cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Escocia
Clima
En xeneral, l'oeste d'Escocia ye davezu más templao que'l este debio a la influencia de les corrientes oceániques del Atlánticu y les temperaturas fríes veníes dende'l Mar del Norte. Tiree, nes Hébrides Interiores, ye un de los sitios más soleaos del país: algamó a tener 300 díes soleaos en 1975. Les precipitaciones camuden a lo llargo de toa Escocia. Les tierres altes del oeste d'Escocia resulten ser el territoriu más llentu del país, con precipitaciones añales qu'esceden los 3.000 mm (120 pulgaes). En comparanza, la mayoría de les tierres baxes del país reciben menos d'800 mm (31 pulgaes) añalmente. Les fuertes nevaes nun son daqué común nes tierres baxes, anque pasa a ser daqué más normal con sitios d'altor. Braemar esperimenta una media de 59 díes nevosos añales, dimientres que les árees costeres tienen una media menor de 10 díes.
Flora y fauna
thumb|right|[[Ciervu roxu]]La vida salvaxe d'Escocia ye la típica del noroeste d'Europa, pesie a que bayura de los grandes mamíferos como'l llince, l'Osu pardu, el llobu, l'alce y la Morsa foren cazaos fasta'l so desaniciu a lo llargo de la historia. Hai importantes poblaciones de foques y ñeros territoriales internacionalmente significativos pa variedaes d'aves marines como'l Alcatraz común. Amás de lu comentao, l'Águila rial vien a ser un inconu nacional. Nos altores máximos de los montes especies qu'inclúin la perdiz nival, la llebre de les ñeves y l'armiñu puen ser vistes nes sos fases de pelaxe blanco dimientres los meses d'iviernu. Restos llariegos de biesques de pinu escocés siguen esistiendo y ente eses árees les aves de la especie Loxia scotica, l'únicu páxaru endémicu de Gran Bretaña, puen atopase xunto con faisanes, gatos monteses, esguiles roxes y martes.
La flora del país ye variada, con biseques qu'inclúin especies tanto caducifolies como coníferes, asina como de páramos y tundra. De toes formes, La plantación a gran escala d'árboles comerciales y el manexu de los páramos de los habitats de llatitúes más altes pa pación d'oveyes y campos pa la práutica comercial del deporte impauten na distribución de plantes y animales llariegos. L'árbol más altu del Reinu Xuníu ye un Abetu de Douglas auq s'atopa en Reelig Glen, a la vera d'Inverness, y el Texu de Fortingall tien unos 5.000 años y ye probatible que seya'l ser vivu de más antiguedá n'Europa. Pesie a que'l númberu de plantes vasculares natives ye baxu según los standards mundiales, la sustancial flora briófita ye d'importancia global.
Economía ya infraestructura
thumb|right|Una [[plataforma petrolífera asitiada nel Mar del Norte]]Escocia tien un estilu occidental d'Economía mista abierta qu'enllaza sobremanera cola del restu d'Europa. Tradicionalmente la economía escocesa tien tao dominada pola Industria pesada caltenida pola construcción naval en Glasgow, la minería del carbón y la siderurxa. Les industries rellacionaes col petroleu y asociaes a la estracción del mesmu nel Mar del Norte tien sío tamién empreses cimeres na economía escocesa dende los años 1970, especialmente nel noreste d'Escocia. La desindustrialización dimientres los años 1970 y 1980 vivió un cambéu d'un focu de manufacturación haza una economía más orientada nos servicios. Edimburgu yel centru de servicios financieros d'Escocia y el sestu mayor centru de servicios n'Europa no que cinca a los findos de xestión, tres Londres, París, Frankfurt, Zúrich y Ámsterdam, con bayura grandes firmes asitiaes ehí, incluyendo: el Royal Bank of Scotland (el segundu bancu más grande d'Europa); HBOS (propietarios del Bank of Scotland); y Standard Life.
En 2005, el total de les esportaciones escoceses (incluyendo les internes nel Reinu Xuníu) taben estimaes aproximadamente en 17.500£ millones, de los que'l 70% (12.200£ millones) yeren atribuibles a la manufacturación. Les exportaciones cimeres d'Escocia inclúin el whisky, lleutrónica y servicios financieros. Los Estaos Xuníos, Holanda, Alemaña, Francia y España constitúin los mayores mercaos d'estes esportaciones. En 2006, el Productu Interior Brutu (PIB) d'Escocia (escluyendo les producciones del petróliu y gas en aües escoceses) yera sobre 86.000£ millones, dando un PIB per cápita de 16.900£. thumb|left|El Pacific Quay nel [[Ríu Clyde, un exemplu de la rexeneración de Glasgow y la diversidá de la economía escocesa]] El turismu ye perreconocíu como un contribuidor clave na economía d'Escocia. N'información asoleyada en 2002 pol Cientru d'Información del Parllamentu d'Escocia (Scottish Parliament Information Centre o SPICe), pa la Empresa del Parllamentu Escocés y el Life Long Learning Committee, afirmaba que'l turismu suponía más d'un 5% del PIB y el 7,5% del emplegu.
Les cifres gubernamentales más recientes (de xunetu de 2006) suxeren qu'Escocia podría atopase con un superávit presupuestariu de más d'800£ millones si recibe lu que-y corresponde xeográficamente de los ingresos del Mar del Norte. . La balanza fiscal neta, que ye'l balance presupuestariu más la inversión capital, daba un déficit de 2.700£ millones (2,1% del PIB) incluyendo los ingresos íntegros provenientes de les xestiones del Mart del Norte, o de 10.200£ millones de déficit excluyendo los ingresos del mar del Norte.
Divisa
Pesie a que'l Bank of England ye'l bancu central pal Reinu Xuníu, tres bancos escoceses de compensación entovia emiten el so propiu papel moneda esterlín: Bank of Scotland; Royal Bank of Scotland; y Clydesdale Bank. El valor actual del papel moneda escocés en circulación ye de 1.500 millones de llibres esterlines.
Tresporte
thumb|Un [[De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter|Twin Otter de l'aerollínia Loganair nel Aeropuertu de Barra, l'únicu aeropuertu del mundu qu'emplega una playa como pista d'aterrizax pa servicios programaos.]] Escocia tien cinco aeropuertos internacionales cimeros (Aeropuertu Internacional de Glasgow, Aeropuertu d'Edimburgu, Aeropuertu d'Aberdeen, Aeropuertu de Glasgow Prestwick y Aeropuertu d'Inverness) que xuntos ufren 150 destinos internacionales con gran variedá d'horarios y vuelos chárter. La BAA opera en tres aeropuertos, (Edimburgu, Glasgow y Aberdeen), y la Highland and Islands Airports opera n'11 aeropuertos rexonales, (incluyendo Inverness), ufriendo los más remotos destinos d'Escocia. Infratil opera nel Glasgow Prestwick.
