cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kaitlyn Dever
Vida personal
Dever vive en Los Angeles colos sos padres y los sos dos hermanes menores.
Filmografía
Cine
Televisión
Su Song
Su Song ( chinu simplificáu: 苏颂, chinu tradicional: 苏颂; pinyin: Su Song, nome de cortesía: Zirong子容) (1020 - 19 de xunu 1101) foi un eruditu chinu que s'especializó como inxenieru, poeta, naturalista, anticuariu, y embaxador de la dinastía Song (960-1279). thumb|276px|L'esquema orixinal del llibru de Song, amuesa'l funcionamientu internu de la torre del reló, pa llograr más información, faiga clic nesta imaxe en miniatura.
Song foi l'inxenieru qu'ellaboró la Torre de reló na Edá Media na ciudá de Kaifeng, mesma que funcionaba per mediu d'un sistema hidráulicu. Amás, emplegó un mecanismu d'escape. El mecanismu d'escape que Song utilizó foi inventáu pol monxu budista Yi Xing, y foi nel añu 725 onde'l gobiernu de Liang Lingzan facer funcionar col mecanismu de funcionamientu de la esfera armilar, a pesar de que Song foi'l primeru n'utilizar una esfera armilar nun reló mecánicu. Amás, la torre de Song ye la más antigua n'usar un sistema de cadenes de tresmisión -llamáu en chinu ti tian (天梯)-, o «escalera celestial», como s'amuesa na so semeya de reloxería. La torre de reló tubu 133 sistemes mecánicos distintos pa indicar y faer sonar la hora. El tratáu de Song que fala sobre la Torre de reló (Xinyi Xiangfayao (新 儀. 象 法 要)), ta intactu dende la so creación en 1902; de la mesma manera la publicación oficial impresa en 1904. El llibru foi analizáu por dellos estudiosos como Joseph Needham.
La estructira más famosu de Song foi desmantelada por cuenta de la invasión del exércitu Jurchen nel añu 1127, y, anque se fixeron intentos pa volver llevantar la torre del reló, nunca se restableció con ésitu. Magar, el tratáu de Xiangfayao Xinyi foi'l más conocíu, Song tenía otros trabayos compilados. Fixo un atles con dellos mapes de les estrelles, mapes terrestres, según un tratáu de farmacoloxía. Nesti postreru aldericaron temes rellacionaos cola mineraloxía, zooloxía, botánica, y metalurxa.
Vida y obra
thumb|left|upright|Modelu a escala de la Torre del reló astronómicu.
Carrera como eruditu oficial
Su Song nació na actual Fujian, cerca de la ciudá medieval Quanzhou. Al igual que'l so contemporaneu Shen Kuo (1031-1095) Song foi un polímata, pa asidar pasu a que la vida de Song fuera escrita pol so colega más nuevu, un estudiante de Hanlin: Ye Mengde (1077–1148) Song, na so mocedá llegó a apoderar los exámenes provinciales y llegó al visu de la llista de los nomaos pa escribir el meyor ensayo sobre los principios xenerales y l'estructura del calendariu chinu. Dende bien temprana edá, l'interés pola astronomía y la ciencia del calendariu, llevar per un camín pa ser estremáu como un burócrata eruditu. Nel so tiempu llibre gustába-y escribir poesía, mesma ferramienta qu'utilizó p'allabar les obres de los artistes como Li Gonglin (1049-1106). Tamién yera anticuariu y coleccionaba obres d'arte antiguu de la Dinastía Song.
Tocantes a la política, Song algamó'l puestu d'embaxador y presidente de los Ministeriu de Personal na capital de Kaifen, y tamién yera conocíu como espertu n'alministración y finances. Dempués de sirvir nel Ministeriu de Personal, convertir en ministru de xusticia nel añu 1086. Foi nomáu como distinguíu direutor de l'Academia de Pernomaos Académicos», onde en 1063 editó, redactó y amestó un prefaciu de la obra clásica Huainanzi de la Dinastía Han( 202 e.C.-220). A la fin, Song xubió al puestu de vicepresidente de la cancillería china. Ente les munches posiciones honorables y títulos daos, Song foi unu de los tutores del herederu suplente al Imperiu chinu. Na corte, optó por alloñar se de les rivalidaes polítiques de los conservadores, encabezada pol primer ministru Torca Guang (1019-1086), y los reformistes encabezaos pol primer ministru Wang Anshi (1021-1086), anque munchos de los sos collaboradores fueron d'aición conservadora. En 1077 foi unviáu nuna misión diplomática escontra'l norte de China, a la Dinastía Liao de los kitán. L'intercambiu d'idees sobre la ciencia del calendariu foi'l principal puntu tratáu, una y bones los Liao crearon el so propiu calendariu nel añu 994 Song, comentó al emperador de la so rexón, -con un pocu de vergüenza- que'l calendariu de los kitán yera un pocu más precisu que'l d'él, dando llugar a la imposición de multes y castigos per parte de la Oficina d'Astronomía y Calendariu. Como prueba de la falla del calendariu de Song, nárrase la siguiente anéudota:«Song diba viaxar al norte de Liao, pa llegar rápido a una fiesta de cumpleaños, que coincidió con un solsticiu d'iviernu del calendariu de Song», pero en realidá, el solsticiu d'iviernu yera un día dempués, como s'establecía nel calendariu de Liao. L'historiador Liu Heping afirma que l'emperador Zhezong de Song, patrocinó la Torre del reló de Song en 1086 col fin de competir cola torre de Liao por "superioridá científica y nacionalidá". En 1081 el tribunal instruyó a Song pa compilar nun llibru, la hestoria diplomática de les rellaciones Liao-Song, una xera complexa, qu'una vegada terminada constó de 200 vols. Cola so amplia conocencia na cartografía, Song foi capaz de resolver una disputa fronteriza entra les dinastíes Liao y Song.
