cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vascos
Acusaciones d'ataques a la cultura vasca
Según el filólogu ya historiador navarru Arturo Campión hai dos tipos d'ataques a la llingua vasca, unos esteriores y otros interiores. Según Arturo los esteriores fueron consecuencia de la política; aun así considerar menos peligrosos que los interiores. Por casu, el Reinu de Navarra, en 1628 foi l'últimu territoriu vascofalante peninsular en faer oficial la necesidá de saber español pa ser alcalde, siguiendo l'exemplu de Guipúzcoa y Vizcaya.
Tantu dende España y Francia, como dende'l mesmu País Vascu y Navarra, intentóse, n'ocasiones, suprimir la llingua y l'identidá cultural de los vascos. Asina, nos entamos del réxime franquista, suprimiéronse los fueros de Vizcaya y Guipúzcoa, ente qu'Álava y Navarra, que sofitaron al réxime, pudieron siguir col so réxime particular. Nos años 1950 dexóse la continuación de los trabayos de la Real Academia de la Llingua Vasca (Euskaltzaindia) que crearía'l batúa o vascu estándar a finales de los '70. Tamién empezó tímidamente la publicación de llibros y daqué más tarde la creación de les Ikastoles, qu'a pesar de ser illegales mientres la dictadura fueron toleraes, pero sometíes a inspeiciones.
Clasificación de la población según la identidá cultural ¿Considérase Ud. vascu? 1: Sí - 2: Sí en cierta midida - 3: Non - 4: Nun sabe/Nun contesta |thumb|300px
Cultura
A pesar de la yá superada crisis de la industria pesao, diose un procesu de revitalización de la cultura y llingua vasca, tres el fin de la presión de la dictadura franquista y per primer vegada dende va sieglos, l'euskera ta estendiéndose xeográficamente, debíu sobremanera a la so amplia aceptación nos grandes centros urbanos de Pamplona, Bilbao y Bayonne onde hai unes poques décades la llingua vasca taba a puntu de sumir. L'apertura del nuevu Muséu Guggenheim en Bilbao ye considerada como un símbolu d'esa renacencia cultural.
Educación
Mientres el franquismu fundáronse delles universidaes, que namái enseñaben n'español. Una d'elles, la Universidá de Bilbao, tresformóse güei na Universidá del País Vascu (Euskal Herriko Unibertsitatea).
La enseñanza de la llingua vasca tradicionalmente realizar nes ikastoles, güei día los colexos públicos tamién espublicen la conocencia del euskera al traviés de los distintos planes y modelos d'enseñanza.
Legumes of Bahia
Legumes of Bahia (embrivíu Legumes Bahia) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol botánicu inglés Gwilym Peter Lewis y espublizáu pol Real Xardín Botánicu de Kew nel añu 1987.
Vascos
Música
Aurresku: música tocada por un txistu (tipu de flauta) que ye baillada d'una forma tradicional.
Idioma
En 2004, práuticamente tolos vascos falen la llingua dominante de los sos respeutivos países. Ente Francia y España, aproximao un terciu de los vascos falen la so llingua propia, conocida nel so idioma como euskara, que nin procede del llatín nin ye indoeuropea.
Esta llingua único y aisllao llamó l'atención de munchos llingüistes, que trataron d'afayar la so hestoria y el so orixe.
Créese que los primeros escritos en vascu o euskera daten de l'alta Edá Media.
Relixón
La mayor parte de los vascos declárense católicos, magar el grau de práutica de la relixón ye menor.
La rexón foi trubiecu de munchos misioneros, como Miguel Garicoïts y Inaciu de Loyola (fundador de la Compañía de Xesús).
Un biltu de protestantismu nel país vascu francés foi causa de la primer traducción del Nuevu Testamentu al euskera, por Joannes Leizarraga. Dempués de la conversión al catolicismu del rei de Navarra pa convertise en rei de Francia, el protestantismu sumió práuticamente del País Vascu.
En Bayonne esiste una comunidá xudía formada principalmente por sefardites que fuxeron d'España.
Relixón precristiana y mitoloxía
Hai fuertes evidencies d'una relixón anterior, que se faen ver n'innumberables lleendes y en delles tradiciones entá vives. Esta relixón precristiana taba aparentemente centrada nuna deidá femenina cimera: Mari y la so consorte Sugar.
Les lleendes tamién falen de munchos xenios y habitantes de los montes.
Deportes
El deporte vascu por excelencia ye la pelota vasca nes sos distintes modalidaes, la más estendida ye la pelota a mano. Tamién el deporte principal, como nel restu d'Europa, ye'l fútbol.
Tamién son bien populares los deportes rurales o tradicionales (herri kirolak) como'l remu en bancu fixu, aizkolaris (cortadores de tueros), harrijasotzailes (llevantadores de piedres) etc; y hai grandes deportistes n'otros deportes d'ámbitu internacional, especialmente en esguilada, atletismu, ciclismu, vela y rugbi.
Instituciones
Anque nun esiste un estáu vascu independiente, la Comunidá Autónoma del País Vascu tien un ampliu grau d'autonomía política y cultural. Esto ye estensivu a la Comunidá Foral de Navarra.
El partíu políticu EAJ/PNV - "Eusko Alderdi Jeltzalea" n'euskera, "Partíu Nacionalista Vascu" n'español, "Parti Nationaliste Basque" en francés, ye un partíu políticu nacionalista de la rexón vasca y el que más representación tien nes instituciones.
Hai munches otres instituciones vasques importantes nel País Vascu y fora d'él. La mayoría de les organizaciones vasques de los Estaos Xuníos tán afiliaes a la organización NABU (North American Basque Organizations, Inc.)
Clasificación
Los vascos yeren un grupu étnicu distintu na so rexón d'orixe, dende la cual espandiéronse hasta l'actual Alava y Vizcaya tres la cayida del imperiu romanu moviendo a los pueblos várdulos. Yeren culturalmente y, sobremanera, lingüísticamente distintos de los sos vecinos. Estes traces fuéronse esleiendo col mestizaje ente pueblos, tales como celtes, romanos, godos, hispanu romanos y mientres la espansión del castellán a lo llargo de los sieglos. Los primeros castellanos llegaron a partir del sieglu X y darréu, en mayor númberu, cola industrialización vasca a partir del sieglu XIX. Na actualidá parte de los habitantes de los territorios vascos son d'orixe castellanu, gallegu, estremeñu y andaluz.
