cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Conchi Sánchez
Biografía
Nació nuna familia de clase trabayadora de Madrid y con cinco años yá xugaba al fútbol, con mozos, porque nun había neñes que practicaren esti deporte. El so padre, siguidor del Real Madrid, mercó-y el so primeres botes de fútbol. Tenía 13 años y taba a puntu de xugar el primer partíu de fútbol femenín con públicu que s'apostó n'España, tamién el so primer partíu oficial, celebráu'l 8 d'avientu de 1970 ente'l Mercacredit y el Sizam. Foi en Villaverde y a él asistieron más de 8000 persones. El Sizam ganó'l partíu por 5 a 1, goles de Conchi. Foi entós cuando'l diariu Marca bautizar como Conchi Amancio. En 1971 la selección española apostó'l so primer partíu pero naquel momentu nun taba reconocida nin pola Federación Española de Fútbol, nin pola UEFA, nin pola FIFA. Col 9 al llombu, Cochi lideró l'equipu. N'España xugó menos de trés años y marcó más de 300 goles. La fama de goliadora de Conchi trespasó fronteres y recibió la propuesta de fichar pola lliga italiana a los 15 años. Foi la primer muyer en xugar fora d'España de manera profesional y la cuarta futbolista en faelo tres Luis Suárez, Luis del Sol y Joaquín Peiró.
Entada phaseoloides
Entada phaseolides    (Gogo, Balugo, Tamayan) ye una planta perteneciente a la familia Fabaceae, subfamilia Mimosoideae de distribución pantropical, común en Filipines.
Viana do Castelo
Freguesias
Les freguesies de Viana do Castelo son les siguientes:
Conchi Sánchez
Biografía
Pasó de cobrar 400 pesetes al mes n'España a cobrar 75.000 pola ficha de too l'añu. N'España trabayaba como aprendiz de peluquera cuando recibió la ufierta italiana. El so primer equipu italianu foi la Gamma 3 de Padua.
Entada phaseoloides
Descripción
Ye una planta de bon porte, trepadora y con lianes, pudiendo algamar los tarmos la grosez d'un tueru humanu. La corteza ye aspra, de color marrón escuru. thumb|240px|Vista de la planta Les flores son de 2 a 3 mm de llargu, de color blancu amarellentáu. Presenta vaines pocu abondosos, colgantes, de 30 a 100 cm de llargu, conteniendo granes circulares dures, de llaos esplanaos, d'unos 5 cm de diámetru y color chocolate,
Usos
La corteza de la planta contién saponina y produz espluma al ser estregada en contautu cola agua, utilizándose tradicionalmente en Filipines pa la llavadura del pelo.
En delles islles del Pacíficu estrayer aceite de les granes, preséu pa llume.
Taxonomía
Entada phaseoloides describióse por (L.) Elmer Drew Merrill y espublizóse en Philippine Journal of Science 9(1): 86–87. 1914.
Conchi Sánchez
Biografía
Nunca llegó a xugar oficialmente cola selección española femenina de fútbol. Namái una vegada tres un reportaxe sobre ella en TVE y llamar pa participar nun partíu contra Italia que finalmente nun pudo celebrar por una mancadura de frayatu de lligamentos cruciaos na rodía.
Cuando se recuperó xugó col Arsenal un añu, ganó un campeonatu y acabó la so carrera de futbolista. El so postreru partíu como profesional foi un Liverpool-Arsenal en Anfield, onde marcó'l gol del trunfu. Colgó les botes a los 40 años. Conchi na so carrera ganó 8 Scudettos 7 Copes Italianes 1 Campeonatu de primer división de Fútbol Sala n'Italia cola Roma 3 z y foi la Máxima goliadora con 50 retes.
N'Inglaterra acabó los estudios de Terapies Holísticas y Nutrición y nel 2010 abrió una escuela de fútbol femenino, el Filton College de Bristol.
Viana do Castelo
Historia
Nun se sabe con exactitú, pero dizse que foi construyida como residencia Real, hasta que los portugueses conquistar, y tomar como ciudá. Viana ye unu de los más importantes puertos portugueses de la pesca del bacaláu nel sieglu XX
Lathyrus niger
El ye una planta de la familia de les fabacees. thumb|Ilustración thumb|Vista de la planta
Descripción
El ye una especie que difier de Lathyrus vernus nos sos foliolos romos o llixeramente agudos y estípules más curties de 4-10 mm, en cuantes qu'en Lathyrus vernus miden ente 1-2,5 cm. Foliolos xeneralmente 3-6 pares. Flores moraes que se vuelven azules de 1-1,5 cm. Vaina de 3,5-6 cm, negra, glabra. Floria en primavera y branu.
Hábitat
Habita en montes abiertos.
Distribución
En gran parte d'Europa. Nel centru d'España en melojares.
Taxonomía
Lathyrus niger foi descritu por (L.) Bernh. y espublizóse en Systematisches Verzeichnis 247. 1800. Númberu de cromosomes de ''Lathyrus niger¡¡ (Fam. Leguminosae) y táxones infraespecíficos: 2n=14 Lathyrus: nome xenéricu deriváu del griegu que se refier a un antiguu nome del "gisante".
niger: epítetu llatín que significa "de color negru"
V439 Andromedae
V439 Andromedae (V439 And / HR 8) ye una estrella de magnitú aparente +6,13 encuadrada na constelación d'Andrómeda. Alcuéntrase, d'alcuerdu al nuevu amenorgamientu de los datos de paralax de Hipparcos, a 44,6 años lluz de distancia del Sistema Solar.
Pertenencia a asociaciones estelares
V439 Andromedae forma parte de l'Asociación estelar de Hércules-Lyra —definida per vegada primera en 2004—, a la que tamién pertenecen υ Aquarii, HN Pegasi y EX Ceti, ente otros. Coles mesmes, tamién incluyóse na nueva Asociación d'Eta Chamaeleontis, descubierta por Mamajek et al. en 1999.
Carauterístiques físiques
V439 Andromedae ye una nana naranxa de tipu espectral K0V, una estrella que, como'l Sol, funde la so hidróxenu nuclear, pero ye más fría y tenue qu'ésti. Asina, tien una temperatura efectivo de 5400 K y la so lluminosidá bolométrica —en toles llonxitúes d'onda— equival al 62% de la lluminosidá solar. De menor tamañu que'l Sol, el so radiu correspuende al 88% del radiu solar. Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 6,5 km/s, siendo el so periodu de rotación igual o inferior a 5,7 díes.
