cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marchena
Selmana Santa
Marchena ye conocida pola so fiesta de mayor potencial cultural, el so Selmana Santa. La Selmana Santa marchenera ta declarada d'Interés Turísticu Nacional d'Andalucía y ye una de les más importantes de nuesa comunidá pola so hestoria, les sos tradiciones y el so importante valor cultural. Les importantes imáxenes que procesionan peles cais de Marchena, la so influencia sevillana, la importancia induldable que la saeta tien nel pueblu, calteniéndose'l cante d'unes saetas primitives denominaes "moleeras" y un cientu de tradiciones. Ente les tradiciones más señalaes na mañana del Vienres Santu tien llugar na Plaza Ducal el tradicional "mandatu" de la Hermandá d'El nuesu Padre Jesús Nazarenu, o'l Sábadu Santu, el pregón del descendimiento celebráu per primer vegada en 1568 y cientos de saetas, que s'enllarguen hasta la madrugada, traten de torgar que la Soledá torne a la so Ilesia de Santa María, son les llamaes "Moleeras" o molederas.
Feria
Feria y Fiestes : casetes, caballos, traxes flamencos, vistíos de faralaes, atraiciones, allegría… nel nuesu Real, onde va poder esfrutar de la hospitalidá de los marcheneros
La nuesa tradicional feria celébrase la primer fin de selmana de setiembre asitiada na redoma de la carretera de Paraes, nel recito ferial, celebrada de xueves a Domingo.
Instálense casetes atraiciones y puede tastiase un bon vinu, fresca cerveza, viendo'l formosu paséu a caballu pol real con concursu de caballeros, amazones y coches de caballos.
Expo Marchena. Dende l'añu 2004, vien celebrándose nel nuesu conceyu la Feria de Desenvolvimientu Rural, denomada Expo Marchena, entamada pol Escelentísimu Conceyu de Marchena, [Sodemar, S.L.] (Sociedá de Desenvolvimientu Rural de Marchena) y Asicom (Asociación d'Industriales y Comerciantes de Marchena).
El principal oxetivu de Expo Marchena, ye'l desenvolvimientu económicu del conceyu según fomentar l'acercamientu de les empreses al mercáu por qu'asina puedan dar a conocer los productos y servicios qu'ufierten de forma direuta a los consumidores. Esta amuesa comercial entamar dende la Sociedá de Desenvolvimientu Económicu, SODEMAR, SLM.
Gastronomía
Na gastronomía marchenera destaquen los bizcuechos y molletes (con más de 100 años d'antigüedá), según les típiques tortas marcheneras. Tamién son típicos los deliciosos dulces qu'ellaboren les monxes de clausura de los conventos de Santa María y San Andrés.
Deportes
En deportes destaquen: El Marchena Balompié, equipu de fútbol de la ciudá, fundáu en 1928, llegó a xugar na que daquella yera Tercer División d'España. Na actualidá milita na Tercer División Andaluza Grupu II de Sevilla. El Atléticu Marchena, fundáu en 2007 y desapaecíu en 2013, que llegó a xugar en primer provincial qu'anguaño seríaTercer División Andaluza. El triatleta Rafael López Ordóñez que obstenta ésitos nacionales ya internacionales. El boxeador Faustino Reyes que consiguió una medaya de plata nos Xuegos Olímpicos de Barcelona 1992. Tamién destaca'l Club Balonmano Martia, que xueguen en Segunda División Nacional d'España, crear nel 1976 col nome de Balonmano Marchena.
Shuichi Kamimura
Shuichi Kamimura (上村 秀一; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Tragia nepetifolia
Tragia nepetifolia ye una especie de planta perteneciente a la familia Euphorbiaceae.
Micromonacha lanceolata
Micromonacha lanceolata ye una especie d'ave galbuliforme de la familia Bucconidae. Ye l'únicu miembru del xéneru Micromonacha.
Tragia nepetifolia
Distribución y hábitat
Orixinaria de Méxicu. Habita en climes secos, semisecos y templaos ente los 1900 y los 2300 metros, acomuñada a carba xerófilu y monte d'encina.
Propiedaes
A esta especie utilízase-y, polo xeneral, pa les afecciones del reñón; en Aguascalientes refieren que se toma como enagua d'usu'l cocimientu de la planta con arena menudita. Pal tratamientu de les enfermedaes venérees, cuando hai secreción d'aguadía, comición y sangráu (V. purgación), aconséyase que la planta completa fiérvase xunto cola de cascabel (sp. n/r), pa bebela como enagua d'usu, de la mesma forma como lo faen en Nayarit. En dolores reumáticos, suxúrese poner unes cañes n'alcohol mientres 8 díes, colo que darréu s'estrega la parte afeutada. Amás, méntase que ye aplicada en feríes y usada contra parásitos (V. merucos).
Micromonacha lanceolata
Distribución
Na cuenca occidental del Amazones, la so distribución toma dende la cuenca del ríu Purús, el suroeste del estáu d'Amazones hasta'l ríu Caquetá del sur de Colombia.
Tragia nepetifolia
Propiedaes
Maximino Martínez, nel sieglu XX referir como anticanceroso y pa tratar llagues.
Micromonacha lanceolata
Hábitat
El so hábitat natural son los montes húmedos tropicales ente los 400 y 1.350 m d'altitú.
Tragia nepetifolia
Taxonomía
Tragia nepetifolia describióse por Antonio José de Cavanilles y espublizóse en Icones et Descriptiones Plantarum 6(1): 37, pl. 557, f. 1. 1800.
Micromonacha lanceolata
Descripción
En permediu mide 13 cm de llargor y pesa 19 g. Tien la frente, l'aniellu ocular y les cerdes peribucales de color blancu, bordiaes per una llinia negra y delgada que les separtaes de la coroniella y la rexón cimera de color castañu fondu. Toles plumes de la cola curtia son de color marrón opacu con una franxa subterminal prieta y punta clara. Les partes inferiores son blanques, con rayes prietes y colos lladrales y la rexón infracaudal de color énte leonáu. El picu ye prietu. Les pates son de color gris oliváceu.
Alimentación
Aliméntase d'inseutos y bayes.
