cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aisha Tyler
Carrera
Siguiendo cola actuación, Tyler participó na serie Friends nun papel recurrente como la novia de Joey (Matt LeBlanc) y depués de Ross na novena y la décima temporaes. Siguió apaeciendo como convidada nes series CSI: Miami y Nip/Tuck, según personaxe recurrente en CSI: Crime Scene Investigation y 24 mientres les temporaes de 2004 y 2005. Darréu filmó el so propiu pilotu de comedia pa la CBS, pero que nun foi aceptáu. Tamién foi convidada estrella en MADtv.
Dempués del so papel regular na serie de CBS Ghost Whisperer na so primer temporada y nel primer episodiu de la temporada 2, apaeció n'otros programes de drama de la CBS ensin dexar rastru. Tyler apaeció en delles películes, incluyendo The Santa Claus 2, la secuela de Santa Clausa 3: La clausa d'escape, Calibre .45, y la comedia Balls of Fury. En 2007, se filmó el thriller Death Sentence y el drama del crime Black Water Transit en 2009. Igualmente, sigui apaeciendo na televisión con Boston Legal, Reno 911!, The Boondocks, como convidada y crítica de cine en dellos episodios de At the Movies, pa cubrir l'ausencia de Roger Ebert mientres se recuperaba d'una ciruxía.
Tyler participó en medios impresos como collaboradora habitual de revistes como Glamour y Jane. El so primer llibru, Swerve: Guía pa la duce vida de chiques postmodernas publicar en xineru de 2004. Tyler tamién xuega na World Poker Tour nel xuegu de Hollywood Home pa Childhelp de los EE.XX., ensin fines d'arriquecimientu. Tamién fixo una apaición con Kanye West, nel cantar "Slow Jamz", que tamién incluyó a Twista y a Jamie Foxx.
Tyler apaeció esnuda xunto con otres celebridaes na edición de mayu de 2006 na revista Allure, emisión añal pa recaldación de fondos pa llucha contra'l cáncer de piel.
Vida personal
En 1992 Tyler casóse col abogáu Jeff Tietjens. Aisha y el so home son amigos de la cerveza, dambos tienen una cervecería casera. Referir al so amor y pasión pola cerveza nel programa de televisión de Sharon Osbourne.
En xineru de 2008 participó nun videu de Barack Obama producíu por Will.I.Am llamáu "Yes We Can" ("Sí podemos" n'español). Aisha almitió que ye una vidueña xugadora del videu xuegu Halo.
Filmografía
Collaboró nes series: CSI, 24, Archer, Friends, Hawaii 5.0 (nel episodiu 68 tituláu "Busca nel to interior", nel qu'interpreta a Savannah Walker, presentadora d'un programa que ye convidada a acompañar al 5.0) y Ghost Whisperer.
República Popular de Benín
La República Popular de Benín (en francés: République populaire du Benin) foi un Estáu socialista allugáu en África. La República Popular de Benín establecióse'l 30 de payares de 1975. Esti réxime enllargar hasta'l 1 de marzu de 1990, cola adopción d'una nueva Constitución, dempués del abandonu del marxismo-leninismu per parte de la cúpula gobernante.
Golpe d'Estáu (1972) y Discursu de Abomey (1974)
El 26 d'ochobre de 1972 l'Exércitu beninés, lideráu pol comandante Mathieu Kérékou, derrocó al gobiernu, suspendió la Constitución y eslleió tanto l'Asamblea Nacional como'l Conseyu Presidencial. El 30 de payares d'esi mesmu añu proclamáronse les directrices básiques de Nueves Polítiques d'Independencia Nacional. Foi creáu un nuevu órganu, el Conseyu Nacional de la Revolución, que dirixiría'l país. L'alministración territorial foi reformada, con alcaldes y diputaos reemplazando les estructures tradicionales (xefes d'aldega, conventos, sacerdotes animistas...). El 30 de payares de 1974 Kérékou dio na ciudá d'Abomey, ante una asamblea de varaos notables, un discursu proclamando l'adhesión formal del so gobiernu al marxismo-leninismu, estableciendo pactos d'amistá y cooperación tantu cola XRSS como con otros países comunistes. El Partíu Revolucionariu del Pueblu de Benín, designáu como "Partíu de vanguardia", foi creáu esi mesmu día y convirtióse nel partíu del gobiernu.
El primer añu de gobiernu comunista en Benín tuvo marcáu poles depuraciones nel aparatu estatal. Kérékou condergó, y n'ocasiones executó, a dellos representantes del antiguu réxime políticu y a dalgunos de los sos propios collacios: el capitán Michel Aipké, ministru d'Interior, foi sentenciáu a muerte y executáu pol cargu d'adulteriu cola muyer del presidente. Foi fusiláu y el so asesinatu foi utilizáu políticamente pola oposición. El 30 de payares de 1975, nel primer aniversariu del Discursu de Abomey, Kérékou camudó'l nome del país a Benín, en conmemoración del Imperiu de Benín qu'una vegada florió na vecina Nixeria. El día nacional foi afitáu nel 30 de payares, en referencia a los trés díes de 1972, 1974 y 1975, llamaos pol réxime los Trés Gloriosos.
Intentu de derrocamientu (1977)
En xineru de 1977, un intentu de golpe d'Estáu llamáu Operación Gamba, lideráu pol mercenariu Bob Denard y sofitáu por Francia, Gabón y Marruecos, fracasó. Ello contribuyó a endurecer el réxime, qu'oficialmente se movía escontra'l camín d'un partíu únicu pal gobiernu y la política. Esi mesmu añu decretó una nueva Constitución, y nel so artículu 4 establecía:
""El camín escontra'l desenvolvimientu ye'l socialismu. La base filosófica de la República Popular ye'l marxismo-leninismu, aplicáu d'una manera vivo y creativo a les realidaes de Benín. Toles actividaes de la vida social y nacional na República Popular de Benín tán entamaes nesti camín sol lideralgu de la revolución, vanguardia destacada de les mases esplotar y primir y nucleu principal del pueblu de Benín nel so conxuntu."
thumb|Vista de la Plaza de los Mártires en [[Cotonú, un monumentu en conmemoración de les víctimes de la intentona golpista de 1977.]] thumb|Fotografía de [[Mathieu Kérékou, presidente de la República Popular de Benín dende la so proclamación hasta la llegada del pluripartidismo.]]
