cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Totemismu
Xeneralidaes
El totemismu, de nenguna manera puede catalogase como una fase xeneral del desenvolvimientu cultural del clan, pero ensin dulda exerció un efeutu psicolóxicu nel comportamientu de ciertos grupos étnicos, na so socialización y na formación de la personalidá humana.
Tótem espiritual
thumb|right|200px|Un [[tótem ye un oxetu, ser o animal sobrenatural, que nes mitoloxíes de delles cultures tómase como emblema de la tribu o del individuu; ésti puede incluyir una diversidá d'atributos y significaos.]]
El términu deriva de la pallabra ototeman, del llinguaxe algonkina d'Ojibwa (nel área norte de los Grandes Llagos n'América del Norte oriental): él aniciar; orixinalmente significa: él ye de la mio parentela. El raigañu gramatical, "ote", significa una rellación de sangre ente los hermanos que tienen la mesma madre y que nun pueden casase ente ellos.
Esisten distintes teoríes sobre'l so orixe. Los antropólogos materialistes suxuren que'l totemismu nació como una manera de protexer de la estinción a los animales y les plantes; asina, cada tribu encargar de protexer a un animal tótem alcordando por casu que namái ellos lo cazaríen; o tamién al contrariu, protexíen al animal totémicu estableciendo un tabú que prohibía la ingesta per parte de la tribu del animal o vexetal en cuestión. Na práutica'l totemismu llevar a cabu asignando'l nome del animal al nome de la tribu; asina, los antropólogos atopaben nos sos viaxes per casu, al clan de los castores, o al clan de los abeduriues, ente munchos otros tótem d'animales y plantes, que dacuando, graciosamente yeren axetivaos pa formar combinaciones del tipu "bisonte risueño". Otros antropólogos menos entusiastes afirmaron que'l totemismu nació cenciellamente como una necesidá llingüística de designar a los sos vecinos, y nun toparon meyor manera de designalos qu'usando les pallabres que teníen a mano y que meyor caracterizaben a aquellos. Si los sos vecinos yeren especialistes en recoyer miel, llamar la cla del miel, o más precisamente, los "mieles".
Antropólogos más espirituales, basándose nos increíbles testimonios orales recoyíos nes sos investigaciones, escribieron que l'home primitivu tenía una rellación bien especial colos animales, que por aciu práutiques rituales o ingesta d'enteógenos, el nuesu ancestru recordaba o esperimentaba la vida d'un animal o planta, que'l mesmu fuera. Y que polo tanto inxerir la carne del so animal totémicu yera equivalente a comer a un ser de la so mesma especie, práutica tabú o prohibida en munches rexones.
El totemismu ye entós un pocu de too esto, varia según les rexones y puede tener oríxenes distintos; lo que tien d'interesanos ye la especial rellación del home primitivu colos animales y les plantes. Esiste inda, nel nuesu sieglu, el prexuiciu d'acomuñar al home primitivu con un home simple y ensin pensamientos, casi un monu. Pero lleendo'l testimoniu de dellos grandes antropólogos, Claude Lévi-Strauss ye unu d'ellos, damos cuenta de la sublime intelixencia y cultura d'estos homes singulares, muséu viviente del nuesu pasáu.
Los bruxos o xamanes de cada tribu yeren los encargaos de determinar por aciu visiones, l'animal o planta tótem de cada naciellu. Esto asocedía cuando esistía un totemismu individual y non grupal. El tótem en cuestión, supuestamente protexía al individuu o al clan, según la cla o l'individuu protexíen al tótem. Otres vegaes el totemismu traducir nuna igualdá de virtúes ente l'home y el so animal o planta tótem, de tal manera que por casu, l'home águila tenía les mesmes virtúes que l'águila.
Farnay
Farnay ye una comuña francesa del departamentu de Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Charpentry
Charpentry ye una comuña francesa del departamentu de Meuse, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Masaki Kinoshita
Masaki Kinoshita (木下 正貴, ) ye un futbolista xaponés.
Charpentry
Tien una población de y una superficie de  km².
Década del 510 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Tabla añal del sieglu VI e.C. ( Sieglu VII e.C. - Sieglu VI e.C. - Sieglu V e.C.)
Cupressus sempervirens
El ye una especie arbórea de fueya perenne de la familia de les Cupresacees. Tien gran llonxevidá, esistiendo exemplares con más de 1.000 años. En delles árees, particularmente de los Estaos Xuníos, conocer col nome de "ciprés italianu"; una y bones la especie ye bien común n'Italia, anque nun ye orixinariu d'ellí. thumb|Vista de la planta
Morfoloxía
thumb|Detalle de fueyes y conos. thumb|right|Tueru. thumb|right|Variedá 'stricta'. thumb|right|Variedá 'horizontal'. Alcuéntrase baxu dos formes naturales:
Hábitat y cultivu
Ye orixinal de rexones del este del Mediterraneu, esistiendo zones importantes nel norte de Libia, sur de Grecia (Creta y Rodas), sur de Turquía, Xipre, oeste de Siria, El Líbanu, oeste de Xordania y ciertes zones d'Irán. Créese que hai unos dos o trés mil años formaba grandes mases forestales nel norte d'África, quedando anguaño pocos exemplares.
Cultivóse estensamente como árbol ornamental mientres milenios lloñe del so llugar d'orixe, principalmente na rexón mediterránea central y occidental y n'otres árees similares con branos calientes y secos, ya iviernos nidios y lluviosos, tales como California, el suroeste de Sudáfrica y la zona meridional d'Australia). Puede tamién espolletar con ésitu n'árees más fríes, con branos más húmedos, como nes Islles Britániques, Nueva Zelanda y l'oeste d'Oregón.
Dada la so simboloxía funeraria, los campusantos suelen tener los meyores exemplares, anque pola estética del so porte, ye tamién emplegáu en decoración de parques y xardinos.
