cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frederic Mistral
thumb|right|Frederic Mistral Frederic Mistral ( Frederi Mistral según les normes ortográfiques del Felibritge, Frédéric Mistral en francés), foi un escritor francés n'occitanu que vivió ente los años 1830 y 1914.
Foi miembru fundador del Felibrige, impulsor de la norma ortográfica conocida dacuando col so nome y inspirador de publicaciones como l' Armana Prouvençau y L'Aïoli. Nel campu de la lexicografía, dedicó más de venti años de trabayu a la redaición del monumental diccionariu Lou Tresor dóu Felibrige.
La so poesía, con obres como Mirèio, Calendau o Lou poeumo dóu Rose ta considerada como una de les meyores de tola historia de la lliteratura occitana.
Frederic Mistral foi reconocíu yá en vida como'l principal responsable del recobramientu del provenzal como llingua lliteraria na segunda metá del sieglu XIX. En 1904 recibió'l Premiu Nobel de Lliteratura.
Elementos biográficos
Frederic Mistral nació en Maillane (Provenza) el 8 de setiembre de 1830. Yera fíu d'unos terratenientes emparentaos con dalgunes de les families más antigües de Provenza.
Estudió bachilleratu en Nîmes y Derechu en Aix-en-Provence.
N'acabando los estudios, siguiendo los pasos de Josèp Romanilha y d'Honnorat, dedica los sos esfuercios al recobramientu y al estudiu del provenzal.
En 1852, tres de la muerte de so pá, instalóse dafechu na casería de la familia, conocida como'l Mas dau Jutge (Mas dóu Juge na norma ortográfica del Felibritge).
El 21 de mayu de 1854 tien llugar la fundación oficial del Felibritge nuna reunión en Font-Ségugne cerca d'Avignon, na que participó con otros seis poetes, ente los que destaquen Josèp Romanilha y Teodòr Aubanèu.
El llabor de Mistral, dende l'interior del Felibritge, foi decisivu na fixación de la norma llingüística y ortográfica que diba valir de bas pal recobramientu del provenzal como llingua lliteraria. Nesti sen, obres como Mirèio (1859), Calendau (1867), Lis isclo d'or (1875) o Lou pouemo dóu Rose (1897) representaron el modelu a imitar pa munchos poetes, dientro y fuera de Provenza.
Per otra parte, anque nun primer tiempu foi partidariu d'una ortografía más averada a la etimoloxía, adoptó bien ceo la norma creada por Romanilha. Mistral contribuyó al ésitu d'esi sistema ortográficu usándolu na versión definitiva de Mirèio, nos testos del Armana Prouvençau y otres publicaciones del Felibritge o incluso nes correiciones a les obres d'otros autores como Aubanèu. Anguaño, por fidelidá a Mistral, siguen mandándose d'él dellos escritores n'occitanu, principalmente en Provenza.
En 1854 entamó la redaición del Tresor dóu Felibrige, que nun peracabó hasta 1886. Esti diccionariu, que sigue siendo anguaño'l más completu de la llingua d'oc, contién innumerables variantes dialeutales y ortográfiques de cada pallabra. Sicasí, pue considerase un diccionariu normativu, al colocar sistematicamente al principiu de cada artículu la forma propia del provenzal rodanianu, preconizada polos autores del Felibritge.
En 1904 recibió, ex aequo col dramaturgu español José Echegaray, el premiu Nobel de Lliteratura. Dedicó'l dineru del premiu a la creación d'un Muséu na ciudá d'Arles.
Morrió el 25 de marzu de 1914 nel so pueblu natal de Maillane.
Obres
En versu En prosa Obres póstumes y inédites
HN Librae
HN Librae (HN Lib / GJ 555 / HIP 71253) ye una estrella na constelación de Llibra de magnitú aparente +11,35. Asitiada a 20,0 años lluz de distancia, ye una de les 100 estrelles más cercanes al Sistema Solar.
HN Librae ye una nana colorada de tipu espectral M3.5V con una temperatura efectivo de 3150 K. Tien una masa de 0,22 mases solares y relluma con una lluminosidá equivalente al 0,1% de la lluminosidá solar. El so metalicidá, espresada como la rellación ente los conteníos de fierro y hidróxenu, ye aproximao igual a la solar ([Fe/H] = +0,01). Ye una estrella variable del tipu BY Draconis, onde les fluctuaciones de lluminosidá tán rellacionaes cola presencia de manches na superficie o otru tipu d'actividá cromosférica. La variación de rellumu de HN Librae ye de 0,03 magnitúes.
Los sistemes estelares más cercanos a Gliese 555 son Gliese 570, a 3,6 años lluz, y Gliese 581, a 4,3 años lluz; esta postrera ye una estrella bien similar a HN Librae onde s'afayaron dellos planetes estrasolares. 61 Virginis, nana mariella análoga al Sol, alcuéntrase a pocu más de 11 años lluz de HN Librae.
Vieillespesse
Vieillespesse ye una comuña francesa del departamentu de Cantal, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Urnieta
Urnieta ye un conceyu de la provincia vasca de Gipuzkoa (España).
Clara Rojas
Clara Leticia Rojas González ye una abogada colombiana, ye la menor de cinco fíos del llar Rojas González. Estudió nel Colexu Fíes de Cristu Rei de la ciudá de Bogotá y, darréu estudió Xurisprudencia na Universidá del Rosario.
Foi secuestrada poles Fuercies Armaes Revolucionaries de Colombia FARC nel añu 2002, xunto cola candidata presidencial Íngrid Betancourt, pa esi entós Rojas exercía como xefa d'alderique de Betancourt na campaña y foi nomada n'ausencia per parte del so partíu políticu como fórmula vicepresidencial pa les eleiciones presidenciales de 2002. Rojas foi lliberada'l 10 de xineru de 2008, mientres el tiempu en que tuvo cautiva, quedó embarazada y tuvo un fíu llamáu Emmanuel.
Dientro del sector públicu Clara Rojas trabayó en Planeación Nacional y nel Ministeriu de Comerciu Esterior. Tamién trabayó nel sector priváu.
Una vegada foi lliberada, escribió'l so primer llibru Cautiva, que foi traducíu en más de 13 idiomes. En 2010 y 2011, ganó la mención a meyor Biografía y llibru llatín de Latin American Book Awards, NY. En marzu de 2010 aspiró a les eleiciones de senadora pol Partíu Lliberal nes eleiciones llexislatives del 14 de marzu de 2010, pero la baxa votación llograda nun-y dexó algamar esti oxetivu.
