cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bustarviejo
Ilesia de la Purísima Concepción
El atriu foi construyíu ente 1600 y 1617 y yera más grande que lo que puede contemplase anguaño, una y bones la casa del cura edificóse como un agregu a la ilesia na zona oeste del mesmu. En 2007 esta construcción, xunto con otres, foi baltada, pa devolver a la ilesia l'aspeutu que tenía a principios del s. XX.
Antes de la construcción de la Casa Consistorial, el conceyu celebrar nel atriu, en llamando al pueblu coles campanaes, según cúntennos les antigües actes:
Tamién ye destacable el calter defensivu de la ilesia. Construyida sobre un montículo y arrodiada por un muriu (del qu'anguaño namái se caltién una parte), cuenta con delles aspilleras (o saeteras) pa una meyor defensa.
Una mala costume que s'empecipió cola yá comentada construcción de la casa del cura, ye la d'añedir edificaciones a la ilesia, lo que provocó la desapaición de partes del edificiu, como práuticamente la metá del atriu, o qu'otres partes, cuantimás la torre, quedaren ocultes poles nuevu edificaciones. Na década de los 90 llegó a tener adosaos la casa del cura, un tendíu pa la Plaza de la Constitución (qu'en fiesta se tresformaba en plaza de toros), el cine, un chigre y la guardería. Nel añu 2000 anuncióse la baltadera de tolos agregos dientro del proyeutu de restauración del edificiu, anque les obres nun empezaron hasta'l 2006.
San Pedro Manrique
San Pedro Manrique ye un conceyu de la provincia de Soria, na comunidá autónoma de Castiella y Lleón (España).
Bustarviejo
Ilesia de la Purísima Concepción
Les obres de restauración terminaron en setiembre de 2009 y celebróse una misa d'inauguración el día 13 del mesmu mes, pol azobispo de Madrid Antonio María Rouco Varela. -->
Conceyu
thumb|250px|Fachada principal del Conceyu. El Conceyu o Casa Consistorial de Bustarviejo construyir en 1770, en sustitución del edificiu antiguu, que s'atopaba nun estáu llamentable (vease l'apartáu Edá Moderna).
La planta baxa ye la que más usos tuvo, les sos habitaciones sirvieron de corte, tenada, almacén de vinu, sala d'espera y d'escuela. Pa la escuela utilizaba una pequeña habitación cuadrada d'unos 5 metros de llau, na qu'había una única y pequeña ventana que daba a la Plaza de la Constitución. La escuela nun foi treslladada a un edifico aparte hasta 1930.
Na planta de riba siempres tuvieron les oficines, sacante ente la década de los 70 y principios de los 90. Nesta dómina l'estáu del edificiu yera bien deficiente y les oficines treslladar al pisu baxu.
L'edificiu nun camudó enforma dende'l sieglu XIX, tomando como referencia'l planu realizáu en 1879. Pa dómines anteriores nun hai referencies, anque posiblemente si hubo reformes llevar a cabu nel teyáu. De los cambeos que se tienen constancia, los más significativos son l'apertura y cambéu de ventanes pa dexar entrar más lluz al interior del edificiu.
Como yá se dixo más arriba, l'estáu del edificiu nos 70 yera bien deficiente. En 1978 anuncióse una obra de restauración, que tres dellos proyeutu ensin llevar a la práutica, empezó en 1989 y terminó en 1991.
La parte más destacada del edificiu ye la so fachada principal, que da a la Plaza de la Constitución. El so doble arcada, de gran regularidá y harmonía, ta formada por diez arcos de mediu puntu (cinco na planta baxa y cinco na de riba). Cada arcu ta formáu por cinco piedres perfectamente cortaes y afeches. Los arcos sofítense sobre pilastres, qu'anque paecen paralelepípedos, en realidá les bases cimeres son unos cuatro centímetros más grandes que les inferiores. Esta pequeña diferencia, a pesar de ser imperceptible pol güeyu humanu, ye la responsable de la gran harmonía del conxuntu.
Centru Cultural
El Centru Cultural, popularmente conocíu como "Antigües Escueles" o "Escueles Vieyes" foi construyíu ente 1925 y 1930 y, entós, yera conocíu como "Escueles Nueves", por sustituyir a l'antigua escuela (que se llevantaba donda agora atópase'l Consultoriu).
L'edificiu de dos plantes, fechu en piedra, ye perfectamente simétricu nel esterior y, d'antiguo, tamién lo yera nel interior.
La construcción de la escuela formaba parte del plan de reforma de la educación d'Eduardo Callejo de la Cuesta, Ministru d'Instrucción Pública y Belles Artes mientres la dictadura de Primo de Rivera. Mientres el so ministeriu creáronse más de 6.000 escueles primaries, construyéronse 2.400 nueves, poner en marcha 34 centros d'educación secundaria, afitáronse testos únicos pa toles asignatures de bachiller, diose llibertá pedagóxica a les Universidaes, creáronse nuevos Colexos Mayores, prohibióse la esportación d'obres y oxetos artísticos y restauráronse decenes de monumentos. L'Estáu ocupar de mercar el material escolar y el moblame y de repatirlo ente les escueles. Darréu, yá mientres la República, les Misiones Pedagóxiques reforzaron entá más los medios de la escuela.
En 1981 la escuela treslladar a un nuevu edificiu asitiáu na carretera de Valdemanco. Les aules de la planta de baxo recibieron dende entós diversos usos: pub, ximnasiu, aula d'informática... Anguaño úsense de sales d'esposiciones. Dende 1983 na planta de riba atópase la biblioteca. En principiu namái s'habilitó una de les aules, pero tres la restauración del edificiu ente 1991 y 1993, la biblioteca pasó a ocupar tola planta.
Ermita de La nuesa Señora de la Soledá
thumb|250px|Ermita de La nuesa Señora de la Soledá. Polos documentos antiguos del conceyu, especialmente los testamentos, sábese qu'en Bustarviejo llevantábense delles ermites. Na actualidá namái queden dos de pies, la de La nuesa Señora de la Soledá y la del Santísimu Cristu de la Peña. Aparte tamién se caltién parte de la de San Andrés nel campusantu y los cimientos de la de La nuesa Señora del Consuelu, na finca El Ejido.