Astronomía
thumb|Mapa de les estrelles cola proyeición cilíndrica equidistante, a partir del tratáu Xinyi Xiangfayao.
Song creó un atles xeográficu (en 5 mapes por separáu) que tenía los fusos horarios ente los Xiu (casones llunares) que formen los meridianos astronómicos, con estrelles marcaes nuna proyeición cilíndrica equidistante en cada llau de la llinia ecuatorial,<ref name='Miyajima, Kazuhiko (1997). Métodos de proyeición de mapes d'estrelles chines, coreanes y xaponeses de "Lo más destacao de l'Astronomía", vol. 11B p. 714. Ed.. J. Andersen. Norwell: Kluwer Academic Publishers.'> y poro, taba bien realizáu coles distancies al norte polar establecíes por Song. Per otru llau, Song, posiblemente tomó ventaya de los descubrimientos astronómicos del so rival políticu y astrónomu contemporaneu Shen Kuo. Esto ye asina porque nel cuartu mapa d'estrelles, Song asitia la estrella polar ente Tian-shu (-350 graos) y la corriente polar, lo que foi'l cálculu más precisu (en 3 graos) que Shen Kuo fixera al reparar la estrella polar nun periodu de tres meses col so tubu d'observación ameyoráu. Hubo munchos mapes estelares escritos primero que'l llibru de Song, pero la importancia d'estos llibros ye que tienen de forma impresa los mapes más antiguos d'estrelles esistentes.
Farmacoloxía, botánica, zooloxía y mineraloxía
thumb|Su Song categorizó y describió con precisión los atributos de munchos minerales, incluyendo la superficie de color coloráu y picada, del [[rejalgar de la imaxe.]]
En 1070, Su Song, y un equipu d'eruditos compilaron y editaron el Tujing Bencao ('Farmacopea Ilustrada ", material orixinal dende 1058 hasta 1061), que yera un tratáu de botánica farmacéutica, zooloxía y mineraloxía. Na escoyeta d'información pa la conocencia farmacéutica, La so Song trabayó con notables estudiosos como Zhang Yuxi, Yi Lin, Dong Zhang, y munchos otros. Esti tratáu documenta una amplia gama de práutiques farmacéutiques, incluyendo l'usu d'efedrina como droga. Inclúi información pervalible sobre la metalurxa y les industries del aceru y de fierro mientres el sieglu XI chinu. Creó un enfoque sistemáticu pal usu de los distintos minerales y el so usu nos beberaxos melecinales, toles formes conocíes de la mica pal so usu curatible al traviés de la dixestión. Escribió sobre quebrar subconcoidea del cinabriu, les buelgues de les vetes de los minerales y la descripción proporcionada de los sos cristales. Al igual que'l científicu alemán Georgius Agricola, qu'escribió que les vetes de minerales formar poles corrientes d'agües soterrañes, La so Song fixo declaraciones similares pero col carbonatu de cobre (II), y d'igual manera Bencao Rihua facer col sulfatu de cobre (I). El llibru de Song foi'l primer tratáu escritu en China pa describir el llinu, a la urtica thunbergiana y al castañu xaponés. Acordies con Edward Schafer, Su Song describió con precisión la calidá tresllúcida del rejalgar, l'orixe de rejalgar dende les menas atopaes nos escobios predresos de los ríos, que'l so molde resulta escarcavonáu, qu'algama un color coloráu escuru, casi violeta y que'l mineral varia en tamañu, pudiendo dir dende'l rangu d'un arbeyu hasta'l d'una nuez. Tomando como evidencia la obra antigua de Cheng Hsuan (127-200), Song albidra que los médicos de la dinastía Zhou utilizaben el rejalgar como melecina pa curar les úlceras Créese que na dómina de Song los "cinco veneno" utilizaos nel imperiu de Zhou yeren el cinabriu, el rejalgar, la calcantita el allume y la magnetita Song fixo una descripción sistemática de los animales y de les rexones ambientales onde podríen ser atopaos, tal como lo fixo con distintes especies de cámbaros d'agua duce, de mar y de tierra. Por casu, señaló que la especie de cámbaru d'agua duce Eriocher sinensis podría ser atopáu nel ríu Huai, pasando por Anhui, nes víes fluviales cercanes a la capital, según nos banzaos y banzaos de Hebei El llibru de Song foi copiáu y calteníu dientro del Bencao Gangmu de la dinastía Ming (1368*1644) pol físicu y farmacólogo Li Shizhen (1518-1593).