Composición elemental
V439 Andromedae evidencia un conteníu metálico daqué percima de la solar, siendo'l so índiz de metalicidá [Fe/H] = +0,16. Los niveles d'otros elementos como aluminiu, calciu, titaniu, vanadiu, cromu y níquel siguen la mesma pauta, ente que el magnesiu amuesa una menor bayura relativa, práuticamente igual a la del Sol.
Variabilidá
V439 Andromedae ta catalogada como variable BY Draconis nel General Catalogue of Variable Stars. Nestes variables —ente les que se cunten les tamién nanes naranxes 61 Cygni A o 12 Ophiuchi— les variaciones de lluminosidá tán producíes pola presencia de manches na superficie estelar o otru tipu d'actividá cromosférica. L'amplitú de variación de V439 Andromedae ye de 0,04 magnitúes.
Tatsushi Koyanagi
Tatsushi Koyanagi (小柳 達司, ) ye un futbolista xaponés.
Ríu Volga
El Volga naz nes llombes de Valdái a 228 m d'altitú, ente Moscú y San Petersburgu. Ye navegable en casi tol so percorríu gracies a les enormes obres d'acondicionamientu realizaes principalmente mientres la segunda metá del sieglu XX. El so cuenca hidrográfica, con una superficie de 1 350 000 km² ye la 18ª mayor del mundu y riega un terciu de la Rusia asiática, axuntando un gran mosaicu de pueblos. El valle del Volga concentra dende la II Guerra Mundial una parte importante de les actividaes industriales de Rusia. El Volga desempeña tamién un gran papel nel imaxinariu rusu ya inspiró numberoses noveles y cantares rusos (Los remeros del Volga).
Toponimia
El nome rusu Во́лга averar a pallabres eslaves que designen el calter moyáu», «húmedu» (влага, волога). Esti nome traducir en francés y n'inglés por  Volga y n'alemán por  Wolga. El nome podría tamién tener oríxenes finlandeses.
Les poblaciones turques que viven a bordu del ríu llamar Itil o Atil. Atila el Hunu podría deber el so nome al ríu. Güei día nes llingües venceyaes col turcu, el Volga conocer sol nome de İd'el (Идел) en tártaru, Атăл (Atăl) en chuvasio y  İdil en turcu. En idioma mari el ríu llámase  Юл (Jul) utilizando'l mesmu raigañu.
Si remontamos más lloñe entá nel tiempu, los escites daben al ríu'l nome de  Rha que puede acomuñar a l'antigua pallabra del sánscritu Rasah designando un ríu sagráu. Esti orixe caltener nel nome dau polos mordves al ríu: Рав (Raw).
Superior
thumb|Monesteriu Nílov na isla Stolbny del llagu Seliguer, un llagu que traviesa'l ríu Volga, nuna fotografía de 1910 thumb|Confluencia del ríu Volga y el ríu Kótorosl, un llugar de paséu na ciudá de Yaroslavl. thumb|El ríu Volga xeláu, al norte de [[Yaroslavl.]] thumb|El ríu Volga en [[Tver.]] thumb|El ríu Volga cerca de la so desaguada.
El ríu Volga naz nes llombes de Valdái, a 228 m. sobre'l nivel del mar, cerca de la llocalidá de Volgo-Verjovie, na parte occidental del óblast de Tver, nun llugar asitiáu a unos 300 km al noroeste de Moscú y a unos 320 km al sureste de San Petersburgu.Nel primer tramu tien el nome de Selizhárovka y ye un curtiu cursu d'agua de 36 km que desagua nel llagu Seliguer (que tien una superficie de 212 km² y ta a una cota de 205 m). El Volga diríxese primero en direición Sureste, travesando la rexón de Valdái hasta algamar la llocalidá de Rzhev (63 729 hab. en 2002 ), pasada esta vira escontra'l Nordeste y a partir d'ehí pueden navegar pel ríu pequeñes embarcaciones de tresporte de mercancíes. El ríu, tres daqué más de 100 km, algama Tver (l'antigua Kalinin, fundada en 1135, con 408.903 hab.), la capital del óblast alcontrada na carretera que xune Moscú con San Petersburgu.
El Volga describe una nueva curva y vira escontra'l suroeste, escurriendo pol primeru de los munchos tramos en que les sos agües van tar embalsaes esta vegada pola presa de Ivankovo, onde recibe pela derecha'l ríu Shosha. Xira depués escontra l'oeste, y enfusar nel banzáu de Dubna, construyíu p'abastecer Moscú (ye'l tramu más próximu a la capital, a apenes 100 km). Nesti banzáu recibe al ríu Dubna, y, bien próximu a la presa, coneuta cola canal de Moscú, una canal artificial de 128 km construyíu en 1932 que xune'l ríu Volga col ríu Moscova. Dexada tres la presa, el Volga baña la llocalidá de Dubná (60 951 hab.), y depués vira escontra'l Nordeste, nun tramu nel que traviesa la ciudá de Kimry (58.500 hab.) y sigue pol banzáu de la presa de Úglich, un nuevu tramu nel que recibe los sos primeros afluentes d'importancia, los ríos Medveditsa y Nerl. Sigue'l ríu en direición cada vez más Norte, devasando la llende col óblast de Yaroslavl, travesando la ciudá d'Úglich (38 900 hab.) y llegando hasta'l gran llagu de la presa de Rybinsk (que con 4 580 km², ye conocíu como'l mar de Rybinsk, y que ta a una cota de 102 m). Ye la más antigua de les preses construyíes nel ríu (1935-41) y tamién el puntu más septentrional pol qu'escurre'l Volga. Nesti llagu desagüen dos importantes afluentes, el ríu Mologa (456 km) y el ríu Cheksna. Tamién enllaza la vía navegable Volga-Bálticu, que travesando'l llagu Onega y el llagu Ladoga, coneuta col golfu de Finlandia y, al traviés de la canal Mar Blanco-Bálticu, el mar Blanco.