Dende l'añu 2012 tuvo como direutora executiva de la Fundación País Llibre. A entamos de 2014 dexó la direición de la Fundación pa encabezar la llista pol Partíu Lliberal, a la Cámara por Bogotá, resultando escoyida pal periodu 2014 - 2018.
Secuestru y candidatura a vicepresidente
Cuando'l Conseyu Nacional Eleutoral autorizó en 2002 que los políticos secuestraos pudieren ser inscritos como candidatos ante les eleiciones llexislatives y presidenciales de 2002, la dirigencia del Partíu Verde Osíxenu inscribió a Íngrid Betancourt como candidata presidencial y a Clara Rojas como la so fórmula vicepresidencial, magar se supo años dempués que Betancourt nunca tuvo acordies con el so nomamientu yá que mientres el secuestru tuvo series diferencies con Rojas.
Secuestru políticu
El secuestru de Íngrid Betancourt y de Clara Rojas, xunto colos de Gechem Turbay y otros políticos y oficiales de les fuercies armaes, foi catalogáu de políticu y fueron denominaos canjeables poles FARC, a diferencia de los secuestros extorsivos que practica dicha organización, porque figuraben como rehenes ante un eventual alcuerdu humanitariu o truecu por guerrilleros presos de les FARC.
Situación en cautiverio
Mientres el so cautiverio la so madre Clara González de Rojas buscó por tolos medios llograr la lliberación de la so fía y convirtióse en símbolu del drama de los familiares de los secuestraos, tantu asina que foi escoyida como personaxe del añu 2007 pola revista Selmana.
Operación Emmanuel
El 31 d'avientu de 2007, les FARC anunciaron que la lliberación de los trés rehenes yera "imposible" momentáneamente por cuenta de les "intenses operaciones militares" llevaes a cabu pol presidente Uribe. El comunicáu de les FARC foi lleíu na televisión pol presidente Chávez. Coles mesmes Chávez anunció que la operación siguía y que nun refugaba la realización d'una operación clandestina, pero esclarió que nun ye lo que desea.
Hores más tarde el presidente Uribe na ciudá de Villavicencio, denunció que les FARC mentíen y que'l retrasu deber a que nun teníen nel so poder al fíu de Clara Rojas como estos afirmaben. Según el presidente Uribe, Emmanuel fuera abandonáu poles FARC en San José del Guaviare, onde'l Institutu Colombianu de Bienestar Familiar (ICBF) ingresar, según dixo, por cuenta de que presentaba signos de desnutrición y delles enfermedaes. El neñu, quien fuera rexistráu pol ICBF supuestamente foi reconocíu poles descripción que que se diera del neñu sobre un problema nel brazu esquierdu por cuenta de que lo halaron mal al nacer. L'axente de la Policía escapara de manes de les FARC el 28 d'abril de 2007, dempués d'ocho años de cautiverio, el ICBF recibió una solicitú del Defensor del Pueblu de San José del Guaviare onde asegura que-y taben reclamando un neñu que fuera apurríu al ICBF en xunetu del añu 2005, que presumiblemente yera'l fíu de Clara Rojas. Quien fuera treslladáu va dos años a la sede del ICBF en Bogotá Entós solicitáronse unes pruebes d'ADN a los familiares de Clara Rojas, nesti casu la madre de Clara Rojas y l'hermanu aceptaron realizase la prueba pa confirmar si, en realidá, el neñu yera Emmanuel; tres estudios xenéticos realizaos afayar que'l neñu, efeutivamente, yera Emmanuel y taba en poder del gobiernu. La familia de Clara Rojas aceptaron les resultaos de les pruebes y dieron en reclamar la custodia del neñu, mientres les FARC emitieron un comunicáu reconociendo que'l neñu yera Emmanuel. El 10 de xineru de 2008 reveláronse les resultaos d'un analís posterior efeutuáu nel llaboratoriu xenéticu de la Universidá de Santiago de Compostela n'España, qu'acotó al 100% el primer exame d'ADN efeutuáu pol Institutu de Medicina Llegal de Colombia y reconociendo el parentescu del neñu cola familia materna de Clara Rojas.
Lliberación
El 9 de xineru de 2008 el presidente venezolanu Hugo Chávez anunció que-y fueren apurríes les coordenaes del llugar nel cual les FARC apurriríen tantu a Clara Rojas como a Consuelo González de Perdomo, esperando asina l'autorización per parte del gobiernu colombianu pa llevar a cabu dicha operación. A otru día, 10 de xineru, pasaes les, helicópteros de la Cruz Roja Internacional aterrizaron nuna zona desconocida pal gobiernu nacional y con coordenaes secretes en dalgún llugar del Guaviare, con una comisión internacional de la Cruz Roxa nel so interior y representantes del gobiernu de Hugo Chávez Frías, según la senadora Piedad Córdoba quien recibieron a Clara Rojas y dirixiéronse escontra Caraques. Fueron recibíes nel Aeropuertu de Santu Domingu del Táchira el 10 de xineru de 2008 a les hora colombiana GTM (-5:00), hores más tarde Rojas axuntar cola so madre, hermanos y otros. Díes dempués realcontróse col so fíu Emmanuel, que s'atopaba a cargu del Institutu Colombianu de Bienestar Familiar.
Más tarde el presidente colombianu Álvaro Uribe Vélez dende la so finca de descansu "El Ubérrimo" en Córdoba, espresó la so gratitud a tolos que participaron nel procesu de lliberación de les rehenes: Gobiernu venezolanu, Gobiernu colombianu, misión d'acompañamientu, al CICR y polo xeneral a toos participar del procesu de lliberación.
De vegetabilis et plantis libri septem
El formatu del desenvolvimientu d'una tema adquier, p'Alberto Magno, un significáu direutamente rellacionáu cola importancia de la tema de que se ta falando. De la mesma, cada tipu d'esposición articúlase acordies con determinaes pautes; por casu, los artículos solíen desenvolvese nesi tiempu en trés partes: estáu de la cuestión aportunando nes obje ciones, cuerpu del artículu y respuestes a les oxeciones.
