cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mandu a distancia
El términu emplégase xeneralmente pa referise al control remotu (llamáu polo xeneral a cencielles "el mandu") pal televisión o otru tipu d'aparatu electrónicu caseru, como DVD, Hi-Fi, ordenadores, y pa encender y apagar un interruptor, l'alarma, o abrir la puerta del aparcamientu. Los mandos pa esos aparatos son de normal pequeños oxetos (fácilmente manipulables con una mano) con una matriz de botones p'afaer los distintos valores, como por casu, la canal de televisión, el númberu de canal y el volume. Ello ye que na mayoría de dispositivos modernos el control contién toles funciones de control, ente que'l mesmu aparatu controláu namái dispón de los controles más primarios. La mayoría d'estos mandos a distancia comuníquense colos sos respeutivos aparatos vía señales d'infrarroxu (IR) y namái unos pocos utilicen señales de radio. Nos vehículos modernos les clásiques llaves incorporen agora controles remotos con diverses funciones. La so fonte d'enerxía suel ser pequeñes piles de tipu AA, AAA o de botón.
Historia
Unu de los primeros exemplos de mandos a distancia foi desenvueltu en 1898 por Nikola Tesla y descritu na so patente númberu 613809, titulada Métodu d'un aparatu pal mecanismu de control de vehículu o vehículos en movimientu.
En 1903, Leonardo Torres Quevedo presentó'l telekino na Academia de Ciencies de París, acompañáu d'una memoria y faciendo una demostración esperimental. Nesi mesmu añu llogró la patente en Francia, España, Gran Bretaña y Estaos Xuníos. El telekino consistía nun autómata qu'executaba órdenes tresmitíes por aciu ondes hercianes; constituyó'l primer aparatu de radiodirección del mundu, y foi un pioneru nel campu del control remotu. El 25 de setiembre de 1906, en presencia del Rei y ante un gran ensame, demostró con ésitu l'inventu nel puertu de Bilbao al emponer un bote dende la vera; más tarde intentaría aplicar el telekino a proyeutiles y torpedos, pero tuvo qu'abandonar el proyeutu por falta de financiamientu. (Nota: En setiembre de 1898 Tesla sosprendió al públicu asistente a la Exhibición Llétrica llevada a cabu nel Madison Square Garden de Nueva York, al presentar el primer bote del mundu conducíu por control remotu, usando'l so sistema "Teleautomático" o "potenciáu-a-mente". Toles nueches de la selmana que duró la exhibición Tesla controló a distancia un bote acorazáu-con-fierro de 3-pies de llargor faciendo una variedá de maniobres. Pa demostrar la simplicidá de la so operación, Tesla convidó a voluntarios del públicu a operar los controles. A esti inventu concedióse-y la patente 613.809) El primer modelu d'avión por control remotu voló en 1932. Mientres la Segunda Guerra Mundial, llevar a cabu l'usu de teunoloxía de control remotu pa propósitos militares; unu de les resultaos d'esto foi'l misil alemán Wasserfall. El primer artiluxu diseñáu pa controlar remotamente una televisión foi desenvueltu por Zenith Radio a principios de los años 1950. El control —extraoficialmente llamáu “Lazy Bones” (~pa folgazanes)— usaba un cable pa conectase al televisión. P'ameyorar l'engarrosu sistema, creóse un control remotu ensin cables en 1955. El mandu, llamáu “Flashmatic”, funcionaba unviando un rayu de lluz a una célula fotoeléctrica. Desafortunadamente, les célules nun estremaben ente la lluz del mandu y la lluz d'otres fontes. El Flashomatic tamién riquía que s'apuntara'l mandu a distancia al receptor con precisión.
En 1956, Robert Adler desenvuelvo'l “Zenith Space Command” (Mandu del espaciu cenit), un control ensin cables. Yera mecánicu y usaba ultrasoníos pa camudar la canal y el volume. Cuando l'usuariu pulsiaba un botón del mandu a distancia, faía un chasquíu y cutía una barra, d'ende'l términu pa denominalo n'EE.XX.“clicker” (chasqueador). Cada barra emitía una frecuencia distinta y los circuitos na televisión detectaben el ruiu. La invención del transistor fixo posible controles electrónicos más baratos, que contenía un cristal piezoeléctrico que yera alimentáu por una corriente llétrica oscilatoria a una frecuencia cercana o mayor a la del estragal cimeru d'audición humana, anque inda oyible para perros. El receptor contenía un micrófonu xuníu a un circuitu que taba configuráu a la mesma frecuencia. Dellos problemes d'esti métodu yeren que'l receptor podía ser activáu por fuercia por ruiu qu'asocedieren de forma natural y, delles persones, especialmente muyeres nueves, podíen oyer les agudes señales ultrasóniques. Hubo inclusive un incidente memorable, nel cual un xilófonu camudaba les canales d'esi tipu de televisiones, una y bones dalgunos de los harmónicos del preséu yeren iguales a la frecuencia ultrasónica del mandu a distancia.
L'impulsu pa un tipu más complexu de control remotu vinu a finales de los 70 col desenvolvimientu del serviciu de teletexto Ceefax por BBC. La mayoría de los controles qu'esistíen daquella teníen un númberu llindáu de funciones, dacuando namái cuatro: canal siguiente, canal anterior, xubir o baxar el volume. thumb|left|Control remotu d'una televisión Philips de 1978. Esti tipu de controles nun satisfaía les necesidaes de televisiones con teletexto onde les páxines identificar con un númberu de tres dígitos. Un control remotu pa escoyer páxines de teletexto precisaría botones pa cada númberu del cero al nueve, según otres funciones, como por casu, camudar del testu a la imaxe (y viceversa) y los controles normales d'una televisión: volume, canal, rellumu, intensidá del color, etc. Les primeres televisiones con teletexto usaben mandos con cable pa escoyer les páxines, pero'l so usu siguíu, riquíu pal teletexto, indicó rápido la necesidá d'un dispositivu ensin cables. Asina que inxenieros de la BBC empezaron conversaciones con unu o dos fabricantes de televisiones, lo cual llevó a los primeros prototipos sobre 1977-78, yá pudiendo controlar un mayor númberu de funciones. ITT foi una de les compañíes, que más tarde daría'l so nome al Protocolu ITT de comunicaciones infrarroxes.