La so crecedera ye rápido mientres los sesenta o ochenta primeros años, nos que llega a algamar de 20 a 30 metros d'altor. Soporta tantu los suelos ácidos como los básicos. Aguanta terrenes grebos o compautos y refuga los suelos bien húmedos o arenosos. Ye un árbol que precisa sol, soportando perbién el calor y la seca, non asina los grandes fríos (temperatures inferiores a -10 °C)
La mayor parte del so cultivu realizar por aciu el métodu cultivar a partir de la seleición d'una copa fastigiata, de cañes argutes que de cutiu nun ye más que la décima parte del altor total del árbol. Tamién se reproduz fácilmente por grana ensin requerimientos especiales, anque d'una forma más lenta. El so tresplante ye por demás delicáu a partir de los cuatro o cinco años d'edá.
Anguaño hai cipreses con cancrosis, una enfermedá causada pol fungu Seridium cardinale que puede llegar a matar l'árbol.
Historia
Nun ta clara la procedencia de la so simboloxía funeraria. Piénsase, yá que ye un árbol que siempres ta verde y majestuosamente apuntando al cielu, qu'ayudaba a les almes de los muertos a alzase nesa direición. Acordies con Teofrasto el ciprés común taba consagráu a Haes, el dios de la muerte, yá que los sos raigaños nunca daben nuevos biltos una vegada baltáu l'árbol. Horacio indica que los antiguos soterraben a los muertos con una caña de ciprés y envolubraben el cuerpu coles sos fueyes. Pela so parte Pliniu'l Vieyu comenta qu'una caña de ciprés colgada na puerta d'una casa yera un signu aciagu.
N'otres zones el ciprés foi consideráu como un símbolu d'hospitalidá. Na antigüedá llantar a la puerta d'una vivienda dos cipreses pa indicar a los viaxeros que la hospitalidá de la casa ufiertába-yos comida y cama mientres unos díes.
Na Biblia apaez delles vegaes el ciprés. Nel Templu de Salomón utilizóse la so madera xunto cola del cedru. Inclusive se comentó que l'arca de Noé foi construyida con esta madera.
El monesteriu de Santu Toribio de Llébana ye principalmente conocíu por allugar el Lignum Crucis, un fragmentu que se diz perteneció a la Cruz de Cristu. La Ilesia almitir como auténticu y ciertos estudios científicos dieron como resultáu que la madera ye de ciprés y que la so antigüedá podría ser d'unos 2.000 años
A lo llargo de la historia apaez la madera de ciprés na construcción naval. Alexandru Magnu emplegó ciprés de Xipre y Fenicia pa construyir la flota de Eúfrates. Mientres l'Imperiu otomanu destruyéronse gran parte de los montes de cipreses d'Anatolia y el norte d'África pol usu masivu de la so madera na construcción y renovación de les flotes.
Al respective de la carauterística de la durabilidá de la madera de ciprés, suelse citar qu'una de les puertes de Constantinopla, que foi asitiada nel reináu de Constantino'l Grande, topar en perfectes condiciones mil años dempués. Per otru llau, les puertes de la Basílica de San Pedro nel Vaticanu son d'esti árbol y trescurríos mil doscientos años, siguen ensin amosar signos visibles de deterioru.
Dizse que dalgunos de los cipreses que pueden atopase nos xardinos de los baños termales del emperador Diocleciano en Roma, fueron llantaos por el mesmu Michelangelo.
Anguaño, el porte d'estos árboles ye una firma carauterística de los paisaxes mediterráneos de pueblos y ciudaes.
Usos
La madera del ciprés común utilizar en ebanistería fina, carpintería, construcción y escultura. Dada la so resistencia al mugor, dende antiguu utilizóse na industria naval, como yá se comentó, según naquellos trabayos espuestos al mugor o a l'agua. Tamién s'utiliza pa la construcción de guitarres. Ye la madera tradicional na ellaboración de guitarres flamenques, con un timbre bien carácterístico.
En zones de fuertes vientos suélense llantar, na so variedá piramidal, pa protexer los cultivos. Sicasí, la trupa solombra qu'ufierten y el emprobecimientu del terrén que causen, perxudiquen los mentaos cultivos que se traten de protexer.
En medicina tradicional les sos fueyes y conos utilizar pal tratamientu de les varices, úlceras varicoses, hemorroides y problemes de próstata. Ye astrinxente, expectorante, diuréticu, vasoconstrictor, sudoríparu y febrífugo.
Simboloxía
thumb|300px|El ciprés, símbolu místicu en [[Vincent van Gogh]] thumb|300px|Nueche estrellada, [[Vincent van Gogh]] La estraordinaria llonxevidá que tienen los cipreses, la so apariencia estilizada y espiritual, la so xamasca siempres verde, xunto cola incorruptibilidad de la so madera favorecieron que, en numberosos pueblos, esti árbol seya un símbolu d'inmortalidá. Coles mesmes el ciprés representa la imaxe de duelu, por acomuñar esta idea d'inmortalidá cola de la resurreición de los muertos
Ye por esto que son munchos los claustros de los monesterios nos que se llantaron cipreses. Nel nuesu país, el más conocíu d'estos árboles monásticos ye'l que mora nel Monesteriu de Santu Domingu de Silos, y qu'inspiró a Gerardo Diego el so más conocíu poema.
sentí d'esleime :y xubir como tu, vueltu en cristales, :como tu, negra torre de trabayosos filos, :exemplu de delirios verticales, :mudu ciprés nel fervor de Silos.
Ecoloxía
thumb|300px|Cipreses vivos tres una quema. En xunetu de 2012 una quema forestal empecipiáu na llocalidá española d'Andilla (Valencia) afaró mientres cinco díes más de 30.000 hectárees. Sicasí al pasar la quema a Jérica, yá na provincia de Castellón, en mediu del paisaxe xamuscáu un grupu de 946 cipreses d'unos 22 años quedó práuticamente ilesu, namái amburaron 12 cipreses. Estos cipreses de Jérica (conocíos yá como de la quema de Andilla) fueron llantaos pol proyeutu européu CypFire, qu'estudia dellos aspeutos de los cipreses, ente ellos la resistencia al fueu.
Taxonomía
thumb|300px|Conos masculinos thumb|300px|Conos Cupressus sempervirens describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 2: 1002–1003. 1753. Cupressus ye'l nome llatín del ciprés qu'acordies con dellos autores provién de "Cyprus" (Xipre), d'onde ye nativu y crez montés.
sempervirens: epítetu llatín que significa "siempres verde".