Na so obra, San Alberto define a la Botánica, «scientia de plantis» ("la ciencia de les plantes"), como una parte de la filosofía natural. Trátase d'una ciencia subordinada que funde los sos principios na teoría del ser vivu en cuanto vivu y aplicar a un dominiu acutáu del mundu animáu: el del ser vivu carente de movimientu local y de sensibilidá. Introduz, amás, la razón de historicidad nel desendolque de la Botánica rindiendo homenaxe al so máximu esponente: Aristóteles.
La obra enceta minucioses descripciones de la morfoloxía de les plantes, inclúin problemes de Fisioloxía Vexetal y una clasificación de les plantes refundiendo la de Aristóteles y la de Teofrasto y na que s'estremen les plantes "ensin fueyes" (onde s'inclúin bona parte de llantar Criptógames) de les plantes "con fueyes" (les plantes cimeres). Estes postreres, de la mesma, estremar en "plantes corticadas" (les que depués seríen denominaes monocotiledónees) y "plantes tunicadas" (más tarde conocida como dicotiledónees).
WTA Elite Trophy 2018
El WTA Elite Trophy 2018 ye un tornéu de tenis de muyeres que se xugó en Zhuhai, China. Ye la cuarta edición del eventu singles y dobles. El tornéu apostar por dolce xugadores d'individuales y seis equipos de dobles. Dichu eventu sustituyó'l WTA Tournament of Champions.
Clasificación
N'individuales, el total de puntos calcular por aciu la combinación de puntos totales de dieciséis torneos. Ente estos dieciséis torneos tienen de ser incluyíos los resultaos de cada xugadora nos cuatro torneos de Grand Slam, los cuatro torneos Premier obligatorios y los meyores resultaos de dos torneos Premier 5. En dobles, el total de puntos calcular por aciu una combinación d'once torneo mientres tol añu. A diferencia de singles, nesta combinación nun ye necesariu incluyir los resultaos de los Grand Slams y torneos de nivel Premier.
Arriendes de la BNP Paribas WTA Finales Singapur presentáu por Carolina del Sur Global nel calendariu de tenis, campu de singles de 12 xugadores de Zhuhai va constar de xugadores clasificaes ente la Non.9 y la Non.20, xunto con un solu comodín y seis equipos de dobles. Les eliminatories van competir nuna de cuatro grupu de formatu de round robin, colos ganadores de cada grupu avanzando a les semifinales.
Formatu
L'eventu cunta con dolce xugadores en single un eventu de round robin, estremaos en cuatro grupos de trés. Mientres los primeros cuatro díes de competición, cada xugadora cumple coles otres dos xugadores nel so grupu, cola ganadora de cada grupu avanzando a la semifinal. Los ganadores de cada semifinal axuntar nel partíu pol campeonatu. Los seis equipos de dobles van estremar en dos grupos de round robin, y los ganadores de cada unu de los grupos d'avanzar a la final.
Desempate nel Round-Robin
Les posiciones finales de cada grupu determinar pol primeru de los siguientes métodos qu'apliquen:
Los premios en metálicu y puntos
El total de premios pa los Huajin Valores 2018, WTA Elite Trophy Zhuhai 2018 Finales de la WTA foi de US $ 2,280,935.
Carrera a Elite Trophy
Les 2 tables de baxo son parte de la tabla de carretera a Singapur
Gabriela Montaño
Lilly Gabriela Montaño Viaña ye una médica, política y ex senadora boliviana. Ye la Presidenta de la Cámara de Diputaos de Bolivia, cargu al qu'aportó en 2015 como representante llexislativa de Santa Cruz de la Sierra el Movimientu al Socialismu (MAS). Nel añu 2012 ocupó la presidencia interina del so país por curtiu periodu de tiempu convirtiéndose na segunda muyer n'ocupar esti cargu dempués de Lidia Gueiler Tejada.
Biografía
Gabriela Montaño nació'l 2 d'avientu de 1975 na ciudá de Cochabamba. Realizó los sos estudios básicos nel Colexu Alemán, empezó los sos estudios cimeros en 1993 a los 18 años, graduándose en 1998 en medicina de la Universidá La nuesa señora de La Paz. Darréu llogró una maestría en Salú Pública. Casóse col ciudadanu arxentín Fabián Restivo, con quien tuvo dos fíos.
Mientres el primer gobiernu del presidente Evo Morales, Montaño foi designada representante presidencial en Santa Cruz de la Sierra. Nes eleiciones xenerales de 2009 foi escoyida como senadora del departamentu de Santa Cruz, pal periodu 2010-2015, siendo tamién designada como presidenta d'esta cámara. Nel añu 2012, ante l'ausencia del presidente Evo Morales y el vicepresidente Álvaro García Linera, Montaño llegó a ocupar la presidencia del Estáu Plurinacional de Bolivia de manera temporal, siendo la segunda muyer na historia en convertise na máxima autoridá de Bolivia, namái por detrás de Lidia Gueiler Tejada.
Nes eleiciones xenerales de 2014 foi escoyida diputada pol Departamentu de Santa Cruz, y en xineru de 2015 foi posesionada como presidenta de la Cámara de Diputaos de l'Asamblea Llexislativa Plurinacional (ALP) pal periodu 2015-2020. Nesti periodu, foi una de les principales impulsoras de l'ampliación de les causales llegales del albuertu, lo mesmo que de la Llei d'Identidá de Xéneru, norma que punxo a Bolivia a la vanguardia en cuánto a llexislación internacional pa protexer los derechos de los coleutivos LGTB. Montaño declarar a sigo mesma feminista y anti-imperialista. Foi convidada y espositora habitual en foros y conferencies en distintos partes del mundu.
Tolosa
En Tolosa el ríu Oria recibe los sos afluentes Araxes y Berástegui.
Etimolóxia del nome
Tolosa heredó'l so nome de la ciudá francesa de Toulouse, cuyu nome llatín y occitanu ye precisamente Tolosa. La Villa de Tolosa foi fundá en 1256 pel rei castellanu Alfonsu X el Sabio, que según la costume de la época bautizó la nueva villa col nome d'otra llocalidá ya esistente, y con un notoriu préstixiu, comu yera'l casu de la ciudá francesa. Amás de la Tolosa guipuzkoana y de la orixinal francesa, esiste otra en Portugal.
La llocalidá nomase de la mesma manera n'euskera y en español. Los sos habitantes reciben el xentiliciu de tolosanos o tolosarras, según s'utilice l'euskera o'l castellanu.
