cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eleutoráu de Baviera
Periodos Revolucionariu y Napoleónicu
thumb|250px|L'Eleutoráu (1778) y el Reinu de Baviera (1816).
Voluntariáu
Terminoloxía
La pallabra voluntariu, aplicada a una persona, nun significa necesariamente que trabaye ensin remuneración, sinón que trabaya por mesma voluntá, ensin imposición esterior. Nun exércitu, llámase voluntarios a los homes que s'apunten por mesma voluntá, ensin tar obligaos pola llei, o que s'ufierten pa cumplir una misión peligrosa o difícil."
Eleutoráu de Baviera
Periodos Revolucionariu y Napoleónicu
Ente los franceses y los austriacos, Baviera taba agora en mala situación. Antes de la muerte de Carlos Teodoro (16 de febreru de 1799) los austriacos ocuparon de nuevu'l país, en preparación de volver a entamar la guerra contra Francia. Maximiliano IV José (de Zweibrücken), el nuevu eleutor, asocedió nun heriedu difícil. A pesar de les sos propies simpatíes, y les del so tou poderosu ministru Maximilian von Montgelas, yeren primero de too franceses primero qu'austriaques, les finances del estáu bávaru, y el fechu que les tropes bávares taben esvalixaes y desorganizadas, poner indefensu en manes d'Austria; el 2 d'avientu de 1800 l'exércitu bávaru tuvo arreyáu na derrota austriaca de Hohenlinden, y Moreau una vegada más ocupó Múnich. Pol Tratáu de Lunéville (9 de febreru de 1801) Baviera perdió'l Palatináu y los ducaos de Zweibrücken y Jülich.
Allamont
Tien una población de y una superficie de  km².
Eleutoráu de Baviera
Periodos Revolucionariu y Napoleónicu
En vista de les ambiciones ya intrigues apenes amarutaes na corte austriaca, Montgelas creyó agora que los intereses de Baviera permanecíen nuna franca alianza cola República Francesa; tuvo ésitu en superar les reserves de Maximiliano José; y el 24 d'agostu foi robláu xebradamente un tratáu de paz y una alianza con Francia en París. Pol tercer artículu del mesmu'l Primer Cónsul comprometer a que la compensación prometida sol artículu 7º del tratáu de Lunéville pol territoriu vencíu na marxe izquierda del Rin, tendría de llevase a términu por cuenta del Imperiu de la manera más amistosa pa Baviera.
Voluntariáu
Espíritu de serviciu
Sirvir quier dicir dar, sacrificar una parte de sigo mesmu, de lo que se tener, en favor d'otros, escribió Jean-G. Lossier. Según él, ye necesariu, de primeres, conocese, atopase a sigo mesmu, únicu mediu de conocer y d'atopar a los demás. Ye bien ciertu que cuanto más grande sía nuesa riqueza interior, más frutos va producir el nuesu trabayu. Si nun hai lluz en nós, ¿cómo vamos allumar el camín?
Tipos de voluntariáu
El voluntariu o voluntaria desendolcar sol contestu del campu cultural col que meyor s'identifique; los sos apurras voluntaries ayuden a ameyorar les condiciones de vida de les comunidaes.
Eleutoráu de Baviera
Periodos Revolucionariu y Napoleónicu
En 1803, de resultes de los reordenamientos territoriales consiguientes a la supresión de Napoleón de los estaos eclesiásticos, y munches de les ciudaes llibres del Imperiu, Baviera recibió los obispaos de Wurzburgu, Bamberg, Augsburgu y Freisingen, parte de Passau, los territorios de doce abadíes, y diecisiete ciudaes y villes, formando'l tou un territoriu compactu que más que compensaba la perda de les provincies perifériques del Rin. Montgelas agora aspiraba a alzar a Baviera al rangu d'una primer potencia, y escorrer mientres la dómina napoleónica con habilidaes peracabaes, dexando la completa preponderancia de Francia —mientres duró— pero nunca dexando que Baviera fundiérase, como munchos otros Estaos de la Confederación del Rin, nuna mera dependencia francesa.
Voluntariáu
Tipos de voluntariáu
Per grandes árees d'aición
Tipos de voluntariáu en cooperación
Eleutoráu de Baviera
Periodos Revolucionariu y Napoleónicu
Na guerra de 1805, acordies con el tratáu d'alianza robláu en Wurzburgu el 23 de setiembre, tropes bávares, per primer vegada dende los díes de Carlos VII, combatíen al llau de Francia, y pol Tratáu de Presburgu, robláu'l 26 d'avientu, el Principáu de Eichstädt, el Margraviato de Burgau, el Señoríu de Vorarlberg, los condaos de Hohenems y Königsegg-Rothenfels, los señoríos d'Argen y Tettnang, y la ciudá de Lindau colos sos territorios fueron añedíos a Baviera. Per otru llau, Wurzburgu, llográu en 1803, tuvo que se dexar por Baviera al Eleutor de Salzburgu a cambéu del Tirol. Pol primer artículu del tratáu l'emperador reconocía l'asunción pol eleutor del títulu de rei, como Maximiliano I. El pagu que Maximiliano tenía que pagar (a remolera) por esti ascensu de dignidá foi'l matrimoniu de la so fía Augusta con Eugenio de Beauharnais.
Voluntariáu
Tipos de voluntariáu
Según la forma d'entender la finalidá del voluntariáu
Shuri-te
350px|thumb|Xenealoxía del Shuri-te. El Shuri-te (首里手, n’okinawense: Sui-dī; lliteralmente “Mano de Shuri”) ye un estilu de kárate desarrolláu nel archipiélagu d'Okinawa, concretamente na ciudá de Shuri, antigua capital del Reinu de les Ryukyu na redolada de l'actual capital, Naha.
Voluntariáu
Tipos de voluntariáu
Según la involucración nuna organización
Voluntariáu informal: el voluntariáu realizar ensin asociación o fundación que la ampare, esto ye, nun se participa al traviés d'una organización llegalmente constituyida.
Shuri-te
Ye’l nome emplegáu enantes de la Segunda Guerra Mundial pa ún de los dos grandes estilos dominantes que surdieron n’Okinawa por influyencia de les artes marciales chines, xunto col Naha-te que, como’l so nome indica, desarrollóse na ciudá de Naha. Fálase tamién del Tomari-te como un tercer estilu, qu'anguaño permanez sólo en dellos kates.