Cayente
La oposición foi calladay los presos políticos permanecieron deteníos ensin xuiciu previu mientres años.Les eleiciones llevar a cabu so un sistema de candidatures úniques, de manera similar a Cuba.Les campañes taben dirixíes escontra'l desenvolvimientu rural y la meyora de la educación. El gobiernu tamién escorrió una política d'inspiración anti-relixosa, col fin de erradicar la bruxería, les fuercies del mal y les creencies retrógrades. El vudú d'África Occidental, una relixón tradicional bien establecida nel sur, foi prohibida, lo que nun torgar que Kérékou, dellos años dempués, tuviera'l so morabito personal. La RPB recibió solo un modestu sofitu d'otros países comunistes, agospiando dellos equipos de cooperación de Cuba, la República Democrática Alemana, la XRSS y Corea del Norte.
La nueva Constitución, antes citada, foi adoptada en 1978, y les primeres eleiciones a l'Asamblea Nacional Revolucionaria llevar a cabu al añu siguiente. Kérékou foi escoyíu como presidente ensin oposición por un periodu de cuatro años en 1980 y reelixíu en 1984. Al igual que na mayoría de países comunistes, l'Asamblea Nacional Revolucionaria yera nominalmente la instancia más alta del poder estatal, pero na práctica faía pocu más que certificar les decisiones yá preparaes por Kérékou y la direición del PRPB.
En 1986, la situación económica en Benín tornóse crítica: el sistema, irónicamente, yá conocíu como'l marxismu-beninismo, recibió'l llamatu de laxismo-leninismu. Un chiste popular dicía que'l númberu de defensores convencíos del réxime nun pasaba d'una docena. L'agricultura taba desorganizada, el Bancu Comercial de Benín arruináu, y les comunidaes taben en gran midida paralizaes por cuenta de la falta de presupuestu. Nel aspeutu políticu, les violaciones de los derechos humanos, con casos de tortura y prisioneros políticos, contribuyeron a la tensión social: la ilesia y los sindicatos opunxéronse más abiertamente al réxime.
Los planes del Fondu Monetariu Internacional (FMI) impunxeron en 1987 midíes económiques draconianas: 10% d'impuestos adicionales sobre los salarios, contratación conxelada y xubilaciones obligatories. El 16 de xunu de 1989, la República Popular de Benín robló col FMI un primer plan d'axuste en cuenta de la instalación d'un mecanismu d'axuste estructural (ESAF) de 21,9 millones en Derechos Especiales de Giro del FMI. Fueron aprobaes: un amenorgamientu nel gastu públicu y reforma fiscal, privatizaciones, reorganización y lliquidación d'empreses públiques, una política de lliberalización y l'obligación d'entrar nel endeldamientu de tases concesionales. L'alcuerdu col FMI desamarró una fuelga masiva de los estudiantes y el personal, esixendo'l pagu de los sos salarios y les sos beques. El 22 de xunu de 1989 el país robló un alcuerdu de reprogramación col Club Paris, por un total de 199 millones de dólares, y a Benín foi-y concedida un amenorgamientu del 14,1% de la so delda.
El tracamundiu social y político, la catastrófica situación económica y la cayida del comunismu n'Europa del Este, llevaron a Kérékou a aceptar desmantelar el so réxime. En febreru de 1989, una carta pastoral roblada por once obispos de Benín espresó la so condena al CRP. El 7 d'avientu de 1989 Kérékou tomó'l mandu y sosprendió al pueblu espublizando una declaración oficial anunciando l'abandonu del marxismo-leninismu, la lliquidación del politburó y la clausura del comité central del partíu. El gobiernu aceptó l'establecimientu d'una Conferencia Nacional compuesta por representantes de distintos movimientos políticos. La Conferencia abrió'l 19 de febreru de 1990: Kérékou espresar en persona'l 21 de febreru reconociendo públicamente'l fracasu de la so política, afirmando tar avergoñáu d'ella. El trabayu de la Conferencia decidió ellaborar una nueva constitución y l'establecimientu d'un procesu democráticu favorecíu por un gobiernu provisional al cargu de un primer ministru. Kérékou permaneció como cabeza del estáu temporalmente. El 28 de febreru dixo al respective de la Conferencia:
"Acepto toles conclusiones del vuesu trabayu."
Cayida de la República Popular y pluripartidismo
Un gobiernu de transición foi establecíu en 1990, allanando el camín pa la torna de la democracia y el sistema pluripartidista. La nueva Constitución foi adoptada en referéndum el 2 d'avientu de 1990. El nome oficial de Benín foi calteníu, que se convirtió na República de Benín. El primer ministru Nicephore Soglo ganó les eleiciones de marzu de 1991 col 67,7% de los votos y ganó a Kérékou. Kérékou aceptó los resultaos de les eleiciones y abandonó el cargu. Convertir en presidente de nuevu al ganar les eleiciones de 1996, esaniciando mentanto toles sos referencies al comunismu y el ateísmu pa ordenar pregueru evanxélicu. La so torna al poder, sicasí, nun significó la vuelta del réxime comunista.
Copa de les Rexones de la UEFA
La Copa de les Rexones de la UEFA ye una competición internacional de fútbol entamada pola UEFA na que tomen parte seleiciones rexonales d'Europa integraes por xugadores non profesionales. Foi creada en 1998 tomando'l relevu de la estinguida Copa de la UEFA Amateur.
La 7
La 7 puede referise a les siguientes canales de televisión:
Grenois
Grenois ye una comuña francesa del departamentu de Nièvre, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Sagitta
Sagitta, (la Flecha), ye una de los trés constelaciones más pequeñes, dempués d'Equuleus y Crux. Atópase dientro del perímetru del Triángulu Branizu, el gran asterismu formáu por Deneb (α Cygni), Vega (α Lyrae) y Altair (α Aquilae).
Mitoloxía
Los antiguos hebreos, perses, árabes, griegos y romanos yá consideraron qu'esti grupu d'estrelles yera una flecha.
Según Eratóstenes, yera la flecha que Apolo utilizó pa matar a los Cíclopes, en vengación porque'l so fíu Asclepio fuera abrasáu. Apolo depués escondió la flecha nel país de los hiperbóreos y recuperar una vegada que Zeus hubo perdonáu esti actu una vegada que Apolo hubo sirvíu al rei Admeto de Feras.
Eros
thumb|El [[Eros Farnesio, estatua del tipu Centocelle (Museu Arqueolóxicu Nacional de Nápoles, inv. 6335).]]