Federico Mayor Zaragoza
Federico Mayor Zaragoza ye un altu funcionariu internacional español. Foi Direutor Xeneral de la Unesco ente 1987 y 1999.
HN Pegasi
HN Pegasi (HN Peg / HD 206860 / HR 8314) ye una estrella de magnitú aparente +6,00 asitiada na constelación de Pegasu, al norte d'Enif (ε Pegasi), oeste de Markab (α Pegasi) y suroeste de Scheat (β Pegasi) y Matar (η Pegasi). Alcuéntrase a 60 años lluz del Sistema Solar.
HN Pegasi ye nana mariella de tipu espectral G0V. De masa práuticamente igual a la del Sol, tien un diámetru equivalente al 94% del diámetru solar y una lluminosidá un 20% mayor que la lluminosidá solar. Paez ser una estrella nueva con una edá averada de 300 millones d'años ya inda xira sobre sigo mesma rápido, con un periodu de rotación de 4,67 - 5,5 díes. La so bayura relativa de fierro ye un 76% menor que la esistente nel Sol. Dada la so mocedá, nun ye sorprendente que seya una estrella activa, tando catalogada como variable BY Draconis.
Federico Mayor Zaragoza
Biografía
Mayor Zaragoza ye doctor en Farmacia pola Universidá Complutense de Madrid (1958). Empecipió la so carrera profesional nel mundu académicu, algamando'l puestu de Catedráticu de Bioquímica de la facultá de Farmacia de la Universidá de Granada en 1963, y de Rector de dicha Universidá ente 1968 y 1972. Esi mesmu añu llogró la Cátedra de Bioquímica de la Universidá Autónoma de Madrid, cargu qu'ocupó hasta 2004. Foi nomáu Vicepresidente del Conseyu Supremu d'Investigaciones Científiques (CSIC) en 1971 y darréu Presidente en Funciones (1972-1973). Cofundador en 1974 del Centru de Bioloxía Molecular "Severo Ochoa" (CBM), y direutor del mesmu hasta 1978.
HN Pegasi
HN Pegasi alcuéntrase arrodiada por un discu circumestelar de polvu detectáu pol Telescopiu espacial Spitzer. Esti discu ta centráu a unes 6,6 UA de la estrella y puede tener una temperatura averada de 124 K.
Dende 2006 conozse la esistencia d'una nana marrón de tipu espectral L, denomada HN Pegasi B, reparada direutamente cola Infrared Array Camera (IRAC) del Telescopiu espacial Spitzer. La comparanza ente la so lluminosidá y los valores predichos por modelos evolutivos teóricos suxure que la masa d'esti oxetu ye de 0,021 ± 0,009 mases solares, o aproximao 20 vegaes la masa de Xúpiter. L'oxetu ta a una distancia proyeutada de la estrella d'aproximao 795 UA, siendo una de les nanes marrones de metanu menos masives y más nuevos.
Federico Mayor Zaragoza
Biografía
Desempeñó cargos políticos: Subsecretariu d'Educación y Ciencia del gobiernu español 1974-1975, presidíu pol Xeneral Franco, diputáu nel Parllamentu d'España (1977-1978) por XCD, yá na transición política, conseyeru del presidente del gobiernu (1977-1978), ministru d'Educación y Ciencia (1981-1982) y diputáu nel Parllamentu Européu (1987).
En 1978 foi nomáu Direutor Xeneral Axuntu de la Unesco, puestu que desempeñó fasta'l so regresu a España en 1981.
En 1987, la 24ª Conferencia Xeneral de la UNESCO escoyólu como Direutor Xeneral, cargu nel que permaneció hasta 1999.
Dende l'añu 2000 preside la Fundación pa una Cultura de Paz. Ye Presidente del Conseyu Científicu de la Fundación Ramón Areces dende 1993. En 2005 foi designáu copresidente del Grupu d'Altu Nivel pa l'Alianza de Civilizaciones, pol el Secretariu Xeneral de les Naciones Xuníes. En xunu de 2008 foi nomáu Presidente del Conseyu Direutivu de l'Axencia de Noticies Inter Press Service (IPS). Anguaño, preside la Comisión Internacional escontra la Pena de muerte, nomáu pol Gobiernu español n'ochobre de 2010. Ye miembru de múltiples organizaciones, academies y asociaciones nacionales ya internacionales, ente otres: Sociedá Española de Bioquímica (1964) de la que foi presidente (1970-1974), Asociación Americana pal Fomentu de la Ciencia (1965), Sociedá de Bioquímica del Reinu Xuníu (1966), Real Academia Nacional de Farmacia (1975), Club de Roma (1981), Real Academia de Belles Artes de San Fernando (1994), Academia China de Ciencies (1994), Academia Rusa de Ciencies (1999), Real Academia Nacional de Medicina (2002) y de l'Academia Europea de Ciencies y Artes.
Recibió condecoraciones y distinciones de distintos países y foi nomáu Doctor Honoris Causa por numberoses universidaes nacionales ya internacionales.
Nel 2007 foi premiáu cola reconocencia Madre Terra de los Premios ONES Mediterránia pola so trayeutoria na llucha pola igualdá, la xusticia social y mediu ambiental.
Nel Conseyu de Gobiernu de la Xunta d'Andalucía celebráu'l 19 de febreru de 2008 foi nomáu Fíu Predileutu de la comunidá. Recibe esta condecoración nun actu celebráu'l 28 de febreru del mesmu añu nel Teatru de la Maestranza de Sevilla, dientro de los actos del Día d'Andalucía.
Hagondange
Hagondange ye una comuña francesa del departamentu de Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Vitex mollis
Vitex mollis ye una especie botánica d'árbol caducifoliu na familia de les lamiacees. Recibe los nomes comunes de taruma, pechiche y en Méxicu agüilote.
Distribución
Ye un árbol medianu d'hasta 15 m d'altor. Tien casi siempres 3 fueyes con un tallito llargu. Les flores crecen en recímanos, son de color azul-blancu o lila-blancu, con una guedeya de pelinos y fragantes. Los sos frutos son globosos y carnosos.
Descripción
D'orixe desconocíu, esta especie habita en clima templáu y semicálido ente los 300 y los 1600 msnm. Crez a veres de regueros y regatos, acomuñáu al monte tropical caducifoliu alteriáu y monte d'encina.
