olivar. Los habitantes de la futura polis (o bien los mesmos dioses) xulgaron más conveniente esti segundu don, anque ello traxo de resultes la roxura del dios vencíu, que namái s'aseló tres una decisión arbitral (de Cecrops) pola cual les muyeres atenienses nun tendríen los derechos de ciudadanía, tando suxetes a los sos homes, y los fíos llevaríen el nome de los sos padres, non el de les sos madres. thumb|center|800px|La competición ente Atenea y Poseidón ye la tema del frontón occidental del [[Partenón.]] Deucalión y Pirra son los protagonistes del mitu griegu equivalente al diluviu universal.
Prometeo, al traer el fueu del cielu a los homes, ye'l principal héroe civilizador, pero munchos otros héroes griegos lo son en dalguna midida (Hércules, Teseo, Perseo, Edipo, etc.)
Otros personaxes enseñen a los homes l'agricultura o distintos alimentos (Cécrope, frente a la bestialidá de Licaón).
El mitu d'Ixión representa'l primer exemplu d'un asesín que se convirtió n'impureza por causa del so crime, polo que rique una purificación pola catarsis.
Mitos tartésicos
La dinastía primordial tartesia de Gárgoris y Habis ye descrita nes fontes romanes (Filípiques de Trogo Pompeyo) colos elementos típicos del héroe civilizador y llexislador.
Mitos vascos
Distintos personaxes, como Aitor (según los testos d'Augustin Chaho y Francisco Navarro Villoslada), o San Martinico (según los testos recoyíos por Miguel Barandiarán), son héroes civilizadores na mitoloxía vasca.
Circuitu urbanu de Bakú
El Circuitu urbanu de Bakú (Bakı Şəhər Halqası) ye un circuitu de carreres urbanu construyíu na ciudá de Bakú, Azerbaixán, nel Baku Boulevard. Acueye'l Gran Premiu d'Europa de 2016 de Fórmula 1. A partir del 2017, la FIA, depués de ver les bones resultaos llograes nel circuitu caleyeru de Bakú, concedió'l cambéu de la denominación de Gran Premiu d'Europa por que a partir del 2017 apuéstese como Gran Premiu d'Azerbaixán dende 2017.
City Challenge y World Challenge
En 2012, Bakú allugó'l City Challenge Baku, una carrera de gran turismos de la clase GT3 realizada alredor de la Casa de Gobiernu.
Na ciudá apostóse la fecha final del Campeonatu FIA GT de 2013 y la Blancpain Sprint Series de 2014, nesta ocasión nun trazáu cerca de la Plaza de la bandera nacional.
Desarrollu
N'avientu de 2013, el presidente y dueñu de la Fórmula 1 Bernie Ecclestone anunció la disputa d'una carrera n'Azerbaixán, y suxurió que la carrera celebrar en 2016, pero más tarde dixo que los organizadores del Gran Premiu de Corea taben n'incumpliendo de contratu, treslladárase la so organización en 2015. Sicasí, en xunetu de 2014 anuncióse que'l debú de la carrera sería oficialmente en 2016.
Construcción y diseñu
El trazáu del circuitu foi diseñáu pol arquiteutu Hermann Tilke y utiliza la plaza Azadliq, l'Avenida Neftchilar, parte de la Casa de Gobiernu y la Torre de la Doncella, llugares d'interés turísticu de la ciudá pa la carrera.
Leandro Lessa Azevedo
Leandro Lessa Azevedo ye un futbolista brasilanu.
Estadiu Nacional Mandela
L'Estadiu Nacional Mandela (n'inglés: Mandela National Stadium) Orixinalmente llamáu Estadiu Namboole, ye un estadiu d'usos múltiples n'Uganda. L'estadiu ta asitiáu na llomba Namboole, Bweyogerere Ward, nel Conceyu de Kira, del distritu de Wakiso. Esti espaciu alcuéntrase a unos 12 quilómetros per carretera al este del distritu central de negocios de Kampala, capital del país africanu d'Uganda, y la so área metropolitana más grande.
L'estadiu foi inauguráu en 1997 y tien una capacidá pa 45.000 espectadores. Lleva'l nome del ex-presidente de Sudáfrica, el fináu Nelson Mandela, y ye l'estadiu de la Seleición de fútbol d'Uganda.
Beaulieu-en-Argonne
Beaulieu-en-Argonne ye una comuña francesa del departamentu de Meuse, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Canal Machado
El canal Machado ta asitiáu nel océanu Pacíficu na rexón austral de Chile, al sur del golfu de Penas, ye una de les canales canales de la Patagonia secundarios de la Patagonia chilena. Alministrativamente pertenez a la provincia Última Esperanza de la XII Rexón de Magallanes y l'Antártica Chilena.
Beaulieu-en-Argonne
Tien una población de y una superficie de  km².
Canal Machado
Dende hai aproximao 6.000 años les sos costes fueron habitaes pol pueblu kawésqar. A empiezos del sieglu esti pueblu fuera práuticamente escastáu pola aición del home blancu.