Anguaño, como pueblu européu que vive nun área bien industrializada, parte de les diferencies culturales col restu d'España y Francia fuéronse perdiendo inevitablemente, anque se creó pararela a esta perdida un sentimientu d'identidá cultural como pueblu o nación, inclusive ente los munchos vascos qu'emigraron a otres partes d'España, por necesidá o escorríos por ETA, y nes comunidaes vasques d'América formaes polos vascos escorríos pola dictadura franquista tres la Guerra Civil Española.
Llingües minoritaries de Suecia
Les llingües minoritaries de Suecia son aquelles reconocíes pol Comité de Llingües Minoritaries de Suecia en 1999: Finlandés, sami, romanín, yidis y meänkieli (Finlandés de Tornedalen)
El suecu apoderaba la vida comercial y cultura en Suecia, pero nun foi sinón hasta 2009 que se convirtió nel idioma oficial del país, cuando una nueva llei llingüística empezó a tener efeutu. La necesidá d'esti estatutu llegal foi oxetu de munchos alderiques y un proyeutos de llei que buscaben asegurar dicha condición nun foi aceptada por pocu en 2005.
Estos idiomes minoritarios fueron llegalmente reconocíos pa protexer el patrimoniu cultural y históricu de les sos respeutives comunidaes llingüístiques. Esta reconocencia da dellos derechos a estes comunidaes, tales como recibir educación básica nel so propiu idioma y el derechu a utilizar la so llingua pa contautar a les axencies gubernamentales.
Criterios d'inclusión
Los criterios pa incluyir o non un idioma dientro de los idiomes minoritarios suecos fueron establecíos pol Comité de Llingües Minoritaries, que basóse na directives qu'apaecen na Carta Europea de les Llingües Minoritaries o Rexonales.
Pa recibir l'estatus de llingua minoritaria, l'idioma debe de ser falada en Suecia dende un periodu de tiempu enllargáu. Esta cantidá de tiempu nun foi revelada, pero delles estimaciones establecen que 100 años ye un tiempu razonable, basándose nes llingües incluyir y escluyir. Suecia nun tuvo una inmigración importante sinón hasta dempués de la segunda guerra mundial, polo que munchos idiomes qu'anguaño son falaos por una cantidá significativa de personen en Suecia fueron escluyíes, exemplos d'estos idiomes son el árabe y el persa
Tamién se riquir que l'idioma en cuestión sía faláu por un númberu significativu de personen y atópese concentráu nuna rexón xeográfica específica. Esti últimu criteriu, sicasí, nun aplica nin pal romanín nin pal yidish.
Per otra parte, una de les condiciones pa solicitar la reconocencia como idioma minoritariu oficial tien de ser qu'esto representa un beneficiu cultural pa la comunidá llingüística en cuestión. Este sería'l motivu de la esclusión de la Llingua de señes sueca. A pesar de que ye l'únicu idioma ente estos que data del sieglu 18, sola históricu que se refier al sieglu XVIII, llegó a la conclusión de qu'escarecía d'una base abonda na cultura sueca como pa xustificar una reconocencia formal per parte del Estáu.
La cultura común ye otru criteriu pa la inclusión. Otra razón pa nun conceder l'estatutu de llingua minoritaria a la llingua de signos ye que los sos usuarios nun comparten un patrimoniu cultural únicu una y bones les persones con problemes auditivos vienen de tolos oríxenes.
Finlandés estándar
El Finlandés estándar foi faláu en Suecia dende la formación de les sos fronteres nel sieglu 13. Suecia siempres tuvo una migración importante dende y escontra Finlandia. Por cuenta de que el finés y el suecu pertenecen a dos families llingüístiques distintes, ye fácil estremales. El númberu de falantes de finés en Suecia anguaño esta percima de los 460 000.
Finlandés y meänkieli puede utilizase nos conceyos más septentrionales de Gällivare, Haparanda, Kiruna, Pajala y Övertorneå y la so redoma.
El 11 d'avientu de 2007, La compañía finlandesa de radiodifusión, reportó qu'en Upsala, en Suecia, prohibióse-yos a los emplegaos públicos falar finés, nin siquier mientres les curties charres nos descansos. En virtú d'un alcuerdu ente la Xunta y el sindicatu de trabayadores de la ciudá "L'idioma oficial de trabayu nel llugar de trabayu ye'l suecu. Los emplegaos pueden falar n'otros idiomes en priváu, inclusive nel llugar de trabayu. Sicasí, ye importante que se considere a los compañeros de trabayu presentes y los sos respeutivos idiomes." La Delegación de finlandéses suecos solicitó al Conseyu d'Europa determinar si'l emplegador tien el derechu d'obligar a los sos emplegaos a falar solo en suecu.
Meänkieli
El llinguaxe meänkieli ye faláu por una población nel norte de Suecia. Ta emparentáu col finés y dambos son mutuamente intelixibles; y frecuentemente consideráu como un dialeutu d'este, carauterizáu por una gran cantidá de términos procedentes del suecu. De fechu la distinción ente finés estándar y el finés meänkieli como dos llingües independientes ye de cutiu vistu como una mera maniobra llingüística ensin base científica (Vease Idioma kven pa un analís comparativu de la situación similar qu'asocede en Noruega). El númberu de falantes ye alredor de 50 000.
Llingües sami
L'idioma sami ye de fechu más d'un idioma, a pesar de que comúnmente se fai refieren a ellos como unu solu. En Suecia falen trés idiomes sami, los otros siete falar en Noruega, Rusia y Finlandia. La esistencia histórica de les llingües sami tienen a lo menos dos mil años d'antigüedá. En total a lo menos cuarenta mil persones falen dalguna de les llingua sami que se distribúin nos territorios de los cuatro países mentaos.
Yidis
El yidis foi históricamente la llingua común de los xudíos asquenazíes d'Europa Central. Mientres el sieglu XVIII dexóse-yos morar en Suecia a los primeros xudíos. La población creció dende entós hasta venti mil persones, ente les cualos, envalórase, cerca de trés mil son falantes de yiddish y hasta 6 000 tendríen dalguna conocencia del idioma.