La ermita de la Soledá (simplificación popular) ye una construcción rústico y senciello asitiada pela rodiada del pueblu, na carretera de Valdemanco. Delantre d'ella llevanta una cruz de piedra de los años 1940, anque sofitada sobre una base muncho más antigua. Tamién hai dos grandes y piedres que formaben parte del antiguu via crucis nes que pueden lleese unes inscripciones del mesmu estilu que les que s'atopen na ermita del Cristu. Nelles dizse: «Equí esnudaron al Señor» y «Equí clavaron al Señor na cruz».
Por cuenta de la sobriedá del edificiu, los elementos decorativos arralecen, destacando namái la pequeña cruz de fierro que remata'l teyáu y la rexa que cierra l'atriu d'entrada. L'interior, de planta rectangular, ye entá más senciellu. Adosada a la fachada Esti construyó una pequeña sacristía.
Ermita del Santísimu Cristu de la Peña
La ermita del Cristu (simplificación popular), na entrada del pueblu pela carretera de Valdemanco, ye una construcción única na zona, yá que ye la única ermita llabrada na piedra. Anque, lo más seguro, ye que yá esistiera un covarón natural, l'interior foi engrandáu y allisáu. La entrada ta formada por un dintel y unes jambes de piedra, nes que de pueden lleer una serie d'inscripciones grabaes, amás, sobre la entrada asitiáronse unes llanches a manera de toldu o visera.
Nel dintel puede lleese, con más o menos dificultá: «FIXO eSfA OBRA frCO BZA ACΛbOSe AÑU 1625» (Fixo esta obra Francisco Baonza acabose añu 1625); y na jamba derecha: «Aq ΛLÇARŌ ē ΛLtO LΛ + i LΛ PUCieROn ē UnΛ PñΛ» (Equí alzaron n'alto la cruz y poner nuna peña).
Polos planos realizaos en 1879 pol Institutu Xeográficu y Estadísticu, sábese que la peña yera más grande que anguaño. En dalgún momentu ente esa fecha y 1928 (cuando se construyó un payar), la peña foi cortada, aprovechando un resquiebru.
Hasta mediaos del sieglu XX (y a lo menos dende principios del mesmu sieglu), la ermita taba vacida y abandonada y sirvía d'abelugu pa vagamundos. Escontra 1964 el párrocu empezó la so rehabilitación: asitióse una rexa na entrada, nel esterior llantaron dos cipreses, hiedra y otres plantes. L'interior foi llimpiáu, fixéronse pequeños retoques y furáronse unes pequeñes ornacinas p'asitiar imáxenes de santos. A la ermita tamién llegó la lletricidá.
Sobre la peña hai una cruz, na qu'empieza'l vía crucis y que termina enfrente de la otra ermita que sobrevive, la de la Soledá.
El Valle Formosu
thumb|250px|El Valle vistu dende Miraflores de la Sierra.
Soulangy
Soulangy ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ryota Iimuro
Ryota Iimuro (飯室 綾太, ) ye un futbolista xaponés.
Poecilia reticulata
El ye un pez ovovivíparu d'agua duce procedente de Suramérica qu'habita en zones de corriente baxa de ríos, llagos y llamargues. Ye bien conocíu nel mundu de l'acuariofilia cuidao que'l so cuidu nun ufierta grandes dificultaes y reproduzse con bien de facilidá.
Nomenclatura
Orixinariu de Trinidá, Barbados, Venezuela y norte de Brasil, esti pexe foi afayáu delles vegaes en dellos llugares y por persones distintes, caúna de les cualos dio-y un nome distintu.
La primera d'elles foi un zoólogu llamáu Wilhelm Peters, qu'en 1859 bautizar col nome de Poecilia reticulata, siguíu de Filippo de Filippi, en 1861 que la volvió a afayar, pero dándo-y el nome de Lebistes poeciloides.
Darréu, el naturalista John Lechmere Guppy atopó exemplares d'esta especie na islla de Trinidá y unviar al Muséu Británicu, y dio-yos el nome de Girardinus guppy. En 1913, Charles Tate Regan xunió los nomes daos por Peters y De Filippi en Lebistes reticulatus, denominación que foi considerada válida mientres enforma tiempu, hasta ser revisada y sustituyida pola del descubridor orixinal de la especie: Poecilia reticulata.
Na actualidá esti pexe ye comúnmente conocíu como “guppy”. En Trinidá conocer amás como “pexe millón” pola so alta tasa de reproductividad. N'Arxentina y Uruguái ye conocíu como “lebistes”.
Distribución
Orixinaria de Suramérica, el so interés en acuariofília provocó la so introducción y naturalización n'agües de Norteamérica, Suramérica, África y Europa incluyendo la Península Ibérica.
Hábitat y condiciones de caltenimientu
Los guppys son pexes d'agua caliente y encamiéntase crialos en temperatures ente los 22 °C y 28 °C (óptima: 25 °C), anque son pexes bien tolerantes coles condiciones de l'agua, siendo posible crialos a temperatura ambiente si ésta nun s'alloñar enforma d'esti intervalu.
El caltenimientu d'estos pexes rique agua d'un pH llixeramente alcalín, pero nun tendría de ser inferior a 6,5 nin superior a 8, anque lo ideal sería caltener un ph cercanu a 7,5; encamiéntase que la durez de l'agua tea ente 10° y 20° de dH, anque pueden soportar dureces d'hasta 30° de dH ya inclusive vivir n'agües llixeramente salaes.
La cantidá de peces que podemos caltener nun acuariu depende de munchos factores, pero encamiéntase nun superar la cantidá de 1 guppy por cada 5 llitros. Teniendo en cuenta amás que l'acuariu tien que tener un mínimu de 40 llitros yá que son pexes bien inquietos que precisen un mínimu espaciu pa nadar.
Nos acuarios ye recomendable que s'usen peceres con filtru y oxigenador pa estabilizar l'agua, yá qué esto ayuda a los pexe Guppy a que'l so permediu de vida xuba considerablemente y tener mayor densidá de peces que l'antes citada.