Sigma Cancri
Sigma Cancri (σ Cnc) puede referise a trés estrelles distintes na constelación de Cáncer:
Década del 520 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Tabla añal del sieglu VI e.C. ( Sieglu VII e.C. - Sieglu VI e.C. - Sieglu V e.C.)
Chassey-Beaupré
Chassey-Beaupré ye una comuña francesa del departamentu de Meuse, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Manual of the Flowering Plants and Ferns of the Transvaal with Swaziland, South Africa
Manual of the Flowering Plants and Ferns of the Transvaal with Swaziland, South Africa (embrivíu Man. Pl. Transvaal) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol botánicu cuáqueru y agrostólogu inglés Joseph Burtt Davy. Espublizóse en des partes en Londres y Nueva York nos años 1926-1932 col nome de ''Manual of the Flowering Plants and Ferns of the Transvaal with Swaziland, South Africa, by Joseph Burtt Davy. With illustrations by W. Y. Trevithick and Alice Bolton Davy''.
1914
1914 (MCMXIV) foi un añu común entamáu en martes nel calendariu gregorianu, y un añu comun entamáu en miércoles nel calendariu xulianu.
Fechos
right|thumb|150px|Vuelu inaugural de la St. Petersburg–Tampa Airboat Line.
Feurs
Feurs ye una comuña francesa del departamentu de Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Matanza de Santa María d'Iquique
La Matanza de la Escuela Santa María d'Iquique foi una masacre ocurrida nel Norte Grande de Chile el 21 d'avientu de 1907, na que fueron asesinaos un númberu indetermináu d'obreros del salitre que taben en güelga, mientres ocupaben xunto a les sos families la Escuela Santa María na ciudá d'Iquique.
Historia
Los primeros antecedentes de güelgues de trabayadores del salitre tuvieron llugar yá con anterioridá a la Guerra del Pacífico, aunque los paros nun entamaron a ser habituales hasta l'entamu del sieglu XX.
Esti fechu tuvo llugar en 1907 mientres trescurría'l periodu presidencial de Pedro Montt. Los trabayos paralizáronse depués de que los trabayadores decidieren conseguir meyorar les sos condiciones llaborales y de vida. Ente les sos peticiones taben la eliminación del pagu con fiches de la empresa nos comercios de la propia entidá (con unos precios superiores a los del restu de comercios de la zona), xornales a tipu de cambiu afitáu, balances pa los pesos y medíes pa les pulperíes, escueles pa los obreros, indemnización y almuerzu.
El 10 d'avientu de 1907 los güelguistas paralicen les actividaes de la salitrera "San Lorenzo" y el paru espardíase a otres d'Alto San Antonio, entamando la "Güelga de los 18 peniques". Esi nome débese a que los obreros pedíen el pagu de salarios a esti tipu de cambu. La numberosa columna d'obreros en güelga d'Alto San Antonio llegó a Iquique llevando banderes de Chile, Perú, Bolivia y Arxentina, instalándose nel hipódromu d'esti puertu.
A esti movimientu amestáronse-y otres oficines salitreres, entrando en güelga tamién casi tol comerciu ya industria del norte del país.
Más trabayadores en paro viaxjaron a la ciudá d'Iquique, llegando el 16 d'avientu. Seis mil de los güelguistas acamparon na escuela Santa María. A midida qu'avanzaba la güelga, más y más pampinos se xuníen a ella, llegándose a estimar que pal 21 d'avientu yeren cerca de 10.000 (dellos autores lleguen a estimar 14.000). A los pocos díes de llegar, esti gran ensamu de trabayadores taba aconceyáu na plaza Manuel Montt y nel establecimientu de la Escuela Santa María, pidiendo al gobiernu qu'actuara de mediador colos patronos de les compañíes salitreres estranxeras (ingleses) pa solucionar les sos demandes. Los patronos negábense a negociar debido a que los obreros tovía nun abandonares la güelga.
Depués lleguen órdenes de Santiago pa que los manifestantes abandonaren la ciudá y regresaren a les salitreres. Los manifestantes refugaron la propuesta, porque camentaben que si regresaben a los sos llabores, les sos reivindicaciones seríen inoraes. El 21 d'avientu, el xeneral Roberto Silva Renard, máxima autoridá militar de Tarapacá, actuó sobre la escuela Santa María con soldaos del reximientu O’Higgins y el sofitu de es ametralladores del cruceru Esmeralda.
Frente a la creciente tensión qu'había yá ente los grupos, el 20 d'avientu de 1907 los dirixentes efectuaron una reunión col intendente Carlos Eastman Quiroga. Mientres la reunión se facía na oficina salitrera Buenaventura, un grupu d'obreros coles sos families trataron d'abandonar el llugar y fueron acribillaos na llinia férrea. Como resultáu d'esta aición 6 obreros morrieron y los demás terminaron feríos.
El 21 d'avientu de 1907 ficiéronse los funerales de los obreros, y darréu, al afechar les ceremonies ordenóse-yos a tolos trabayadores qu'abandonaren les dependencies de la escuela y los sos alredores y se trasladaren a las casuques del Club Hípicu (Hipódromu). Los obreros negáronse a dir, temiendo ser cañoneaos polos barcos qu'apuntaben el camín que deberían recorrer hacia'l Club Hípicu.
Depués la negativa, les autoridaes declararon l'Estáu de Sitiu. Les llibertaes constitucionales fueron suspendíes gracies a un decretu del intendente que fizo publicar na prensa escrita.
El Xeneral Roberto Silva Renard xunto al Coronel Ledesma teníen la misión de desarranchar a los trabayadores en güelga. Señalóse a los dirixentes del comité de trabayadores que si nun salíen del edificiu abriríen fueu contra ellos. Ante la negativa d'éstos, el xefe militar, a les 15:45, ordenó a los soldaos entamar a disparar les ametralladores. L'ensame de xente, desesperada y buscando escapar, llanzóse sobre la tropa y ésta repitió'l fueu al que se-y amestó'l de les ametralladores. Productu d'esta aición morrieron 195 persones y quedaron 390 feríos, según datos de Nicolás Palacios, testigu de la matanza. Otres fontes contabilicen 3.600 muertes.