Voluntariáu
Tipos de voluntariáu
Según el nivel ocupáu pol voluntariáu na organización
Shuri-te
Orixe
thumb|left|150px|"Tode Sakugawa". El Shuri-te ye’l resultáu d'amestar a les téuniques de llucha llocales otres importaes de China, englobaes xenéricamente baxo la denomación de kenpo de Shaolin. Dizse tamién que tuvo importancia nel aniciu del Shuri-te la influyencia del kenjutsu de la escuela Jigen-ryu, prauticada polos samuráis del clan Satsuma, qu'invadieron les Ryukyu nel 1609.
Voluntariáu
Tipos de voluntariáu
Según el nivel de presencia o ausencia de la persona voluntaria en see
Shuri-te
Orixe
Sobre too yera la nobleza llocal la clas que prauticaba’l Shuri-te, nel palaciu real de Shuri. El prauticante más antiguu que se conoz d'esti estilu ye Shinjo Choken, miembru de la corte real, ente finales del sieglu XVI y principios del XVII. Más tarde apaeció Kanga Sakugawa (1733?-1815), más conocíu por "Tode" Sakugawa (“Mano de China” Sakugawa). Esti tuvo seis años de discípulu col monxu budista Peichin Takahara, de Shuri, espertu nel Shuri-te primitivu, y más tarde, otros seis años, con Kushanku, delegáu militar chinu, espertu en kenpo de Shaolin. Al cabu d'esi deprendimientu, Sakugawa fixo dellos viaxes a China pa perfeicionar l'arte. De la que volvió a Okinawa, Sakugawa foi consideráu como’l mayor espertu llocal en "boxéu chinu"; d'ehí’l so nomatu de "Tode" Sakugawa. thumb|left|150px|"Sokon Matsumura". Tode Sakugawa fixo evolucionar abondo’l Shuri-te mezclando les téuniques llocales coles del Kung fu. De Kushanku aprendió la postura d'esperar un golpe o un bloquéu col puñu “armáu” nel costáu, llamada "hikite".
Voluntariáu
Tipos de voluntariáu
Según el tiempu dedicáu al proyeutu
Shuri-te
Orixe
Sokon Matsumura foi guardia proteutor del último rei d'Okinawa enantes del entamu del periodu Meiji, a mediaos del sieglu XIX. Ún de los sos estudiantes principales foi Anko (Yasutsune) Itosu, secretariu y intérprete del rei, qu'había ser maestru de dos de los principales divulgadores de los estilos modernos de kárate: Gichin Funakoshi, creador del Shotokan, y Kenwa Mabuni, creador del Shito-ryu.
Maestros
Los maestros más importantes del estilu Shuri-te son: thumb|150px|Anko Itosu.
Voluntariáu
Tipos de voluntariáu
Según la rellación cola esclusión
Shuri-te
Carauterístiques téuniques
El Shuri-te basábase sobre too en golpes direutos y potentes a puntos vitales, y en defenses n’ángulu. Les sos téuniques principales execútense con rapidez y fuercia, centrándose nun solu golpe definitivu. Tamién fai usu de golpes d'esmenu a mano abierta, pataes reutes y angulares a nivel baxu, y golpes colos antebrazos. Debío al so usu na guardia de los reis de les Ryukyu, incluyía estratexes de proteición, reaición y evacuación del protexíu, qu'inda güei pueden apreciase nos “bunkai” (interpretaciones) non deportivos, y nos “embusen” (llinies de percorríu) de los kates de los estilos actuales de kárate que deriven del Shuri-te.
Voluntariáu
Tipos de voluntariáu
Según l'actividá realizada
Shuri-te
Formes
Les formes, o kata, más importantes del Shuri-te son:
Nora Ephron
Carrera
Saltó a la fama internacional cuando escribió'l guión de l'aclamada comedia When Harry Met Sally; tamién foi reconocida polos sos trabayos como guionista y direutora en Sintonía d'amor (1993) y Tienes un e-mail (1998). Amás de la so trayeutoria detrás de cámares, destacó como ensayista y escritora.
Ephron y "Gargüelu Fondu"
El matrimoniu de Ephron con Bernstein terminó con rensíes, y dempués de la rotura Ephron reveló la identidá de Gargüelu Fondu. Ephron reveló'l datu al so fíu Jacob y a cualesquier otra persona que quixera saber. Dalguna vegada mentó: "Una vegada di una charra ante un grupu de 500 persones, y una d'elles dixo: '¿Sabi quién ye Gargüelu Fondu?' Y díxi-y: 'Ye Mark Felt.'" Los compañeros de clase de Jacob Bernstein na Dalton School y nel Vassar College recuerden que Jacob reveló a munches persones que Felt yera Gargüelu Fondu. Curiosamente, esta revelación nun atraxo l'atención de los medios mientres tolos años nos que la identidá de Gargüelu Fondu foi un misteriu. Ephron reconoció, más tarde, que "Fora de los mios fíos, naide creíame." Ephron foi convidada por Arianna Huffington por qu'escribiera alrodiu de la so esperiencia nel Huffington Post, pal cual contribuyía como bloguera con regularidá y tamién como editora de mediu tiempu.
Báscones de Ojeda
Báscones de Ojeda ye un conceyu y llocalidá na contorna de Boedo-Ojeda de la provincia de Palencia, comunidá autónoma de Castiella y Lleón, España. El pueblu ta asitiáu na parte alta del ríu Boedo qu'estrema al pueblu en dos barrios.
Allugamientu
Anque'l so nome ye Báscones de Ojeda, atopar nel valle del Boedo que debe'l so nome al ríu Boedo, llindáu pel ríu al oeste y pol regueru de la Valdontina a la izquierda. Asitiar nuna zona más bien plana, en llixera rimada escontra'l monte.
Puede aportase por dos víes pertenecientes a la Rede de carreteres de Castiella y Lleón: al traviés de la, carretera tresversal al valle del Boedo que comunica La Puebla de Valdavia con Alar del Rey, o por aciu la carretera que circula paralela al ríu Boedo y que xune la carretera  al altor de Sotobañado y Priorato con Báscones de Ojeda.