Percorríu
Mapa de la canal Empieza en -48.975°N, -75°W nel pasu The Knick onde se xune a la canal Ladrillero y termina en -49.30833°N, -74.88333°W onde se xune a la canal Hernán Gallego.
Dixebra la islla Angamos de la islla Wellington. La so direición inicial ye escontra'l SE por unes 10 milles y depués xira escontra'l sur por otres 18 milles hasta xunise cola canal Hernán Gallego.
El so llargor ye d'aproximao 28 milles. Ye una canal fondo y llibre de peligros. Como toles canales secundaries, tendrá de salease solu si cuntar con un práuticu.
Xeoloxía y orografía
Les tierres de les costes que delimitan la canal son montascoses, altes y acantiladas. Presenten montes impenetrables. Toes elles formen parte de les islles que conformen el archipiélagu Wellington.
Puertos y surgideros
Onde se xune a la canal Hernán Gallego atópase puertu Abrigáu'l cual ufierta un escelente fondeadero en 18 metros d'agua con fondu de fango.
Chagnon
Chagnon ye una comuña francesa del departamentu de Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Congresu Internacional Xuvenil
miniaturadeimagen|300x300px| Congresu Internacional Xuvenil, 2018 El Congresu Internacional Xuvenil o Congresu Internacional de Xóvenes Esperantistes (n'esperanto Internacia Junulara Kongreso, IJK) ye'l congresu añal oficial de TEJO y l'alcuentru xuvenil de falantes d'esperanto más grande del mundiu.
Organizase nun país distinto cada año y ye dirixíu pola 'Tutmonda Esperantista Junulara Organizo', la seición xuvenil de l'Asociación Universal d'Esperanto. Tanto'l Congresu Xuvenil (IJK) como'l Congresu Universal d'Esperanto (UK) llevanse a cabo cada branu (nel hemisferiu norte), comúnmente en selmanes consecutives, pero rara vez nel mesmu país.
Grandes Llagos d'África
thumb|280px|right|Los Grandes Llagos y la mariña esta africana. Puede trate'l [[océanu Índicu a la derecha.]] thumb|280px|Los Grandes Llagos d'África Los Grandes Llagos d'África son una serie de grandes llagos asitiaos a lo llargo del Gran Valle del Rift. Na rexón atopa'l conocíu Lago Victoria, el segundu llagu d'agua duce más grande del mundu. Los llagos más importantes del área son:
Los llagos Victoria, Alberto, Eduardo y Kyoga arramen les sos agües al ríu Nilu Blancu. El llagu Tanganica, el Moero y el Kivu desaguan nel ríu Congu, ente que'l Malawi facer nel ríu Zambeze. Pela so parte, los llagos Turkana, Rukwa, Eyasi y Natron son endorreicos.
Los Grandes Llagos formen parte, salvo'l Victoria, del grupu de los llagos del Gran Valle del Rift, que, amás de los anteriores, inclúi un bon númberu de llagos más pequeños, alcontraos a lo llargo de dambos ramales del Gran Valle del Rift.
Rexón de los Grandes Llagos
Tamién se llama Grandes Llagos a la rexón colindante a estos. Esta área inclúi la totalidá de les naciones como Ruanda, Burundi, y Uganda según partes de la República Democrática d'El Congu, Tanzania, y Kenia.
La zona ye una de les más densamente poblaes del mundu con una población envalorada de 107 millones de persones. Por cuenta de l'actividá volcánica rexistrada nel pasáu, esta parte d'África contién dalguna de les meyores zones de cultivu del mundu. Tamién por cuenta de esti vulcanismu, la zona ta asitiada a gran altitú sobre'l nivel del mar, lo que dexa un clima templáu a pesar de tar asitiada xusto nel Ecuador. L'área carauterizar poles actividaes de ganadería estensiva, especialmente vacunu y cabres.
Nel pasáu, por cuenta de la densidá de población y al escesu d'agricultura, l'área quedó bien estremada nun ensame de pequeñes monarquíes como Ruanda, Burundi, Buganda, y Bunyoro, úniques nel África subsaḥariana. En munchos casos, les sos fronteres fueron calteníes poles potencies coloniales que darréu les ocuparon.
Cola llegada de los europeos, la rexón foi llargamente estudiada pol interés que suponía contener les tan buscaes fontes del Nilu. Los primeres en llegar a esta tierra fueron los misioneros, qu'anque tuvieron un ésitu llindáu na conversión de los nativos, facilitaron una posterior colonización de la rexón. El repentín contautu col restu del mundu traxo una serie de devastadoras epidemies qu'afectaron tantu a la población como al ganáu. La población baxó dramáticamente, hasta un 60% en delles árees. Nun se volvió a los niveles de población precoloniales hasta los años 50 del sigo XX.