Reloxería y l'inxeniería mecánica
El proyeutu más grande de Su Song foi la torre del reló astronómicu impulsada con agua de 12 19 m d'altor, construyíu en Kaifeng, el modelu piloto de la madera completar en 1088, los moldes de bronce en 1090, ente que'l trabayu completu terminar en 1094, nel imperiu de Zhezong de Song L'emperador encargara enantes a Han Gonglian, secretariu interín del Ministeriu del personal, pa dirixir el proyeutu, pero pol lideralgu de Song, el proyeutu foi-y apurríu a él y non a Han Gonglian. En 1086 l'emperador ordenó a Song que construyera'l Hun Yi o reló armilar, por qu'hubiera un nuevu reló armilar na ciudá. Song trabayó cola ayuda d'Han Gong-lian, quien aplicó les sos estenses conocencies matemátiques pa la construcción de la torre del reló. Un modelu de madera a escala de la torre foi lo primero que creó Song, una pieza onde se detallaba les pieces de la torre orixinal. A la fin la torre quedó con munches carauterístiques fascinantes, como'l ser impulsada per agua, la rotación armilar nel ámbitu cimeru de la torre, el so pesu de 10 a 20 t, un globu celeste de bronce na parte cimera asitiáu nel centru de 1 37 m de diámetru, mecánicamente temporizado, maniquínes rotando vistíos con hanfues (ropa tradicional) en miniatura que salíen per una puerta p'anunciar la hora de día por aciu la designación de la llectura de plaques, el soníu de les campanes y de los gongs o cutiendo tambores, un usu sofisticáu d'engranaxes oblicuos y un mecanismu d'escape, según una fachada nel esterior asemeyando una pagoda china. Una vegada terminada, la torre foi llamada Shui Yun Yi Xiang Tai o Torre de la esfera de accionamiento hidráulicu con un globu.
Joseph Needham escribe:
thumb|Mapa estelar de la [[proyeición cartográfica|proyeición del polu sur, del globu celeste de Song, Xin Yi Xiang Fa Yao, 1092.]]
Años dempués de la muerte de Song, la capital de Kaifeng foi escalada y tomada en 1127 polos yurchen de la zona de Manchuria sol mandu de la Dinastía Jin. La torre del reló foi esmantelada pieza por pieza polos yurchen, quien camudaron les pieces orixinales pa reconstruyila na actual Beixín. Sicasí por cuenta de la complexidá de la torre, nun fueron capaces de reconstruyila nuevamente con ésitu. El nuevu emperador Gaozong de Song, instruyó al fíu de Song, El so Xie, por que reconstruyera la torre de nuevu nel so llugar, y El so Xie poner a trabayar nel estudiu de los testos del so padre, xunto con otros espertos na materia. Sicasí, tampoco tuvieron ésitu na creación d'otra torre del reló, convenciéndose asina Xie que'l so padre había dexáu deliberadamente dellos componentes esenciales fora de la so obra escrita y diagrames por qu'otros nun se robaren les sos idees.
Como señala'l sinólogu ya historiador Derk Bodde, el reló astronómicu de Song nun dexó llugar por que se diera una nueva xeneración masiva de relós en China, yá que el so trabayu yera en gran parte un esfuerciu patrocináu pol gobiernu esclusivu de los astrónomos y los astrólogos na corte imperial. A pesar d'esto, el legáu de Song na mecánica nun terminó cola construcción de la torre. Nel 1150, l'escritor Xue Jixuan señaló qu'esistíen cuatro tipos de relós nos sos díes; la clepsidra, el reló de fueu, el reló de sol y el reló de fondu rotatoriu y manantiales. Les regles de la Dinastía Yuan tuvieron un gran interés nes meyores de la reloxería mecánica. L'astrónomu Guo Shoujing ayudó a restaurar l'Antiguu observatoriu de Beixín en 1276, onde se diseñó una esfera armilar con funcionamientu hidráulicu con tomes de reló aplicaes dafechu y faciendo sonar les hores. Complexos engranes pa reloxería d'orixe chinu siguieron usándose na Dinastía Ming con nuevos diseños impulsaos pol poder del sable en cuenta de enagua p'apurrir una fuercia motriz a la tresmisión de la rueda y dellos relós mings col amenorgamientu d'engranes que los relós de Song. El primer diseñu de reló de sable foi realizáu por Zhan Xiyuan alredor del añu 1370, qu'incluyó non yá la esfera armilar de Song sinón tamién una nueva adición d'un dial, enriba d'un punteru circular al igual que los nuevos relós europeos de la mesma dómina.
Mecanismu d'escape de Song
thumb|upright|La ilustración más antigua conocida d'un interminable tresmisión de la potencia [[cadena de tresmisión, nel llibru de Song de 1092, llamóse la "escalera celestial" y foi utilizáu pal acoplamientu de la exa motriz principal de la so torre del reló a la caxa de la esfera d'engranaxes armilar (que taba montada na parte cimera de la torre).]]
