cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santa María de la Vega
Demografía
El conceyu, que tien una superficie de 17,88 km², cuenta según el padrón municipal pa del INE con  habitantes y una densidá de  hab./km².
Patrimoniu
Santa María de la Vega ye conocida por dos tipos de construcciones que nun tienen nada que ver, unu fai referencia a lo lúdico y la otra a lo espiritual. Esta postrera nun ye otra que la so ilesia de la que destaca sobremanera la so gran torre de piedra la cual lluz una gran campana. El segundu tipu ye la bodega. Ensame d'elles nes pequeñes llombes próximes a la llocalidá.
Fiestes
Les sos principales festividaes son 15 d'agostu l'Asunción, 16 d'agostu San Roque y la Virxe del Carmen, celebrada a finales de setiembre.
Lisieux
Lisieux ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Apocynum androsaemifolium
Apocynum androsaemifolium ye una especie de planta melecinal perteneciente a la familia de les apocinacees. Ye orixinariu d'América del Norte. thumb|Ilustración thumb|Detalle de les flores thumb|Vista de la planta thumb|Ilustración
Descripción
Ye una planta yerbácea perenne qu'algama los 5 ó 6 metros d'altor, ramificada, y, de mancomún colos otros trés miembros del xéneru, contién cazumbre llechienta qu'apaez nos tarmos rotos. Les fueyes son de color verde escuru'l fexe y más pálidu y nidiu el viesu, ovales, y de 5 a 6 cm de llargu. Les flores son blanques, tiñíes de colloráu y con cinco escales nel gargüelu de la corola, que segreguen un líquidu duce, bien curiosu pa les mosques. Estes escales son bien sensibles, y cuando son tocaes se curvan escontra dientro, encarcelando a los inseutos.
La corteza ye dura y fibrosa y ye utilizada polos indios de California como un sustitutu pal cáñamu, na fabricación de cordeles, bolses, redes de pesca y pa ropa de cama.
El raigañu llechientu atopar nel comerciu en pieces cilíndriques, de color acoloratáu o marrón abuxao. Cuasi nun tien golor y el sabor ye como d'almidón, depués ye amargosu y acre.
La naturaleza del principiu activu ye incierta. Un glucósido, apocynamarin, foi separáu, pero l'actividá créese que se debe non a un glucósido, sinón a un principiu bien amargosu, Cymarin.
Usos melecinales
Ye unu de los tónicos cardiacos del grupu de los digitálicos, apocynum, ye'l más poderosu na ralentización del pulsu. Puede causar estomagaes y catarsis, polo que delles persones nun la pueden tolerar. Trátase d'un hidragogo poderosu, preséu n'edemes por cuenta de la insuficiencia cardiaca.
Utilízase como una alterativa nel reumatismu, la sífilis y la escrófula.
Taxonomía
Apocynum androsaemifolium describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 1: 213. 1753.
Apocynum: nome xenéricu que remanez del griegu apo = "fora de", y kyon o kunos = "perru", ye dicir "nocivu pa los perros", en referencia al so antiguu usu como venenu pa los perros.
Harvey Cedars
Harvey Cedars ye un borough del condáu d'Ocean, nel estáu de Nueva Jersey. Llenda con.
Apocynum androsaemifolium
Taxonomía
androsaemifolium: epítetu llatín que significa "como les fueyes de Androsaemum.
Harvey Cedars
Demografía
Tien una población de y una superficie de  km².
Amytornis dorotheae
Amytornis dorotheae, ye una especie d'ave Passeriformes, de la familia Maluridae, perteneciendo al xéneru Amytornis.
Ye una especie d'ave endémica d'Australia (noroeste de Queensland y al este del territoriu del Norte d'Australia). El so nome común ye Carpentarian Grasswren por alcontrase nel golfu de Carpentaria.
La Puebla de Castro
La Puebla de Castro ye un conceyu de la provincia d'Huesca, na comunidá autónoma d'Aragón, España.
Demografía
La población del conceyu ye de.
Mont-le-Vernois
Mont-le-Vernois ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Saona, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ammodramus caudacutus
Ammodramus caudacutus ye una especie d'ave paseriforme de la familia Emberizidae qu'habita en güelgues d'América del Norte.
Mide ente 13 y 15 cm de llargor na so edá adulta, ye un gorrión pardu escuru na so rexón dorsal, col llombu bien rayáu y la cola curtio y agudo na punta. El pechu ye amarellentáu, con escases rayes o ensin elles, y el banduyu ye blancu. El patrón de la cabeza ye diagnósticu: la cara ye de color ocre con mexelles grises; el gargüelu ye blanca y la corona parda escura, ensin divisiones.
Habita n'árees cercanes a los cuerpos d'agua, incluyendo aquelles con ciertu grau de salín próximes a la mariña. Alcuéntrase nes Praderíes canadienses y el norte-centro de los Estaos Xuníos (porción septentrional de les Grandes Llanures). Tamién nel llende sur de la Badea de Hudson, la mariña atlántica del sur de Canadá y a lo llargo de la mariña oriental d'Estaos Xuníos hasta Virxinia.
Pel iviernu migra'l sur d'Estaos Xuníos. Hai rexistros accidentales nel llende norte de Méxicu.
Aliméntase de granes, inseutos ya invertebraos acuáticos. Busca alimentu nel suelu, na folla o ente la vexetación. El nial ye una taza abierta construyíu ente camperes o nel suelu. Namái la fema cría a la proxenie.
Sierra de Chiribiquete
La Sierra de Chiribiquete o Serranía de Chiribiquete, ye un pandu predresu na rexón amazónica colombiana aniciada a partir del Escudu Guayanés. Col conxuntu de la Sierra de Naquén y la Serranía de la Macarena, son los sistemes montascosos más importantes de l'Amazonia colombiana.
Historia
Ye consideráu puntu neurálxicu nel poblamientu d'América del Sur, lo cual establecióse gracies a delles espediciones antropolóxiques qu'afayaron nos sos montes gran cantidá de pictogrames. En más de 36 abrigos predresos de distintu tamañu y allugamientu; identificáronse más de 200.000 dibuxos, que conformen el mayor afayu de pictografíes rupestres amazóniques. Les más antigües daten de 19.500 años antes del presente.