Tres la independencia, la rexón presentaba un gran potencial de desenvolvimientu. Sicasí, na dómina recién, sufrió gran cantidá de guerres civiles y la proliferación de grupos violentos, que causó'l empobrecimiento de la rexón. Solo países como Kenia y Tanzania presenten anguaño signos d'un mayor desenvolvimientu.
Los recursos hídricos nel continente africanu
L'agua ye un recursu fundamental pa la vida y el conxuntu de los ecosistemes esistentes nel planeta, de forma que ye imprescindible trabayar pa disponer d'una abonda cantidá d'agua que nos dexe desenvolvenos, y que de la mesma disponga d'una fayadiza calidá, compatible cola salú humana y que dexe consiguir un bon estáu ambiental de los ríos y acuíferos, de forma que se maximicen los usos potenciales y garantícese el caltenimientu y meyora de tolos ecosistemes asociaos.
Pero tamién l'agua provoca los hinchentes, qu'en ciertes rexones son el mayor riesgu natural esistente, de forma que ye necesariu tamién trabayar pa embrivir los riesgos d'hinchente, para, de la mesma, ameyorar del estáu de los ríos. Grandes preses y desplazamientu masivu de los beneficios que les grandes preses reportaron, ensin dulda, a la sociedá: desenvolvimientu económicu, productividá agraria, enerxía hidroeléctrica.
Nel 2000, la Comisión Mundial de Preses presentó'l so informe final. A pesar de cuntar cola participación de gobiernos, organizaciones d'afectaos y cientos d'espertos, la Comisión reconoció la so impotencia pa precisar el númberu de movíos qu'acabó envaloráu ente 40 y 80 millones.
En munchos casos la población nin siquier foi censada. Los sos derechos raramente viéronse compensaos. La desvertebración social y cultural aumenta la so vulnerabilidá, especialmente cuando se trata de comunidaes indíxenes. Tou ello xenera escenarios de probeza, fame y graves problemes de salú.
El control de l'agua suel ser usáu como ferramienta de poder. L'agua, venceyada a valores emocionales y territoriales, ye fácilmente manipulable, tantu na confrontación política como inclusive a la de xustificar guerres. Tal ye'l casu d'Oriente Mediu, onde forma parte d'una estratexa militar qu'usa al pueblu palestín como rehén, imponiéndo-yos condiciones de vida inhumanes.
Los casos más brutales de transgresión de los derechos humanos, un conflictu d'agües dar en contestos de guerra ensin declarar. Tomando'l continente africanu, reparar qu'África tien numberosos recursos pero la distribución nun ye la más correuta. Analizando los recursos de los que dispón reparar que'l volume d'agua que flúi pol ríu Congu, que naz nos montes del este africanu y traviesa los fondos montes d'África Central, solamente ye superáu pol Amazones. El llagu Tanganica, unu de los Grandes Llagos d'África, tien la segunda mayor cantidá d'agua duce del mundu, y el llagu Victoria entiende una área mayor que la de cualesquier otru llagu d'agua duce. Cinco río —el Congo, el Zambeze, l'Orange, el Limpopo y el Okavango— lleven agua más que suficiente p'asegurar el suministru de tolos habitantes de la rexón. El Congu tien casi'l 30% de les reserves de l'agua duce d'África, pero namái abastez al 10% de la población del continente.
La rexón ye, coles mesmes, onde s'atopen dos grandes desiertos. El Kalahari toma parte de Sudáfrica, Namibia y Botsuana, y el desiertu del Namib cubre la mayoría del país que-y debe'l so nome.
Les seques frecuentes afectaron a grandes zones de Sudáfrica, Botsuana, Zimbabwe y Malawi. Estos enllargaos periodos secos fueron desastrosos pa los granxeros qu'intentaben vivir nes árees marxinales y lloñe de los centros urbanos quedando vulnerables a les enfermedaes yá que nun cunten con condiciones sanitaries apropiaes.
Esta distribución desigual foi iguada por munchos inxenieros y visionarios del gran problema que tien el continente africanu, escurriendo nuevos planes na xestión de recursos hídricos d'África Meridional. Dalgunos d'estos planes son grandes proyeutos como la presa de Kariba, el banzáu de Gariep y el banzáu de Cahora Bassa.
Otru grupu de planes tales como'l proyeutu pa usar l'Agua de los Altos Montes de Lesothu (Lesotho Highlands Water Project) y la Gran Represa de los Tabayones Inga (Grand Inga Dam) nel ríu Gongo tán del cantu p'allá etapes de finalización.
Les organizaciones de Naciones Xuníes, rexonales ya internacional, reconocen la importancia d'asegurar que cada persona tengan accesu a l'agua potable. Na Declaración del Mileniu de setiembre del 2000, les Naciones Xuníes ellaboraron Ocho Oxetivos de Desenvolvimientu del Mileniu, con una mesma finalidá, ameyorar les condiciones de vida pa la xente más probe antes del 2015. L'Oxetivu Siete, qu'intenta asegurar la sustentabilidad ambiental, inclúi como meta amenorgar a la metá'l porcentaxe de persones qu'escarecen d'accesu a l'agua potable.