Los sobrevivientes de la matanza con posterioridá fueron llevaos lliteralmente a sablazos hasta'l llocal del Club Hípicu, y dende ellí a la pampa del norte de Chile, comprendida ente les resones de Tarapacá y Antofagasta), onderecibieron un tratu deplorable.
L'impautu social que tuvo esti acontecimientu obligó al gobiernu de la dómina a dictar lleis sociales pa entamar a meyorar les condiciones llaborales de los obreros.
La persona que dio la orden de disparar foi'l Ministru del Interior Rafael Segundo Sotomayor Gaete. De les víctimes mortales, cerca del 60% yeren peruanos y bolivianos.
Consecuencies
Esta güelga tien trescendencia histórica porque marcó el fin de la inmadurez política de los trabayadores chilenos.
Obres artístiques inspiraes nesti fechu históricu
Llibros Música Teatru
Kodai Yasuda
Kodai Yasuda (安田 晃大; ) ye un futbolista xaponés.
Tour de Francia 1995
El 82ᵘ Tour de Francia apostar del 1 al 23 de xunetu de 1995 sobre un percorríu de 20 etapes y con un total de 3.635 km que se cubrir a una velocidá media de 39,193 km/h. La carrera empezó en Saint-Brieuc terminó en París, nel clásicu final de los Campos Elíseos.
El ganador final foi l'español Miguel Induráin, quien consiguía asina la so quinta victoria, igualando'l récor de Jacques Anquetil, Eddy Merckx y Bernard Hinault, pero siendo'l primeru d'ellos que lo faía de forma consecutiva.
Desenvolvimientu de la carrera
Miguel Indurain volvía partir como favoritu de la ronda gala. Tony Rominger, recién vencedor del Giro d'Italia 1995, volvía atopase ente los sos más direutos rivales. Ente éstos, tamién s'atopaba'l mozu rusu Eugeni Berzin, segundu por detrás de Rominger nel Giro y que yá ganara a Indurain nel Giro d'Italia 1994.
La etapa prólogu resultó un tanto atípica, pos a metá de la prueba empezó a llover torrencialmente, lo cual torgó que los favoritos apostaren la etapa, na que vencería'l francés Jacky Durand, que nun yera pa nada un espertu en contrarreló.
L'equipu Gewiss-Ballan demostró una gran fuercia na contrarreló por equipos, na que quedó primero per delantre del ONCE. Amás del xefe de files, Berzin, había otru corredores importantes naquella escuadra, como Bjarne Riis y Ivan Gotti.
Mientres les primeres etapes nun hubo concesiones y toes decidieron al sprint. Na séptima etapa, con final en Liexa, ver a un agresivu Miguel Indurain que, en compañía del belga Johan Bruyneel, llegaría destacáu a la meta con casi un minutu de ventaya. La octava etapa yera la primer contrarreló individual. Indurain volvía vencer nuna etapa cronometrada, magar esta vegada nun foi tan decisiva como n'años anteriores y foi siguíu, relativamente de cerca, por Riis, Rominger y Berzin.
Alex Zülle, que perdiera casi cuatro minutos na contrarreló del día anterior, quixo esquitase na primer llegada n'alto d'aquel Tour, en La Plagne. En llegando a asitiase como virtual líder mientres l'intre de la etapa, venció finalmente con dos minutos de ventaya sobre Indurain, que espereció mientres aquella etapa. Naquella etapa, Berzin, qu'abandonaría na décima etapa, dicía adiós a toles sos posibilidaes, perdiendo más de 17 minutos en meta. Rominger, que perdía cuatro minutos respeuto de Indurain, tamién vía, una vegada más, atayaes les sos esperances. Zülle convertíase asina nel gran rival de Indurain naquel Tour.
La décima etapa, con final en Alpe d'Huez supunxo la confirmación de que'l suizu Zülle yera'l rival a bater por Indurain. Al pie de ellos taba'l danés Bjarne Riis, terceru na xeneral, anque yá a seis minutos. La victoria foi para Marco Pantani.
El colombianu del equipu Kelme, Hernán Buenahora, intentar na etapa siguiente, pero escoyó un mal compañeru d'escapada, el italo-inglés Maximilian Sciandri, muncho más rápido en meta qu'él.
La docena etapa, con un trazáu tropezosu y bien duru al traviés del Macizu Central, punxo en serios apuros a Indurain, pos se produció un grupu d'escapaos nel que taba'l francés Laurent Jalabert, que llegó a los 16 minutos de ventaya y llegó a asitiar a Jalabert al mandu de la clasificación xeneral. Sicasí, el trabayu en bloque del equipu Banesto consiguió amenorgar sensiblemente dicha diferencia, salvaguardando asina'l maillot del so líder. Aun así, Jalabert, que tamién ganaría la etapa, consiguía asitiase en tercer posición na xeneral.
Pantani llograría la so segunda victoria d'etapa en Guzet Neige, onde llegó en solitariu y destacáu, anque aquella etapa nun tuvo consecuencies pa los meyor clasificaos.
Na decimoquinta etapa, el francés Richard Virenque volvió protagonizar una perllarga escapada que lu sirviría pa sentenciar la clasificación del monte, amás de ganar la etapa. Esi mesmu día, nel descensu del primer puertu, el Portet-d'Aspet, producióse la cayida de dellos corredores. El francés Dante Rezze cayía por una rimada, anque ensin consecuencies. Peor paráu salía l'italianu Fabio Casartelli, que xacía inconsciente na calzada tres un fuerte impautu. Foi treslladáu n'helicópteru hasta l'hospital, pero Casartelli llegaba al mesmu ensin vida.
La etapa siguiente sería neutralizada. El pelotón rodó arrexuntáu mientres tola xornada, dexando que los compañeros del equipu de Casartelli, el Motorola, llograren tolos premios en sprints y nel monte, que seríen donaos a la familia del fináu (esposa y un fíu pequeñu d'apenes dos meses d'edá). A la fin de la etapa, l'equipu Motorola adelantrar al pelotón y entró destacáu, n'homenaxe al ciclista italianu. Dos díes depués, en Limoges, Lance Armstrong consiguía una emotiva victoria d'etapa que dedicaría tamién al so difuntu compañeru.