Hiromasa Takashima
Hiromasa Takashima (高島 裕政; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Clodomiru
Clodomiru (rei ) casó con Gunteuca que-y dío-y fíos: Teodobaldu, Gunthar y Clodoaldu (el futuru Saint Cloud).
Recquignies
Recquignies ye una comuña francesa del departamentu de Nord, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Sophie Berthelot
Biografía
Sophie Berthelot, sobrina de Louis Breguet, recibió una educación desaxeradamente estricta, na tradición calvinista per parte de la so madre quien tresmitió les normes a les sos fíes y a los sos nietos.
En 1861 casar col químicu y políticu Marcellin Berthelot. Conocer nel salón d'un matemáticu y Berhelot namorar d'ella. Según la historiadora Jacqueline Lalouette Marcellin enfrentar a la so familia bien católica que refugaben que se casara con una muyer protestante.
De la so unión con Berthelot nacieron seis fíos, ente ellos el políticu ya historiador André Berthelot (1862-1938), el sabiu Daniel Berthelot (1865-1927), el diplomáticu Philippe Berthelot (1866-1934) y el filósofu René Berthelot (1872-1960).
Morrió'l 18 de marzu de 1907 una hores primero que'l so home quien lu tuvo velando hasta la muerte. Hores dempués, según cuntó una de les sos fíes nuna carta al so home, el so padre Marcellin foi a folgar nun canapé del salón y tamién morrió.
Inhumación
El presidente de la Republica francesa Armand Fallières orixinariu de Lot-et-Garonne esixó que la química reposara nel Panteón de París xunto al so difuntu home porque "los dos maríos qu'amaren tiernamente, pidieren nun ser dixebraos na muerte yá que nun lo fueren na vida". Esta distinción foi-y atribuída "n'homenaxe a la so virtú conxugal". Sophie Berthelot convirtióse asina na primer muyer soterrada nel Panteón, anque non por méritos propios.
El Parllamentu alcordó celebrar funerales nacionales pa Marcelin Berthelot el 20 de marzu y el 24 de marzu adoptaron una llei axustando que "los restos de Marcelin Berthelot y los de la so esposa Marcelin Berthelot fueren depositaos nel Panteón". Respondiendo asina a la voluntá de la familia que pidió que'l matrimoniu nun fuera dixebráu de lo contrario permaneceríen soterraos xuntos nel mausoléu familiar.
El so aponderamientu foi pronunciáu por Aristide Briand, ministru de la Instrucción pública. Nel so discursu, rindiendo homenaxe a Sophie Berthelot :
Por cuenta de la inhumación de Germaine Tillion, la diputada socialista Danielle Bousquet recordó les circunstancies de la inhumación de Sophie Berthelot, la primer muyer en ser soterrada nel Panteón por circunstancies escepcionales.
Reconocencies
Un llicéu de Calais lleva'l nome de Sophie Berthelot, decidíu pol so alcalde Émile Salembier en 1909.
Ecorrexón marina islles Shetland del Sur
300px|miniaturadeimagen
La ecorrexón marina islles Shetland del Sur (South Shetland Islands, 222) ye una georregión ecolóxica asitiada n'agües marines próximes a L'Antártida. Incluyese na provincia marina mar de Scotia de la ecozona oceánica océanu Austral (n'inglés Southern Ocean).
Esta ecorrexón distribúyese nes agües y mariñes qu'arrodien a les subantártiques islles Shetland del Sur, nel océanu Antárticu.
Coulanges (Allier)
Coulanges ye una comuña francesa del departamentu d'Allier, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Sophie Charlotte Ducker
Biografía
Nació Sophie Charlotte von Klemperer en Dresde. Estudió nel Cheltenham Ladies' College n'Inglaterra. Empezó estudios de botánica na Universidá de Xinebra y na de Stuttgart. Detuvo los sos estudios en 1931, al casase con Johann Friedrich Ducker.
La familia dexó Alemaña tres l'españíu d'hostilidaes y camudáronse a Teḥrán, Persia. En 1941, viéronse forzaos a camudase otra vegada y asitiáronse n'Australia. Ducker empezó a trabayar como asistente d'investigaciones pa la Dra. Ethel Irene McLennan de la Escuela de botánica na Universidá de Melbourne. Completó un BSc na Universidá en 1952. En 1957, foi profesora conferenciante na universidá y, en 1961, profesora sénior. Especializar en bioloxía marina, especialmente algues. Retirar en 1974; pero, siguió conduciendo estudios, conferencies y artículos.
Dempués de xubilase, collaboró col profesor Bruce Knox na Universidá de Melbourne en polinización, particularmente de praderíes marines. Ducker recibió un DSc pola Universidá de Melbourne en 1978. Tamién publicó biografíes de pioneros botánicos australianos.
Finó en Melbourne a la edá de 95.
Rejet-de-Beaulieu
Rejet-de-Beaulieu ye una comuña francesa del departamentu de Nord, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Sophie Charlotte Ducker
Honores
En 1996, recibió la Medaya Mueller australiana y neozelandesa pal Adelantu de Ciencia.
Rejet-de-Beaulieu
Tien una población de y una superficie de  km².
Prusia
Prusia (Preußen, ; en prusianu: Prūsija; Prusy) foi'l nome d'un territoriu nes mariñes del mar Bálticu, qu'acabaría dando nome a un gran Estáu d'Europa, precursor d'Alemaña. Anque nun esiste n'actualidá, ocupa un llugar destacáu na historia europea, nel periodu entendíu ente'l sieglu XVIII y la Primer Guerra Mundial.
thumb|Estaos Federales de la República de Weimar. Prusia n'azul.
Llaguna de Szczecin
250px|thumb|Vista de la badea de Szczecin
Denominóse de forma tradicional estremándola ente la Pequeña llaguna (Kleines Haff), nel oeste, y la Gran llaguna (Großye Haff, Wielki Zalew ), nel este. Un ambiguu nome históricu alemán yera Frisches Haff, que más tarde se refirió puramente a la llaguna del Vístula.
right|thumb|250px|La villa pesquera alemana d'[[Altwarp, na llaguna]] right|thumb|250px|La llaguna vista dende la isla polaca de [[Karsibór]]
Xeografía
250px|thumb|Gaviluetes na llaguna pel hibiernu
La llaguna ye alimentada, dende'l sur, por dellos ramales del ríu Oder y dellos ríos más pequeños como Ziese, Peene, Zarow, Uecker y Ina. Nel norte, la llaguna ta coneutada a la badea de Pomerania del mar Bálticu por aciu trés estrechos Peenestrom, Świna y Dziwna, qu'estremen el continente y les islles d'Usedom y Wolin.