Comprobando un informe de la ONX na última actualización nel añu 2007, «África y los Oxetivos de Desenvolvimientu del Mileniu», el 63% de la población nesta rexón nun tuvieron una instalación básica de saneamientu d'agua antes del añu 2004. Una escasa meyora yá que se consideró la cifra de 68% del añu 1990. Esti lentu índiz de progresu significaría que la mayor parte del continente africanu nun va llograr cumplir l'oxetivu siete antes del plazu marcáu poles Naciones Xuníes. N'oldeando diversa información reparamos una serie de problemes fundamentales nel continente africanu:
Un informe de Naciones Xuníes prediz que l'accesu a l'agua seique seya una de les principales causes de conflictu y guerra n'África nos próximos 25 años. Tales guerres, probablemente déanse más nes zones onde los ríos y llagos son compartíos por más d'un país. Anguaño yá esiste una fuerte competencia pel agua pa regación y xeneración d'enerxía, especialmente na cuenca del Nilu. Exiptu alvirtió en 1991 que taría llistu a utilizar forzar si fuera necesariu pa protexer el so accesu a les agües del Nilu, que tamién ye compartíu per Etiopía y Sudán. Si la población d'estos países sigue creciendo, la competencia pel agua podría tornase feroz.
Cuando'l nivel de los enormes ríos d'África Occidental empezó a menguar, la totalidá de les economíes del área empezaron a sufrir. Ghana, por casu, tornóse totalmente dependiente del suministru hidroeléctricu de la represa de Akosombo, sobre'l ríu Volta. Malí, unu de los países más probes del planeta, depende del ríu Níxer, que flúi dende Guinea a Nixeria. Mali depende d'esti ríu p'alimentos, agua y tresporte, pero grandes porciones del ríu encaren agora'l riesgu de catástrofes ambientales, arriendes de la contaminación. En Nixeria, la metá de la población nun tien accesu a l'agua potable y, como en munches partes del continente, munches muyeres tienen de caminar viarias hores diariamente pa poder consiguila.
Cucumis sativus
thumb|Flor, detalle. thumb|right|Frutos y flores.
La ye una planta yerba añal de la familia de les cucurbitácees.
Descripción
El pepinu ye una planta añal, monoica, esto ye qu'hai flores femenines y masculines nel mesmu individuu. El tarmu ye postráu/rastreru, ramificáu, angulosu, arispiu y con bilortos. Les fueyes son delgaes, con peciolu de 8 cm, con llimbu de 12-18 por 11-12 cm, viloso-hispídulo nos nervios y piloso en dambes cares; la so contorna ye cordáu-ováu, tri/penta palmatilobáu, con lóbulos triangulares, dentaos, acuminaos o agudos nel ápiz, el medianu de mayor llargor y bien agudu. Les flores masculines, de 3 estames, son fasciculaes, con pedicelos de 0,5-2 cm, delgaos, híspidos y el receptáculu, con tubu de 8-10 mm, son campanuláu o subcilíndrico, densamente viloso, y lóbulos de llargor subigual a la del tubu, lliniares, patentes, híspidos; la corola tien 2-3 cm de diámetru con 5 lóbulos oblongo-llanceolaos, agudos. Les flores femenines son solitaries o fasciculaes, con pedicelo d'hasta 2 cm, viloso; el periantu asemeyar al de les flores masculines. L'ovariu, de placentación axial ye d'ordinariu fusiforme, cubiertu de pelos setiformes, dilataos na base. El frutu (pepónida), el pepinu, de tamañu bien variable, ye xeneralmente oblongo, de cilíndricu a subtrígono, de color verde y esparcidamente tuberculáu cuando inmaduru, depués mariellu verdoso y lliso. Les granes de 8-10 por 3-5 mm, son oblongues y ablancazaes. Davezu dichu frutu recuéyese entá verde y consúmese crudu, o ellaboráu como encurtido, y entós suelse denominar pepinillo.
Composición
La mayor parte del so pesu corresponder a l'agua (hasta 97 %) polo que na so composición, anque equilibrada, nun s'atopen valores relevantes, sinón que sería'l conxuntu de nutrientes lo que realicen los sos efeutos beneficiosos.
Historia
El pepinu ye natural de la India, onde se cultiva dende hai más de 3000 años. Nun ye mentáu nel Rig-veda (el testu más antiguu de la India, de mediaos del II mileniu e.C.). Apaez per primer vegada nel Atharva-veda (el cuartu testu más antiguu de la India, de principios del I mileniu e.C.) col nome de uruaru. Anque se dixo que yá formaba parte de la gastronomía griega (col nome de sikuos) y romana ya inclusive se citó a Pliniu'l Vieyu, en realidá tratar d'un tracamundiu con otra cucurbitácea. Fontes lexicográfiques siries, perses y bizantines suxuren que la presencia de los pepinos al este y al nordeste del mar Mediterraneu (actual Irán, Iraq y Turquía), nun se produciría hasta'l sieglu VI o VII de la nuesa era. Fontes árabes medievales asitien el pepinu en Túnez escontra'l 920 (nel Llibru de particulares sobre la dieta), n'Al-Ándalus (España) na segunda metá del sieglu X, y n'Italia nel sieglu XI. Nel edictu de Carlomagno Capitulare de villis vel curtis imperii artículu nᵘ70, apaez mentada col nome de cucumeres.