El pueblu indíxena Carijona, qu'habitaba esta rexón, foi abrasáu mientres la fiebre del cauchu, per parte de la compañía de la Casa Arana allugada en La Chorrera (departamentu del Amazones). Anguaño realízase un procesu de caltenimientu lleváu a cabu pol ministeriu del Ambiente colombiano, per mediu del sistema de parques nacionales, lo que dexó crear el parque nacional natural Sierra de Chiribiquete. Debíu al conflictu colombianu'l procesu de colonización llegó a esti parque nos últimos años, polo que'l so ecosistema únicu nel mundu atópase seriamente amenaciáu polos cultivos de coca y l'abandonu.
Allugamientu
La Sierra de Chiribiquete atopar ente los departamentos de Guaviare y Caquetá, na zona amazónica colombiana. Adicionalmente puede representase la Sierra de Chiribiquete en tres rexones: el Macizu Norte, onde se presenten les mayores elevaciones (820-840 m); el Macizu Central, con altores que bazcuyen ente 350 y 600 m y, finalmente, les llamaes Meses de Iguaje, que les sos altores nun devasen los 400 m.
Seigo Narazaki
Seigo Narazaki (楢﨑 正剛, ) ye un ex-futbolista xaponés.
Alpine
Demografía
Tien una población de y una superficie de  km².
Circuitu Internacional de Sepang
El Circuitu Internacional de Sepang ye un autódromu allugáu en Sepang, Malasia, unos 40 km al sur de la ciudá de Kuala Lumpur. Ye utilizáu pal Gran Premiu de Malasia de Fórmula 1, el Gran Premiu de Malasia de Motociclismu, carreres del Super GT Xaponés y el Campeonatu Mundial de Superbikes, y eventos asiáticos d'automovilismu y motociclismu.
Consideráu un parámetru de comparanza pa otros Grandes Premios, Sepang cuenta con talleres y sales de prensa forníos con moderna teunoloxía. Nos últimos tiempos, surdieron delles quexes a raigañu del estáu de la pista, que paecía tar fundiéndose llevemente. Una posible razón qu'esplicaría esto ye'l fechu de que'l autódromu ta construyíu sobre terrenales pantanosos.
El circuitu foi diseñáu pol arquiteutu alemán Hermann Tilke, quien depués sería contratáu pa la construcción de los autódromos de Shanghai y Baréin.
Nél morrió'l pilotu italianu de Moto GP Marco Simoncelli el 23 d'ochobre de 2011 en sufriendo una cayida al entamu del Gran Premiu de Malasia de MotoGP y ser pilláu por fuercia por Colin Edwards y Valentino Rossi.
Circuitu principal
El circuitu principal, que de normal ye percorríu nel sentíu de les manecillas del reló, tien 5,54 quilómetros d'estensión y ye reconocíu poles sos curva zarraes y les sos anches rectes. El diseñu ye bastante inusual, destacar la presencia d'una recta interior que se dixebra de la recta principal de talleres por una pequeñu forqueta. Esti circuitu utilizar pa eventos de Fórmula 1 y el Campeonatu Mundial de Motociclismu, según tamién pa carreres a nivel llocal y rexonal.
Circuitu norte
Tamién percorríu de normal nel sentíu de les manecillas del reló, el circuitu norte ta compuestu básicamente pola primer metá del circuitu principal. El percorríu dobla escontra la recta de boxes depués de la curva 6, y tien 2,71 km d'estensión.
Circuitu sur
El circuitu sur ta formáu pola otra metá del circuitu principal. La recta interior ye esti postreru tresformar na de boxes cuando s'utiliza'l circuitu sur, xuniéndose a la curva 8 pa formar una forqueta. Percorríu nel mesmu sentíu que los dos circuitos anteriores, cuenta con un percorríu de 2,61 km.
Otres instalaciones
El Circuitu Internacional de Sepang cunta amás con pistes de kart y motocrós.
Libythea celtis
La Libythea celtis ye un lepidópteru ropalóceru de la familia Nymphalidae. (Laicharting, 1782).
Distribución
Atópase al norte d'Arxelia y Tunicia, sur d'Europa, Turquía, centru y noroeste d'Asia hasta'l Xapón y Taiwán.
Na península Ibérica ye bien esporádica y rara, anque ye más frecuente nos Pirineos. Ausente nes Baleares. Les poblaciones europees y africanes viven ente los 400 y los 1.500 m. izquierda|miniaturadeimagen|[[Celtis australis|Almez (Celtis australis), principal planta nutrícia de la Canesba.]]
Hábitat
Preferentemente, árees abiertes y arbustives con árboles caducifolios esvalixaos y non bien grandes. La Canesba aliméntase d'almez (Celtis australis); en puntos del sureste d'Europa, onde esta planta ye escasa, podríen utilizar otres especies del xéneru Celtis, fechu confirmáu con Celtis caucasica al noroeste d'Asia.
Periodu de vuelu y envernía
Enviernen como imago a los arbustos, cosa útil, cuidao qu'en reposu asemeyase a una fueya seca ( asonsañen inclusive'l peciolu, gracies a les palpaciones prominentes que tienen).
Los primeros individuos  reparaense ente marzu y abril, y la so descendencia remanez ente xunu y agostu. La especie ye univoltina.
Comportamientu
A medios o finales de branu, dellos individuos esvalixense n'árees bien estenses pa colonizar nueves zones (llegaron a reparar exemplares divagants a unos 2.300 m).
Fracchia
Fracchia ye un apellíu d'orixe italianu que pue referise a:
Eduardo Martínez Torner
Eduardo Martínez Torner foi un musicólogu, compositor y concertista asturianu.
N'Uviéu deprendió solfeo con Antonio Fernández Cueves. Discípulu dempués de Baldomero Fernández Casielles, de Saturnino del Fresno Arroyo y del organista de la Catedral, Ignacio Ruiz de la Peña, fixo brillantemente la carrera de pianu nel conservatoriu de Madrid. De 1912 a 1914, recibió na Schola Cantorum de París les enseñances del musicólogu francés Vincent d'Indy; estudia, asiste a conciertos y, sobremanera, impresiónase cola atención qu'ellí se ta emprestando a la conocencia de la música popular. Cuando torna a Asturies, aplícase al estudiu del folklore musical. Acompañáu de los cantantes Cuchichi y María Argüelles, da una serie de conferencies que, pola fondura y enseñanza que zarren sobro'l folklore asturianu nos sos aspeutos llíricu y lliterariu, merecen los mayores aponderamientos. Adeflor pidi abiertamente a la Diputación que nun permanezan ensin imprimir eses riques noticies étniques y llíriques que la constancia y el talentu del mozu Torner axuntó.