A principios de los años 80, cuando se desenvolvieron los semiconductores pa emitir y recibir radiación infrarroxo, los mandos a distancia fueron gradualmente camudando a esta teunoloxía que, en 2006, inda ye llargamente usada. Tamién esisten teunoloxíes de radiu, como los Sistemes d'audiu Bose y aquelles basaes en Bluetooth.
A principios de los años 2000, la cantidá d'electrodomésticos qu'hai na mayoría de los llares aumentara notablemente. Acordies con l'Asociación d'electrónica de consumu, l'americanu mediu dispón de cuatro mandos a distancia. Pa remanar un "home theater" pueden llegase a precisar seis mandos, incluyíos unu pal receptor del cable o satélite, el videu, el reproductor de DVD, la televisión y l'amplificador d'audiu. Precísase usar dellos d'estos mandos de manera secuencial, pero, como nun esiste un diseñu común aceptáu, el procesu faise más entrevesgáu. Munchos especialistes, como Jakob Nielsen, renombráu especialista en usabilidad, y Robert Adler , l'inventor del mandu actual, señalen lo confuso, malo de remanar y frustrante que se convirtió trepar con múltiples mandos a distancia. Nesi sentíu, el diseñadores de mandu a distancia de TiVo reemplazaron les clásiques columnes de botones nun rectángulu negru por un diseñu en forma de maní que foi bien recibida polos sos usuarios. El diseñu, que provocó delles imitaciones, probablemente signifique un cambéu na forma na que los diseñadores d'aparatos electrónicos ven un control.
Tipos
Esisten mandos o radiocontroles pa munchos otros dispositivos: modelos a escala d'aviones, helicópteros, y otros modelos por radiocontrol son xuguetes bastante populares. Munchos robós contrólense remotamente, especialmente aquellos que fueron diseñaos pa llevar a cabo tarea peligroses; según dalgunos de los más nuevos caces de combate maniobrar por control remotu. thumb|left|Mando a distancia pa un temporizador fotográficu. Amás, un mandu universal combina diversos controles n'unu, de normal con dalguna clase de interruptor o botón pa escoyer l'aparatu controláu. Los mandos universales varien dende modelos básicos baratos a un mandu como'l modelu de 700$ con Linux de Sony. El primer modelu de control remotu universal foi desenvueltu por William Russell McIntyre a mediaos de los 60, mientres trabayaba en Philips. Al diseñu del software de McIntyre fuéronse-y daes patentes, yá que foi'l primer control remotu que podía apuntase a un aparatu electrónicu y aprender los sos controles operativos.
El siguiente pasu nos mandos a distancia son los paneles de control domésticu. Estos controles remotos non yá funcionen en televisiones o sistemes d'entretenimientu, sinón que dexen controlar otros aparatos llétricos tales como cortines electróniques, interruptores de la lluz y cámares de seguridá. Dalgunos de los últimos paneles de control domésticos dexen la tresmisión d'audiu según tomar fotografíes.
Dacuando úsense armes de fueu por control remotu para cazar páxaros y otros animales. En 2005, l'estáu de Virginia, n'Estaos Xuníos, prohibió esta práutica.
Teunoloxía
thumb|250px|L'espectru d'emisión d'un mandu típicu ta nel infrarroxu cercanu.
La mayoría de mandos a distancia p'aparatos domésticos utilicen diodos d'emisión nel infrarroxu cercanu pa emitir un rayu de lluz qu'algame'l dispositivu. Esta lluz ye invisible pal güeyu humanu, pero tresporta señales que pueden ser detectaes pol aparatu.
Un mandu a distancia d'una namái canal dexa unviar una señal portadora, usada pa remanar una determinada función. Pa controles remotu multicanales, precísense procedimientos más sofisticaos; unu d'ellos consiste en modular la señal portadora con señales de distinta frecuencia. Dempués de la demodulación de la señal recibida, aplíquense los filtros de frecuencia apoderaos pa dixebrar les señales respeutives. Anguaño, suélense usar método dixitales.
Polo xeneral un mandu a distancia ta compuestu por:
Funcionamientu
Los botones tienen na so parte posterior un material que conduz la lletricidá. Cuando se prime'l botón, esti material fai contautu cola plaqueta y cierra el circuitu que correspuende al botón. Un pequeñu circuitu integráu reconoz la señal y determina qué botón foi primíu; con base a esa información unvia una señal al resonador de cuarzu (cristal); ésti devolver con una frecuencia determinada. Esi impulsu ye tresmitíu a un LED que lo unvia convertíu en radiación infrarroxo. El receptor (por casu, una televisión) puede reconocer el botón pulsiáu midiendo la frecuencia de la radiación.
Industria
El control remotu ye usáu pa operar subestaciones, centrales hidroeléctriques reversibles y plantes HVDC. Pa estos sistemes suélense usar PLCs de baxa frecuencia.
Aplicaciones militares
thumb|250px|right|L'astronauta Leroy Chiao manipolia'l Canadarm2 o Sistema de manipulación remota de la Estación Espacial Internacional (SSRMS).
L'usu control remotu de vehículos militares data d'empiezos del sieglu XX. El Exércitu coloráu usaba teletanques, controlaos remotamente, mientres los años 1930 y los empiezos de la Segunda Guerra Mundial. Tamién esperimentaron con aviones por control remotu. L'Alemaña nazi tamién fomentó l'usu del control remotu coles bombes V-1 y V-2.
Astronáutica
La teunoloxía por control remotu tamién ye usada nos viaxes al espaciu. Por casu, nel programa Rusu Lunokhod, los vehículos yeren remanaos por control remotu. El control remotu direutu de naves, carros y aparatos espaciales a mayores distancies dende la tierra nun yera práuticu yá que se xeneraba un gran retardo de señal.
Videoxuegos
El Cable como tal amosóse bien incómodu en cuestión de la franquicia de los videoxuegos, cuasi toles consoles tuvieron un ciertu problema col cafiante cable que coneuta'l control cola consola, eso yera un problema bien cafiante hasta que s'inventaron los controles inalámbricos pa una meyor esperiencia nos videoxuegos, empezando cola esitosa videoconsola Wii.
Aparatos electrónicos
miniaturadeimagen|Control remotu por infrarroxos Canon RC-6 pa realizar semeyes a distancia. Sirve pa poder prender o apagar dellos aparatos electrónicos tales como l'aire acondicionáu o delles lluces modernes o ventiladores.Otra aplicación puede ser pal autu.
