cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Califatu ortodoxu
Historia
A Úmar asocedió-y Uthman ibn Affan. Mientres el califatu de Uthmán (644-656) produciéronse una serie d'acontecimientos qu'empezaron a desestabilizar el califatu, ente los cualos destaca la rebelión de los Jawarish que yeren persones que manipoliaben los testos sagraos pal so propiu interés. Esto refléxase en tola campaña de bilordiu qu'acometieron contra'l califa Uthmán llegando inclusive a convencer a Muhámmad ibn Abu Bakr de que'l califa quería asesina-y. Los Jawarish desafiaron l'autoridá del califa al instalase nes contornes de la ciudá de Medina abarganando la ciudá y esixendo la so dimisión por non cumplir colos sos pidimientos partidistes, la respuesta del califa foi una negativa atayante y refugó la opción de combati-yos a pesar de disponer del so sobrín Muawiya en Siria quien tenía sol so mandu unu de los meyores reximientos del exércitu islámicu. En cuenta d'ello, Uthmán optó pol diálogu, lo que engafentó y enfotó a los Jawarish a siguir primiendo llegando inclusive a primilu al bloquiar la puerta de so casa pa evitar que la so familia traxera agua y asesinando a les persones que se rexuntaben a escuchalu.
Finalmente, nel añu 656 un grupu d'estos Jawarish consiguió entrar en so casa y acabó corándolu.
El califatu de Uthmán ibn Affán ye unu de los más importantes por cuenta de qu'acometió la xera d'escribir en llibru'l Corán, que caltuviérase en partes sueltes y amás d'haber versiones daqué distintes. Nesti sen, Uthmán rexuntó a los compañeros del Profeta que siguíen vivos y ente toos axuntaron les partes sueltes y encargó a trés d'ellos qu'escribieren el Corán. Finalmente, caltúvose la versión más veraz y quemáronse les otres versiones pa evitar tracamundios, estableciéndose esi Corán como l'oficial.
Alejandro Nevski
Películes
Serguéi Eisenstein dedicó-y una de les sos más célebres películes, Alejandro Nevski, 1938.
Califatu ortodoxu
Historia
D'últimes, destaca la personalidá de Uthmán por cuenta de que gastó toles sos riqueces na causa islámica contribuyendo a tou tipu d'edificaciones que precisaba la Umma y contribuyendo tamién al bienestar xeneral.
Asocediólu'l primu y xenru de Mahoma, Alí ibn Abi Tálib. Obligáu pol pueblu de Medina, Alí asumió'l califatu heredando tola inestabilidá que yá había nel periodu del califa anterior. Nesti sen, hubo una facción de los musulmanes qu'esixó a Alí vengar la muerte del califa Uthmán castigando severamente a los Jawarish, sicasí la postura del califa Alí foi la de primero restablecer la estabilidá y dempués establecer xusticia; esto tuvo de resultes la rebelión de Muawiya quien se negó a obedecer al califa hasta que s'axusticiara a los Jawarish pola muerte del so tíu; esto finalmente provocó la primer Fitna que tuvo solamente tintes políticos non relixosos como otros pretenden caltener na cultura popular. Nesta fitna enfrentáronse los exércitos lideraos por Alí contra Sham (Siria) la cual taba sol gobiernu de Muawiya, apenes hubo un claru vencedor mientres la guerra.
Nel añu 661 los Jawarish prepararon dos atentaos, unu contra Alí en Kufa y otru contra Muawiya en Siria; na execución del plan acabaron per asesinar a Alí cuando taba na mezquita de Kufa, ente que Muawiya sobrevivió a les puñalaes que-y solmenó l'encargáu del so asesinatu.
Tres esti incidente foi escoyíu califa Hasan ibn Ali que'l so califatu duró 6 meses nos que buscó la mediación y la finalización de la guerra con Muawiya por cuenta del so fondu espíritu relixosu y a la señardá de la unidá islámica; por consiguiente axuntar con Muawiya, onde en dialogando llegaron a una solución pacífica del conflictu na que voluntariamente Hasan ibn Alí dexó'l califatu a Muawiya como símbolu de la nueva hermandá ente musulmanes y como exemplu de diplomacia.
Muawiya prometió dar el califatu a Hasan tres la so muerte pero esti morrió mientres el so califatu polo que'l califa tres la presión de los sos conseyeros y pola crítica situación nes fronteres con Bizancio acabó por vencer el califatu al so fíu Yazid ibn Muawiya nel 680 quien yera un habilidosu comandante. Con esti acontecimientu dase por rematada la práutica electiva del califa pasando agora a ser una cuestión hereditario, perdiendo la pureza que caracterizaba a los primeros califes, siendo agora la responsabilidá non del más apropiáu sinón del herederu.
Mientres la dómina de los cuatro califes "bien empuestos", nun hai constatación histórica de práuticamente nenguna conversión forzada. Esto ye, la gran mayoría de conversiones fueron voluntaries. Discútese si había incentivos o non al traviés de los impuestos, pero queda demostrao que l'islam, mientres esta primer dómina, nunca s'impunxo al traviés de la coacción.
Nobuhito Ando
Nobuhito Ando (安藤 永倫, ) ye un futbolista xaponés.
2112
2112 (MMCXII) va ser un añu normal nel calendariu gregorianu.
Remenoville
Remenoville ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
The Vegetable System
The Vegetable System (embrivíu Veg. Syst.) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol escritor, dramaturgu, novelista, botánicu, micólogu, pteridólogu, algólogu inglés John Hill y espublizáu en ventiséis volúmenes nos años 1759 a 1775 col nome de ''The Vegetable System. Or, the internal structure and the life of plants; their parts, and nourishment, explained; their classes, orders, xenera, and species, ascertained, and described; in a method altogether new: comprehending an artificial index and a natural system''.
Rembercourt-sur-Mad
Rembercourt-sur-Mad ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Llendigresia
Llendigresia ye una aldea de la parroquia de Castriyón, nel conceyu asturianu de Bual.