Na mitoloxía griega, Eros (en griegu antiguu Ἔρως) yera'l dios primordial responsable de l'atraición sexual, l'amor y el sexu, venerau tamién comu un dios de la fertilidá. En algunos mitos yera fíu d'Afrodita y Ares, pero según El banquete de Platón foi concebíu por Poros (l'abundancia) y Penia (la pobreza) nel cumpleaños d'Afrodita. Esto esplicaba los diferentes aspeutos de l'amor.
So equivalente romanu yera Cupidu (‘deseu’), tamién conocíu como Amor.
3 Monocerotis
3 Monocerotis (3 Mon) ye una estrella na constelación de Monoceros, el unicorniu, de magnitú aparente +4,94. D'alcuerdu al nuevu amenorgamientu de datos del satélite Hipparcos, el paralax correxíu de 3 Monocerotis ye de 4,20 ± 0,56 milisegundos d'arcu, lo que l'asitia a una distancia averada de 769 años lluz (236 pársecs) respectu al Sistema Solar.
Carauterístiques
3 Monocerotis ye una xigante azul de tipu B5III. Tien una temperatura efectivo de 16.258 ± 213 K y la so lluminosidá bolométrica ye 1858 vegaes mayor que la lluminosidá solar. El so radiu, calculáu de forma indireuta, ye 4,5 vegaes más grande que'l del Sol. Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada —llende inferior de la mesma— ente 45 y 60 km/s. Anque ye una estrella masiva de 5,85 mases solares, la so masa quedo claramente per debaxo de la llende a partir del cual les estrelles rematen la so vida españando como supernoves.
3 Monocerotis tien una compañera estelar de magnitú +8,25 que la so separación visual con ella ye de 1,99 segundos d'arcu. La separación real ente elles ye de siquier 470 UA.
Maeza
Maeza ye un llugar de la parroquia del mesmu nome nel conceyu asturianu de Salas.
Alcuéntrase a 12 km de Salas, la capital del conceyu, a un altor mediu de 340 msnm y tien una población de.
SR1 Europawelle
SR1 Europawelle ye la emisora de la SR especializada en formatu adultu contemporaneu, que naz el 2 de xineru de 1964, siendo la primer emisora d'esta cadena afiliada a la ARD. Nos sos entamos yera una emisora de corte fuertemente informativu, pero cola llegada de SR2 Kulturradio y SR3 Saarlandwellw convertir nuna emisora xeneralista, con espacios de noticies y música.
Saint-Pierre-Chérignat
Saint-Pierre-Chérignat  ye una llocalidá y comuña de Francia, na rexón de Lemosín, departamentu de Creuse, nel distritu de Guéret y cantón de Bourganeuf.
La so población nel censu de 1999 yera de 186 habitantes.
Tá integrada na Communauté de communes de Bourganeuf-Royère-de-Vassivière.
República Popular de Zanzíbar
Historia
Arriendes de la Revolución de Zanzíbar, un conseyu revolucionariu foi establecíu polos partíos ASP y Umma pa formar un gobiernu interín, con Abeid Karume a la cabeza del Conseyu como Presidente y Abdulrahman Mohammad Babu, como Ministru d'Asuntos Esteriores. El país pasó a llamase República Popular de Zanzíbar. Los primeros actos del gobiernu interín fueron desterrar definitivamente al depuestu sultán Jamshid bin Abdullah y prohibir el Partíu Nacionalista de Zanzíbar y el Partíu Popular de Zanzíbar y Pemba. Tratando d'alloñase del volátil John Okello, Karume discretamente dexar fora de la escena política, anque se-y dexó retener el so títulu autu-dau de mariscal. Sicasí, los revolucionarios de Okello llueu tomaron represalies contra la población árabe y asiática d'Unguja, realizando golpes, violaciones, asesinatos y ataques contra la so propiedá. Okello reivindicar na radio alegando que taba matando "contrarrevolucionarios y marionetes de los británicos", pero envalórase que les víctimes bazcuyaben ente les 2.000 y 4.000 persones, pero los númberos oficiales podríen tar enchíos per medios de comunicación árabes. Munchos árabes fuxeron a Omán. Por orde Okello, nun s'estropió a nengún européu. La violencia post-revolucionaria nun algamar a la isla de Pemba.
Pal 3 de febreru. Zanzíbar comanzaba a volver a la normalidá, y Karume fuera llargamente aceptáu pol pueblu como'l so presidente. La presencia policial taba de vuelta nes cais, tiendes escalaes fueron re-aperbiertas, y les armes ensin llicencia taben siendo apurríes pola población civil. El gobiernu revolucionariu anunció que los sos presos políticos, unos 500, seríen xulgaos por tribunales especiales. Okello formó la Fuercia Militar Llibre (FMF), una unidá paramilitar compuesta polos sos propios partidarios, que patrullaron les cais y escalaron propiedaes árabes. El comportamientu de los siguidores de Okello, la so retórica violenta, el so acentu ugandés, y les sos creencies cristianes fueron provocaron el descontentu de munchos na parte moderada de Zanzíbar y los musulmanes del ASP, y pa marzu de 1964 munchos de los miembros de la so fuercia militar fueren desarmaos pol gobiernu de Karume. El 11 de marzu, Okello foi destituyíu del so cargu militar,, y negóse-y la entrada al país mientres un viaxe al continente. Foi deportáu a Tanganica, pa darréu ser unviáu a Uganda.
N'abril, el gobiernu formó l'Exércitu de Lliberación Popular (ELP) y completó el desarme de la milicia de Okello. El 26 d'abril, Karume anunció que'l so país empecipiara'l diálogu cola Tanganica de Julius Nyerere pa fundar un nuevu país, Tanzania. Dellos medios de comunicación consideraron qu'esto foi un intentu d'evitar una sulevación comunista en Zanzíbar, pos cola anexón llindaríen la influencia radical del Partíu Umma. Sicasí, la mayoría de les reformes del Partíu Umma fueren implementaes pol gobiernu antes de l'anexón.
Discu magnetu-ópticu
Un discu magnetu-ópticu ye un tipu de discu ópticu capaz d'escribir y reescribir los datos sobre sí. Al igual qu'un CD-RW, pue ser utilizáu tantu p'almacenar datos informáticos como pistes d'audiu. La grabación magnetu-óptica ye un sistema combináu que graba la información de forma magnética so la incidencia d'un rayu láser, y reproducir per medios ópticos.