En 1916, la Diputación únvialu pensionáu a Madrid pa que investigue nos vieyos manuscritos de los archivos los raigaños y trayeutories de la música asturiana. Collabora con Menéndez Pidal nel Centru d'Estudios Históricos, que la so seición de Musicografía y Folklor va llegar dirixir, y en 1920, tamién por cuenta de la Diputación, imprímise en Madrid el Cancionero musical de la llírica popular asturiana, que recueyi y estudia científicamente quinientes melodíes populares.
Alta Córcega
Alta Córcega (Haute-Corse; corsu: Corsica Suprana) ye un departamentu francés de la rexón de Córcega.
Eduardo Martínez Torner
«estrenóse con ésitu francu una zarzuela de vezos asturianos, orixinal, de los sres. Dicenta y Escosura, música del mozu maestru Eduardo Torner. Ye ésti un compositor de gran talentu y cultura, asturianu y bien conocíu polos sos estudios folklóricos. Dempués de trunfar nel llibru, Eduardo Torner preséntase énte'l gran públicu de los teatros con una zarzuela llimpia y noble. La partitura de La promesa respuendi a la sonadía -si non dilatada, bien escoyía- del so autor. Ye graciosa, fresca, allegre, cenciella y guarnida pola cazumbre popular».
Alta Córcega
Tien una población de y una superficie de  km². Llenda con.
La so prefeutura ye la ciudá de Bastia.
Eduardo Martínez Torner
Exiliáu en Londres al entamar la Guerra Civil Española, collabora davezu con programes de folklor español na BBC. Tien el determín de tornar a la so patria cuando fina. Ente los homenaxes que n'Uviéu se tributaren a la so alcordanza cabe recordar el Discursu que sobro la so vida y obra pronunció en 1961 Ángel Muñiz Toca por cuenta del so ingresu nel Institutu d'Estudios Asturianos; los cinco enxundiosos artículos de Juan Ignacio Ruiz de la Peña, ganadores del concursu convocáu pol Atenéu y Radio Nacional en 1967; la redaición pol aludíu Institutu, en 1971, del Cancionero musical de la llírica popular asturiana, y l'allugamientu pola Conseyería de Cultura, en 1980, d'una llábana na cai de la Regla recordando la casa na que nació'l pernomáu investigador. En 1966, el Conceyu d'Uviéu concedió'l so nome a una cai de la ciudá.
Idioma ilocanu
El ilocano, tamién llamáu iloko y ilokano, referir a la llingua y cultura acomuñada colos ilocanos, el tercer grupu étnicu más grande de les Filipines. L'área natal de los ilocanos ta nel noroeste de la islla Luzón y ye la identidá de definición pa la Rexón de Ilocos (Rexón I). El primer periódicu en ilocano editar en 1889 y tenía esi mesmu nome, n'español, (El ilocano), siendo editáu por Isabelo de los Reis.
Historia
Los ilocanos son descendientes de los malayos qu'emigraron y colonizaron el noroeste de les Filipines mientres sieglos. Les families y los clanes llegaron pol viray o bilog, significando'l barcu. La pallabra ilocano vien de i, significando "de", y looc, significando "calar o la badea", asina "la xente de la badea." Los ilocanos tamién se refieren a ellos mesmos como Samtoy, una contraición de la frase ilocano saö el mio ditoy, significando "la nuesa llingua equí".
Los ilocanos ocupen una tierra estrecha y estéril na punta noroeste de Luzón, en mediu la sierra de Cordal al este y el mar de la China meridional al oeste. Esta xeografía inhóspita y aspra moldió a una xente conocida pola so industria aportunante y frugalidad. Esto tamién indució a los ilocanos a faese una xente migratorio, siempres buscando meyores oportunidaes.
Los pioneros ilocanos afluyeron al valle más fértil de Cagayan y les llanures de la provincia de Pangasinán mientres el sieglu XVIII y el sieglu XIX y agora constitúin una mayoría en munches d'estos llugares. Nel sieglu XX, munches families treslladar al sur a Mindanao. Ellos fueron el primer grupu filipín étnicu n'inmigrar en masa a América del Norte, formando comunidaes importantes nos estaos de Ḥawai, California, Washington y Alaska n'Estaos Xuníos. Pueden ser tamién atopáu nel Oriente Mediu, Ḥong Kong, Xapón, Canadá y Europa.
Clasificación
El ilocano ye una llingua de la familia austronesia, falada nel norte de Luzón y en delles partes del país según n'otres partes del mundu. Emplégase como llingua franca na rexón del norte, ye usada como segunda llingua por otros grupos como'l pangasinan, ibanags, ivatans y delles tribús étniques de la Provincia de Monte y Zambales. Ye faláu por aproximao nueve millones de persones.
Dialeutos
Los llingüistes reconocen dos grupos dialeutales primarios del idioma ilocano: nortizu y suriegu. Polo xeneral, caracterícense los subgrupos de dialeutos del norte pola realización de la vocal y como una vocal semiabierta anterior non arrondada, o meyor,. La pronunciación ye asemeyada a la pallabra inglesa bed. Nun esiste una vocal equivalente nel idioma castellanu.
Nos grupos dialeutales suriegos, la lletra y tien dos realizaciones. En pallabres d'orixe español o d'orixe estranxeru, realízase según nos dialeutos nortizos. Sicasí, en pallabres indíxenes, la lletra y realízase como una vocal zarrada posterior non arrondada, o meyor,. Atópase esta vocal en munchos idiomes filipinos, por casu nel idioma de los kinaray-a, según n'otros idiomes extrajeros, por casu n'el xaponés y n'el turcu.
U2
U2 ye un grupu de rock irlandés, formáu en 1976 en Dublín.