Xeografía de la República Centroafricana
thumb|200px|Gacela rufina, una de les especies qu'habiten nel [[Parque Nacional del Manovo-Gounda St. Floris]]thumb|250px|Mapa de la República Centroafricana El territoriu de la República Centroafricana consta d'una vasta altiplanicie ondulada de 600 a 800 metros d'altitú, que dixebra les cuenques de la República Democrática del Congo y del Chad, y álzase escontra'l Nordeste (macizu de los Bongu), Esti (macizu de Tondou) y Oeste (macizu de Yadé), onde se topa'l techu nacional, el Kayagangiri (1.420 m). Los ríos más destacaos son el Ubangui, el Chari y el Lobaye.
El clima ye tropical-ecuatorial, con abondosos agues y temperatures ente los 18 °C y los 40 °C. La vida vexetal presenta una importante degradación, al rexistrase una notable meyora de la desertización.
Tien una flora y fauna típiques del centru del continente. Destaca'l Parque Nacional del Manovo-Gounda St. Floris, nel norte del país, pola so bayura d'especies en peligru d'estinción. Esti parque ta consideráu Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco.
Surabaya
Surabaya ye una ciudá ya importante puertu d'Indonesia, asitiada na mariña norte de la islla de Java, sobre la boca del ríu Mas y a un llau del estrechu de Madura. Surabaya ye capital de la provincia de Java Oriental y cuenta con 3.520.874 habitantes, siendo la segunda ciudá más poblada del país.
Historia
A lo llargo del sieglu XV y XVI, Surabaya foi un sultanatu y una importante potencia política y militar al este de Java. En 1625 Surabaya foi prindada pol sultán Agung, n'entrando en conflictu col sultanatu de Mataram tres una campaña feroz, na cual Mataram tuvo que conquistar a los aliaos de Surabaya: Sukadana y Madura, p'asina dempués asediar Surabaya antes de prindala. Tres esta conquista, Mataram controló Java na so totalidá con esceición del sultanatu de Banten y l'asentamientu holandés de Batavia.
En payares de 1743 la creciente Compañía Holandesa de les Indies Orientales arrampuña la ciudá al debilitáu sultanatu de Mataram. Sol gobiernu colonial holandés, Surabaya convertir nun centru de comerciu a gran escala, allugando amás la mayor base naval de les Indies Orientales Neerlandeses.
thumb|right|Mapa de Surabaya procedente d'una guía de viaxes inglesa de [[1897.]]
En 1917, el Partíu Comunista d'Indonesia encabezó unes revueltes ente los soldaos y marineros de Surabaya. Dempués de que fora estrapada, los insurxentes recibieron perdures condenes.
En 1942, mientres la Segunda Guerra Mundial, Surabaya foi ocupada poles tropes del Imperiu xaponés hasta que los aliaos la bombardeasen en 1944, momentu en que los nacionalistes indonesios tomaron la ciudá. La nueva nación entró llueu en guerra colos holandeses, que trataron de recuperar la so antigua colonia, y que cuntaben col sofitu de los Aliaos.
La batalla de Surabaya sería una de les más importantes na Revolución Indonesia. Empezó dempués del homicidiu d'un británicu, el brigadier xeneral Mallaby, socedíu'l 30 d'ochobre de 1945 cerca de Jembatan Merah ("ponte colorada"). Los Aliaos dieron un ultimátum a los soldaos nacionalistes qu'ocupaben la ciudá. Nél esixíen la rindición, siendo refugáu polos indonesios. La batalla tendría llugar el 10 de payares, resultando nuna costosa victoria de les fuercies holandeses y britániques. Tan costosa qu'atraería l'atención internacional, que la so presión consiguiría finalmente, nel mes d'avientu de 1949, que los holandeses dexaren la soberanía d'Indonesia. Na actualidá, el 10 de payares, fecha d'esta batalla, celébrase'l Hari Pahlawan ("Día de los héroes"). Hai un famosu cantar de Kurt Weill con lletra de Bertolt Brecht sobre esta ciudá; llámase "Surabaya Johnny".
Aiguilhe
Aiguilhe ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
UU Aurigae
UU Aurigae (UU Aur / HD 46687 / HR 2405) ye una estrella variable na constelación d'Auriga. Alcuéntrase a una distancia averada de 1350 años lluz del Sistema Solar.
UU Aurigae ye una estrella de carbonu de tipu espectral CV4 con una temperatura superficial de 2760 K. Nes estrelles de carbonu, al contrariu que na mayor parte de les estrelles incluyendo al Sol, la bayura de carbonu ye mayor que la d'oxíxenu; asina, la rellación carbonu-oxíxenu en UU Aurigae ye de 1,063. Amás, esperimenten una importante perda de masa estelar; UU Aurigae facer a razón de 7,6 × 10-7 mases solares per añu. La so lluminosidá bolométrica —na totalidá de llonxitú d'onda— una vegada consideráu'l escurecimientu de llimbu ye 16.000 vegaes mayor que la lluminosidá solar. La midida del so diámetru angular per aciu interferometría —12,10 ± 0,42 milisegundos d'arcu— dexa envalorar el so diámetru real, unes 540 vegaes más grande que la solar; dichu valor, al depender de la distancia y dada la incertidume na mesma, ye namái averáu.
Catalogada como variable semirregular SRB, el rellumu de UU Aurigae varia ente magnitú aparente +4,90 y +7,00 nun periodu de 441 díes.
Felidae
Los félidos (Felidae) son una familia de mamíferos placentarios del orde Carnivora. Tienen un cuerpu espodáu, oyíu agudu, focico curtiu y escelente vista. Son los mamíferos cazadores más sigilosos. La mayoría consume puramente carne ya ignora cualesquier otra comida que nun seya una presa viva. Prindar coles sos afilaes garres y suelen matala d'un únicu y aportunante mordigañu.
Sacante los guepardos, tolos félidos pueden retraer les sos garres dientro d'una vaina proteutora mientres nun les usen.
Hai alredor de cuarenta especies nesta familia; munches de les cualos arralecen na actualidá, porque fueron oxetu de caza pola so piel, p'aprovechar partes del so cuerpu, o porque'l so hábitat ta siendo destruyíu, como pasa col llobu cerval ibéricu (Lynx pardinus), el félidu en mayor peligru d'estinción.
Sacante n'Antártida, Oceanía y delles islles, atópase en tol mundu.
Grandes félidos
Los cinco especies actuales más grandes de la familia son, por esti orde: el tigre, el lleón, el xaguar, el lleopardu y el lleopardu de les nieves.