Usu diariu
Los mandos a distancia tamién se tán aplicando a usu cotidianu pa les cocheres o puertes automátiques. De normal falamos de les puertes de garaxe o de les puertes de los locales comerciales. D'antiguo toles persianes metáliques de los comercios y les puertes de les naves industriales nun cuntaben con estos automatismos. Na actualidá tamién esisten alternatives a estos mandos pero col mesmu usu, quiciabes mas seguros. [6 ]
Tomoki Takamine
Tomoki Takamine (高嶺 朋樹, ) ye un futbolista xaponés.
Mónica Plaza de Prado
Mónica Plaza de Prado foi una política española, conceyal del Conceyu de Palencia, procuradora en Cortes y Conseyu Nacional del Movimientu conseyera nacional del Movimientu mientres la dictadura franquista.
Biografía
Nació na llocalidá palentina de Cervera de Pisuerga en 1915 o 1916.
Exerció de conceyal del Conceyu de Palencia ente 1942 y 1947 dientro de la xestora municipal.
Cercana a Pilar Primo de Rivera y con un papel destacáu dientro de la Seición Femenina (SF), foi rexidora central de Trabayu de la SF y secretaria xeneral del Departamentu de Trabayu de la Muyer de la Organización Sindical.
En 1967 convertir en conseyera nacional del Movimientu. En calidá de tal, foi procuradora de les Cortes franquistes ente 1967 y 1977. Dende ellí fixo presión pa la proteición llegal de les ames de casa. Foi una de los pocos procuradores que nun ratificó'l nomamientu per parte de Franco de Juan Carlos de Borbón como socesor na Xefatura del Estáu'l 22 de xunetu de 1969 nes Cortes franquistes (foi una de les 9 astenciones). En 1975 revalidó'l so cargu de conseyera nacional. Enmarcada dientro del grupu más inmovilista de procuradores, votó en contra de la Llei d'Asociaciones de 1974. Plaza, que defendía la esistencia d'una democracia orgánica n'España y afirmaba nun entender por qué tenía de sustituyise por otra de calter inorgánicu», foi en 1976 una de les 13 astenciones na votación del proyeutu de Llei de Reforma Política d'Adolfo Suárez.
Miembru de la Unión del Pueblu Español (UDPE), nes eleiciones democrátiques de 1977 foi candidata a senadora pola provincia de Palencia dientro de les files d'Alianza Popular (AP), pero nun llogró escañu.
Finó en Venta de Baños el 12 d'avientu de 2010 a los 94 años d'edá.
NGC 415
NGC 415 ye una galaxa espiral barrada de la constelación de
Foi afayada'l 1 de setiembre de 1834 pol astrónomu John Herschel.
Microtus oeconomus
El topín nórdicu (Microtus oeconomus) ye una especie de royedor miomorfu de la familia Cricetidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase n'Europa Central y Septentrional, Asia y el noroeste d'América del Norte (incluyendo Alaska y el noroeste de Canadá).
Mackenzie Foy
Mackenzie Christine Foy ye una actriz y modelu d'Estaos Xuníos. Conocida por interpretar a Renesmee Cullen na película The Twilight Saga: Breaking Dawn - Part 2.
Modelaje
Foy empezó a modelar en 2004, trabayando para Banana Republic, Garnet Hill, Polu Ralph Lauren y Guess Kids. Tamién modeló pa empreses como Rubbermaid, Jones Apparel Group, The Walt Disney Company, Mattel, Target Corporation, Talbot, Gap, y Monnalisa Dreams. Foy apaeció en munchos anuncios de variaos ámbitos como los de Burger King, Kohl's, BlackBerry, Comcast y Pantene.
Actuación
Tuvo en programes de televisión como Strong Medicine, Charmed, 'Til Death, Hawaii Five-0, FlashForward y R.L. Stine's The Haunting Hour.
En 2012 interpretó'l personaxe de Renesmee Carlie Cullen Swan na película The Twilight Saga: Breaking Dawn - Part 2, xunto a Kristen Stewart, Robert Pattinson y Taylor Lautner. En 2013 interpretó a Cynthia Perron na película L'Esconxuru. En 2014 interpretó a Murph, una neña de 10 años fía del personaxe Joseph Cooper, interpretáu por Matthew McConaughey en Interstellar. El filme tamién cunta cola participación d'actrices como Anne Hathaway, Jessica Chastain y Ellen Burstyn.
En 2015 Foy foi la encargada de faer el doblaxe de la voz d'Estaos Xuníos del personaxe animáu de La Neña nel filme The Little Prince basáu en celebrar obra d'homónima del francés Antoine Saint-Exupery.
Ponte de Québec
La ponte de Québec ye, xunto a la ponte Pierre-Laporte, una de les dos pontes que xunen la ciudá de Québec cola ciudá de Lévis, dixebraes pel ríu San Llorienzo na provincia de Québec, Canadá. Güei la ponte ta protexida y ye considerada sitiu históricu canadianu.
Construcción
Esta ponte tien la tráxica estadística d'esbarrumbase dos veces cuando entá taba en construcción. La primer vegada, el 29 d'agostu de 1907 y la segunda vegada, el 11 de setiembre de 1916. Polo menos 75 persones morrieron nel primer accidente.
Foi completáu'l 20 de setiembre de 1917 ya inauguráu el 22 d'agostu de 1919.
Ponte del Gard
La ponte del Gard ye un acueductu asitiáu nel sur de Francia construyíu pol Imperiu romanu. Atópase xunto al pueblu de Remoulins, nel departamentu de Gard. La ponte construyir mientres el sieglu I D. C. y formaba parte del acueductu de Nîmes, una conducción hidráulica por gravedá de 50 quilómetros de llargor que llevaba l'agua d'un manantial en Uzès a la colonia romana de Nemausus (Nimes).
thumb|L'acueductu Romanu escurría dende Fontaine d'Eure cerca d'[[Uzès hasta Nemausus (Nimes) pasando sobre la Ponte del Gard y otros munches pontes de dimensiones considerables (esquema non a escala).]]
Nome
Pont du Gard en francés (idioma orixinal). El ríu Gard, al que debe'l so nome'l departamentu nel que s'atopa, nun esiste realmente con esti nome. El ríu formar por munchos afluentes, que munchos son llamaos Gardon y recibe tamién el nome de Gardon.
Descripción
thumb|upright|left|Seición tresversal de la Ponte del Gard (derecha) y de la ponte de carretera del sieglu XVIII (esquierda) (Alfred Léger, 1875) left|thumb|Ponte del Gard, Francia Construyida en trés niveles, la Ponte tien 49 metros d'altu y el nivel más llargu tien 275 metros de llargor.