La llaguna tien una superficie de, la so fondura natural media ye de y la máxima de. La fondura de les canales de navegación sicasí puede entepasar de. Poro, la llaguna tien aproximao d'agua. La temperatura medio añal de l'agua ye de 11 °C.
El 94% de les cargues d'agua arramaes na llaguna proceden del ríu Oder y los sos confluencias, que xube a un permediu añal de o. Toles otres confluencias contribúin con una descarga añal combinada de. Dada la falta de datos fiables pal fluxu d'entrada dende'l mar Bálticu, l'ingresu combináu envaloróse nunes con una área d'influencia de, permaneciendo na llaguna una media de 55 díes antes de la so descarga na badea de Pomerania. Los nutrientes tresportaos por ello na llaguna fixeron que sía de hiper(ue)trófica a eutrófico. Los estrechos Peenestrom, Świna y Dziwna son responsables del 17%, 69% y 14% de la descarga, respeutivamente.
El salín mediu ye d'ente 0,5 y 2 ups, anque dacuando enfusa al traviés de la Świna más agua salao qu'alza llocalmente el salín hasta los 6 psu.
Historia
En 1880, abrióse al traviés de la islla de Usedom el Kaiserfahrt ("pasaxe del Emperador") una canal d'agua que conectaba la llaguna col mar Bálticu ensin tener pasar pela parte oriental de Swine, dexando que los grandes barcos pudieren entrar na llaguna y nel puertu de Stettin más rápido y de forma más segura. La canal, d'unos 12 km de llargu y 10 metros de fondura, foi escaváu pol imperiu alemán ente 1874 y 1880, mientres el reináu del primer emperador Guillermu I d'Alemaña (1797-1888) a quien honra'l so nome. Amás, el trabayu dio llugar a una nueva islla llamada Kaseburg (Karsibór), esgazada de Usedom.
Dempués de 1945, les zones hasta entós alemanes alcontraes al este de la llinia Oder Neisse pasaron a formar parte de Polonia, incluyendo les antigües ciudaes portuaries de Stettin (Szczecin) y Swinemünde (Świnoujście), dambes na vera occidental del ríu Oder. El Kaiserfahrt foi renombráu como Piast Canal, por ser la frontera con Polonia na dómina de la dinastía Piast.
La frontera ente Alemaña y Polonia tamién estrema'l senu llamáu Neuwarper See cerca de Rieth.
Economía
right|thumb|250px|Sablera en [[Trzebież cerca de Police]]
Actividaes recreatives
Güei la llaguna ufierta una seleición d'escursiones en barcu de pasaxeros, dexa realizar una amplia gama de deportes acuáticos y tien delles sableres notables. Los turistes pueden afayar la viticultura, el ferrocarril de vía estrecha, museos, castiellos, munches rutes de senderismo y ciclismu y un pequeñu pueblu que recrea la vida de los antiguos asentamientos eslavos.
Contaminación
La llaguna sufre de contaminación pesada, sobremanera procedente del ríu Oder, dando llugar a la eutrofización. Atopáronse nel ríu altes concentraciones de sedimentos d'aluminiu y de fierro que causen una rápida crecedera d'algues nel interior de la llaguna. Sicasí, les concentraciones de nutrientes al llargu plazu amuesen una alta variabilidá interañal y menguaron mientres los últimos años.
Cristian VII
Familia
Casose cola princesa británica Carolina Matilde. D'esti matrimoniu ñacieron:
Gozón
Gozón ye un conceyu d'Asturies. Llenda al norte col mar Cantábricu, al sur con Corvera, al oeste con Avilés y al este con Carreño.
Tradescantia zanonia
La cañagua, Tradescantia zanonia ye una especie yerbácea y perenne orixinaria del este d'América Austral.
Descripción
Planta perenne con tarmos robustos, erectos o decumbentes hasta 1 m d'altu o más altos, frecuentemente non ramificaos. Fueyes arrexuntaes cerca del ápiz del tarmu, llanceolaes a oblanceolaes, hasta 35 cm de llargu y 8 cm d'anchu, acuminaes nel ápiz, cuneaes y subpeciolaes na base, membranoses, fai verde fosca, viesu verde maciu o plateáu, xeneralmente casi glabres, marxes dacuando densamente ciliaos y el viesu escasa a densamente piloso. Inflorescencies axilares, hasta 20 cm de llargu, frecuentemente furando la vaina de les fueyes subxacentes, simple o ramificada, bractéoles 1–3 mm de llargu, pedicelos más de 6 mm de llargu; sépalos los 3–5 mm de llargu, desiguales, cuculaos (especialmente'l superior), acrescentes col pedicelo, envolubrando a la cápsula al fructificar, negru-purpúreos; pétalos llargamente obovado-oblongos, 6–10 mm de llargu y 5–8 mm d'anchu, llibres, xeneralmente blancos; estames llibres, filamentos 4–8 mm de llargu, barbaos o glabros, conectivos sagitaos. Frutu 3–5 mm de diámetru; granes con embriotegio sublateral.
Distribución y hábitat
Ye una especie común que s'atopa nos montes húmedos, a una altitú de 10–1650 metros dende Méxicu a Brasil y Bolivia, tamién nes Antilles.
Propiedaes
Esta planta emplegar nel Estáu d'Hidalgo, principalmente pa curar afecciones de la piel. Aplícase'l so cazumbre como cicatrizante. Llávense les feríes cola cocción de les fueyes pa llograr un efeutu antisépticu. Esta mesma cocción tomada úsase como analxésicu, y nel estáu de Veracruz ocupar contra la mordedura de víbora.