Djamolidine Abdoujaparov foi'l vencedor de la etapa con final nos Campos Elíseos, anque la clasificación de los puntos sería pal francés Laurent Jalabert; Richard Virenque ganó, ensin discutiniu, la clasificación del monte; Hernán Buenahora foi'l ganador del premiu a la combatividad y Bruno Cornillet foi'l farolucu coloráu, a más de 3 hores y media del vencedor.
Châtillon-sous-les-Côtes
Châtillon-sous-les-Côtes ye una comuña francesa del departamentu de Meuse, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tour de Francia 1995
Desenvolvimientu de la carrera
1995 foi l'añu en que Miguel Indurain completaba la so xesta d'igualar en victories a los meyores ciclistes de tolos tiempos: Anquetil, Merckx y Hinault; pero a diferencia d'éstos, el navarru foi'l primeru en consiguilo de forma consecutiva. Nel podiu veríase acompañáu por Alex Zülle y Bjarne Riis.
Châtillon-sous-les-Côtes
Tien una población de y una superficie de  km².
Mutxamel
Xeografía
Muchamiel asitiar na subcomarca de la Güerta d'Alicante, 9 km al nordeste de la ciudá d'Alicante y a menos de 1 km de la llocalidá vecina de San Juan d'Alicante. El términu municipal abarca 47.7 km² y por ésti pasa'l ríu Monnegre o ríu Secu, ríu que tuvo históricamente una gran importancia pal desenvolvimientu de la llocalidá.
Llenda colos términos municipales d'Alicante, San Juan d'Alicante, San Vicente del Raspeig y Campello.
Historia
Mientres la colonización cristiana perteneció al realengu d'Alicante y, nella, permaneció incluyida na Corona de Castiella per espaciu de 50 años aproximao, hasta que nel añu 1296 pasa a formar parte del Reinu de Valencia baxu reináu de Xaime'l Xustu. El so ilesia arciprestal empezar a construyir en 1511.
A finales del sieglu XVI construyóse'l banzáu de Tibi, que encauzaba les agües del ríu Monnegre y dexó ameyorar de forma sustancial l'agricultura de la güerta, dexando'l despegue de la llocalidá. Arriendes de esto, en 1580 concedióse-y el títulu de "Universidá" (títulu que daba una cierta independencia municipal) y, por real privilexu, en 1628 segregóse d'Alicante y consiguió ser alzada al rangu de villa con votu nes Cortes del reinu; voluntariamente volvió formar parte d'Alicante en 1653, volviendo dixebrase, definitivamente, nel añu 1736.
Mientres la Guerra de Socesión foi escalada poles tropes del Archiduque Carlos d'Austria.
Muchamiel tuvo enllancáu urbanísticamente hasta 1928, cuando'l conceyu adquirió unos terrenes al este del cascu urbanu p'abrir munches cais antigües escontra la cai actual de La Rambla; la nueva parte de la llocalidá desenvolver con un trazáu rectu de les sos cais, en contraste col sector tradicional.
Mientres el periodu republicanu, foi un pueblu eminentemente conservador, dáu'l pesu de la tradición católica ente la población. Sicasí, mientres la Guerra Civil, quedó en territoriu republicanu. Sicasí, les autoridaes republicanes nun realizaron purgues nin encarcelamientos, inclusive, dende 1937, el cultu católicu volvió salir a la cai, cola tradicional ufrienda a la Virxe de Loreto. A pesar d'ello, una vegada acabada la guerra, la purga d'izquierdistes foi importante, anque nidia en comparanza con otros llugares de la provincia. Cabo señalar qu'unu de los alcaldes de la transición, Francisco Bernabeu Alberola, foi escoyíu alcalde na democracia mientres el periodu 1995–1999, tres el cual pasó a ocupar l'Alcaldía la socialista Asunción Llorens.
Ente 1889 y 1969, el conceyu tuvo xuníu por tranvía a la ciudá d'Alicante. La so proximidá a la capital resultó definitiva tantu pa la so economía como pa la so demografía; dende mediaos del sieglu XX, el conceyu atópase integráu dientro un área metropolitana centrada na ciudá d'Alicante.
Monumentos y llugares d'interés
miniaturadeimagen|Conventu de San Francisco(Muchamiel) miniaturadeimagen|Fachada Ermita Montserrat(Muchamiel) miniaturadeimagen|Cálcer de Muchamiel
Anguaño nun ye visitable yá que ye una propiedá privada.
Clima
Muchamiel presenta un clima mediterraneu. Les temperatures pel branu suelen devasar los 35 °C y pel hibiernu mínimes d'hasta 2 °C de normal n'hores nocherniegues y mañaneres. Pa poder tener cualquier alcordanza de nieve en Muchamiel hemos de remontanos a los primeros decenios del sieglu XX. En Muchamiel ye avezáu que nos meses de setiembre y ochobre por cuenta de la gota fría cayan precipitaciones en forma de xarazo. Les precipitaciones son allegaes y bien irregulares a lo llargo del añu, llegando asina a medies de 408 mm.
Etimoloxía
Les primeres referencies que se tienen de la llocalidá son de 1569 (onde apaez cola forma en valencianu de Muchamel) y de 1609. Al paecer, la etimoloxía de Muchamiel nun tendría rellación cola "bayura de miel" que podría deducise (teoría bien popular mientres un tiempu, y que se-y atribúi al xeógrafu Joan Soler). Los documentos del so archivu municipal utilizaron la grafía Muchamel hasta finales del sieglu XIX, anque mientres tou esti sieglu y l'anterior la única forma oficial foi la de Muchamiel. En 1990 establecióse como denominación oficial del conceyu la forma en valencianu de Mutxamel (treslliteración a la grafía valenciana moderna de Muchamel), tres l'aprobación pol plenu del conceyu'l 26 de setiembre de 1989.