Los conquistadores españoles llevaron el pepinu al continente americanu.
Culinariu
Anguaño, ye un ingrediente típicu nes ensalaes mediterránees y la so variante encurtida un popular aperitivo.
Emplegar con frecuencia crudu nes diverses cocines del mundu como ingrediente d'ensalaes, anque esisten platos nel norte d'Europa conocíos como sopes de pepinu que son bien populares. El pepinu ye frecuentemente tratáu como un encurtido pal so envase y preservación. Recuéyese enantes d'algamar la maduración total, pel branu.
Cosméticu
Ye un potente hidratante cutaneu ―gracies, ente otros, a les sos vitamines B y C― y pollo usáu en diversos mázcaros o productos hidratantes, amás de blanquiar la piel.
Melecinal
Principios activos: contién abondosos mucílagos, esencia, vitamina C, carotenos, aminoácidos, celulosa.
Indicaciones: úsase como demulcente, antipruriginoso, emoliente, diuréticu, depurativu. Indicáu para cistitis, urolitiasis, oliguria. N'usu tópicu, pa los cuidos de la piel: pieles grases, comedones, pieles sensibles, arrugues.
Por cuenta del so altu conteníu en celulosa, puede resultar indixestu. Delles variedaes presenten un sabor amargoso por cuenta del so conteníu en cucurbitacina C, teniendo de refugase.
Taxonomía
thumb|Pepinu n'invernaderu de zones subtropicales templaes del Ecuador
Cucumis sativus foi descritu por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 2: 1012. 1753.
Amás, los numberosos taxones infraespecíficos descritos na lliteratura botánica son consideraos, güei día, meros sinónimos.
A principios del sieglu XX (1901-1902), solo n'Estaos Xuníos catalogárense cuasi 400 distintos cultivares de pepinos.
Nomes vernáculos
Ente paréntesis indica la frecuencia del vocablu n'España.
domésticu *cohombro (5)
Tour de Francia 1990
El 77ᵘ Tour de Francia apostar del 30 de xunu al 22 de xunetu de 1990 sobre un percorríu de 22 etapes y con un total de 3504 km, que se cubrir a una velocidá media de 38,621 km/h. La carrera empezó en Futuroscope y terminó nos Campos Elíseos.
El ganador final foi l'estauxunidense Greg LeMond, quien llograba la so tercera y última victoria na carrera.
Desenvolvimientu de la carrera
Greg LeMond, ganador del Tour de Francia 1989, partía como gran favoritu. El subcampeón del añu anterior, Laurent Fignon, yera la gran alternativa francesa. Gianni Bugno, que venía de ganar el Giro d'Italia 1990, Pedro Delgado y Erik Breukink, yeren otros de los candidatos a destronar al corredor norteamericanu.
Anguaño'l Tour cuntaría con una gran cantidá de quilómetros contra'l reló. Tres el prólogu y la contrarreló por equipos, llegó la primera crono individual, na séptima etapa, non ensin antes asistir al abandonu de Laurent Fignon, aquexáu de problemes de llombu. Miguel Indurain empezó a rellumar con lluz propio, quedando per delantre de tolos favoritos y namái superáu pol ciclista mexicanu Raúl Alcalá.
El francés Thierry Claveyrolat demostró la so fuercia nel monte venciendo na décima etapa tres una llarga escapada. A otru día, na etapa con final en Alpe d'Huez, volvería intentar repitir l'ésitu del día anterior. Sicasí, nesta ocasión, Miguel Indurain realizó un terrible llabor de gastadura nel descensu del Glandon, consiguiendo neutralizar al francés. Al pie de Alpe d'Huez, el ciclista navarru quedábase descolgado, tres un escelente trabayu pal so xefe de files, Pedro Delgado. Na esguilada al míticu visu, el segovianu quédase descolgado de los primeres, y l'etapa finalmente llevar l'italianu Gianni Bugno. Ronan Pensec yera'l nuevu líder del Tour de Francia, con más de nueve minutos sobre los grandes favoritos.
Sicasí, na contrarreló del día siguiente, Claudio Chiappucci arrampuñaría-y el maillot mariellu al ciclista francés, compañeru d'equipu de LeMond.
El ciclista de la ONCE, Eduardo Chozas, va llograr una merecida victoria d'etapa en Saint-Étienne, de la que los favoritos retayáron-y casi cinco minutos al líder, Chiappucci. A otru día, volvería ganar otru español, Marino Lejarreta.