Propiedaes
Nel Estáu de Méxicu, Guerrero, Michoacán, Morelos y Sonora, ye relevante'l so emplegu pa compensar los efeutos de la picadura d'alacrán o otros animales ponzoñosos. Con esti propósitu, tómase la decocción de les fueyes, anque tamién ésta puede aplicase de forma direuta na zona de la picadura. Si a esta decocción amiéstense-y fueyes del papayo (Carica papaya) entós úsase a manera de cataplasma.
Coles mesmes, ye importante'l so usu en trestornos dixestivos. En Nayarit ye útil nel tratamientu de la soltura, remexu o foria que causa dolor d'estómagu, falta de mambís y ganes de sacupar con frecuencia, l'escrementu ye líquidu. En Jalisco contra la foria cuecen la corteza de guamuchil (Pithecellobium duce), la de tepehuaje (Lysiloma acapulcensis), cogollu de ahuilote (Vitex mollis) y el de quebraplato (Solanum nigrum); d'esto alministren un té tres veces al día.
Taxonomía
Vitex mollis describióse por Carl Sigismund Kunth y espublizóse en Nova Genera et Species Plantarum (quarto ed.) 2: 245. 1818.
Nome común
Coyotomate, capulincillo, nanche de perru, uvalama, igualama.
Alianza de Civilizaciones
L'Alianza de Civilizaciones ye'l nome del programa adoptáu poles Naciones Xuníes el 26 d'abril de 2007 so la Secretaría Xeneral de Ban Ki-moon, col nomamientu de Jorge Sampaio como Altu Representante de les Naciones Xuníes na Alianza de les Civilizaciones. La sede central de la organización ta allugada en Nueva York.
Idioma protonórdicu
El protonórdico (tamién denomináu escandinavu antiguu, xermánicu protonórdico y nórdicu primitivu) foi una llingua indoeuropea falada n'Escandinavia que se cree qu'evolucionó a partir del protoxermánicu mientres los primeros sieglos de la nuesa era. Trátase de la primer etapa específica de la llingua xermánica septentrional, y la llingua de les antigües inscripciones escandinaves escrites en futhark antiguu, falada ente'l sieglu III y el sieglu VII aproximao (correspondiéndose col final de la Edá del Fierro romana y los empiezos de la Edá del Fierro xermánica). Fraccionar nos dialeutos del nórdicu antiguu a empiezos de la dómina viquinga.
Vocales
La carauterística distintiva del sistema vocálicu del protonórdico ye l'ausencia de simetría ente vocales curties y llargues: De fechu la llingua puede analizase fonológicamente almitiendo dos niveles d'abertura contrastantes y trés asities (anterior, central, posterior): Obviamente dicha asimetría ye la resultancia de diversos tracamundios fonéticos pie /*a, *o/ > pNord /a/, pie /*ē, *ī/ > pNord /ī/, polo que'l sistema pasó de ser un sistema orixinalmente simétricu a unu asimétricu. Los diptongos posibles nel protonórdico quedaron como:
Consonantes
Fricatives
Nasales
Semivocales
Líquides
Inscripciones rúniques
thumb|350px|Inscripción de la [[piedra de Einang (alredor del 400).]] thumb|200px|Piedra de Tune, con inscripción en protonórdico. Los testos que queden de protonórdico tán toos n'inscripciones rúniques en futhark antiguu. Esisten unes 260 inscripciones protonórdicas que sobrevivieron al pasu del tiempu, les primeres dataes nel sieglu II.
Exemplos d'inscripciones:
Pallabres emprestaes
Numberoses pallabres portonórdicas sobrevivieron como préstamos nel estoniu y el finés. Dalgunes d'estes pallabres (nes sos formes reconstruyíes lingüísticamente): rõngas (estoniu)/rengas (finés) < *hrengaz (aru), kuningas (estoniu y finés) < *kuningaz (rei), ruhtinas (finés) < *druhtinaz (eslovenu drott), püksid (estoniu) < *bukse (pantalón), silt (estoniu) < *skild (placa, señal), märk/ama (estoniu) < *mērke (afayar), riik (estoniu) < *rik (facienda, land, mancomunidá), väärt (estoniu) < *vaērd (riqueza), kapp (estoniu) / "kaappi" (finés) < *skap (cajonera, estantería)
Otres
Dellos nomes protonórdicos atopar n'obres llatines, como, por casu, nomes de tribus como Suiones (*Sweoniz, suecos). Otros puédese suponer que coinciden colos de manuscritos posteriores como Beowulf.
Del protoxermánicu al protonórdico
Les diferencies ente'l protoxermánicu y el protonórdico seríen pequeñes. La diferencia de denominación ye sobremanera una convención. Les inscripciones atopaes n'Escandinavia considérense pertenecientes al protonórdico y les inscripciones atopaes del idioma en cualesquier otru llugar, cola antigüedá abonda, perteneceríen al protoxermánicu. Por casu, el nome inscritu nel Yelmu de Negau ta en protoxermánicu, anque sería'l mesmu en protonórdico. Esiste bancia ente los llingüistes que consideren que tien de siguir esta diferenciación denominando al dialeutu escandinavu protonórdico o protoescandinavo, y los que consideren que puramente tendría de denominase protoxermánicu del norte. Por casu, Wolfgang von Krause considera que'l llinguaxe de la dómina de les inscripciones rúniques ye un precursor inmediatu del nórdicu antiguu, ente que Elmer Antonsen ver a cencielles como xermánicu del noroeste.
Una diferencia ente dambos ye'l pasu de la vocal ē a ā, como apaez nos términos mēna (góticu) y máni (nórdicu antiguu) (lluna). Otra diferencia producióse cuando'l fonema /z/, sonora fricativa apico-alveolar, representada na escritura rúnico cola lletra *algiz camudó escontra'l / R /, aproximante apico-post-alveolar.
Del protonórdico al nórdicu antiguu
Nel periodu ente los sieglos VI ya IX producieron dos grandes cambeos nel protonórdico. En primer llugar apaecieron los umlauts, que consisten en que les vocales son influyíes pola vocal o la semivocal que los siguen, por casu, el términu gestr provién del protonórdico ȝastiz (güéspede). Los umlauts amás contribuyeron a l'apaición de nueves vocales como y (por ej: fylla de *fullian) y œ (ej: dœma de *dōmian). Los umlauts estremar en tres categoríes: umlaut d'A, umlaut d'I y umlaut d'O. El postreru inda se taba produciendo na Edá Media na dómina del nórdicu antiguu, ente que'l primeru foi bien tempranu y los sos efeutos yá pueden vese nos cuernos d'oru de Gallehus d'alredor del 500.