Idioma ilocanu
Precolonial
Antes de la llegada de los europeos, los ilocanos precoloniales de toles clases sociales escribíen con un sistema silábicu, o meyor dichu un abugida o silabariu. Esti sistema yera asemeyáu a la escritura tagala y la de los pangasinenses. Cada calter d'estos abugidas significaben una secuencia d'un consonante siguíu por una vocal, CV, entós una sílaba. Ye posible que l'idioma d'orixe d'esti sistema nun precisaba escribir consonantes de coda porque la so propia fonoloxía nun les dexaben. Sicasí, les sílabes de los idiomes filipinos terminen nun consonante y tienen sílabes zarraes. Pa los escritores, nun había nengún métodu pa indicar l'ausencia de la vocal. En munchos casos, el llector tenía qu'aldovinar si la sílaba terminaba nuna vocal o nun consonante.
D'otra manera, el sistema de los ilocanos ye'l primeru que designó los consonantes de coda con una marca diacrítica - un virama en forma de cruz, exhibida en La Doctrina Cristiana del añu 1621, una de les publicaciones ilocanas más vieyes qu'entá esisten. La virama escrita embaxo de la lletra siginificaba que nun realizaba la vocal, negar.
thumb|right|La oración El Padre El nuesu del llibru Doctrina Cristiana, 1621.
La dómina colonial
Dempués de la llegada de los españoles a les islles, el sistema silábicu foi abandonáu pola versión española del alfabetu llatín.
Güei día
Hai dos sistemes n'usu: unu basáu nel español y otru nel tagalu. Nel sistema español, les pallabres d'orixe español caltuvieron les sos formes, ye dicir que les pallabres indíxenes afacer a les regles y peculiaridaes del español. Anguaño, solo usar la xente mayor y en publicaciones antigües.
A diferencia del sistema español, el basáu nel tagalu ye más fonéticu. Cada lletra tien namái un valor fonéticu, y reflexa la verdadera realización de la pallabra.1 Sicasí, la combinación de les lletres ng ye un dígrafu. Sigue dempués de la lletra n na alfabetización. Resulta que numo (humildá) apaez antes de ngalngal (mazcar) nos nuevos diccionarios. L'impautu sobre les pallabres d'orixe estranxeru, les más comunes provienen del español, ye que van precisar camudar les sos formes pa reflexar la fonoloxía ilocana meyor. La revista ilocana Bannawag 'L'amanecer' usa esti sistema.
Comparanza
Notes
1 Ye'l revés nel casu de la vocal // onde tien dos representaciones gráfiques en pallabres indíxenes. Escríbese la vocal // como o cuando asocede en pallabres indíxenes na sílaba final de la pallabra o del raigañu, por casu: kitaemonto /ki.ta.y.mun.el to/. Tamién, la lletra y correspuende a dos vocales nel dialeutu sureñu. 2 Na fonoloxía del ilocano (y del tagalu) el soníu fricativu labiodental // nun esiste. El so soníu averáu ye //. Por eso, en pallabres d'orixe español o inglés, // realízase //. N'especial, los apellíos qu'empiecen en // suelen dicise con //, por casu Fernández /per.'nan.des/. 3 El soníu // namái asocede en pallabres estranxeres, y nel variante del negativu haan.
Tipoloxía
L'idioma ilocano emplega una estructura de predicáu inicial. Ye dicir que'l verbu o l'axetivu occure na posición inicial na clausa. Y dempués, sigue lo demás de la oración.
El ilocano usa un sistema complexu d'afixos (prefixos, sufixos, infixos y enclíticos) y reduplicación pa indicar una gran variedá de categoríes gramaticales.
Pronomes
Los pronomes absolutivos tienen dos formes: independiente y enclíticu.
Los pronomes independientes nun son amestaos a nenguna pallabra.
Siák ti gayyem nin Juan.
"Yo soi l'amigu de Juan."
Dakamí ti napan idiay Laoag.
"Somos los que fueron a Laoag."
Los enclíticos amestar a la pallabra anterior.
Gumatgatangak iti saba.
"Yo toi mercando plátanos."
Agawidkayonto kadi non Sabado?
"¿Vuelvan toos ustedes el sábadu?"
Los pronomes nel casu "xenitivu" son amestaos a nomes en referencia a lo posesado, o son amestaos a los verbos pa indicar el casu ergativo.
Los pronomes -mo y -ko son amenorgaos a -m y -k dempués de vocales.
Carlos I d'España
Carlos I d'España y V del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, llamáu «el César», reinó xunto cola so madre —esta postrera de forma solamente nominal y hasta 1555— en tolos reinos y territorios hispánicos col nome de Carlos I dende 1516 hasta 1556, axuntando asina per primer vegada nuna mesma persona les Corones de Castiella —el Reinu de Navarra inclusive— y Aragón. Coles mesmes, foi emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu como Carlos V de 1520 a 1558.
Fíu de Xuana I de Castiella y Felipe'l Formosu, y nietu per vía paterna de Maximiliano I d'Habsburgu y María de Borgoña, de quien heredó'l patrimoniu borgoñón, los territorios austriacos y el derechu al tronu imperial, y per vía materna de los Reis Católicos, Sabela I de Castiella y Fernandu II d'Aragón, de quien heredó Castiella, Navarra, les Reinos castellanos d'Indies Indies, Nápoles, Sicilia y Aragón.
El nuevu príncipe
La nacencia de Carlos d'Habsburgu producir mientres la celebración d'un baille nel palaciu Casa del Príncipe (Prinsenhof) de Gante, Flandes, cuando la embarazada archiduquesa Doña Juana empezó a sentir fuertes dolores nel banduyu. Creyendo que se debíen a una mala dixestión, allegó al bañu y ellí, ensin ayuda de naide, dio a lluz al so primer fíu varón a les 3:30 de la madrugada del martes. Ella quería pone-y el nome de Juan n'alcordanza del so fináu hermanu, pero finalmente foi bautizáu como Carlos por deséu del so padre y n'alcordanza del so bisagüelu, Carlos el Temerariu, quien morrió na batalla de Nancy en 1477. El bautizo, celebráu'l 7 de marzu, foi oficiáu pol obispu de Tournai, Pierre Quick, na Catedral de San Bavón. A él allegaron como madrines Margarita d'Austria, esposa del fináu príncipe Juan, y Margarita de York, esposa de Carlos el Temerariu, y como padrino Carlos de Croy, príncipe de Chimay, y el señor de Vergás.