El Volga sale del llagu pol mesmu llau meridional pol qu'entra, entamando direición Sureste. Al pie de la presa atopa la ciudá industrial de Rybinsk (222 653 hab., enantes rebautizada como Andropov) que ye'l gran puertu de transbordo del cursu cimeru del Volga. Sigue'l ríu escontra'l Sureste y algama Yaroslavl (613 088 hab.), una de les más antigües ciudaes de la Rusia central, fundada nel sieglu XI. El ríu empónse cada vez más en direición Este, trespasando la llende col óblast de Kostroma. A unos 70 km agües embaxo de Yaroslavl alcuéntrase la ciudá de Kostromá (278 750 hab.), alcontrada al poco de la confluencia col ríu Kostroma, otra antigua ciudá (fundada en 1152). A partir d'equí, el Volga va convirtiéndose cada vez más nun ríu d'enllanada, anchu y d'escurrir llentu. Traviesa llueu'l óblast de Kostroma pela so parte meridional ya intérnase nel óblast d'Ivánovo, que crucia pela so parte nororiental. Llega aína a Kíneshma (95 233 hab.) y agües embaxo atopa un nuevu gran llagu artificial, el del banzáu de Gorki (1 591 km²), con una cola de 430 km de llargor, creáu pola presa de Nizhni Nóvgorod (construyida en 1955). En partir Norte del banzáu desaguan los ríos Nemda y Unzha (426 km). Siguiendo'l gran banzáu enagües embaxo en direición Sur, entrar nel óblast de Nizhni Nóvgorod, y recibe pela esquierda al ríu Uzola. El Volga dexa atrás la presa y alcuéntrase na ribera derecha la ciudá de Nizhni Nóvgorod (1 311 252 hab.), na confluencia con unu de los sos afluentes más importantes, el ríu Oká (1 500 km). Este ye'l puntu en que tradicionalmente consideróse qu'acaba'l cursu altu del Volga. Al otru llau del ríu, na marxe esquierda, enfrente, alcuéntrase la ciudá industrial de Bor (61 525 hab.).
Mediu
El cursu mediu del Volga escurre en direición Este Sureste, cruciando la parte central de la Rusia europea, y empiézase a reparar yá la disimetria, de les sos riberes, que se manifiesta más claramente nel cursu baxu, cola vera derecha más alta y serrapatosa, por causa de la presencia de les estribaciones de los altores del Volga, en contraposición a una vera esquierda más baxa. Al salir de Nizhni Nóvgorod, el ríu vira en direición Este, pasando frente a Kstovo y recibiendo pela esquierda al ríu Kerzhenets. Llega más embaxo a otru llargu banzáu, el de Cheboksary, de más de 131 km, del qu'una parte ta nel oblást de Nizhni Nóvgorod, la parte central na Mari-La república de Mari-El (na que recibe pela esquierda los ríos Vetluga y Rutka) y la parte final na república de Chuvasia, onde ta tamién la presa, construyida na década de los 1980 (y pa la que debieron de ser reasitiaos unes 20 000 persones). Agües embaxo de la presa atopen les ciudaes de Cheboksary (440 621 hab.) y Novocheboksarsk (125 857 hab.). Depués el Volga forma mientres un tramu la llende natural ente les repúbliques de Chuvasia y Mari-El, un trechu nel que recibe pela esquierda los ríos Bolshaya Kokshaga, Malaya Kokshaga y Ilet, y pela derecha al Tsivil y nel que, tamién na marxe esquierda, ta la llocalidá de Volzhsk (58 987 hab.). De siguío el ríu intérnase, inda en direición Este, na república de Tatarstan, bañando primero la ciudá de Zelenodolsk (100 139 hab.) y depués Kazán (1 105 289 hab.), la capital de la república, dambes na marxe esquierda.
Pasada Kazán, el ríu (yá n'otru tramu embalsáu) vira escontra'l Sur. La ciudá ta asitiada de primeres d'otru llargu banzáu, el banzáu de Kuibyshev, con 550 km de llargor, creáu pola presa de Samara, que coles sos 6 450 km² de superficie, ye'l mayor llagu artificial de retención d'Europa. El ríu Kama (1 850 km), el principal de los afluentes del Volga, incorporar pela esquierda desaguando nesti gran llagu artificial, nun puntu que foi consideráu de forma habitual l'entamu del cursu baxu del Volga, anque agora, col banzáu, perdió parte de la so relevancia xeográfica.
Investidura presidencial de Donald Trump
Tuvo llugar el día vienres 20 de xineru de 2017, na fachada oeste del Capitoliu de los Estaos Xuníos de Washington D. C. El xuramentu presidencial foi-y alministráu a Trump pol Presidente de la Corte Suprema, John Glover Roberts, Jr. y el xuramentu vicepresidencial foi-y alministráu a Pence pol Xuez acomuñáu de la Corte Suprema, Clarence Thomas.
Ríu Volga
Inferior
El banzáu internar en direición sur nel óblast d'Uliánovsk, una provincia que traviesa na so parte oriental y na que s'atopa na vera derecha la capital, Uliánovsk (d'antiguo Simbirsk, con 635 947 hab.). Más al sur, el llagu enfusar nel óblast de Samara y depués forma una curva casi cerrada na qu'asítiense, na marxe esquierda, les ciudaes de Togliatti (702 879 hab.) y Samara (antes Kouïbychev, alcontrada na confluencia col ríu Samara, que cunta con 1 157 880 hab.) y Novokuybyshevsk (112 973 hab.) onde desagua'l ríu Chapayevka; y, na marxe derecha, a la fin de la curva, la ciudá de Syzran (188 107 hab). Pasada Samara empieza llueu la cola d'otra llargu banzáu, el banzáu de Saratov (1 831 km²), asitiáu 357 km agües embaxo.
Siempres en direición Sur, el banzáu enfusar nel óblast de Sarátov, y en pasando la presa, al pie, na so marxe esquierda, el ríu baña la ciudá industrial de Balakovo (200 470 hab.). Al poco, tamién pela esquierda, el Volga recibe les agües del ríu Irgiz, n'unu de los pocos tramos intactos del antiguu cursu, y nel que na marxe esquierda asítiase la ciudá de Volsk (71 124 hab.). Les formes carauterístiques del paisaxe, constituyíu per praos y llombes al oeste y per una vera plana al este, son entá perceptibles ente Kazán y Volgográu, anque los llagos de los banzaos somorguiaron les antigües veres.
El Volga describe una curva en direición Suroeste y entama el so llargu tramu final. Al poco intérnase nel postreru de los óblast polos qu'escurre: el óblast d'Astracán, y al poco, derívase un brazu, el ríu Akhtouba, que va siguir el so propiu cursu paralelu al calce principal pel llau esquierdu hasta desaguar nel Mar Caspiu. Nesti tramu, nel cursu del Volga, ta la llocalidá d'Akhtubinsk (45 542 hab.), na ribera esquierda, y a la fin del tramu, na marxe derecha, de primeres del delta formáu pel ríu, alcuéntrase'l postreru de los centros urbanos d'importancia que baña'l ríu, Astracán (antes Itil, con 504 501 hab.). Una parte del delta ta protexíu yá que la rexón ye un llugar de tránsitu pa les aves migratories. El ríu Volga, los sos brazos más importantes, el Bakhtemir y el Tabola, y tamién el brazu Akhtouba, más al este, desagüen toos nel Mar Caspiu, el llagu más grande del mundu.