Les autopistes y mayores carreteres nacionales escoceses son remanaes pol Transport Scotland. El restu de la rede de carreteres ye remanada poles autoridaes llocales escoceses en ca una de les sos árees. Servicios regulares de ferry operen ente les mainland y la comunidá de les Islles. Estos servicios son la mayoría remanaos por Caledonian MacBrayne, anque dellos son operaos por conceyos llocales. Otres rutes de ferry, ufríes por bayura compañíes, coneuten con Irlanda del Norte, Bélxica, Noruega, les Islles Feroe y tamién con Islandia. thumb|left|[[Forth Bridge (ferrocarril)|Forth Bridge]] Network Rail Infrastructure Limited posee y opera los activos d'infraestructures del sistema ferroviariu d'Escocia, dimientres que'l Gobiernu escocés caltién responsabilidá en xeneral pa la estratexa vial y la financiación n'Escocia. La rede ferroviaria d'Escocia tien alrodiu de 340 estaciones de ferrocarril y 3.00 kilóetros de ruta, con más de 62 millones de viaxes de pasaxeros ca añu.
La rede ferroviaria d'Escocia ye remanada pol Transport Scotland. Les llinies ferroviaries cimeres (Main Railway lines) East Coast y West Coast y la Cross Country Line coneuten la mayoría de les ciudaes y pueblos d'Escocia y tamién cola rede ferroviaria d'Inglaterra. Los servicios ferroviarios civiles son operaos por First Scotrail.
La East Coast Main Line inclúi la seición de la rede que crucia'l Fiordu de Forth pol Forth Bridge. Completáu en 1890, esta ponte de ménsula tien sío descrito como "el puntu de referencia internacional reconocíu d'Escocia ".
Demografía
thumb|right|Les señalizaciones viales billingües son ca vegada más comunes nes Highlands. El censu poblacional d'Escocia en 2001 yera de 5.062.011 persones. Acordies coles estimaciones de xunu de 2006, esta cifra tien medrao hasta les 5.116.900 persones. Esto fradría d'Escocia'l 112u país más grande por población si fore un estáu soberanu. Pesie a qu'Edimburgu seya la capital d'Escocia, nun ye la ciudá más grande. Con una población de más de 600.000 persones esti honor cai sobre Glasgow. Amás d'esto, la conurbanización de Greater Glasgow, con una población qu'algama más de les 1,1 millones de persones, ye'l llar de más del quintu de la población d'Escocia.
Nel Cintu central ye au s'atopen la mayoría de les cimeres ciudaes y poblaciones. Glasgow alcuéntrase al oeste, dimientres qu'Edimburgu y Dundee tan na costa este. La única ciudá escocesa d'importancia que nun s'atopa nesi centru poblacional ye Aberdeen, na costa este, al norte. A parte d'Aberdeen, el restu de les Highlands tan perpocu poblaes, anque la ciudá d'Inverness tien esperimentao un abondo crecimientu nos caberos años. En xeneral sólo les islles de más tamañu y más accesibles caltienen población humana, y menos de 90 tan habitaes anguaño. Les Southern Uplands (tierres altes del sur) son esencialmente rurales y dominaes pola agricultura y los montes. Debio a los problemes de vivienda en Glasgow y Edimburgu, cinco nueves ciudaes foren creaes ente 1947 y 1966. Éstes son East Kilbride, Glenrothes, Livingston, Cumbernauld, ya Irvine.
Debio a la immigración dende la Segunda Guerra Mundial, Glasgow, Edimburgu y Dundee tienen pequeñes comunidaes asiátiques. Dende la reciente Ampliación de la Xunión Europea tien medrao enforma'l númberu de xente proveniende d'Europa Central y del Este, y estímase qu'unos 40.000 ó 50.000 polacos tan agora viviendo nel país. Dende 2001, hai 16.310 residentes chinos étnicos n'Escocia. Los grupos étnicos que s'atopen n'Escocia tan nes proporciones que vienen darréu: Blancu - 97.99%, Sudasiáticu - 1.09%, Prietos- 0.16%, Mezáu - 0.25%, Chinu - 0.32% y Otros - 0.19%.
Escocia tien reconocíes oficialmente tres llingües: Inglés, Escocés y Gaélicu escocés. Cásique la totalidá de los escoceses falen l'inglés escocés estándar, y en 1996 la Oficina Xeneral de Rexistros d'Escocia estimó que'l 30% de la población falaba fluentemente l'escocés. L'escocés ye mayoritariamente falao nes islles occidentales, onde la mayoría de la xente sigue falándolo; de toes formes, nacionalmente el so emplegu ta confináu a un simple 1% de la población.
Relixón
thumb|right|[[Iona Abbey, posiblemente'l llugar de nacencia del cristianismu n'Escocia]]Dende la Reforma escocesa de 1560, la ilesia nacional (la Ilesia d'Escocia, tamién conocida como The Kirk) tien sío protestante y reformada no que cinca a la teoloxía. Dende 1689 tien tenío un sistema de gobiernu presbiterianu, y disfruta de dixebrá del estáu. Aproximadamente'l 12% de la población son anguaño miembros de la Ilesia d'Escocia, con un 40% de la población afirmando tener afinidá por esa ilesia. La Ilesia opera con una cadarma de parroquies, con toda comunidá n'Escocia teniendo una congregación llocal. Escocia tien tamién una población significativa católico-romana, particularmente nel oeste. Dempués de la Reforma, el catolicismu romanu continuó nes Highlands y delles islles del oeste como Uist y Barra, y foi fortalecíu, dimientres el sieglu XIX pola inmigración dende Irlanda. Otres confesiones n'Escocia inclúin la Ilesia Llibre d'Escocia, otres rames presbiterianes y la Ilesia Episcopal Escocesa. L'Islam ye la relixón nun cristiana más abundante (estímense 40.000 fieles n'Escocia, lu que supón menos d'un 0.9%), y hay tamién comunidaes significatives de xudíos, hindús y Sikh, especialmente en Glasgow. El monesteriu de Samyé Ling, a la vera d'Eskdalemuir, que celebró'l so 40u aniversariu en 2007, inclúi el mayor templu budista n'Europa Occidental. Nel censu de 2001, el 28% de la población afirmaba nun tener inclinaciones relixoses.