Mad Max
Mad Max ye una película australiana d'aición-ciencia ficción de 1979 escrita y empobinada por George Miller y protagonizada por Mel Gibson. La película foi estrenada un añu más tarde nel restu del mundu. Con una temática distópica, y un pequeñu presupuestu de 350.000 dólares, el filme consiguió recaldar 100 millones de dólares en tol mundu y produció tres secuela: Mad Max 2 en 1981 (conocida como The Road Warrior o El guerreru de la carretera), Mad Max Beyond Thunderdome en 1985 (Mad Max, más allá de la cúpula del truenu) y Mad Max: Fury Road en 2015.
Ye considerada na actualidá como una película de cultu.
Orixe del títulu
El títulu de la película fai un xuegu de pallabres col diminutivu del protagonista, Max, una y bones Mad Max puede entendese como (el) "Llocu Max" o "Máxima Llocura". Esto asocede si entendemos a Max como abreviatura de Máximu, buscando amás aprovechar l'efectu sonoru o alliteración, al ser los dos pallabres bastante asemeyaes.
Argumentu
Nun futuru apocalíptico marcáu pola escasez d'agua y el caos social, les peaes de facciones apoderen les carreteres d'Australia. Puede apreciase una redolada desordenada y distópico. Mientres la sociedá se desintegra, una patrulla de policías conocíos como la Patrulla de Fuercia Central (MFP, Main Force Patrol n'inglés) encargar de caltener la seguridá vial. Nella atópase Max Rockatansky (Mel Gibson), consideráu como'l meyor de los patrulleros de la so división. Max trabaya nun edificiu de Xulgáu arruináu per dientro y per fora, qu'al empar ye'l cuartel central de Patrullar.
Un pandillero llamáu Crawford Montazano, conocíu como "Caballeru Nocherniegu" (Nightrider n'inglés), escapa de la custodia policial matando a un oficial y robando el so coche, un V8 Especial de Persecución. Dempués d'un atayáu intentu de captura efectuáu polos policías, Max sale a ayudar y escuerre al criminal, que muerre xunto cola so pareya nuna tarrecible esplosión.
Tiempu dempués, surde una peada que busca vengase de los "bronces" (del doblaxe de Bronze n'inglés, por cuenta de les insinies de bronce qu'identifiquen a los patrulleros como policías), dirixida por un motociclista moteyáu "Toecutter" (Hugh Keays-Byrne) -Cortadedos n'inglés-, quien quier matalos en memoria del so amigu'l Caballeru Nocherniegu. Esta peada, mentanto, anda apavorando a los ciudadanos y practicando el pillaje, según a quien viaxen pela carretera. Ellí, estrocen el vehículu d'una pareya de ciudadanos y los dos son violaos pol grupu.
Nesi últimu casu, alleguen Max y el so compañeru y meyor amigu Jim el Gansu (Jim Goose n'inglés, encarnáu por Steve Bisley), pa ver los restos del coche y quien lo conducíen, atopándose namái cola moza y col menor de los miembros de la peada, Johnny el Neñu (Johnny the Boy n'inglés, encarnáu por Tim Burns). So les instrucciones de Patrullar, llevar a dambes persones al xulgáu.
Dientro del xulgáu, los policías esperen la visita del xuez por que dea la so apreciación sobre esti postreru incidente, lo qu'inclúi tamién decidir la suerte de Johnny el Neñu. Sicasí, les autoridaes deciden soltalo porque nun se presenta nengún testigu pa declarar sobre'l crime. Non contentu cola decisión, Jim el Gansu intenta convencer a les autoridaes y a los sos compañeros de qu'esa decisión foi un error, ensin llogralo. Esto nun fai sinón espertar deseos de vengación mutua ente Jim y Johnny.
Al enterase de lo anterior, Max va escontra l'hospital onde s'atopa Jim el Gansu amorrentando y terriblemente desfigurado poles quemadures. Dempués de velo decide arrenunciar al so trabayu, impotente al ver que tou va a peor. Decide faelo pensando na so esposa Jessie (encarnada por Joanne Samuel) y el so fíu Sprog. Preséntase ante'l so xefe, el Capitán Fifi McAffee, pa pidir la so baxa, y este diz-y que tome unes vacaciones y pensar meyor pos-y espresa dos pensamientos al so xefe al respective de la so decisión: nun quier terminar convirtiéndose nun pandillero como los qu'él escuerre y acepta tener mieu. Max nun quier camudar d'opinión ya instálase nel campu cola so familia. Al poco tiempu la familia ye escorrida pol Cortadedos y la so peada, quien terminen matando al so fíu y estrozando el cuerpu de la so esposa. Al asoceder esto, y en dexando a la so esposa morrebunda nun hospital, Max pierde la cordura y roba un V8 Especial de Persecución negru col motor modificáu y sale a la carretera buscando vengase del Cortadedos y la so peada.
Yá en plenu percorríu, crucia la zona que foi declarada "Área prohibida", onde escapen el Cortadedos, Bubba Zanetti y Johnny. Detener al ver tirada la moto de Johnny, quien asonsaña tar muertu. Max avérase adulces pero Bubba dispára-y na pierna, dexando a Max nel suelu y con un brazu arolláu pola motocicleta de Bubba nun intentu por faese col so rifle. Dempués de la emboscada, el Cortadedos y Bubba busquen aprovechar la desventaxa de Max, quien intenta ponese de pies. Pero Max nesta ocasión llogra algamar la so arma y matu a Bubba. Mancáu na pierna, Max vuelve al so vehículu y empieza a escorrer al Cortadedos. Y previendo el pasu d'un camión, el Cortadedos pierde'l control na fuxida y muerre estrapáu.
Max atopa a Johnny el Neñu tomando les botes d'un home muertu, que'l so coche ta entornáu y arramando gasolina. Entós, lo esposa xunto al vehículu y monta un artefautu esplosivu a base del combustible del coche. Finalmente, ufiérta-y una sierra de metal ya indícalu que tien diez minutos pa cortar la cadena de les esposes o cinco minutos pa cortase'l todíu. Max dexa a un histéricu Johnny a la so suerte. Dempués de pocos minutos, l'artefautu españa. El mayor mieu de Max cumplir y termina siendo un rufián más dientro de la carretera. Max Rockatansky convirtióse en Mad Max.
Repartu
miniaturadeimagen|derecha|Mad Max representa'l segundu papel protagonista de [[Mel Gibson tres la so participación na cinta Summer City de 1977.]]