Hidroloxía
El Volga ye alimentáu nun 60% per agües procedentes de la fusión de les nieves, un 30% per agües soterrañes y un 10% pel agua d'agua. El Volga tien un réxime pocu regular, una y bones la metá de l'agua qu'añalmente lleva'l ríu facer nun periodu de solamente seis selmanes: de finales d'abril a principios de xunu, nel momentu del destemple, qu'empieza en partir Sur de la cuenca, p'arrobinase rápido de siguío escontra'l Norte. El nivel (altor d'agua) del ríu ta sometíu a importantes fluctuaciones añales: algama los 11 m en Tver; los 16 m antes del puntu de confluencia col ríu Kama; y los 3 m na desaguada, en Astracán. Sicasí, la construcción de banzaos nel so cursu y nel de los sos afluentes dexó amenorgar considerablemente estes fluctuaciones.
Economía
Nun foi hasta dempués de la Segunda Guerra Mundial cuando la rexón desenvolvióse realmente: construyéronse más de 200 fábriques (ferramienta, automóvil) nes principales aglomeraciones. Entamáronse xigantescos trabayos d'adaptaciones sobre'l Volga y el so afluente'l Kama, pa faer arteries de comunicación permanentes, producir eletricidá y irrigar les tierres de secanu asitiaes a lo llargo del cursu inferior. La esplotación dempués de la segunda Guerra Mundial de xacimientos de petroleu y gases importantes a lo llargo de la cuenca (90 Mtes de petroleu y 28 mds de m³ producíos mientres l'añu 2001) favorecieron la creación d'una importante industria petroquímica dinámica, anque los xacimientos tienen enclín güei día a escosase. La parte central de la cuenca del ríu ye relativamente fértil, anque les precipitaciones sían bien irregulares d'un añu pa otru. Otra manera, les tentatives de riego de les tierres asitiaes más al sur nun dieron los resultaos esperaes. Amás una parte de les tierres cultivables, asitiaes na vera del Mar Caspiu anubrir nos años ochenta, tres l'aumentu del nivel del Mar Caspiu, que coyó a los especialistes d'improviso. La cuenca del Volga ye rica en recursos mineros como la potasa y la sal. El delta del Volga, según los accesos del Mar Caspiu, son ricos en pexe. Astracán, asitiada sobre'l delta del Volga, ye'l centru de la industria de caviar.
Acondicionamientu del cursu fluvial
Nel cursu del Volga construyéronse numberoses preses pal aprovechamientu hidroeléctricu y la regulación del caudal, de cuenta que práuticamente apenes queden tramos inalteraos del cursu del ríu. Siguiendo agües embaxo'l ríu, les preses son les siguientes (con añu d'entrada en serviciu, superficie d'agua, volume embalsáu, producción llétrica):
Afluentes del ríu Volga
El ríu Volga tien bien de afluentes, siendo los más importantes los que recueye la Tabla siguiente, ordenada en direición enagua embaxo. (Los tributarios de los afluentes, ordenar en sentíu inversu, dende la boca a la fonte)
Cohade (Altu Loira)
Cohade ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Lathyrus pratensis
Lathyrus pratensis ye una planta de la familia de les fabacees.
Descripción
Lathyrus pratensis ye una especie del xéneru Lathyrus con namái un par de foliolos y tarmos non alaos. Ye planta trepadora, perenne, de tarmos angulares d'hasta 1,2 m, fueyes con un par de foliolos, con un bilortu terminal; estípules grandes, foliformes, sagitaes. Flores marielles, 5-12 n'inflorescencies de llongures cabillos muncho más llargues que les fueyes; pétalos 1-1,6 cm. Vaina negra. Ye especie bien variable.
Hábitat
Habita en praos de siega y maleces.
Taxonomía
Lathyrus pratensis foi descritu por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 2: 733. 1753. Númberu de cromosomes de Lathyrus pratensis (Fam. Leguminosae) y táxones infraespecíficos: 2n=28
Lathyrus: nome xenéricu deriváu del griegu que se refier a un antiguu nome del "gisante".
pratensis: epítetu llatín que significa "de los praos"
Bibliografía
Xeneral:
Villerupt
Villerupt ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Daichi Inui
Daichi Inui (乾 大知; ) ye un futbolista xaponés.
Villerupt
Tien una población de y una superficie de  km².
Villette (Meurthe-et-Moselle)
Villette ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Compromís
Compromís ye una coalición política española d'ámbitu valencianu, creada pol Bloc Nacionalista Valencià (Bloc), Iniciativa del Poble Valencià (Iniciativa) y Els Verds - Esquerra Ecoloxista del País Valencià (EV-EE). Esti postreru partíu foi sustituyíu n'ochobre de 2014 por Verds-Equo del País Valencià (Verds). Ta formada tanto polos militantes de Compromís como polos militantes de los partíos que formen parte d'ella.
Creóse en xineru de 2010 como una coalición eleutoral pa participar conxuntamente nes eleiciones autonómiques y municipales de 2011, y por cuenta de les sos resultaos positives reeditóse la coalición pa les eleiciones xenerales del 20 de payares de 2011, pa les cualos xuntóse'l partíu Equo a la coalición. Amás d'esto la coalición cunta col sofitu d'otros coleutivos y partíos políticos, como Projecte Obert, Los Verdes de Villena o Partíu Verde Européu. En xunetu de 2012 se dotó d'una executiva de 21 miembros encabezada por Enric Morera, del BLOC, y Mónica Oltra, d'Iniciativa, como coportavoces.
Les llinies direutrices de la coalición inciden en "la confluencia del nacionalismu valencianu progresista, la izquierda moderna y l'ecoloxismu políticu, como "alternativa eleutoral real", esto ye, "l'aplicación d'un nuevu modelu de desenvolvimientu sostenible que ponga énfasis en superar les faltes del modelu económicu vixente, según una profundización nel autogobiernu de la comunidá autónoma y la defensa del valencianu".
Miembros de la coalición
Compromís ye una coalición de partíos nacionalistes valencianos, d'izquierdes y ecoloxistes. Ta formada por: 200px|thumb|Equipu de la Coalició Compromís.