Sanidá
La sanidá n'Escocia ye mayoritariamente remanada por NHS Scotland (Serviciu Nacional de Salú d'Escocia), que ye'l sistema sanitariu públicu del país. El serviciu foi fundao pol Serviciu Nacional de Salú n'Escocia col Acta de 1947 (más tarde sustituyío pol Acta del Sistema Nacional de Salú d'Escocia de 1978) qu'entró en funcionamientu'l 5 de xunetu de 1948 pa coincidir col llanzamientu del NHS n'Inglaterra y Gales. De toes formes, aínda enantes de 1948, la metá del territoriu escocés cuntaba con cobertura por un sistema sanitariu con fondos del estáu, ufríu pol Highlands and Islands Medical Service (Serviciu Médicu de les Highlands y les Islles). En 2006, L'NHS escocés emplegaba a unes 158.000 persones, incluyendo más de 47.500 enfermeres, comadrones y asistentes sanitarios, y más de 3.800 consultores. Amás, tamién había más de 12.000 médicos, médicos de familia y otros profesionales de la salú, incluyendo dentistes, oftalmólogos y farmacéuticos, quienes operen con contratu independiente proveyendo d'un rangu de servicios nel NHS a cambiu de pagues y honorarios dixebraos del restu. El Gabinete Secertariu pa la Salú y el Bienestar ye responsable asignáu pol Parllamentu escocés pal trabayu de la NHS d'Escocia.
Xefe de Gobiernu
thumb|250px|Xefes de Gobiernu de cinco países miembru de la [[Mancomunidá de Naciones, en 1944, na Xunta de xefes de Gobiernu de la Commonwealth]]
Escocia
Exércitu
Pesie a qu'Escocia tien una amplia tradición militar que precede al Tratáu de la Xunión con Inglaterra, les sos fuercies armaes agora formen parte de les Fuercies Armaes Britániques, cola notable esceición de los Atholl Highlanders, l'únicu exércitu priváu llegal d'Europa. En 2006, los reximientos d'infantería de la División Escocesa foren fusionaos col Reximientu Real d'Escocia. Otros regimientos escoceses distintivos nel Exércitu Británicu inclúin la Guardia Escocesa y les Guardies Reales Escoceses Dragoon.
Debio a la so topografía y conocida llonxanza, partes d'Escocia tien agospiao bayura d'establecimientos notorios de resistencia, con estremaos motivos a lo llargu'l tiempu. Ente 1960 y 1991, el Holy Loch (Llagu Santu) foi una bas pa la flota d'Estaos Xuníos de submarinos con capacidá nuclear UGM-27 Polaris. Anguaño, la Bas Naval Clyde de la So Maxestá, a 25 milles (40km) al oeste de Glasgow, ye la bas pa los cuatro submarinos nucleares de clas Vanguard armaos con misiles Trident que comprenden parte del arsenal nuclear británicu.
Xefe de Gobiernu
El xefe de Gobiernu ye la persona qu'exerz la direición del poder executivu y responsabilízase del Gobiernu d'un Estáu o d'una subdivisión territorial d'esti (estáu, provincia, o otra). El procesu d'eleición de xefes de Gobiernu varia d'alcuerdu al país y depende, ente otros factores, de la forma de gobiernu utilizada naquel.
Nun sistema parllamentariu ye'l cargu qu'ostenta la persona qu'exerz la xefatura de Gobiernu puede ser: primer ministru, premier, canciller, presidente del Conseyu de Ministros, presidente del Gobiernu, Taoiseach, o otros.
Escocia
Exércitu
Les bases de frente de la Fuercia Aérea Real atópense tamién n'Escocia. Éstes son la RAF Lossiemouth, la RAF Kinloss y la RAF Leuchars, de les que la cabera ye la bas de defensa aérea asitiada más al norte de tol Reinu Xuníu.
L'únicu llugar de prebes en campu abiertu d'armes con uraniu emprobecíu nes Islles Britániques ta a la vera de Dundrennan. Debio a ello, más de 7.000 municiones radioactives atópense nel fondu marinu de la Falla de Solway.
Cultura
thumb|right|right|un gaiter tocando la [[Gaita escocesa.]] La música escocesa ye un aspect significativu de la cultura de la nación, con influencies tanto modernes como tradicionales. Un exemplu d'un instrumentu tradicional escocés lu ye la gaita escocesa, un instrumentu de vientu consistente en tres roncones de pequeñu tamañu y un cuartu, mayor, melódicu, nomáu “chanter” n'inglés, y pelos que pasa l'aire continuadamente por una bolsa d'aire, el fueye, que funciona a mou de reservoriu del mesmu. El clàrsach, el violín y el cordión son tamién instrumentos tradicionales escoceses, el caberu perpresente en bandes de danza escocesa. Anguaño, hai abondes bandes esitoses n'Escocia, al mesmu tiempu que músicos independientes, con munchu ésitu en dellos estilos musicales.
Xefe de Gobiernu
Sicasí, nos sistemes semipresidenciales como Francia, les funciones de xefe de gobiernu pueden tar partíes ente'l presidente y el primer ministru. Anque esta repartición nun se basa na Constitución, sinón na práutica política del país. Asina, cuando les fuercies polítiques allegaes al Presidente tienen mayoría propia nel parllamentu, el xefe d'Estáu ser tamién de Gobiernu, pos ye él quien determina les orientaciones polítiques del Gobiernu, y ye quien noma y ante quien respuenden efeutivamente los ministros. Pero cuando les fuercies que sofiten al presidente tán en minoría parllamentaria (casu conocíu popularmente como cohabitación), el xefe d'Estáu dispón d'unos poderes efeutivos notablemente menguaos. En concencia, el nomamientu de los ministros yá nun ye del so incumbencia absoluta, y xeneralmente llindar a designar a los que'l Primer Ministru propón-y, pos ésti ye quien tien l'enfotu y la mayoría parllamentaria. En Francia, nes 3 oportunidaes en que'l presdiente debió cohabitar con un primer ministru que nun yera del so sector políticu (1986-1988, 1993-1995 y 1997-2002), los ministros de rellaciones esteriores y de defensa tuvieron de cuntar cola aprobación efeutiva de dambos xefes, d'Estáu y de Gobiernu.