La organización Sällskapet för Jiddisch och Jiddischkultur i Sverige (Sociedá pal idioma y la cultura yidis en Suecia) cuenta con más de 200 miembros, munchos de los cualos son falantes nativos de yidis.
Tanto'l romani como'l yiddish considérense llingües minoritaries históriques, que atópense esvalixaes por tol país; polo tanto l'Estáu de Suecia reconoz la so obligación de protexeles y calteneles.
Patrón de diseñu
Un patrón de diseñu ye una propuesta d'igua pa una mena de problemes repetíos con frecuencia. Nun ye una igua definitiva, que vaya aplicase direutamente; ye una descripción de cómo solucionar esi tipu de problema, y al aplicar esa igua adautaráse a les circunstancies concretes.
La idea de los patrones de diseñu vien de la estaya de l'arquiteutura y atribúise a Cristopher Alexander. La so idea yera tener exemplos típicos d'igües pa construyir ciudaes y cases.
D'equí, la idea pasó a la informática, y emplégase na inxeniería del software comu una téunica más. Como se dixo enriba, un patrón de diseñu nun ye daqué que pueda traducise direutamente a códigu fonte; ye una propuesta pa un diseñu de software.
N'informática, la fonte más famosa de patrones de diseñu ye'l llibru Design Patterns: Elements of Reusable Object-Oriented Software, espublizáu en 1994 por Erich Gamma, Richard Helm, Ralph Johnson y John Vlissides. Ye de xuru'l llibru más importante sobre'l tema, y a los sos autores llámaselos The Gang of Four (la banda de los cuatro). Poles iniciales d'esa espresión inglesa, el so llibru llámase delles veces cenciellamente "el GOF".
Châtelus (Loira)
Châtelus ye una comuña francesa del departamentu de Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Les Bambusées
Les Bambusées (embrivíu Bambusées) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol farmacéuticu y botánicu francés Edmond Gustave Camus y espublizáu en París en dos volúmenes nel añu 1913, col nome de Les Bambusees : Monographie Biologie Culture Principaux Usages.
Les Bambusées, espublizáu en dos volúmenes describe los 485 bambúes conocíos nel so tiempu incluyendo dibuxos en tinta de 260 especies.
Natalia Téllez
Natalia Téllez Martínez ye una presentadora de televisión nel programa Güei en Televisa. Ye fía del pintor Guillermo Téllez y hermana de la escritora Artemisa Téllez Martínez. Téllez participo en Rebelde como Karen, novia de Nico y tuvo el so propiu programa en Telehit. Anguaño conduz un programa de radio de 2pm a 4pm por 104.9 exafm. Tien una columna que sale tolos miércoles nel periódicu elheraldomx.com.
Biografía
Na so infancia, Natalia Téllez estudió nel Institutu Félix de Jesús Rougier de la Ciudá de Méxicu. Cursó dempués estudios nel Centru d'Educación Artística, perteneciente a la empresa mexicana Televisa. Realizó dellos trabayos como modelu y participó nes telenoveles, Rebelde y Palabra de mujer., Tamién participaba na serie La Rosa de Guadalupe. Amás, collaboró con Benny Ibarra nel so videoclip “Déxalo Dir”. Resultó ganadora del concursu de televisión New Generation na canal Telehit, y llogró la oportunidá de conducir el so propiu programa llamáu El Mundo al aviesu con Natalia mundu-al-reves-con-natalia-telehit, que se tresmitía tolos martes, miércoles y xueves a les 9:30 pm.
Doryanthaceae
Les doriantacees (nome científicu Doryanthaceae) son una pequeña familia de plantes monocotiledónees.
Descripción
Son yerbes enormes formadores de rosetes, representen un elementu conspicuo de la flora de la contorna de Sydney, Australia, y ye difícil que'l so floriamientu pase inalvertida. Les fueyes tienen marxes enteros pero se desintegran en fibres escontra'l ápiz. Les inflorescencies subumbelaes nacíes a la fin de llargos tarmos tienen numberoses flores de color coloráu brillante, de simetría radial y con ovariu ínfero. La familia foi reconocida por sistemes de clasificación modernos como'l sistema de clasificación APG II del 2003 y el APWeb (2001 d'equí p'arriba ), nos que consta d'un únicu xéneru, Doryanthes, con namái 2 especies.
Filoxenia
Les rellaciones de Doryanthaceae coles families d'Asparagales que la arrodien nos analises filoxenéticos inda son pocu clares tantu nos analises morfolóxicos como nos moleculares. Chase et al. (2006 ) atopar emparentada con (Ixioliriaceae + Iridaceae), pero nun ye la topoloxía presentada pol APWeb a xineru del 2009. Nel APWeb la topoloxía ye (Ixioliriaceae + Tecophilaeaceae) (Doryanthaceae (Iridaceae, etc.)), pa esa topoloxía hai sofitu moderáu en Fay et al. (2000 ), y un sofitu de 92 % en Graham et al. (2006 ). Rudall (2003 ) atopa una rellación morfolóxica cercana ente Doryanthaceae y Iridaceae.
Taxonomía
thumb|240px|[[Doryanthes escelsa.]]
L'únicu xéneru y les especies, conxuntamente cola so publicación válida y distribución se listan de siguío (Royal Botanic Gardens, Kew ):
Doryanthes Corrêa, Trans. Linn. Soc. London 6: 211 (1802). Y. d'Australia. 2 especies:
Son sinónimos de Doryanthes palmeri: Doryanthes guilfoylei, Doryanthes larkinii.
La Granada de Río-Tinto
La Granada de Río-Tinto ye un conceyu español de la provincia d'Huelva, Andalucía. Nel añu 2010 cuntaba con 209 habitantes. La so estensión superficial ye de 44 km² y tien una densidá de 5,2 hab/km². Los sos coordenaes xeográfiques son 37º 46' N, 6º 30' O. Asítiase a una altitú de 437 metros y a 90 quilómetros de la capital de provincia, Huelva. Denominar informalmente "La Arfilla" (xentiliciu: arfillanco), pol nome d'una de les sos antigües aldegues, que se xunieron formando l'actual conceyu.
Demografía
Número d'habitantes nos últimos años.
Arte sacro
220px|thumb|right|Esta [[Madonna (arte)|madonna de Sandro Botticelli pertenez al arte sacro cristianu.]]