Per otra parte, nun hai consensu sobre l'orixe del topónimu, pero la teoría más espublizada ye la plantegada por Joan Coromines, que suxure que'l so nome derivaría de la composición del vocablu árabe mugmâ (mercáu) y del romance el (puntu d'alcuentru), dando a mugmâ-el o mugtamiâ-el, un topónimu equivalente a "puntu d'alcuentru pal mercadéu", "gran mercáu" o inclusive "mercáu de Dios" (mugmâ él-Läh). Sicasí, anque hai un ciertu consensu en que la única diferencia fonética ente la forma n'español con al respective de la forma en valencianu provendría del fenómenu de diptongación -el -> -iel típicu de la llingua española, los estudios más recién apunten a que'l topónimu n'árabe nun tendría significáu propiu sinón que se trataría d'otra treslliteración fonética d'un nome prerrománicu inda güei desconocíu.
Demografía
Históricamente, la base de la so economía foi fundamentalmente l'agricultura. Esiste, ello ye que una variedá de tomates orixinaria del conceyu denomada tomate de Muchamiel. Tamién el pan de Muchamiel gocia de bona fama na contorna.
Sicasí, la proximidá a la capital provocó una terciarización de la so economía, al convertise de facto en parte integrante del área metropolitana d'Alicante; esto tuvo de resultes que la so población aumente considerablemente a lo llargo del sieglu XX y, de manera especial, ente 1960 y 1994, feches nes que pasó de tener 4.010 a 11.329 habitantes y daqué más de 20.000 na actualidá, col desenvolvimientu d'urbanizaciones nel so términu municipal (cuenta con 28 nucleos de población). La siguiente tabla recueye la evolución de los efectivos humanos del conceyu a lo llargo de la dómina estadística:
Según el censu de 2015, el 10,75% de la población de Muchamiel ye de nacionalidá estranxera (procedente na so mayoría del continente européu), siendo les nacionalidaes más numberoses la británica y francesa.
Fiestes
El calendariu festero de Muchamiel ye'l siguiente:
De toles indicaes, les más importantes ya indicaes son les fiestes de Moros y Cristianos n'honor a la Virxe de Loreto, patrona de la villa, pos la tradición afirma que intercedió pol pueblu en dos milagros, unu'l 1 de marzu de 1545 y l'otru el 9 de setiembre de 1597. Los Moros y Cristianos celebrar dende finales del sieglu XIX, y anguaño calcúlase que participen nella viviegamente alredor de 5.000 festeros.
Hylophilus semicinereus
Hylophilus semicinereus, ye una especie d'ave Passeriformes, perteneciente a la familia Vireonidae, del xéneru Hylophilus. thumb|left|220px|Hylophilus semicinereus; ilustración de [[Joseph Smit|Smit, 1867.]]
Llocalización
Ye una especie que s'alcuentra en Venezuela, Brasil, Perú y Bolivia.
Década del 530 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Tabla añal del sieglu VI e.C. ( Sieglu VII e.C. - Sieglu VI e.C. - Sieglu V e.C.)
Canal Picton
El canal Picton ta asitiáu nel océanu Pacíficu na rexón austral de Chile, al sur del golfu de Penas, ye una de les canales canales de la Patagonia secundarios de la Patagonia chilena. Alministrativamente pertenez a la provincia Última Esperanza de la XII Rexón de Magallanes y l'Antártica Chilena.
Dende hai aproximao 6.000 años les sos mariñes fueron habitaes pol pueblu kawésqar. A empiezos del sieglu esti pueblu fuera práuticamente escastáu pola aición del home blancu.
Percorríu
Mapa de la canal
Ye navegable en tola so estensión por naves que tengan menos de 7,60 metros de caláu y tienen de faelo colos servicios d'un práuticu. Tien De tenese precuru nel so estremu norte onde s'alluga'l baxu Picton, sitiu nel qu'en 1917 varóse y perdió el tresporte Casma de l'Armada de Chile.
Xeoloxía y orografía
El llau este de la canal ta formáu pola mariña de la península Wharton de la islla Wellington, na que sobresal el monte Spite-Berg de 798 metros d'altor. El so llau occidental ta conformáu poles mariñes de les islles Kalau, Taggart, Merín y Mornington.
Climatoloxía
La rexón ye afeutada de cutio por vientos del oeste y pol pasu frecuente de sistemes fronteros. Estos sistemes fronteros xenerar na llatitú 60° S, zona na que conflúin mases d'aire subtropical y mases d'aire polar creando una petrina de baxes presiones que forma los sistemes fronteros. Esta área tien un clima que se conoz como “templáu fríu lluviosu” que s'estiende dende partir sur de la X Rexón de Los Lagos hasta'l estrechu de Magallanes. Equí rexístrense les máximes cantidaes de precipitaciones, en islla Guarello algamáronse hasta 9.000 mm añales.
La nubosidad atmosférica ye alta, los díes estenos son escasos. L'amplitú térmica ye amenorgada, la oscilación añal ye d'aproximao 4° C con una temperatura medio de 9 °C. Bastia mientres tol añu siendo más lluviosu escontra la seronda.
Esisten solu dos estaciones: branu ya iviernu. El branu empieza en setiembre y los vientos empiecen a ronden del NO al SO. Los díes empieza a ser más llargos y n'ochobre pueden haber dellos díes estenos. Nos meses d'avientu, xineru y febreru los vientos yá soplen cuasi puramente del SO con gran intensidá.
Les agües, nesta estación, son frecuentes pero non tan persistentes como nel iviernu y preséntense so la forma de fuertes y bayurosos bastios. La meyor dómina del añu ye la que va de febreru a abril. En mayu reparen braveces de mar que traen muncha marexada. En mayu cayen les primera nevazones les que siguen mientres tol iviernu. Les nevazones dacuando son tan trupes que la visibilidá vese amenorgada a non más de 100 metros. El vientu rondó al NO. Los meses de xunu y xunetu considérense los peores del añu. El mal tiempu ye l'estáu normal de la rexón, el bon tiempu ye un accidente transitoriu
Na mayoría de los senos, esteros y canales les tierres altes faen camudar la direición del vientu verdaderu. El vientu tiende a soplar a lo llargo de les canales, siguiendo la so direición y escontra baxo nos valles.
Nos puertos y fondeaderos que s'atopen a sotaventu de les tierres altes, cuando los bastios que soplen polo alto atopen quebraes o valles, baxen por ellos en forma repentina y violenta, a estos bastios conózse-yos como “williwaws”.