thumb|left|250px|Semeya del entós príncipe Carlos, el futuru emperador, cola so familia paterna (por [[Bernhard Strigel, Viena, Kunsthistorisches Museum). Coles semeyes apaecen inscripciones que los identifiquen como miembros de la familia de Jesús. Asina, Maximiliano ye Cleofás, hermanu carnal de san José, y Carlos ye «SIMON ZELOTES CON/SOBRINVS. DNI. NRI».]] Primero que cumpliera un añu, Felipe nomó a Carlos duque de Luxemburgu y Caballeru de la Orde borgoñona del Toisón d'Oru. El, Felipe y Juana partieron escontra España pa ser xuraos nes Cortes como socesores de los Reis Católicos y dexaron a Carlos al cuidu de Margarita de York. Mientres el so pasu por Francia, Felipe axuntar col rei Lluis XII y alcordó el matrimoniu ente la fía d'ésti, Claudia, y Carlos, tratu que s'anovó cola firma del Tratáu de Blois años dempués. Tres el regresu de Felipe a Flandes y por cuenta de l'avanzada edá de Margarita de York, dexó a Carlos al cuidu de la señora de Ravenstein, Ana de Borgoña; amás nomó gentilhombre de la cámara de Carlos al so padrín, Carlos de Croy, y encamentó la so educación a maestros borgoñonos que-y enseñaríen la historia del ducáu. Pela so parte, allá en Castiella, Fernando'l Católicu, consciente de que Carlos podría ocupar dalgún día los so tronu, unvió al humanista Luis Cabeza de Vaca a Flandes por que lu enseñara castellán y les costumes españoles, anque cuando'l príncipe llegó a España años dempués entá nun apoderaba esta llingua.
A principios de 1506 Felipe y Juana partieron de nuevu escontra España pa reclamar la corona de Castiella tres la muerte de Sabela la Católica, pero'l reináu conxuntu duró pocu, una y bones Felipe morrió de forma prematura en setiembre. Fernando, habiendo consideráu que la so fía yera presa de la llocura, mandó que la zarraren nun conventu de Tordesillas y constituyóse en rexente. Por cuenta de la minoría d'edá de Carlos, el so güelu Maximiliano I d'Habsburgu asumió la rexencia de los Países Baxos, anque pocu dempués venció-y el puestu a la so fía Margarita d'Austria, xunto con tutelar de Carlos y los sos hermanos. Tola educación del nuevu príncipe desenvolver en Flandes y foi apinada de cultura flamenca. En 1509 l'emperador dispunxo que Guillermo de Croy, señor de Chiévres, sustituyera al so primu Carlos de Croy como gentilhombre de cámara del príncipe y Adriano d'Utrecht, deán de la Universidá de Lovaina y futuru papa Adriano VI, foi nomáu'l so maestru.
El Guillermo de Croy consigue que l'emperador declare la mayoría d'edá de Carlos; darréu, los Estaos Xenerales nomen Señor de los Países Baxos al nuevu príncipe, terminando equí la rexencia de la so tida Margarita. Con tou, ensin voluntá propia pa gobernar, el mozu soberanu delegaría entós el poder nel señor de Chièvres. Esi mesmu añu, el Cardenal Adriano d'Utrecht viaxó a España p'asegurar que Fernando'l Católicu nun quitar a Carlos l'heriedu de Castiella y Aragón en favor del so hermanu Fernandu I d'Habsburgu, quien se criara xunto a él y yera el so nietu favoritu. Magar se comprometió a nomar a Carlos como socesor, los conseyeros del rei tuvieron que convence-y poco primero de la so muerte por que nun designara a Fernando.
Heriedu y patrimoniu
700px|center|border
Socesión de Fernando'l Católicu
thumb|250px|Semeya del mozu Carlos I d'España, posterior a 1515 por Bernard van Orley. El, el güelu del príncipe Carlos, Fernandu II d'Aragón redactaba'l so últimu testamentu. Nél, nomar Gobernador y Alministrador de los Reinos de Castiella y Lleón, en nome de la reina Xuana I, incapacitada pola so enfermedá. No tocante a la Corona d'Aragón, el rei Fernando dexaba tolos sos estaos a la so fía Juana, nomando, tamién nesti casu, Gobernador Xeneral a Carlos en nome de la so madre. Hasta que Carlos llegara, en Castiella gobernaría los cardenal Cisneros y n'Aragón l'arzobispu Alonso d'Aragón.
El 23 de xineru morría los rei Fernando en Madrigalejo (actual provincia de Cáceres). A partir d'entós, Carlos empezó a pensar en tomar el títulu de "Rei", aconseyáu polos sos conseyeros flamencos. Esta decisión nun yera bien vista na Península. El Conseyu de Castiella unvió-y una carta'l 4 de marzu na que-y pidía que respetara los títulos de la so madre, una y bones «aquello sería quitar el fíu al padre en vida l'honor». Pero diez díes dempués les honres aciages pol rei Fernando terminaron con berros de:
El 21 de marzu, Carlos unvió una carta a Castiella na qu'informaba de la so decisión de titulase Rei. Tres llargues deliberaciones del Conseyu, el 3 d'abril el cardenal Cisneros comunicó al reinu la decisión de Carlos. El 13 del mesmu mes informar de la nueva intitulación real:
En mayu, los trés estamentos del Reinu de Navarra, axuntaos a pidimientu del virréi Antonio Manrique de Lara, xuraron fidelidá a Carlos como'l so rei y señor natural.
Mentanto, na Corona d'Aragón la situación yera caótica. El Xusticia d'Aragón torgaba gobernar al arzobispu Alonso d'Aragón alegando que, según les lleis aragoneses, el cargu de gobernador namái podía ser exercíu pol herederu al Tronu. L'Audiencia Real d'Aragón dio la razón a la Xusticia, pero sentenció que l'arzobispu podía gobernar en calidá de curador de la reina Juana. Pero'l Xusticia tampoco la dexó entós, alegando que Juana yá nun yera la heredera, yá que cuando la xuró como tal, incluyóse que si'l rei tenía un fíu varón, ésti pasaría a convertise nel herederu. Y, por tanto, como en 1509 Fernando tuviera un fíu con Xermana de Foix, el xuramentu de Juana quedaba anuláu (a pesar de que'l neñu morriera a les poques hores). El 13 de mayu, Carlos reconoció los poderes del arzobispu como curador de la reina Juana, pero, aun así, refugó emprestáse-y xuramentu. Per otru llau, la Diputación del Reinu d'Aragón reconoció a Juana como heredera de la Corona, pero como pola so enfermedá nun podía reinar, tenía de ser estremada del gobiernu por que reinara el so fíu. A tou ello añedía los que nenguna institución de la Corona d'Aragón reconocíalu a Carlos el títulu de Rei hasta que nun xurara los fueros y llibertaes de los Reinos.
thumb|right|250px|Territorios controlaos n'Europa por Carlos I d'España en 1519. Por cuenta de la concentración de títulos nel so poder, Francia pasa a tar nuna posición [[xeopolítica complicada.