Sofitos
Desque se presentó oficialmente a la Coalición, esta recibió'l sofitu de distintos coleutivos y partíos políticos el primeru de los cualos foi Projecte Obert (PO), una plataforma qu'arrexuntaba a ex militantes d'EUPV qu'apostaba pola converxencia ente formaciones polítiques que conformaben el valencianismu, la izquierda y l'ecoloxismu. Na actualidá la Coalición recibe'l sofitu de: thumb|200px|Candidatos nel Mitin-presentación de Compromís-Q pa les Xenerales de 2011.
Pactu ideolóxicu
thumb|Cabecera de Compromís na Procesión Cívica del [[Dia de la Comunidá Valenciana de 2014]]
La coalición realizó un manifiestu esplicando les llinies direutrices del pactu, incidiendo en "la confluencia del valencianismu progresista, la izquierda moderna y l'ecoloxismu políticu col fin d'ufiertar una alternativa eleutoral", según denunciando la corrupción xeneralizada na Comunidá y abogando por una "política más tresparente, honesta, y al serviciu de los intereses de la mayoría". Defenden "l'aplicación d'un nuevu modelu de desenvolvimientu sostenible que ponga énfasis en superar les faltes del modelu económicu vixente, según una profundización el autogobiernu de la comunidá autónoma y la defensa del valencianu".
Joan Ribó, candidatu de la coalición a l'alcaldía de Valencia, definir con estes pallabres: "El nuesu oxetivu ye un proyeutu unitariu en que'l valencianismu, l'ecoloxismu políticu y los valores de solidaridá que caractericen la izquierda queden xuníes nun modelu curiosu pa la mayoría de los habitantes de la ciudá de Valencia con un mínimu de planteamientos progresistes. Nun se trata de que cada unu ponga'l so "cuota". Trátase de que toos síamos valencianistes, ecoloxistes y d'izquierdes".
Organigrama
La última fin de selmana de marzu de 2012, los partíos integrantes de Compromís aprobaron que la coalición dotar d'una direición propia na que van tar representaos los partíos integrantes según independientes. El conseyu nacional del Bloc aprobó la decisión con un 97% de votos favorables. Iniciativa del Poble Valencià, que llevaba a cabu'l so tercer congresu, facer con un 91%, en cuantes que Els Verds axuntó la so asamblea, qu'aprobó la decisión con un 94% de votos favorables.
En xunetu de 2012 dotar d'una executiva de 21 miembros encabezada por Enric Morera, del Bloc, y Mònica Oltra, d'Iniciativa, como coportavoces, a los qu'acompañaben Juan Ponce, d'EV-EE, y Joan Ribó, independiente, como axuntos. Formaben tamién parte de la executiva'l restu de diputaos nes Cortes Valencianes y Joan Baldoví, el diputáu nel Congresu. El Bloc dispón d'once representantes na executiva, por seis d'Iniciativa, dos de EV-EE y dos independientes. Sicasí, les decisiones polítiques «estratéxiques» (designación de cargos, presupuestos, coaliciones y campañes polítiques) van riquir mayoríes de dos tercios. Sicasí, la confección de les llistes eleutorales va facer por mayoría simple.
Eleiciones llocales y a les Cortes Valencianes del 2007
200px|thumb|Congresu constitutivu d'Iniciativa (2008). Nel añu 2007, constituyóse una nueva coalición, que denominóse Compromís pel País Valencià. La nueva coalición taba integrada por Esquerra Unida del País Valencià, Bloc Nacionalista Valencià, Els Verds del País Valencià, Els Verds Esquerra Ecoloxista del País Valencià y Izquierda Republicana, que se presentó a. Esti pactu tenía por oxetivu principal evitar el bipartidismu nes Cortes Valencianes, y especialmente la mayoría absoluta del Partíu Popular.
La coalición llogró 195.116 votos (8,02 %), que se traducieron en 7 diputaos (3 por Valencia, 2 per Alicante y 2 por Castellón). El repartu ente los partíos realizóse como sigue: 5 pa EUPV, 2 pal Bloc y nengunu pa dambos partíos ecoloxistes (EVPV y EV-EE) y DIR.
El grupu parllamentariu formáu denominóse "Esquerra Unida-Bloc-Verds-DIR: Compromis" con Glòria Marcos como voceru. Sicasí, por cuenta de la crisis de EUPV del 2007-08 producióse la dixebra d'Iniciativa del Poble Valencià (Iniciativ) de la federación d'izquierdes, motivu pol cual EUPV abandonó'l grupu parllamentariu conxuntu. Esta crisis supunxo que'l grupu parllamentariu de Compromís quedara definitivamente constituyíu por 4 diputaos, 2 diputaes d'Iniciativa y 2 diputaos del Bloc.
Eleiciones xenerales del 2008
thumb|200px|Mitin d'[[Isaura Navarro (Iniciativa), cabeza de llista de B-I-V por Valencia nes eleiciones xenerales del 2008.]]
Nes eleiciones xenerales de 2008 constituyóse l'embrión de l'actual coalición, Bloc-Iniciativa-Verds (B-I-V), que taba formáu polos trés partíos orixinarios de la Coalició Compromís: el Bloc Nacionalista Valencià; Iniciativa del Poble Valencià; y Els Verds-Esquerra Ecoloxista.
La so cabeza de llista por Valencia foi Isaura Navarro d'Iniciativa, que fuera diputada al Congresu por Esquerra Unida na anterior llexislatura. Pola circunscripción d'Alicante, la cabeza de llista foi Rafael Climent, del Bloc y alcalde de Muro. Y por Castellón, tamién del Bloc, Alfred Remolar.
La coalición aspiraba a revalidar l'escañu de Isaura Navarro por Valencia. Sicasí, les resultaos tuvieron bien per debaxo de les mires, yá que llograron 29.760 votos (1,08% na Comunidá Valenciana), ensin consiguir escañu nin devasar a EUPV (que llogró 74.405 votos, 2,71%), consiguiendo resultaos inclusive inferiores a los consiguíos nes anteriores llexislatives pol Bloc en coalición con Esquerra Verda (40.759 votos, 1,53%).