El vientu dominante en tola zona según el mes ye: xineru del NO – febreru del O – marzu y abril del O – mayu ronda al S – xunu camuda al SO – xunetu y agostu ente l'O al SO – setiembre del E y del N – ochobre del O – payares del O al NO y n'avientu del ONO.
Flora y fauna
Nes fasteres y fondalaes de los cuetos crez un monte tupiu que s'afirma nes fiendes de les roques, los árboles enxaréyense unos con otros. De normal nun se desenvuelven sobre los 50 metros sobre'l nivel del mar, pero onde ta abellugáu del vientu dominante xube hasta los 200 y 300 metros sobre dichu nivel.
Sobre la roca desnuda reparar una formación esponxosa sobre la cual crecen líquenes y mofos dende los cualos surde l'agua a la menor presión que s'exerza sobre la so superficie. Dellos árboles son l'haya, el tepú y el canelu.
El reinu animal ye bien amenorgáu, pueden atopase el foín y dalgunos royedores. Hai llobos y llondres. Ente les aves terrestre y acuáticu podemos atopar el martín pescador, el tordu, el malvís, el cisne, el coríu, el pingüín, el canquén, la gavilueta y el quetro o coríu a vapor. Ente los pexes atopen el róbalo, el pejerrey, el blancucu y la vieya. Ente los mariscos hai centolles, jaibas, corpuspinos y choros
Economía
Namái s'atoparon minerales de piedra caliar na islla Guarello el que ye estrayíu y embarcáu pola Compañía d'Aceru del Pacíficu y de mármol na islla Diego de Almagro.
El senu Última Esperanza pola bona calidá de les sos camperes ye la única parte d'esta rexón onde se desenvolvió con escelente resultáu la crianza de ganáu corderuno, lo qu'anició industries de carnes frigorizadas, graserías y esportación de llanes.
Historia
A cuntar de 1520, col descubrimientu del estrechu de Magallanes, poques rexones fueron tan esploraes como la de les canales de la Patagonia. Nes cartes antigües la rexón de la Patagonia, ente los paralelos 48° y 50° Sur, apaecía ocupada cuasi puramente por una gran islla denominada “Campana” separada del continente pela canal de la nación Calén”, nación que se supunxo esistió hasta'l sieglu ente los paralelos 48° y 49° de latitud sur.
Dende mediaos del sieglu eses canales son percorríos con seguridá por grandes naves de toles naciones, gracies a les numberoses reconocencies y trabayos hidrográficos efectuaos neses peligroses mariñes.
Por más de 6.000 años estes canales y les sos mariñes fueron percorríes polos kawésqar, indíxenes, nómades canoeros. Hai dos hipótesis sobre la so llegada a los llugares de poblamientu. Una, que procedíen del norte siguiendo la ruta de les canales chilotes y que travesaron escontra'l sur cruciando l'ismu d'Ofqui. La otra ye que procedíen dende'l sur y qu'al traviés d'un procesu de colonización y tresformamientu de poblaciones cazadores terrestres, procedentes de la Patagonia Oriental, poblaron les islles del estrechu de Magallanes y xubieron poles canales de la Patagonia hasta'l golfu de Penas. A empiezos del sieglu esti pueblu fuera práuticamente aniquiláu pola aición del home blancu.
Roques Vorposten
Mapa de les roques
Asitiaes nel llau SO del golfu Ladrillero, formen parte del estremu norte del archipiélagu North. Son dellos castros y roques qu'ocupen un espaciu de mar de 4 nmi en direición NO-SE. El sector ente estes roques y les islles Kalau y Taggart ta semáu de roques y estorbises. La mar quebra namái dacuando nelles.
Rompientes Stortebecker
Mapa de les rompientes
Les sos coordenaes según el Carreru son -49.33333°N, -75.55°W. Allugaes nel sector sureste del golfu Ladrillero y nel sector oeste de la entrada norte a la canal Ladrillero. Tán a 6 nmi a la ENE de les roques Vorposten y a 3½ nmi de la punta Welcker, estremu NO de la península Wharton. La mar quebra namái dacuando nelles.
Islla Kalau
Mapa de la isla
Allugada na parte NO del archipiélagu North. Xunto cola islla Taggart son les más grandes del archipiélagu. Tien 4 nmi de llongura en direición NO-SE. Al norte parte con el golfu Ladrillero, pel este cuerre la canal Picton que la dixebra de la península Wharton, pel sur, un enrío ensin nome dixebrar de la islla Taggart y pel oeste bañar l'océanu Pacíficu.
Na so parte NO álzase'l cuetu Kalau y na so parte SE'l cuetu Niple. Con tiempu claro ye visible dende 10 nmi y ye un escelente puntu de reconocencia de la entrada al golfu Ladrillero y a la canal Picton.
Islla Taggart
Asitiada al sur de la islla Kalau, ye la más grande del archipiélagu North. Mide 6,5 nmi na so exa más llarga NO-SE. Al norte parte con un enrío ensin nome que lu dixebra de la islla Kalau, al este cola canal Picton que la dixebra de la islla Wellington, al sur cola canal Miramar que la dixebra de la islla Mornington y pel oeste col océanu Pacíficu.
Nel so estremu NE álzase'l monte Taggart y nel so estremu S el monte Mac Donald. Les sos mariñes son puerques y despiden roques y rompientes hasta cuasi 6 nmi escontra fuera. Nel sector operen embarcaciones lloberes.
Pasu Picton
Mapa del pasu
Fórmase 6 nmi al sur de la entrada norte de la canal Picton. L'anchu navegable ye de 1½ cables con una fondura máxima de 10 metros que baxa hasta 9 metros. Con vientos fuertes del NO y W llevantar nel pasu mar gruesa, cuando soplen estos vientos, nun tien de ser saleáu por naves que calen más de 7,60 metros. L'amplitú de la marea en sicigias algama los 1,70 metros.
Canal Miramar
Mapa de la canal
Dixebra partir sur de la islla Taggart de la mariña norte de la islla Mornington. Tien una llongura de 9 nmi por un anchu mediu de solu 400 metros. Puede ser saleáu por goletas pequeñes y siempres que se tenga a bordu un práuticu local. Xune la canal Picton col océanu Pacíficu.