Arte relixoso y sacru
A lo llargo de la historia del mundu foi difícil la diferenciación ente l'arte relixoso y l'arte sacro. El primeru amuésanos obres artístiques onde s'amuesa l'amor y la fe en Dios. Sicasí nel arte sacro podemos contemplar lo mesmo que nel relixosu pero qu'amás sirve como cultu a lo divino.
Arte cristiano européu
L'arte sacro yera común na Edá Media europea, pero munchos de los mayores maestros fueron mandaos pola Ilesia católica mientres el renacencia. Foi mientres esi tiempu cuando Michelangelo pintó la Capiya Sixtina y talló la Pietà, Gian Lorenzo Bernini creó les columnes na Basílica de San Pedro y Leonardo da Vinci pintó La Última Cena. Unu de les temes cristianes más comunes ye'l d'una muyer (la Virxe María) coyendo nos brazos a un neñu (el fíu, Xesús). La otra tema principal ye'l de Xesús sobre la cruz.
El xéneru del arte sacro perdió la mayor parte de la so puxanza dende la Renacencia, pero les temes son inda populares como amuesa Salvador Dalí nel sieglu XX con obres como la so Crucifixón. Dempués de la Segunda guerra mundial foi presentáu dalgún bon trabayu principalmente por artistes franceses. La corriente estilística que más s'esmoleció pola iconografía cristiana na dómina contemporánea fueron los espresionistes. Hai de solliñar al alemán Emil Nolde, pintor que con el color reflexa una gran espiritualidá, al francés Rouault, un artista que nos enfrenta a la representación de lo invisible, y Jorge Rando, pintor español que nos introduz a una rexón que pertenez al dominiu del interior del individuu.
Arte sacro musulmán
Por causa de les prescripciones estrictes contra les pintures de xente o animales que podríen causar la idolatría, l'arte islámico desenvolvió un calter únicu, utilizando un númberu de formes primaries: xeométricu, arábigu, floral y caligráficu. L'arte musulmano reflexó la visión del mundu permediada, harmoniosa. Esto enfoca la esencia espiritual más que la forma física. Nun ufierten cuadros de santos nin ilustraciones de les hestories del Corán, pero espresa conceutos fundamentales como la naturaleza infinita de Dios.
Arte sacro tibetanu-budista
La mayor parte del arte tibetano-budista ta rellacionáu cola práutica de Vajrayāna. L'arte tibetano incluyi thangkes y mandales, de cutiu incluyendo les pintures de Budas y Bodhisattves. La creación del arte budista polo xeneral ye fecha como una meditación. El trabayu ta escasamente robláu pol artista. Otra arte del arte tibetano-budista inclúi oxetos metálicos rituales, como'l vashra y el phurba.
Cuminum cyminum
El ye una planta yerbácea y especie orixinaria de la cuenca del Mediterraneu, espublizada na actualidá tamién por América. Ye una planta añal perteneciente a la familia Apiaceae (antes llamaes umbelíferes)
Descripción de la planta
Algama un altor de 30 cm, tien fueyes llanceolaes, les flores son pequeñes, blanques o roses. Les llamaes granes son, en realidá, los frutos que constitúin la especie. De forma ovoidea o fusiforme allargada.
La especie
thumb|Especie thumb|Ilustración thumb|Preparáu pa la so venta comercial El comín tien un carauterísticu sabor amargoso y un golor fuerte y dulzuxo gracies al so altu conteníu n'aceites. Acomuñar a la cocina hindú por tar presente nel curry, y a otres cocines exótiques (norteafricana, guatemaliana y na so minoría la mexicana), anque'l so usu ta bien estendíu n'España, especialmente na cocina del sureste español. Los cominos constitúin el nucleu básicu, mayaos ente los ayos, de los famosos mojos canarios. thumb|Ilustración
Historia
L'usu melecinal del comín, demostrar la so presencia na Capitulare de villis vel curtis imperii, una orde emitida por Carlomagno que reclama a los sos campos por que cultiven una serie de yerbes y condimentos incluyendo les "ciminum" identificada anguaño como .
Propiedaes
Paecer a l'alcaravea.
Principios activos: contién aceite esencial (2-4%), ricu en aldehido cumínico (25-35%), terpenos (pineno, terpineol); flavonoides: derivaos del luteolol y apigenol.
Indicaciones: usáu como diuréticu, aperitivo, eupépticu, carminativo, espasmolítico, estrogénico, galactógeno, antihelmíntico, llixeramente hipoglucemiante y sedante. Indicáu pa inapetencia, meteorismo, dispepsias hiposecretoras, tiemblos gastrointestinales, fories, lactancia, diabetes, hipomenorrea, dismenorrea, parasitosis intestinales(antihelmíntico).
Contraindicáu con hiperestrogenismo. Abstenese de prescribir aceites esenciales per vía interna mientres l'embaranzu, la lactancia, a neños menores de seis años o a pacientes con gastritis, úlceras gastroduodenales, síndrome del intestín irritable, colitis ulcerosa, enfermedá de Crohn, hepatopatías, epilepsia, Parkinson o otres enfermedaes neurolóxiques. Nun alministrar, nin aplicar tópicamente a neños menores de seis años nin a persones con alerxes respiratories o con hipersensibilidad conocida a ésti o otros aceites esenciales. L'aceite esencial ye fotosensibilizante: evitar la esposición al sol si aplícase tópicamente. En dosis elevaes tien un efeutu neurotóxico.
Usos culinarios
El comín puede utilizase en granu (granes) o molíu, siendo como en toles especies recomendable la so molienda xustu enantes del so usu. Estos granos son tan pequeños que formen parte de les espresiones n'idioma español cola frase popular "Impórtame un comín" pa ufiertar la idea de daqué pocu importante. El sabor qu'apurre a los platos provién fundamentalmente del so arume, polo que si s'utiliza en granu suel ser habitual turrar les granes por que los aceites esenciales espresen tola so fuercia.
Ye un componente clásicu ya imprescindible n'amiestos tradicionales de especies como'l Ras el hanut, el Curry en polvu, la Chermoula, el Tandoori Masala o'l Advié.