Producción
Cuando Mel Gibson allegó al casting del filme tenía moretones y mancaes na cara, yá que s'arreyara nuna engarradiella de chigre la nueche anterior. El direutor consideró qu'esa apariencia desfigurada yera perfecta pa la película y dio-y a Gibson el papel, afayando depués con plasmu que la cara de Gibson yera totalmente distintu cuando se presentó, yá ensin inflamaciones y golpes, al primer día de rodaxe.
Cuando terminó la filmación, 14 vehículos fueren destruyíos productu de les escenes d'aición. Mel Gibson negar a usar un doble pa les escenes peligroses, y realizar él mesmu.
Cuando la película foi estrenada n'Estaos Xuníos, toles voces, incluyida la de Mel Gibson, fueron doblaes por actores con acentos estauxunidenses, una y bones el distribuidores pensaron que l'audiencia americana nun entendería l'acentu australianu conteníu na película.
Vehículos
miniaturadeimagen|right|Retruque d'unu de los autos usaos na película. La película trazó una rellación recíproca colos coches qu'apaecíen ellí, volviéndolos famosos, y ellos a esta. Estos son:
Receición
Tres el so estrenu, la película polarizó a la crítica. Nuna reseña de 1979, el productor y críticu Phillip Adams zurdió a Mad Max, afirmando que tenía "la emoción d'un Mein Kampf" y que sería la película favorita de "violadores, sádicos, asesinos de neños ya incipientes Charles Manson". Depués d'exhibise nos Estaos Xuníos, Tom Buckley de The New York Times referir a la cinta como "fea ya incoerente". Stephen King nel so llibru Danse Macabre afirmó que la película ye un "bodrio". Sicasí, la revista Variety allabó'l debú de Miller como direutor.
Mad Max cuenta con un 90% de ranking aprobatoriu nel sitiu web Rotten Tomatoes, basáu en 54 reseñes positives, afirmando nel consensu: "Exhibiendo les improbables acrobacies y choques automovilísticos a la perfeición, el direutor George Miller llogra dar vida por completu a un mundu violentu y post-apocalíptico". La cinta foi incluyida nes llistes de les "meyores películes de tolos tiempos" de The New York Times y The Guardian.
Consuelo Sáizar Guerrero
Roxana del Consuelo Sáizar Guerrero (Acaponeta, Nayarit, 1961) Mexicana. Editora de llibros y socióloga de la cultura. Fundó y empobináu empreses editoriales. Direutora del Fondu de Cultura Económica (2002-2009), Presidenta del Conseyu Nacional pa la Cultura y les Artes (2009-2012) y del Centru rexonal pal fomentu del llibru n'América Llatina y el Caribe (2010-2012).
Llicenciada en Ciencies de la Comunicación pola Universidá Iberoamericana (1979-1983). Master of Philosophy en Modern Society and Global Transformations pola Universidá de Cambridge (2014-2015), candidata al Doctoráu en Socioloxía pola mesma Universidá de Cambridge y Research Scholar at Harvard University (2017-2018).
Trayeutoria
Roxana del Consuelo Sáizar Guerrero ye llicenciada en Ciencies de la Comunicación (1979-1983) pola Universidá Iberoamericana, onde tamién fixo estudios en Ciencia Política y Alministración Pública (1988-1990); Master of Philosophy en Modern Society and Global Transformations (2014-2015), pola University of Cambridge n'Inglaterra. Ye coautora del llibru "Berros y Xuxurios" coordináu por Denise Dresser. Foi Xefa de Prensa de Fonapas ente 1978 y 1979. Reportera-redactora del periódicu "L'Observador de Nayarit" en Tepic, Nayarit de 1978 a 1979. Xerente Xeneral d'Editorial Jus de 1983 a 1990. En sociedá con Gerardo Gally, fundó en 1990 Fueya Casa Editorial, empresa que dirixó hasta abril del 2002. Nel añu 2000, recibió'l premiu al Arte Editorial pola Cámara Nacional de la Industria Editorial Mexicana (CANIEM). Direutora Xeneral del Fondu de Cultura Económica de mayu del 2002 a marzu de 2009. En 2003, el Gobierno del Reinu d'España dio-y la condecoración de la Orde del Méritu Civil, en grau de Gran Cruz d'Oficial. En 2008 recibió la medaya Emilia Ortiz que l'estáu de Nayarit da a los sos ciudadanos pernomaos. En marzu de 2009 foi nomada Presidenta del Conseyu Nacional pa la Cultura y les Artes, cargu que desempeñó hasta avientu de 2012. En febreru de 2010 foi electa por unanimidá Presidenta del Comité Executivu del Centru rexonal pal fomentu del llibru n'América Llatina y el Caribe (Cerlalc), con sede en Bogotá, Colombia. Presidió esi organismu hasta payares de 2012. Foi condecorada amás, cola orde Bernardo O'Higgins del Gobiernu de Chile (2011) y la medaya al Méritu Cultural del Gobiernu de Colombia (2010). En 2010, recibió'l troféu "Mont Blanc" a la Muyer del Añu. Del 2003 al 2012 foi considerada una de los 300 líderes de Méxicu, pola revista Líderes; una de les 50 muyeres más poderoses de Méxicu, pola revista Forbes, en 2011; y pola revista Quién? como unu de los "50 personaxes que mueven a Méxicu" nos años 2011 y 2012. En 2017, foi condecorada pola Secretaría de la Defensa Nacional, pola Academia Nacional A.C., y l'Academia Nacional d'Historia y Xeografía cola Gran Orde Victoria de la República.
Xestión como Direutora del Fondu de Cultura Económica
thumb|175px|n'[[ITESM|ITESM-Campus Ciudá de Méxicu.]] La direición de Consuelo Sáizar ta marcada por trés sellos: diose una importancia inédita a la publicación de lliteratura femenina, empecipióse la transición dixital y empecipiáronse los Centros Culturales, qu'alluguen llibreríes y actividaes culturales diverses. Amás, empecipiáronse nueves coleiciones nel FCE: Obres Aconceyaes, de grandes autores mexicanos; Centzontle, que sustituyo a xeitu 2000; Coleición Conmemorativa 70 Aniversariu, na que se reeditaron obres clásiques; Aula Atlántica, dirixida al públicu universitariu estauxunidense; Capiya Alfonsina, conformada por seleiciones de testos d'Alfonso Reyes, la Biblioteca Universitaria de Bolsu, enfocada a la edición de volumes económicos d'interés universitariu; testos pa minusválidos visuales y empecípiase la traducción d'autores mexicanos al inglés. Amás termináronse de publicar les Obres completes d'Octavio Paz y empezóse a publicar la Obra aconceyada de Carlos Fuentes, Sergio Pitol, Elena Poniatowska, Juan García Ponce, Margo Glantz, Carlos Montemayor y Jorge Cuesta, ente otros grandes autores. Empecípiase, tamién, el proyeutu de coedición con Editorial Siruela, d'España.