Orografía
Orográficamente, Báscones de Ojeda atopar nun territoriu de transición ente les pandu castellanu, al sur, y la Cordal Cantábricu, al norte. El puntu de mayor altitú ta nel altu de Valdelarraya, con 1.083 msnm y el de menor altitú en Los Arenales, con 953 msnm, onde'l ríu Boedo sale del términu municipal de Báscones de Ojeda y entra nel términu municipal de Revilla de Collazos. L'Institutu Xeográficu Nacional identifica dos Vértices Xeodésicos dientro del términu municipal de Báscones de Ojeda: el Vértiz Xeodésicu de Matarregada, a 1.077,78 msnm y el Vértiz Xeodésicu de Fuentecañita, a 1.092,67 msnm, magar esti postreru atopar n'El Indiviso, que pertenez al términu municipal d'Olmos de Ojeda.
El relieve ta apoderáu pol paisaxe onduláu que conforma'l Valle del Boedo, pol qu'escurre'l ríu que-y da nome, esfrutando de fértiles vegues en dambes riberes del ríu, y onde abonden los cultivos de regadío, plantíos de chopos y vexetación arbustiva. El restu del paisaxe ta definíu por nidies ondulaciones del terrén que formen pequeños valles polos que flúin numberosos regueros, siendo los más importantes los del Valle Carbayeda, Valle de les Piles, Valdeladinos, Matalobera, Valdontina, Bostal y Valdefuentes, confluyendo toos escontra'l Valle del Boedo. Abonden los cultivos de ceberes, con amplies zones montiegues de pinos y carbayos.
Hidrografía
Les agües que derruempen el términu municipal de Báscones de Ojeda asítiense dientro de la Cuenca Hidrográfica del Duero y son xestionaes pola Confederación Hidrográfica del Duero. El ríu Boedo traviesa'l términu municipal de Báscones de Ojeda dende'l noroeste, procedente de La Puebla de Valdavia, saliendo pol sureste en direición a Revilla de Collazos. Los regueros del Valle Carbayeda, Valdeladinos, Matalobera, Valdontina y Bostal arramen les sos agües pela marxe izquierda del ríu Boedo. El regueru de Valdefuentes arrama les sos agües pela marxe derecha y sirve de frontera col términu municipal de Revilla de Collazos.
Clima
Báscones de Ojeda tien un clima mediterraneu continentalizado, con iviernos llargos y fríos y branos curtios y calorosos pero colos trés o cuatro meses de aridez branizu carauterísticos del clima mediterraneu. Según la clasificación climática de Köppen-Geiger, Báscones de Ojeda encuadrar nuna zona de transición ente les variantes Csb y Cfb, cola media del mes más templáu per debaxo de los 22 °C pero cimeru a los 10 °C mientres cinco o más meses. Según la clasificación de l'Axencia Estatal de Meteoroloxía (AEMET), Báscones de Ojeda atopar nuna zona d'avisos correspondiente a la Cordal Cantábricu de Palencia.
Al igual que nel restu de Castiella y Lleón, en Báscones de Ojeda el fríu estender de forma cuasi siguida mientres gran parte del añu, siendo un elementu bien carauterísticu del so clima. Los periodos más fríos del iviernu acomuñar a invasiones d'un frente polar continental y a tendalaes d'aire ártico marín. Coles mesmes, situaciones d'anticiclón motiven persistentes borrines, creando situaciones de fríu enllargaes por procesos de radiación. Son típiques les "foles de fríu" intensu de los meses centrales del iviernu, que ye cuando se producen les temperatures mínimes más estremes.
Aición social
L'aición social ye toa aición que tenga un sentíu pa quien la realicen, afectando la conducta d'otros, empobinándose l'aición mentada por felicidá afectación.
Báscones de Ojeda
Clima
La orografía na que s'atopa Báscones de Ojeda tien un impautu fundamental nel so clima: La elevada altitú de la llocalidá acentúa'l contraste ente les temperatures del iviernu y el branu, según les del día y la nueche. Igualmente, por cuenta de la barrera montascosa que forma la Cordal Cantábricu, los vientos marítimos queden frenaos, deteniendo d'esa manera les precipitaciones.
Aición social
Una aición ye toa conducta humana na que l'individuu, o individuos, que la producen, establecer con un sentíu personal. L'aición social va tar referida a la conducta d'otros. Non tou contautu ente homes ye de calter social. Nun ye idéntica, nin homoxénea, non toa aición social ye empobinada poles aiciones d'otros.
Báscones de Ojeda
Demografía
Báscones de Ojeda cuntaba con 281 habitantes a mediaos del sieglu XIX, con 279 habitantes en 1900, con 400 en 1930, con 475 en 1960 y 147 en 2016.
Aición social
Aición y socioloxía
L'aición individual provién, a última hora, de les idees y de les creencies que llevamos depositaes na nuesa mente. Cuando dicha aición inflúi, de dalguna forma, nel nuesu ambiente social, podemos dicir que se trata d'una aición social. Tales idees y creencies pueden nun tener una correspondencia cierta cola realidá, d'ende que l'aición va tener un fundamentu suxetivu, en munchos casos. Non yá tenemos de describir qué idees producen tales aiciones, sinón tamién describir los efeutos producíos por eses aiciones.
Según Max Weber, la Socioloxía ye una ciencia que procura la comprensión ya interpretación de l'aición social para, dende ella, consiguir una esplicación causal tantu del cursu de la mesma aición social como de los sos efeutos.
Báscones de Ojeda
Alministración municipal
L'alministración política realízase al traviés del so conceyu de xestión democrática que los sos componentes escoyer cada cuatro años per sufraxu universal. El censu eleutoral ta compuestu por tolos residentes empadronaos na la llocalidá, que cumplan los requisitos de ser mayores de 18 años y nacionales d'España y de los otros países miembros de la Xunión Europea. Según lo dispuesto na Llei del Réxime Eleutoral Xeneral, qu'establez el númberu de conceyales elegibles en función de la población del conceyu, la Corporación Municipal ta formada por 5 conceyales. (*) AIBO - Alternativa Independiente Báscones de Ojeda
Aición social
Aición y socioloxía
Marx, depués de publicar el Manifiestu del Partíu Comunista, dio otru significáu a l'aición social. L'aición social ye entendida entós como la manifestación d'una fuercia colectivo y anónimo nes mercancíes. Per otru llau Comte, el fundador de la socioloxía moderna, destacó que la instrucción metafísico y lliterario “exerz una aición social bien perturbadora nes clases ilustraes y que se fadría muncho más peligrosa si estender a los proletariaos.
Báscones de Ojeda
Símbolos
miniaturadeimagen|Escudu de Báscones de Ojeda asitiáu na fachada principal de la Casa Consistorial|izquierda La bandera y l'escudu de Báscones de Ojeda fueron presentaos el 24 d'agostu de 2009 aprovechando la celebración del día grande de les fiestes patronales de San Bartolomé.