]]
Nel reinu de Nápoles, el virréi Ramón de Cardona recibió la noticia del fallecimientu del rei Fernando al traviés del arzobispu de Zaragoza, foi confirmáu como virréi pol príncipe Carlos dende Bruxeles, el 11 de febreru, y fixo proclamar a Juana y al príncipe Carlos como reis el 20 de febreru. En cuanto al reinu de Sicilia, ante la muerte de Fernando'l Católicu, el virréi de Sicilia, Hugo de Moncada, eslleió un Parllamentu contrariu a un nuevu donativo pa caltenese nel puestu hasta la confirmación del nuevu rei Carlos, pero una parte importante negar a eslleise, nun reconociendo a Carlos como'l socesor de Fernando, sinón a la so madre Juana. El 5 de marzu, en celebrándose la exequias del monarca difuntu, producióse la sulevación. Consideraron qu'una vegada muertu'l rei, el virréi cesaba automáticamente, alzaron pendones pola reina Juana y constituyeron una rexencia. Un nuevu Parllamentu encargó la rexencia del reinu al marqués de Geraci, Simone Ventimiglia, y al marqués de Licodia, Matteo Santapau, y solo la ciudá de Messina caltúvose fiel al virréi y al rei Carlos.
Ante esta situación el virréi de Nápoles, Ramón de Cardona, intervieno llogrando un alcuerdu ente les partes por que fueren viaxar a la corte de Carlos, mientres el gobiernu de Sicilia quedaba al cargu de Diego del Águila. Finalmente'l nuevu virréi designáu foi Ettore Pignatelli, conde de Monteleone. Sicasí, la posición de la Corona taba debilitada, y en xunetu de 1517, una conxura que pretendía camudar la situación política del reinu fracasó al nun llevase a cabu l'asesinatu del virréi, lo cual produció una revuelta más amplia conocida como la rebelión de Squarcialuppo pa reclamar orde y xusticia. A lo último, la situación foi enriada, y nel Parllamentu de 1518, Carlos foi reconocíu como rei de Sicilia. Respectu al reinu de Cerdeña, una xunta estraordinaria de los estamentos reconoció a los nuevos soberanos Carlos y Juana, y en xunu de 1518 una delegación del estamentu real nes Cortes de Zaragoza xuró fidelidá al nuevu monarca, anque nun puede constatase si xunto a ellos tuvieron representantes de los otros dos estamentos. N'ochobre'l rei concedió poderes al so virréi en Cerdeña, Ángel de Vilanova, pa convocar el Parllamentu y recoyer el xuramentu de fidelidá y formalizar asina l'actu parcialmente formuláu en Zaragoza. .
Nos Países Baxos, la, antes de la muerte de Fernando'l Católicu, Guillermo de Croy, señor de Chièvres, solicitó 400 000 florinos d'oru pal futuru viaxe a España, lo que foi aprobáu polos Estaos Xenerales de los Países Baxos, pero a cambio Carlos tenía de dexar el territoriu pacificado. D'esta miente alcordó'l Tratáu de Noyón con Francisco I de Francia, y yá que l'adquisición de los derechos sobre Frisia dexó un frente abiertu con Carlos de Egmond, duque de Gelderland, foi alcordáu un tratáu de paz la. En xunu de 1517, Carlos informó a los Estaos Xenerales axuntaos en Gante, que'l gobiernu na so ausencia taría al cargu de un Conseyu Priváu presidíu pola so tía l'archiduquesa Margarita d'Austria y el so güelu l'emperador Maximiliano como supervisor del mesmu en casu de que la comunicación con España nun pudiera llevase a cabu. Y en xunetu nomó a Filiberto de Chalôns como Gobernador y Llugarteniente Xeneral nos condaos de Borgoña y de Charolais.
Carlos aseguró la so posición como rey gracies a la reconocencia como rei per parte del papa Lleón X na bulda Pacificus et aeternum de, y la , Carlos partió cola so escuadra dende Flesinga, a los cinco de la mañana, camín de Santander. Pero una fuerte nube esvió l'aldu de les naves, y na madrugada del, sábadu, los cuarenta barcos qu'integraben la escuadra atoparon ante la mariña de Villaviciosa. Cuando s'afayó l'error nel aldu, Carlos y los sos conseyeros deliberaron sobre si siguir el viaxe per mar o desembarcar ellí mesmu. La inseguridá de la vía marítima, «pola mutabilidá del vientu, que lo mesmo se puede camudar en malu qu'en bonu», inclinó la decisión escontra'l desembarcu, según rellata Laurent Vital, el cronista flamencu que viaxaba col rei. La siguiente etapa del viaxe foi en Tordesillas, onde visitó la y bien de volao a la so madre, la reina Juana la Lloca, ellí recluyida, onde Chièvres llogró de la reina Juana l'acta pol que reconocía al so fíu Carlos que gobernara nel so nome,  polo que d'esta miente se daba l'apariencia de llexitimidá a tomar del poder por Carlos. Yá en Valladolid, recibió la noticia del fallecimientu del cardenal Cisneros, lo que-y dexaba dafechu allanado el gobiernu de Castiella.
El, les Cortes de Castiella, axuntaes en Valladolid, xuraron como rei a Carlos xunto cola so madre Juana y concediéronlu 600 000 ducaos. Amás, les Cortes fixeron una serie de pidimientos al rei, ente elles:
thumb|right|250px|Escudu del rei Carlos I d'España antes de convertise n'emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu.
El, Carlos entraba en Barcelona, convocando a les Cortes catalanes a otru día. Tres un discursu bien paecíu al que dio n'Aragón, y les correspondientes deliberaciones, Carlos foi xuráu xunto a Juana'l 16 d'abril. La cuestión del dineru que teníen d'apurrir les Cortes allargar hasta principios de xineru de 1520, cuando finalmente otorgar 300 000 llibres.