Carauterístiques
Nun ye posible alteriar el conteníu de los discos magnetu-ópticos per medios namái magnéticos, lo que los fai resistentes a esti tipu de campos, a diferencia de los disquetes. Los fabricantes d'esti tipu de soportes aseguren que son capaces d'almacenar datos mientres 30 años ensin aburuyes nin perdes. Un exemplu de discu magnetu-ópticu ye'l MiniDisc.
Les unidaes de grabación de disco magneto-ópticos verifiquen la información dempués d'escribila, de la mesma que les disqueteras, reintentando la operación en casu de falla o informando al sistema operativu si nun puede efectuase. Esto provoca una demoranza na escritura tres veces cimera a la llectura, pero fai que los discos sían por demás seguros, a diferencia de los CD-R o DVD-R nos que los datos son escritos ensin nenguna verificación.
Anguaño'l so usu principal ye como sistema de copia de seguridá de rápida disponibilidad y como unidá NAS p'almacenar datos que suelen camudar pocu y onde mayoritariamente añedir nuevos ficheros, como una base de datos documental o les digitalizaciones de catálogos, llibros, periódicos y documentos.
Información téunica
El discu magnetu-ópticu consta d'una capa ferromagnética cubierta por una de plásticu, y nunca hai contautu físicu con él. Los datos grabar nuna aleación metálico que se conoz como recubrimientu de cambéu de fase.
Grabación
Una bien pequeña porción de la superficie del discu ye calecida con un láser mientres la zona atopar so la influencia d'un campu magnético. Cuando esi puntu del recubrimientu de cambéu de fase algama una temperatura crítico conocida como de Curie (cerca de 180 °C) modifícase'l so estáu de cristalización y l'estructura del material tórnase temporalmente "grabable" dientro d'él. Aprovechando'l cambéu nel estáu de cristalización, el fluxu magnético presente na rexón reorienta los dominios magnéticos dientro d'esta zona temporalmente vulnerable de l'aleación metálico. Esti ordenamientu ye realizáu en direiciones opuestes, en función de la información binaria, que d'esta miente queda almacenada permanentemente.
Al salir de la zona de grabación como productu de la rotación del discu, el material esfrezse rápido, y el magnetismu inducíu que permanez nesi puntu produz que non se recristalice afechiscamente, polo que nun vuelve al so estáu orixinal, camudando asina'l so reflectividad.
Borráu
Si nun hai presente nengún fluxu magnético intensu cuando'l material algama la temperatura de Curie, la so estructura cristalina reláxase y normaliza, produciendo'l borráu de la información esistente nesi puntu.
Llectura
Mientres la llectura, el láser mengua la so potencia y asítiase sobre'l discu que, según l'estáu magnéticu de cada puntu de la superficie, reflexa la lluz de forma distinta debíu al efeutu Kerr de birrefringencia. El rayu reflexáu ye detectáu por un sensor de forma similar a la utilizada n'el llectores de discos compactos.
Historia
Los discos MO apaecieron a finales de los ochenta. Primeramente yeren de 5,25 pulgaes (130 mm), similares a un discu compactu encapsulado dientro d'un cartuchu. Depués apaecieron los de 3,5 (90 mm).
El ordenadores NeXT fueron los primeres n'ufiertar de serie esta teunoloxía, pero Canon apurrir a otros fabricantes.
En 1997 apaeció la teunoloxía de Light Intensity Modulated Direct Overwrite, que consiguía amontar el nivel de rendimientu de los discos.
Unidaes de 90 mm
Les unidaes de 3,5 (90 mm) vienen tener el tamañu y aspeutu d'una unidá de disquete, pero cola fondura d'un discu duru de 3,5. el soporte tien el tamañu d'un disquete de 1.44 MB, pero dos vegaes más gruesu por cuenta de la cubierta que los protexe del polvu. Ente que los de 130 mm son siempres dispositivos SCSI, los de 90 mm pueden ser SCSI, IDE o USB. Amás, ente que los de 130 mm tienen dambes cares preparaes p'almacenar datos, los de 90 mm namái tienen una cara de datos, polo que'l so soporte nun ta preparáu pa poder xiralo (un dispositivu de seguridá similar al del disquete torga la introducción errónea del soporte).
Cada ciclu d'escritura rique una pasada del láser pa borrar la superficie, y otra por que el imán escriba la información. En 1996, la teunoloxía Direct Overwrite (sobrescritura direuta) foi introducida nos discos magnetu-ópticos de 3.5", esto evitaba'l borráu inicial antes de la escritura, tamién riquía l'usu de dispositivos especiales.
La capacidá de los discos de 90 mm yera primeramente de 128 MB y foise ampliando socesivamente a 230 MB, 530 MB, 640 MB, 1,3 GB y 2,3 GB. Toles unidaes son capaces de lleer y mayoritariamente escribir nos soportes de menor capacidá, una de les causes de la so popularidá nel campu del diseñu gráficu, pos col Iomega Zip movieron a les unidaes SyQuest como mediu de treslladar los trabayos d'arte final del editor/creativu a la imprenta. Esto dexaba que namái tuvieren qu'usar un soporte lleíu poles unidaes de dambos (de normal la imprenta actualizar con más frecuencia pa poder tomar más veceres) y el preciu yera algamadizu pa les pequeñes empreses ya inclusive los particulares.
Fujitsu foi'l mayor fabricante d'unidaes de 90 mm coles sos series Dynamo, pero hai descatalogado la so producción y venta. Anguaño namái MaxOptix (que ye'l mayor fabricante de 130 mm) y PDO Konica Minolta siguen fabricando unidaes de 90 mm; dambes compañíes tienen anguaño disponible una unidá pocket esterna de 3,5 y 1.3 GB con interfaz USB por un preciu similar (399 dólares o euros, dependiendo de la marca y/o'l distribuidor)
Innovaciones recién
En 2004, Sony llanzó un MiniDisc de 1 GB de capacidá llamáu "Hi-MD". Esti aumentu en seis veces deber a una nueva téunica: a diferencia de los MiniDisc normales, los de gran capacidá tienen pistes más fines que, al ser lleíes, se redimensionan hasta algamar un tamañu legible. Tán formaos por 3 capes: una de desplazamientu, una d'intercambiu y una de memoria. Cuando nun tán siendo lleíos, el campu magnético na capa de memoria ye'l mesmu que nes de desplazamientu ya intercambiu. Pero al asitiar el rayu láser sobre la pista, la capa d'intercambiu, que tien un puntu de Curie más baxu que les otres, se desmagnetiza y se desacopla de la capa de desplazamientu, que la so capa magnética alredor de la pista evacúase, causando qu'ésta s'espanda a un tamañu legible.