Escocia
Cultura
La lliteratura escocesa inclúi testos escritos n'inglés, escocés, escocés, francés y llatín. El poeta y compositor Robert Burns escribió n'escotu, pesie a que la mayoría de lu qu'escribió tamién ta n'inglés y nun dialeutu escotu "cenciellu" que ye munchu más accesible pa un mayor públicu. De mena asemeyada, les obres de Sir Walter Scott y Arthur Conan Doyle foren y son internacionalmente esitoses, sobre tóu na dómina de la so escritura, nel periodu ente los sieglos XIX y XX. J. M. Barrie introduxo'l movimientu conocíu como la "Escuela Kailyard"en acabando'l sieglu XIX, que mezaba elementos de fantasía y folklore coles modes. Esta tradición tiense vista como un tropiezu pa la lliteratura escocesa, ya que s'enfotaba nuna imaxe d'una cultura escocesa idealizada y pastoral. Dellos novelists modernos, como Irvine Welsh (de la famosa Trainspotting), escribe nun distintivu inglés escocés que reflexa les dures realidaes de la vida contemporánea. Más recientemente, l'autora J.K. Rowling tiense convertío nuna de les escritores más populares del mundiu (y una de les más riques) a traviés de la so saga Harry Potter, qu'entamó a escribir nuna cafetería d'Edimburgu.
Xefe de Gobiernu
Hai países que magar nun tienen una xefatura de Gobiernu dixebrada de la xefatura d'Estáu, tienen a un funcionariu que cumple oficiosamente esta función. Asina, n'Arxentina, esta función recái na xefatura de Gabinete, ente que el presidente de la Nación Arxentina ye'l responsable políticu de l'alministración xeneral del país y tamién el comandante en xefe de les Fuercies Armaes de la República Arxentina.
Escocia
Cultura
El mediu comunicativu nacional ye BBC Escocia (“BBC Alba” en Gaélicu), una parte constituyente de la British Broadcasting Corporation, el mediu públicu del Reinu Xuníu. Controla dos canales nacionales de television y les emisores nacionales de radio, como BBC Radio Scotland y BBC Radio nan Gaidheal, ente otres. Les canales de television nacionales cimeros n'Escocia son STV y Border Television. Periódicos nacionales como'l Daily Record, The Herald y The Scotsman son toos producíos n'Escocia. Importantes diarios rexonales inclúin The Courieral este de Dundee, y The Press and Journal na zona d'Aberdeen y el norte.
Xefe de Gobiernu
El xefe de Gobiernu en dellos territorios d'ultramar dependientes del Reinu Xuníu ye denomináu primer ministru (n'inglés, chief minister), de la mesma que n'India, Malasia y nos estaos y territorios d'Australia. N'Alemaña, el xefe de Gobiernu de los länder denominar ministru presidente (n'alemán, Ministerpräsident); en Bélxica esta postrera ye la denominación del xefe de Gobiernu d'una rexón, comunidá o entidá federal que pol so rangu d'importancia alminístrase baxu réxime especial. En Méxicu, asina se-y denomina al responsable del gobiernu y de l'alministración de la Ciudá de Méxicu, capital de la república mexicana; en Venezuela amás el gobiernu del Distritu Capital ta encabezáu por un funcionariu denomináu xefe de Gobiernu del Distritu Capital nomáu pol presidente d'esi país y n'Arxentina tamién se denomina xefe de Gobiernu al alministrador de la Ciudá Autónoma de Buenos Aires.
Escocia
Símbolos nacionales
thumb|left|la [[Cruz de San Andrés o “Saltire”, como se noma n'Escocia. La bandera nacional d'Escocia]] La bandera d'Escocia, conocida como la Saltire o la Cruz de San Andrés, data (al menos en lleenda) del sieglu IX, y supón ser la bandera nacional más antiga que siga n'usu. Dende 1606 la Saltire tamién tien formao parte del sideñu de la bandera de la Xunión. Hai otros munchos símbolos nacionales, tanto oficiales como non, incluyendo'l cardu, l'emblem floral de la nación, la declaración d'independencia política del 6 d'abril de 1320(Declaración d'Arbroath), el patron testil de los tartanes que davezu son propios de clanes escoceses específicos, y la bandera del Lleón Galopante. thumb|right|L'estatus oficial de bandera real nun previén al [[Estandarte Real d'Escocia d'apaecer estraoficialmente como segunda bandera nacional]] El cantar de la Flor d'Escocia ye popularmente consideráu l'himnu Nacional d'Escocia, y ye tocao n'eventos como partíos de fútbol y rugbi nos que participe'l equipu nacional escocés. El cantar de Scotland the Brave ye'l emplegáu pal equipu escocés nos Xuegos de la Commonwealth. De toes formes, dende la devolución, alderiques más serios sobre'l tema tienen llevao a disputer l'usu de Flower of Scotland como himnu. Otres candidatures a ser consideraos himnos nacionales son Highland Cathedral, Scots Wha Hae y A Man's A Man for A' That.
St Andrew's Day, el 30 de payares, ye'l día nacional, pesie a que la Nueche de Burns tiende a ser más considerada por parte la xente pa eses custiones. El Tartan Day (Día del Tartán) ye una innovación reciente proveniente de Canadá. En 2006, el Parllamentu Escocés aprobó l'Acta del Bank Holiday de St Andrews de 2007, aprobando qu'esi día (30 de payares) pasare a ser un bank holiday.
Llectura recomendada
Brown, Dauvit, (1999) "Anglo-French acculturation and the Irish element in Scottish Identity", in Smith, Brendan (ed.), Insular Responses to Medieval European Change, Cambridge University Press, páxs. 135–53
Brown, Michael (2004) The Wars of Scotland, 1214–1371, Edinburgh University Press., páxs. 157–254
Devine, T.M [1999] (2000). The Scottish Nation 1700–2000 (New Ed. edition). London:Penguin. ISBN 0-14-023004-1
MacLeod, Wilson (2004) Divided Gaels: Gaelic Cultural Identities in Scotland and Ireland: c.1200–1650. Oxford University Press. Sharp, L. W. The Expansion of the English Language in Scotland, (Cambridge University Ph.D. thesis, 1927), páxs. 102–325;
Enllaces esternos
16,51
Xeografía d'Omán
Omán ye un país asitiáu nel suroeste d'Asia, bordiando'l Mar Arábigu, el Golfu d'Omán y el Golfu Pérsicu, ente Yeme, Arabia Saudita y los Emiratos Árabes Xuníos (EAU). Cuenta con una superficie de 309.501 km².