Polo xeneral son cazadores rabiones (guepardu: 108 km/h; tigre: 80 km/h; puma: 70 km/h; lleopardu: 60 km/h y lleón: 50 km/h) y fuertes.
Orixe y evolución
Por cuenta de les meyores na investigación xenómica, producióse una revolución na secuenciación y arriendes de téuniques pal analís del ADN construyóse l'árbol xenealóxicu de los félidos, partiendo del fechu de que tolos felinos actuales baxen d'un depredador similar a la pantera, que rondaba pol sureste asiáticu fai 10,8 millones d'años, depués dar# en la determinación de les ramificaciones del árbol, que determináronse dempués de realizar una comparanza de la secuencia del ADN de 30 xenes nes especies de felinos qu'esisten anguaño y el momentu nel cual diverxeron les distintes especies unes d'otres, esto llogró gracies al métodu del reló molecular (esti métodu tien en cuenta la magnitú de les diferencies xenétiques ente especies pa saber la dómina na cual xeneróse la separación de les mesmes); agora bien, la recreación de la cronoloxía de les bifurcaciones dar a partir del rexistru fósil. El productu d'ésta investigación non yá dexó entender cuándo los felinos depredadores aniciar en tolos continentes sinón tamién les sos rutes migratories y adicionalmente dio-y llugar a la manifestación de la primer información fiable sobre'l venceyu ente los felinos ensin importar el so tamañu.
Esta comparanza ente les secuencies xenétiques dexó que s'estableciera l'orde d'apaición, y amás que pudiera faese una identificación de los llinaxes, que estrémense n'ocho grupos que fueron definíos, amás del analís molecular, por carauterístiques morfolóxiques, biolóxiques y fisiolóxiques propies del mesmu llinaxe, un claru exemplu d'esto atópase en llinaxe de los felinos de gran tamañu, los ruxentes (el ruxir ye un exemplu d'una carauterística propia d'esti llinaxe), este ye'l xéneru “Panthera”, nél atopen el Lleón, tigre, lleopardu, xaguar y lleopardu de les nieves, éstos animales tienen la capacidá de ruxir por cuenta de que la osificación del hioides (el güesu que sostién a la llingua) ye incompleta, sicasí n'a esti grupu tamién pertenecen felinos de tamañu mediu con una estructura nel pescuezu un tanto distintu motivu pol cual tienen una torga pa ruxir, estos son la pantera nebulosa y la pantera nebulosa de Borneo.
Pa complementar la hipótesis y asina entender el llugar d'orixe de los felinos y entender el motivu y la forma na que se llegó a la distribución actual de los mesmos ye importante tener en cuenta dos informaciones, la primera ye establecer la distribución vixente de caúna de les especies de felinos, adicionalmente determinar la o les zones nes que usualmente vivíen les sos ascendencies según lo indicao nel rexistru paleontolóxicu; la segunda derivar de la xeoloxía, colo cual túvose en cuenta'l descensu y l'ascensu del nivel del mar, dende'l momentu tal nel que s'empezar a formar los primeros sedimentos; d'esta manera determinóse que cuando'l nivel del mar baxaba los continentes interconectar por aciu pontes de tierra lo cual dába-y pasu a los mamíferos pa emigrar a distintes rexones, sicasí una vegada el nivel del mar volvía xubir los animales quedaben aisllaos nuevamente nos agora continentes; la incomunicación d'estos animales en ínsulas y continentes dexó que se crearen condiciones necesaries pa la so adautación, per ende la constitución xenética varió a tal grau nel que nun dexó a les distintes especies cruciase colos descendientes sincrónicos de les primeres xeneraciones, esto ye, presentóse un apartamientu reproductor que na actualidá ye l'índiz pal procesu de especiación.
Dichu lo anterior, l'estudiu remontar a nueve o venti millones d'años onde s'atopa al postreru antepasáu común que tienen los felinos actuales, el Pseudaelurus, anque ésti nun foi'l primer felín, pos los dientes de sable o Nimrávidos tuvieron llugar fai trenta y cinco millones d'años tras, sicasí tolos descendientes d'estos escastáronse col pasu del tiempu; ye por esto que les investigaciones moleculares indiquen que los felinos contemporáneos baxen d'una de les especies de Pseudaelurus que crecieron n'Asia hai aproximao once millones d'años; sicasí nun se tien información exacta sobre la especie a la que pertenecía ésti felín, aun así créese qu'ésti incumbía al grupu d'antepasaos precursores de les 37 especies de félidos qu'anguaño esisten.
De siguío va llevase a cabu la esplicación sobre la migración y les especies que s'inauguraron por cuenta de esto; el primer grupu baxa del “Pseudaelurus”, anició'l llinaxe Panthera, que nel presente toma a los felinos con capacidá de ruxir de gran tamañu, incluyendo al so pasu a los dos especies qu'esisten de pantera nebulosa, estos animales de tamañu medianu a grande suelen pesar de quince a trescientos cincuenta kilogramos, distribuyir por tol planeta; carauterizar por ser depredadores dominantes en cualquier ecosistema al que pertenezan o en cualquier continente nel qu'habiten, especialmente d'ungulaos de gran tamañu.
Un segundu grupu presentóse aproximao 1,4 años dempués d'ésta primer especie, nel continente d'Asia, que abrió'l llinaxe del gatu bayu; anguaño ta integráu por trés pequeños felinos qu'evolucionaron y qu'entá viven nel suroeste d'Asia éstos son animales de tamañu amenorgáu a medianu, pesen ente dos a dieciséis kilogramos y ronden na selva subtropical del sureste asiáticu.
El tercer grupu aniciáu foi'l llinaxe del Caracal, anguaño ye representáu por trés especies de felinos, estos son de tamañu medianu, el so pesu bazcuya ente 1,5 a 16 kilogramos, los sos antecesores mover escontra África hai aproximao ocho o once millones d'años; son pioneros entós de la primer migración intercontinental, ye de suma importancia tener en cuenta que'l nivel del mar amenorgó sesenta metros per debaxo del nivel que se conoz anguaño; por cuenta de esto la península Arábiga y África quedaron coneutaos por pontes de tierra nos estremos del mar coloráu y gracies a esto la migración escontra África foi de más bona trayeutoria.