Poecilia reticulata
Hábitat y condiciones de caltenimientu
Ye un pexe bien sensible al sulfatu de cobre, sustancia que suel utilizase pa la eliminación de cascoxos nel acuariu, causando frecuentemente la muerte de munchos exemplares nun acuariu cuando los aficionaos desconocen esta debilidá del pexe. L'usu de sulfatu de cobre tien de llindase a un máximu de 0,12 partes per millón.
Fisionomía
Los machos son más pequeños que les femes y tienen modificada la so aleta añal pa utilizala como un aparatu reproductor allargáu llamáu gonopodio. Les femes, en llugar de gonopodio tienen la so aleta añal arredondiada. Los especímenes que se vienden nos comercios d'animales tán bien alteriaos pola mano del home. El P. reticulata selvaxe ye muncho más activu, les femes nun amuesen nengún color, y los machos nun algamar un tamañu tan grande y tien les aletes pequeñes anque unos formosos colores chisquen el so cuerpu con intelixentes formes.
Los machos adultos miden alredor de 2 centímetros, magar pueden llegar a midir hasta 4 centímetru en dellos casos. Les femes son siempres más grandes, miden alredor de 3 centímetros o inclusive pueden llegar a midir 5 centímetros de máximu nes variedaes más grandes. Los acuaristas dedicaos suelen dixebrar a les femes antes de la so primer preñez, una y bones ésta mengua les posibilidaes de crecedera, y collo, la cantidá de críes per riola.
Los guppys machos destáquense frente a otros pexes d'acuariu de mayor tamañu polos sos bellu colores verdes, azules, colloraos ya inclusive atigrados. Les femes son xeneralmente de color aceituna y solo suelen amosar color na so aleta dorsal y cola. thumb|right|formes de la cola; y formes cola hibridación. thumb|right|formes de cola. Esta especie tien una esperanza de vida d'aproximao trés años en condiciones estándar, que compensen con unes capacidaes reproductives escepcionales (ver más embaxo).
Reproducción
thumb|right|Pareya de Poecilia reticulata. Los guppys son peces ovovivíparos, ye dicir les femes desenvuelven los güevos nel so interior hasta qu'éstos tán maduros y yá consumieron dafechu'l so Sacu vitelín. Les femes ovulan cada trés díes y allumen aproximao cada ventiocho díes. Cuando allumen, los alevinos salen del banduyu de les madres dafechu desenvueltos, cayendo primero al fondu pa darréu dempués nadar; darréu dempués de nacer los esquiles son dafechu independientes.
Algamen el maduror sexual a los trés meses de nacer. Mientres la xestación la fema engorda visiblemente y engrándase el llurdiu negru que desenvuelven d'esquiles, que denomina que son femes, asitiada na so parte posterior, que nun ye más que los esquiles desenvolviéndose nel so banduyu. Cuanto más grande y más escura ye esti llurdiu, más próximu ta'l momentu del allumamientu; dacuando hasta pueden estremase pequeños puntitos negros nesti llurdiu, que son los güeyos de los esquiles. A midida que avérase'l día del allumamientu a la fema va creciéndo-y dicha llurdiu negru, llamáu puntu de gravidez y cada vez el so abdome va enchiéndose más.
Llegáu'l momentu, ye posible que la fema nun allume a tolos esquiles d'una sola vegada, sinón qu'estos vaigan naciendo adulces, a lo más en 3 díes. El númberu de críes depende tantu del tamañu de la madre como d'otros factores. Nun ye raru llograr una camada de gran númberu. Les camaes pueden dir dende 3 esquiles hasta más de 100 dependiendo del tamañu de la fema. Los pexes guppys tienen distinta forma física y distinta manera de reconocer los sos sexos. Les femes tienen la capacidá d'almacenar espelma nun tipu de sacos llamaos Espermatóforos de forma que pueden dir fecundando güevos pa distintos allumamientos con una sola cópula.
Consuelo Sáizar Guerrero
Xestión como Direutora del Fondu de Cultura Económica
Abriéronse nueves llibreríes del FCE na ciudá de Méxicu y en diverses ciudaes de la República Mexicana, de les que sobresal el Centru Cultural Bella Dómina, aumentando asina la superficie de ventes del FCE de mil 800 m² a 6 mil 200 m². A nivel internacional, construyóse'l Centru Cultural del FCE Gabriel García Márquez inauguráu en 2008 na ciudá de Bogotá, Colombia, remocicóse la Llibrería Juan Rulfo de Madrid, España; empecipióse'l proyeutu de la Llibrería Arnaldo Orfila, en Buenos Aires, Arxentina y les 9 filiales del Fondu convertir en distribuidores -nos respeutivos países onde s'alluguen- de fondos editoriales mexicanos.
Poecilia reticulata
Reproducción
Los esquiles, pocu dempués de nacer, nun naden viviegamente, escondiéndose so plantes acuátiques o llugares alloñaos na pecera por que nun sían comíu polos demás peces o polos sos propios padres, onde se queden quietos per unes hores. Concluyíu'l nacencia de los esquiles, convien dixebralos nun acuariu estreme pa evitar que sían taramiaos, anque de normal n'acuarios plantaos munchos sobreviven, y puede llevar a la sobrepoblación del acuariu cuando crezan. De normal vense amenaciaos hasta algamar un tamañu significativu que supere'l de la boca de los otros pexes colos que comparten l'acuariu.
Consuelo Sáizar Guerrero
Xestión como Direutora del Fondu de Cultura Económica
Mientres la so xestión, la producción editorial permediu añal creció de 1 millón 234 mil 086 exemplares a 4 millones 056 mil 579 exemplares, se reimprimió gran parte del catálogu de la editorial; amás se rediseñó el logotipu, diseñóse la familia tipográfica "Fondu", producióse un papel con sellu d'agua col logotipu del FCE, empecipióse la Biblioteca Virtual y fixéronse los preparativos necesarios pa empecipiar la edición dixital.