Aición social
Aición y socioloxía
Herederu de la filosofía positivista y críticu del evolucionismu social anglosaxón, Durkheim compartió con Comte la idea de que solo una élite ye capaz d'apreciar l'orixe y orientación de la fuercia colectivo exercida por y sobre la sociedá. Al respeutu escribió: “l'aición social sigue caminos demasiaos esviaos y demasiaos escuros, emplega mecanismos psíquicos demasiaos complexos por que el observador vulgar pueda percibir d'onde provién”.
Báscones de Ojeda
Historia
Los oríxenes de Báscones de Ojeda remontar a los tiempos de la Reconquista y repoblación con xentes veníes de Vasconia o del Reinu de Navarra, dando orixe al so nome. Los vasconos instalar nel sieglu IX en tierres reconquistaes, esistiendo en delles provincies españoles topónimos d'esi lexema.
Aición social
Formes de l'aición social
Max Weber, nel empiezu de la so obra Economía y Sociedá (1921), identifica cuatro formes d'aición social como tipos ideales:
Otru autores o enfoques de la socioloxía danlu distintu orientación y anque nun son toes eses teoríes intercambiables, si que tienen que ver ente sigo cola racionalidá del actor y cola teoría del intercambiu. El funcionalismu, por casu, ve llindada l'aición social poles normes y valores, que ye una teoría de determinación estructural del sistema social, y que quiciabes solo sían 'condicionantes estructurales' y hasta solamente de índole artificial o remane, pero que inhiben al suxetu de l'aición y un casu típicu son los problemes d'alimentación humano na periferia, peor dotada, o nel tercer mundu.
Báscones de Ojeda
Historia
Nel Magüetu de les Behetrías de Castiella, ordenáu pol rei Pedru I de Castiella y realizáu ente los años 1350 y 1366, apaez incluyíu dientro de la Merindad de Monzón y citáu como "Vasconos", venceyándolo al Monesteriu de San Andrés de Regueru y a la ilesia de Santa Eufemia de Cozuelos.
A lo llargo de diversos sieglos el Señoríu de Báscones de Ojeda foi compartíu ente l'abadía del Monesteriu de San Andrés de Regueru y la casa ducal de Frías. Tradicionalmente viénose cuntando qu'en Báscones de Ojeda esistieron nel so día unes ventes denominaes de San Bartolomé, nes que pasaben la nueche los arrieros que traxinaben coles sos merceríes poles contornes del Boedo y la Ojeda.
En 1829 Sebastián Miñano completa'l Diccionariu xeográficu-estadísticu d'España y Portugal onde describe a "Báscones de la Ojeda" como una llocalidá de la provincia y obispáu de Palencia con 468 habitantes y 1 párrocu, perteneciente al partíu de Carrión y distante d'ésti 6 legua. L'autor asítiase nel Valle de Ojeda, al que se refier como un valle cuasi zarráu, pasando per mediu del llugar el ríu "Buedo", aniciáu de dos fuentes. Dende'l puntu de vista granible, destaca la producción de trigu, centenu, cebada, llinu y "yerba", cuntando con una fábrica de llenzu ordinariu.
En 1846 el Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar de Pascual Madoz describe Báscones de Ojeda como una llocalidá de 281 habitantes con conceyu na provincia y diócesis de Palencia, ciudá de la cual faltaba 14 legua, perteneciente al partíu xudicial de Saldaña (distante 4 legua y media) y con audiencia territorial y capitanía xeneral de Valladolid, a 22 legua de distancia. Esti diccionariu asitiaba la llocalidá nun estrechu valle, con bona ventilación, ya indicando que'l clima nun yera bien sanu por causa de "l'enforma mugor que produz bastantes enfermedaes" (sic) Numbera les sos construcciones, estableciendo qu'esistíen 70 cases, el conceyu, "que tamién sirve de carcel"; una escuela de primeres lletres pa 40 alumnos; una ilesia parroquial so la advocación de san Bartolomé, "sirvida por un cura párrocu de provisión del diocesanu en patrimoniales"; un campusantu al norte del pueblu construyíu nel llugar qu'enantes ocupara una ermita, y delles fontes de bien bones agües que surtíen a los habitantes. Describe'l terrén como d'ínfima calidá y cita la esistencia de chopos y sauces, y monte d'uz, carbayu, carba baxa y urz, que la so raigañu sirvía pal carbón de fragua. Na descripción inclúyese que la llocalidá ta bañada peles agües del ríu "Buedo" (sic) qu'estrema la población en 2 barrios, introduciéndose nes sos aveníes nes cais y hasta nes cases; sobre él hai una pequeña ponte pal serviciu de los vecinos. Les comunicaciones llevar a cabu de pueblu a pueblu al traviés de caminos de ferradura, y la correspondencia recibir en Herrera de Pisuerga. Tocantes a los recursos agrícoles, ganaderos y cinexéticos establez que se producía "centenu, bien pocu trigu, menos cebada, delles llegume y bastante llinu; ganáu lanar, cabrío, vacunu y caballar; caza de llebres, perdices, falpayares, dalgunu qu'otru xabalín y munchos foinos y llobos, y pesca de truches, bermeyes, cámbaros y llamprees". Naquel momentu, la industria consistía en 3 ó 4 pequeños molinos fariñeros de particulares,otru de propios y unu d'aceite de llinaza que pertenecía al sacristán, de tal manera que cuasi toos el so habitantes dedíquense a la preparación del llinu, del que fabricaben llenzos que dempués se vendíen en Valladolid, Palencia, Burgos y otros puntos.
Patrimoniu
miniaturadeimagen|Ilesia de san Bartolomé
Ilesia de San Bartolomé
La ilesia parroquial, dedicada a San Bartolomé, ye de mampostería, consta d'una nave estremada en tres tramos que se topen cubiertos por bóvedes d'aresta y cúpula ciega y rebaxada nel cruceru, destacando nel so interior una pila bautismal del sieglu XVI. Una puerta adintelada d'estilu neoclásicu y un pórticu abrir nel llau de la Epístola.