Ye importante entender que los felinos emigren por instintu; cada vez qu'unu algama l'adolescencia, los machos y en delles ocasiones les femes, entamar un viaxe que los alloñar del área natal; por cuenta de la gran cantidá de felinos qu'emigren, estos precisen cada vez más espaciu pa espandise; amás d'esto, la necesidá d'escorrer a les preses que tamién migren yá sían por condiciones climátiques, o por instintos natos, podría esplicar el por qué los felinos llograron colonizar tolos continentes. Los felinos son depredadores feroces polo que s'enfusen en zones desconocíes en busca de preses y territorios nuevos.
Los felinos amás d'África, tamién s'estendieron por toa Asia llegando a cruciar la ponte terrestre de Bering hasta llegar a Alaska; nel momentu en que los felinos yá llograren espandise per Europa, Norteamérica, África y Asia, el nivel del mar volvió xubir, polo que los continentes dixebráronse nuevamente, como resultáu d'esto y del aislamientu, evolucionaron y collo creáronse una ventena d'especies nueves. En Norteamérica surdió'l llinaxe del ocelote, unos felinos de tamañu amenorgáu a medianu, con un pesu d'ente 1.5 a 16 kilogramos, quien amás anguaño s'atopen tamién en hábitats de Suramérica, estos felinos cunten con 36 cromosomes, ye una de les carauterístiques más particulares sinón la más particular atopada na diversificación actual yá que son 2 cromosomes menos de los que tienen otres especies de félidos, éstos felinos dixebrar de los nómades iniciales fai ocho millones d'años; según tamién el llinaxe del llobu cerval, que debióse a la división en dos especies del llinaxe anterior, lo que provocó l'orixe de cuatro especies de llobos cervales; El llobu cerval ye un animal de tamañu medianu, que'l so pesu ta ente 6 a 20 kilogramos, la so carauterística principal ye la so cola curtia con oreyes apuntiaes, amás de Norteamérica, tamién moren en Eurasia, gracies al clima templáu col qu'éstes rexones cunten. Son depredadores al igual que los sos demás parientes, pero especializar en llebres y coneyos, quitando'l llobu cerval Ibéricu, que foi esplotáu pa comercializar la so piel, ésti llinaxe dixebrar de los nómades orixinales fai 7,2 millones d'años.
Fai 6,7 millones d'años discrepó'l llinaxe del puma, lo que non solo dexó l'apaición del puma (conocíu igualmente como cougar o lleón de monte), sinón tamién d'especies como tamién del jaguarundi y el guepardu americanu denomináu tamién como'l poderosu guepardu, con un pesu de 3 a 10 kilogramos y de 21 a 65 kilogramos respeutivamente. Son orixinarios del hemisferiu occidental, tal determinación pudo dase por cuenta de los restos fósiles atopaos nos materiales sedimentarios, sicasí'l llinaxe esvalixar por cuatro de los cinco continentes; anque tienen amplia distribución, son comunes en delles zones.
Un nuevu periodu glacial fixo replegase a los océanos hai aproximao dos o tres millones d'años, por tal motivu causáronse desplazamientos de mases continentales que resultó na conexón de los dos continentes americanos cola estensión de tierra de Panamá, ciertos felinos del periodu emigraron nuevamente dirixiéndose escontra'l sur, ésti nuevu territoriu atopábase llibre de carnívoros placentarios, tales como osos, cánidos, mofetes, etc., polo qu'éstos felinos se convirtieron n'el depredadores de la zona, cuntaben con carauterístiques que los marsupiales carnívoros que vivíen nesa dómina en Suramérica nun teníen, independientemente de que fueren o non carnívoros, la rapidez, axilidá, el so gran tamañu, ferocidá y porte mortal, aseguráron-yos la nula competencia de los animales carnívoros qu'habitaben nel continente; en bien pocu tiempu Suramérica atopaba a les sos especies de marsupiales autóctonos dafechu sustituyíos por felinos de llinaxe ocelote; ésti grupu nun paró la so diversificación na nueva redolada y per ende conócense siete nueves especies qu'entá sobreviven na rexón.
Les nueves migraciones presentáronse mientres surdíen les migraciones de los guepardos escontra Asia nuevamente al traviés del estrechu de Bering, ente que los ancestros del gatu lleopardu, animal que'l so tamañu ye amenorgáu y con un pesu ente dos a doce kilogramos, y qu'anguaño habita n'Asia, dende'l Manglar hasta la estepa de Mongolia, ésti gatu lleopardu pequeñu ye'l más corriente n'Asia del cual amás esprender el llinaxe del gatu lleopardu asiáticu y otros cuatro especies de tamañu amenorgáu que lo que ye güei viven y reprodúcense, na India espolleta'l gatu coloráu enllordiáu, en Mongolia el gatu de pallas, n'Indonesia habita'l gatu de cabeza plana y en dellos llugares d'Asia atopen los gatos pescadores; y del gatu domésticu, un pequeñu animal, al cual el so pesu fai-y referencia pos bazcuya ente unu y diez kilogramos y el cual atópase por tol territoriu terrestre, diverxeron de los precursores americanos y travesaron la ponte terrestre de Bering hasta llegar a Asia.
Nel mesmu periodu, los grandes felinos ruxentes del grupu del llinaxe Panthera embistieron una nueva espedición pa llograr una mayor espansión territorial, na cual los tigres enormes, que pesaben alredor de 320 kilogramos, mover por un ampliu terrén del sureste tomando India, Indochina, China y la plataforma continental Sonda; ente que los lleopardos de les nieves mover escontra'l norte y l'oeste d'Asia Central. Estos animales evolucionaron al puntu de poder afaese a los altores del Himalaya y los montes d'Altai. Amás de treslladase por esti territoriu, tamién se enclavaron n'África. Cabo esclariar qu'anguaño inda s'atopen nesta parte del mundu.