Taxonomía
Tradescantia zanonia foi descritu por (L.) Sw. y espublizóse en Flora Indiae Occidentalis 1: 604. 1797. Tradescantia: nome xenéricu que Carlos Linneo dedicó n'honor de John Tradescant Jr. (1608-1662), naturalista y viaxeru, quien introdució nel Reinu Xuníu numberoses especies de plantes americanes recoyíes nos trés espediciones que realizó a Virxinia (Estaos Xuníos).
zanonia: epítetu que significa "como'l xéneru Zanonia".
GJ 3136
GJ 3136 tien una temperatura superficial de 3200 ~K y la so masa apenes supón el 31% de la masa solar. Tien una metalicidá —bayura relativa d'elementos más pesaos que'l heliu— inferior a la del Sol ([Fe/H] = -0,14). Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación de siquier 30 km/s —15 vegaes más apriesa que'l Sol—, polo que-y la considera un «rotor rápidu»; consecuentemente ye una estrella nueva que la so edá ta entendida ente 20 y 300 millones d'años. Al igual qu'otres nanes coloraes, ye una estrella acandilante qu'esperimenta aumentos sópitos ya impredicibles nel so rellumu en tol espectru electromagnéticu. Exemplos notables d'esti tipu d'estrelles son EV Lacertae, YZ Canis Minoris o UV Ceti, prototipu d'esta clase de variables.
Ben Woolf
Ben Y. Woolf  foi un actor d'Estaos Xuníos de cine y televisión conocíu por interpretar al Infantata en American Horror Story: Murder House y a Meep en American Horror Story: Freak Show.
Woolf morrió'l 23 de febreru de 2015 a los 34 años por causa de una mancadura na cabeza dempués de ser cutíu pol espeyu retrovisor d'un autu que pasaba.
Couleuvre (Allier)
Couleuvre ye una comuña francesa del departamentu d'Allier, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Chrystia Freeland
Trabayó como editora nos periódicos Financial Times, The Globe and Mail y Thomson Reuters, onde foi amás foi direutora xestora antes d'anunciar la so intención de competir por un escañu al Parllamentu canadiense pol Partíu Lliberal nuna eleición parcial pa reemplazar a Bob Rai. Dempués de ganar na interna del partíu'l 15 de setiembre de 2013, foi escoyida como representante parlamentaria'l 25 de payares de 2013 tamién nuna eleición parcial realizada na circunscripción de Toronto Central. Sumar al Gabinete de Canadá como Ministra de Comerciu Internacional el 4 de payares de 2015. Esi mesmu mes foi nomada como una de los 50 persones más influyentes de Toronto pola revista de Toronto Life. El 10 de xineru de 2017 foi nomada Ministra d'Asuntos Esteriores.
Primeros años y familia
Freeland nació en Peace River, Alberta. El so padre, Donald Freeland, yera un granxeru y abogáu, miembru del Partíu Lliberal de Canadá; y la so madre, Halyna (Chomiak) Freeland (1946–2007), yera tamién una abogada quién una vegada compitió nuna eleición local a l'Asamblea Llexislativa de Alberta, representando'l Nuevu Partíu Democráticu.
Asistió al Colexu del Mundu Xuníu del Adriáticu n'Italia. Realizó una llicenciatura n'arte, lliteratura y hestoria ruses de la Universidá de Harvard y tien una maestría n'estudios eslavos de la St Antony's College, Oxford, realizada en 1993 con una beca Rhodes.
Carrera periodística
Empezó la so carrera periodística como escritora llibre pal Financial Times, The Washington Post y The Economist mientres vivía n'Ucraína. Tamién trabayó pal Financial Times en Londres como editora y como corresponsal del mesmu periódicu cubriendo Europa Oriental dende Moscú.
De 1999 a 2001 foi editora del The Globe and Mail, onde tamién foi columnista selmanal. Depués trabayó como direutora xeneral y editora de noticies pal consumidor en Thomson Reuters. Enantes foi editora de Thomson Reuters Digital, cargu qu'ocupó dende abril de 2011. Antes d'eso, yera editora global de noticies de l'axencia Reuters dende marzu de 2010.
Publicaciones
Ye autora de Sale of the Century, un llibru publicáu nel añu 2000 sobre la transición de Rusia dende'l comunismu escontra'l capitalismu y Plutocrats: The Rise of the New Global Super-Rich and the Fall of Everyone Else nel 2012. Plutocrats foi un best-seller del New York Times que ganó'l Premiu Lionel Gelber en 2013 por reportar fielmente sobre asuntos estranxeros.
Carrera política
thumb|left|200px|Freeland con [[Rex Tillerson en Ottawa n'avientu de 2017.]] thumb|left|200px|Freeland con [[Enrique Peña Nieto en Méxicu en febreru de 2018.]] El 26 de xunetu de 2013 dexó'l periodismu pa introducise na política canadiense como candidata del Partíu Lliberal nuna eleición parcial al Parllamentu pola circunscripción de Toronto Central. Ganó la eleición el 25 de setiembre d'esi añu, col 49 % de los votos. Mientres la campaña recibió crítiques p'adquirir una casa de 1,3 millones de dólares, a pesar de que'l preciu yera compatible colos de distintes viviendes de Toronto.
Mientres la crisis de Crimea, en marzu de 2014, foi una de los trelce persones canadienses que fueron vetaes de viaxar a Rusia por cuenta de les sanciones impuestes pol presidente Vladímir Putin.
Nes eleiciones federales de 2015, anovó la so permanencia nel Parllamentu, llogrando una banca pola circunscripción de University-Rosedale, creada en 2012 tres un cambéu de los distritos eleutorales de Toronto.
Ministra de Comerciu Internacional
El 4 de payares de 2015, el Primer ministru Justin Trudeau designar como Ministra de Comerciu Internacional. Nel cargu, tuvo implicada nes negociaciones pa la firma'l Alcuerdu Integral d'Economía y Comerciu cola Xunión Europea.
Ministra d'Asuntos Esteriores
Nun reaxuste del gabinete'l 10 de xineru de 2017, Freeland foi nomada como Ministra d'Asuntos Esteriores de Canadá, reemplazando a Stéphane Dion. El 6 de marzu de 2017, xunto col Ministru de Defensa Harjit Sajjan, anunció que la misión militar canadiense n'Ucraína sería estendida hasta marzu de 2019, calteniendo los 200 soldaos enantes unviaos pol gobiernu de Harper.