Sobre'l tercer nivel escurre un camín y un conductu d'agua de 1,8 m d'altor y 1,2 m de grosez y una rimada de 0,4 % de grau.
Historia
thumb|Ponte del Gard, años 1850
Creyer mientres enforma tiempu que la ponte del Gard foi construyíu alredor del añu 19 e. C., sicasí, les escavaciones recién suxuren que se realizó nel sieglu I d. C. La so construcción atribuyir al xenru d'Augusto, Marcu Vipsanio Agripa. Diseñáu pa llevar l'agua al traviés del pequeñu valle del Gardon, foi parte d'un acueductu d'unos 50 km que llevaba l'agua dende les nacencies cercanes a Uzès hasta la ciudá romana de Nemausus (actual Nîmes). L'acueductu completu tenía una rimada de 34 cm/km (1/3000), baxaba namái 17 m en tol so trayeutu y llevaba 20 000 000 de llitros d'agua diariamente.
Foi construyíu por completu ensin emplegar argamasa. Les piedres del acueductu, dalgunes de les cualos pesen hasta seis tonelaes, caltiénense xuníes por grapes de fierro. La mampostería foi alzada hasta'l so sitiu por aciu polees aicionaes por munchos homes. Construyóse un complexu andamiu p'aguantar l'acueductu mientres se construyía. La fachada inda tien les marques de la so construcción en forma de bárabos poles que se xunía al andamiu y caballetes nes pilastres que sosteníen los marcos semicirculares o cimbles sobre los que se construyeron los arcos. Créese que se tardó unos trés años en construyilo, y que participaron nes obres de 800 a 1000 trabayadores.
A partir del sieglu IV desdexóse'l so caltenimientu y los sedimentos empezaron a apexar el conductu. Nel sieglu IX quedó inservible y la xente empezó a usar les sos piedres pa los sos propios propósitos. Sicasí, la mayor parte de la ponte del Gard permanez intacta.
Hasta'l sieglu XVIII l'acueductu foi usáu como ponte que facilitaba'l tráficu a cuerpu travesando'l ríu. Les pilastres del segundu nivel vieron amenorgáu la so grosez pa faer más espaciu pal tráficu, pero esto faía apeligrar la estabilidá de la estructura. En 1702 les pilastres fueron restauraos a la so grosez orixinal pa salvaguardar l'acueductu. En 1743 construyóse una nueva ponte xunto a los arcos del nivel inferior, de tala forma que el tráficu rodáu pudiera cruciar pellí. L'acueductu foi restauráu nel sieglu XVIII, pos aquel día yera un reclamu turísticu y foi restauráu de nuevu mientres el reináu de Napoleón III a mediaos del sieglu XIX.
La calidá estraordinaria de l'albañilería de la ponte convertir nuna parada obligatoria pa los viaxeros mamposteros na so xira tradicional alredor del país, munchos de los cualos dexaron los sos nomes inscritos na piedra. Les marques realizaes polos trabayadores orixinales, nes que s'indiquen onde se debíen asitiar les piedres, tamién se caltienen: por casu, FRS II (significa frons sinistra II).
thumb|Interior del conductu de la Ponte del Gard, na actualidá cerráu al públicu. Dende 1985 el Pont du Gard ta rexistráu como Patrimoniu de la Humanidá. Señala la Unesco que
En 1998 el Pont du Gard viose afeutáu por un hinchente que causó graves daños na rexón. La carretera que lleva a la ponte y les instalaciones cercanes sufrieron importantes desperfectos, anque l'acueductu en sí nun se deterioró seriamente.
El Gobiernu francés patrocinó un proyeutu de rediseño en cooperación coles autoridaes llocales, la UNESCO y la XE, que concluyó en 2000. Fízose piatonal l'área alredor del acueductu y ameyoráronse les instalaciones destinaes a los visitantes, lo qu'incluyó la construcción d'un muséu. El proyeutu foi criticáu pol so costu (32 000 000 €) y pola perda de guapura del paisaxe circundante. Otra consecuencia foi que yá non se dexa caminar al traviés del conductu. Sicasí, el nuevu plan asegura que l'área cercana a la Ponte sía agora muncho más silenciosa, por cuenta de la prohibición del tráficu motorizado, y el nuevu muséu apurre al visitante un contestu históricu más ricu.
La ponte del Gard ye una de los cinco atraiciones turístiques más visitaes de Francia, con 1,4 millones de visitantes en 2001 y ta incluyíu na llista de Grand site national.
Ròtova
thumb|250px|Ilesia de San Bartolomé thumb|250px|Palaciu de los Condes de Ròtova Ròtova ye un conceyu de la Comunidá Valenciana, España. Perteneciente a la provincia de Valencia, na comarca de la Safor.
Toponimia
El topónimu deriva del árabe رتبة (rutba) «llugar de cobru d'impuestos pol ganáu».
Xeografía
Dende Valencia aportar a esta llocalidá, per carretera, al traviés de la N-332 pa enllazar cola CV-686 y rematar na CV-60.
Llocalidaes estremeres
El términu municipal de Ròtova parte coles siguientes llocalidaes: Ador, Alfauir, Almiserat, Llutxent y Palma de Gandia, toes elles de la provincia de Valencia).
Historia
El desenvolvimientu históricu de Ròtova foi casi paralelu a la vida del Monesteriu de San Jerónimo de Cotalba, asitiáu al nordeste y fora yá del términu.
Economía
La so economía fuelga na recueya y esportación de naranxes. El cultivu ocupar nel so mayor parte'l regadío. Dientro del secanu cultívense olivares y algarrobos.
La riqueza ganadera ocupar el ganáu vacuno y les pites partíes ente granxes avícoles.
Liam Aiken
Primeros años
Liam Aiken nació en Nueva York, l'únicu fíu de Bill Aiken, un productor de MTV, y Moya Aiken. Fixo'l so debú profesional actuando nun anunciu de Ford Motor Company. Debutó nel teatru en Broadway con Casa de muñeques a la edá de siete años; y nel cine col papel de fíu mino de Parker Posey en Henry Fool na mesma dómina. La so madre animar a empezar a actuar por causa de la so necesidá d'un fondu pa la universidá dempués de la muerte del so padre en 1992 de cáncer. Cuando nació'l so gustu pola actuación, Aiken decidió siguir.