Judy Tyler
Judy Tyler, nacida col nome de Judith Mae Hess foi una actriz de cine estauxunidense, que'l so papel más famosu foi nel filme Jailhouse Rock xunto a la recién naciente estrella Elvis Presley en 1957.
Biografía
150px|left|thumb|Elvis Presley y Judy Tyler nel filme [[Jailhouse Rock.]] Tyler provenía d'una familia dedicada al espectáculu y animóse-y a estudiar danza y actuación. El so padre foi un trompetista qu'integraba bandes como les de Paul Whiteman o Benny Goodman, y la so madre yera una ex baillarina de Ziegfeld Follies. Empezó la so carrera como actriz cuando yera un adolescente, con apaiciones regulares nun programa infantil llamáu Howdy Doody como una princesa ente los años 1950 a 1953.
Al igual que la so madre, ella convirtióse en corista, pero depués pasó a protagonizar un papel importante nun musical llamáu Pipe Dream. La so oportunidá en Hollywood llegó-y cuando ufiérten-y aparcer nuna película titulda Bop chica va Calypso. Fízose conocida al interpretar a una cazatalentos el filme Jailhouse Rock xunto a Elvis Presley en 1957.
Muerte
Dempués de terminar el rodaxe de la película, ella y el so segundu home, Greg Lafayette dirixir a la so casa de Los Angeles a Nueva York. Mientres conducía al traviés de Wyoming, el 3 de xunetu de 1957, Judy morrió nun accidente de transito cuando'l so home esviar pa evitar topetar contra un camión y topetó con otru vehículu. Tyler finó nel actu y el so home, morrió a otru día nun hospital de Laramie. Tenía 24 años d'edá. Los sos restos fueron cremados en Nueva York, al pie del so maríu. Presley, quien co-protagonizó xunto a Tyler en El rock de la cárcel, quedó plasmáu ante la noticia y nunca vio la película de nuevu.
Tresporte d'Asturies
La comunidá autónoma del Principáu d'Asturies ta asitiada na mariña cantábrica del norte d'España. La so orografía ye bien accidentada, atópase dixebrada del pandu pola Cordal Cantábricu y los sos nucleos de población, magar tán más concentraos nel centru de la provincia, tán esvalixaos a lo llargo de toa ella. Esto fai qu'Asturies tenga, dende siempres, un déficit tocantes a infraestructures de tresporte que nos últimos años intentóse correxir con delles obres y proyeutos. Ente los proyeutos realizaos o proyeutaos anguaño n'Asturies destaquen: l'Autovía del Cantábricu (A-8), l'A-63 Uviéu-La Espina, desdoblamientu del AS-18 Uviéu-Xixón (anguaño denominada AS-II ), la variante de Payares pa enllazar cola alta velocidá (destacando los túneles de Payares), el proyeutu del Metrotrén Asturies, l'ampliación del puertu d'El Musel, etc.
Tresporte per carretera
Tocantes a tresporte per carretera hai tres eje tradicionales de comunicación n'Asturies que suponíen les antigües carreteres nacionales: la exa de la mariña, N-632 de Ḷḷuarca a Ribeseya; la N-634 de Ribadeo - La Espina - Uviéu - Ribeseya - Unquera y l'exa Xixón - Uviéu - Pandu, N-630.
Estes exes modificáronse cola actuación na década de 1990 y la primer década del sieglu XXI de forma que tolos tramos de carretera nacional tán pasando a autovía o autopista y añedióse una nueva exa que constitúi l'Autovía Minera. Estes son les autopistes o autovíes d'Asturies:
Tresporte per ferrocarril
N'Asturies operen dos compañíes de ferrocarril: Renfe y FEVE. Dambes ufierten un serviciu de cercaníes, rexonal y nacional de tresporte de persones y mercancíes, magar dende va munchos años el tresporte de mercancíes per ferrocarril foi perdiendo la so importancia yá que la meyora del tresporte per carretera, per un sitiu, y el descensu del nivel de industrialización de la provincia, sobremanera no qu'afecta a siderurxa y minería, restáron-y interés. 1Cercanías y rexonal (Alvía)
Serviciu de cercaníes
1Solo ente Xixón y Uviéu. Los viaxeros ente Uviéu y Trubia tan incluios en los datos de la llinia C-7f.
Tresporte marítimu
Los dos puertos más importantes d'Asturies son el puertu d'Avilés (Avilés) y el puertu d'El Musel (Xixón).
Puertu d'El Musel
Dispón d'una terminal de Ro-Ro perteneciente a la Llinia Atlántica Ro-Ro. Dispón de terminales pa graneles sólidos, contenedores, carga xeneral, productos siderúrxicos, graneles líquidos y pesca.
Puertu d'Avilés
Ta asitiáu na Ría d'Avilés y dispón de les siguientes instalaciones: Muelles de San Agustín, Muelle pesqueru, Muelles de Raigaños, Ampliación del Muelles de Raigaños, Dársena de San Juan de Nieva y Muelle d'Inespal. Dispón tamién de Terminal de contenedores, tráficu de graneles y productos siderúrxicos.
Tresporte aereu
thumb|right|220px|Entrada al Aeropuertu d'Asturies, en Santiago del Monte, Castrillón
N'Asturies hai un aeropuertu perteneciente a AENA, l'Aeropuertu d'Asturies, en Castrillón. Esiste amás un aeródromu, el de La Morgal, en Llanera.
Aeropuertu d'Asturies
L'Aeropuertu d'Asturies ye un aeropuertu Nacional de AENA. Con más d'un millón de pasaxeros al añu, aumentó'l númberu d'éstos gracies a la creación de nuevos destinos y al aumentu de la frecuencia de vuelu colos yá esistentes. Opera coles compañíes Iberia LAE, Air Europa, Air Nostrum y Easy Jet y da serviciu a los siguientes destinos: Madrid, Barcelona, Alicante, Lanzarote, Málaga, Palma de Mallorca, Sevilla, Tenerife, Valencia, París y Londres.
Aeródromu de La Morgal
Dotáu d'una pista d'aterrizaxe de 930 m y de un helipuertu. Ta dedicáu a l'aviación non comercial y deportiva. Ye la base del helicópteru de los Bomberos del Principáu d'Asturies y el 112 Asturies.