Islla Mornington
Mapa de la isla
Asitiada al sur de la islla Taggart y separada d'esta pela canal Miramar. Empobinada en direición xeneral NNO-SSE tien 22½ nmi de llongura nesa direición por 14 nmi de mayor anchu. Ye de forma irregular. Pel llau este cuerre la canal Picton que la dixebra de la islla Wellington, pel sur el canal Trinidad dixebrar de la islla Madre de Dios y pel oeste bañar l'océanu Pacíficu.
Ye baxa nel centru aumentando'l so altor progresivamente escontra'l norte y el sur. Na so parte norte ta'l cuetu Taro de 300 metros d'altu. Nel llau oeste'l picu Spartan de 518 metros, nel sector sureste los montes Nares y MacLear de 484 metros, el picu Picton de 630 metros y el monte Gamboa de 484 metros, en partir sur el monte Caldarudu y nel estremu suroeste'l monte Corsu de 554 metros.
Puertu Nuevu
Mapa del puertu
Asitiáu na mariña norte de la islla Mornington na ribera sur de la canal Miramar, el so sacu tien direición SE. El so accesu dende la canal Picton ye más claru. El puertu ye grande y les sos veres totalmente llimpies. Les mariñes tienen llombes de 40 a 100 metros d'altu; al fondu hai un cuetu, pico Suerte, de 250 metros d'altu. Bon fondeadero de fango en 27 metros d'agua. Puede faese agua de delles cascaes. Pa entrar al puertu encamiéntase l'usu d'un práuticu.
Esteru Payne
Mapa del esteru
Asitiáu nel sector central de la mariña oriental de la islla Wellington. Abrir en direición SO. N'el so boca atopa'l puertu Payne de tamañu abondu pa recibir naves de porte moderáu. L'esteru ye bien pintorescu porque tien cuetos de distintos altores. Ye bien baxu, solo aptu pa embarcaciones menores. Los montes son tupios colos árboles comunes de la zona. Hai murtilla y calafate. Peces a esgaya, especialmente róbalos. Hai mariscos y caza.
Punta Sakkarah
Mapa de la punta
Ye l'estremu SE de la islla Mornington. Al SO de la punta y a ¼ nmi atópense les islles Ramsés de solu 45 metros d'altu. La enfilación de Sakkarah cola punta Wilson de la islla Memphis señala la entrada sur de la canal Picton.
Descripción mariña esta Península Wharton
Mapa de la península
Ye la parte SO de la islla Wellington. Tien una llongura de 40 nmi en direición xeneral NNO-SSE por un anchu máximu de 9 nmi. Estender dende la canal Ladrillero pel norte hasta la canal Trinidad pel sur. Pel so llau nordés cuerre l'esteru Desengaño, pel este'l brazu del Norte, pel sur la canal Trinidá y pel llau oeste la canal Picton.
El so parte norte ye montascosa sector nel que s'alcen los montes Wotan y Spite-Berg. La so mariña occidental ye bien quebrada y tien dellos senos y esteros.
Punta Welcker
Mapa de la punta
Ye l'estremu NO de la península Wharton. la mariña que la arrodia ye puerca hasta 1 nmi escontra fuera. Nel sector interior de la península alza'l monte Wotan.
Rafael Oviedo y Portal
Rafael Oviedo y Portal foi un políticu asturianu.
Biografía
Naz n'Uviéu, ciudá na qu'estudia lleis. Una vegada concluyíos los sos estudios na Universidá d'Uviéu treslladóse a Madrid participando viviegamente na revuelta del 2 de mayu de 1808. Ye deteníu y condergáu a muerte por esta participación. La pena finalmente ye conmutada pola confiscación de tolos sos bienes. Tres la so lliberación ye exiliáu a Londres. En 1813 torna a Asturies.
En 1835 ye nomáu Gobernador Civil de Salamanca, pero solo exerz el cargu dos meses tornando a Uviéu para dar clase na so universidá. Dos años dempués, en 1837, ye nomáu xefe políticu de Zaragoza hasta 1840. Ente 1844 y 1852 ye nomáu bibliotecariu na Biblioteca Nacional.
Fina na so ciudá natal el 29 de marzu de 1854.
Canal Picton
Senu Eversfield
Tien trés entraes, llimpies y fondes. Empobináu escontra'l NE, tien 8½ nmi de llargu. Les mariñes que la llinden son de 250 a 400 metros d'altu. Nun ufierta surgideros. Na so mariña norte abre la canal Eugenio de 3 nmi de llongura que la comunica col esteru Marzu. Na mariña sur abre la canal Carlos que lo comunica col seno Artillería.
Seno Artillería
Mapa del senu
Abre 5½ nmi al sur del senu Eversfield. Les sos mariñes alzar hasta 300 metros. Les sos agües son llimpies y fondes. Na so entrada hai cinco islote. Ta empobináu escontra'l NE y tien una llongura de 8½ nmi y un anchu mediu de 1 nmi. Pola so fondura nun ufierta fondeaderos. Ta comunicáu col senu Eversfield pola canal Carlos. Hai abondosos árboles tales como ciprés, carbayu, tepú, etc.
Badea Beresford
Mapa de la badea
Senu Petley
Mapa del senu
Formáu per un brazu de 2 nmi de llongura por 350 metros d'anchu. Ye bien baxu; na entrada tien 124 metros que mengüen rápido a midida que avánzase nél, llegando a los 58 metros no fondero del so sacu. Arrodiáu de montes serrapatosos de 500 metros d'altu.
Firminy
Firminy ye una comuña francesa del departamentu de Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Chattancourt
Chattancourt ye una comuña francesa del departamentu de Meuse, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Empetraceae
La familia empetraceae agora incluyida na familia Ericaceae, entiende unes 8 especies de subarbustos ericoides qu'habiten les rexones fríu y templar del hemisferiu boreal.
Descripción
Carauterizar por fueyes alternes o fasciculaes, lliniares, aurcaes na cara inferior. Flores pequeñes, unisexuales de disposición dioica o hermafrodites, actinomorfes, de cutiu trímeras, con 2-3 pétalos, con 2-3 estames, de xinecéu súperu, con 6-9 carpelos; xeneralmente arrexuntaes en glomérulos. Frutu en drupa bacciforme.