El comín ye llargamente utilizáu como especie na cocina tradicional española, como por casu na morciella de Aranda o na Morciella de Burgos. Nes Islles Canaries forma parte esencial del so arreglo más carauterísticu, los mojos canarios, tantu'l llamáu mueyo coloráu como nel mueyo verde preparáu con perexil o cilantro. El comín ye bien utilizáu en guisos, bien como ingrediente propiu del potaxe o complementándolo como asocede col Cocíu madrilanu, platu nel que los garbanzos tradicionalmente sirviéronse acompañaos d'una "mueyu de cominos", preparada con tomate, granos de comín (cominos) y caldu de la sopa, na creencia popular de qu'esti mueye tien propiedaes dixestives qu'ayuden al comensal que trasiega un platu tan contundente preparáu con llegumes. Tamién puede ser utilizáu como ingrediente na ellaboración del gazpachu andaluz.
Ente les munches recetes de tol mundu nes que'l comín intervién como ingrediente figuren: Salmorejo de Coneyu, Hummus, Pataques Bombay (receta de Jamie Oliver), Crema de calabaza, Cazón n'adobo, dureces con garbanzos, Tajine de pexe (Samkeh tajine), Falafel, Potaxe de vixilia con bacalao, Baba ganush, Chimichanga mexicana, Papes arrugás con mueyo picón, Anticuchos de corazón a la criolla, Picante de cuy al estilu huaraz, Cous Cous de corderu, Atún a restolar, Carne ranchero o Zuque Cuzqueño.
Taxonomía
Cuminum cyminum describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 1: 254. 1753. El númberu de cromosomes de Cuminum cyminum (Fam. Umbelliferae) y táxones infraespecíficos (Cuminum cyminum L.) ye 2n=14.
Islla Esperanto
thumbnail|Grupu d'illes nel que s'alcuentra la islla Esperanto
La islla Esperanto ye la islla más grande y más nórdica del grupu de les islles Zeta, al norte de la península de Varna de la islla Livingston, que s'alcuentra na parte sur de les islles Shetland del Sur en L'Antártida. Ye una isla rocosa non cubierta de xelu que s'alcuentra a 290 m.s.n.m. y tien una estensión de 950X900 m y un área superficial de 56 hectárees. Esta asitiada a 70 m al noroeste de la vecina islla de Phanagoria, y a 2,7 ​​km al noroeste de Williams Point na islla Livingston. El llugar yera visitáu a anicios del sieglu XIX por cazadores de foques.
El nome fai referencia al idioma auxiliar internacional Esperanto.
Reclamaciones territoriales
Arxentina incluye a la islla nel Departamentu L'Antártida Arxentina dientro de la Provincia de Tierra del Fueu, L'Antártida ya Islles del Atlánticu Sur; pa Chile forma parte de la Comuna Antártica de la Provincia de L'Antártida Chilena dientro de la Rexón de Magallanes y de L'Antártida Chilena; y pal Reinu Xuníu integra'l Territoriu Antárticu Británicu. Les tres reclamaciones tán suxetes a les disposiciones del Tratáu Antárticu.
Brabant-en-Argonne
Brabant-en-Argonne ye una comuña francesa del departamentu de Meuse, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Natalia Ustinova
Natalia Ustinova ye una nadadora soviética retirada especializada en pruebes d'estilu llibre, onde consiguió ser medayista de bronce olímpico en 1964 nos 4x100 metros estilos.
Carrera deportiva
Nos Xuegos Olímpicos de Tokiu 1964 ganó la medaya de bronce nos relevos de 4x100 metros estilos, con un tiempu 4:39.2 segundos, tres Estaos Xuníos (oru) y Países Baxos (plata); les sos compañeres d'equipu fueron los nadadores: Tatiana Savelieva, Svetlana Babanina y Tatiana Deviatova.
Hylopezus fulviventris
Hylopezus fulviventris, tamién denomináu tororoi loriblanca (n'Ecuador), tororoi buchicanelo (en Colombia), tororoi de lores blanques (en Perú) o chululú de güeyos blancos ye una especie d'ave paseriforme perteneciente al xéneru Hylopezus qu'integra la familia Grallariidae. Ye nativu d'América del Sur.
Distribución y hábitat
Vive nel sur de Colombia, oriente d'Ecuador y nororiente de Perú, ente les carbes trupes y nos cantos del monte húmedu, a menos de 700 m d'altitú.
Descripción
Mide 14,5 cm de llargor. El plumaxe de les partes cimeres ye de color oliva, gris cayuela na nuca y la cabeza, con lores blancos y un pequeñu triángulu posocular blancu; los lladrales son de color ante; el gargüelu y les partes inferiores son blanques, con rayes escures sobre'l pechu y los lladrales.
Brabant-le-Roi
Brabant-le-Roi ye una comuña francesa del departamentu de Meuse, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Chausseterre
Chausseterre ye una comuña francesa del departamentu de Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Llingües mixeanas
Clasificación interna
Les llingües mixeanas paecen tener un tiempu de diversificación envaloráu d'unos 13 sieglos. Frente a los 36 sieglos de diversificación del proto-mixe-zoque. Tocantes a les llingües de la caña mixeana esta ta formada puramente poles siguiente variedaes:
Comparanza léxica
El siguiente cuadru resume los numberales en distintes variedaes de llingües mixeanas:
Acueductu de los Pilares
L'Acueductu de les Pilastres ta asitiáu nel barriu uvieín de Ciudá Naranco, n'Asturies. Foi construyíu ente 1570 y 1599 so la direición de Juan de Cerecedo, magar foi concluyíu por Gonzalo de la Bárcena, fontaneru mayor de Valladolid.
La construcción inicial cuntaba con cuarenta y dos arcos (denominaos popularmente «pilastres») de 390 metros de llargu y 10 metros d'altor. Supunxo un costu total de 15.500 ducaos de la época​ costeaos por impuestos sobro la sidra y el vinu.
La so construcción realizose p'abastecer a la ciudá coles agües de les fontes de Boo y Fitoria del Monte Naranco. ​ Ente la so construcción nel sieglu XVI y 1875 foi la mayor y principal canal de distribución hidrográficu de la ciudá hasta que foi sustituyíu por un sistema de depósitos d'agua y tuberíes a presión proyeutáu por Pedro Pérez de la Sala en 1864.