Nel dispositivu de Song "bieles d'aición progresiva noria de l'aición de la detención de la fuga y la lliberación" llograr pola gravedá exercida dacuando a midida que el fluxu continuo de líquidu enllene los recipientes de tamañu llindáu. Nuna sola llinia de la evolución, el reló de Su Song poro, xuníu al conceutu de la clepsidra y el reló mecánicu na execución d'un solu dispositivu pola mecánica y l'hidráulica. Nel so memorial, Su Song, escribió alrodiu de esti conceutu:
Nel so escritu, Song acreditó, como'l predecesor de la so obra del reló, la potencia de la esfera armilar hidráulica de Zhang Heng (78-139), un científicu chinu que vivió primero que él. La esfera armilar de Song foi tamién fuertemente influyida cola esfera armilar de Zhang Sixun (976 dC), quien tamién utilizó'l mecanismu d'escape y líquidu de mercuriu en cuenta de enagua na noria de la so torre del reló astronómicu (una y bones el mercuriu líquidu nun se conxela mientres l'iviernu, nun s'escome y nun aferruña los componentes metálicos nel tiempu). Sicasí, Song afirmó nel so escritu que tres la muerte de Zhang, naide foi capaz de retrucar el dispositivu, al igual que'l d'él. Los mecanismos de reloxería mecánicos pa la torre astronómica de La so Song cuntaron con una gran conducción de ruedes que tenía 3.35 metros de diámetru, con 36 boles na so circunferencia, en cada unu de los cualos l'agua arramar al tipu uniforme de la "constante de nivel de tanque (Needham, figura. 653). La principal exa motriz de fierro, tenía los sos pescuezos cilíndricos sofitaos en cojinetes en forma de media lluna, termináu nun piñón qu'engranaba con una rueda dentada nel estremu inferior de la exa de la tresmisión vertical. Joseph Needham ufierta una descripción xeneral de la mesma torre del reló:
La redaición anterior entiende a la ilustración 650, ente que la figura 656 amuesa les nories cimeres ya inferiores colos sos tanques y la rueda manual pa operar elles.
La fig. 657 amuesa una semeya del llugar en miniatura y a escala amenorgada de los fundamentos del mecanismu d'escape nuna ilustración (nel llibru de Song), col subtítulu de Needham, espuesta nesta cita: "El mecanismu del 'equilibriu celestial' o l'escape d'un reló d'El so Sung (Xinyi Xiangfayao..., capítulu 3, páx. 18b)" Esta última figura ta curiada por etiquetes.
Bloquéu cimeru esquierda * exa o pivote * cadena llarga * contrapesu cimeru * sumidero * comprobación de tenedor de la palanca de contrapesu inferior apilo principal (esto ye, menor).
La figura 658. amuesa una figura más complexa con media páxina d'ilustración a escala del gran mecanismu d'escape de Song, etiquetando estes partes individuales que interactúan ente sigo:
bloquéu cimeru esquierdu * bola rellena * remexu d'agua del tanque de nivel constante * contrapesu pequeñu * control de la tisoria disparada por un pasador de proyeición na esfera, formando l'estremu cercanu * palanca con equilibriu na parte inferior cadena llarga * palanca d'equilibriu cimeru, que tien nel so estremu más alloñáu * contrapesu cimeru, y nel so estremu cercanu * una cadena de curtia que lo coneuta cola pesllera cimera per debaxo d'ella * bloquéu cimeru derechu
La cadena de tresmisión ensin fin
thumb|Cadena de rodiellos ensin fin y rueda dentada, utilizaos na torre del reló de Su Song pa operar la rotación de la esfera armilar
La más antigua representación d'una cadena de tresmisión ensin fin ye la que s'atopa nel tratáu de la reloxería de Song. Utilizar na reloxería pal acoplamientu de la exa de accionamiento principal de la caxa de cambio esfera armilar (rotando tres piñones pequeños), como se ve na figura Needham. 410 y la fig. 652. Este pertenecía al estremu cimeru de la exa de tresmisión vertical principal, la incorporación de los engranaxes n'ángulu rectu y los engranaxes oblicuos coneutaos per una exa curtiu de ralentín. La corona dentada llamáu l'aniellu de movimientu d'engranaxes diurnos taba en condiciones alredor de la estructura de la esfera armilar a lo llargo del paralelu de declinación cerca del polu sur. Anque l'antiguu griegu Filón de Bizancio (sieglu 3 e. C.) fai una especie de cinta ensin fin pa la so revista arcuballista, que nun tresmite enerxía continua, esa foi la fonte d'influencia pa la cadena de tresmisión de Song conocida en China dende la dinastía Han (202 e.C.-220). Nel tratáu de la reloxería Song afirma lo siguiente:
Amás, les corones dentaes y engranar de accionamiento cimera teníen cada unu 600 dientes, que pola cuidadosu precisión matemática de Song, los cálculos del día taben estremaos n'unidaes de 1/600.
Esfera armilar de La so Song
Nel tercer vol. de Joseph Needham de Ciencia y civilización en China, el dibuxu de la figura 159, amuesa un dibuxu de la esfera armilar de La so Song (como s'amuesa nel so tratáu del sieglu 11), con trés de los niales de los o les capes de la mecánica de rotación de los aniellos. Foi l'astrónomu chinu Li Chun-feng de la dinastía Tang, que nel 633 AC. creó la esfera armilar en primer llugar con trés capes pa cubicar múltiples aspeutos de la observación astronómica. La esfera armilar de Zhang foi de cutiu comparada cola del sieglu XIII del monarca Alfonsu X de Castiella na dómina islámica d'España. La principal diferencia yera que'l preséu d'Alfonso ufiertó un alcuerdu pa realizar midíes del azimut y l'altor, que taba presente na tradición árabe, ente que la esfera armilar de La so Song graduóse debidamente. Pa la ellaboración de la esfera armilar de Song, el llistáu de componentes son: Círculu del horizonte ** En redol al ecuador esterior Tubu d'observación que se-y atribúi, y reforzáu por un refuerzu diametral Centro del polu sur
Legáu del escritu de la tresmisión mecánica de Song
Cuando'l Xinyi Xiangfayao de Song foi escritu en 1092 y remató la monografía de la reloxería presentáu en 1094, el so trabayu foi publicáu y distribuyíu llargamente nel norte, mientres nel sur, la impresión y circulación de la so obra nun foi llargamente distribuyíu hasta Shi Yuanzhi de Jiangsu fixo imprimir ellí en 1172.
El postreru eruditu de la dinastía Ming/Qing caltuvo un antiguu trabayu de Song, que reproducen fielmente nuna edición recién impresa. Túvose especial curiáu n'evitar cualesquier nueva formulación o inconsistencies col testu orixinal tamién. Una vegada más, foi reimpreso darréu por Zhang Xizu (1799-1844).
Curiosamente, el tratáu de Su Song nel reló astronómicu nun foi l'únicu fechu en China mientres el so día, como'l Song Shi (compilado en 1345), los rexistros del tratáu escritu de la Tianjiyao Shuiyunhun (Wade-Giles: Feng Yun Hun Thien Chi Yao; encendíu. Fundamentos de la [Téunica de] aparatu de toma d'Astronomía xirar pola fuercia de l'agua), escritu por Juan de Taifa. Sicasí, esti tratáu nun se caltuvo.
Nel ámbitu de la investigación moderna, el bioquímicu británicu ya historiador de la ciencia china Needham José (1900-1995) (conocíu como Li Yuese en China) fixo una estensa investigación y analís de los testos de Su Song y y dellos llogros na so Ciencia y Civilización na serie de llibros de China. Joseph Needham tamién rellacionáu con munchos pasaxes detallaos de la dómina medieval china, con a vida de Song y colos llogros conocíos na so dómina. En 1956, John Christiansen reconstruyó un modelu de la torre del reló de Su Song, nun famosu dibuxu, qu'atraxo l'atención n'Occidente, escontra la inxeniería china del sieglu 11. Un modelu en miniatura del reló de Su Song foi reconstruyida por John Cambridge y ta agora n'exhibición nel el Muséu de Ciencies de Londres en South Kensington. En China, la torre del reló foi reconstruyíu a un quintu de la so escala real, por Wang Zhenduo, quien trabayó pal Muséu Históricu de China en Beixín, na década de 1950.
Botón (cantante)
José María Martínez Suárez, Botón,, foi un cantante asturianu de tonada, componente del grupu Los Cuatro Ases.
Formó parte de l'Agrupación Coral e Instrumental Ovetense que más sero pasaría llamase Orfeón Ovetense, y ellí coincidiría con José Menéndez Carreño, Cuchichi, col que más sero formaría pareya y de la mano d'Eduardo Martínez Torner, nel añu 1917, entamaríen una xira per Cuba y Florida.
A la vuelta d'esti viaxe per tierres americanes la directiva del Orfeón entama un conciertu-homenaxe que sería'l guañu del que naceríen Los Cuatro Ases, el cuartetu que formaríen Cuchichi, Botón, Miranda y Claverol y nel que Botón exercía como baxu. El cuartetu caltendría la so actividá ente los años 1920 y 1942, añu nel que morrería Botón lo que llevó a la disolución del cuartetu.
D'ente les grabaciones dexaes por Botón destaquen Los alleranos, Tengo de subir al puertu, Carretera d'Avilés, Los alleranos o Soi de Pravia.
Enllaces esternos
Recursos audiovisuales sobre canción asturiana: canal de Youtube «Históricos de la Música Asturiana»
Lliteratura d'Hungría
Denominar lliteratura húngara fundamentalmente a la lliteratura escrita en idioma húngaru, sobremanera, anque non namái n'Hungría. La lliteratura húngara tamién puede incluyir obres escrites n'otres llingües, cuantimás el llatín, siempres que tengan una rellación xeográfica o cultural con Hungría. Anque foi práuticamente desconocida nel mundu occidental mientres sieglos, la lliteratura húngara adquirió mayor notoriedá a finales del sieglu XX gracies a l'apaición de figures como Antal Szerb, Sándor Márai o Magda Szabó, que les sos obres traducir a gran númberu d'idiomes.
Lliteratura húngara antigua y medieval
thumb|150px|Páxina de la [[Xesta Hungarorum]]
Los empiezos del idioma húngaru como tal (conocíos como "periodu proto-húngaru") asítiase alredor del añu 1000 e. C., cuando, según les investigaciones científiques actuales, dixebrar de les sos llingües hermanes, les llingües úgricas. Nos sos entamos, l'húngaru escribir con una escritura rúnico -anque nun s'emplegaba pa fines lliterarios, nel sentíu modernu del términu-. Esta escritura foi sustituyida pol alfabetu llatín cola cristianización de Hungría sol reináu d'Esteban I (1000–1038). Nun esisten documentos escritos anteriores al sieglu XI.
L'húngaru antiguu nació, piénsase, alredor del añu 896, cuando los húngaros ocuparon la llanura panónica, asitiáronse y construyeron el so propiu estáu. Les primeres fontes escrites del húngaru son unes anotaciones nun fueru de l'Abadía de Tihany (1055), que contién múltiples términos húngaros, incluyendo la espresión feheruuaru rea meneh hodu utu rea, "xubiendo'l camín militar escontra Fehérvár", en referencia a la cortil onde se construyó l'abadía. El restu del documentu ta escritu en llatín. Per otra parte, el primer testu dafechu escritu n'húngaru ye'l Sermón funerariu y oración (n'húngaru, Halotti beszéd és könyörgés), escritu ente los años 1192 y 1195, que ye una traducción o reescritura d'un sermón anterior en llatín. Per otra parte, el poema más antiguu calteníu ye'l tituláu Llamentos de María, del sieglu XIII, qu'igualmente ye una traducción bastante llibre d'un testu llatín anterior. Ye tamién el testu más antiguu calteníu en nenguna llingua ugrofinesa. Tanto'l Sermón funerariu como les Llamentos resulten difíciles de lleer y entender pa un falante contemporaneu d'húngaru, cuantimás porque l'alfabetu llatín de 26 calteres nun s'afaía bien pa representar tolos soníos del húngaru, y los signos diacríticos y les dobles grafíes nun s'establecieren inda.
thumn|150px|left|thumb|Páxina ilustrada de la Képes Krónika
Nathalia Aragonese
Nathalia Pamela Aragonese Molina ye una actriz de televisión y teatru chilena.
Lliteratura d'Hungría
Lliteratura húngara antigua y medieval
Mientres la Edá Media y hasta bien entráu'l Renacimientu la principal llingua d'escritura n'Hungría yera'l llatín. Ente los documentos más importantes escritos en llatín nesta dómina atopen les Conseyos de San Esteban al so fíu'l Príncipe Emerico. Tamién se compunxeron cróniques sobre la hestoria de Hungría, como la Xesta Hungarorum ("Fechos de los húngaros"), d'autor desconocíu, y la Xesta Hunnorum et Hungarorum ("Fechos de los hunos y los húngaros"), de Simon Kézai, dambes en llatín. Estes cróniques entemecen realidá histórica y lleenda, polo que tienen de ser tomaes con precuru como fontes históriques. Otra crónica medieval ye la Képes krónika (Chronicon pictum o "Crónica ilustrada"), escrita pol rei Luis I d'Hungría.
Nathalia Aragonese
Biografía
Estudio teatru con Fernando González. El so debú na televisión foi'l 2004 n'Hippie de Canal 13, ónde fixo una pequeña participación especial, depués nel 2005 na teleserie Gates y tuerques ónde interpretó a Eloísa.
Nel 2006 foi contratada por Televisión Nacional de Chile pa interpretar a Maya Fritzenwalden, hermana de Federico Fritzenwalden (Cristián Arriagada) na teleserie Floribella (Chile).
Nel 2010 ye contratada por Chilevisión pa interpretar a Pascuala en Manuel Rodríguez y na teleserie nocherniega La Doña, foi una indíxena y esclava de La Quintrala.
Lliteratura d'Hungría
Renacimientu y barrocu
La lliteratura del Renacimientu florió n'Hungría sol reináu de Matías Corvino (1458–1490). Janus Pannonius, anque escribió en llatín, ta consideráu como una de les principales figures de la lliteratura húngara, por ser l'únicu poeta humanista significativu. Tamién mientres el reináu de Matías Corvino fundóse la primera imprenta d'Hungría, por András Hess, en Buda. El primer llibru impresu n'Hungría foi la Chronica Hungarorum.
Nathalia Aragonese
Vida personal
Foi pareya del actor Mario Horton, a quien conoció nel set de la teleserie Floribella, dende 2007 hasta finales 2011. Productu d'esta rellación nacería la so primer fía llamada Milagros n'avientu de 2008.
Dende 2012 hasta 2015 caltuvo una rellación col direutor Rodrigo Susarte.
Lliteratura d'Hungría
Renacimientu y barrocu
En 1526, la mayor parte d'Hungría cayó so la ocupación otomana, polo qu'esta fecha considérase l'empiezu del Periodu Mediu d'Hungría. Los poetes más importantes d'esta dómina son Bálint Balassi (1554–1594) y Nikola Zrinski (1620–1664). La poesía de Balassi presenta influencies medievales, y los sos poemes pueden clasificase en tres seiciones: poesía amorosa, poesía de guerra y poesía relixosa. Pela so parte, la obra más significativa de Zrínyi ye'l poema épicu Szigeti veszedelem, escritu en 1648-49) con una estructura similar a la Ilíada: nél narra la Batalla de Szigetvár, na que morrió'l güelu del poeta.
Les obres escrites en llatín son numberoses nesti periodu; István Szamosközy, Baranyai Decsi János, Miklós Istvánffy, János Bethlen y Farkas Bethlen, Ferenc Forgách, etcétera, escriben importantes obres históriques dende'l sieglu XVI al sieglu XVII.
Ilustración y reforma llingüística
A finales del sieglu XVII, Hungría pasó de tar apoderáu por Turquía a formar parte del Imperiu austrohúngaru. La Ilustración húngara retrasóse unos cincuenta años en comparanza colos países más occidentales, pero finalmente les nueves idees llegaron a Hungría al traviés de Viena: la publicación de llibros aumentó significativamente, magar la esistencia de censura política y relixosa. Los primeres ilustraos fueron los autores conocíos como testőr írók (guardaespaldes húngaros de la Emperatriz María Teresa d'Austria): György Bessenyei (1747-1811), qu'esperimenta'l fondu influxu de Voltaire (El rei Matías ye pocu menos qu'una versión de la Henriada; les sos traxedies tán ellaboraes sobre modelos volterianos; pa la comedia inspirar en Marivaux y pa los sos ensayos n'el ingleses); János Batsányi, etc. Los poetes más importantes d'esta dómina fueron Mihály Csokonai Vitéz, Dániel Berzsenyi (quien compón Odes al estilu de les de Horacio, de tal manera que se gana'l nomatu de "el Horacio húngaru") y Lőrinc Orczy. La lliteratura d'esta dómina abonda en memories y introseiciones, anque una de les obres más significatives, debida a un transilvanu, pertenez al xéneru epistolar: tratar de les Cartes dende Turquía de Kelemen Mikes.
Mientres la Ilustración tamién se llevó a cabu la reforma de la llingua húngara, p'afaela a los nuevos tiempos, les meyores científiques y los nuevos inventos. El principal impulsor d'esta reforma foi Ferenc Kazinczy, qu'apoderó cola so autoridá l'ambiente lliterario de la dómina. Por cuenta de esta reforma, y a los cambeos producíos na lliteratura húngara a lo llargo del sieglu XVIII (sobremanera nel so postreru terciu), suelse considerar que ye nesti momentu cuando naz la lliteratura húngara moderna.
Romanticismu
thumb|180px|[[Daguerrotipu de Sándor Petőfi.]] A empiezos del sieglu XIX, el centru cultural de Hungría treslladar a Pest, onde surdió una nueva xeneración d'escritores, conocida como "Círculo Aurora", contrarios al maestrazgo de Kazinczy. A esti grupu pertenecíen, ente otros, el fundador de la revista que daba nome al grupu, Károly Kisfaludy, hermanu del tamién poeta Sándor Kisfaludy, l'historiador Ferenc Toldy o József Bajza, que xugó un importante papel como críticu; l'únicu gran poeta de la dómina que s'asitiaba fora d'esti círculu, y qu'aceptaba al ilustráu Kazinczy como maestru foi Ferenc Kölcsey.
Sicasí, el poeta que llevó a cabu la tan esperada xera d'escribir una épica nacional húngara foi Mihály Vörösmarty, autor de Zalán futása ("La fuxida de Zalán"), en 1825, basáu nel rellatu de la conquista d'Hungría polos Árpáds conteníu na Xesta Hungarorum. Nesta dómina tamién se desenvolvió per primer vegada'l teatru n'húngaru, cola fundación del Teatru Nacional d'Hungría (1837), anque hubo qu'esperar al redescubrimientu de la obra Bánk Bán, de József Katona (escrita en 1815 pero ensin estrenar hasta 1839, nueve años dempués de la muerte del so autor) por que esti nuevu teatru algamara niveles verdaderamente artísticos. Tamién la novela esperimentó una especial fervencia mientres esti periodu, con más de 200 noveles publicaes namái nel primer terciu del sieglu XIX. Ente estos primeros novelistes destaca József Eötvös, autor de El notariu del pueblu (1844-1846) o Hungría en 1514, convertíes darréu n'obres clásiques de la lliteratura húngara.
Tamién al movimientu Romanticismu pertenez, anque con una personalidá propia bien marcada, Sándor Petőfi, el consideráu "poeta nacional" de Hungría. La so poesía bebe fundamentalmente de fontes populares y folklóricas, y nella Petőfi adopta distintes voces y personalidaes, n'ocasiones con intención satírica. Petőfi sumió misteriosamente na Batalla de Segesvár (o Sighişoara), mientres la Revolución Húngara de 1848, lo que contribuyó a aumentar entá más la so fama y la so estatus como poeta nacional.
Desilusión y novela
Tres el fracasu de la Revolución húngara de 1848 contra la dominación de los Habsburgu, el país sumir nun periodu de desilusión, qu'afectó tamién a les artes y en concretu a la lliteratura. Ensin autores de primera fila, les revistes enllenar d'autores mediocres, casi amateurs. Nel campu de la poesía, namái destaca la figura de János Arany, que la so obra maestra, Toldi (1847), foi acoyida por Petőfi con allegría. El máximu representante de la prosa política ye pela so parte Zsigmond Kemény, autor tamién de noveles históriques y psicolóxiques como Pál Gyulai (1847) nes que se transparenta el pesimismu y el irracionalismo de la dómina. Lo mesmo puede dicise de les obres d'Imre Madách, autor d'un poema dramáticu tituláu La traxedia del home (1860), que s'asitia na llinia d'obres como'l Caín de Lord Byron, el Fausto de Goethe o Peer Gynt, de Henrik Ibsen, que traten sobre'l destín humanu. Otros poetes d'esta dómina son László Arany (fíu de János Arany), János Vajda o Gyula Reviczky.
L'únicu autor que, pol so espíritu escapista y el so optimismu infantil, llogró escapar al tenebrismu de la dómina, foi'l novelista Mór Jókai, autor de más de cien volúmenes de prosa de ficción (ente noveles y cuentos) nos que s'alienda un romanticismu idealista, hipersensible y melodramáticu. Jókai foi escoyíu polos sos compatriotes como'l gran poeta del sieglu XIX, y les sos obres llenes d'exotismo y de héroes improbables mercábense y lleíense apasionadamente. Lo mesmo asocede con Kálmán Mikszáth, el novelista húngaru más popular dempués de Jókai, autor d'obres nes que describe l'ambiente rural de la so infancia.