Carrera
El primer papel de Aiken como protagonista foi como fíu de Susan Sarandon en ''Quédate al mio llau en 1998, filme que tamién foi protagonizáu por Julia Roberts y Jena Malone. En 2002, interpreta al fíu de Tom Hanks na película Road to Perdition; depués en 2003 actúa na película Un perru d'otru mundu,
Aiken fuera consideráu pal papel de Harry Potter, yá que trabayara primeramente col direutor Chris Columbus en Quédate al mio llau. Sicasí, como nun yera británicu, Daniel Radcliffe ganó'l papel principal de la película de los famosos llibros de J. K. Rowling. Aiken depués pasó a interpretar al intelixente y formosu güérfanu de 12 años d'edá, Klaus Baudelaire en Una serie d'eventos desafortunaos en 2004. Na seronda de 2008, Aiken entró a la Universidá de Nueva York pa estudiar cine y televisión.
Premios y nominaciones
Young Artist Awards
Critics' Choice Awards
Thrust2
El coche foi diseñáu por John Ackroyd y conducíu por Richard Noble. El 4 d'ochobre de 1983, el coche algamó una velocidá máxima de 650.88 mph (1,047.49 km / h) y rompióse el récor de 633.468 mph (1,019.468 km / h) (velocidá media de dos carreres dientro d'una hora). Esto llogróse nel Desert Rock en Nevada, EE.XX.. Ta alimentáu por un únicu motor Rolls-Royce Avon avión procedente d'un rayu llétricu Inglés, y tien una configuración asemeyada a pocu al de los mediaos de los 1960 de la era de turborreactores J79 coches con motor de récor de velocidá terrestre de Arfons Arte, conocíes colectivamente como'l "Green Monster "los coches.
En 1997, el récor del Thrust2 foi rotu por Andy Green col siguimientu de coche, el Thrust SSC.
Cuando'l coche foi puestu a la venta en £ 90.000 en 1991, una campaña de recaldación de fondos estensa entamar ensin l'ayuda del gobiernu pa caltener el coche en Gran Bretaña. La OPA concluyó con ésitu, y anguaño Thrust2 y el so socesor, Thrust SSC, amosar nel Muséu del Tresporte de Coventry, Coventry, Inglaterra.
Dorothea Bate
Dorothea Minola Alice Bate foi una paleontóloga, zoóloga y ornitóloga inglesa. Foi la primer muyer contratada como científica, a la edá de 19 años, pol Natural History Museum de Londres.
Pa cuando publicó'l so primer artículu, a la edá de 22 años, pal Geological Magacín, había yá descubiertu 15 especies de mamíferos y aves del Pleistocenu nel valle del ríu Wye. En 1948, con cuasi 70 años, Bate foi nomada direutora del muséu de ciencies naturales de Tring, perteneciente al Natural History Museum, y sede de la British Ornithologists' Union.
Islles del Mediterraneu
Atopó fósiles d'elefantes pigmeos ya hipopótamos en Xipre y en Creta. En Mallorca, afayó una especie estinguida d'artiodáctilu, y que denominó Myotragus (cabra-aguarón), amás de restos de tortúes xigantes y del llirón xigante de Mallorca (Hypnomys morpheus), del tamañu d'un esguil.
Arqueoloxía en Palestina
En 1929, l'arqueóloga Dorothy Garrod empezó a unvia-y a Bate los restos arqueolóxicos llograos de les cueves del Monte Carmelo por que los esaminara y catalogara. Bate xunir a Garrod nos trabayos de campu en 1934 y xuntes atoparon los restos fósiles de 52 especies distintes, incluyendo los artiodáctilos Dama mesopotamica, y Gazella, que sirviéronlu a Bate pa crear la tabla Dama-Gazella, utilizada polos científicos nos sos estudios sobre los cambeos climáticos mientres el periodu nel que los seres humanos vivíen nes cueves de la rexón.
De 1935 a 1937, Bate escavó nuna llomba en Belén, onde atopó fósiles d'animales que daten d'antes del Pleistocenu, incluyendo elefantes, rinocerontes, tortúes xigantes y el Hipparion, una especie estinguida de caballu.
Eponimia
Mus bateae (David Mayhew 1977), * Myotragus batei (Crusafont Pairo, Basilio Angel 1966).
Thrust SSC
Thrust SSC (acrónimu n'inglés para SuperSonic Car) ye un amiestu británicu d'automóvil y avión de combate. El 15 d'ochobre de 1997, algamó los 1.232,93 km/h, rompiendo la barrera del soníu al marcar velocidá Mach 1,002. Asemeyáu llogru foi posible porque s'usaron dos motores turbofán con postquemador Rolls Royce Spey 202 como los que s'empleguen nos aviones de caza F-4 Phantom II. El Thrust SSC pesa 10 tonelaes, acelera de 0 a 160 quilómetros per hora en 4 s y la so potencia ye igual a la de 145 automóviles de Fórmula 1.
Carauterístiques téuniques
Foi pilotáu pol británicu Andy Green.
Cámares y paracaíes
thumb|250px|L'equipu col Thrust SSC.
L'aleta trasera funciona como estabilizador y lleva dos cámares de televisión. Una d'elles apunta escontra tras pa controlar l'apertura del paracaíes de frenáu. Debaxo d'esta estructura atopen dos de los cuatro ruedes d'aleación d'aluminiu, allugaes en tándem.
El récor de velocidá en tierra
N'ochobre de 1997 en Black Rock, una zona desértica del estáu de Nevada (EE. XX.) y arrodiáu de grandes midíes de seguridá'l pilotu británicu d'aviones de combate Andy Green llogró romper la barrera del soníu, y por tantu'l récor de velocidá en tierra, a bordu del Thrust SSC. Tres un primer intentu'l 13 d'ochobre, llogró algamar la nada refalgable cifra de 1.229,81 quilómetros per hora, más de Mach 1 (equivalente 740 milles per hora), pero nun se fixo oficial por cuenta de problemes esistentes col Thrust. Dos díes depués llogró ameyorar el récor hasta 1.232,93 Km/h y entós sí foi homologado.
Supónse que'l Budweiser Rocket consiguió superar Mach 1.01 en 1979, pero nun hubo pruebes abondes como pa certificar el récor y nun se fixo oficial, pola imprecisión de les midíes y porque los testigos presenciales nun oyeron el estampido sónicu que se produz al superar dicha velocidá.
Simão Mate Junior
Simão Mate Junior, ye un futbolista de Mozambique.
Boniface Alexandre
Boniface Alexandre foi un políticu y xurista haitianu.