La etapa decisiva d'esti Tour foi la decimosesta, con final en Luz Ardiden, y con ascensu al Col d'Aspin y al Tourmalet. L'italianu Claudio Chiappucci, que yera líder con casi dos minutos de ventaya sobre'l segundu clasificáu, atacó dende bien lloñe, y coronaba el Aspin destacáu. Sicasí, sería neutralizáu nel descensu del Tourmalet. Greg LeMond, decidíu a atacar, punxo un ritmu bien fuerte na ascensión final a Luz Ardiden. L'únicu que pudo aguantar la so rueda foi Indurain, que taba completando un escelente Tour y qu'empezaba a llamentase de la gastadura nos Alpes que-y supunxera un llastre de casi doce minutos. Finalmente, la victoria d'etapa sería pal corredor navarru. Chiappucci consiguía caltener el lideralgu por tan solo cinco segundos, lo cual, a falta de la última contrarreló, yera claramente insuficiente.
El norteamericanu LeMond tenía'l Tour nel bolsu, con namái cinco segundos de retrasu y 45,5 km contra'l cronómetru per delantre, especialidá na cual destacaba bien percima del italianu Chiappucci. Pedro Delgado, coles mesmes, xugábase la tercer posición nel podiu contra l'holandés Erik Breukink, otra llucha bien desigual. A la fin del día, cumpliéronse los pronósticos, y LeMond vistir de mariellu y Breukink upar al tercer puestu de la xeneral, nuna etapa na que Marino Lejarreta foi terceru y Miguel Indurain, cuartu.
Johan Museeuw, ganador de dos etapes, imponer na meta final de París, magar el maillot verde llevar l'alemán Olaf Ludwig. Eduardo Chozas foi'l vencedor na clasificación de la combatividad y el farolucu coloráu d'esta edición foi l'italianu Rodolfo Massi, a más de tres hores del vencedor.
Greg LeMond ganaba asina'l so tercer y últimu Tour de Francia, nel añu del debú de Claudio Chiappucci y el descubrimientu de Miguel Indurain, ciclistes dambos, que daríen enforma de qué falar n'años vivientes.
Llingües mataco-guaicurúes
thumb|250px|Cartelu n'idioma wichí en [[Coronel Juan Solá, provincia de Salta, Arxentina.]]
La familia de llingües mataco-guaicurú ye un conxuntu de 12 llingües indíxenes d'América falaes n'Arxentina, Bolivia, Brasil y Paraguái. Abarca dos subfamilies, con un total averáu de 100 000 falantes distribuyíos nes cuenques de los ríos Bermejo, Pilcomayo y Paraguay. Una llingua (l'abipón) ta escastada y dalgunes de les mesmes tán amenaciaes.
Clasificación
La rellación ente dambos grupos foi albidrada por Lafone Quevedo (1896), anque'l primer trabayu comparativu con cierta fondura ye bien recién. Viegas Barros (1993-1994) comparó dambes families y propunxo un esbozu de reconstrucción del sistema fonolóxicu, unes poques decenes de semeyances gramaticales y unos setenta cognaos. Esti estudiu inclúi datos non yá de les llingües falaes anguaño sinón tamién del abipón, el payaguá y el guachí (los dos últimes cunten con bien poca documentación, y la so inclusión na familia tien de considerase más insegura).
Clasificación interna
Basándose en comparanza de vocabulariu, el proyeutu comparativu ASJP que se basa na distancia de Levenshtein ente pallabres d'una llista de cognaos clasifica automáticamente les llingües nun árbol binariu. Pa les llingües mataco-guaicurú l'árbol qu'apurre (que non necesariamente se correspuende en tolos detalles col árbol filoxenéticu correutu) ye'l siguiente:
Rellación con otres llingües
Nun esiste una demostración convicente de que les llingües mataco-guaicurú tean rellacionaes con otres llingües d'América. Viegas Barros atopó una serie de semeyances ente'l sistema pronominal d'estes llingües y el de les llingües macro-yê
Primeramente Morris Swadesh conxeturara un grupu macro-guaicurú qu'incluyía tamién a les llingües mascoyanas y les llingües charrúas, y Greenberg especulara la posible esistencia d'un parentescu coles llingües pano-tacanas, anque nenguna d'estos dos propuestes tien aceptación xeneral.
Gramática
El siguiente cuadru compara los pronomes personales de les llingües matacanas y guaicurúes:
Comparanza léxica
Los numberales en distintes llingües mataco-guaicurú son: ! rowspan=2| GLOSA ! colspan=4|Mataco ! colspan=5|Guaicurú ! Chulupí (nivaclé) !! Chorote !! Maca !! Vejoz ! Kadiwéu !! Mocoví !! Pilagá !! Qom (toba) !! Abipón Los términos ente paréntesis son préstamos léxicos del español y del portugués.
Zenaida macroura
Zenaida macroura ye una especie d'ave columbiforme de la familia Columbidae que ye natural de les Américas. La so distribución entiende dende'l sur de Canadá hasta Panamá. Tamién s'atopa presente en Les Bahames y les Antilles Mayores, incluyendo Cuba.