El retablu mayor del Presbiteriu ye del sieglu XVIII con escultura de san Bartolomé (sieglu XV), el martiriu d'esi santu y Cristu, estos dos del sieglu XVIII. Nel llau del Evanxeliu, dos retablos; El retablu de la Virxe del Rosariu n'estilu neoclásicu con escultures de san Antón (sieglu XVI), san José col Neñu (sieglu XVIII) y Virxe con al Neñu (sieglu XVI). L'otru ye del primer terciu del sieglu XVII con una escultura de san Roque. Nel llau de la Epístola otros dos retablos; un retablu neoclásicu con una pintura de la Inmaculada (sieglu XVIII) y una escultura de la Madalena d'esi mesmu sieglu. Amás, otru retablu, esti rococó, con una pintura de les Ánimes. Na Sacristía, escultures de la Virxe y de san Martín, dambes del sieglu XVI.
Retablu Mayor (Sieglu XVIII)
Foi realizáu en 1773 pol maestru Eugenio Elices, vecín de Villasarracino, en madera policromada, siguiendo'l gustu neoclásicu, y reaprovechando elementos de retablos anteriores, policromándolos ya incorporando talles de retablos de la vieya ilesia románica de San Bartolomé, allugada onde anguaño ta'l campusantu parroquial y de la cual caltiénense restos na portada.
El retablu ta compuestu por un sotu bancu y dos cuerpos, unu principal y l'otru compuestu por áticu y adornos llaterales. Tou él ta distribuyíu en trés calles separaes por diez columnes reutilizaes y xaspiaes. Na fornica principal atópase un altu relieve que representa l'espelleyamientu de San Bartolomé apóstol, titular de la parroquia. A entrambos llaos otru san Bartolomé (sieglu XV) y santu Toribio obispu (sieglu XVI).
Retablu de la Virxe de la Portería (Sieglu XVIII)
Trátase d'un retablu tamién del sieglu XVIII, con un preciosu llenzu de la virxe inmaculada col títulu de La nuesa Señora de la Portería, (sieglu XVIII) devoción bien franciscana y rellacionada coles misiones populares. Nesti retablu ta allugada una talla del sieglu XVI, representando a Santa María Madalena procedente d'una antigua ermita de la llocalidá.
Retablu de san Roque (Sieglu XVII)
Esti pequeñu retablu perteneció a l'antigua ermita de la Virxe del Boedo, allugada onde ta anguaño'l templu parroquial. Foi realizáu a mediaos del sieglu XVII, siguiendo modelos d'empiezos del Barrocu con columnes salomóniques. Consta de bancu, cuerpu central y áticu. Ye'l retablu más antiguu de la parroquia y contién una talla de san Roque del sieglu XVII.
Retablu de la Virxe de les Ánimes (Sieglu XVIII)
Trátase d'un retablu rococó de finales del sieglu XVIII. El llenzu, representando a la Virxe del Carmen sacando ánimes del purgatoriu, foi realizáu pol pintor vallisoletano Anastasio Chicote en 1785, y el marcu doráu realizáu pol tallista Manuel Prau Cortes, vecín de la ciudá de Herrera de Pisuerga. Esti retablu perteneció a la Confrería d'Ánimes, fundada na antigua parroquia a mediaos del sieglu XVII, y darréu con sede nel actual templu, y realizáu pal so cultu dempués de ser llevantáu ésti nel añu 1738. miniaturadeimagen|Dintel cola inscripción "Soli Deo Honor et Gloria"
Soli Deo Honor et Gloria
Sobre'l dintel d'entrada d'una de les cases que s'atopen detrás del conceyu figura la inscripción:
JHS MARIA JOSEPH
SOLIDÉU HONOR ET GLORIA
ESTA OBRA ÍZOLA DON BARTOLOMÉ LÓPEZ CURA D'ESTI LLUGAR AÑU 1690
Restos románicos del campusantu
Dientro de les numberoses muestres d'arte románico en Palencia que pueden atopase nel norte de la provincia inclúyense unos restos que s'atopen reutilizaos na portada del campusantu, asitiáu sobre una llomba qu'apodera la llocalidá pel este, a unos quinientos metros del nucleu urbanu. Estes muertes del primitivu edificiu, que como señala la Estadística ordenada pol Obispu D. Vascu Fernandes de Toledo nel añu 1345 taba dedicáu a san Bartolomé (mesma advocación de l'actual parroquial), apaecen reutilizaos a manera de cornisa sobre'l dintel de la puerta del campusantu.
Trátase de nueve dovelas y dos fragmentos de cornisa procedentes d'una portada. Los fragmentos meyor decoraos asitiar escontra l'esterior del recintu. Son seis pieces d'ente 35 y 42 cm de llargor por 20 cm d'altor, cuatro d'elles decórense con cinco fíes de billetes y l'aresta esterna con boles y flores, los dos centrales reciben un frisu de fueyes llises sobre les que se disponen acantos qu'acueyen piñes nes sos puntes. Ente los acantos llabráronse fueyes llanceolaes d'acusáu nerviu central. Los restos empotraos escontra l'interior del campu santo amuesen una dovela de billetes como les descrites, tres moldures con perfil de nazla y dos fragmentos de caveto de cornisa.
La forma curva y el tipu de decoración identifica estes pieces como fragmentos de siquier dos arquivoltas de portada. El secu tratamientu de los vexetales, el so esquematismo y antinaturalismo, dexa rellacionar estos restos coles portaes de Santiso de Vega de Bur, Arenuces de San Pelayo o Devesa de Romanos, exemplos d'obres de cronoloxía tardida dientro del sieglu XII -enchiendo frecuentemente nel sieglu XIII- nos que'l vocabulariu decorativu románicu xeneráu pola portada de Moarves de Ojeda caltúvose, anque esclerotizado pola mediana remangu de los artífices.
Molinos de Llinaza
Anguaño, en Báscones de Ojeda y próximos a la ribera del Boedo, caltiénense dos molinos de llinaza magníficamente rehabilitaos qu'aprovechen la fuercia de l'agua y onde puede reparase el procesu y l'infraestructura necesaria por que se lleve a cabu la molienda. Estos dos construcciones atópense próximos al pueblu y xunto a un guapu parque forníu con bancos, meses, fontes y barbacoes. Tán instalaos na parte final d'una canal artificial de daqué más de 2 km de llargor qu'escurre paralelu al calce del ríu Boedo. Esta canal, denomináu cuérnago, empecipiar nuna pequeña presa o cálcer asitiada nel calce del ríu al altor de La Duerna. Esta presa ye una construcción provisional realizada con travesales de madera que s'utiliza pa embalsar l'agua y alzar el so nivel coles mires de derivalo a dichu canal pal so posterior aprovechamientu enagües embaxo.