Cardamine impatiens
Cardamine impatiens, ye una especie fanerógama perteneciente a la familia Brassicaceae. thumb|Ilustración Dibuxo de la derecha thumb|Vista de la planta
Idioma protonórdicu
Del protonórdico al nórdicu antiguu
Hubo, amás, una forma especial de umlaut conocida como rotura vocálica, que se da cuando una vocal tresformar nun diptongu, por casu, en hiarta dende *herto o fjorðr de la mesma de *ferþiu R . Esti cambéu nun produció una gran disrupción nel llinguaxe. A cencielles introducieron dellos nuevos alófonos nes vocales posteriores si ciertes vocales apaecíen en sílabes consecutives. Sicasí, los cambeos producíos pola posterior síncopa fixeron que los umlaut tresformaren la morfoloxía d'una forma menos clara.
Por cuenta de la síncopa, les vocales llargues de les sílabes non acentuaes encurtiáronse y munches vocales curties perdiéronse. Como en protonórdico, l'acentu recayía sobre les primeres sílabes, les pallabres encurtiar pol final, por casu, pallabres protonórdicas como *katilōz convertir en katlar (calderu) nel nórdicu antiguu, hurna tresformar en horn (cuernu) y la pallabra protonórdica ȝastiz terminaría en gestr (güéspede). Delles pallabres sufrieron cambeos inclusive más drásticos, como la polisilábica *haiƀukaz, que se derivaría na monosilábica haukr (ferre) del nórdicu antiguu.
Usurbil
Usurbil ye un conceyu de la provincia vasca de Gipuzkoa (España).
Tien una población de.
Cardamine impatiens
Propiedaes
Tien fines melecinales y úsase contra'l reumatismu, tamién ye diuréticu y estimulante.
Taxonomía
Cardamine impatiens describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 2: 655. 1753. Cardamine: nome xenéricu que remanez del griegu kardamon = "cardamomo" - una planta independiente na familia del jengibre, usáu como condimento picante na cocina.
impatiens: epítetu llatín ;Sinonimia:
Hallering
Hallering ye una comuña francesa del departamentu de Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Vuelta a Vetusta
La Vuelta a Vetusta ye una carrera ciclista de pocos díes que se disputa n'Uviéu. Ye válida pa les categoríes "Élite" y "sub 23". Nun se corría diba 19 años hasta qu'en 2018 volvió a disputase, organizada pol PCM Team Oviedo y la Federación Asturiana de Ciclismu y cola collaboración del Conceyu d'Uviéu.
2018
N'esta edición participaron 25 equipos (4 asturianos), xuntando 170 ciclistes. Foron 2 etapes, entamando'l 10 d'agostu n'Uviéu y final nel altu L'Angliru; al otru día la etapa tuvo entamu y final na capital asturiana. La primer etapa salió d'Uviéu y terminó nel altu de L'Angliru tres percorrer 117 km. Ganó'l corredor ucraniu Anatolii Budiak, del equipu ULB Sports. El percorríu de la segunda y última etapa foi de 160 km, con salida na catedral d'Uviéu y final na cai Uría. Julen Amarika, del equipu Telco.m Ederlan Frenkit, ganó esta etapa al esprín y l'ucraniu Anatolii Budiak foi'l vencedor final de la carrera.
2019
La carrera de 2019 disputóse los díes 10 y 11 d'agostu de 2019, corriendo casi 200 ciclistes xebraos en 20 equipos, 3 d'ellos de fuera d'España. La primer etapa salió de la cai Tenderina y llegó al Naranco tres percorrer 142 km de distancia. . El ganador foi'l corredor chilenu Elias Tello (del equipu Team Kuota-Construcciones Paulino), delantre del so compañeru Aliaksandr Piasetski. La segunda etapa salió de la cai Río Dobra con direición a Cualloto y final na cai Argüelles, con un percorríu 143 km, tres pasar por delles llocalidaes del conceyu de Siero. Ganó'l corredor Ángel Fuentes, del equipu Gomur-Cantabria Infinita nel esprín de la meta. Elias Tello foi'l ganador final de la carrera.
Vieillevie
Vieillevie ye una comuña francesa del departamentu de Cantal, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Hodge 301
Hodge 301 ye un cúmulu d'estrelles visible nel hemisferiu sur de la Tierra, que s'atopa a 168.000 años lluz de distancia. Ta allugáu nuna de les galaxes satélites de la Vía Lláctea: La Gran Nube de Magallanes.
Hodge 301, xunto col cúmulu estelar R136, ye unu de los mayores cúmulos estelares asitiaos na Nebulosa de la Tarántula y ta compuestu por estrelles superxigantes azules. Esti cúmulu de 40 estrelles pudo ser creáu pola esplosión d'una supernova.
Villabona-Amasa
Villabona-Amasa ye un conceyu de la provincia vasca de Gipuzkoa (España).
Tiru con arcu
miniaturadeimagen|Competición de tiru con arcu en [[Mönchengladbach, Alemaña, mientres xunu de 1983]] miniaturadeimagen|Un nativu [[Rikbaktsá utilizando un arcu nos Xuegos Mundiales de los Pueblos Indíxenes]] miniaturadeimagen| [[Arqueru [[Tibetanos|tibetanu, 1938|link=Ficheru:Bundesarchiv_Bild_135-S-18-07-16,_Tibetexpedition,_Volksfest,_Bogensch%C3%BCtze.jpg]] miniaturadeimagen|Demostración de arquería tradicional coreana, 2009 miniaturadeimagen|Arqueru en [[Timor Oriental|link=Ficheru:Bogensch%C3%BCtzen_in_Ili-Esquito_2.jpg]]
El tiru con arcu, o arquería, ye'l deporte, práutica o habilidá d'utilizar un arcu pa propulsar fleches. Anque históricamente practicóse el tiru con arcu pa la caza o la guerra, en tiempos modernos esta actividá pasó a tener fines principalmente recreativos o competitivos. La persona que practica la arquería ye llamada arqueru.
Historia
miniaturadeimagen|280px|Nel tiru con arcu olímpicu, l'oxetivu ye atinar lo más cerca del [[Blanco (oxetivu)|centru de la diana pa llograr el máximu númberu de puntos. Les fleches de la imaxe amuesen un 10 interior la del centru y un 9 la otra.]]