Conozse como palombu rabiche (Cuba y Rep. Dominicana). Nesti últimu país tamién se conoz como tórtola. Otros nomes comunes: torcaza llanera (Honduras), palombu huilota (Méxicu), tórtola rabuda (Nicaragua), torcaza plañidera (Colombia), palombu rabuda (Costa Rica), tórtola rabilarga y palombu lúgubre.
Descripción
De tamañu medianu, cola llarga y apuntada, presenta colores grises; gris castañu na cabeza, envés, rabadilla, coberteras de les ales y plumes centrales de la cola, gris escuru nes plumes de vuelu de les ales. El so picu ye negru, les pates y piernes son coloraes.
Hábitat
Habita en rexones semiáridas de tierres baxes y nos montes, en zones de vexetación decidua, nos pacionales y en zones urbanes. Se -y documenta hasta los 3200 metros d'elevación.
En Méxicu
Añera nes rexones del norte y del centru, sur de Baxa California y tamién nel interior, hasta Jalisco y Hidalgo y escasamente en Oaxaca, siendo muncho más numberosa pel hibiernu.
Subespecies
Conócense 5 subespecies de Zenaida macroura:
Jeanette Nolan
Jeanette Nolan foi una actriz radiofónica, cinematográfica y televisiva d'Estaos Xuníos, nomada a cuatro Premios Emmy a lo llargo de la so carrera.
Entamos y carrera
Nacida en Los Angeles, California, Nolan graduar na Abraham Lincoln High School de dicha ciudá.
Nolan empezó la so carrera d'actriz nel Pasadena Playhouse de Pasadena (California), y en 1932, mientres estudiaba nel Los Angeles City College, fixo'l so debú na radio con Omar Khayyam, la primer emisión transcontinental llevada a cabu dende la emisora KHJ (AM). Nel mediu radiofónicu actuó con regularidá en delles series: Young Dr. Malone (1939–40), Cavalcade of America (1940–41), One Man's Family (1947–50), y The Great Gildersleeve (1949-52), actuando de manera episódica n'otres munches.
Nolan debutó como actriz cinematográfica encarnando a Lady Macbeth nel filme d'Orson Welles de 1948 Macbeth, basáu na obra de William Shakespeare. A pesar de recibir, tantu la cinta como ella, tibies crítiques, la carrera de Nolan florió interpretando, principalmente, papeles de repartu. Pal públicu de cine negru ye conocida como la corrupta esposa d'un corruptu oficial de policía na cinta de Fritz Lang Los sobornaos. El so últimu trabayu pal cine tuvo llugar na película de Robert Redford The Horse Whisperer, interpretando na mesma a la madre de Redford.
Nolan fixo más de trescientes actuaciones pa la televisión, incluyendo ente elles la primer serie de Brian Keith, Crusader, nel papel de Dr. Marion en "The Healer" (1956). Tamién intervieno na serie de Rod Cameron State Trooper. De 1959 a 1960 foi Annette Deveraux nel show de xéneru western de la CBS Hotel de Paree. Trabayó n'otres producciones western, destacando d'ente elles The Wild Women of Chastity Gulch (1982).
Tamién actuó nel episodiu de "Perry Mason" tituláu "The Case of the Fugitive Nurse." Tuvo una interpretación destacada como una vieya lloca nel capítulu "Parasite Mansion" de la serie Thriller. El 27 d'abril de 1962 apaeció nel episodiu "A Book of Cares", dientro del show de l'ABC Target: The Corruptors!. Como artista convidada foi Claire Farnham na entrega titulada "To Love Is to Live", dientro del show de la NBC The Eleventh Hour. En trés causes participó en Wagon Train, serie western na cual unu de los protagonistes yera'l so home, John McIntire. Tamién trabayó tres veces ente 1963 y 1964 na producción de la NBC Dr. Kildare, y nun episodiu de 1964 del programa de Richard Crenna Slattery's People, drama políticu producíu pola CBS.
Nolan encarnó a unes bruxes en dos series d'antoloxía de Rod Serling: nel episodiu de The Twilight Zone "Jess-Belle ", con Anne Francis, y nel capítulu de Galería Nocherniega "Since Aunt Ada Came to Stay", xunto a James Farentino y Michele Lee.
El 4 de payares de 1965 foi la traicionera Ma Burns en "The Golden Trail", un episodiu de la serie de la NBC Laredo. Laredo foi una serie spin-off de The Virginian, a que'l so repartu sumar Nolan en 1967 xunto col so home John McIntire.
Nolan foi tamién artista convidada nuna sitcom de curtia vida, The Mothers-in-Law, actuando en dos episodios separaos na seguna y última temporada del show. Primero encarnó a la güela de Kaye Ballard, Gabriela Balotta, y dempués a Annie MacTaggart, una neñera escocesa que curia de dos ximielgos.