Los molinos son dos edificaciones d'amenorgáu tamañu que'l so orixe remontar al sieglu X. Tuvieron un calter utilitariu y emplegábense pa usu domésticu de les families del pueblu, d'ende que la propiedá d'estos molinos fuera compartida por dellos llabradores. D'alcuerdu a l'arquiteutura tradicional d'esta contorna, dambos edificios son de planta cuadrada con cubierta a dos enagües de texa curva árabe en faldones, con puerta y ventanuco que miren agües embaxo. Los murios son d'adobe, que ye un lladriyu ensin cocer efectuáu con magre y ensugáu al sol, que se suel entemecer con paya, cal, arena o cuchu, pa faelo más fuerte.
Estos dos molinos, el de riba y el de baxo, pueden visitase y nellos haise restauráu y calteníu la maquinaria básica necesaria pa la molienda, según les preses o pesqueres necesaries pal almacenaxe de l'agua. Nel so interior ye posible apreciar tola mecánica propia del molín: el tornu, la tolva de madera pa vertir el granu, la muela volandera protexía por un armazón o guardapolvo y so la cuál esta la rueda de moler picada, ye dicir con estríes,el contenedor o harinal pa recoyer la molienda y nun llateral la grúa qu'ayudaba al molineru a mover y reparar les ruedes.
Por cuenta de que el cursu del ríu Boedo ye pocu caudalosu ya irregular, instálense molino hidráulicos de rodendu con exa vertical. El so sistema ye'l más senciellu, y consta d'una rueda horizontal o rodendu de metal na canal d'agua que ye movida pola aición de l'agua, va xunida a una exa vertical que de la mesma conduz el movimientu a les piedres o mueles asitiaes nel edificiu, consiguiendo finalmente la molienda. Estos dos molinos describiéronse na coleición de llibros monográficos sobre arquiteutura popular titulaos "Construcciones que se van", editaos pola Diputación de Palencia en collaboración cola Universidá Popular.
Muséu Etnográficu
Coleición particular d'antiguos preseos de llabranza ya instrumentos domésticos. El muséu exhibe reproducciones de los carros que s'utilizaben nel campu, miniatures d'instrumentos de la matanza y otros llabores domésticos, amás d'intereses, como una coleición de caxetos de tabacu, animales disecaos o piedres minerales.
Takuya Okamoto
Takuya Okamoto (岡本 拓也, ), ye un futbolista xaponés.
Desfontainia spinosa
Desfontainia spinosa Ruiz & Pav., (o taique) ye una especie botánica melecinal y ornamental. thumb|Vista de la planta thumb|Ilustración thumb|Fueyes thumb|Vista de la planta
Distribución
Ye nativu de Suramérica n'Arxentina, Bolivia, Chile, Colombia, Costa Rica, Ecuador, Panamá, Perú y Venezuela.
Distribuyir dende la VII hasta la XII rexón, na cordal de la Mariña y na de Los Andes llegando hasta la llende altitudinal arbóreo. Tamién s'atopa n'Arxentina y Perú.
Descripción
Ye un arbustu siempreverde nativu de Suramérica. Llega hasta los 2,5 m d'altu y d'anchu cola corteza de color gris ceniza. Fueyes verde escures polenques que son como xardón n'apariencia y flores tubulares coloráu brillantes con sépalos los mariellos.
La especie foi introducida en cultivu n'Europa por William Lobb, en 1843.
Usos
Desfontainia spinosa dos veces foi reportada como espécime con propiedaes d'allucinóxenu de los Andes al sur de Colombia por Richard Evans Schultes. la primer vegada en 1942 dende'l Pandorial de Tambillo y la segunda dende'l Pandorial de San Antonio en 1953 onde los xamanes de Colombia nel valle Sibundoy faen un té de les fueyes "cuando quieren suañar" o "ver visiones y diagnosticar la enfermedá". Un informe señala que'l té ye tan poderosu que paez que los xamanes se 'vuelven llocos'. Nun s'utiliza con frecuencia, en parte por cuenta de la so potencia, en parte porque la mesma planta nun se cultiva y tien de ser recoyida na naturaleza en remotos pandoriales. El nome de Colombia del arbustu ye Borrachero de Pandorial (= planta embriagante de la turbera de monte / páramo de tierres altes aveséu). Los xamanes del Valle de Sibundoy son tamién espertos nel usu de los allucinóxenus peligrosamente tóxicos de les solanacees: Brugmansia y Iochroma y el so emplegu ye ocasional como Desfontainia con fines adivinatorios similares (y, ello ye que la reticencia a falar d'esta práutica) bien puede indicar una planta similar tóxica y malo d'usar y que causa una esperiencia y dempués efeutos desagradables comparables.
''Desfontainia spinosa var. hookeri'' foi reportáu como un narcóticu utilizáu polos mapuches de Chile pol Dr. Carlos Mariani Ramírez, quien tamién comparó l'amargura de la planta a la de genciana y menta el so usu como colorante mariellu.
El frutu de color mariellu-verdosu, de D. spinosa ye supuestamente entá más embriagador que la xamasca de la planta ya infórmase de xemes en cuando que se prepararon nuna forma potente psicoactivos, tipu de chicha (vease tamién bebíes lleldaes). Una prueba d'alcaloides col reactivu Dragendorff (ver Juan Jorge Noel Dragendorff) en muestres de especímenes de Desfontainia de herbariu recoyíos n'Arxentina, Chile y Ecuador nun lu fixo, sicasí, indiquen la presencia d'alcaloides, tropano o d'otros; y, ente que na química de Desfontainia, nengunu de los compuestos aisllaos d'ella hasta'l momentu inda puede dar cuenta de los efeutos allucinóxenus induldables de la planta.
Química
Atopóse que contienen, ente otros compuestos les cucurbitacines spinoside A y B. Estos amargos esteroides, anque nun son allucinóxenus, podríen contribuyir a la toxicidá relativa de la planta pa los suxetos humanu , yá que les cucurbitacinas exhiben citotoxicidad y que ciertos tipos fueron consideraos responsables de casos d'intoxicación, dellos mortales, poles plantes catártiques / peligrosamente irritantes na familia de plantes cucurbitácees, tales como Ecballium elaterium y Citrullus colocynthis.