Biografía
Alexandre tomó'l mandu'l 29 de febreru de 2004 y abandonar en marzu de 2006 tres el xuramentu de René Préval, siguiendo la llinia de socesión presidencial, como presidente del Tribunal Supremu, pol cargu vacante dexáu por Aristide.
Microtus pinetorum
Microtus pinetorum ye una especie de royedor de la familia Cricetidae.
Distribución xeográfica
Atópase al este d'América del Norte.
Microtus pennsylvanicus
Microtus pennsylvanicus ye una especie de royedor de la familia Cricetidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase n'América del Norte.
Phyllomyias cinereiceps
Phyllomyias cinereiceps, denomáu tiranuelo cenizo (en Colombia), tiranolete cabecinegro (n'Ecuador), moscareta de cabeza ceniza (en Perú) o atrapamoscas cabecicenizo (en Venezuela) ye una especie d'ave paseriforme perteneciente al xéneru Phyllomyias qu'integra la familia Tyrannidae. Ye nativu d'América del Sur.
Castru de Doña Palla
El Castru de Doña Palla ye un enclave prerromanu asitiáu nel nucleu de Peñaullán (Pravia).
Historia del asentamientu
Estudios arqueolóxicos ponen de manifiestu que se trata d'un enclave prerromanu bien importante que, pola so situación estratéxica, tamién foi utilizáu mientres la dómina medieval. Hubo una torre, la torre de Doña Urraca que coronaba'l castru.
El Castru de Doña Palla, toma'l nome de la noble señora del sieglu XI, gobernadora de Pravia, Pelaya o Payo Ordóñez, llamada Doña Palla, fía del infante Ordoño Ramírez «el Ciegu», esposa del magnate asturianu Bermudo Armentáriz. El matrimoniu pasaron la so Corte y palaciu nel marxe del ríu que s'atopa frente a Santianes de Molenes.
Dende l'añu 2001 el Conceyu de Pravia tien una parte d'esta fastera, tando pendiente la execución d'un proyeutu global de proteición, adecuación y puesta en valor del monumentu.
Allugamientu xeográficu
Allugáu ente los 6º 14’ 8’’ y los 6º 3’ 54’’ de longitud oeste y los 43º 25’ 0’’ y los 43º 32’ 5’’ de latitud norte, tratar d'un espolón sobre'l ríu Nalón venceyáu a les estribaciones de la falda oeste de la sierra Fontebona. De forma circular, presenta una altitú máxima d'unos 90 metros; ta delimitado, al norte pel ríu Nalón, al este pol regueru del Tiñosu y al oeste pol regueiro del Rosico. Al sur, zona de conexón cola falda del monte, esiste un gran foso artificial.
Na actualidá, atópase cubiertu de monte baxu y de monte, lo qu'enzanca la descripción detallada del xacimientu y les sos estructures. Anque, pueden reparase los siguientes restos arqueolóxicos: Fosos, turries, muralles, acasu una mina que foi de cobre, obres de cantería d'un cai.
Monesteriu de Sant Jeroni de Cotalba
El Monesteriu de Sant Jeroni de Cotalba (ast. San Xeromu de Cotalba) ye un templu católicu que s'alcuentra na población d'Alfauir, na provincia de València, Comunidá Valenciana.
Ye un edificiu conventual fundáu nel añu 1388. El so estilu arquiteutónicu ye góticu, renacentista y barrocu. Ye ún de los monesterios más singulares y destacaos de la Comunidá Valenciana.
Cynthia Duque
Cynthia Lizeth Duque Garza foi Nuesa Guapura Méxicu 2012 y ye recordada por haber concursado en Miss Universu 2013. Amás ye Miss Continentes Xuníos Méxicu 2016.
La nuesa Guapura Nuevo León
La so hestoria nos concursos de guapura empezó cuando se decidió a participar en Nuesa Guapura Nuevo León 2012, asistió al casting y foi selecionada xunto con otres 7 candidtas. La nueche del 11 de xunetu de 2012 llevar a cabu'l certame estatal onde les 8 candidates compitieron en traxe casual, traxi de bañu y traxe de nueche; a la fin 4 candidates avanzaron a la siguiente ronda ente elles Cynthia, los cuatro contestaron la entruga final y asina Cynthia Duque resultó ganadora y como'l so suplente quedó Lucero Montemayor. Amás de ganar la corona y el dereho de representar a Nuevo León en NB Méxicu 2012. Cynthia llevóse la reconocencia de Miss Elegancia.
La nuesa Guapura Méxicu
Cynthia llegó a la concentración na Ciudá de Méxicu onde se siguió preparando pal concursu nacional (NB Méxicu 2012), darréu treslladóse a Tuxtla Gutiérrez ciudá sede del eventu, que se realizó nel Poliforum Mesoamericanu del Centru de Convenciones, Tuxtla Gutiérrez, Chiapas, Méxicu. Mientres la competencia preliminar onde s'escoyería a les semifinalistes de la nueche final y a la ganadora del títulu NB Mundo Méxicu Cynthia llogró clasificar al Top 5; y por fin el sábadu 1 de setiembre de 2012 día de la nueche final Cynthia llograría clasificar a les semifinalistes, depués a les finalistes y por fin dempués de tar tomada de les manes de la so paisana Lucero Montemayor(Suplente/1ª Finalista de NB Nuevo León 2012), el conductores Ximena Navarrete y Alan Tacher anunciar como la gran ganadora, repitiéndose la Historia de NB Nuevo León 2012 onde Cynthia foi la ganadora y Lucero Montemayor foi la Suplente/1ª Finalista. Amás Cynthia y Lucero fixeron un récor al faer el 1-2 per primer vegada nel certame nacional.
Amás ganó les reconocencies de Les Reines Escueyen y Personalidá Fraiche el primeru concedió-y el pase direutu a les 15 semifinalistes mientres la nueche final.
Miss Universu
Al ganar Nuesa Guapura Méxicu 2012 llogró'l derechu a representar a Méxicu en Miss Universu. Cynthia participó en Miss Universu 2013 y l'eventu realizar nel Crocus City Hall en Moscú, Rusia. Al llegar a la concentración tomaron les semeyes oficiales y al ser estes publicaes armóse l'escándalu, yá que pudo vese a una Cynthia con sobrepesu, colo cual hubó fuertes crítiques de los mexicanos tantu pa ella como pa la Organización La nuesa Guapura Méxicu y la so direutora Lupita Jones. La nueche final llevar a cabu'l 9 de payares de 2013 y Cynthia nun llogró clasificar a les semifinalistes.