José Gaspar Rodríguez de Francia
José Gaspar Rodríguez de Francia y Velasco, conocíu como José Gaspar Rodríguez de Francia o como Doctor Francia o pa los paraguayos de la so dómina como Karaí Guazú ye consideráu l'ideólogu y principal dirixente políticu que llevó alantre'l procesu de la independencia del Paraguay de les Provincies Xuníes del Rio de la Plata, del Imperiu de Brasil y de la corona española.
Estudios
Cursó los sos estudios básicos n'Asunción, y depués treslladóse a la Universidá Real de Córdoba del Tucumán, de la que egresó en xunetu de 1785. Ellí cursó Teoloxía llogrando los siguientes títulos: Foi tamién ellí onde s'introdució nes llectures prohibíes de los filósofos y enciclopedistes franceses.
Candidatu a diputáu de la provincia ante la Xunta Suprema Central
En xineru de 1809, la Xunta Suprema Central determinó que los cabildros, incluyíos los americanos, teníen d'escoyer un diputáu en calidá de representante ante dichu organismu. Tratóse, non solo d'una forma de legitimarse a si mesma, sinón que la convocatoria introdució una novedá na esfera política pública al crease un "espaciu políticu representativu qu'antes nun esistía". Siguiendo les instrucciones de la Real Orde del 22 de xineru de 1809, el cabildru d'Asunción axuntó'l 4 d'agostu de 1809 pa escoyer un representante na Xunta Suprema Central. El métodu foi'l siguiente: l'alcalde de primer votu, don José de Astirraga, propunxo una terna integrada pol gobernador Velasco, el síndicu procurador doctor Francia y el teniente coronel José Antonio Zavala. Tolos demás capitulares acompañaron esta moción. Depués, por sortéu, resultó escoyíu'l doctor Francia quien aceptó la eleición y nel supuestu de ser escoyíu como diputáu del virreinatu treslladase a la Corte pa desempeñar el cargu. Esti sistema eleutoral amuesa la visión tradicional de la representación antigua onde, partiendo de la moción d'una terna fecha por un miembru del cabildru y aceptada polos restantes once miembros del cuerpu, determinar, per mediu del azar, quien va ser el diputáu que va representar a la provincia.
Nos antecedentes que lu fixeron figurar na terna detalláronse les funciones desempeñaes pol doctor Francia hasta esi momentu: docente de llatinidá nel Real Colexu Seminariu, rexencia de la cátedra de víspores de teoloxía, ganada n'oposición a Francisco Javier Bogarín. De resultes del so estudiu del derechu, demostró al públicu y maxistraos la so capacidá y conocencia en distintos asuntos encamentaos pol Foru como defensor de Capellaníes y Obres Pías y Promotor Fiscal de la Real Facienda (1807-1809). En 1808, pol so "reputación y bon nome", foi escoyíu alcalde ordinariu de primer votu, según diputáu interín del Real Consuláu. "Na actualidá [1809]", dicía l'informe, "desempéñase como síndicu procurador xeneral". La función d'un alcalde ordinariu del primer votu consistía n'actuar como xuez de primera instancia, portar en públicu varar, signu de l'alministración de xusticia, presidir el Cabildru y nos oficios relixosos sentase al llau del gobernador de la provincia. Nestos antecedentes nun figuró la redaición d'un memorándum empobináu al virréi en 1804 sobre los "actos vandálicos" cometíos por José Espínola y Peña que'l so impautu políticu sumar a otres causes que determinaron la sustitución del gobernador Lázaro de Ribera por Bernardo de Velasco.
Congresu del 24 de xunetu de 1810
El 21 de xunu de 1810 aportó a Asunción el coronel paraguayu José d'Espínola y Peña, unviáu pola Xunta de Buenos Aires con pliegos empobinaos al gobernador Velasco y al cabildru d'Asunción, nes que s'esplicaba les intenciones de la Xunta y solicitábase l'adhesión a la mesma. La otra misión, non esplícita, d'Espínola y Peña yera reemplazar al gobernador español; pero al afayase esta postrera tuvo de fuxir escontra Buenos Aires, escapando de la orde de Velasco d'unvialo deteníu a Concepción, al norte d'Asunción.
Velasco convocó con urxencia un congresu pa tratar la política que tenía d'adoptar la provincia frente a la Xunta de Buenos Aires. Allegaron más de 200 persones. El 24 de xunetu, por aclamación, decidióse nun xuntar a la Xunta de Buenos Aires pero caltener bones rellaciones con ella, acatar al Conseyu de Rexencia d'España ya Indies con asientu en Cádiz y formar una Xunta de Guerra pa defender la provincia d'eventuales ataques dende l'esterior.
La posición política espresada pol doctor Francia nel Congresu foi que la provincia del Paraguay nun tenía d'obedecer al gobiernu español nin a nengún otru y la so firma nun figuró na acta final del mesmu:
Consocio del gobernador de la Provincia del Paraguay
La Xunta de Buenos Aires nun recibió de bona gana lo dispuesto pol congresu del 24 de xunetu de 1810. Castelli y Moreno unviaron emisarios a Asunción pa provocar un llevantamientu contra Velasco. El doctor Pedro Somellera púnxose al frente y esploró, ente otros, al doctor Francia pero esti escusóse diciendo que tenía d'estudiar primeramente les propuestes y fixo tou lo posible pa nun venceyase colos "porteñistas". En setiembre de 1810, afayóse la combalechadura y fueron deteníos dellos implicaos. El plan incluyía la decapitación del gobernador y allegaos. Velasco los confinó nel fuerte Borbón, al estremu norte del país. La Xunta de Buenos Aires resolvió entós unviar una espedición militar al mandu de Manuel Belgrano, la que provocó la unidá de la población de la provincia frente al exércitu invasor.