Del acueductu queden namái cinco pilastres dexaes como homenaxe y alcordanza de lo que foi aquel acueductu, pos en 1915 foi baltáu'l restu pa facilitar l'enanche de la ciudá y la so nueva organización. Estos cinco arcos restauráronse en 2006 y supunxeron un costu d'unos 48.000 euros.
Declaróse monumentu Históricu-Artísticu'l 26 de payares de 1915.
Seginus
Seginus o Ceginus (γ Bootis / γ Boo / 27 Bootis) ye la cuarta estrella más brillosa de la constelación de Boötes con magnitú aparente +3,04, siendo superada por Arturu (α Bootis), Izar (ε Bootis) y Mufrid (η Bootis). El nome de Seginus vien de la llatinización d'una forma árabe del nome griegu de la constelación, Theguius. Otru nome que recibe esta estrella, Haris, provién del nome árabe de la constelación, Al Haris Al Sama, que significa «el guarda».
Seginus ye una estrella binaria, tando la so compañera separada apenes 0,07 segundos d'arcu, lo que correspuende a una separación real de 1,8 UA. Una tercer estrella, a unos 30 segundos d'arcu, nun ta gravitacionalmente xunida a elles.
La Nava (Huelva)
La Nava ye un conceyu español de la provincia d'Huelva, Andalucía. Nel añu 2010 cuntaba con 327 habitantes. La so estensión superficial ye de 62 km² y tien una densidá de 4,4 hab/km². Los sos coordenaes xeográfiques son 37º 58' N, 6º 32' O. Asítiase a una altitú de 418 metros y a 112 quilómetros de la capital de provincia, Huelva.
Demografía
Número d'habitantes nos últimos años.
Historia
En 1594 formaba parte del reinu de Sevilla na Sierra de Arroche y cuntaba con 61 vecinos pecheros.
Enllaces esternos
[http://www.iaph.es/web/canales/conoce-el-patrimonio/guia-digital/buscador/municipio.jsp?provincia=21&municipio=3265 Patrimoniu cultural de La Nava. Institutu Andaluz del Patrimoniu Históricu]
Brabant-sur-Meuse
Brabant-sur-Meuse ye una comuña francesa del departamentu de Meuse, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Davi Rodrigues de Jesus
Davi Rodrigues de Jesus ye un futbolista brasilanu.
Brabant-sur-Meuse
Tien una población de y una superficie de  km².
Cunila lythrifolia
Cunila lythrifolia ye una especie de plantes con flores perteneciente a la familia Lamiaceae.
Descripción
Ye una yerba semiarbustiva que mide hasta 1,50 m d'altor y tien los tarmos cuadrangulares. Les fueyes son más llargues qu'anches, con golor a menta. Les flores son púrpura-azulosas, alcuéntrase en recímanos. Los sos frutos son mariellos y tienen forma ovada.
Propiedaes
Coles mesmes, emplégase-y amás les cañes y fueyes en carecimientos del aparatu dixestivu como foria, vultura, dolor d'estómagu y mala dixestión. Nel sieglu XVI Francisco Hernández de Toledo señala qu'esta planta "presenta dalgún calor y ciertu secañu, cura les fiebres seya porque produz un calor más moderao o porque atrai escontra l'esterior los humores, o porque destierra los fríos y la regularidá de los accesos". Namái s'atopó una investigación química na que s'identificaron el flavonoide, acecetín, el sesquiterpeno, clovandiol, los triterpenos, acedos oleanólico, 2-epitorméntico y alfa-hidroxi-ursólico y l'esterol, beta-sitosterol.
Taxonomía
Cunila lythrifolia describióse por George Bentham y espublizóse en Edwards's Botanical Register 15: sub t. 1289. 1829.
Les Cactées
Les Cactées (embrivíu Cactées) ye un llibru ilustráu con descripciones botániques que foi escritu por Charles Lemaire. Espublizóse en París nel añu 1868, col nome de Les Cactees Histoire, Patrie Organes de Vegetation, Inflorescence Culture, etc. Paris.
Chavanay
Chavanay ye una comuña francesa del departamentu de Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
1901
Abreviatures
° : fecha de nacencia
† : fecha de la muerte
Droseraceae
Droseraceae ye una familia de plantes del orde Caryophyllidae, clase Rosopsida.
Descripción
Son plantes yerbácea perennes, insectívores, que crecen en turberas o suelos probes en nitróxenu. Fueyes simples, de cutiu en roseta basal, provistes de pelos glandulares mafosos qu'atrapen y dixeren inseutos, o con segmentos foliares qu'a manera de garduña prinden les pequeñes preses. Flores regulares, hermafrodites, diclamídeas, pentámeras, con 5 sépalos llibres, dacuando llixeramente xuníos pola base, 5 pétalos llibres y alternos colos sépalos los y 5 estames llibres alternos colos pétalos, hipóginas, con xinecéu unilocular sincárpico y 2-5 estilos. Frutos en cápsula.
Xéneros
Unes 90 especies de rexones templaes y templaes. Reconócense tres xéneros: Dionaea, Drosera y Aldrovanda.
Taxonomía
La familia describióse por William Roxburgh y espublizóse en The Paradisus Londinensis, ad t. 95. 1808. El xéneru tipu ye: Drosera L.
Gabriel Batistuta
Batistuta foi consideráu como unu de los meyores futbolistes del mundu mientres los años 1990 y principios del Sieglu XXI. En 1995 la revista Guerin Sportivo escoyer como'l meyor xugador del mundu, en 1998 ocupó'l segundu llugar nel Premiu RSS al meyor futbolista del añu, y en 1999 foi terceru na votación del Xugador Mundial de la FIFA. Foi internacional cola Seleición Arxentina nun periodu entendíu ente los años 1991 y 2002. Nesi ralu xugó 78 partíos oficiales y marcó 56 goles, lo que representa un permediu de 0,72 anotaciones per alcuentru. Cola albiceleste foi campeón en dos Copes América (1991 y 1993), una Copa FIFA Confederaciones (1992) y una Copa Artemio Franchi (1993). Hasta'l 21 de xunu de 2016 foi'l máximu goliador de la historia del so escoyíu. Esi récor foi superáu por Lionel Messi nel partíu semifinal de la Copa América 2016, que col so gol de tiru llibre llegó a los 55 goles cola camiseta albiceleste. Batistuta ye'l séptimu goliador na historia de la Copa Mundial de Fútbol y el xugador arxentín que más tantos anotó (10) nos sos trés participaciones (1994, 1998 y 2002), ye amás consideráu por munchos unu de los xugadores más populares que vistió la camiseta arxentina.