Tamién se llogró la certificación ISO 9001-2000 del almacén, la editorial, la biblioteca y de les llibreríes del FCE.
Xestión como Presidenta del Conseyu Nacional pa la Cultura y les Artes
Asume'l cargu'l 3 de marzu de 2009, asocediendo al Maestru Sergio Vela Martínez, de quien María Coloráu, senadora del PRD y presidenta de la Comisión de Cultura del Senáu, pidió una investigación por supuestos gastos escesivos en viaxes nacionales ya internacionales.
Zona económica esclusiva
miniaturadeimagen|Les zones marítimes nel [[Derechu Internacional.]] Una zona económica esclusiva (ZEE) ye la fastera de la mar, de les descrites pola Convención de les Naciones Xuníes sobre'l Derechu del Mar, na qu'un estáu tien derechos especiales no que cinca al uso de los recursos marinos, incluyendo la producción d'enerxía a partir de l'agua y el vientu. Compriende dende la llinia de costa na baxamar hasta una distancia de 200 milles náutiques de la costa1. El términu diferénciase del de mar territorial en qu'esti indica la superficie marina na qu'un estáu tien plena soberanía, mentantu que na so zona económica esclusiva tien namái derechos de soberanía sobre los recursos que pudiera haber embaxu la superficie marina. La superficie marina de les zones económiques esclusives son, poro, agües internacionales.
Definición
En xeneral, la zona económica esclusiva d'un estáu ye un área más alloñada de la costa, pero axacente a elles, que les sos agües territoriales, que s'estiende a una distancia non mayor de 200 milles náutiques (370 km) de la so llinia costera na baxamar. Cuando la distancia ente les llinies costeres de dos estaos solápense, ye dicir, nun hai ente elles una distancia de polo menos 740 km, queda a la decisión de los dos estaos establecer la llende marítima. En xeneral, tolos puntos xeográficos d'un área con solapamientu pertenecen al estáu que la so costa ye más averada a elli.
Arriendes d'esto, los estaos tamién tienen derechos sobre'l fondu marín de lo que se define como la so plataforma continental hasta los 650 km de la so llinia de costa, más allá por tantu de la llende de la so zona económica esclusiva, pero menores a los qu'esfruta na so ZEE. La definición de plataforma continental nos alcuerdos políticos nun correspuende col significáu xeolóxicu del términu, pues inclúi tamién el fondu marín de toa esa estensión de terrenu magar que xeolóxicamente nun haiga plataforma continental nelli.
Orixe del conceptu
miniaturadeimagen|440x440px|Mapa de les ZEE de los océanos [[Océanu Atlánticu|Atlánticu Sur ya Índicu.]] La idea d'asignar zones económiques esclusives a les naciones pa dá-yos un mayor control sobre los asuntos marítimos más allá de les sos agües territoriales foi garrando puxu a finales del sieglu XX. Na so primer definición, les agües territoriales embaxu la soberanía d'un estáu estendíense hasta les trés milles náutiques, la distancia d'un disparu de cañón, de la costa; nos tiempos modernos estendiéronse hasta les 12 milles (22 km). Una de les primeres reivindicaciones de tener xurisdicción esclusivo más allá de la distancia tradicional a la costa fízola Estaos Xuníos na nomada Proclamación Truman, de 28 de setiembre de 1945. Sicasí, foron Chile y Perú los primeros países que reclamaron zones marítimes de 200 milles, el primeru nuna declaración presidencial fecha'l 23 de xunu de 1947 y el segundu, como respuesta a elli, al traviés d'un decretu presidencial datáu el 1 d'agostu de 1947.
L'aceptación internacional oficial de la zona económica esclusiva de 200 milles estableciola la Convención de les Naciones Xuníes sobre'l Derechu del Mar en 1982.
Templos xubilares mientres el Xubiléu de la Misericordia na Diócesis de San Cristóbal de La Laguna
right|240px Nesti anexu ordenen les ilesies xubilares establecíes mientres el Xubiléu de la Misericordia na Diócesis de San Cristóbal de La Laguna (Islles Canaries, España).
El papa Francisco estableció l'Añu Santu Estraordinariu de la Misericordia qu'empezó'l 8 d'avientu de 2015 y concluyó el 20 de payares de 2016. Como vien siendo habitual dende'l Xubiléu de 2000, establécense "xubileos particulares" nes distintes diócesis del mundu col nomamientu de los sos respeutivos templos xubilares. Esti costume vien ser una derivación llocal en cada diócesis del Pelegrinaxe de los siete ilesies de Roma, que realicen fieles de tol mundu cada Añu Xubilar pa lucrarse de la indulxencia plenaria.
Zona económica esclusiva
Disputes ente estaos
miniaturadeimagen|440x440px|Mapa de les ZEE nel [[mar Caribe.]]
Templos xubilares mientres el Xubiléu de la Misericordia na Diócesis de San Cristóbal de La Laguna
Na Diócesis de San Cristóbal de La Laguna o Diócesis de Tenerife, mientres l'anterior Xubiléu celebráu nel añu 2000, solo foi designada la Catedral de San Cristóbal de La Laguna como templo xubilar pa ganar la indulxencia plenaria o bien visitar a un enfermu. Nel Xubiléu de la Misericordia sicasí, na diócesis estableciéronse 16 templos xubilares, en razón de los arciprestalgos de la mesma, siendo amás la segunda diócesis d'España con más templos xubilares tres la Diócesis de Teruel y Albarracín, que tuvo 21.
Los templos xubilares de la Diócesis de San Cristóbal de La Laguna fueron:
Danny Pino
Daniel G. Pino (Miami, 15 d'abril de 1974), más conocíu como Danny Pino, ye un actor d'Estaos Xuníos de televisión y cine.