Derrotáu Belgrano nes batalles de Paraguarí y Tacuarí, producióse un fechu inesperáu. Manuel Atanasio Cabañas, al mandu del exércitu provincial, dexó la retirada del enemigu, totalmente corralada, al otru llau del Paraná con armes y pertrechos. Esti estrañu armisticiu con Belgrano foi criticáu pol doctor Francia. Un amigu so, Antonio Recalde, propunxo al Cabildru que Cabañas tenía de xustificar les razones de tal actitú.
Como les fuercies de Belgrano siguieron siendo una amenaza yá que podíen recibir refuerzos de Corrientes y Santa Fe, Cabañas, por indicación de Velasco, pidió auxiliu al Capitán Xeneral Diego de Souza de San Pedro de Ríu Grande (güei Rio Grande do Sul, Brasil) ensin mentar l'armisticiu con Belgrano: Diego de Souza ufiertó una fuercia de diez mil homes "pa socorrer a les autoridaes lexítimamente constituyíes [...] contra los revolucionarios de Buenos Aires".
El 14 d'abril de 1811, el teniente de dragones José de Abreu llegó a Itapúa coles mires d'alcordar con Velasco l'ayuda qu'ufiertaba Souza. El 9 de mayu presentar n'Asunción, siendo recibíu polos españolistes "como un don del cielu". Asumiendo la inminente invasión portuguesa y el rumor de que Velasco taba al tantu de lo qu'entamaben los conspiradores, l'oficiales Pedro Juan Caballero y Ignacio Iturbe tomaron el cuartel na nueche del 14 de mayu. La conducción del golpe, dada l'ausencia de Cabañas y Yegros, recayó nel doctor Francia, según consta en dellos documentos.
Nel bandu del 17 de mayu de 1811, que la so autoría ye del doctor Francia, establecióse:
Pa demostrar a la Xunta de Buenos Aires la bona voluntá del nuevu gobiernu, decidió retirase les tropes que n'abril, y en forma preventiva, ocuparen Corrientes.
Mientres el curtiu gobiernu de Velasco y los sos consocios, Francia dirixó la política interior y esterior del país, camudó la composición del cabildru ya incorporó a pequeños hacendados conocíos por él. La prioridá del momentu foi aselar a la corte de Rio de Janeiro y al capitán xeneral Diego de Souza y el so unviáu Abreu, testigu presencial de los cambeos nel gobiernu. Nuna nota que Abreu tenía de llevar estimóse la ufierta d'ayuda militar y aseguróse que la provincia caltendría bones rellaciones con Buenos Aires ensin "apoderase una a otra".
El 1° de xunu unviaron invitaciones a determinaos destinatarios p'asistir a l'asamblea a realizase'l 17 de xunu. Estes notificaciones fueron refrendaes polos dos consocios ensin la firma del Velasco. {{Cita|"Los consocios del Gobiernu tienen l'honor de citar a Ud. pa la Xunta xeneral que s'hai de celebrar nesta Capital el 17 del corriente pal establecimientu del Gobiernu y afitar les rellaciones d'esta Provincia coles de Buenos Aires y demás del continente. Asunción, xunu 1° de 1811. José Gaspar de Francia, Juan Valeriano de Zeballos"|{{cita Harvard|Vázquez|1975|p=75, documentu 44}}} y }}
El 9 de xunu de 1811, el gobernador Bernardo de Velasco foi suspendíu y prindáu conxuntamente cola mayoría de los miembros del cabildru. El gobiernu quedó práuticamente a cargu del doctor Francia. El bandu onde se comunicó esta novedá foi robláu puramente polos oficiales sulevaos anque, según l'historiador Julio César Chaves, pola "redaición y estilu, prueben ser de Francia".
Espulsión del asesor de Velasco
Antes de la xunta del Congresu del 17 al 20 de xunu de 1811, el doctor Francia neutralizó'l remanar del doctor Pedro Somellera, asesor del gobiernu de Velasco y activu ya importante personaxe que bregaba a favor de la unión con Buenos Aires. Pa ello tuvo qu'exercer una fuerte presión sobre los militares por que estos encarcelar conxuntamente col so hermanu. Asina empezó l'afitamientu del rol del "lletráu" como motor de la política na so calidá d'home de lletres, intelixencia, saber y talentu. Nun ye casualidá que tanto los contemporáneos de los socesos como los primeros ensayos historiográficos definieron la constitución del Estáu paraguayu como una "guerra de secretarios".
Congresu de xunu de 1811
L'asamblea abrir con un discursu de los dos consocios onde espunxeron l'orde de día: establecer la nueva forma de gobiernu, afitar les rellaciones cola Xunta de Buenos Aires y demás provincies, y decidir el destín del ex-gobernador Velasco y otros miembros del cabildru que fueren suspendíos nes sos funciones.
Establecióse que l'orde de les votaciones fadríase de tras escontra alantre, esto ye, de los ciudadanos menos importantes a los más importantes, norma que Francia intentara implementar fallidamente nel Cabildru, en 1808. Tomó la pallabra en primer llugar un aliáu de Francia, Mariano Antonio Molas. La so moción foi:
Esta moción foi aprobada por amplia mayoría [88% de los presentes].
La primer midida de la nueva Xunta foi la unviada de la Nota del 20 de xunetu de 1811 a la Xunta de Buenos Aires, que la so autoría perteneció al doctor Francia. Nella manifestóse la idea de la confederación. Bartolomé Mitre, confundiendo los términos, comentó: "esta foi la primer vegada que resonó na historia arxentina la pallabra Federación".
Primer crisis política
Pocos díes dempués producióse'l primer retiru del doctor Francia de la Xunta ante la inxerencia del sector militar na conducción política. Esistíen zones grises onde s'asolapaben el poder de la Xunta, el Cabildru y los militares. Dellos miembros de la Xunta, en forma coleutiva o individual pidieron la so torna. Les cartes intercambiaes demostraron les rellaciones de parentescu y amistá qu'esistíen con Francia. El 2 de setiembre de 1811, el comandante del cuartel, sarxentu mayor Antonio Tomás Yegros, hermanu del presidente de la Xunta, Fulgencio Yegros, pidió al Cabildru la inmediata remoción del vocal Bogarín y la xunta d'un congresu pa nomar otru vocal si'l doctor Francia nun se reincorporaba a la Xunta. El Cabildru pidió a la Xunta la so opinión sobre la tema y por nota solicitó a Francia la so reincorporación. Na respuesta que Francia unvió a otru día manifestó la so oposición a "esti tonu amenazante y decretorio" que fixeren los militares al Cabildru "que nun son nin el pueblu nin la provincia". Dempués de definir la función de los militares y del peligru de la so falta de subordinación y fidelidá preguntóse: "¿Qué seria de la Xunta y la Provincia, si a cada poco l'oficiales prevalidos de les armes hubieren de faer tremecer al gobiernu pa llograr con amenaces les pretensiones de la so arbitrio?". La Xunta resolvió suspender al vocal Bogarín y tres una serie de negociaciones colos militares, mediaos pol Cabildru, el doctor Francia reincorporar a la Xunta. Influyó nesti rápidu alcuerdu la llegada de la importante misión Belgrano-Echevarría qu'unvió la Xunta de Buenos Aires.