Consorciu de Tresportes d'Asturies
El Consorciu tien suscritos alcuerdos con distintes operadores de viaxes per carretera y ferrocarril por que los viaxeros que dispongan de tarxetes de tresporte del CTA mover nos distintos autobuses urbanos, interurbanos o trenes a un mesmu preciu.
Usuarios CTA (2015-2019)
centro|miniaturadeimagen|728x728px|Usuarios CTA (2015-2018)
Guérigny
Guérigny ye una comuña francesa del departamentu de Nièvre, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Montenuevu
Montenuevu ye una casería de la parroquia de Maeza nel conceyu asturianu de Salas.
Alcuéntrase a 16 km de Salas, la capital del conceyu, a un altor mediu de 268 msnm y tien una población de.
James Cook
James Cook foi un esplorador británicu.
Fiu d'un inmigrante escocés ocupau en llabores rurales, asistió a la escuela hasta los doce años. Mas tarde, obtuvo trabayu como aprendiz nuna empresa naviera, y asina pusose en contauto cola mar y los barcos, que sería a la postre la so gran pasión. Les sos habilidades pa col oficiu nel duru Mar del Norte valieron-y pa que con 27 años ofreciera-y el mandu d'un barcu. Poro'l xoven Cook decidió ingresar como voluntariu n'Armada Real, onde fizo una brillante carrera.
Enantes de regresar, navegó asina mesmo pente les islles de Java y Sumatra y demostró asina que yeren dos bloques de tierra separtaos. Un fechu de suma importancia nesti viaxe foi que nengún home de la so tripulación morrió d'escorbutu, afeición qu'había diezmao munches expediciones marítimes en dómines anteriores. Esto debióse na especial preocupación de Cook por ameyorar les condiciones d'hixiene y la dieta los sos subordinaos durante el viaxe, na que incluyó los cítricos como preventivos de la enfermedá, según un descubrimientu del médicu inglés Lind.
Una vegada en Inglaterra, foi ascendíu a comandante y presentau al rei Xurde III. En 1772, partió al mandu la nave "Resolution" a la gueta de la Terra Australis, pensandose per entoncenes que Australia yera sólo una parte. Secundáu per otru barco, el "Adventure". Navegó rumbo sur hasta L'Antártida y el 16 de xineru de 1773 consiguió atravesar el círculo antárticu. Llueu llegó a les islles que güei lleven el so nome (denomindoles Hervey), un añu dempués algamó les islles Vanuatu, les Marqueses y la islla de Pascua. De regresu, descubrió les islles Sandwich del Sur y les Xeorxa del Sur.
Esta expedición demostró que nun existía tal continente austral, sino la masa de xielu antárticu. Al so regresu recibió un nuevu ascensu y foi condecoráu cola medaya Copley y nomau miembru de la Royal Society. Nel so tercer gran viaxe, en xunetu de 1776, nuevamente al frente el buque "Resolution", foi a la gueta d'un pasu pente los océanos Atlánticu y Pacíficu pel noroeste.
Nel so camin alcontró un conxunto de islles nueves pertenecientes al grupu les Sandwich, güei nomaes Hawai. Nun tuvo ésitu nel so oxetivu orixinal de alcontrar aquella comunicación, poro cartografió la costa occidental d'Alaska y presentó un informe precisu sobre gran parte de la hidrografía americana con desembocadura nel Atlánticu.
Llegó fasta'l estrechu de Bering, poro debío de retroceder a causa'l xielu. Nel viaxe de regresu a Inglaterra, la expedición fondeó de nuevu nes islles Sandwich, onde debió permanecer más tiempu del previstu a causa de dificultaes climátiques que facíen imposible la navegación. Esto xeneró tensiones colos indíxenes del llugar a causa de la escasez de provisiones, y, llueu delles reyertes, Cook mató a un nativu, poro foi apuñalado mortalmente por esti.
A pesar de que pasare gran parte de la so vida nel mar, tuvo ocasión de formar una familia; a la edá de trenta y cuatro años casose con Elizabeth Batts, matrimoniu del que nacieren seis fios, la mitá de los cuales morrieron na infancia. De los tres fios restantes, dos fueron marinos.
Cupidu
Cupidu ye, na mitoloxía romana, el dios de l'amor. Equival a l'Eros de la mitoloxía griega, y a Kāmadeva na mitoloxía hindú. El so nome llatín significa «el deséu».
Ye fíu de Venus y de Marte. Ye'l responsable de la creación d'amores y pasiones ente los mortales y ye representáu por un neñu aláu (paecíu a un ánxel). Al ser fíu de los dioses de la guerra y del amor, Cupidu resulta ser el dios de los enamoraos, creando d'esta manera un balance ente l'amor y la traxedia.
Representación
Representáu por un neñu aláu y armáu d'arcu, munches vegaes represéntase disparando colos güeyos pesllaos por una venda, significando lo lloñe del razonamientu nel que s'alcuentra l'amor.
Oleoductu
Denomínase oleoductu a la tubería ya instalaciones conexes utilizaes pal tresporte de petroleu, sos derivaos y biobutanol, a grandes distancies. La esceición ye'l gas natural, el cual, pese a ser derivau del petroleu, nomnase gasoductos a sos tuberíes por alcontrase n'estáu gaseosu a temperatura ambiente.
Foron pioneros nel tresporte por mediu d'oleoductos les compañíes de Vladímir Shújov y Branobel, a finales del sieglu XIX.
Leucothoe
Leucothoe ye un xéneru de plantes fanerógames perteneciente a la familia Ericaceae, nativu d'Asia, América y Madagascar. Entiende 95 especies descrites y de estes, solo 7 aceptaes.
Descripción
Son arbustos caducos o perennes qu'algama los 1-3 m tall. Les fueyes son alternes, oblogo-llanceolaes de 2-15 cm de llargor. Les flores producir en recímanos de 3-15 cm de llargor, cada flor acampanada de 4-20 mm de llargor, blanques o dacuando roses.
Taxonomía
El xéneru foi descritu por David Don y publicáu en Edinburgh New Philosophical Journal 17(33): 159. 1834. La especie tipu ye: Leucothoe axillaris (Lam.) D. Don
Especies aceptaes
De siguío bríndase un llistáu de les especies del xéneru Leucothoe aceptaes hasta marzu de 2014, ordenaes alfabéticamente. Pa caúna indica'l nome binomial siguíu del autor, embrivíu según les convenciones y usos.