Anque nun esiste una fecha definida pal entamu del tiru con arcu, considerando amás qu'esta fecha variaría descomanadamente dependiendo de la situación xeográfica, polo xeneral alcuérdase que los empiezos de la arquería tán direutamente amestaos a l'apaición del arcu y la flecha. Les puntes de flecha más antigües, atopaes na cueva de Sibudu en Sudáfrica, daten de hai aproximao 64000 años, anque estes fleches primitives podríen nun ser propulsadas por arcos sinón pol átlatl. Pela so parte, la primer evidencia segura d'arcos n'Europa, proveniente de pintures rupestres nes cueves de Valltorta y Morella n'España, data del paleolíticu tardíu, alredor de fai 40000 años. Sicasí, nun se tien constancia segura de cómo nin cuándo s'inventó l'arcu. L'apaición del tiru con arcu revolucionó nun principiu la caza mientres la prehistoria.
Yá na era antigua, les primeres civilizaciones diéron-y al arcu un propósitu bélicu.
Na civilización clásica, cuantimás nos perses, macedonios, nubios, griegos, partos, indios, xaponeses, Historia de China chinos, y coreanos, utilizábase un gran númberu d'arqueros nos sos exércitos. Les fleches yeren especialmente destructives contra formaciones zarraes, y l'usu de fleches yera, munches vegaes, decisivu.
Mientres la Edá Media, el tiru con arcu na guerra nun foi tan decisivu y dominante n'Europa Occidental. Los arqueros yeren los soldaos peor pagaos nel exércitu o yeren reclutados del campesinado. Esto yera por cuenta de que el arcu y la flecha yeren muncho más baratos que l'equipu d'un home d'armes con una bona armadura y una espada. Los arqueros profesionales riquíen un llargu entrenamientu y caros arcos pa ser efectivos, asina que yera bastante raru velos n'Europa (vease Arcu llargu inglés).
Sicasí, el tiru con arcu tuvo un desenvolvimientu importante n'Asia y el mundu islámicu. Los arqueros a caballu fueron una de les principales fuercies militares del exércitu de Genghis Khan. Nos tiempos modernos entá se sigue practicando en dellos países asiáticos, pero non a nivel de competición internacional. Ciertos pueblos d'Asia Central fueron especialmente habilidosos nel tiru con arcu a caballu siendo deporte nacional nel reinu de Bhutan, Corea del Sur y en Mongolia.
La llegada de les armes de fueu dexó a los arcos desfasaos na guerra. Les primeres armes de fueu teníen bien pocu algame, velocidá y poder de penetración respeuto un bon arcu, pero, sicasí, yera muncho más fácil entrenar a la tropa nel so usu. D'esta manera, los exércitos forníos con mosquetes ufiertaben un poder de fueu enforma mayor por puro fuercia de los númberos y, finalmente, los arqueros especializaos quedaron obsoletos. Entá cuando hai rexistru del usu del arcu nel campu de batalla nes últimes décades.
Tipos d'arcu
miniaturadeimagen|220x220px|[[Juan Serrano (deportista)|Juan Serrano, arqueru olímpicu mexicanu.]]
Podríamos faer una clasificación senciella de los distintos tipos d'arcu en:
Un arcu llargu ye un tipu d'arcu similar o mayor al altor del arqueru, nun ye recurvado, y tien unes palas relativamente delgaes que son de seición circular o en forma de "D". L'arcu tradicional inglés ta fechu de manera que la so grosez sía siquier ⅝ del so anchor. Si la so grosez ye menor a ⅝ del so anchor, considérase-y un flatbow (arcu planu) en cuenta de un longbow (arcu llargu). Típicamente un arcu llargu ye más anchu na empuñadura. Los arcos llargos fueron usaos na caza y na guerra, por munches cultures del mundu, especialmente'l ingleses, mientres la Edá Media.
Un arcu curtiu o recurvado ye un tipu d'arcu más curtiu, con palas recurvadas (una o dos curves por pala), y más anches. Tien como origen Asia central, y ye más afechiscu. Tien enforma mayor rendimientu y precisión que l'arcu rectu, polo que con una menor potencia llógrense meyores resultaos. Polo tanto nun precisa tanta intensidá d'entrenamientu como l'arcu llargu. Nun foi utilizáu con frecuencia n'Europa, polo que'l so usu ye más desconocíu.
El arcu recurvo, tamién llamáu clásicu, ye l'únicu tipu d'arcu que s'utiliza nos Xuegos Olímpicos. El so funcionamientu ye similar al arcu tradicional. La so principal traza ye que les palas tienen una doble curva, en forma de "S" (d'ende'l so nome), lo qu'amonta la fuercia del arcu y anidia el disparu. Déxase-y añedir diversos aditamentos p'amontar la so estabilidá y precisión, según l'allugamientu de visores (elementos p'apuntar), y clickers (elementos p'afaer l'abertura).
El arcu de polees ta diseñáu p'amenorgar la fuercia que l'arqueru tien d'exercer nel momentu d'abrir l'arcu col so llombu (escapula). La mayor potencia algamar aproximao na metá del percorríu de l'apertura. Al llegar a la fin de l'apertura (al descansu), debíu al sistema de polees, la resistencia amenorgar ente un 60 % a 80 %, según el modelu de polea, lo que dexa caltener l'enterriáu y apuntar mientres más tiempu con muncho menor esfuerciu. Esta carauterística dexa utilizar arcos de gran potencia, lo que los convirtió en bien populares pa la caza. Contrariamente a los otros tipos d'arcu, nos cualos cuanto mayor ye l'apertura mayor ye la potencia del arcu, el compuestu siempres algama la mesma potencia máxima y, amás, esta puede regulase en más o en menos nun ampliu rangu. Por cuenta de que el sistema de polees impon un tope a l'apertura, esta regúlase por aciu distintos sistemes pa poder afaela a l'anatomía del arqueru (a la llongura de los sos brazos y anchu de costazos). Los demás arcos tienen un ampliu rangu d'apertura, siendo la única variación que se produz l'aumentu o amenorgamientu de la potencia final, proporcional a la mayor o menor apertura. Marques conocíes d'arcos de polees son Hoyt, PSE, Mathews, Martin Archery y Bowtech.