Les tratativas con Belgrano recayeron nel doctor Francia y les mesmes remataron, depués de llargues negociaciones, nel Tratáu del 12 d'ochobre de 1811. Esti tratáu ratificó la nota del 20 de xunetu de 1811 unviada pola Xunta d'Asunción y la so aceptación pola Xunta de Buenos Aires del 28 d'agostu del mesmu añu. Esta respuesta foi la condición impuesta pola Xunta d'Asunción por que la misión Belgrano-Echevarría nun quedara retenida en Corrientes. Una novedá nel tratáu foi la ratificación de qu'aquello que s'alcordara nel Congresu Xeneral sería ad referendu d'un congresu paraguayu. El doctor Francia foi designáu como diputáu p'asistir a esi congresu que dempués nunca se realizó.
Segunda crisis política
El Cabildru trató de torgar adicionalmente que la menguada Xunta intentara nomar por si mesma los reemplazantes ensin llamar a un congresu ad-hoc como pidía Francia. Magar la Xunta refugó esta nota nun realizó cambeos, dexó en suspensu l'arrenunciu de Francia y la separación Bogarin pa nun convocar a un nuevu congresu. Pa cubrir les funciones nomó como asesor a Gregorio Tadeo de la Cerda, un amigu de De la Mora. D'orixe cordobés, tenía muncha esperiencia alministrativa a la que sumaba'l so oportunismu y falta de principios. Pola poca capacidá de los trés miembros de la Xunta práuticamente exerció'l gobiernu mientres l'ausencia del doctor Francia.
La política de la Mora y de la Cerda foi buscar l'alcuerdu ente los comerciantes del Paraguay y Buenos Aires pa caltener les esportaciones ya importaciones atenuando amás la presión contra'l grupu español de la provincia.Tolos comerciantes, fueren o non españoles, sofitaben a de la Mora porque tarrecíen les represalies de los criollos. A mediaos de 1812 Mora llogró aumentar los sos venceyos con esi sector casándose cola nieta de José Coene, el más ricu hacendado y comerciante de la provincia.
Nel interior les condiciones de seguridá deterioráronse. Desertores armaos del exércitu d'Artigas ingresaron por Misiones a la Provincia produciendo tou tipu de desordes nos partíos del sur lindantes col ríu Paraná. Les midíes adoptaes resultaron insuficientes. La xunta se desacreditó al nun poder controlar la seguridá nel interior: "Percibíase la incompetencia de Yegros, Caballero yera malapenes la solombra d'ésti". Un historiador señaló qu'unu de los motivos yera que Fulgencio Yegros recibiera obsequios d'unu d'l'autores d'estos polveros y pasaba per alto les sos aiciones. El vocal de la Mora resultó débil pa contener les aiciones de Yegros.
Al cumplise l'añu de la revolución produció'l primer síntoma de que daqué nun andar bien nel gobiernu. El 15 de mayu de 1812, nuna nota personal, Antonio Tomás Yegros, en nome de "toos l'oficiales" [del cuartel] y de la Xunta pidiólu que vuelva ocupar el so cargu. Ensin apuru, depués de siete díes de demoranza, Francia respondió que taba dispuestu a aldericar la so reincorporación y amestó: "Diga usté a los oficiales qu'en tou tiempu y en cualquier coxuntura por desgraciada que fora, voi acompañar como'l más seguru amigu". Recién en payares de 1812, Yegros y Caballero, primíos perdayures y con una situación internacional en permanente deterioru por cuenta de la presión de Buenos Aires por que'l Paraguay unviara un diputáu al Congresu del añu XIII, solicitáron-y que vuelva a la Xunta. El 16 de payares de 1812 Francia robló un alcuerdu con Yegros y Caballero y retomó les sos funciones na Xunta. Creóse un segundu batallón, equivalente en fuercia al primeru, al mandu del vocal decanu doctor Francia. D'esta manera Francia llogró permediar el poder de los militares y a partir d'entós la conducción de la Xunta quedó práuticamente nes sos manes.
El vocal Fernando de la Mora foi suspendíu'l 4 de xunu de 1813 y a mediaos de setiembre del mesmu añu foi espulsáu definitivamente de la Xunta. Díes dempués, el so influyente amigu Gregorio de la Cerda tuvo qu'abandonar el país acusáu de ser informante del Triunviratu porteño.
Creación del Consuláu
La Xunta Cimera Gubernativa propunxo una ampliación radical na participación política de los ciudadanos, que yá nun seríen solamente de "vecinos" o "la parte principal y sana" de la sociedá, sinón que s'estendería a toos aquellos que pudieren ser escoyíos "n'eleiciones populares y llibres (...) en cada unu de dichos llugares, por toos o la mayor parte de los sos respeutivos habitantes", en proporción a les sos respeutives poblaciones. La consecuencia inmediata d'esti actu revolucionariu foi:
Esti cambéu foi la qu'afiguró poco tiempu dempués la lenta desapaición del términu "Provincia" y la nacencia de la nueva espresión "República del Paraguay".
El Congresu axuntó'l 30 de setiembre de 1813 y la so primer midida foi refugar la nota qu'unvió Nicolás Herrera por que lo convidaren a esponer la so misión ante l'asamblea. A les anteriores aiciones del gobiernu porteño sumóse esta pretensión del so delegáu, la que dio llugar a que, por aclamación, resolviérase nun unviar diputaos a l'asamblea de les Provincies Xuníes.