Miss Teen Nuevo León
Anguaño Cynthia ye la coordinadora de la franquicia de Miss Teen Nuevo León, certame de guapura pa les moces d'ente 15 y 19 años y el cual al ganalo déxa-yos competir nel certame nacional Miss Teen Méxicu.
NGC 417
NGC 417 ye una galaxa elíptica de la constelación de
Foi afayada'l 1886 pol astrónomu Frank Leavenworth.
Cynthia E. Rosenzweig
Cynthia E. Rosenzweig ye una climatóloga d'Estaos Xuníos del Institutu Goddard de NASA pa Estudios Espaciales, alcontráu na Universidá de Columbia, "quién ayudó nos entamos de los estudios de cambéu climáticu y agricultura."
Educación y carrera académica
Mientres en NASA y nel Institutu Columbia Goddard pa Estudios Espaciales, Rosenzweig empecipió l'estudiu del impautu de cambéu de clima na agricultura y en ciudaes. Participó en numberosos grupos de trabayu qu'intenten evaluar y establecer planes pa remanar el cambéu climáticu, incluyendo: Co-líder, Evaluación Rexonal Metropoliatan de la Mariña del este de EE. XX. na Valoración Nacional de Consecuencies Potenciales de Variabilidá y Cambéu Climática, patrocináu pol Programa de Busca sicasí Global Coeditora, UCCRN Primer Informe de Valoración sicasí Climáticu y Ciudaes (ARC3).
Dende 1993, la Dra. Rosenzweig encabezó'l grupu de busca de "Impautos del Clima" de NASA. El so trabayu col Grupu de Trabayu del IPCC sobre Datos foi reconocíu, al otorgase'l Premiu Nobel de la Paz 2007 foi dau conxuntamente con Al Gore y el Grupu Intergubernamental d'Espertos sobre'l Cambéu Climáticu (IPCC).
Delles publicaciones
Una visión xeneral de les sos investigaciones puede llograse nel so perfil de Scholari de Google.
Gran Ducáu de Lituania
El títulu de Gran Ducáu de Lituania empezar a aplicar regularmente dende'l sieglu XIV, pero l'estáu multiétnicu y multirrelixosu surdió namái nos últimos años del reináu de Gediminas.
Historia
Los primeros escritos nos que se fai referencia a Lituania son los Añales de Quedlinburg, que daten de 1009. Esti documentu menta pocu sobre esti estáu o la so estructura social, quitando que Lituania confinaba col Rus de Kiev y que la xente que vivía na rexón yeren paganos.
Establecimientu del Estáu
thumb|[[Pueblos bálticos|Bálticos nel sieglu .]] Otres referencies a Lituania apaecen en cróniques eslaves, nes qu'apaez como una de les tierres qu'atacó la Rus de Kiev; aparentemente la so primer incursión foi fallida, pero los príncipes de Kiev siguieron corriendo'l territoriu lituanu.
L'afitamientu de les sos tierres empezó nel sieglu XII, con numberoses incursiones lituanes a ciudaes prósperes como Nóvgorod y Pskov. Los lituanos escalaron tamién grandes territorios d'otres tribus báltiques. Nel añu 1131, Lituania sufrió un ataque a gran escala per parte de Mstislav I de Kiev. De toes formes, cuando l'exércitu de Mstislav volvía al so país, cargáu de botín, los lituanos vencieron a los reximientos de la retaguardia del exércitu principal de Mstislav, que colaba arrezagada. Anque nun foi una gran victoria, foi un niciu del fortalecimientu lituanu.
En dalgún momentu ente 1180 y 1183, los lituanos empezaron a entamar incursiones regulares nes provincies eslaves; baltaron el Ducáu de Pólatsk y tamién Pskov, y hasta amenaciaron Nóvgorod. Depués de la victoriosa incursión a Livonia en 1185, los habitantes de la rexón construyeron gran cantidá de castiellos pa protexese. Dende'l sieglu d'equí p'arriba, los lituanos representaron una amenaza tantu pa los reinos occidentales vecinos como pa los eslavos. Les correríes reflexaben l'afitamientu del Estáu lituanu alredor del sieglu nel norte de Lituania; posiblemente a términos del sieglu, el Gran Ducáu de Lituania yá se formara nestos territorios.
Sieglu XIII
Nel sieglu llibráronse nueves guerres colos Caballeros Teutones, la Hermanos Livonios de la Espada y socedió l'alzamientu de Mindaugas, que foi coronáu rei de Lituania en 1253. L'añu 1202 marcó finxu na formación del Estáu lituanu: esi añu creóse una orde militar cristiana, la Orde Livónica, que representó un gran riesgu pal paganismu na rexón. Esta amenaza creció cola formación d'otres órdenes como la Teutónica, fundada en 1226. El signu más importante d'unión foi'l tratáu del añu 1219, que ye'l documentu más antiguu que menta la cooperación ente los duques lituanos. Esti tratáu menta ventiún duques lituanos colos sos señoríos, incluyendo'l de Mindaugas. Anque engarraren nel pasáu, lituanos y samogitios falaben dialeutos similares y enfrentábense entós a un enemigu común. La reconocencia por escritu d'intereses comunes y l'establecimientu d'una xerarquía ente los signatarios del tratáu yeren nicios del procesu de surdimientu d'un nuevu Estáu.
Reináu de Mindaugas
thumb|El rei Mindaugas.