Mientres, l'emperador Maximiliano I morría la. El 28 de xunu, Carlos yera escoyíu en Frankfurt del Main como Rei de Romanos, lo que-y convertía nel nuevu soberanu del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, y por ello decidió suspender el viaxe escontra Valencia pa dir a Alemaña, convocando primeramente Cortes castellanes en Santiago de Compostela pa la. D'esta manera, Carlos unvió a Adriano d'Utrecht por qu'al traviés d'él xurárenlu como rei y pudiera convocar Cortes en Valencia, magar la illegalidá, lo que provocó malestar ente los estamentos privilexaos; sicasí, por cuenta de la querelles ente'l brazu nobiliariu (militar) y eclesiásticu contra les Germanías, les Cortes nun llegaron a celebrase, y ante los disturbios, el rei unvió un documentu la ufiertándose guardar los sos fueros y privilexos. Finalmente, el rei cumplió la llegalidá foral y antes de dir a les Cortes Xenerales de Monzón, convocaes la, pasó por Valencia y xuró los sos fueros el 16 de mayu de dichu añu.
Conflictos en Castiella: les Comunidaes (1520-1522)
La llegada de Carlos a Castiella supunxo la llegada d'un mozu inespertu que desconocía los costumes ya idioma del so reinu, dau lo cual depositó'l so enfotu nos sos collaboradores borgoñonos que lu acompañaren dende los Países Baxos, a los que-yos procuró altes dignidaes y accesu a rentes y riqueces. Esto fadió a los castellanos y asina-y lo fixeron saber nes Cortes de Valladolid de 1518, lo cual foi ignoráu pol rei. Darréu pasó'l rei a Aragón. A la llarga, esto fadió a los castellanos, yá qu'en Castiella permaneciera abondo menos tiempu, asina que cuando conoció en Barcelona que fuera electu Rei de Romanos, convocó Cortes en Santiago de Compostela pa consiguir subsidios pa sufragar los sos gastos nel estranxeru. Les ciudaes opunxéronse, yá que nun entendíen la preferencia de los intereses n'Alemaña frente a los castellanos y riquíen la so presencia nel reinu. Finalmente'l serviciu aceptóse y Carlos embarcó p'Alemaña, nomando como rexente al cardenal Adriano d'Utrecht. El malestar foise estendiendo per Castiella, y la quema de Medina del Campo estendió'l focu de la rebelión comuñera per Castiella. Les revueltes antiseñoriales provocaron que la nobleza sofitara al emperador, y el movimientu foi perdiendo aceptación nes ciudaes. Finalmente los comuñeros, al mandu de Padilla, Bravo y Maldonado, fueron vencíos na batalla de Villalar (Valladolid), y el rei a la so vuelta realizó cambeos organizativos nel reinu que se manifestaron sobremanera tres les Cortes de Valladolid de 1523.
Conflictos n'Aragón: les Germanías (1519-1523)
Nos territorios de Llevante produció'l movimientu de les Germanías. Los artesanos de Valencia teníen el privilexu del reináu de Fernando'l Católicu pa formar unes milicies en casu de necesidá de llucha contra les flotes berberiscas. En 1519 Carlos I dexó la formación d'eses milicies y punxéronse al mandu de Joan Llorenç.
En 1520 cuando se produció una epidemia de peste en Valencia y los nobles abandonaron la zona, la milicies facer col poder y desobedecieron la orde d'Adriano d'Utrecht de la so inmediata disolución. En pocos díes el movimientu llegó a les islles Baleares onde duró hasta 1523.
Dempués de la derrota de los comuñeros, l'exércitu acabó col conflictu de les Germanías.
La guerra de Navarra
Aprovechando la Guerra de les Comunidaes de Castiella con una parcial desmilitarización del Reinu de Navarra producióse la tercer contraofensiva de los navarros pa recuperar el reinu en 1521. Nesta ocasión, Enrique II de Navarra con sofitu del rei francés Francisco I, consiguió la recuperación en poco tiempu. Sicasí la población humilde permaneció cuasi dafechu pasiva, ensin amosase lleal a Carlos I pero ensin amosar sofitu a los legitimistas. Tocantes a l'aristocracia, munchos afalaren los llevantamientos que facilitaren la operación, pero los demás xuraren llealtá a Carlos I. Polo tanto los legitimistas navarros dependíen cuasi totalmente del sofitu militar y económico francés, lo que-yos dexaba nuna situación estratéxica bien fráxil. En curtiu plazu los errores estratéxicos del xeneral francés André de Foix y la recomposición rápida del exércitu español llevaron al desastre militar na batalla de Noáin. Al escarecer los legitimistas de sofitos sólidos ente'l pueblu llanu o les élites, reconquistar española de cuasi toa Navarra foi bien rápida. Namái caltuviéronse focos de resistencia en contornes fronterices como la zona del Baztán-Bidasoa produciéndose históricos enfrentamientos y asedios como nel castiellu de Maya, na batalla del monte Aldabe o nel Asediu de la fortaleza de Fuenterrabía. Finalmente la vía diplomática, concediendo una amplia amnistía, y l'arrenunciu de la Baxa Navarra, que nun llegó a controlar militarmente, llevó a consiguir el control de l'Alta Navarra pol Emperador. Sicasí, al llargu plazu el factor decisivu foi que los reis de Francia arrenunciaron a sofitar el legitimismo navarru como arma contra España.
La organización de la Monarquía Hispánica
thumb|250px|Carlos I d'España retratáu por [[Ticianu, 1532-1533.]] Col regresu del rei Carlos I a Castiella en setiembre de 1522, entamáronse una serie de reformes pa integrar a les élites sociales nel gobiernu y alministración de la Monarquía, que seríen completaes pol so fíu'l rei Felipe II constituyendo'l sistema polisinodial de Conseyos. La estructura del réxime polisinodial de los Conseyos puede topase nel Curia Regis qu'en 1385 constituyir nel Conseyu Real, o Conseyu de Castiella, colos cometíos d'asesoramientu al rei, tramitación d'asuntos alministrativos ordinarios y exerciciu de xusticia. Debíu a la medría y diversidá d'asuntos a tratar, en tiempos de los Reis Católicos estremárase'l Conseyu en seiciones que se convertiríen en Conseyos independientes, en 1494 se instituyó el Conseyu d'Aragón, en 1483 el Conseyu de la Inquisición, en 1498 el Conseyu d'Órdenes, y en 1509 el Conseyu de Cruzada, pero sería Carlos I quien dio l'impulsu al sistema de Conseyos.