Un común constituyente más benignu de Desfontainia, presente en cantidá considerable, ye'l pentacíclico triterpeno acedu ursólico, na que'l pulgu de la mazana ye particularmente ricu. L'ácidu ursólico tien propiedaes anti-cáncer y anti-obesidá.
Loganin y secoxyloganin, compuestos rellacionaos con secologanina una molécula implicada na vía del mevalonato que conduz, ente otres coses, a biosíntsis de terpenoides y esteroides.
Swerosida un iridoide glucósido, que s'atopa tamién nos frutos de Cornus officinalis y material vexetal de Gentiana lutea, con propiedaes anti- osteoporosis y de sanamientu de feríes.
Liriodendrin un lignano diglucósido, tamién atopáu en Liriodendron tulipifera (Magnoliaceae) y Acanthopanax senticosus ( Araliaceae ) y que tien efeutos anti-inflamatorios y anti-nociceptivos. Liriodendrin tresfórmase in vivo pa syringaresinol.
Syringaresinol, un lignano y el hidrolizáu de liriodendrin, qu'asocede tamién en Castela emoryi , Prunus mume y Magnolia thailandica , demostróse que inhibe la motilidad de la úlcera péptica -causing bacteria Helicobacter pylori. Esto de dalguna manera esplica l'usu d'una decocción de fueyes Desfontainia pa trestornos estomacales en Chile na medicina popular.
Taxonomía
Desfontainia spinosa describióse por Ruiz & Pav. y espublizóse en Flora Peruviana, et Chilensis 2: 47, pl. 186. 1799.
Desfontainia: nome xenéricu dau n'honor del botánicu francés René Louiche Desfontaines.
spinosa: epítetu llatín que significa "con espinos".
Flegón
Llibertu del emperador Adrianu, conózselu como l'autor de los trataos De les coses maravilloses, coleición de los milagros antiguos, y De los casos de llonxevidá, nel qu'enumbera los centenarios por elli conocíos, dando, amás, un estrautu d'oráculos sibilinos.
Allamps
Allamps ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Montagnole
Montagnole ye una comuña francesa del departamentu de Saboya, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Allamps
Tien una población de y una superficie de  km².
Les Mollettes
Les Mollettes ye una comuña francesa del departamentu de Saboya, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ninja
Nel maxín de los occidentales, ya incluso nel de los xaponeses, per aciu tamién de la imaxe tan sopelexada por películes o cómics, represéntense los ninja como guerreros vistíos de negru, con un capuchu amazcarando los sos rostros, realizando acrobacies y fazañes físiques en combate, y siendo espertos nes téuniques d'escondimientu, d'envelenamientu y, sobre too, de distraición. Les sos principales cualidaes yeren el disimulu y la discreción.
El términu pa denomar una muyer ninja ye kunoichi (くノ一). Una posible esplicativa de la etimoloxía de kunoichi ye que cada caráuter que compón la pallabra (l'hiragana ku く; el katakana no ノ; y el kanji ichi 一) ye un trazu del kanji onna (女), que significa muyer, a cencielles.
Historia
Esta imaxe romántica, y el mesmu términu ninja, son relativamente modernes (alredor de 1780). Los términos más emplegaos endenantes pa denomar a estos guerreros-espíes yeren shinobi o shinobu, dacuando rappa (乱破), suppa (素破, 水破, 出抜) o kagimono-hiki, o inclusive kusa (草, “yerba”, una de les téuniques consistente n’esperar atapaos con yerba y atacar les tropes per detrás de la que pasaben). Debío al so probable orixe xeográficu, a veces los ninja son tamién nomaos “homes d'Iga (Iga no mono) o de Koga, o tamién “tropa d'Iga” (Iga shu) o de Koga.
L’establecimientu naquelles fasteres salvaxes y arrodiaes de montes, y poro ensin gran interés económicu y protexíes de les invasiones de los señores vecinos, ensin dulda contribuyó a desendolcar un espíritu d'independencia, con ausencia de reyos con un señor y dala esmolición a volvese a la escontra d'antiguos aliaos. A los naturales d'estes provincies nun había quien los obligar a pagar impuestos y gociaben d'una llibertá de movimientos que nun teníen los bushi (o samuráis), que sí taben sometíos a los daimyos (señores feudales); tampoco nun taben sometíos al Bushido (武士道), el códigu d'honor de los bushi, y, poro, podíen prauticar téuniques de guerra irregular (espionax, guerrilla, emboscada, asesinatu). Esto tamién contribuyó al secretu y, poro, al misteriu que los arrodia. Les grandes families, a les que nun taben subordinaos, utilizábenlos pa los sos propósitos (robu, asesinatu). Una de les sos especialidaes principales yera introducise de nueche nos castiellos y campamentos militares y prender fueu, al envís de facilitar l'asaltu de les tropes regulares. Nun diben necesariamente de negru, como se pinten güei, sinón que vistíen normal pa llevar la mesma ropa que les sos víctimes y asina provocar la confusión.
La dixebra ente los samuráis y los ninja ye sicasí difícil d'afitar, como amuesa la vida del célebre guerreru Jubei Mitsuyoshi Yagyu, que foi samurái y ninja al empar. Ellaboró unos trataos d'estratexa militar llamaos “Cuadernos de la Lluna” (Tsuki no sho).
Los ninja taben probablemente nel orixe de tropes de guerreros asemeyaes a les milicies civiles (jizamurai) que teníen l'oxetivu de defender la provincia; probablemente nun yeren solo guerreros, sinón que teníen tamién otru trabayu (llabradores por exemplu). Ye difícil perdatar l'apaición de los ninja, porque tratóse de xuru d'una evolución progresiva. El primer usu datáu y documentáu de la utilización d'estes tropes d'Iga y Koga (Iga shu y Koga shu) ye ensin dulda l'ataque al castiellu del señor Rokkaku de Magari pol señor Ashikaga nel 1487. Tokugawa Ieyasu, que foi daimyo (señor feudal) y dempués shogun (dictador militar de Xapón) nel sieglu XVI, recurrió davezu a estos "axentes d'intelixencia". Pero los ninja yeren tamién a veces guerreros subordinaos al so señor y nun teníen denguna rellación coles families d'Iga y Koga, como por casu los utilizaos por Takeda Shingen nel mesmu periodu. Había más de setenta families ninja en tol territoriu de Xapón nesi momentu.