En 1974 trabayó de volao con Dack Rambo nel show de la CBS Dirty Sally, un spin-off de la serie western Gunsmoke na que fizo un papel recurrente n'ocho episodios. Tamién tuvo'l papel del títulu nel gallardoniáu curtiu Peege (1972). En total, Nolan foi l'actriz qu'en mayor númberu d'ocasiones apaeció en Gunsmoke como actriz convidada. Amás, trabayó con Judd Hirsch en Dear John y con Harry Anderson en Night Court.
Otres intervenciones destacaes de Nolan fueron el so papel de Mrs. Peck nel capítulu de Columbo Double Shock, y el d'Alma, madre adoptiva de Rose Nylund, nuna entrega de The Golden Girls.
Vida personal
Nolan casóse col actor John McIntire en 1935, permaneciendo dambos xuntos 56 años, hasta la muerte d'él en 1991. Los dos trabayaron xuntos nun episodiu de Charlie's Angels en 1979, en The Incredible Hulk en 1980, Quincy, M.E. en 1983, y en Night Court en 1985, encarnando a los rústicos padres de Dan Fielding. Nolan foi madre de dos fíos, unu d'ellos l'actor Tim McIntire, conocíu por encarnar al llexendariu disc jockey Alan Freed na película de 1978 American Hot Wax.
Jeanette Nolan finó'l 5 de xunu de 1998 en Los Angeles, California, en sufriendo un ictus. Tenía 86 años d'edá. Foi soterrada nel Campusantu Tobacco Valley de Eureka (Montana).
Los Verdes de Canaries
Los Verdes de Canaries ye un partíu políticu d'esquierda ecoloxista nacíu a partir de la disolución d'Izquierda Verde - Izegzawen n'abril de 1996, magar la fecha de la so constitución oficial ye'l 3 de marzu de 1997. Nesos momentos Los Verdes integrar na Confederación Los Verdes. En xineru de 2008 suscríbese un pactu con Nueva Izquierda Canaria, que se ruempe pocos meses dempués al decidir Nueva Izquierda Canaria integrase nel PSOE.
Historia
Tres la celebración del so Segundu Congresu, nes eleiciones municipales de 1999 Los Verdes de Canaries llogren una conceyal en Tijarafe y unu de los trés conceyales que la coalición Iniciativa pola Orotava-Los Verdes llogró nel conceyu de La Orotava. Nes eleiciones municipales de 2003 consiguen aumentar la representación municipal llogrando conceyales n'El Rosariu (en coalición con Iniciativa por El Rosariu, La Orotava (en coalición con Iniciativa por La Orotava) y en Santa Brígida.
Nel so quintu congresu, celebráu en 2004, alcordóse la salida de Los Verdes de Canaries de la Confederación Los Verdes al nun tar acordies con l'acercamientu d'estos al PSOE. Aprobóse allegar nes Eleiciones Xenerales de 2004 en coalición con Izquierda Xunida Canaria y Alternativa Ciudadana 25 de mayu, lo cual supunxo la dixebra de la mayoría de l'asamblea de Gran Canaria, que decidió presentase en solitariu so les sigles Los Verdes - Grupu Verde (LV-GV). Dicha dixebra y los efeutos del 11-M supunxeron que los resultaos nun cumplieren les mires.
Participación nel Proyeutu Equo
El 4 de xunu de 2011, la viéspora del Día Mundial del Mediu Ambiente, tuvo llugar un alcuentru entamáu por Equo nel que Los Verdes de Canaries participaron xunto a otres más de 30 organizaciones polítiques verdes y progresistes de tol país coles mires de confluyir pa la puesta en marcha d'un proyeutu políticu estatal qu'allegue a les próximes eleiciones xenerales. Ési mesmu mes, los Verdes de Canaries y el Partíu Verde Canariu anunciarion la so fusión pa dar llugar a EQUO Canaries.
La so integración definitiva en EQUO foi anunciada nel I Congresu Equo, el 8 de xunetu de 2012.
Cucurbita foetidissima
Cucurbita foetidissima, ye una planta tuberosa y una verdadera planta xerófila que s'atopa nel suroeste d'Estaos Xuníos y noroeste de Méxicu.
Descripción
Planta rastrera de tarmos tendíos, con hasta de 6 m de llargu, tien un golor desagradable. Les fueyes son triangulares de color verde-buxu y nótense grueses y aspres. Les sos flores son marielles y miden 10 cm de llargu. Los frutos son globosos, verde con rayes amarellentaes, magaya fibrosa y contién munches granes estruyíes.
Distribución y hábitat
Planta orixinaria de Méxicu. Habita en climes secu, semiseco y templáu, a una altitú de 1900 y los 2300 msnm; crez a veres de caminos, acomuñada a vexetación alteriada de carba xerófilu y monte de Quercus.
Usos
Cucurbita foetidissima tien el potencial de ser un cultivu afechu a tierres semiáridas a grebes, cola producción d'alimentos adicionales críticamente necesarios p'alimentar a la población mundial.