Eleiciones municipales del 2011
150px|thumb| [[Joan Ribó, cabeza de llista de CpV.]] La coalición tamién se presentó a les eleiciones municipales de 2011 col sofitu de 320 candidatures, de les cualos namái 290 yeren llistes propies. De les 290 llistes, tan solo 219 presentar so la marca unificada de la coalición, que foi Bloc Nacionalista Valencià: Coalició Municipal Compromís, mientres n'otros conceyos optar por utilizar otres variantes, debíu, ente otros casos, a la esistencia de dos candidatures nun mesmu conceyu, como Villarreal, Onda o Castellón de la Plana. Finalmente, según el Ministeriu del Interior, marcar Bloc Nacionalista Valencià: Coalició Municipal Compromís llogró 180.913 votos, esto ye, un 7,23% de los votos de la Comunidá Valenciana, según el gobiernu de 7 conceyos con mayoría absoluta, y el de 5 con mayoría relativa. Amás d'esto, el Bloc consiguió sumar en solitariu otros 13.321 votos más, lo cual supón un aumentu del 0,53% de los votos llograos pola coalición, según 29 conceyales más.
Distritu de Vila Real
El distritu de Vila Real ye un distritu portugués perteneciente a la provincia tradicional de Trás-os-montes e Alto Douro. Llenda al norte cola provincia d'Ourense (España), al este col Distritu de Braganza, al sur col Distritu de Viseu y al oeste col Distritu de Porto y col Distritu de Braga. Área: 4307,5 km² (11º mayor distritu portugués). Población residente (2011): 206 661 hab. Densidá de población: 47,98 hab./km². Sede del distritu: Vila Real.
Compromís
Eleiciones municipales del 2011
Na ciudá de Valencia, la coalición llogró 3 conceyales col independiente Joan Ribó como cabeza de llista, ente que n'Alicante y n'[Elx]] la coalición nun superó la barrera del 5% pa llograr representación. El casu de Castellón de la Plana foi distintu, una y bones el Bloc ya Iniciativa/EV-EE presentar por separáu, llogrando'l Bloc el so meyor resultáu de la hestoria, con un 8,83% de los votos y dos conceyales, ente qu'Iniciativa/EV-EE con un 1,64% de los votos nun pudo llograr representación nel consistoriu.
Distritu de Vila Real
El distritu de Vila Real subdividir nos siguientes 14 conceyos:
Na actual división rexonal del país, el distritu forma parte de la Región Norte, que s'estrema nes subrexones del Douro, del Alto Trás-os-Montes y de Tâmega.
Compromís
Eleiciones a les Cortes Valencianes del 2011
thumb|150px|Mitin d'[[Enric Morera i Català|Enric Morera (BLOC), candidatu a la presidencia de la Xeneralidá nes eleiciones del 2011 pola Coalición.]] La Coalició Compromís crear en xineru de 2010 pa presentase a les eleiciones a les Cortes Valencianes de 2011, cola voluntá de crear un "tercer espaciu" que dexara un cambéu "sustantivu y en fondura" na política valenciana y ser la "auténtica alternativa" al bipartidismu del PP y PSOE.
Enric Morera (BLOC) foi'l candidatu pa la presidencia de la Xeneralidá y cabeza de llista por Valencia, siguíu de Mònica Oltra (Iniciativa), Juan Ponce (VERDS-EE) y Fran Ferri (BLOC). La cabeza de llista pola provincia d'Alicante foi Mireia Mollà (Iniciativa), siguida por Dimas Montiel (BLOC). Ente que la cabeza de llista na provincia de Castellón foi Josep Maria Pañella (BLOC). Como fechu simbólicu puede destacar que les llistes de les circunscripciones de Valencia y Alicante cuntaron, respeutivamente, cola presencia del escritor Ferran Torrent y del cantante Josep Nadal, vocalista del grupu La Gossa Sorda. Pela so parte, el Patido Verde Européu reconoció a Coalició Compromís como la so interlocutora nel País Valencianu.
Les resultaos de la coalición, nes eleiciones autonómiques, fueron meyores que los esperaos según les encuestes, yá que llograron 175.087 votos, ye dicir un 7% de les papeletes, lo cual traducióse en seis diputaos (3 del BLOC, 2 d'Iniciativa y 1 de EV-EE), cuatro por Valencia, y unu per Alicante y Castellón. Puede deducise que la resultancia d'estes eleiciones deber a la llombada que sufrió'l PSPV-PSOE y al tresvase de votos dende'l partíu socialista escontra la coalición. La resultancia llograda nel añu 2003 pol Bloc Nacionalista, única cifra válida pa comparar, yá que nel 2007 presentar en coalición con EUPV, foi entós, con Pere Mayor de cabeza de llista, de 114.122 votos (4,8%), ente que nes eleiciones autonómiques del añu 2011 degoláronse los votos del 2003 en 60.000 votos.
Eleiciones xenerales del 2011
Enric Morera, vocera nes Cortes Valencianes del grupu Compromís confirmó, el 18 de xunu de 2011, que la coalición presentaría una candidatura a les eleiciones xenerales del 20 de payares, anque pa estes eleición sumóse un cuartu partíu a la coalición, Equo, promovíu, ente otros, por dos de los partíos que formen parte de Compromís: Iniciativa y EV-EE. Pa estes eleiciones la coalición adoptó la marca Compromís-Q. thumb|right|250px|Mitin de [[Joan Baldoví (BLOC), cabeza de llista de la Coalición por Valencia nes eleiciones xenerales del 2011.]] Col cambéu de la llei eleutoral, que se realizó en xineru del 2011, la coalición viose obligada a recoyer la firma de siquier el 0,1% del censu eleutoral de la circunscripción pola que quieran presentase, una y bones los partíos o coaliciones que nun llograron representación en nenguna de les cámares nes eleiciones del 2008 nun podríen presentar candidatures al Congresu y al Senáu, nes xenerales de 2011 si nun superaben esti trámite. Compromís-Q llogró 25 000 avales en tola Comunidá Valenciana, de los cualos 18.000 yeren de la Provincia de Valencia. En Castellón llograron 2 000 y n'Alicante tuvieron el sofitu de 5 000 persones.
La llista al Congresu de los Diputaos por Valencia liderar el nacionalista Joan Baldoví del Bloc Nacionalista Valencià (BLOC). Por Castellón, el candidatu foi'l tamién valencianista Roger Mira, fíu del intelectual Joan Francesc Mira. Per Alicante, la cabeza de cartelu foi Aitana Mas, d'Iniciativa del Poble Valencià. Nes sos primeres declaraciones públiques en siendo escoyíu candidatu, Joan Baldoví afirmó ver un "futuru esperanzador" ante "la posibilidá de tener per primer vegada dende la Segunda República un diputáu valencianista nes Cortes".