El socesu más importante foi, ensin dulda, la sangrienta sumisión de la provincia d'Iga (la provincia actual de Mie, al este de la ciudá de Nara) poles tropes d'Oda Nobunaga nel 1579. Nobunaga yera’l rexente (masque nun foi nomáu shogun pol emperador), y la independencia d'Iga representaba un desafíu a la so autoridá. Los dos primeros intentos de sumisión terminaron en fracasu. Nel terceru invadió la provincia con seis exércitos dende seis llugares diferentes. Énte’l númberu tan eleváu d'enemigos, les téuniques de guerrilla resultaron poco útiles y les families d'Iga y de Koga foron masacraes. Dellos sobrevivientes foron refuxase en ca los daimyos vecinos (incluyendo a Tokugawa Ieyasu) y punxéronse al so serviciu.
Dende entós dellos ninja, llamaos onmitsu, foron emplegaos pol shogun pa espiar a los daimyos, y otros, los oniwaban, foron utilizaos pa garantizar la seguridá al rodiu’l shogun y la vixilancia del so castiellu, y en cierta midida como policía na capital Edo. N’efeutu, el periodu Edo carauterízase por una relativa paz ente los clanes, y les téuniques de dominiu non armaes o con armes non cortantes desarrollaes polos ninja yeren bien interesantes naquel contestu.
El ninpo, doctrina de los ninja
thumb|Representación típica na ficción d'un ninja El términu modernu de ninpo (忍法, ninpō), o shinobu ho, designa güei la doctrina de los ninja, igual que bujutsu convertióse en budo. Pon l'acentu na resistencia, na constancia y na capacidá d'adautación. Por supuestu inclúi les téuniques de combate y de sobrevivencia na naturaleza (como’l mimetismu y los primeros auxilios), d'endurecimientu del cuerpu y del espíritu, pero tamién la capacidá d'aldovinar el peligru y evitalu. En realidá’l ninja tenía que ser quien a escondese, tenía que poder probar la so adautabilidá (flexibilidá mental) y nun venceyase a formes fixes y ríxides.
Al contrario que’l bushi, el ninja nun busca l'enfrentamientu direutu, nun trata d'amosar el so valor, sinón sobre too de sobrevivir y llevar a cabu la so misión ensin sentir vergoña o anoxu. El ninja va primero tratar de protexese y protexer a la so familia. Per otra parte, pue facese tamién referencia al tratáu chinu d'estratexa L’arte de la guerra, de Sun Tzu, que desendolca les téuniques d'información y desinformación nel contestu de la guerra:
Una de les primeres frases d'esti tratáu de guerra ye de fechu: "La guerra básase na mentira." Recomienda sobre too usar l'engañu pa refugar el combate. De mou qu'esti tipu de comportamientu yera recomendáu diez sieglos enantes de la primera mención histórica de los ninja.
El ninja yera furtivu y secretu. Sabía cómo s’afatar pa facese pasar por dalguién d'otra clas social o d'otra rexón. La enseñanza d'estes téuniques nes escueles (ryu) nun se facía en grupu como pa los bujutsu.
El ninjutsu, les téuniques de los ninja
El términu xaponés ninjutsu (忍術), o shinobi jutsu, designa’l conxuntu de téuniques de los ninja, siguiendo los principios del ninpo. Compriende téuniques de combate, incluyendo l'usu irregular de les armes convencionales y combate a mano vacía (tai jutsu), pero tamién téuniques de mimetización (hensō jutsu, doton no jutsu), utilización d'esplosivos, de velenos, la maxa (gen jutsu), la natación, la equitación, etc.
Pero’l ninjutsu tamién inclúi conocimientos de meteoroloxía, astronomía, medicina y matemátiques que yá nun s’enseñen nos nuesos díes. Asina, dellos ninja diseñaron preses o esplotaron mines, de mou que yeren lo qu'agora llamaríemos “inxenieros”.
thumb|250px|"Estrelles ninja" o shaken, un tipu de shuriken.
Arbíes
Los ninja usaben armes y materiales carauterísticos, principalmente preseos de llabranza camudaos. Por aciu de lo muncho que teníen d'armes ocasionales, la casuística ye cuasimente inabarcable, pero ente les más básiques tán:
Aprendimientu del ninjutsu anguaño
El ninjutsu foi mui influyíu y enforma deformáu poles películes, col caltenimientu de la folada del cine d'artes marciales dempués de la muerte de Bruce Lee.
Al contrario que’l Bujutsu, que se foi tresformando na vía pacífica del Budo de los sieglos XVIII al XX, y foi oxetu d'aprendimientu masivu dende finales del sieglu XIX, el "ninjutsu moderno" del cine ye davezu una axuntadura recién de diferentes práutiques deportives.
Anguaño la escuela moderna de Ninpo más conocida y espardida ye la Bujinkan de Masaaki Hatsumi. Esti maestru estudió na so mocedá delles artes marciales con Manzo Iwata y Nawa Yumio, y sobre too con Toshitsugu Takamatsu, que fuera guardia personal del emperador chinu Po.
El Ninpo modernu promueve los valores de la paciencia, la resistencia, la entereza énte los pilancos y el corax.
Los ninja (nin tamién tien el significáu de “constancia”) yeren persones con munches facetes pero que namái teníen necesidá de recurrir a la violencia cuando les circunstancies lo esixíen, como los bushi. El so inxeniu, mezcláu con valentía, valió-yos bien delles lleendes de les que dalgunes (incluyendo l'equivocu sobre’l fechu de que podíen "esnalar y caminar sobre l'agua") nacieron de les películes yá citaes: el “boom” ninja de los años 1960 en Xapón, que trataba de crear un superhome xaponés después de la derrota de la Guerra del Pacíficu.
Allondrelle-la-Malmaison
Allondrelle-la-Malmaison ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Empresariu
thumb|275px|[[Cocina d'Iquitos|Puestos ambulantes de comida onde se vienden churros y palombines de maíz (llamaes poc-poc en Iquitos), son denominaos microempresarios (una manera de definir l'actividá de les persones que tienen negocios de pequeña escala).]]
Un empresariu ye aquella persona que, de forma individual o coleutiva, afita los oxetivos y toma les decisiones estratéxiques alrodiu de les metes, los medios, l'alministración y el control de les empreses y asume la responsabilidá tantu comercial como llegal frente a terceros. L'empresariu ye la persona física, o xurídica, que con capacidá llegal y de una manera profesional combina capital y trabayu coles mires de producir bienes y/o servicios pa ufiertalos nel mercáu con cuenta de llograr beneficios.