Doce díes más tarde, Francia presentó al Congresu un Reglamentu de Gobiernu, que foi aprobáu nel mesmu día. Pol mesmu establecía un "Consuláu", gobiernu colexáu formáu por dos funcionarios llamaos "cónsules" que duraríen un añu nel so cargu y se turnarían cada cuatro meses na presidencia del mesmu..
Fueron escoyíos el doctor Francia y el coronel Fulgencio Yegros qu'empecipiaron la so xestión el 12 d'ochobre de 1813.
Cónsul de la República del Paraguay
thumb|Fulgencio Yegros. Oleu pintáu en 1910 por Pablo Alborno Dende un principiu'l gobiernu del Consuláu folgó nel doctor Francia:
Ente les primeres midíes figuró la instalación de nueves guarniciones militares nes fronteres al cargu d'oficiales adictos a Pedro Juan Caballero y Fulgencio Yegros que d'esta manera fueron alloñaos d'Asunción.
Otra midida importante foi menguar la importancia social, política y económica de los "europeos españoles". L'intentu d'espulsión de 100 a 200 miembros d'esi grupu escontra Corrientes fracasó pola medrana del gobiernu de Buenos Aires a esa inmigración forzada d'enemigos. En xineru de 1814 proceder al censu de los mesmos, emitiéronse bandos prohibiendo que s'axuntaren o se manifestaren en contra del gobiernu. Finalmente, por resolución consular del 1° de marzu del 1814, prohibióse: el casoriu con "americanes blanques" entá en casu d'estupro; que faigan de padrinos o testigos de bodes de paraguayos; y namái s'autorizó que se casaren con indies de los pueblos.
En xineru de 1814, José Gervasio Artigas escribió a Vicente Antonio Matiauda, llugarteniente de Fulgencio Yegros y el so socesor na delegación de Misiones. Convidar a xunir les sos fuercies contra les tropes porteñas comandadas por Bernardo Pérez Planes ya influyir sobre Yegros, a quien unviara una nota formal, pa una alianza contra Buenos Aires. L'entusiasmu de Matiauda foi grande, pos creía que podía incorporar al Paraguay una zona que-y dexaría ameyorar el comerciu y les comunicaciones. Pero esa zona yera altamente conflictiva, porque nella asolapábense intereses del Paraguay, del gobiernu de Buenos Aires, de los portugueses y d'Artigas. Siguiendo les directives del doctor Francia, los cónsules decidieron adoptar una política de non intervención, y asina lo comunicaron al gobernador de Corrientes con fecha 13 de marzu de 1814. Desligado del so cargu pol gobiernu, Matiauda terminó incorporándose a les fuercies d'Artigas.
El direutor del gobiernu de Buenos Aires, Gervasio Antonio de Posadas declaró a Artigas "infame, quitáu de los sos emplegos, fora de la Llei y enemigu de la Patria" y por decretu del 11 de febreru de 1814 punxo preciu a la so cabeza y prometió fusilar en 24 hores a los que-y emprestaben ayuda. Siete díes dempués escribió al gobierno paraguayu:
En 1815, el Direutor Juan Martín de Pueyrredón pidió-y a Francia cuatro mil reclutes pal so exércitu contra Artigas y la posible invasión de Pablo Morillo, lo que'l paraguayu aceptó a cambéu que Buenos Aires pagara la movilización de los homes, lo que foi refugáu.
Dictador Supremu de la República
Nel so últimu periodu como cónsul, el doctor Francia preparó con tiempu l'asamblea que tenía d'anovar a los cónsules. Realizó nomamientos de funcionarios alministrativos na campaña y d'oficiales nel exércitu adictos a la Revolución. Entamó amás una campaña propagandística a favor de la necesidá de concentrar el poder nuna sola persona, fenómenu que tamién se dio n'otres partes de l'América española nel periodu revolucionariu y que yá suxuriera Francisco de Miranda en 1801. La oposición más fuerte concentrar nos "porteñistas", partidarios de la unión con Buenos Aires, en sectores del exércitu que los sos dirixentes yeren Pedro Juan Caballero, Juan Manuel Gamarra y l'ex edecán de Velasco, l'oficial español José Teodoro Cruz Fernández, quien intentaron sumar a les sos files al cónsul Fulgencio Yegros. Este, sicasí, non solo tornó la ufierta sinón qu'aceptó la suxerencia de Francia d'ordenar la espulsión de dellos d'ellos d'Asunción camín de les sos residencies na campaña y amás prohibi-yos volver ensin autorización, lo que se fixo por decretu siete díes antes de la xunta de l'asamblea. A principios d'ochobre de 1814, Asunción foise enllenando de cientos de llabradores, pequeños hacendados, alministradores, xefes políticos que na so calidá de diputaos veníen de too l'interior p'asistir a l'asamblea. Ente ellos empezó a circular una "instrucción" y un "Plan de Congresu", dambos d'autor anónimu anque s'abarrunta que fueron redactaos per Francia.
Dubrovnik
Dubrovnik o Ragusa ye una ciudá costera alcontrada na rexón de Dalmacia, na República de Croacia. Tien una población de 42 615 habitantes (censu 2011). Ye unu de los centros turísticos más importantes del mar Adriáticu. Conocer como "la perlla del Adriáticu", "l'Atenes dálmata", yá que los sos antiguos habitantes estremar como única, onde abondaron grandes esponentes de la humanidá de les artes y ciencies. Capital del condáu de Dubrovnik-Neretva. Dubrovnik ye una ciudá arrodiada de muralles y fortificaciones, al pie del monte de San Sergio, que cai a picu sobre les agües del Mar Adriatico.
José Gaspar Rodríguez de Francia
Dictador Supremu de la República
El Congresu empecipió los sos deliberaciones el 4 d'ochobre de 1814, cola presencia d'unos 1100 emisarios veníos de los rincones más estremaos del Paraguay. Foi escoyíu como presidente del mesmu, por aclamación, el doctor Francia. Nel so discursu d'apertura aconseyo l'adopción d'un gobiernu unipersonal. Presentáronse mociones como esta: