cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
República d'Obreros y Campesinos d'Asturies
Referencies
7. Manuel Grossi Mier. Diarios de la Insurreción de Octubre, páx. 26
Estáu constructo
Inclusive cierta construcción de les llingües celtes diose en llamar tamién tao constructo anque'l paralelu nun ye exactu.
Estáu constructo n'árabe
N'árabe l'estáu constructo apaez en construcciones del tipu ['[ X ]SD'[ Y ]SN] SN] onde X ye definíu (la construcción nun puede usase con un primer elementu indefiníu). La rellación de xenitivu del primer X elementu con respectu del segundu Y márcase dándo-y a X la so forma de estáu constructo. N'árabe la forma d'estáu constructo caracterízase amás porque apaez ensin l'artículu definíu al-, nin cola marca d'indefiníu ("artículu indefiníu") -n.
N'árabe l'estáu constructo ye una de los trés formes del raigañu d'un sustantivu árabe, siendo les otres dos el denomináu status absolutus (estáu indefiníu) y el status emphaticus (estáu definíu tamién llamáu status determinatus). De siguío amuésense exemplos de cada unu de los trés formes:
Hebréu
L'estáu constructo del hebréu tamién se conoz como smikhut (סמיכות).
Llingües celtes
Esiste una construcción paralela en llingües celtes. Tal como asocede n'árabe, estes llingües namái tienen artículu definíu. N'irlandés asocede al igual que n'árabe, qu'una construcción de xenitivu con dos nomes definíos fórmase usando l'artículu definíu namái col segundu nome:
Laura Guglielmone
En 1987, llogró una llicenciatura en ciencies agraries pola Universidá de Turín.
Desenvuelve actividaes académcias y científiques nel Departamentu de Botánica, ecolóxica y xeolóxica, de la Universidá de Turín.
Les sos principales llinies d'investigación son: bioloxía vexetal, bioloxía del caltenimientu, ecoloxía vexetal, biodiversidá, ambiente costero, Long Term Ecological Research - LTER.
Spizella passerina
La Spizella passerina ye una especie d'ave paseriforme de la familia Emberizidae. Ye una especie del Nuevu Mundu, parcialmente migratoria, que se distribúi n'América del Norte y Central.
Descripción
Nos individuos adultos les partes cimeres son de color naranxa óxidu llistáu con negru, sacante la rabadilla, que ye gris y nun tien rayes. Hai dos barras blanques en cada nala. Los individuos con plumaxe reproductivu tienen una gorra naranxa acoloratada, una raya supraocular (supercilio) casi blanca y una llinia transocular (que s'estiende al traviés del güeyu) negra. El picu ye negru. Les partes ventrales son grises, volviéndose blancu escontra'l centru del gargüelu, pechu y banduyu, según les plumes cobertoras inferiores de la cola.
El plumaxe non reproductivu o plumaxe básicu ye menos marcáu. La corona ye parda rayada con negru y con una raya gris a la metá; n'ocasiones la corona puede caltener dellos marxes acolorataos. Les llinies supraocular y transocular, y les barres de les ales tán llavuquiaes y polo tanto son pocu conspicuas. El picu volver de color carne. Nesta temporada puede confundise fácilmente col gorrión indefiníu maciu (S. pallida), que sicasí ye más pálidu y nun tien la rabadilla gris, sinón color ante, amás de presentar un "bigote".
Los individuos xuveniles tán profusamente rayaos nes partes inferiores. Al igual que los adultos en dómina non reproductiva, amuesen una llinia transocular escura. La gorra y la llinia supraocular son variables, pero xeneralmente escures.
Sistemática
El gorrión coronirrufo cejiblanco amuesa variaciones a lo llargo de la so estensa área de distribución en Norteamérica. Tocantes a apariencia física, hai escasa variación, non asina no que se refier a comportamientu. Los ornitólogos suelen estremar la especie en dos grupos: l'occidental y l'oriental. Sicasí, dientro del grupu occidental hai tamién variaciones en plumaxe y comportamientu.
Hai siquier dos subespecies de gorrión coronirrufo cejiblanco nel oeste de Norteamérica. La subespecie Spizella passerina arizonae, llargamente distribuyida, acomuñóse con montes y hábitats grebos del interior. Una población de l'aguada del Pacíficu constitúi la subespecie S. p. stridula. Anque estos dos races son occidentales y son arrexuntaes de cutiu dientro del grupu occidental, non necesariamente formen una sola entidá amás de la subespecie oriental S. p. passerina.
Ecoloxía
Nel este de Norteamérica, el gorrión coronirrufo cejiblanco añera en montes, granxes y árees urbanes y suburbanes. Nel occidente, prefieren montes de coníferes. Ye una especie parcialmente migratoria, y casi toles poblaciones d'altitúes medies y elevaes migren pel hibiernu escontra'l sur de los Estaos Xuníos y a Méxicu. Mientres la migración y nes árees de invernación, estos gorriones son gregarios, formando grupos numberosos con individuos de la mesma especie o cierta asociación con otres especies, como l'azulexu gorjicanelo (Sialia sialis) y el chipe nororiental (Dendroica pinus).
A lo llargo del añu, el gorrión coronirrufo cejiblanco busca alimentu nel suelu, frecuentemente en grupos pocu compautos. La so dieta consiste principalmente de granes. Tamién busquen alimentu frecuentemente sobre arbustos y camperes direutamente. Especialmente en primavera, estes aves pueden ser vistes nos árboles, inclusive nel dosel, onde s'alimenten de yemes vexetales y d'artrópodos.
Étricourt-Manancourt
Tien una población de y una superficie de  km².
Loira (departamentu)
Loira (Loire) ye un departamentu francés na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes.
Llenda con y tien una superficie de  km.
Tien una población de.
Seleición femenina de baloncestu de Colombia
La Seleición femenina de baloncestu de Colombia ye l'equipu formáu por xugadores de nacionalidá colombiana que representa a la Federación Colombiana de Baloncestu (FCB) nes competiciones internacionales entamaes pola Federación Internacional de Baloncestu (FIBA) o'l Comité Olímpicu Internacional (COI), tales como los Xuegos Olímpicos, Campeonatu mundial de baloncestu y Campeonatu FIBA Américas ente otros. Ocupa'l 45º puestu na clasificación de la FIBA.
Historia
El primer finxu de la Seleición llegó con participación nel Campeonatu Mundial de 1975, siendo anfitrionas d'este y ocupando el séptimu llugar. Un 1984 consiguió ganar el Campeonatu Suramericanu Femenín de Baloncestu en Cúcuta, ganando na final a Brasil por un marcador de 62-51.
La Faloise
La Faloise ye una comuña francesa del departamentu de Somme, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Bucarest
Bucarest (București en rumanu) ye la capital de Rumanía y, al mesmu tiempu, la ciudá más grande del país, centru industrial y comercial. La primer vez qu'apaez mentada la ciudá ye nun documentu de 1459 y dende 1862 ye la capital del estáu. Nel periodu d'enteguerres la so arquiteutura, elegante y burguesa, valió-y el nomatu de "Pequeña París". Güei, la ciudá, dividida en seis distritos (sectoare) ye un conceyu (municipiu) que nun ta incluyíu en nenguna provincia (județ), anque ta rodiada dafechu pola provincia d'Ilfov.
Xeografía
Bucarest ta nel SE del país, ente Ploiești y Giurgiu, a orielles del ríu Dâmbovița, afluente del ríu Danubiu. Amás hai un gran númberu de llagos na redolada de la ciudá, como'l llagu Floreasca, el llagu Tei o'l llagu Colentina, mesmo nel centru de la ciudá hai un llagu, el llagu Cișmigiu. Esti llagu, antiguu trampal na ciudá medieval, ta redoláu pol Xardín Cișmigiu, inauguráu nel 1847 según planos del arquiteutu alemán F.W. Meyer.
Historia
Diz la lleenda que Bucarest foi fundada por un pregueru de nome Bucur (allegre). Paez más probable de toes toes que fuera fundada por Mircea'l Vieyu (Mircea cel Bătrân) a finales del sieglu XIV.
El primer testimoniu documental apaez nun acta emitida por Vlad Țepeș. Nesa dómina la ciudá xugaba un papel estratéxicu na vixilancia del camín que xunía Târgșor y Giurgiu, ésta última sede d'una guarnición otomana.
En 1659, baxo'l reináu de Gheorghe Ghica, Bucarest conviértese na capital de Valaquia (Valahia o Țara Românească, "País rumanu"), y entama la so modernización: empiédrense les cais, fúndase la primer universidá y constrúise'l Palaciu Mogoșoaiei (Constantin Brâncoveanu), edificiu nel que güei s'atopa'l Muséu d'Arte Feudal Brâncoveanu. Darréu Bucarest espoxiga dende'l puntu de vista económicu: crez el númberu d'artesanos y la población en xeneral. En 1798 había 30.030 habitantes, y pa 1831 yá yeren más del doble.
Adulces va apaeciendo tou un riestru d'instituciones y servicios públicos: el Teatru Nacional, el Xardin Cișmigiu, el Campusantu Șerban Vodă, la Sociedá Académica de Bucarest, la Sociedá Filarmónica de Bucarest, la Universidá de Bucarest, la Estación del Norte, el Diariu Universul, el Bancu Nacional de Rumanía, etc.
Cadarma confesional
1.850.414 ortodoxos (96,05%), 23.450 católicos romanos (1,21%), 9.488 musulmanes (0,49%), 7.558 católicos griegos (0,39%), 5.452 pentecostales, 4.381 adventistes
Comunidá xudía
Antaño yera la comunidá más numberosa. En 1930 vivíen en Bucarest 69.885 xudíos, que representaben el 10,93% de la población. Los fechos de la Segunda Guerra Mundial, y darréu les migraciones pa Israel llevaron a la desapaición de la comunidá xudía de Bucarest. Sicasí sigue funcionando un Teatru Hebréu estatal.
Comunidá húngara
Nel añu 1930 vivíen en Bucarest 24.052 húngaros, el 3,76% de la población. Nel añu 2002 la población ye de 5.834 maxares, namás el 0,3% del total. Publícase en Bucarest el periódicu n'húngaru de tirada nacional Új Magyar Szó
Otres comunidaes
Hai en Bucarest delles minoríes más: armenios, griegos, turcos y ucraínos, con presencia antigua na ciudá.
Bibliografía
(del artículu rumanu)
Spizella pusilla
Spizella pusilla ye una especie d'ave de la familia de los emberízidos. Reproduzse nel oriente d'América del Norte, y les poblaciones nortices migren nel iviernu al sur de los Estaos Xuníos y a Méxicu.
Descripción
Ye un gorrión ente 13 y 15 cm de llargor. El so plumaxe ye pardu acoloratáu nes partes dorsales, llistáu con negru, y dos barras clares en cada nala. Na corona acoloratada hai dalgún rayáu más escuru apenes visible de cerca. Les partes ventrales son gris claro, el gargüelu blancuciu, y nos lladrales del pechu puede haber dellos matices acolorataos. Estremar pol so picu rosa brillante y la falta de contraste na cara, que ye casi uniformemente gris; sobresaliendo'l aniellu ocular blancu, una llinia posocular acoloratada, y un esbozu pardu acoloratáu na zona auricular.
En dómina reproductiva, distribúise en campos semiabiertos con abondoses carbes y en pacionales del sureste de Canadá y l'este de los Estaos Xuníos. Les poblaciones nortices migren pel iviernu al sur d'Estaos Xuníos y al nordeste de Méxicu. Les poblaciones sureñes son residentes.
Estes aves busquen alimentu nel suelu o na vexetación baxa, alimentándose principalmente d'inseutos y granes. Pueden formar pequeños grupos fora de la temporada reproductiva, tantu de la so mesma especie como d'otres del xéneru.
Celinés Toribio
Celinés Toribio ye una actriz, presentadora y modelu dominicana.
Mientres la so carrera entrevistó a munches celebridaes llatines, incluyendo a Ricky Martin, Luis Miguel, Celia Cruz y Michelle Rodríguez, ente munchos otros. Camudar a Los Angeles en 2006 pa dedicase a l'actuación con Arturo Mendoza, un profesor d'actuación que trabayó con Salma Hayek, Benicio del Toro, y Laurence Fishburne.
Apaeció como modelu n'importantes publicaciones, como'l New York Post, la revista Stuff, El Diariu La Prensa, La Source Magacín y Listín Diariu.
Toribio foi escoyida pola fanaticada nos EE.XX. y América Llatina como una ente los "50 Más Bellos" de People n'Español.
Primeros años
Toribio nació en Santu Domingu, República Dominicana el 7 de marzu de 1975. Ye fía d'Héctor Toribio y Dalila Almánzar, emigró xunto a la so familia a Estaos Xuníos cuando tenía tan solo 16 años. Dende neña interesar pola comunicación, estudió comunicación ya inglés cuando llegó a Miami. En 1996 graduar del Lehman College na Universidá de la Ciudá de Nueva York con una Licenciatura en Comunicación de Mases y teatru.
Phyla scaberrima
Phyla scaberrima ye una especie de planta melecinal yerbácea perteneciente a la familia de les verbenacees. Ye orixinaria del sur de Méxicu, el Caribe (Cuba, Hispaniola, y Puertu Ricu), Centroamérica, Colombia, y Venezuela. thumb|Detalle de la inflorescencia thumb|Flores
La Fresnera
La Fresnera ye un llugar de la parroquia de Viella (Siero).
Phyla scaberrima
Descripción
Ye una yerba erecta o dacuando postrada sobre'l suelu, qu'algama un tamañu de 40 a 60 cm d'altor. Tien les fueyes cola parte central más ancha, vense engurriaes y son arumoses. Los agrupamientos de les flores blanques alcuéntrase na unión del tarmu coles fueyes. Los frutos tán zarraos nuna mota persistente.
Celinés Toribio
Carrera
El 13 de setiembre de 2008 foi presentadora de la "FIESTA 2008", un importante conciertu empobináu a la comunidá llatina lleváu a cabu en Central Park de Nueva York, presentáu por People n'Español y patrocináu pola cadena ABC, Maybelline, y Verizon.
Phyla scaberrima
Distribución
Orixinaria de Cuba, ye una especie tropical, presente en climes templáu y semicálido dende'l nivel del mar hasta los 1800 metros. Habita en terrenes de cultivu abandonaos, tamién acomuñada a montes tropicales subperennifolio y perennifoliu.
Propiedaes
La tos ye'l principal carecimientu pal que s'emplega ésta planta nos estaos de Morelos, Oaxaca, Puebla y Veracruz. Tamién s'indica en problemes d'albuertu, cólicu estomacal, foria, dolor d'estómagu y frialdá. Pa refundiar merucos encamiéntase tomar el fervinchu fechu coles fueyes y bebida n'ayunes. La fueya, fervida xunto con gobernadora (Brickellia cavanillesii), y adulzada con piloncillo y chocolate úsase como emenagoga. Bébese tres díes siguíos n'ayunes, folgando unu y volviéndola a usar otros trés díes. Molida con sal asitiar na parte interior, namái una vegada, cuando se tien dolor de muela. En decocción y machucada ponse sobre los granos bucales.
Celinés Toribio
Carrera
Estrenóse como actriz na película dominicana Los llocos tamién piensen de Luisito Martí, estrenada na República Dominicanan en 2005.
Phyla scaberrima
Historia
Nel sieglu XVI Francisco Hernández de Toledo refier, ”ye duce, acre y de temperamentu caliente, polo qu'entemecíu con cóltotl y tlatlaolton ye bien eficaz pa estenar les flatulencias”.
Maximino Martínez, nel sieglu XX señala los usos siguientes: ”ahoguío, anticatarral, antipirético, tusígeno, aperitivo, emenagogo, emoliente, pectoral, ronquera y como tónicu muscular.
Celinés Toribio
Carrera
En xunu de 2008, trabayó con Vin Diesel nun curtiumetraxe que forma parte de la película Fast & Furious.
En 2009 Toribio tuvo una participación en La lluria xunto a Manny Pérez.
Tamién protagonizó xunto a Michelle Rodríguez na película dominicana histórica Trópico de sangre que s'estrenó nel Festival de Cine Llatín de Nueva York el 29 de xunetu de 2010, película que retrata la traxedia de les Hermanes Mirabal.
Phyla scaberrima
Principios activos
Les partes aérees de la yerba duce contienen un aceite esencial nel cual identificáronse los monoterpenos borneol, delta-cadineno, alcanfor, 6-metil-hep-5-en-2-ona, limoneno, linalol, mirceno, alfa y beta-pineno. alfa-terpineol y terpinoleno; y los sesquiterpenos, beta-cariofileno, alfa-copaeno y hernandulcin, esti postreru compuestu, tamién se detectó en fueyes y flores.
Celinés Toribio
Carrera
En 2013, se Celinés embarcar nun ambiciosu proyeutu al producir y actuar na película dominicana María Montez: La película, que cunta la vida de la diva dominicana María Montez y que ta entamada pa ser llanzada en 2014.
Filmografía
Cine
Televisión
Phyla scaberrima
Taxonomía
Phyla scaberrima describióse por (Juss. ex Pers.) Moldenke y espublizóse en Repertorium Specierum Novarum Regni Vegetabilis 41(1046/1058): 64. 1936.
Nome común
Corozus del país, yerba duce, hierbabuena duce, oriéganu gruesu, orozus, yerbabuena duce.
Celinés Toribio
Vida personal
Toribio casóse col so mánager Giancarlo Chersich en 2009. Chersich propúnxo-y matrimoniu en mayu de 2008 en Cannes, Francia. El 25 d'avientu de 2017, dempués de más d'un añu de rumores, Celinés informó públicamente la so separación de Giancarlo Cherisch, al traviés d'un videu en Instagram nel que xuntos prometiéronse amistá hasta que la muerte dixebrar. Toribio tien una academia nel Bronx, Nueva York, onde'l so personal enseña modelaje, actuación y danza. Amás tien la so propia compañía, Celinés Toribio Enterprises, onde produz los calendarios y axusta con distintes empreses pa ser la so imaxe.
Neolucanus spicatus
Distribución xeográfica
Alcuéntrase na China.
La Espeñada
La Espeñada ye una entidá de población de la parroquia d'El Pieloro, en Carreño.
L'INE establez que La Espeñada ye una aldega de 4 habitantes (3 homes y 1 muyer). El so códigu de referencia ye 33 014 090500.
Topónimu
Xosé Lluis García Arias nun escribe ná al respeutu d'esti topónimu.
Neolucanus svenjae
Neolucanus svenjae ye una especie de coleópteru de la familia Lucanidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase nel Tibet (China).
Seleición femenina de baloncestu de Corea del Sur
La seleición femenina de baloncestu de Corea del Sur ye l'equipu de baloncestu que representa a Corea del Sur nes competiciones de seleiciones nacionales femenines.
La seleición femenina de Corea del Sur ye una de les dos potencies d'Asia xunto con Seleición femenina de baloncestu de China China. Llogró l'oru nos Xuegos Asiáticos de 1978, 1994 y 1994, y la plata en cinco ediciones. Nel Campeonatu Asiáticu llogró 12 títulos y 11 segundos puestos.
Falvy
Falvy ye una comuña francesa del departamentu de Somme, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Joey Bishop
Foi conocíu cómicu mientres los años 1960, cuando los sos shows, tantu nel teatru como na televisión, consiguieron un notable ésitu. Sicasí, la so fama foi efímera, y una década más tarde yá sumiera práuticamente de la primer llinia de la escena pública.
Quiciabes por esta razón, Bishop foi sobremanera recordáu pola so pertenencia al llexendariu grupu d'amigos conocíu como los Rat Pack, lideráu por Frank Sinatra, y qu'incluyía personaxes pernomaos como Dean Martin, Peter Lawford y Sammy Davis, Jr.. Foi precisamente en collaboración con esti grupu con quien consiguió los sos mayores ésitos en diversos espectáculos en Las Vegas, o en filmes como 'Ocean's 11' y 'Sergeant 3'.
En 1960 foi'l maestru de ceremonies de la fiesta de celebración de la victoria presidencial de John F. Kennedy, tamién íntimu amigu de Sinatra. Bishop conociera al célebre cantante a mediaos de los años 1950, cuando ésti propúnxo-y participar nel so espectáculu nel club Riviera. Foi según Bishop pasó a ser conocíu como'l cómicu de Sinatra. Magar tou, tuvo de cutiu la sensación que nun yera consideráu un verdaderu miembru de los Rat Pack, sinón más bien namái la so mascota.
De neñu yá demostró'l so talentu pa la comedia, pos esfrutaba faciendo imitaciones d'Edward G. Robinson y Jimmy Durante. Dempués d'abandonar prematuramente l'institutu, formó una compañía musical y de comedia con dos amigos, los 'Bishop brothers'. El grupu consiguió l'ésitu abondu como pa trescender les fronteres de la so ciudá, llegando a actuar n'otres como Nueva York o Chicago.
Los hermanos rompieron al ser llamaos a files tres l'españíu de la II Guerra Mundial. Bishop xubió a sarxentu d'infantería d'un reximientu con base en Houston, Texas. Rematada la guerra, actuó en solitariu en diversos clubes de Nueva York hasta qu'atraxo l'atención de diversos productores televisivos.
En los 60, Bishop consiguió tener el so propiu programa televisivu na citada cadena, 'The Joey Bishop Show', que se convirtió nel espaciu estrella de la emisora en 1961. El show foi atayáu en 1965, pero volvió emitise en 1967, na rival ABC. A pesar d'un bon entamu, nun algamar l'ambiciosu oxetivu de los directivos de la cadena: desbancar al míticu 'Tonight's show' de Johnny Carson. En 1969, la so audiencia cayó en picáu, y foi canceláu. A partir d'entós, les sos apaiciones na televisión seríen esporádiques, y dedicóse namái a actuar en clubes y teatros.
Freyja
thumb|250px| Freyja conduciendo'l so carru con gatos y flanqueada por querubinos renacentistes, nuna pintura de [[Nils Blommér.]] Freyja, o Freya, ye una diosa de la mitoloxía nórdica y xermánica, de la cual caltuviéronse numberosos rellatos que la arreyen o la describen. Por cuenta de que les fontes meyor documentaes d'esta tradición relixosa fueron tresmitíes y alteriaes por historiadores cristianos medievales, y, en munchos casos, escrites más de sieglu y mediu más tarde, el so verdaderu rol, les práutiques paganes y el so cultu son inciertos.
Nes Eddas, Freyja ye descrita como la diosa del amor, la guapura y la fertilidá. La xente invocábalo pa llograr felicidá nel amor, asistir nos partos y pa tener bones estaciones.
Freyja tamién yera acomuñada cola guerra, la muerte, la maxa, la profecía y la riqueza. Les Eddas menten que recibía a la metá de los muertos en combate nel so palaciu llamáu Fólkvangr, ente que Odín recibía la otra metá nel Valhalla. L'orixe del seidr y la so enseñanza a los Æsir atribuyíase-y a ella.
Frigg y Freyja son los dos dioses principales de la relixón nórdica y son descrites como les cimeres ente les Ásynjur. Freyja ye la diosa más venerada xunto con Frigg, y el so cultu paez ser el más prevalente ya importante de los dos. Na saga Droplaugarsona descríbese que nel templu de Ölvusvatn, Islandia, les estatues de Frigg y Freyja allugar nes posiciones más importantes, frente a les de Thor y Freyr. Estes estatues taben iguaes con ellaboraos paños y afataes con oru y plata.
Más palantre en Heimskringla, rellátase que munchos templos y estatues de los dioses paganos nativos fueron asaltaos y destruyíos por Olaf I de Noruega y Olaf II el Santu mientres el gradual y violentu procesu de cristianización d'Escandinavia. Mientres y depués d'estendíu y completáu el procesu de cristianización, Freyja y munchos elementos acomuñaos con ella fueron demonizadas pola creciente influencia de misioneros cristianos. Depués de que la influencia cristiana fuera consolidada en llei, restos de la so fe caltener na clandestinidá, principalmente en zones rurales, sobreviviendo hasta tiempos modernos nel folclor xermánicu y más apocayá reconstruyida en delles formes del neopaganismu xermánicu.
Etimoloxía
Los nomes Frey y Freyja deriven de pallabres xermániques que los sos significaos son "el señor" y "la señora" respeutivamente (cognaos xermánicos inclúin: el góticu Fráuja "señor, amu", Fráujo "señora, ama", nórdicu antiguu Frú "ama, señora, muyer", danés Frue, suecu Fru, alemán Frau "señorita, muyer, esposa", antiguu altu alemán Frouwa, anglosaxón Freo, Frea). Al igual que la pallabra francesa dame (del llatín apodera), que la so forma masculina (dominus) pereció, el significáu pa "señor" nun s'utiliza más, pero'l títulu de "Frau" entá esiste nes llingües xermániques.
Gylfaginning
Freyja ye presentada en Gylfaginning, el primer llibru de la Edda prosaica. Nárrase que depués de la guerra que se desamarrara ente los Æsir y los Vanir polos malos tratos daos a Gullveig per parte de los Æsir; el tratáu de paz incluyía l'intercambiu de rehenes ente dambos grupos de dioses. El dios Njörðr foi unviáu polos Vanir dende'l Vanaheim al Asgard onde nició dos fíos bien bellos.
Los trés dioses menores mentaes depués de Freyja en Gylfaginning son con frecuencia consideraes como los sos asistentes: Sjöfn (una diosa d'amor), Lofn (una diosa de les bodes), y Vár (una diosa de les promeses ente homes y muyeres).
Skáldskaparmál
thumb|200px|"Heimdall torna'l collar Brisingamen a Freyja" pol pintor [[Suecia|suecu Nils Blommér.]] En Skáldskaparmál, atópense munchos kenningar informativos sobre Freyja.
Más palantre en Skáldskaparmál, dellos kenningars pa Freyja centrar nes llárimes qu'arrama, que tán feches d'oru colorao: "¿Cómo l'oru podría ser perifraseado? Llamándolo, Fueu de Ægir, y Aguyes de Glasir, Pelo de Sif, Cofia de Fulla, Llárimes de Freyja [...] Agua o bastiu de Draupnfir, o de los güeyos de Freyja [...]"
Una parte del poema Húsdrápa en Skáldskaparmál rellata la hestoria del robu del collar Brisingamen per parte de Loki. Cuando Freyja decatar de l'ausencia del so collar, solicitó l'ayuda de Heimdall pa buscalo. A la fin atoparon al lladrón que resultó ser Loki quien se tresformara nuna foca. Heimdall tamién se tresformó nuna y combatir. Depués d'una llarga batalla, Heimdall venció y tornó el Brisingamen a Freyja. La rivalidá de Loki y Heimdall por Brisingamen ye un eventu importante, yá que marca un odiu mutuu qu'a futuru los destinará a combatise y matase l'unu al otru nel final del Ragnarök.
Esti mitu que tien llugar nel mar, ta quiciabes rellacionáu col orixe d'unu de los nomes de Freyja, "Mardöll" (Rellumu del mar), siendo'l rellumu equí'l del collar robáu Brisingamen (brísinga significa "brillante, centelleante, flameante"). Nel nome de Heimdall, la pallabra dallr (lluz) ye'l masculín de döll, y heim significa "tierra de" (cf. Vanaheim, Alfheim). Esta ye quiciabes una de les hestories que se perdieron sobre los viaxes de Freyja en busca del so maríu. Freyja y el so maríu Óðr representaben la situación habitual de delles families de nobles na antigua Escandinavia onde por cuenta de los duros ambientes y les campañes de guerra, los homes partíen en llargues xornaes de guerra y les muyeres quedaben al cargu de la casa con un poder considerable.
Grímnismál
En Grímnismál, na Edda poética descríbense les principales moraes de los dioses nórdicos. Ente elles méntase la residencia de la diosa Freyja, el so palaciu llamáu Fólkvangr, onde recibía a la metá de los guerreros cayíos en combate.
Según lo que rellata Snorri Sturluson na Edda prosaica "siempres qu'acaballa a la guerra, ella tien la metá de los muertos". El nome de Fólkvangr puede ser traducíu como "campu de la xente" o "campu del exércitu". El so salón, Sessrúmnir, ye traducíu como "ampliu n'asientos". Estos nomes indiquen ciertu paralelismu col Valhalla, que alluga los Einherjar, l'exércitu de los muertos escoyíos poles valquiries pa Odín que se preparar pal Ragnarök.
Þrymskviða
El poema Þrymskviða rellata qu'un día Thor afaya que'l so martiellu perdióse. Diríxese xunto con Loki a la residencia de Freyja, Fólkvangr, a pidi-y la so capa de plumes de ferre. Depués Loki usa esta capa pa tresformase nun páxaru y buscar el martiellu de Thor y afaya que'l xigante Thrym despintar y pide que se-y apurra a Freyja en cuenta de devolvelo. La diosa, enllena de roxura, fai tremecer les moraes de tolos dioses y, debíu al temblón, el collar Brisingamen saltó esprendíu del so pescuezu. Tolos dioses y dioses axuntar en conceyu y, siguiendo les suxerencies de Heimdall, llograron convencer a Thor de que se vistiera como Freyja y llevara les sos xoyes. Loki, vistíu como una criada, acompañó a Thor cola so disfraz de Freyja, polo que'l xigante Thrym dio-yos la bienvenida. Na llacuada de receición el xigante sosprender pol gran mambís de la novia y Loki siempres respuende de forma intelixente argumentando la so estraña conducta. A la fin el xigante asitia'l martiellu Mjolnir na falda de la supuesta novia y nesi momentu Thor quítase'l disfraz de Freyja, toma'l martiellu y matu al xigante y a tolos sos invitaos.
Lokasenna
Lokasenna ye una obra que s'atopa solamente nuna edición de la Edda poética, lo que se menta nél nun apaez en nenguna otra fonte y alderícase la influencia cristiana del poeta y el so respetu poles deidaes paganes. El testu ye aparentemente una continuación a Hymiskviða onde'l dios Ægir llogra un calderu xigante onde prepara hidromiel pa convidar a los Æsir y los Alfar. Sicasí Loki, quien nun fuera convidáu a la xunta, garrasti y matu a unu de los sirvientes de Ægir y falta a tolos dioses hasta que Thor amenácia-y col so martiellu. Nel intercambiu de pallabres de Loki con Freyja, esta postrera empieza defendiendo a Frigg de la cual Loki burllar de matar al so fíu. Nesi momentu Loki acusar de bruxa y de xacer al pie del so hermanu.
Hyndluljóð
Hyndluljóð ye un poema atopáu en bien mala traza nes últimes ediciones de la Edda poética ca. 1400. Nél, Freyja viaxa nun xabalín llamáu Hildisvíni pa solicitar l'ayuda de la giganta Hyndla p'atopar l'heriedu de Óttar, el so protexíu. Óttar equí seique seya otru nome pal maríu de Freyja, Óðr.
Oddrúnargrátr
Nel poema Oddrúnargrátr que pertenez a los cantares heroicos de la Edda poética, la princesa Borgny clama a les dioses Frigg y Freyja por que bendigan y favorezan al so fíu Oddrún y evíten-y sufrimientos.
Sagues islandeses
Munches de les sagues islandeses contienen numberoses menciones a Freyja.
Heimskringla
La saga de los Ynglings rellata:
Na saga de Haakon I de Noruega, Freyja ye mentada en dos oportunidad. Primero, en rellación con sacrificios ufiertaos a la diosa. :"Y primero la copa de Odín foi balerada pola victoria y poder al so rei. Dempués d'eso, les copes de Njörðr y Freyja por paz y una bona estación."
Otres sagues
Na saga de Egil, cuando Þorgerðr amenacia con cometer suicidiu, diz: "Nun tuvi una cena, y nin voi tener una hasta que cene con Freyja. Nun puedo faer nada meyor que'l mio padre: nun voi sobrevivir al mio padre y el mio hermanu."
En Hálfs saga ok Hálfsrekka, la reina Signy, esposa del rei Alfrek, ruega pola ayuda de Freyja nun concursu d'ellaboración de cerveza. El so oponente, Geirhild, sicasí, pidiera l'ayuda a Odín, quien-y dio'l so cuspia como lleldu y de esa manera Signy perdió.
Hjalti foi atopáu culpable de blasfemia poles sos infames versos y tuvo de fuxir escontra Noruega xunto al so suegru, Gizur el Blanco. Más tarde col sofitu de Olaf Tryggvason, Gizur y Hjalti tornaron a Islandia y convidaron a aquellos aconceyaos nel Althing a convertise al cristianismu. La saga del rei Olaf Tryggvason, compuesta alredor del añu 1300, describe que siguiendo les órdenes del rei Olaf Tryggvason, pa probar la so piedá, la xente recién convertida al cristianismu tenía de faltar y faer risión a los principales dioses paganos. Hallfreðr vandræðaskáld, quien se caltuvo ronciegu a convertise del paganismu al cristianismu por Olaf, foi obligáu a redactar un poema pa probar el so arrenunciu a les antigües deidaes, y Freyja ye mentada ente les principales dioses paganes.
Flateyjarbók
Sörla þáttr ye una curtia hestoria islandesa caltenida en Flateyjarbók y escrita nel sieglu XV por dos sacerdotes cristianos, que tenía por finalidá agraviar les deidaes paganes y allabar el cristianismu y al rei cristianu Olaf Trygvason. La hestoria toma dellos fragmentos de delles obres que depués son entemecíos y rellataos dende un puntu de vista evemerista. La diosa Freyja ye descrita como una bella muyer d'Asia y ye concubina del rei Odín. En cuenta de un formosu collar xaz con unos nanos, lo que provoca la roxura del rei qu'unvia a Loki a roba-y el so collar. Depués promete devolvé-ylo si provoca una batalla eterna, que llegaría al so fin cola llegada del rei cristianu Olaf Trygvason.
Encantamientos de Merseburgo
Los Encantamientos de Merseburg son testos escritos ente los sieglos IX o X n'antiguu altu alemán, onde se menten antiguos mitos paganos. N'unu de los esconxuros mentaos inclúin una referencia a Freyja (equí llamada Frîia o Frûa (Frôwa) ) señalando que tien una hermana menor llamada Uolla  cola que realiza un esconxuru pa curar una ferida del caballu de Wodan (Odín). Uolla ye rellacionada con Fulla, quien ye descrita na Edda prosaica como una diosa menor y sirvienta de Frigg, y qu'en Gylfaginning ye mentada direutamente per debaxo de Freyja.
Tradiciones orales
thumb|300px|Freyja, por [[John Bauer]] Nes zones rurales d'Escandinavia caltuvo cierta dependencia coles fuercies de la naturaleza, los dioses de la fertilidá caltener na cultura popular hasta finales del sieglu XIX en Suecia. Freyja caltenía dellos elementos del so rol como diosa de la fertilidá y les colleches. Na provincia de Småland, arrexuntóse un rellatu de la so rellación colos rescamplos y la maduración de les colleches.
En Värend, Freyja podía llegar na nueche de Navidá y solmenar los pumars p'anunciar bones colleches y por consiguiente la xente dexaba delles mazanes nos árboles, pa ella. Amás, consideraben peligrosu dexar los araos fuera, yá que si Freyja sentar n'unu d'ellos, este sería inútil.
Posesiones
thumb|150px|Freyja, nuna pintura de J. Penrose. Los rellatos que sobrevivieron hasta los nuesos tiempos sobre Freyja acomuñar con frecuencia a numberoses posesiones máxiques.
Fólkvangr
Freyja recibe nel Fólkvangr a la metá de los espíritos de los guerreros muertos que combatieron valientemente na batalla. Snorri Sturluson rellata en Gylfaginning que "siempres qu'acaballa escontra la batalla, ella lleva la metá de los muertos".
Freyja ye tamién llamada Eigandi valfalls ("Posesora de los cayíos en batalla") y Valfreyja, "Señora de los cayíos en batalla" y de les valquiries polo xeneral.
Otru puntu de vista esplica la diferencia ente los einherjar de Odín y los de Freyja; la tradición oral d'Óðal, esplica que los guerreros de Odín son "los d'ofensiva", o aquellos que dediquen la so vida a la batalla. Los guerreros de Freyja son "los de defensa", o aquellos que solo lluchen pa protexer a les sos families, cles o bienes. L'historiador Else Roesdahl menta la diferencia ente dos les cultures al considerar les armes depositaes nes tumbes. En Noruega xeneralmente les tumbes de los guerreros teníen escudos defensivos, y en Dinamarca armes d'ataque.
Xoyería
Brisingamen ye'l famosu collar de Freyja supuestamente fechu d'oru. El collar piénsase que representa'l sol y el ciclu de día y nueche. D'alcuerdu a les notes de Saxo Grammaticus, Brisingamen taba ente los oxetos daos a los dioses por Alberich. En delles escritures, Brisingamen ye asignáu a Frigg.
En Skáldskaparmál, ta escritu que les muyeres frecuentemente usaben "collares de piedra" como parte de los adornos qu'utilizaben pa indicar el so estatus social. Esta ye la razón pola cual la muyer ye perifraseada con referencies a xoyes y ágates. Frigg y Freyja son les dioses nórdiques más destacaes, polo tanto son descrites con preciosos collares. Los collares siempres paecen ser los regalos favoritos en dómines paganes. Cuando Hilda foi a pidir paz al so padre, el rei Högni, ufiertó-y un collar y en Völuspá, la profetisa negar a falar hasta que Odín agasáya-y dellos collares d'oru.
Capa
Freyja tien una capa fecha de plumes de ferre, que-y da l'habilidá de camudar a la forma de cualquier ave, y volar ente los mundos. Ye llamáu Valshamr, el "plumaxe del ferre", "piel de ferre", o "capa de plumes de ferre" en distintes traducciones. La mesma capa máxica tamién-y ye asignada a Frigg en dellos rellatos.
Carru de gatos
Freyja ye considerada una diosa guerrera ente los sos munchos papeles. El carru tamién ye un atributu guerreru y frecuentemente asignáu solamente a deidaes importantes. Esto nun significa que cada deidá xermánica aponderada tenga un carru, pero la mayoría tienen cabalgaduras especiales. Odín y Heimdall tienen caballos, Thor tien un carru tiráu por cabres, Freyr tien un xabalín, pero Freyja tien tantu un carru como un xabalín. Les dioses menores como Gefjun y Iðunn nun tienen siquier un palaciu o salones.
Xabalín
Freyja tamién acaballa un xabalín de goches doraes llamáu Hildisvíni ("Gochu de batalla") qu'apaez solamente nel poema Hyndluljóð. Depués rellátase qu'esti xabalín ye'l so protexíu Óttar temporalmente amarutáu como Hildisvini, non que realmente Hildisvini fuera Óttar.