Per otra parte, los lleones y los xaguares empezaron a movese mientres el pleistocenu tardíu fai trés y cuatro millones d'años escontra Norteamérica. Sicasí, como foi referenciáu enantes, el pleistocenu escastó de Norteamérica a estes especies. Agora bien, los lleones escaparon a África onde s'asitiaron y diéronse a conocer como “el rei de la selva”, pero la so especie ta amenazada. Anguaño esisten n'África trenta mil d'ellos; n'Asia esisten, na reserva del monte de Gir, una provincia de Gujarat na India occidental, apenes doscientos lleones asiáticos los cualos apáriense puramente col so nucleu familiar, una suerte similar a la que cuerren los tigres, según estudios, por cuenta de cuestiones xenétiques. Hai unos setenta y tres mil años tras, les erupciones violentes de los volcanes del Toba de Borneo erradicaron totalmente a decenes d'especies mamíferes que s'atopaben nel Este Asiáticu, na cual atopábase gran cantidá poblacional de tigres. Sicasí, una pequeña población de tigres llogró sobrevivir gracies a un apartaz que los caltuvo a salvo, siendo entós éstos los encargaos de repoblar l'estáu. Arriendes de esto nació una nueva raza, pero pola poca diversidá xenética de los sos descendientes inmediatos, taben somorguiaos n'estrechu nivel poblacional pa la dómina na qu'asocedió l'actividá volcánica; estos animales sumir, xunto colos guepardos y los tigres, a les especies que llograron salvase de la estinción por escases probabilidaes.
Finalmente, la evolución concretar colos felinos domésticos, animales que viven na redolada social y que se esparcen a lo llargo y anchu del mundu, estos animales remanecieron de la selva p'asitiase entós nos llares de les persones; la so hestoria xaz de los inmensos y a güeyu interminables montes y desiertos de la cuenca mediterránea, pa esi llau del mundu, fueron naciendo pequeñes cantidaes de felinos demasiáu pequeños, quien nun pesaben más de diez kilogramos, con races tales como'l gatu de los banzaos del este asiáticu, el gatu de pies negros africanos, el gatu de sables d'Oriente mediu y una curiosa y particular especie de gatos selvaxes de les cualos esprender otros cuatro especies que fueron reconocíes, la europea, centroasiática, de China y del Oriente próximu y gracies a una d'eses subespecies selvaxes llevar a cabu un esperimentu que dio llugar a la doma del gatu.
Clasificación
Amás, hai otros munchos xéneros estinguíos, como:
Aricia montensis
Aricia montensis ye una especie d'inseutu lepidópteru, en concretu de caparines pertenecientes a la familia Lycaenidae.
Foi afayada por Vérity, quien la describió  nel añu  1928.
Tratase d'una especie presente nel territorio Español, vuela n'Asturies.
Descripción
Ye una Caparina con un valumbu alar d'ente 22 y 30 mm, nel machu. El machu tien el anversu de color marrón. La fema ye mayor, dambos presenten fimbrias axedrezaes.
Hábitat
Suel atopase en zones con carbes, llendes de caminos, gorbizales, y praos con flores, atopase dende'l nivel del mar hasta los 1700 metros. Vuela dende mayu a setiembre.
Como plantes nutricies citáronse Helianthemum nummularium, Erodium cicutarium, Geranium tuberosum, Geranium sanguineum, Geranium asphodeloides, y Centaurea. La pupa ye verdosa, asitiada ente la vexetación del suelu. Envierna como pupa.
Theatrum Botanicum
Ye complementariu de Paradisi in Sole Paradisus Terrestris, y trata sobremanera de hierba medicinal ellí describieron 3.800 especies.
Enllaces esternos
Imáxenes
Teramo
Teramo ye una ciudá d'Abruzos (Italia) con, capital de la homónima provincia.
Xeografía física
La ciudá, a 150km de Roma, ta asitiada na parte septentrional d'Abruzos, nuna zona de llombes ente les fasteres del monte más altu de los Apeninos (el Gran Sasso d'Italia) y la mariña adriática. Ello ye que ye unu de los pocos llugares nos que pueden apreciase tantu visos nevaos de 3000 metros como les soleyeres sableres del mar Adriáticu, dambes a tan solo media hora del centru de la ciudá.
Clima
El clima ye de tipu templáu-frescu, con temperatures que nel mes más fríu (xineru) averar a los 5,5 °C y nel más templáu a los 24 °C. Les precipitaciones (alredor de 800 mm añales) tán concentraes sobremanera na tardida seronda. Mientres l'iviernu puede pero cayer nieve abudante, como atestigua'l recién episodiu de febreru de 2012. Los branos tán carauterizaos per díes de calor más o menos intenso.
Orixe del nome Teramo
La ciudá foi llamada Petrut polos Fenicios, col significáu de llugar eleváu arrodiáu d'agües”. De la llatinización de Pertut en Praetut, volvióse depués Praetutium y Ager Praetutianus pa indicar el territoriu. Los Romanos llamar Interamnia Urbs (“ciudá ente dos ríos”, faciendo referencia al Tordino y al Vezzola). En dómina medieval de Praetutium volvióse Aprutium que fizo la so primer apaición en dellos testos del sieglu VI y qu'hasta el sieglu XII indicaba tanto la ciudá como tol territoriu circunstante y de fechu ye d'esi antiguu nome de la ciudá de Teramo que vien tamién el nome de la entera rexón: Abruzos. Sucesivamente'l nome Interamnia volvióse Interamne, Teramne, Interamnium, Teramnium y finalmente la forma Teramum.
Nun atopó ésitu sicasí, la teoría según la cual el nome Teramo provenga de Thermae, rellacionada a l'atestiguada presencia de munches termes en delles zones de la ciudá.
Dómina prerromana del sieglu VIII al sieglu V e.C.
Teramo tien unos oríxenes perantiguos. L'asentamientu del mileniu I e.C. y delles construcciones de dómina itálica del sieglu III-II e. C. fueron oxetu d'escavaciones arqueolóxiques bien recién. Les muertes más antigües referir a la periferia de la ciudá, nel barriu Madonna della Cona, onde foi atopada, ente otres, una sepultura con puñal y alabarda. Según paez, al desenvolvimientu del antiguu asentamientu contribuyeron los Etruscos y los Fenicios que fundaríen un emporiu comercial.
Sieglu XV (1401-1500)
thumb|right|750px|"A lo parlare agi atueldu"
Llista d'asteroides/61801–61900
... | Previu | Llista d'asteroides | Siguiente | ...