Nun se sabe esautamente cómo Mindaugas, un duque del sur, consiguió faese col poder en Lituania. Ciertes cróniques eslaves menten qu'acostumaba matar o exiliar dellos duques, incluyendo los sos propios parientes. Depués d'asegurar el so poder nel Reinu de Lituania, Mindaugas dirixó la so mirada a provincies y rexones eslaves, amestando a los sos dominios Grodno y otros llugares, que yeren parte del Rus de Kiev. Estes rexones entraron na so poder mientres los años 1239 y 1248. Depués de conquistar numberoses provincies de Rutenia, Mindaugas encargó-y a los so fíu Vaišvilkas la gobernación de tales provincies, quien aparentemente suprimió grandemente a la población llocal. Un eventu importante tomó llugar en 1236, que repercutió sobre tou la rexón: un exércitu empobináu pol soberanu zemaiciai Vykintas ganó la batalla del Sol, infringiéndole una catastrófica resultancia pa la Orde Livona, quien perdieron la so poder y fueron forzador a ser una de les cañes de la Orde Teutónica. Eso significó que Zemaitija tornárase l'oxetivu primariu de dambes Órdenes, yá que namái esa rexón dixebrar físicamente. Otra consecuencia de la resultancia de la batalla foi una pequeña interrupción nes guerres ente los Caballeros Teutones, y Lituania aprovechó esta situación, entamando ataques nes rexones rutenias. thumb|El bautizu de Mindaugas. Asina alredor de 1248 Mindaugas unvió a los sos sobrinos pa conquistar Smolensk, pero nun tuvieron ésitu. Los duques de Galitzia y Volinia encargar de llograr el control so Rutenia Negra, tierres controlaes por Vaišvilkas. Tautvilas, buscando sofitu de los Caballeros Teutonos, foi a Riga, onde l'Arzobispu bautizar y recibió soporte militar. Poco dempués la Orde Teutónica ordenó dos grandes incursiones: una escontra Nalga y otra escontra los dominios de Mindaugas y partes de Zemaitija qu'inda lo sofitaben. Mindaugas, enfrentándose a una situación desaxeradamente dificultosa, iguar pa beneficiase colos conflictos ente la Orde Livona y el Arzobispu de Riga: sobornó al maestru de la Orde, quien inda taba enoxáu pola derrota de Vykintas en 1236. Andreas von Stierland alcordó n'ayudar a Mindaugas y prometió-y el so auxiliu, pero impúnxo-y como requisitu que dexara la so condición de paganu y convirtiérase a la fe católica. Mindaugas aportó a ser bautizáu y hasta-y dio a la Orde delles tierres en partir oeste de Lituania. Xunto cola so esposa y fíos foi bautizáu nel ritu católicu en 1251. El 17 de xunetu de 1251 el Papa Inocencio IV expedió un bulda papal proclamando a Lituania reino y l'Estáu foi puestu so la xurisdicción del obispu de Roma.
En 1252 Tautvilas y los aliaos que quedaben atacaron a Mindaugas en Voruta. L'ataque falló y los aliaos tuvieron qu'abelugase nel Castiellu de Tver. Depués de la muerte de Vykintas, Tautvilas viose forzáu a volver con Daniel de Galitzia. Estos acontecimientos significaron el colapsu de la coalición, y Daniel y Tautvilas reconciliáronse pocu dempués. Cuando estes engarradielles terminaron, nun había torgues por que Mindaugas exerciera'l poder y en 1235 foi coronáu rei de Lituania en Vilnius, onde instaló la corte y construyó una nueva catedral.
El papa Inocencio IV sofitó a Mindaugas, porque creía que podría detener les incursiones de los mongoles-tártaros. Pa fortalecer la presencia del cristianismu en Lituania, designóse un obispu de Lituania; el primeru n'ocupar el cargu foi'l sacerdote dominicu Vito y en 1254 asocedió-y Cristian. Sicasí, como los acontecimientos posteriores amosaron, los lituanos nun taben preparaos p'aceptar la cristiandá.
Mientres los años siguientes, Mindaugas trató d'espandir la so influencia en Pólatsk, un gran centru de comerciu nel valle del ríu Daugava y Pinsk. Tamién estableció la paz con Galitzia-Volinia, ya iguó un matrimoniu ente la so fía y Shvarn, fíu de Daniel de Volinia y futuru gobernador de Lituania. En 1255, Mindaugas llogró permisu del Papa Alejandro IV pa coronar unu de los sos fíos como rei de Lituania.
La Orde Teutónica usó esti periodu pa fortalecer la so posición en partes de Zemaitija y Livonia, pero en 1259 y 1260 sufrió dos tales derrotes lo que-y dio coraxe a los Prusianos, conquistaos pola Orde Teuónica, a remontase contra estos. Animáu pol so sobrín, Mindaugas rompió la paz cola Orde Teutónica, punxo a los zemaiciai de nuevu na so xurisdicción y trató d'usar la situación ente tribus báltiques rebeldes al so favor. Les Cróniques menten tamién qu'él recayó nes sos antigües creencies.
Mindaugas fixo un tratu con Alejandro Nevski de Nóvgorod y coló contra la Orde Teutónica. Trenzota dirixó l'exércitu contra Masovia esperando d'animar a les tribus báltiques conquistaes pa reberlarse contra la Orde. Sicasí la campaña nun consiguió algamar los sos oxetivos y sirvió pa empiorar les rellaciones ente Mindaugas y Trenzota, quien finalmente con Daumantas asesinó a Mindaugas y los sos dos fíos, Ruklys y Rupeikis en 1263.
El Gran Ducáu de Lituania cayó en guerres internes.
Espansión
Dempués de la muerte de Mindaugas, Treniota tomó pa sí'l títulu de gran duque. Sicasí, el so poder yera fráxil y pocos años dempués, en 1264 foi asesináu pol fíu de Mindaugas Vaišvilkas y el so aliáu de Volinia Shvarn. Daumantas escapó escontra Pskov y bautizóse como Timoféi y gobernó ellí con ésitu ente 1266-1299. Vaišvilkas, qu'una vegada fora un paganu fieru, convertir nun devotu de la Ilesia Ortodoxa. Ésti depués de trés años de reináu venció-y el títulu a Shvarn. La situación política inestable que imperaba en Lituania resultó en falta de sofitu pa los rebeldes bálticos, quien fueron primeramente sofitaos por Mindaugas y Treniota, y les rebeliones de les tribus báltiques empezaron amodo a aselase.
Shvarn tomó'l poder en 1267. Ye probable que nun llograra apoderar toa Lituania y gobernara solamente'l sur del Gran Ducáu. Coles mesmes, Vaišvilkas foi asesináu por Lev Danýlovich, hermanu de Shvarn, quien taba furiosu con Vaišvilkas, porque esti nun-y tresfiriera'l poder supremo de Lituania a él.
Nel 1268 el papa Clemente IV expedió una bulda papal, onde-y daba permisu al rei de Bohemia Ottokar II d'alicar la Monarquía Lituana. Nel mesmu añu, el rei y los sos soldaos bohemios, y austriacos, llegaron a Prusia al traviés de Polonia; y empezaron colos preparativos pa invadir Lituania, pero por cuenta de males condiciones climátiques la campaña non pudo realizase. Un añu dempués, Shvarn foi derrocáu del tronu lituanu pol paganu Traidenis, duque de Kernavé.