Sotu (capital)
Sotu ye una villa que ye la capital del conceyu de Sotu'l Barcu.
San Polayo
San Polayo pue referise a:
Monfarracinos
Monfarracinos ye un conceyu y llocalidá d'España, na comunidá autónoma de Castiella y Llión, dientro de la provincia de Zamora, asitiáu na contorna de Tierra del Pan.
Topónimu
Monfarracinos, antiguu Monzarracinos, ye topónimu compuestu d'una apócope de monte y el nome personal o étnicu Sarracinus. La s– inicial evoluciona escontra z– por dilación consonántica como nos topónimos asturianos Cerracín, Zarracín, Zarracina, aducíos por Cunha Serra. Puede comparase con SERĀRE > cerrar y coles paraxes, en términu de Palacios del Arzobispo (Salamanca) Los Cerracines o Serracinos, y el so correlativu Cerrecín o Cerracín en Valdelosa. Darréu, el conocíu tracamundiu vulgar z <> f favorecería'l pasu a Monfarracinos. Cunha Serra y Carrera de la Rede inclinar a ver nesta forma, aparentemente plural, una alusión a un coleutivu poblacional de musulmanes (¿o islamizados?). Sicasí, ye más probable ver nel topn. una buelga del conocíu nome personal Sarracenus (915), Sarracino (976, 1065), Sarrazino (1055), Serracino (978, 1080), por citar namái unos exemplos de Portugal, Llión y Asturies recoyíos por Rivas Quintás.
Sarracinus ye nome de persona. Ye bien frecuente na Edá Media, especialmente na etnia mozárabe (cristianos que tuvieren o taben entá baxu dominiu musulmán). Como nome personal, daba llugar a apellíos patronímicos: asina en 1094 un tal Vermut Sarraciniz (= Bermudo Sarracínez, en Valle de Salmas, xunto a Zamora). Nun documentu en llatín de 852 firma un “Sarrazinus presbiter testis”. Coles mesmes, na documentación del reináu de Fernandu I de Llión recuéyese un "Sarracín Núñez", ente que nel sieglu X recuéyese como apellíu esti topónimu, siendo "Nuño Sarracín" un magnate cercanu a Ordoño IV de Llión.
Nel planu de la etimoloxía popular, diz la tradición que'l nome vien de "El Monte de los recímanos" o de "El monte de los Sarracenos" que derivó en "Monterracinos" pa pasar darréu al nome actual de Monfarracinos.
Historia
La fundación de Monfarracinos y del actual despoblado de Casasola, deber a les repoblaciones llevaes a cabu na zona polos reis lleoneses na Edá Media. Asina, nel sieglu XII recuéyense yá donaciones per parte de vecinos de los sos derechos na ilesia de Monfarracinos al Obispu Guillermo de Zamora y a la ilesia de San Salvador.
Yá na Guerra d'Independencia, el 6 de xineru de 1809 tuvo llugar en Monfarracinos un pequeñu combate contra les tropes franceses que buscaben la ciudá de Zamora, nel cual los exércitos napoleónicos perdieron dos cañones colos sos carros de municiones.
Al crease les actuales provincies na división provincial de 1833, Monfarracinos quedó encuadráu na provincia de Zamora, dientro de la Rexón Lleonesa.
Monumentos
La ilesia de San Martín de Tours tien un campanariu típicu d'espadaña de sillería con trés baldíos de mediu puntu de la dómina barroca. Ta construyida en mampostería con una única portada asitiada al norte y formada por un arcu de mediu puntu y una fornica d'arcu rebaxáu y boquetoncillo góticu. L'interior ta formáu por una nave de tres tramos y arcos de mediu puntu, nel cual, atópense distintes talles como la de la Inmaculada que pertenez al XIX designada pa presidir el Presbiteriu xunto con un mosaicu de San Martín de Tours titular de la Parroquia, San Antonio Abá del sieglu XVII, el Neñu Jesús y Santa Águeda pertenecientes al sieglu XIX, San Blas y San Martín a caballu de primera metá del sieglu XIX. Hai de solliñar la presencia de dellos oxetos de plata como un incensariu del sieglu XVII, una mota de dómina barroca y un Crucifixu del sieglu XVII. La ilesia paez pertenecer al periodu barrocu, con campanariu típicu d'espadaña.
Actualidá
Al este del conceyu, a un quilómetru y mediu, escurre'l ríu Valderaduey. Destaca pola so cercanía a la capital y pollo la construcción de xalés individuales y adosaos amontáronse nos últimos años.
Guipy
Guipy ye una comuña francesa del departamentu de Nièvre, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Chlorostilbon poortmani
La esmeralda colicorta, llamada tamién esmeralda rabucada o esmeralda verde yerba (Chlorostilbon poortmani) ye una especie d'ave na familia Trochilidae. El nome binomial foi-y dau por Jules Bourcier (1797–1873), un naturalista y espertu en colibríes francés.
Descripción
Mide unos 9 cm de llargu. El so picu ye rectu y negru, midiendo unos 18 mm de llargu.
Esta especie asemeyar a dellos otros miembros del xéneru Chlorostilbon. Magar la so cola ye relativamente curtia, delles otres especies del xéneru tamién tienen coles curties (como por casu Chlorostilbon alice). La corona y banduyu del machu son d'un verde esmeralda brillosa iridiscente, el so llombu ye verde brillante, ente que les plumes de la so curtia cola son color verde oliva escuru. La fema tamién tien un envés verde brillante, pero la so corona ye marrón, ente que les sos partes inferiores son grises, y tien una curtia franxa blanca tras del so güeyu. La so cola ye verde claro, con dos plumes centrales de verde brillosu con una punta blanca y con una franxa azul-negru nel so estremu.
Subespecies
Hai dos subespecies, Chlorostilbon poortmani euchloris y Chlorostilbon poortmani poortmani.
Distribución
Esta especie de colibrí habita nos Andes de Colombia y Venezuela.
Cuatro pilares del destín
thumb|derecha|250px|Los 5 elementos y les sos interaiciones ente ellos.
Los Cuatro pilares del destín (tamién denominaos como Carta Natal china o Carta Natal Ba Zi) ye un tipu de cultura china que describe los cuatro componentes que supuestamente crean el destín d'una persona.
Historia
110px|thumb|Fēngshuǐ escritu en calteres chinos simplificaos.