Teramo
Sieglu XVIII (1701-1800)
thumb|left|200px|El [[Reinu de les Dos Sicilies]]
Sieglu XIX (1801-1900)
1847 Tercer visita de Fernandu II de les Dos Sicilies a la ciudá.
Teatru romanu
Construyíu a principios del sieglu II, sol reináu del emperador Adriano, el teatru atopar nel centru de la ciudá, mui cerca del Duomo de Teramo. Los sos murios álcense siquier tres metros sobre'l suelu y amuesen que la estructura orixinal podría allugar hasta trés mil espectadores. Dende la cayida de Roma, los materiales del teatru fueron utilizaos n'otres construcciones. En 1918 redescubriéronse los sos restos y en 2007 proyeutáronse les obres pal valtamientu del Palazzo Adamoli que va dexar a la lluz uno parte despinta del teatru.
Esta antigua ruina impresionó al famosu poeta Gabriele D'Annunzio qu'escribió: “La ruina del teatru de Interamnia atestigua l'antigua majestuosidad romana”.
Madonna delle Grazie
thumb|250px| Madonna Delle Grazie La ilesia teramana “fuori porta” (fora de los murios romanos qu'arrodiaben la ciudá) ye una de les cites rituales de la cristianidad ciudadana. La ilesia foi nuevamente abierta en setiembre de 1900 xunto a la conventualidad.
Casa Urbani
Ye una de les habitaciones más interesantes que se caltuvieron de la Teramo medieval, foi destruyida pol Conde normandu de Loretello tres l'asediu y posterior quema de la ciudá a mediaos del sieglu XII.
Spirito Santu
Ilesia del sieglu XIV, taba rellacionada cola ilesia de “Santu Spirito in Sassia” de Roma como recuerda la doble cruz de Constantín. Foi sede d'un hospital y de una confrería que s'ocupaba de la sepultura de los finaos nel presidiu o por ajusticiamiento. Ye unu de los elementos más carauterísticos de la Teramo medieval.
Casa del Mutilato
thumb||left|250px| La Casa del Mutilato Vieya ilesia “Della Misericordia” güei Casa del Mutilato, edificada de resultes de la peste del 1348 y restaurada en 1928. De relevancia ye'l frescu de Giacomo da Campli (sieglu XV). En 1514 foi visitada pola reina Juana II de Nápoles p'adorar ende un preciosu crucifixu que paez que englobase un escayu de la corona de Xesús.
Piazza Sant'Anna
Ye una plaza nel centru de la ciudá con una ilesia. Apocayá suxeta a obres, so la plaza afayáronse los restos de Torre Bruciata, alzada nel sieglu II a.c., y una antigua domus romana.
Duomo
La Basílica Catedral de Santa Maria Assunta y San Berardo ye la obra artística más importante de Teramo. La so edificación tuvo empiezu en 1158, por voluntá del obispu Guido II que quería dar un nuevu agospiamientu a les reliquies de San Berardo da Pagliara. Foi consacrada y terminada en 1176; parte del material pa construyilo foi tomáu del teatru y del anfiteatru romanu.
La torre, que lleva tres campanes, tien un altor de 50 metros y foi realizada ente los sieglos XII y XII. Merez ser mentáu'l paliu de plata, obra maestra de Nicolás de Guardiagrele que tardó quince años n'edificalo (del 1433 al 1448). Dende'l 8 de setiembre de 2007 ye posible visitar la cripta soterraña de San Berardo da Pagliara, santu patronal de Teramo.
Vescovado
Foi edificáu probablemente en 1374 con pilastres de piedres y travertino de Civitella del Tronto y ye entá la residencia del obispu y de los oficios de la Curia Aprutina. Ye'l mesmu obispu'l que lidera, cada añu, mientres la nueche ente'l Xueves y el Vienres Santu, un camín nocherniegu. La tradición afirma que la Virxe, qu'entá nun ta de llutu, folgazana d'ilesia a ilesia en busca del so fíu, pero si na desesperada busca atopa l'agua, va reparar na ilesia más cercana, onde va tener que quedase hasta la mesma nueche del añu socesivu. Magar la procesión empieza a los cuatro de la mañana, convirtióse nun ritual que sigue acoyendo a mamplén de fieles na Pascua teramana.
Istituto Zooprofilattico sperimentale
Fundáu'l 2 de setiembre de 1941 el “Istituto Zooprofilattico Sperimentale dell'Abruzzo y del Molise G. Caporale" (IZSAM) ye unu de los diez institutos esperimentales Zoo profilácticos italianos. Ocupar de la inspeición del estáu santiario de los animales, de la salobridá de los productos d'orixe animal, de la vixilancia veterinaria, de la formación, experimantación ya investigación científica y del cuidu del ambiente.
Castello della Monica
Don Gennaro della Monica, construyir pa él y la so familia, un castiellu nel centru de la ciudá qu'él mesmu apolazó cada mínimu detalle. La hestoria del castiellu ye tamién la hestoria d'amores secretos, muertes violentes, lleendes y fantasíes. Llevantar nes cercaníes de la Piazza Garibaldi.
Muséu Cívicu d'Arte y Pinacoteca di Teramo
thumb|Chiesa del Santu Spirito El muséu arqueolóxicu agospia restos y escultures de la Teramo más antigua, de la prehistoria a la dómina romana. La pinacoteca consta d'una coleición de teles y escultures d'arte moderno y contemporánea anguaño ye utilizada pa esposiciones temporales y llueu va ser pa coleiciones permanentes.
Observatoriu astronómicu de Collurania
Al astrónomu Vincenzo Cerulli débese'l descubrimientu'l 2 d'ochobre de 1910 d'un nuevu asteroide que llamó (704) Interamnia. L'observatoriu astronómicu tien un telescopiu y una rica coleición del muséu de los preseos científicos.
Mosaicu del leone
Ye l'emblema mesmu de la hestoria arqueolóxica teramana. Topáu en 1891, mientres les obres del gran Palazzo Savini, el mosaicu sufrió sieglos d'humedad pero gracies a una gran obra de restauración ye una de les obres más representatives de l'arqueoloxía ciudadana. La obra amuesa que na mesma ciudá hubo un día una verdadera escuela y tradición de los maestros del mosaicu, yá que obres de tal grandor veníen de normal mercaes del estranxeru.
Palazzo Castelli
thumb|left|200px|Palazzo Castelli La ex Casa Muzii (asina llamada pol nome del so propetario) foi edificáu en 1908 en Corsu Cerulli. Ye un exemplu del arte modernista en Teramo.