Compromís-Q convertir na quinta fuercia político de la Comunidá Valenciana por númberu de votos, tres PP, PSOE, EUPV-EV y UPyD. Llogró un escañu por Valencia (Joan Baldoví), con 125.150 votos nel conxuntu de la Comunidá, multiplicando cuasi por cinco los sos votos al respective de les anteriores xenerales. Los sos meyores resultaos tener na provincia de Valencia, onde con 85.725 votos foi la cuarta fuercia político, devasando a UPyD.
Eleiciones europees del 2014
thumb|right|250px|Entamu de la Campaña eleutoral de la Coalició Compromís: Primavera Europea, encabezada por [[Jordi Sebastià (BLOC).]] Mientres 2013, dende Compromís anuncióse la so intención d'allegar a les eleiciones europees de 2014 encabezando una llista que tuviera por oxetivu llograr un Eurodiputáu. Pa ello, estableciéronse contactos con Anova-Irmandade Nacionalista y Podemos, magar finalmente cerróse l'alcuerdu con Equo y Chunta Aragonesista, formaciones coles que se llevaba calteniendo contactos dende dellos meses tras.
La coalición con que Compromís presentar a les eleiciones europees de 2014 llamóse Primavera Europea, que'l so principal aliáu yera Equo. La cabeza de llista na candidatura pertenecía a Compromís, Jordi Sebastià, que según los alcuerdos eleutorales dexará'l so posición al candidatu de Equo, Florent Marcellesi, a metá de llexislatura, en proporción a los votos llograos por Compromís y Equo nes eleiciones.
Jordi Sebastià, militante del Bloc y alcalde de Burjasot, foi escoyíu candidatu col 54% de los votos nes primaries abiertes que Compromís celebró en marzu, ónde se presentaron cinco candidatos.
Na coalición eleutoral, amás de Equo, participaron la Chunta Aragonesista (CHA), el Partíu Castellán (PCAS), la Coalición Caballas (Caballas), que ye'l principal partíu de la oposición de la ciudá de Ceuta, el partíu Per un Mundu más Xustu (PUM+J), el partíu Democracia Participativa (Participa) y Socialistes Independientes d'Estremadura (SIEX). Ente que los partíos que lu sofiten son Socialistes per Tenerife (SxTf), Los Verdes de Villena (LVdV), Demos + (D+), Eleutores de Alhaurín (EdA), Junts per Agres (JxA), Agrupación Barruelana Independiente (ABI) y Mesa de la Ría d'Huelva (MRH),    amás de Més per Mallorca, que la so formación non presentar a les eleiciones y encamentó votar a Primavera Europea o a L'Esquerra pel Dret a Decidir.
Primavera Europea llogró 138.488 votos (8,11%) na Comunidá Valenciana, y un total de 299.884 votos (1,96%) nel conxuntu del estáu, lo que-y dexó llograr un escañu.
Eleiciones a les Cortes Valencianes de 2015
El 11 de xunetu de 2014 Mònica Oltra anunció que se presenta a encabezar la candidatura de la formación a la Xeneralidá nes eleiciones de 2015 y pidió unes primaries abiertes pa escoyer la totalidá de llistes municipales y autonómiques de la coalición. 200px|thumb|derecha|El diputáu [[Fran Ferri mientres les primaries de la Coalición.]] Tres meses de negociaciones, el 13 de payares Compromís terminó de diseñar les primaries pa escoyer los sos candidatos a les eleiciones autonómiques de mayu de 2015, que van consistir de votaciones separaes pal candidatu a la presidencia, según les cabeces de les llistes de Castellón y Alicante y el númberu 2 de la llista de Valencia, y una tercer votación pal restu d'integrantes de la llista, con ente una y trés asities reservaes como cuotes de pluralidá. Anque nun primer momentu'l reglamentu de primaries nun foi aprobáu nel Conseyu Xeneral de la Coalición por non llegar a la mayoría cualificada de 2 tercios (64% a favor por 66% necesariu), fundamentalmente pola oposición de la mayor parte de Bloc, anque finalmente'l reglamentu foi aprobáu pol 95,7% de los votos del Conseyu Xeneral de la Coalición pocos díes dempués.
Una vegada rematáu'l plazu de presentación de candidatures, y recoyíos los avales necesarios, Mónica Oltra foi designada candidata de la coalición a presidir la Xeneralidá Valenciana, yá que nun se presentó naide pa competir cola diputada nes primaries. Mentanto, el tamién coportavoz de la coalición, Enric Morera, foi la cabeza de llista autonómica de la circunscripción de Valencia al ser la suya la única candidatura en presentase y recoyer los avales, polo que Morera ocupó'l llugar númberu 2 pola circunscripción de Valencia. Mentanto na circunscripción d'Alicante, dempués de la recoyida d'avales, los candidatos y candidates pa encabezar la llista fueron 5: Josep Nadal, Mireia Mollà, Rafa Climent, Josep Crespo y Marian Campello. Finalmente, pola circunscripción de Castellón los candidatos y candidates pa encabezar la llista autonómica de Compromís fueron tamién 5: Vicent Marzà, Víctor Garcia, Carles Mulet, Roger Mira y Mònica Alvaro.
El plazu pa inscribise como votante nes primaries terminó'l 21 de xineru de 2015 con 40.175 inscritos. Les votaciones primaries al traviés d'internet desenvolver ente los díes 28 y 30 de xineru, ente que les votaciones presenciales realizáronse'l 31 de xineru. Nes votaciones participó más del 70% del censu, esto ye, en total cuasi 30.000 persones exercieron el so derechu al votu. Polo que respecta a les resultaos, Mònica Oltra foi declarada formalmente candidata a la presidencia de la Xeneralidá, ente que Mireia Mollà (Iniciativa) y Vicent Marzà (BLOC) fueron designaos cabeces de llista per Alicante y Castellón respeutivamente. 200px|thumb|right|Vota con valentía, spot de campaña de Coalició Compromís. Polo que respecta a posibles pactos y coaliciones con otros partíos, en setiembre de 2014 Enric Morera abrió la puerta a que la coalición falara con otros partíos, como Podemos, pa formar una candidatura conxunta de cara a les eleiciones autonómiques, a lo cual Mònica Oltra amosóse favorable. A finales de 2014 y principios del 2015 el Bloc empecipió conversaciones con Esquerra Republicana del País Valencià por que esti partíu allegara a les eleiciones con Compromís, integrándose na coalición como un partíu xuntáu, pa lo cual cuntaba col sofitu d'otros partíos xuntaos, como Estat Valencià y Esquerra Valenciana, anque pa consiguilo tamién se precisaba l'aprobación de los otros dos partíos miembros de la coalición, Iniciativa y Verds. Magar que ERPV esperaba poder llegar a un alcuerdu autonómicu de cara a les eleiciones, el líder del Bloc Nacionalista Valencià declaró que les posibilidaes d'alcuerdu son puramente del ámbitu llocal, y namái en dellos conceyos onde yá s'establecieron contactos ente les formaciones. D'esta miente, los líderes de dambes formaciones apunten a la voluntá de confluyir en Compromís, anque cada unu tien un ritmu y un momentu pa la confluencia distintu, yá que Compromís quier dexar pa dempués de toles eleiciones del 2015, ente que ERPV ver posible antes, siempres qu'haya voluntá política. Cuando'l 27 de febreru Compromís proclamó les sos candidatures pa les eleiciones autonómicu y municipal ensin miembros de Esquerra Republicana nes sos llistes foi interpretáu como una portada» de Compromís a la posible integración de ERPV, lo cual fixo qu'esta formación retomara los contactos con EUPV anunciando un preacuerdo con esta formación a empiezos de marzu.