En Skáldskaparmál, Freyr ye descritu conduciendo otru xabalín con goches doraes llamáu Gullinbursti, el cual puede ser el mesmu que conducía Freyja. El xabalín ta acomuñáu na mitoloxía nórdica tantu cola noción de fertilidá como talismán proteutor na guerra.
Homólogos
Propúnxose que Freyja pue ser el descendiente mitolóxicu más direutu de Nerthus, una diosa acomuñada a una serie de tribus xermániques descrita por Tácito nel añu 1 e.C. na so obra Germania, y que dacuando ye identificada con Njörðr al traviés de conexones etimolóxiques.
Njörðr casóse cola so hermana, con quien tuvo un fíu, Frey, y una fía, Freyja. Esta pareya de deidaes secundaries pue ser una derivación de la primera. Al igual que'l carru de Freyja, la diosa xermánica, en principiu más antigua, Nerthus tamién ye descrita de cutiu conduciendo un carru.
Postúlase la esistencia d'una rellación sostenible ente Freyja y otres dioses veneraes a lo llargo de la ruta de migración de los pueblos indoeuropeos qu'apaeció constantemente con unu o dos gatos o lleones como compañía, polo xeneral nel aspeutu d'una diosa de la guerra, pero n'otres ocasiones tamién como una diosa del amor. Ente elles puédense incluyir a Durga, Ereshkegal, Sekhmet, Menhit, Bast, Anat, Asherah, Nana, Cibeles, Rhea, y otres.
Persones
thumb|right|180px|Estatua de Freyja et Djurgården, [[Estocolmu, Suecia, representada con un ferre.]] Freya y les sos variantes ye un nome femenín escandinavu común. Nel añu 2005, el nome de Freja foi'l quintu más popular ente los daneses nacíos esi añu. Al añu siguiente, en 2006 foi'l tercer nome más popular en Dinamarca, y nel añu 2007 tuvo nel cuartu llugar. N'Inglaterra y Gales el nome de Freya tuvo na posición ventena tercera nel añu 2006 y ventena quinta nel 2007, tocantes a popularidá pa les neñes recién nacíes.
Llugares
Munches granxes en Noruega lleven la pallabra Frøy- como primer elementu de los sos nomes, siendo'l más común en nome de Frøyland (13 granxes). Ye inciertu si Frøy- nestos nomes fai referencia a la diosa Freyja o al dios Frey. El primer elementu nel nome Frøyjuhof, na parroquia de Udenes, ye probablemente'l xenitivu pal nome de Freyja. El mesmu casu asocede con Frøyjuhof, nes parroquies de Hole y Stjørdal. Tamién hai dos islles llamaes Frøya en Noruega.
Na parroquia de Seim, na provincia de Hordaland, Noruega, atópase la granxa Ryland (nórdicu antiguu occidental Rýgjarland). El primer elementu ye'l casu del xenitivu pa rýgr 'dama', idénticu al significáu del nome de Freyja. Una variante de la pallabra rýgja pue que asoceda cola municipalidá noruega de Rygge. Esisten dellos llugares llamaos Horn n'Islandia y Hoorn n'Holanda, otru nome pa la diosa, y n'Alemaña dellos lleven el nome de Freiburg.
Plantes
right|130px|thumb|Polygala vulgaris, llamada tamién "Pelo de Freyja". La planta Polygala vulgaris, foi nomada n'honor a Freyja, como Pelo de Freyja, pero depués de la introducción del cristianismu'l so nome camudó y faía alusión a la Virxe María, suxuriendo asina la so más cercanu homólogu nel cristianismu.
Vienres
El nome del día vienres na mayoría de les llingües xermániques, lleva'l so nome n'honor a Freyja, como por casu, Frīatagen antiguu altu alemán, Freitag n'alemán modernu, Freyjudagr en nórdicu antiguu, Vrijdag n'holandés, Fredag en suecu, noruegu, y danés. N'inglés Friday deriva de la pallabra anglosaxona frigedæg, que significa'l día de Frige, la forma anglosaxona para Frigg. Dambes dioses yeren frecuentemente identificaes una cola otra.
Spizixos semitorques
Spizixos semitorques, ye una especie d'ave paseriforme perteneciente a la familia Pycnonotidae.
Distribución y hábitat
Alcuéntrase en China, Taiwán, y Vietnam.
Freyja
Cultura popular
Freyja, so la variante del so nome n'alemán "Freia", apaez nel ciclu d'óperes de Richard Wagner, Der Ring des Nibelungen incluyendo Das Rheingold, Die Walküre, Siegfried, y Götterdämmerung. Esto llevó a que munchos la representaren basándose nes interpretaciones de Wagner. Na descripción de Wagner, Freyja ye hermana de Frigg y ye la diosa de la guapura que guarda les mazanes doraes. Cuando foi prindada por dos xigantes llamaos Fasolt y Fafnir, los dioses rápido avieyaron, y Odín tuvo de pagar a los xigantes un fuerte rescate, incluyendo'l Tarnhelm y l'aniellu del nibelungo que robó d'Alberich pa recuperala.
La Estación (El Pieloro)
La Estación ye una entidá de población de la parroquia d'El Pieloro, en Carreño.
L'INE establez que La Estación ye un llugar de 8 habitantes (6 homes y 2 muyeres). El so códigu de referencia ye 33 014 090600.
Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 4,30 km. Tien una altitú máxima de 93 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 4 viviendes principales.
Toponimia
Xosé Lluis García Arias, na estaya referente a "El Tocote", comenta:
Phyllanthus acidus
La brusel estrelláu, averrhoa trébole (pola so apariencia al reparar la so corte transversalmente), acerolo o brusel de Taití (Phyllanthus acidus) ye un arbustu de la familia de les filantacees, orixinaria del sur d'Asia o de Madagascar y anguaño cultivada en distintes rexones tropicales d'Asia, Polinesia y les Amériques.
Descripción
thumb|Fueyes Algama unos 6 m altor. La copa ye trupa y trupa. Les fueyes son alternes y ovaes o llanceolaes y miden 8 por 4 cm. Presenta inflorescencia en recímanos, con panícules de 5 a 12,5 cm de llargor. Les flores son de verdes, blancucies, rosaes o acolorataes.