Biografía y carrera
Descendiente de cubanos, Pino nació en Miami, y graduóse na Miami Coral Park High School en 1992 y na Florida International University en 1996, onde tamién yera miembru de la hermandá Sigma Phi Epsilon. Pino empezó la so carrera en televisión trabayando na serie Men, Women & Dogs (2001). En mayu de 2003, Pino interpretó a Desi Arnaz nun especial de la CBS sobre la vida de Lucille Ball, Lucy. Unu de los sos más revesosos papeles foi'l d'un líder d'una peada, traficante y violador mexicanu, Armadillo Quintero, nel drama pa la TV The Shield (2003), el personaxe ye bultable pol estupro d'una bella rapaza, namorada del líder de la peada rival, pol estupro de la hermana mayor d'un testimoniu, por quemar a les sos víctimes hasta la muerte y por axustar con adolescentes sobre la compra d'heroína. Danny Pino tamién apaeció en películes como NYPD 2069 (2004), Rx (2005) y The Lost City (2005), dirixida por Andy García y protagonizada por Andy Garcia, Dustin Hoffman, Bill Murray y Inés Sastre. En 2006 participó tamién na película Flicka, que protagonizó Tim McGraw, y más apocayá trabayó nes películes The Burning Plain (2008) y Across the Hall (2009). Hasta'l 2010 formó parte del repartu de la serie de TV Cold Case, onde interpreta al detective Scotty Valens. Anguaño interpreta al Detective Nick Amaro en Law and Order SVU.
Vida personal
Pino casóse cola so esposa Lilly en 2002, y tienen dos fíos: Luca Daniel, nacíu'l 15 de febreru de 2006, y Julian Franco, nacíu'l 5 de xunu de 2007. Anguaño mora en Los Angeles (California) cola so esposa y los sos dos fíos.
Fresno de Torote
Allugamientu
El términu municipal de Fresno de Torote ta asitiáu al nordeste de la Comunidá de Madrid, nel llamáu corredor del Henares. El so territoriu ta representáu na fueya MTN50 (escala 1:50 000) 535 del Mapa Topográficu Nacional.
Tien un altor que va de los 680 a los 815 msnm. El territoriu ye percorríu pel ríu Torote y los sos regueros subsidiarios (Les Raposera, Valdeolmos, la Raya, Charcu del Muertu, del Pobo y Valmediano). La principal vía de comunicación ye la carretera M-113 (km 16 a 22) qu'escurre de norte a sur. El clima ye mediterraneu continental.
Historia
Fundáu pol primera Marqués de Santillana nel sieglu XV.
Na sacristía de la ilesia de l'Asunción de La nuesa Señora apaeció nel añu 2000 un ataúd que contenía los restos de Juan Hurtado de Mendoza y Luján, segundu señor de Torote.
A mediaos del sieglu XIX amestar a Fresno de Torote el conceyu de Serracines, qu'hasta entós yera independiente.
Villedubert
Villedubert ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Salix daphnoides
Salix daphnoides, el sauce dafnoide, ye un árbol de fronda d'hasta 15 m d'altu, de la familia de les salicacees. thumb|Ilustración thumb|Detalle
Descripción
La corteza ye de color gris y tien resquiebros llonxitudinales. Les fueyes del Salix daphnoides son alternes, llanceolaes, finamente serruchaes, de 4-10 cm de llargu y 2,5 cm d'anchu. Namái les moces son un pocu pilosas, más tarde son glabres. La parte cimera ye de color verde escuru brillante, el viesu color gris de verdosu a azuláu. Les estípules son pequeñes y tán xuntaes col pedúnculu foliar. Les flores distribúyense dioicamente. Los amentos tienen de 2 a 5 cm de llargu. Los frutos maurecen de mayu-xunetu.
Distribución
Ye un árbol que s'atopa por toa Europa. Crez nos montes del pasu subalpino. Esti sauce prefier suelos húmedos, ricos en nutrientes, magrizu de grava y arena de los regueros y les llanures aluviales de los ríos y regueros de monte.
Taxonomía
Salix daphnoides describióse por Dominique Villars y espublizóse en Prospectus de l'Histoire des Plantes de Dauphiné 51, nel añu 1779. Salix: nome xenéricu llatín pal sauce, les sos cañes y madera.
daphnoides: epítetu llatín que significa "similar a Daphne".
Souleuvre en Bocage
Souleuvre en Bocage ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Martin Van Buren
Martin Van Buren foi l'octavu presidente de los Estaos Xuníos y el primeru d'orixe non británicu na historia del país, yá que la so familia yera puramente d'orixe neerlandés. Foi'l primer presidente en nacer como ciudadanu d'Estaos Xuníos, yá que los sos antecesores nacieren como súbditos británicos antes de la Revolución d'Estaos Xuníos. Coles mesmes, foi l'únicu presidente que nun tuvo'l inglés como la so llingua materna, siendo ésta'l neerlandés, y el primer presidente nacíu nel estáu de Nueva York.
Jack Elam
William Scott "Jack" Elam  foi un actor d'Estaos Xuníos conocíu polos sos numberosos papeles de villanu en películes del xéneru western y, nos sos últimos años de carrera, pol so trabayu en comedies (n'ocasiones moflándose de la so imaxe de malváu).
Martin Van Buren
Biografía
Martin Van Buren nació en Old Kinderhook, nel estáu de Nueva York. Los sos padres, d'orixe neerlandés yeren propietarios d'un hotel y xestionaben una granxa na que tenín'esclavos. La única educación que recibió foi la de la Escuela municipal de la so ciudá natal. Aprendió inglés como segundu idioma, mientres asistía a casa de la escuela llocal de Kinderhook. El so idioma natal yera l'neerlandés.
Jack Elam
Primeros años
Nacíu en Miami (Arizona), los sos padres yeren Millard Elam y Alice Amelia Kerby. Kerby finó en 1924, cuando Jack tenía cuatro años d'edá. En 1930 Elam vivía col so padre, la so hermana mayor, Mildred, y cola so madrasca, Flossie (Varney).
Martin Van Buren
Biografía
En 1796 empieza a trabayar como escribiente nel despachu d'un abogáu, onde va empezar a estudiar Derechu de forma autodidacta. Consigue ser almitíu como abogáu nel Estáu de Nueva York en 1803. Va Desempeñar esti oficiu con gran ésitu mientres 25 años.