Eleiciones a les Cortes Valencianes
Desque EUPV dexó de formar parte del grupu parllamentariu de la Coalición Compromís pel País Valencià, los diputaos autonómicos de la Coalición en cada provincia fueron los siguientes:
Eleiciones municipales
Desque se fundó la Coalición nel añu 2010 les resultaos llograes por esta, según el Ministeriu del Interior (incluyendo tolos conceyales llograos polos partíos de la coalición, inclusive onde nun se presentaben en coalición), fueron los siguientes:
Collat
Collat ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Jacinto Gutiérrez
Jacinto Gutiérrez Martínez foi un políticu y periodista venezolanu. Tres la muerte de Francisco Linares Alcántara, Jacinto Gutiérrez, entós presidente de l'Alta Corte Federal, asume la presidencia conxuntamente con Laureano Villanueva de volao ente'l 30 de payares hasta'l 15 d'avientu de 1878. El poder llexislativu designa a José Gregorio Valera y Gregorio Cedeño como primer y segundu designáu presidencial pa gobernar hasta les eleiciones correspondientes. Como presidente encargáu, Gutiérrez decreta'l 9 d'avientu de 1878 el treslláu de los restos de Francisco Linares Alcántara al Panteón Nacional.
Llista d'árees autónomes por país
thumb|440px|Países con siquier una área autónoma. La siguiente ye una tabla d'árees autónomes per país:
Mirafra hypermetra
Mirafra hypermetra, Calandria aliroja, ye una especie d'ave paseriforme de la familia Alaudidae.
Área de distribución
El área de distribución de la calandria aliroja ye bien ampliu n'Etiopía, Kenia, Somalia, Sudán, Tanzania y Uganda, con una estensión d'ocupación envalorada de 660.000 km².
La so población total inda nun se determinó, pero créese que ye alzada.
Hábitat
El so hábitat natural son los pacionales secos subtropicales o tropicales de poca altitú.
Connangles
Connangles ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Entada polystachya
El Bejuco prieto o Entada polystachya, ye una planta fanerógama perteneciente a la familia Fabaceae, subfamilia Mimosoideae.
Descripción
Ye un arbustu trepador alto, ensin escayos. Les flores atópense arrexuntaes y vense recímanos bien floriaos. Los frutos son vaines que miden de 5 a 6 cm d'anchu.
Propiedaes
D'esta especie utiliza la grana molida aplicada de manera tópica pa evitar la cayida del pelo; el raigañu remoyáu pa llavar el pelo; y l'agua del tarmu n'infecciones de los güeyos.
Taxonomía
Entada polystachya describióse por (L.) DC. y espublizóse en Brittonia 48(2): 175. 1996
Xenia Orchidacea
Xenia Orchidacea (embrivíu Xenia Orchid.) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol ornitólogu, botánicu, pteridólogu y conocíu orquidólogu alemán del sieglu XIX, Heinrich Gustav Reichenbach. Espublizóse en tres volúmenes, el v. 1, 1854-1858; v. 2, 1862-1874; y v. 3, 1878-1900, col nome de ''Xenia Orchidacea : Beitraege zur Kenntniss der Orchideen. Leipzig''.
Shohei Yokoyama
Shohei Yokoyama (横山 翔平, ), ye un futbolista xaponés.
Tiristor
El tiristor (gr.: puerta) ye una familia de componentes electrónicos constituyíu por elementos semiconductores qu'utiliza realimentación interna pa producir una conmutación. Los materiales de los que se compón son de tipu semiconductor, esto ye, dependiendo de la temperatura a la que s'atopen pueden funcionar como aislantes o como conductores. Son dispositivos unidireccionales (SCR) o bidireccionales (Triac) o (DIAC). Emplégase xeneralmente pal control de potencia llétrica.
Pa los SCR el dispositivu consta d'un ánodu y un cátodu, onde les uniones son de tipu P-N-P-N ente los mesmos. Por tantu puede modelase como 2 transistores típicos P-N-P y N-P-N, por eso dizse tamién que'l tiristor funciona con tensión realimentada. Créanse asina 3 uniones (denominaes J1, J2, J3 respeutivamente), el terminal de puerta ta a la unión J2 (unión NP).
Delles fontes definen como sinónimos al tiristor y al rectificador controláu de siliciu (SCR); Anque en realidá la forma correuta ye clasificar al SCR como un tipu de tiristor, al par que los dispositivos DIAC y TRIAC.
Esti elementu foi desenvueltu por inxenieros de General Electric nos años 1960. Anque un orixe más remotu d'esti dispositivu atopar nel SCR creáu por William Shockley (premiu Nobel de física en 1956) en 1950, que foi defendíu y desenvueltu nos llaboratorios Bell en 1956. Gordon Hall lideró'l desenvolvimientu en Morgan Stanley pal so posterior comercialización per parte de Frank W. "Bill" Gutzwiller, de General Electric.
Formes d'activar un tiristor
Lluz: Si un fexe de lluz incide nes uniones d'un tiristor, hasta llegar al mesmu siliciu, el númberu de pares electrón-buecu va aumentar pudiéndose activar el tiristor.
Corriente de Puerta: Pa un tiristor polarizáu en direuta, la inyeición d'una corriente de puerta al aplicar un voltaxe positivu ente puerta y cátodu va activar. Si aumenta esta corriente de puerta, va menguar el voltaxe de bloquéu direutu, revirtiendo na activación del dispositivu.