Antico manicomiu
Una vegada foi consideráu l'institutu hospitalariu más grande pa la cura de les enfermedaes mentales del centro-sur Italia. Una instalación pimpana del 1323 destacando una clase médica estraordinaria gracies a l'activa participación de Marcu Levi Bianchini, unu de los grandes padres de la psiquiatría italiana y alumnu de Freud col que caltenía correspondencia epistolar. Él mesmu fundó equí la primer Sociedá Italiana de psicoanálisis. Na puerta del gran manicomiu, había una inscripción que dicía “Equí los pocos, quiciabes nin los verdaderos”
Universidá de Teramo
La Universidá de Teramo ye una universidá estatal italiana fundada en 1993. La institución creció sobremanera na última década y anguaño vase afitando cada vez más como un envaloráu atenéu italianu y una segura referencia del centru y del sur d'Italia. Anguaño cunta con 5 facultaes, 24 carreres, 35 máster, 6 escueles de posgráu y 10 departamentos. La universidá se desloca tantu na ciudá de Teramo como n'otres árees de la provincia de Teramo.
Organización políticu-alministrativa
thumb|left|300px|El Ayutamiento de Teramo
La ciudá de Teramo ta gobernada pol Ayutamiento de Teramo, que los sos representantes escoyer cada cinco años per sufraxu universal de tolos ciudadanos mayores de 18 años d'edá.
Dende les eleiciones del 25 de mayu de 2014, ta presidíu pol alcalde Maurizio Brucchi.
{| cellpading="3" |- bgcolor=silver ! Persona !  Partíu !  Cargu !  Añu | align="left" | El Pueblu de la Llibertá | align="left" | Alcalde | align="left" | 2009
| align="left" | El Pueblu de la Llibertá | align="left" | Alcalde | align="left" | 2014
Ciudaes hermanaes y alcuerdos d'amistá
La ciudá de Teramo participa viviegamente na iniciativa de hermanamientu de ciudaes promovida, ente otres instituciones, pola Xunión Europea y ta hermanada coles siguientes ciudaes:
Fútbol
El Teramo Calcio ye unu de los clubes más antiguos del fútbol italiano. Fundáu'l 15 de xunetu de 1913, afitóse, dende siempres, como unu de los equipos protagonistes de les series inferiores. Na temporada 2015/16 l'equipu raxón va militar na Serie B.
Baloncestu
El Teramo Basket, foi por enforma tiempu'l máximu representante deportivu de tola rexón Abruzos. Fundáu en 1973, en llevando 9 temporaes siguíes na máxima categoría italiana (Serie A1), l'equipu quebró por deldes económiques en xunetu de 2012. El Teramo Basket sumió dende entós y pel momento nun milita en nenguna categoría italiana. Jaycee Carroll y Clay Tucker son dalgunos ente los xugadores más conocíos que vistieron la camisa raxona na última década.
2114
2114 (MMCXIV) va ser un añu normal nel calendariu gregorianu.
Teramo
Balonmano
El balonmano ye probablemente'l deporte rei de la ciudá. La Emmelle Naca Medical Teramo Handball lleva munchos años na Serie A y na temporada 2014/15 va siguir participando na máxima serie. El Hc Teramo 2002 ye l'equipu femenín, salió campeón d'Italia en 2012.
La primer selmana de xunetu, apostar en Teramo, la Interamnia World Cup que ye la más importante manifestación de balonmano a nivel mundial. Nesi periodu la ciudá vuélvese un hemisferiu de multiculturalidad y fiestes. Nel próximu 2015 el tornéu va celebrar el so 43° edición.
Otros deportes
Otros deportes bien activos en Teramo son el tenis: la ciudá cada añu agospia un tornéu internacional, el fútbol sala, el rugby, el water-polu y l'automovilismu col “rally de Teramo”. Cada 1 de mayu celebra la “maratonina pretuziana”, un maratón con deportistes de tol mundu. El torball Teramo ye l'equipu más tituláu n'Italia, el club ganó una champion's league.
Enogastronomía
La gastronomía teramana ye una de les más apreciaes non yá nel centru d'Italia, sinón en tola península. La so cocina destaca por una amplia variedá de platos guañaos en perantigues tradiciones llabradores con inconfundibles golores y sabores.
Arrosticini
Probablemente'l platu más conocíu de la tradición culinaria teramana los arrosticini ('pinchos') son brochetas de carne de capáu o d'oveya. Suelen acompañase de rebanadas de pan alborao con aceite d'oliva extra virxe. Cómense sacando los cachos de carne colos dientes del pinchu, que se toma coles manes.
Virtú
Un verdaderu ritual propiciatorio celebrar al llegar la primavera, cada 1 de mayu cola preparación de les “ Virtù”, un platu que los sos orixe remontar a los tiempos en que los llabradores, tres el fin del iviernu, xuníen a les novedaes de la temporada lo que quedaba de les provisiones ivernices nes despensas. La preparación, que según la tradición dura tres díes y tres noche, ye extremamente complicada porque los numberosos ingredientes (fabones y arbeyos frescos, llenteyes, garbanzos, xudíes, alcachofes, espinaques, endibies, achicoria, acelgues, nabos, apiu, calabacinos, ayu, cebolla, yerbes arumoses, xamón, fueyes de tocín, oreyes y pies de gochu, témpanos, “pallottine”) van cocíos por separáu y namái a la fin pueden entemecese cola pasta de dellos tipos y colores. Les families teramanas qu'inda siguen la tradición, donen ya intercámbiense “-y virtù” pa darréu xulgales y confrontarlas. Magar eso, y sobremanera pola dificultá de la preparación, anguaño nun son pocos los ciudadanos que'l 1 de mayu merquen esi buenísimo platu nos munchos restoranes de la ciudá que tán siempres llistos pa la ocasión.
Les pallottine
Otru platu príncipe de la gastronomía teramana son los “Maccheroni a la chitarra” o “Chitarra con -y pallottine”. El platu presenta unos espagueti de seición cuadrada llograos al estruyir la fueya de la pasta na chitarra: un instrumentu tradicional d'Abruzos formáu por filos d'aceru enterriaos, xuníos paralelamente nuna armadura de madera. Lo escepcional d'esti platu ta nel mueyu que s'amiesta con “pallottine”, unes pequeñes albóndigues de carne fechu a mano y sofritas.