Produz numberosos frutos, que son drupes d'hasta 1 cm de diámetru caúna, de color mariellu maciu, verdosu o blancuciu, con magaya cerosa, crujiente, xugosa y bien aceda. Cada frutu tien una sola grana. thumb|Ilustración thumb|Frutos thumb|Detalle
Usos
El frutu ye comestible. Puede consumise frescu, pero más frecuentemente úsase pa ellaborar dulces, mermelaes, conserves o bébores, ye costume n'Ecuador y El Salvador consumila con sal cuando entá esta verde. Tamién s'aprovecha como alimentu pa les aves. La planta ye apreciada como ornamental.
Nutrición
La magaya del frutu ta compuesta en 91,7% d'agua; 6,4% de carbohidratos, 0,7% de proteínes; 0,6% de fibres y 0,5% de cenices. Cada 100 g contienen 23 mg de fósforu; 5 mg de calciu; 0,4 mg de fierro, 0,01 mg de tiamina, 0,05 mg de riboflavina y 8 mg de vitamina C.
Enllaces esternos
Articulos
Recetes
Fritz Haber
Fritz Haber foi un químicu alemán, gallardoniáu col Premiu Nobel de Química de 1918 por desenvolver la síntesis del amoniacu, importante para fertilizantes y quimica. Haber, xunto con Max Born, propunxo'l ciclu de Born-Haber como un métodu pa evaluar la enerxía reticular d'un sólidu iónicu. Tamién foi descritu como'l padre de la guerra química» pol so trabayu sobre'l desenvolvimientu y esplegue del gas dicloro (d'antiguo cloru) y otros gases venenosos mientres la Primer Guerra Mundial.
Biografía
Nació en Breslau, Prusia (güei Wrocław, Polonia), nuna familia xudía asquenazí. La suya yera una de les más antigües families de la ciudá. Haber convirtióse más tarde por conveniencia del xudaísmu al cristianismu. La so madre morrió mientres el partu. El so padre yera un comerciante bien conocíu na ciudá. Dende 1886 hasta 1891, estudió na Universidá de Heidelberg con Robert Bunsen, de la Universidá de Berlín (na actualidá la Universidá Humboldt de Berlín) nel grupu d'August Wilhelm von Hofmann, y na Escuela Téunica Cimera de Charlottenburg (güei la Universidá Téunica de Berlín) con Carl Theodor Liebermann. Casóse con Clara Immerwahr en 1901. Clara tamién yera una química y opúnxose al trabayu d'Haber na guerra química. Dempués d'un discutiniu con Haber sobre la tema, ella suicidóse. El so fíu, Hermann, nacíu en 1902, más tarde quitóse igualmente la vida por avergoñase del trabayu del so padre, la guerra química. Antes d'empecipiar la so propia carrera académica, trabayó nel negociu químicu del so padre y nel Institutu Federal Suizu de Teunoloxía en Zúrich con Georg Lunge.
Premiu Nobel
Mientres la so estancia na Universidá de Karlsruhe dende 1894 hasta 1911, Fritz Haber y Carl Bosch desenvolvieron el procesu d'Haber, que ye la síntesis catalítica del amoniacu a partir del dihidrógeno y el dinitrógeno atmosféricu en condiciones d'alta temperatura y presión [4].
En 1918 recibió'l Premiu Nobel de Química por esti trabayu.
El procesu Haber-Bosch foi un finxu na industria químico, yá que independizó la síntesis del amoniacu y de productos nitrogenados, tales como fertilizantes, esplosivos y materies primes químiques, de los depósitos naturales, especialmente'l nitratu de sodiu (salitre), del cual Chile yera unu de los principales (y cuasi únicu) productores. La producción de nitratu natural estrayíu en Chile amenorgar de 2,5 millones de tonelaes métriques en 1925 (vendíes a 45 dólares per tonelada emplegando a 60 000 trabayadores) a solu 800 000 tonelaes en 1934 (a un preciu de 19 dólares per tonelada emplegando a 14 133 trabayadores).
Coles mesmes investigó les reacciones de combustión, la separación del oru de l'agua del mar, los efeutos d'absorción, la electroquímica y l'investigación de radicales llibres (ver reactivu de Fenton). Una gran parte de la so obra dende 1911 hasta 1933 llevar a cabu nel Institutu Kaiser Wilhelm pa Química Física y Electroquímica en Berlín-Dahlem. En 1953, esti institutu foi rebautizado col so nome. Dacuando atribúyese-y, equivocadamente, la primer síntesis del MDMA (que foi sintetizáu per primer vegada pol químicu de Merck KGaA, Anton Köllisch, en 1912).
Primer Guerra Mundial
Haber desempeñó un papel importante nel desenvolvimientu de la guerra química na Primer Guerra Mundial. Parte d'esti trabayu incluyía'l desenvolvimientu de les mázcares de gas con filtros absorbentes. Amás de dirixir los equipos de desenvolvimientu de gas dicloro y otros gases letales pa ser emplegaos na guerra de trincheres, Haber foi l'encargáu de personal pa la lliberación d'estos gases a pesar de tar prohibíos pola Convención de L'Haya de 1907 (de la que Alemaña yera un país signatario). Los futuros premios Nobel James Franck, Gustav Hertz y Otto Hahn fueron soldaos de gas na unidá d'Haber.
La guerra del gas na Primer Guerra Mundial foi, per un sitiu, la guerra de los químicos, con Haber engarráu al francés premiu Nobel de Química Victor Grignard. Tocantes a la guerra y la paz, Haber dixo una vegada: "En tiempu de paz, un científicu pertenez al mundu, pero en tiempu de guerra pertenez al so país".
La so primer esposa, Clara, compañera química y la primer muyer que llogró un doctoráu na Universidá de Wrocław, suicidar con un revólver nel so xardín, posiblemente en respuesta a qu'Haber supervisara personalmente'l primer usu con ésitu del dicloro na Segunda Batalla de Ypres, el 22 d'abril de 1915. Pegóse un tiru nel corazón el 15 de mayu, y morrió al poco. Esa mesma mañana, Haber foi al Frente Oriental pa supervisar la lliberación de gas contra los rusos.
Haber foi un patriota alemán que taba arguyosu del so serviciu mientres la Primer Guerra Mundial, polo que foi condecoráu. Inclusive'l Káiser dio-y el grau de capitán, casu raru pa un científicu demasiáu vieyu pa cumplir el serviciu militar.
Nos sos estudios sobre los efeutos del gas venenoso, Haber señaló que la esposición mientres enforma tiempu a una baxa concentración d'un gas venenoso de cutiu tenía'l mesmu efeutu (la muerte) que la esposición a una alta concentración mientres un curtiu tiempu. Formuló una simple rellación matemática ente la concentración del gas y el tiempu d'esposición necesariu. Esta rellación conozse como la regla d'Haber.