Na antigua China, cuando los fíos varones aportaben a mayores d'edá, taben obligaos a realizar un exame denomináu exame imperial onde la resultancia nun diba depender namái de la resultancia académica del examinante sinón qu'amás entraben en xuegu unos refechos estudios de los sos Cuatro Pilastres del destín.
Nesi momentos el esaminadores imperiales reparaben con detenimiento la compatibilidá de les sos cartes natales y si el so destín tenía la importancia o non que'l cargu riquía yá que les sos creencies afirmaben que nesi momentu podía vese l'aptitú de cada persona y la so rellación col mundu.
Los Cuatro pilastres del destín son la resultancia de la enerxía del añu, del mes, del día y l'hora de nacencia.
Componentes
La metafísica del país defende la idea de que la suerte de cada persona queda determinada por trés componentes:
La suerte de la Tierra
La suerte de la Tierra ye'l sector del feng shui que fai referencia a les enerxíes que l'home recibe de la Tierra.
La suerte del Home
La suerte del Home fai referencia a les mesmes aiciones y pensamientos del home.
La suerte del Cielu
La suerte del Cielu fai referencia a les fluctuaciones del fluxu del Qì nel tiempu y como tresportase de la meyor manera por estes corrientes.
Pilastres
thumb|Espeyu colos dolce divisiones del Zodiacu chinu.
Los Cuatro pilastres del destín queden determinaos por:
La hora de nacencia
La hora de nacencia ye la cuarta pilastra y fai referencia a les persones dependientes de nós como fíos o emplegaos al nuesu cargu, según a lo que fabricamos o producimos y a la resultancia de les nueses aiciones.
Bombina microdeladigitora
El sapu Bombina microdeladigitora ye una especie de la familia Bombinatoridae. Alcuéntrase en China y en Vietnam. El so hábitat natural son los montes templaos, banzaos, marismes d'agua duce. Ta amenazáu pola perda del so hábitat. Considérase sinónimu de Bombina maxima (Stuart, Hoffmann, Chanson, Cox, Berridge, Ramani, and Young, 2008).
El Pumar (Maeza)
El Pumar ye un llugar de la parroquia de Maeza nel conceyu asturianu de Salas.
Alcuéntrase a 16 km de Salas, la capital del conceyu, a un altor mediu de 361 msnm y tien una población de.
Val de Lauri
La Cuadriella de Val de Lauri (1785-1833) foi una división alministrativa histórica del Antiguu Réxime. Una de los cuatro Cuadrielles burgaleses que formaben el Condáu de Treviño en Castiella la Vieya, Intendencia de Burgos.
Les otres trés cuadrielles yeren Embaxo, ríu Somoayuda y Val de Tobera.
Entendía los siguientes ocho llugares, xurisdicción del Conde de Treviño, a saber: Aguillo, Foliate, Arrieta, Ascarza, Bustu, Doroño, Golernio, Lezana, Ochate, Ocilla y Ladrera, San Vicentejo, Uzquiano, Imiruri y Zurbitu.
Bibliografía
thumb|left|250px|[[Treviño, Burgos. Enclaváu totalmente en  tierres alaveses.]]
Petroleu
El petroleu (del griegu: πετρέλαιον, "aceite de roca") ye una mezcla heteroxénea de compuestos orgánicos, principalmente hidrocarburos nun solubles n'agua. Tamién ye conocíu como petroleu crudu o namás crudu.
Ye d'orixe fósil, frutu de la tresformación de materia orgánica procedente de zooplancton y algues que, depositaos en grandes cantidaes en fondos de mares foron dempués enterraos baxo pesades capes de sedimentos.
Ye un recursu natural non renovable y n'actualidá tamién ye la principal fonte d'enerxía en los países desarrollaos.
Quino
Joaquín Salvador Lavado Tejón, más conocíu como Quino, foi un humorista gráficu y creador d'historietes arxentín, nacíu en Guaymallén, provincia de Mendoza.
La so obra más famosa ye la tira cómica de Mafalda, que foi publicada orixinalmente ente los años 1964 y 1973.
Depués d'abandonar la tira de Mafalda'l 25 de xunu de 1973, según él mesmu por escosar les idees, Quino treslladóse a Milán, dende onde continuó realizando les páxines d'humor que nunca dexó de facer.
Nel añu 2014 la Fundación Príncipe d'Asturies concedió-y el Premiu Príncipe d'Asturies de Comunicación y Humanidaes.
Morrió'l 30 de setiembre de 2020 depués de tar ingresáu por un accidente cerebrovascular.
Edith Johnson
Edith Johnson foi una actriz cinematográfica de nacionalidá estauxunidense, activa na dómina del cine mudu.
Biografía
Nacida en Rochester, Nueva York, debutó nel cine en 1913 col filme Dixieland, producíu por Selig Polyscope Company. Dende 1913 hasta 1924 actuó en daqué más d'ochenta producciones.
thumb|Edith Johnson en 1920
Jyväskylä
Jyväskylä (AFI: ) ye una ciudá en Finlandia del centro-sur, allugada n'orellar norte del llagu Päijänne. El so situación xeográfica convertir nun importante nuedu loxísticu y de comunicaciones; atopar a unos 140 km de Tampere y 270 km de Ḥélsinki. Con unos 133.000 habitantes (2013) ye la séptima ciudá más grande del país y la mayor de la rexón de Finlandia Central. Jyväskylä y los conceyos cercanos tienen unos 147.000 habitantes en total.
Dacuando llamada la Atenes de Finlandia, Jyväskylä ye promocionada como "ciudá de les ciencies y les artes". De los varios centros de formación na ciudá, la Universidá de Jyväskylä ye güei el más importante, allugando nel so Campus el Xardín Botánicu de la Universidá de Jyväskylä.
En Jyväskylä hai dellos edificios diseñaos pol arquiteutu Alvar Aalto.
Deportes
Jyväskylä ye sede del Rally de Finlandia.
Tratando'l parkour o'l ADD como deporte, anguaño, Jyväskylä foi'l puntu de xunta pa prauticantes de parkour o ADD de tol mundu, col nome de Parkour World Conference, por Parkour Generations y dellos grupos más.
Distancies
thumb|center|300px|El centru de Jyväskylä.
Giro d'Italia 1911
Tomaron la salida 86 participantes, la mayoría d'ellos italianos, y de los cualos namái 24 llegaron a la meta final.