Carrera política
Paralelamente a les sos actividaes como xurista, empecipia a partir de 1812 una carrera na política, que lu lleva del Senáu del Estáu de Nueva York (1812 - 1820) al de los Estaos Xuníos (1821 - 1828), a un puestu de ministru d'Asuntos Esteriores nel gobiernu d'Andrew Jackson antes de convertise nel so vicepresidente a lo llargo del segundu mandatu.
A pesar de nun recibir especial reconocencia en nengún de los cargos desempeñaos, Martin Van Buren demostró una especial sensibilidá escontra la política, yá que consiguió llograr numberosos sofitos y, especialmente, consiguió convertise na mano derecha del presidente Andrew Jackson. Na so biografía se balagoria de ser capaz de caltener la sele frente a los insultos de los sos adversarios políticos, lo que de nenguna manera torgólu tomase más palantre la revancha. Yera bien arteru a la d'axustar: foi según propunxo, pa poder integrar Florida na Unión, prohibir la importación de nuevos esclavos, calteniendo sicasí a los que yá había; esta postura complacía tantu a los Estaos del Sur, partidarios de la esclavitú como a los del Norte, anti-esclavistes.
Fortalecíu pola so esperiencia, de 1833 a 1836, como vicepresidente xunto a Andrew Jackson, Martin Van Buren presentar a les eleiciones presidenciales de 1836 como candidatu presidencial del Partíu Demócrata, representante de la continuidá, y resultó escoyíu fundamentalmente gracies al sofitu del so predecesor. Unu de los principales puntos del so programa yera la oposición a qu'esistiera un gobiernu federal fuerte, polo que consecuentemente defendía'l derechu de cada Estáu a decidir la so propia política. La oposición ente los partidarios y los adversarios del federalismu va ser unu de los puntos sensibles na vida política de la so dómina. Va Ser escoyíu con amplia mayoría'l 7 d'avientu de 1836.
1837
4 de marzu: invistidura de Martin Van Buren como octavu Presidente de los Estaos Xuníos.
1839
Consigue apangar la tensión ente'l Reinu Xuníu y los Estaos Xuníos no relativo al trazáu de la frontera ente Canadá y Estaos Xuníos gracies a un acercamientu diplomáticu, anque esta postura -y enemista colos que yeren partidarios d'utilizar la fuercia.
1840
31 de marzu: Decretu presidencial que instituye la xornada llaboral de diez hores pa tolos obreros que trabayen con contratos federales. La duración media envalorada de la xornada de trabayu yera naquella dómina de 11'4 hores.
Jack Elam
Primeros años
Elam dedicar a la collecha del algodón na so mocedá, y perdió la vista nel so güeyu esquierdu al claváse-y nel mesmu un llapiceru mientres una xunta de los Boy Scouts d'América. Estudió na Miami High School, nel Condáu de Gila, y na Phoenix Union High School, ésta nel Condáu de Maricopa, graduándose na postrera a finales de los años trenta.
Montserrat Soliva Torrentó
Montserrat Soliva Torrentó foi una doctora en Ciencies Químiques. Profesora xubilada de la Escuela Cimera d'Agricultura de Barcelona de la Universidá Politéunica de Cataluña.
Jack Elam
Primeros años
Dempués estudió nel Santa Monica College, en California, y darréu trabayó como contable en Hollywood, siendo unu de los sos veceros el productor cinematográficu Samuel Goldwyn. Amás, llegó a dirixir l'Hotel Bel Air de Los Angeles.
Carrera interpretativa
Jack Elam debutó nel cine en 1949 col filme She Shoulda Said No!, una película exploitation sobre una corista fumadora de mariguana. El so trabayu llevar a cabu principalmente dientro de filmes western y de gangsters, nos cualos interpretaba a malvaos. En 1961 Elam encarnó a un allocáu personaxe nun episodiu de The Twilight Zone, "Will the Real Martian Please Stand Up?".
Martin Van Buren
1840
4 de xunetu: El Congresu vota a lo último tres un alderique que duraba años, una llei que dexa crear un Bancu Central baxu control federal.
Política esterior
En Canadá apaecen movimientos separatistes contra'l dominiu del Reinu Xuníu. Estos rebeldes vense sofitaos logísticamente polos Estaos Xuníos, que-yos apurren, ente otres coses, armes. Les tropes canadianos ataquen los navíos qu'usen los Grandes Llagos pa esi tráficu. A pesar de que munchos ciudadanos d'Estaos Xuníos deseen qu'haya guerra contra Canadá, Van Buren unvia tropes p'asegurase de que, per parte d'Estaos Xuníos, nun haya provocaciones. Consíguese evitar el conflictu armáu.
Política interior
La llerza apoderar de la economía d'Estaos Xuníos en 1837, yá que cada unu de los Estaos imprime'l so propiu papel moneda, ente que'l gobiernu federal axusta con oru y plata. La inflación supera'l 20%. De por sí, neses condiciones resulta difícil endrechar l'aldu de la economía, pero amás Van Buren, que ta convencíu de que nun ye xera del gobiernu federal intervenir nos negocios privaos, decide nun faer nada. Namái a la fin del so mandatu va proponer la creación d'un Bancu Central Federal.
Política de partíu
Tres la eleición de 1836, Van Buren presentar col sofitu y el carisma del so predecesor, Andrew Jackson, contra candidatos del apocayá creáu Partíu Whig. Consiguió ser escoyíu ensin grandes dificultaes. En 1840, sicasí, la so reputación taba de capa cayida por cuenta de los problemes económicos y el candidatu del Partíu Whig que se-y oponía, William Henry Harrison, llevó una campaña eleutoral como les que se desenvuelven nos nuesos díes: cartelos y banderes, distribución d'oxetos cola efixe del candidatu, eslógans de campaña, y llegó inclusive a espandir rumores alrodiu de les preferencies sexuales del so contrincante. Van Buren pierde les eleiciones.
Fin de la so vida política
Martin Van Buren prosiguió la so actividá política dempués de la so Presidencia. Nun consiguió ser el candidatu del Partíu Demócrata nes eleiciones de 1844 al oponese a la estensión de la esclavitú y a la entrada de Texas na Unión, lo qu'abría la posibilidá d'entrar en guerra con Méxicu. Preséntase inclusive en 1848, pero'l so partíu Free Soil Party, disidente de los demócrates, nun consigue llograr nin unu solu de los grandes eleutores.
Muerre'l 24 de xunetu de 1862 na so ciudá natal.