Una ballesta ye una variación del diseñu xeneral d'un arcu. En cuenta de que les palas tean en vertical, móntense horizontalmente, nuna posición muncho más paecida a la d'un rifle. El diseñu de la pala puede tamién ser compuestu o recurvo pero'l conceutu de tiru ye'l mesmu. La cuerda ye tirada escontra tras manualmente o con un dalgún dispositivu qu'amenorgue la fuercia a aplicar hasta bloquiase. La cuerda permanez nesta posición suxeta pola nuez, caltenida solamente per medios mecánicos ente que la enerxía almacenada poles palas lliberar por un mecanismu de gatíu, disparando'l proyeutil.
El proyeutil de ballesta nun se denomina flecha, sinón virote, y ye muncho más curtiu y pesáu. La so función principal ye la de llograr un gran poder de penetración.
Magar arcu y ballesta pueden resultar paecíos a los güeyos inespertos, la téunica de tiru ye diametralmente distinta, yá que, una vegada cargada la ballesta, el tirador solo realiza un esfuerciu pa caltenela en posición y apertar el gatíu, ente que l'arqueru tien de permanecer apuntando mientres sostién la cuerda y polo tanto "retién" la potencia del arcu.
Por cuenta de que un arqueru riquía un entrenamientu bien llargu y un ballesteru podía formase rápido, nes guerres europees, les ballestes movieron rápido a los arcos, máxime, teniendo en cuenta que podíen crease ballestes con potencies enormes (un gran poder de penetración), anque la so precisión fuera bien inferior a la del arcu.
Tipos de fleches y plumes
Una flecha normal consiste d'un astil con una punta a la fin, plumes y un encoque nel otru llau. Los renuevos suelen ser de madera, fibra de vidriu, aluminiu, fibra de carbonu, o fibra de carbonu y aluminiu. Les fleches de madera son propenses a rompese y les de fibra de vidriu son argayadices, anque son más fáciles de producir y más homoxénees. Los renuevos d'aluminiu fueron una introducción novedosa y bien popular a finales del s. XX pola gran meyora qu'apurríen: mayor velocidá y menor parábola. Les fleches de fibra de carbonu convirtiéronse bien populares nos años 1990 por ser bien llixeres, más rápides y de vuelu más horizontal que les d'aluminiu. Les fleches de más alta gama anguaño combinen carbonu y aluminiu.
La punta de la flecha determina l'usu que se -y vaya a dar. Delles fleches a cencielles usen la punta afilada de la mesma flecha, pero ye más común usar puntes de flecha separaes, xeneralmente de metal, estil (cuernu), güesu o otru material duro, como piedres de xiles y obsidiana nel Neolíticu. Les clases más usaes son les puntes pa diana, de campu y de caza, anque tamién hai otros tipos como de penetración, romes y yudu (puntes romes con gabitos de frenáu pa caza menor).
Téunica y forma
L'arcu sostener cola mano opuesta a la del güeyu dominante del arqueru, anque otros defenden lo contrario, esto ye, garralo cola mano del güeyu dominante. Esta mano ye conocida como “mano del arcu” y el so brazu como “brazu del arcu”. La mano opuesta llámase “mano de la cuerda”. Otros términos como “costazu del arcu” o “coldu del arcu” son análogos. Los arqueros que tengan como güeyu dominante'l derechu sostienen l'arcu cola so manzorga, encarándola escontra l'oxetivu, viendo'l blancu col güeyu derechu y coyendo la flecha y la cuerda cola mano derecha.
Xeneralmente, llévase una proteición nel brazu (bracer ‘moñequera') pa protexer la parte interior del brazu que sostién al arcu, y una llingüeta (tab) pa protexer los deos que garren la cuerda. Dellos arqueros tamién usen una proteición nel so pechu, el petu, principalmente les muyeres. Los petos previenen que'l cuerpu del arqueru o la so ropa atrabanquen la cuerda nel momentu de la suelta, según pa protexer al arqueru.
La posición correuta pa disparar una flecha ye la siguiente: El cuerpu tien de tar perpendicular al oxetivu y la llinia de tiru, esto ye, de llau, colos pies asitiaos na perpendicular vertical con cada costazu. Cuando un arqueru progresa de primerizu a un nivel más avanzáu desenvuelve una 'postura abierta'. Cada arqueru va tener les sos propies preferencies, pero la mayoría suel asitiar la pierna adelantrada degolando la llinia de tiru unos 14 o 28cm.
La cuerda suxetar xeneralmente con tres dedos, bien calteniendo los trés deos per debaxo de la flecha o bien con unu percima, dependiendo del estilu qu'utilice cada arqueru. La cuerda tien de suxetar cola falanxeta de los deos, les yemes.
Entós llevántase l'arcu y ábrese, tiéndese. Suel ser un movimientu fluyíu que varia d'arqueru a arqueru. La mano de cuerda mover escontra la cara, onde tien de sofitase llixeramente pa tener un 'puntu de anclaje' que, idealmente, ten de ser el mesmu en tolos tiros, y de cutiu ye la comisura del llabiu o'l cazu. El brazu d'arcu caltiénse estendíu escontra la diana. El coldu d'esti brazu suelse xirar por que la parte interna del coldu nun tea sobre estendida, una y bones esto trai un enclín a que la cuerda del arcu cuta la parte interior del brazu o que s'encaxe en guardar al soltala. L'arcu siempres tien de permanecer vertical, salvu nel tipu long bow, yá que al disponer d'una ventana bien pequeña, un leve enclín evita que la flecha tenga enclín a cayer.
La postura ideal ye la del arqueru argutu, formando una 'T', colos músculos del llombu del arqueru usaos pa tirar de la cuerda hasta'l puntu de sofitu. Dellos arcos (el tipu d'arcu clásicu, utilizáu davezu pa tiru olímpicu) tán forníos con un dispositivu mecánicu (clicker) que produz un 'clic' cuando l'arqueru algama l'apertura correuta, lo qu'indica'l momentu en que se debe dexar volar la flecha.
La flecha suéltase relaxando los deos de la mano de la cuerda. Tienen De evitase movimientos de retrocesu o xestos d'ayuda a la flecha col cuerpu, qu'afecten al vuelu de la flecha.
Tab
El tab (‘llingüeta') o proteutor de deos, polo regular utilízase nel arcu recurvo.
Ye una proteición ante la fregadura de la cuerda colos deos, amás de que, dependiendo de la forma del tab, ayuda a la lliberación de la cuerda.