Les scrippelle
Amás de les “pallottine”, otru elementu únicu de la cocina teramana son les "scrippelle": perfines tortielles preparaes nun sartén ferviendo una masa de farina, agua y güevos. Bien paecíes a los frisuelos franceses, dalgunos creen que fueron treslladaes a la ciudá cola invasión napoleónica de Teramo. Les “scrippelle” son la base de dos platos típicos teramanos: les “scrippelle mbusse”, encodilladas y somorguiaes nun caldu de pita espolvoriscaes con parmesano, y el “timballo di scrippelle” unes lasañas arriquecíes de “pallottine”, mueyos particulares y tou lo que la imaxinación d'una muyer teramana dexe.
=== Otros platos Otros platos típicos son la sopa de garbanzo seta y castañes y les sabroses “mazzarelle” (l'obligatoriu primer platu de la xinta de Pascua de cada teramano): unes fueyes de llechuga qu'arollen la corada de corderu (fégadu, corazón y pulmones) con cebolla, ayu y perexil. Pueden ser acompañaes con tomate.
Los “ 'Ndocca 'Ndocca ” son el clásicu exemplu de platu probe” llabrador, onde s'utilicen toles partes del gochu (oreyes, pies, focico, chuletes) que nun pueden ser xamones o embutíos. Los “Caggionetti” a lo último ye un postre abrucés cola forma d'un ravioli; una fueya perllixera apinada, que nos “Caggiunitte” teramanos ta fecha de castañes, chocolate, almendres turraes, pulgu de llimón, acitrón y canela.
Nes llombes teramanas cultívense les típiques cepes d'Abruzos: el Monterpulciano d'Abruzzo rosso (tintu) o Cerasuolo y el Trebbiano d'Abruzzo blancu; el Montepulciano d'Abruzzo Colline Teramane DOCG ye consideráu unu de los meyores vinos d'Italia.
Comunicación urbana y turismu
thumb|left|300px|La sablera de [[Giulianova]] thumb|right|280px|Pistes d'esquí de los montes teramanas
Salinas de Pisuerga
Salinas de Pisuerga ye un conceyu, una pedanía y tamién una llocalidá de la contorna del Monte na Provincia de Palencia, comunidá autónoma de Castiella y Llión, n'España.
División alministrativa
El conceyu tien tres barrios: Barriu de baxo, Barriu de Enmedio y Barriu de la Caleya. El so términu municipal tamién entiende les pedaníes de:
Historia
Nel so términu esta constatada la presencia d'un castru prerromanu atribuyíu a los Cántabros
Servicios
thumb|Molín convertíu n'agospiamientu rural.
Allègre
Allègre ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
San Llouguís
San Llouguís ye una aldea de la parroquia y conceyu asturianu de Bual. Tien una población de 12 habitantes (INE, 2015) y allúgase a unos 450 m d'altor sobre'l nivel de la mar. Ta asitiáu a unos 2 km de la capital del conceyu, tomando dende ésta la carretera AS-12 en direición a Grandas de Salime.
Nel mediu del pueblu, onde sal la carretera AS-35, que comunica la zona con Ponticella, ta l'edificiu de les antigües escueles. Ellí, nun va munchos años, agospiábase nel pórticu la orquesta qu'amenizaba la verbena del 25 d'agostu, fiesta del patrón. Cerró la escuela y yá nun hebo más orquestes porque nun quedaba quien baillara en pueblu... pero l'edificiu remocicose y, dende xunetu del 2007, asítiase nél el "Centro de Interpretación de la Emigración y la Instrucción Pública de Boal", que recueye la memoria d'aquellos que marcharon del conceyu y qu'axudaron, coles perres que mandaron dende América, a que los neños de los pueblos de la so tierrina pudieran dir a escuela.
José María Vargas
José María Vargas foi un médicu ciruxanu, científicu, catedráticu y rector de la Universidá de Caraques, amás de políticu, escritor y presidente de Venezuela. La so presidencia ye recordada como la primera exercida por un civil y opositor al gobiernu precedente. Nesi sentíu aspirar a reforzar la institucionalidad del país per mediu d'un home non proveniente del mundu militar.
Biografía
José María Vargas nació en La Guaira, Vargas, Venezuela el 10 de marzu de 1786. Descendiente de canarios. Fíu de José Antonio de Vargas Machuca y Ana Teresa Ponce. En 1798, ingresó na Universidá Real y Pontificia de Caraques, graduándose de bachiller en filosofía'l 11 de xunetu de 1803. Llogró los sos graos de bachiller, llicenciáu y doctor en medicina nel añu de 1808.
Al terminar los sos estudios médicos treslladar a Cumaná, onde vivió hasta 1812; ralu nel que s'incorporó al Supremu Poder Llexislativu de Cumaná (1811) nel contestu del movimientu independentista venezolanu. Atopar na so ciudá natal cuando se produció'l terremotu del 26 de marzu de 1812, y ellí emprestó destacaos servicios como médicu y home públicu a la comunidá de la mesma, que fueron reconocíos oficial y públicamente pola municipalidá guaireña. Dempués de la so destacada participación tres los sucesos del terremotu de 1812, Vargas tornó a Cumaná pa dedicase a los sos llabores médicos.
Foi encarceláu en 1813 polos realistes, al llegar el xefe realista, Juan Francisco Javier Cervériz, a Cumaná qu'amenorgó a prisión a tolos que formaren parte del Poder Llexislativu, na cual Vargas tomó parte por cuenta de les sos ideoloxíes independentistes. Darréu, foi exiliáu a Europa onde perfeccionó los sos estudios de médicos y quirúrxicos n'Edimburgu, cursando, de la mesma, estudios de ciruxía, química, botánica, anatomía y odontoloxía. Coles mesmes, nesta dómina foi incorporáu en Londres como miembru del Real Colexu de Ciruxanos.
Retorna a Venezuela en 1825, dos años dempués funda la Sociedá Médica de Caraques. Dende la so llegada dedicóse de momentu al exerciciu del so oficiu, incorporándose amás a la Universidá de Caraques como profesor d'Anatomía.