Llocalización
Omán ta asitiáu na parte más oriental de la Península Arábiga y, según estimaciones oficiales, cubre una superficie total d'aproximao 300.000 quilómetros cuadraos. Les estimaciones d'observadores estranxeros son d'alredor de 212.000 quilómetros cuadraos. La superficie terrestre componer de diverses traces topográfiques: valles, desiertos nel 82 per cientu de la masa de tierra, cordales nel 15 per cientu y l'enllanada costera nel tres per cientu.
El sultanatu ye flanqueado pol Golfu d'Omán y el Mar Arábigu, lo que contribuyó al aislamientu d'Omán. Históricamente, los contactos del país col restu del mundu fueron per mar, apurriéndo-y non solu accesu a les tierres estranxeres, sinón tamién a les ciudaes costeres d'Omán. El Rub al Khali, desiertu difícil de cruciar inclusive col tresporte modernu, forma una barrera ente'l sultanatu y l'interior de Arabia. Los montes d'Al Hajar, formen una franxa ente la mariña y el desiertu de la península de Musandam (Ras Musandam) a la ciudá de Sur el puntu más oriental d'Omán, formando otra barrera. Estes barreres xeográfiques caltienen l'interior d'Omán llibre d'invasiones militares estranxeres.
Rexones xeográfiques
thumb|right|300px|Mapa detalláu d'Omán thumb|300 px|Mapa topográficu d'Omán
Estes carauterístiques naturales estremen el país en siete árees distintes: Ruus al Ŷibal, incluyendo'l norte de la península de Musandam, l'A'l Batinah, una llanura al sureste a lo llargo de la mariña del Golfu d'Omán; l'interior Omán, detrás de la mariña Al Batinah que toma los montes d'Al Hajar los sos pies, y llendes del desiertu, la mariña de Mascate alredor del puntu de Ras al Hadd y escontra el sur el Mar d'Arabia, la islla de Masirah n'alta mar, y finalmente la greba mariña sur de la rexón de Dhofar, nel sur.
Sacante la fértil y húmeda rexón de Dhofar de la mariña y les tierres baxes alredor de los montes d'Al Hajar formen parte del ecu-rexón del Golfu d'Omán ermu y semidesierto, ente que los mesmos montes son un hábitat distintu.
Villar-Saint-Anselme
Villar-Saint-Anselme ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Rexón autónoma de China
rexones autónomes (, lliteralmente: área autonoma ) son una de les divisiones territoriales de nivel provincial del territoriu chinu nes qu'una parte importante, pero non por fuercia mayoritaria, de la población pertenez a una o delles minoríes étniques, que oficialmente gocien d'una autonomía muncho más grande que les provincies ordinaries.
Inspiraes por teoríes y práutiques soviétiques, fueron establecíes a partir de 1947. La Constitución actual da-yos cierta independencia financiera, económica, y alministrativa. El presidente de la rexón tien de pertenecer a la nacionalidá qu'exerz l'autonomía rexonal.
Les rexones autónomes son cinco: Guangxi, Mongolia Interior, Ningxia, Xinjiang y Tíbet. Les rexones autónomes tamién esisten n'otros países.
Denominación
La so denominación oficial componer de: que n'español equival a Rexón Autónoma + minoría + de + llugar
Por casu, el nome completu de Guangxi ye: Rexón Autónoma zhuang de Guangxi (广西壮族自治区).
Nes rexones en que la etnia toma'l nome del llugar omítese la repetición, por casu, Rexón Autónoma [tibetana] del Tíbet.
Otres figures d'árees autónomes que formen la so denominación asina son la prefeutura autónoma, distritu étnicu y bandera autónoma
Sannerville
Sannerville ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Quenya
El quenya (pronunciáu //); tamién llamáu qenya, quendya, alto élfico, alta llingua, llingua antigua, llingua de los elfos de Valinor y otres denominaciones ye, xunto col sindarin, l'idioma más espublizáu y estudiáu de les más de quince ideolengues que, con distintos graos de detalle, fueron inventaes pol escritor y filólogu británicu J. R. R. Tolkien y usaes nel so legendarium. El corpus de testos que constitúin les fontes de conocencia actual sobre'l quenya inclúi'l poema «Namárië», conocíu como «El llamentu de Galadriel», el testu orixinal más estensu nesta llingua, estrayíu de la obra capital de Tolkien: El Señor de los Aniellos.
Conozse la esistencia del quenya siquier dende la Primer Guerra Mundial, cuando Tolkien tenía pocu más de venti años. La llingua foi desenvuelta a lo llargo de tola vida de Tolkien, algamando la etapa que dellos estudiosos llamen «madura» a partir de la redaición de El Señor de los Aniellos.
Tolkien quixo dar una apariencia de llingua clásica al quenya, de manera que trató de que tuviera una semeyanza visual col llatín, cosa que consiguió en ciertu mou usando una forma carauterística de trescribir el quenya al nuesu alfabetu. Los dos inspiradores del quenya son pos el llatín, y el finés, siendo posible tamién dalguna influencia del galés y del griegu, como nel caso xenitivu plural -on y el nexu nai (‘que’), posiblemente del griegu na. Toes estes influencies nun fueron en nenguna manera direutes; nun xeneraron vocabulariu, por casu. Más bien trátase d'una inspiración estética bien fuerte en Tolkien, «fonoestética», según el mesmu Tolkien.
Escritura
Tolkien desenvolvió'l alfabetu tengwar pa la mayoría de les llingües de la Tierra Media, anque tamién emplegó pa dalgunes un alfabetu rúnicu, basáu nel aspeutu del idioma anglosaxón. Ye un tipu d'escritura considerao como bien bella, y ta descrita pol so autor nos Apéndices de El Señor de los Aniellos.
Fonética
El quenya cunta con 36 fonemes consonánticos, 1 semiconsonánticu, 2 diptongales y 10 vocálicos, estos postreros estremándose, sobre los mesmos timbres, en vocales curties y llargues.
Vocales
El quenya tien 10 vocales básiques, estremaes tantu en llargor como en calidá. Estes vocales son:
Consonantes
Pronúnciense como en castellán, salvo les siguientes:
• qu : [kʷ];
• nw : [nʷ];
• gn o ñ : [ŋ];
• gnw : [ŋʷ];
• hy : [ç];
• hw : [ʍ];
• ty : [c];
• ly : [ʎ];
• ny : [ɲ];
• c : [k];
• ry: [ɽ.j];
• hl: [l̥h];
• h :
• [h] al entamu de la pallabra
• [x] ente vocales o antes de consonante
Acentuación
Les regles son les mesmes que les del llatín. La sílaba tónica nun se marca de forma gráfica (la tilde indica l'allargamientu de la vocal na trescripción en alfabetu llatín, non necesariamente la sílaba tónica), sinón qu'obedez a les regles de prosodia: vocales curties siguíes de dos consonantes, como por casu otor<o>nas</o>së (‘hermandá’).
Elisión
Cuando una pallabra quenya termina en -a y la siguiente empieza por vocal, la -a puede sumir, y dambes pallabres pronúnciense como una. En calteres llatinos esti fenómenu d'elisión representar por aciu un apóstrofu: Elen síla lumenn'omentielvo (‘una estrella relluma na hora del nuesu alcuentru’).
Sistema nominal
Polo xeneral, los sustantivos en quenya escarecen de xéneru gramatical. Nel apartáu del númberu gramatical, el quenya evidencia un singular y tres tipos de plural: el simple, el dual (del cual hai bien pocos exemplos), y el partitivu.
El quenya ye un idioma flexivo, lo cual significa que la función de la pallabra na frase o casu gramatical ta determinada por una serie d'afixos; al igual que nes llingües clásiques como'l llatín, en quenya esiste'l fenómenu de la declinación nominal. Los casos de los dos modelos quenya de declinación nominal son: nominativu, acusativu, presea, xenitivu, alativo, llocativu, ablativu, dativu y respeutivu (tamién llamáu «dedativo»).
Esti últimu casu ye orixinal del quenya, y nun se sabe con exactitud si usar coles preposiciones, verbos transitivos o intransitivos o si tien un usu más xeneral. Una teoría ye que se refier a «en, alrodiu de, aproximao en». Por casu, la frase «falé alrodiu d'invasión» diría en dedativo en quenya.
Les siguientes tables amuesen les inflexones:
Sistema verbal
El quenya cunta con tres tipos de verbos, d'alcuerdu a la so terminación: en -a, en -o o en consonantes, los asina llamaos «verbos primitivos». Esisten trés maneres en quenya, l'indicativu, l'imperativu y el suxuntivu. El primeru evidencia los tiempos d'aoristo, presente, futuru, pasáu simple y pasáu perfectu, abarruntándose igualmente otros tiempos, ensin quedar zarráu definitivamente'l catálogu de los mesmos. L'imperativu y el suxuntivu construyir de forma analítica. Aparte de la manera y el tiempu, los verbos en quenya cunten colos accidentes de númberu y persona.
Otres carauterístiques interesantes son la esistencia de verbos compuestos por aciu preposiciones, la construcción de formes de «frecuentativu» por reduplicación del radical verbal. La conxugación formar por aglutinación, con un orde de verbu suxetu + oxetu; el suxetu puede nun dir en casu de que-y lo haya explicitado con un pronome separáu o que'l suxetu sía espresu. L'oxetu va separáu si'l pronome tamién lu ta: hautanyel (‘yo te detengo’) = hauta (‘detener’) + -nye (‘yo’) + -l (‘te’); o bien: Inye hauta -y (‘yo te detengo a ti’).
Sintaxis
L'orde ensin marcar en quenya ye SVO (suxetu-verbu-oxeto) con bastante llibertá posicional debíu al usu de casos.
Escritura en Quenya
derecha|393x393px
El quenya utiliza la escritura en tengwar, la escritura inventada pol elfo noldo Feänor.
Les lletres y les sos equivalencies na manera quenya:
tinco: t /t/ parma: p /p/ aselu: c /k/ quesse: qu /kʷ/
ando: nd /nd/ umbar: mb /mb/ anga: ng /ŋg/ ungwe: ngw /ŋgʷ/
thúle: th /θ/ formen: f /f/ harma/aha: h /x/ hwesta: hw /ʍ/
anto: nt /nt/ ampa: mp /mp/ anca: nc /ŋk/ unque: nqu /ŋkʷ/
óre: r /ɾ/ vala: v /v/ anna: y /j/ vilya: w /w/
silme: s /s/ silme nuquerna: s esse/áre: ss/z /ss/ esse nuquerna/áre nuquerna: ss/z
hyarmen: h /h/ hwesta sindarinwa: - yanta:-i úre:-o
left|miniaturadeimagen|226x226px|Los simbolos [[tehtar, el postreru nun correspuende al quenya, sinón que ye esclusivu del sindarin.]]
·Les vocales (tehtar) representar con símbolos sobre les consonantes anteriores: la "a" son tres puntos formando un triángulu, la "y" una tilde, la "i" un puntu, la "o" una curva escontra la derecha y la "o" una curva a la izquierda.
·Pa representar vocales cuando nun hai nenguna consonante(o hai un diptongu) antes, úsase'l portador curtiu, que ye como una "i" ensin puntu.miniaturadeimagen|La pallabra quenya escrita en [[tengwar.]]·Pa representar una vocal con tilde, Ej: átaremma (padre nuesu) úsase'l portador llargu que ye como una "j" ensin puntu.
·La lletra aha representa a la "h" ente vocales o antes de consonante.
·Les lletres yanta y úre usar pa representar los diptongos de -i y -o, por casu: tres puntos sobre la lletra yanta seríen "ai", tres puntos sobre úre seríen "au".
·Una virguilla (~) debaxo de la lletra indica que ye lletra doble.
·La lletra aha úsase cuando la "h" ta antes de consonantes o ente vocales.
·La lletra anna nun s'usa por sigo sola, siempres se pon debaxo dos puntos.
·La lletra óre representa la r antes de consonante o a la fin, por casu vala<o>r</o>, y rómen representa la r antes de vocal.
·Les lletres silme nuquerna y esse nuquerna tienen el mesmu valor que silme y esse respeutivamente, usar pa poder representar la vocales.
·Pa faer qu'una lletra sía siguida de y pónense debaxo dos puntos. Ej: quenya= quesse (qu)+ tilde (y)+númen (n)+dos puntos debaxo (y)+tres puntos (a)
El testu padrenuesu en quenya: left|miniaturadeimagen|356x356px|El padrenuesu en quenya, utilizando'l [[tengwar.]]
Pleiku
Pleiku ye una llocalidá na aguada septentrional de la mariña de Vietnam. El so allugamientu a mediu camín ente Ciudá Ho Chi Minh y la ciudá imperial de Hué, convirtió a ésta población nun llugar aparente pa la construcción d'una base aérea pa los EE. XX. mientres la guerra del Vietnam.
La so posición estratéxica fíxo-y oxetu d'importantes ataques per parte del Vietcong, y el so control foi de relevancia perimportante pa contener la ofensiva del Tet en 1968, al sirvir d'enllaz a les fuercies móviles norteamericanes nel so enfotu por entartallar a les tropes atrincheraes en Hué.
Atopar na provincia de Gia Lai, y en 2007 cuenta con unos 114.000 habitantes.
Eladio Benítez
Eladio Benítez Amuedo foi un futbolista uruguayu.
Desempeñar na posición de mediocampista y el so primer club foi Racing de Montevideo. Tuvo un destacáu pasu pol fútbol chileno, xugando polos clubes Deportes Temuco, Green Cross, Unión La Calera y Rangers, club onde terminó la so carrera como xugador.
Foi internacional cola Seleición Uruguaya, siendo actor fundamental de la Copa América 1959, que s'apostó n'Ecuador, onde los «charrúas» consagráronse campeones. (Montevidéu, Uruguái, 24 de febreru de 1939 – 23 d'ochobre de 2018)
Trayeutoria
Benítez xugaba de mediocampista. Empecipiar nel club Racing de Montevideo, nel que xugó ente 1957 y 1963. Depués emigró a Chile, onde tuvo un escelente pasu. Primero xugando por Deportes Temuco ente 1964 y 1965, dempués pasó a xugar al Green Cross, onde tuvo ente 1966 y 1967, depués fichó por Unión La Calera, onde xugó solamente nel añu 1968 y finalmente, fichó por Rangers, onde xugó ente los años 1969 y 1970, siendo'l cuartu equipu chilenu en que xugó y foi precisamente nel equipu talquino, onde terminó la so carrera como xugador.
Seleición nacional
Vistiendo la camiseta de la seleición uruguaya ganó la Copa América 1959, tornéu nel cual apostó tolos partíos.
Complexu industrial-militar
thumb|230px|Imaxe televisiva del mensaxe de despidida del [[Presidente de los Estaos Xuníos|presidente Dwight Eisenhower, onde sopelexó'l conceutu de complexu industrial-militar.]] 240px|miniaturadeimagen|derecha|Audiu del discursu de despidida del presidente Eisenhower, onde fala del Complexu industrial-militar. El complexu industrial-militar (proveniente del términu orixinal n'inglés: military–industrial complex) ye un conceutu que s'aplica a los intereses económicos de la industria militar aplicaos al armamentismo y a una política militarista o imperialista. La so divulgación realizar a partir d'un discursu del presidente d'Estaos Xuníos Dwight Eisenhower al terminar el so mandatu en 1961:
Eisenhower aplicar a los grupos industriales d'Estaos Xuníos comenenciudos en caltener la carrera armamentística ente los Estaos Xuníos y la Xunión Soviética mientres la Guerra Fría pal so beneficiu económicu; darréu foi ampliada por otros políticos d'Estaos Xuníos, como'l senador demócrata J. William Fulbright.
Anguaño n'Estaos Xuníos el términu tamién engloba a l'amplia rede de contratos y fluxos monetarios y de recursos que circulen ente los contratistes privaos de defensa, el Pentágonu y el Congresu y el gobierno. Esta rellación d'intereses conozse como «Triángulu de fierro» y puede dar llugar a la formación dientro del aparatu del Estáu de poderosos lobbys de la industria militar. George F. Kennan, autor de la doctrina de la contención y figura clave de la Guerra Fría escribió:
Con anterioridá, el conceutu foi utilizáu por Daniel Guérin nel so llibru Fascismu y grandes negocios. Basándose nesti conceutu, tamién se crearon los términos Complexu industrial-militar-media» –acusáu de promulgar el militarismu al traviés de los medios de comunicación–, «Complexu políticu-media» –usu de los medios pal caltenimientu de la hexemonía de les clases dominantes o empreses– y «Complexu industrial de prisiones» –aprovechamiento per parte d'empreses privaes de la gran y creciente población carcelaria n'Estaos Xuníos–.
Napoleón Bonaparte
Napoleón Bonaparte foi emperador de Francia, militar y home d'estáu pertenecíente a la Casa de los Bonaparte. Xeneral na dómina de la Revolución Francesa, foi artífiz del golpe d'Estáu de 18 de Brumario convirtiéndolu en gobernante de Francia como Primer Cónsul de la República dende Payares de 1799 a mayu de 1804, pa convertise posteriormente n'Emperador y Rei d'Italia dende mayu de 1804 a abril de 1814 y nuevamente por pocu tiempu dende marzu hasta xunu de 1815.
Napoleón ye consideráu un xeniu militar, encabezando campañes béliques glorioses, asina tamién como derrotes escandaloses. Les sos guerres de conquista convirtiéronse nes mayores guerres conocíes hasta entóncenes n'Europa, involucrando a un númberu de soldaos enxamás visto nos exércitos hasta esi momentu.
Nel periodu de poco más d'una década, algamó'l control de casi tol occidente y parte central d'Europa por conquistes o aliances y solo foi tras la so derrota na Batalla de les Naciones cerca de Leipzig n'ochobre del 1813 que se viere obligáu a abdicar unos meses depués. Tornó a Francia na dómina nomada como los Cien Díes y foi decisivamente derrotáu na Batalla de Waterloo en Bélxica, el 18 de xunu de 1815, siendo exiliáu a la islla de Saint Helena onde morrió.
Aparte de les sos proeces militares, a Napoleón tamién se lu conoz pol establecimientu del Códigu Napoleónicu y ye consideráu por dalgunos un «monarca illumináu» pola so estraordinaria capacidá de trabayu; taba en varios llugares casi al mesmu tiempu. La so memoria prodixosa y la so inigualable llucidez, permitíen-y conocer y recordar el más mínimu detalle. Nun dexaba nada al azar y nun consentía que naide improvisare. Otros, ensin embargu, considerábenlu un dictador tiránicu cuyes guerres causaron la muerte de millones de persones. Ensin llugar a dubia, ye'l personaxe que marcó l'aniciu del sieglu XIX y la posterior evolución de la Europa d'anguaño.
Primeros años
Ñacíu en Ajaccio, Córcega, foi bautizáu col nome de Napoleone Buonaparte (Nabolione o Nabulione en corsu), namás un añu depués de que Francia comprara la islla a la República de Xénova. Napoleone años depués camudo'l so nome pol más francés de Napoléon Bonaparte. El rexistru más antiguu d'esti nome alcuéntrase nun informe oficial fecháu el 28 de marzu de 1796.
La so familia formaba parte de la nobleza llocal. So pa, Carlo Bonaparte, abogáu, foi nomáu en 1778 representante de Córcega na corte de Lluis XVI, llugar onde permaneció por dellos años.
So ma, María Letizia Ramolino foi la figura fundamental na so infancia. Avanzada a la so dómina, exixía a los sos ocho fíos que se bañaren diariamente, cuando lo común yera bañase, llegao'l casu, una vegada al mes. Napoleón, de carácter foín y atristayáu, caltúvose apartáu de los sos collacios. Gustaba-y tar solu pa meditar y sentía fonda aversión hacia los franceses, a los qu'acusaba de caltener la opresión escontra los corsos. Nun yera bon estudiante y sólo-y preocupaben les matemátiques, ciencia na que progresaba asombrosamente. Tamién se dedicó a la llectura d'obres de la lliteratura clásica como Historia Universal de Polibio; Vides Paraleles de Plutarcu o Espedición d'Alexandro d'Arriano de Nicomedia, obres que tuvieron una fonda influencia nel so espíritu.
So pá algamó a que Napoleón y el so hermanu Xosé se treslladaren a la Francia continental, pa estudiar na escuela militar francesa de Brienne-le-Château a la edá de 10 años. Enantes d'entrar debía deprender francés, idioma que faló con un marcáu acentu italiano pol restu de la so vida. Algamó notes destacaes en matemátiques y xeografía, consiguiendo tamién les notes necesaries p'aprobar les demás materies. Tres la so graduación en 1784, foi almitíu na École Royale Militaire de París. Anque buscara nun principiu una formación naval, terminó estudiando artillería na École Militaire. Depués de la so graduación en setiembre de 1785, foi comisionáu como teniente segundu d'artillería. Tomó les sos nueves obligaciones en xineru de 1786, a la edá de 16 años.
Napoleón sirvió na guarnición de Valence y d'Auxonne hasta l'españíu de la Revolución Francesa (anque se tomó casi dos años de llicencia en Córcega y París). Poco depués d'entamar la revolución, Napoleón alcontrábase en Córcega. Dio'l so sofitu a la faición xacobina y algamó'l rangu de comandante segundu de la Guardia Nacional de Voluntariu de la isla. Depués d'entrar en conflictu col líder nacionalista Pasquale Paoli (antiguu héroe de Napoleón), Bonaparte y la so familia escaparen a Francia, onde aportaron en xunu de 1793.
Campañes d'aniciu
A traviés del gabitu dau pol so collaciu Saliceti, algamó'l rangu en comandante d'artillería nes fuercies franceses de Toulon que s'amotinaren escontra'l Réxime del terror. Una vegada que la ciudá foi ocupada por tropes britániques, iguó un plan que resultó exitosu. Colocando los sos cañones estratéxicamente obligó a la flota inglesa a abandonar el puertu, lo que-y permitió l'asaltu y ocupación de la ciudá, en cuya aición Bonaparte resultó feríu de poca consideración. Esta aición fizo-y ganar el puestu de xeneral de brigada. Cuando foi mandáu a Xénova por órdenes superiores nuna misión secreta hacia xunetu de 1794, muerre Maximilien Robespierre, convertiéndose Napoleón en blancu de sospeches orixinaes pola so amistá íntima con Augustin Robespierre, hermanu menor de Maximilien. Por esti fechu foi arrestáu por dos selmanes, siendo lliberáu por falta de pruebes.
Medaya
thumb|Medaya d'oruAnque tantu na forma como nel material esisten múltiples esceiciones, les medayes tienden a ser discos metálicos, similares n'apariencia a les monedes, anque usualmente de mayor diámetru y relieve pronunciáu.
Napoleón Bonaparte
Campañes d'aniciu
En 1795 Bonaparte alcontrábase en París cuando'l 3 d'ochobre, realistes y contra-revolucionarios entamaron una protesta armada escontra la Convención. A Bonaparte encomendaron-y dirixir a un improvisáu exércitu na defensa de la Convención nel Palaciu de les Tulleríes. Consiguió dalgunes pieces d'artillería col gabitu d'un xoven oficial de caballería, Joachim Murat, que posteriormente convertiríase nel so cuñáu, y llogró repeler a los insurxentes. Esti trunfu dio-y una gran fama y poder sobre'l nuevu Direutoriu, de mou particular sobre'l so líder, Barras. Poques selmanes depués, el 9 de marzu de 1796, cásase cola amante de Barras, Joséphine de Beauharnais.
La campaña d'Italia de 1796-97
Díes depués del so casamientu, Bonaparte tomó'l mandu del Exércitu d'Italia, al qu'encabezó exitosamente na invasión de dichu país. Enantes de partir, emponderó a les sos tropes con nestes pallabres: ''Soldaos: tais mal vestios y mal alimentaos. El gobiernu débevos muncho. Grandes provincies y ciudaes sedrán vueses. Ellí tendréis gloria y riqueza''. Por aquella dómina ganó'l nomatu de «pequeñu cabu» en virtú de la so camaradería coles tropes. Llogró sacar a les fuercies austriaques de Lombardía y derrotó al exércitu de los Estaos Papales. A raíz de que'l Papa Píu VI protestare pola execución del rei Lluis XVI, Francia arrespondió anexonándose dos pequeños territorios papales. Ensin embargu, Bonaparte ignoró les órdenes del Direutorio de marchar escontra Roma y destronar al Papa. Nun foi sinon un añu depués que'l Xeneral Berthier atropó Roma y apresó al Papa, quien posteriormente morrió por una enfermedá en cautiveriu. En 1797, Bonaparte al mandu del exércitu derrotó socesivamente a cuatro xenerales austriacos cuyes tropes yeren superiores en númberu y forzó a Austria a firmar un acuerdu de paz. El resultante Tratáu de Campoformio dio-y a Francia'l control de la mayoría del norte d'Italia, asina como'l de los Países Baxos y l'área del Rín. Una cláusula secreta prometía otorgar Venecia a Austria. Bonaparte marchó escontra Venecia ocupándola y finando con más de 1.000 años d'independencia. Posteriormente, en 1797, Bonaparte organizó los territorios ocupaos n'Italia no que se nomó como la República Cisalpina.