Nesti orde destaca l'importante llabor de los secretarios. Al marxe de la Cancillería, que sumió col fallecimientu de Gattinara en 1530, el rei espachaba colos sos secretarios, que d'ordinariu ocupaben les secretaríes nos Conseyos, yá que a lo último, los secretarios yeren los encargaos de treslladar al Rei les deliberaciones de los Conseyos y de treslladar a los miembros del Conseyu les decisiones y resoluciones del Rei, lo qu'evitó un paralís nel gobiernu, dexando que funcionara'l sistema. Sicasí, el so poder diba más allá d'esto, pos se convirtieron nos verdaderos xestores de la voluntá Real: de les sos trescripciones dependía la exactitú con que'l monarca percibía les declaraciones de los miembros de los Conseyos, aceleraben o retrasaben la entrega de les deliberaciones al Monarca, controlaben la correspondencia ordinaria y tomaben les decisiones preparando los documentos pa la firma y traficaban cola información privilexada que teníen y cola so capacidá d'accesu al monarca.
El so reináu n'América
Por aciu la Capitulación de Madrid de 1528, el rei Carlos arrendó temporalmente la Provincia de Venezuela a les familia alemana Welser d'Augsburgu, lo que dio pasu a la creación del Klein-Venedig, una de les gobernaciones alemanes n'América.
El, Diego García de Moguer, viaxa nuna segunda espedición escontra'l ríu de la Plata, cola carabela Concepción, pasa pola islla de Santiago de Cabu Verde, depués al Brasil, onde baxa l'estuariu de los ríos Uruguái y Paraná y funda el primer asentamientu de la ciudá de Santa María del Bon Aire (Buenos Aires). Darréu Pedro de Mendoza concretó la fundación de Buenos Aires na marxe derecha del Ríu de la Plata, siendo esterminaos polos indíxenes. Poco tiempu dempués Juan de Salazar y Gonzalo de Mendoza fundaben Asunción que se convertiría nel centru motor de la conquista de la cuenca rioplatense y Pedro de Valdivia fundaba Santiago de Chile. Tou esto contribuyó a sentar el primer imperiu global de la historia universal sol reináu del so socesor, Felipe II, onde se dicía que nun se ponía los sol».
La mayoría d'espediciones fueron empreses privaes, realizaes col permisu de Carlos V, pero declarando siempres la soberanía de la Corona española sobre tolos territorios conquistaos, magar estos consideráronse dende 1492 parte de la Corona de Castiella, al impulsar esi reinu les primeres espediciones d'esploración y conquista de les Indies y la Tierra Firme, términu que engloba a les islles del Caribe y a toa América.
Control sobre la Ilesia
Ente 1508 y 1523 los papes tuvieron de conceder prerrogativas a los reis d'España o de la Monarquía Hispánica; pero yá en 1516 concedieren privilexos asemeyaos al rei de Francia (pol papa Lleón X) y antes entá al rei de Portugal (pola bulda Dudum cupientes del papa Xuliu II, en 1506). Estes prerrogativas «estendíense solo a obispaos y beneficios consistoriales».
Más tarde, los monarques llograron l'exerciciu de toes o la mayoría de facultaes atribuyíes a la Ilesia nel gobiernu de los fieles, convirtiéndose, de fechu y de derechu, na máxima autoridá eclesiástica nos territorios sol so dominiu. A ello denominar patronatu regio o real patronatu strictu sensu.
Les disposiciones emanadas del papa, de la nunciatura apostólica y de los concilios teníen de llograr el pase regio o regium exequator antes de ser publicaos n'España y los sos dominios. Si yeren perxudiciales pal estáu aplicábase'l derechu de retención y torgábase el so espardimientu.
Emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu
Tres el fallecimientu del so güelu Maximiliano I d'Habsburgu, emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, la, Carlos axuntó na so persona los territorios procedentes del cuádruple heriedu de los sos güelos: habsburguesa (Maximiliano I), borgoñona (María de Borgoña), aragonesa (Fernando'l Católicu) y castellana (Sabela la Católica), anque pocos años dempués arrenunció nel so hermanu Fernando los territorios d'Austria.
En competencia col rei de Francia Francisco I, lo que supunxo un gastu enorme al que Carlos fixo frente buscando dineru en Castiella y en banqueros alemanes, como los Welser y Fugger, la  foi coronáu rei de Romanos n'Aquisgrán y trés díes depués foi reconocíu Emperador electu del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu. Estos asuntos n'Alemaña ausentar d'España hasta 1522.
El, el mesmu día del so cumpleaños, en Boloña, Carlos foi coronáu como emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu pol papa Clemente VII, quien se convirtió n'aliáu de la causa imperial.
L'ideariu del emperador foi l'ideal del humanismu de la Universitas Christiana, la supremacía de l'autoridá imperial sobre tolos reis de la cristiandá y l'asunción de la defensa del catolicismu. Esta concepción imperial foi obra de mentes españoles como Pedro Ruiz de la Mota, Hugo de Moncada o Alfonso de Valdés. Frente a estos ideales universalistes amosaron el so desalcuerdu'l rei francés Francisco I y el Papa. D'ende que tuviera constantemente en llucha con dambos mientres el so imperiu.
Contra los turcos otomanos
thumb|right|250px|"L'Emperador Carlos V col cayáu'', por [[Rubens. Copia d'una semeya de Ticianu.]]
En 1516, el príncipe Selim d'Arxel pidió ayuda al corsariu Baba Aruj, más conocíu como Barbarroxa, pa desfacer del sometimientu de Castiella. Aruj allegó en calidá d'amigu, pero n'atacando Arxel y espulsar a los españoles de la ciudá, mató a Selim y se autonombró rei. El cardenal Cisneros, rexente de Castiella hasta la llegada de Carlos al reinu, unvió a una tropa de 8000 homes al mandu de Diego de Vera pa reconquistar la ciudá, pero la so falta d'instrucción militar provocó que fueren derrotaos.