Vida personal
Nació en Reconquista, Provincia de Santa Fe. Los sos padres son Gloria, integrante de les Dames Voluntaries de Reconquista, y Osmar, un empresariu agropecuariu nesa ciudá santafesina.
Casóse con Irina el 28 de xineru de 1990, y más tarde treslladáronse a Florencia onde nacieron los fíos más grandes y darréu camudáronse a Roma. Tuvieron cuatro fíos, Thiago, Lucas, Joaquín y Shamel. La rellación matrimonial duró más de 20 años hasta qu'en 2014 divorciáronse.
Trayeutoria
thumb|right|200px|[[Club Atlético Newell's Old Boys|Newell's Old Boys foi'l primer equipu de Batistuta, onde debutó en 1988.]] miniaturadeimagen|275x275px|Gabriel xunto a [[Diego Latorre, mientres xugaben en Boca Juniors.]]
Arxentina
En militando en Newell's Old Boys, club col que debutó na Primer División d'Arxentina y nel que namái permaneció mientres una temporada (1988-1989). Mientres taba en Newell's, en xineru de 1989 foi vencíu a préstamu al Club Sportivo Italiano pa xugar n'Italia, ente'l 25 de xineru al 6 de febreru, la 41 edición de la Copa Carnevale que s'apostó na ciudá de Viareggio. En 1989, fichó por River Plate, club onde ganó'l so únicu títulu oficial n'Arxentina so la direición téunica de Daniel Passarella, para al añu siguiente ser contratáu por Boca Juniors y que los sos colores defendió hasta 1991, onde formó una dupla d'ataque tarrecible xunto a Diego Fernando Latorre. Dambos llograron la Clausura 1991 (segunda ronda del campeonatu 1990/91) en forma invicta y empobinaos pol maestru Tabarez, perdiendo depués la final de la temporada contra l'equipu que s'axudicó la primer ronda; Newell's, ganador de l'Apertura 1990. Boca terminó perdiendo'l títulu nos penales como llocal dempués d'empatar 1 a 1 nel global de los dos partíos apostaos pa dirimir al Campeón de la temporada.
Italia
Rematada la campaña 1999-2000, abandonó la Fiore y fichó pola Roma, que fizo un importante desembolsu económicu pa cuntar con él. Con esti equipu'l so palmarés amontar en 2001 gracies a la conquista de la Serie A y de la Supercopa d'Italia. En xineru de 2003, foi vencíu por esta entidá al Inter de Milán hasta la finalización d'aquella temporada (2002-2003). Concluyida esta, en xunu de 2003 comprometer col club qatarín Al-Arabi pa vivir una xubilación dorada. thumb|300x300px|Pol so desempeñu nel club, Batistuta ingresó al Salón de la Fama de la [[Associazione Calcio Fiorentina|Fiorentina en 2014. ]]
Qatar y retiru
Depués de la so esperiencia nel Al-Arabi de la Lliga de Qatar, n'avientu de 2004 tuvo cerca de volver a Boca Juniors, onde deseyaba xugar la so última temporada como profesional. Sicasí, les cróniques mancadures nos sos todíos y el gran momentu del goliador históricu de Boca Juniors, Martín Palermo, fixeron qu'esi deséu nun espolletara. Tuvo mui cerca de roblar pa otru equipu d'Arxentina, San Lorenzo, pero l'alcuerdu nunca espolletó, más allá de les ganes de Batistuta de volver al fútbol arxentino. Finalmente, anunció'l so retiru como futbolista profesional en marzu de 2005.
Resume estadísticu
Según la IFFHS, Batistuta anotó 233 goles en 415 partíos xugaos nes lligues d'Arxentina, Italia y Qatar. Sicasí, cuntando coles copes internacionales, seleición nacional y otros alcuentros como futbolista profesional xugó 633 partíos y convertíu 355 goles: 8 nel Newell's Old Boys, 4 en River Plate, 19 en Boca Juniors, 207 en Fiorentina, 33 en Roma, 2 n'Inter de Milán, 26 nel Al-Arabi y 56 na Seleición Arxentina de Fútbol.
Seleición nacional
El so debú cola Seleición Arxentina foi nun partíu amistosu contra Brasil el 27 de xunu de 1991, siendo convocáu pol entrenador Alfio Basile en preparación pa la Copa América 1991. Nel so primer partíu en dicha competencia, el 8 de xunetu, anotó'l so primer gol pal escoyíu arxentín, y terminaron siendo dos mientres l'alcuentru, dambos marcaos a la seleición de Venezuela. L'equipu arxentín consagróse campeón y Batistuta máximu goliador del tornéu con 6 tantos.
Nel añu 1992 participó na Copa Kirin onde ganó'l tornéu y anotó dos goles. Meses dempués participó na Copa FIFA Confederaciones 1992, foi'l goliador con dos tantos y el conxuntu arxentín ganó la competencia na so primer edición. Na Copa América 1993 marcó tan solu trés goles, sicasí dos d'ellos fueron na decisiva final xugada contra Méxicu. Con una victoria final de 2-1 l'equipu arxentín llogró'l bicampeonatu.
Nes eliminatories a la Copa Mundial de 1994 participó en cinco alcuentros y anotó dos goles. La Seleición Arxentina tenía una clasificación práuticamente asegurada al mundial d'Estaos Xuníos, pero por cuenta de una histórica derrota de llocal infligida por Colombia 0-5, l'equipu perdió'l primer puestu nel grupu y la so respeutiva clasificación. Esto derivó en xugar un repechaje con Australia. Depués d'un empate 1-1 nel primer alcuentru xugáu en Sydney, nel partíu revancha, en Buenos Aires, Batistuta sacó a rellucir la so capacidá goliadora p'anotar nes competencies definitories y col so gol aseguró la clasificación al mundial con una victoria final de 1-0.
Na Copa Mundial de Fútbol de 1994 anotaría cuatro goles, l'empiezu foi bien prometedor yá que nel primer alcuentru xugáu contra Grecia anotó tres goles pa una victoria final de 4-0. Sicasí, depués de pasar a octavos de final la moral del equipu foi afeutada seriamente pola suspensión por dopaxe de Diego Maradona, Arxentina ye ganada y esaniciada por Rumanía. Batistuta marcó un gol en dichu atopo.
Depués del fracasu nel Mundial de 1994 que derivó nel final de la era Basile, contratar a Daniel Passarella como nuevu téunicu, quién convocó a Batistuta p'apostar la Copa FIFA Confederaciones 1995, onde diba anotar dos goles na final que'l so escoyíu perdió contra Dinamarca. Participó na Copa América 1995 onde anotó cuatro goles colos que se consagró goliador del tornéu, a pesar de que'l combináu arxentín foi esaniciáu en cuartos de final por penales a manes de Brasil.
Na Copa Mundial de Fútbol de 1998 anotó cinco tantos. Nel primer alcuentru, xugáu contra Xapón, anotó l'únicu gol pa la victoria arxentina. Dempués, nel trunfu de 5-0 a Xamaica anotó trés, colos cualos igualó a Diego Maradona y a Guillermo Stábile, con ocho goles cada unu, como máximos goliadores arxentinos de la historia de los mundiales. N'octavos de final enfrentar a Inglaterra y marcó otru gol, de penal, col qu'algamó asitiase definitivamente como goliador absolutu d'Arxentina en mundiales. La albiceleste ganó l'alcuentru 4 a 3 en riola de penales y pasó a cuartos de final, onde perdió nos últimos intres del partíu contra Holanda, cuando Batistuta minutos antes estrellara un remate nel poste.
Na era de Marcelo Bielsa la so presencia nel escoyíu foi marcada por dellos problemes de mancadures continues que-y torgaron participar en munchos alcuentros. Nes Eliminatories de la Copa Mundial Corea-Xapón 2002 xugó apenes en cinco partíos onde anotó cinco goles. Na Copa Mundial de Fútbol de 2002 l'Arxentina yera unu de los máximos candidatos a ganar el mundial por cuenta de la espectacular campaña previa nes eliminatories y nos alcuentros amistosos. Sicasí, l'arxentina integró'l denomináu “grupu de la muerte” y quedó esaniciada en primer ronda. Batistuta marcó un gol nel debú ante Nixeria. Dempués de rematada la competencia retirar del escoyíu nacional.
Trayeutoria como periodista
Desempeñar en 2016 xunto a Mariano Closs y Diego Latorre en Fox Sports como comentarista de los partíos de la UEFA Champion League. Foi la so primer esperiencia como periodista.
Clubes
Actualizáu d'alcuerdu al postreru partíu xugáu'l 30 d'avientu de 2004.
Fonte: Transfermarkt - ESPN Deportes - Soccerway.
Seleición
Actualizáu d'alcuerdu al postreru partíu xugáu'l 12 de xunu de 2002.
Resume estadísticu
Actualizáu d'alcuerdu al postreru partíu xugáu'l 30 d'avientu de 2004.
Hat-tricks
Partíos nos qu'anotó trés o más goles: Actualizáu d'alcuerdu al postreru partíu xugáu'l 12 de marzu de 2004.
Torneos nacionales
(*) Clausura 1991. Boca Juniors foi Ganador d'esi tornéu. Depués perdería la final con NOB por penales. Quien se consagraría campeón de la Temporada 1990/1991.
Copes internacionales
(*) Inclúi la Seleición.
Valdelacasa
El so términu municipal ta formáu por un solu nucleu de población, ocupa una superficie total de 8,22 km² y según los datos demográficos recoyíos nel padrón municipal ellaboráu pol INE nel añu, cuenta con una población de habitantes (143 homes y 99 muyeres).
Valdelacasa, tierra fronteriza ente Llión y Castiella
Nel añu 1157, morrió Alfonsu VII, quedando estremáu'l reinu de Castiella y Llión: a Fernando, correspondió'l de Llión, y a Sancho, el de Castiella. A partir d'entós y hasta l'añu 1230, fecha de la reunificación de dambos reinos na persona de Fernandu III, el Santu, los castellanos y los lleoneses veríense envueltos nuna serie de conflictos bélicos, que motivó'l que, a unu y otru llau de la frontera, llevantárense diverses fortaleces, siendo, en ciertos casos, reutilizaes ó reforzaes, tamién de delles de les yá esistentes..
Dientro de lo que dempués constituyiría la Tierra de Béjar, Valdelacasa quedaba asitiada en l'estremu noroccidental, xustamente nun llugar por onde pasaba la calzada de la Plata, la principal vía de comunicación del oeste hispanu dende dómina romana y que sirvía pa deslindar distintos territorios, yá fueren los pertenecientes a la mesma Tierra de Béjar, yá, a lo último los integraos nos conceyos de Coria ó de Plasencia, según los casos.
Tres la división de dambos reinos, la repoblación de Valdelacasa, como la del restu de llugares que dempués formaríen parte de la Tierra de Béjar, produciríase al cargu de xentes castellanes, procedentes, munches d'elles, del territoriu abulense. D'ende'l que, como yá anotó'l profesor Llorente Maldonado, esistan notables diferencies ente los serranos de la Sierra de Béjar y los de la Sierra de Francia.
Valdelacasa nel conceyu de Béjar
Hasta l'añu 1209, los llugares que, a partir de dicha fecha, pasaron a pertenecer al Conceyu de Béjar, formaren parte del d'Ávila. La segregación de tales llugares llevar a cabo Alfonsu VIII. En delantre, Valdelacasa permanecería formando parte de la Comunidá de Villa y Tierra de Béjar, nel Cuartu del Campu, hasta la so desintegración territorial en 1833, añu nel que na división provincial Valdelacasa quedó integráu na provincia de Salamanca, dientro de la Rexón Lleonesa, fechu que respondía a la pertenencia alministrativa dende'l sieglu XV de Salamanca y el Reinu de Llión.
Respondiendo a la situación que, entós daquella, vivíase, tanto Valdelacasa como la mayoría de los restantes llugares de la Tierra de Béjar, asentábase en puntos estratéxicos, col fin de defender el territoriu, habida cuenta de tierra de frontera que caracterizaba al conceyu de Béjar. No qu'a Valdelacasa concretamente refierse, hai que dicir que s'alzaba na llende de los reinos de Castiella y de Llión.