Hasta la Primer Guerra Mundial
A finales del sieglu XIX, Budapest convirtiérase nuna de les ciudaes más modernes d'Europa, como amosó la "esposición milenaria" de 1896 pa conmemorar la nacencia de la nación; sicasí, esta fachada luxoso y fachendoso despintaba graves problemes, non yá políticos, sinón sobremanera sociales y económicos, con una gran parte de la población sumida na probeza y un númberu creciente de paraos. La lliteratura de los primeros años del sieglu ye más ensayística que narrativa o poética. Nesta dómina fórmase por casu el llamáu "Círculu del Domingo", que'l so líder yera Georg Lukács, y ente que los sos miembros cuntar Károly Mannheim y el poeta y dramaturgu Béla Balázs. Poco puede dicise por casu del teatru d'esta dómina, carauterizáu pol escosamientu de los modelos anteriores, y l'apaición d'autores nuevos, como Ferenc Molnár o Menyhért Lengyel, carauterizaos por escribir obres llixeres, bien trabaes y fáciles d'esportar al estranxeru. thumb|left|Endre Ady. Nel campu de la poesía, la figura más importante d'esta dómina ye József Kiss, d'orixe xudíu, quien magar como poeta ocupa un llugar secundariu, foi un importante editor sobremanera al traviés de la so revista La Selmana. Nella publicaben sobremanera -anque non namái- autores húngaru-xudíos, como Tamás Kóbor o Sándor Bródy. A esti grupu pertenecía tamién el novelista Zoltán Ambrus, autor de El rei Midas, y otru autores de rellatos curtios, como Jenő Heltai, Viktor Cholnoky y Zoltán Thury. Coles mesmes qu'estos enclinos desenvolver na capital, n'otra ciudá húngara, Szeged, empezaba a desenvolvese en rexonalismu húngaru, gracies a novelistes como István Tömörkény o Ferenc Móra, que retrataben la vida de los llabradores húngaros ensin escesiva idealización.
La primer década del sieglu XX tamién vio l'apaición d'otra importante revista lliteraria, Nyugat, empezada a publicar el 1 de xineru de 1908, que contribuyó poderosamente a la modernización de la lliteratura húngara: alredor d'ella axuntó un importante grupu de poetes, críticos y novelistes de peraltu nivel, ente los que destaquen Endre Ady, Gyula Krúdy o Aladár Schöpflin. Otros importantes escritores rellacionaos con esta revista, que caltuvo la so influencia hasta bien entráu'l sieglu XX (dexó de publicar en 1941), inclúin a Mihály Babits, Dezső Kosztolányi, Gyula Juhász, Árpád Tóth, Frigyes Karinthy o Margit Kaffka. En periodos posteriores, Nyugat foi tamién el mediu d'espresión d'una nueva xeneración de poetes y prosistes, ente los que destaquen Lőrinc Szabó, József Fodor, István Vas, József Berda o Anna Hajnal
Había otros enclinos alternativos al grupu de los Nyugat, que tamién pretendíen una modernización de la lliteratura húngara, como la lliteratura d'enclín socialista, personificada en Attila József, consideráu unu de los meyores de la lliteratura húngara, o les esperimentaciones vanguardistas -tamién cercanes al socialismu- del grupu de Lajos Kassák.
Periodu d'enteguerres
Tres el floreciente periodu anterior a la Primer Guerra Mundial, la posguerra foi un periodu de depresión pa la nación húngara, que vio cómo'l Tratáu de Trianon quitába-y de dos tercios del so territoriu históricu, pa da-y lo a les naciones vecines. Esta derrota llevó al surdimientu d'un nacionalismu húngaro más agresivu, que se venceyó fuertemente col cristianismu, y caracterizóse pol so anticomunismu y el so antisemitismu. Nesti enclín asitiábase por casu l'historiador Gyula Szekfű, quien sicasí s'estremaría d'esti nacionalismu a midida que los elementos racistes fixéronse más evidentes.
Significativamente, la revista lliteraria más influyente d'esti periodu llevaba por nome Esti (como oposición a Nyugat, Occidente), coeditada pol influyente críticu János Horváth y Cécile Tormay, quien tamién destacó como novelista. Otru autores de novela histórica d'esta dómina son Miklós Surányi, János Komáromi y Irén Gulácsy, o'l tamién nacionalista Gyula Somogyvári. Otru autores de la dómina tendieron al neo-catolicismu, gracies a revistes como la Revista Católica o Vixilia. A esti enclín pertenecieron poetes como Lajos Harsányi, Sándor Sík o László Mécs, o'l novelista Béla Just.
Una llinia bien distinta de les anteriores, pero igualmente influyente, constituyir los escritores populistes (népi), denominación acuñada por Mihály Babits pa designar a un grupu d'autores que, a diferencia de los arrexuntaos en redol a Nyugat, decidieron recuperar les formes lliteraries y les temes tradicionales d'Hungría. Amás de Dezső Szabó, a quien se considera un precursor, formaben parte d'esti grupu de "poetes populistes" escritores como László Németh, János Kodolányi, Pál Szabó o Dénes Barsi. Ente los poetes acomuñaos con esti populismu destaca Gyula Illyés, consideráu unu de los poetes fundamentales de la lliteratura húngara del sieglu XX.
Nesti periodu produzse amás, como yá s'indicó enantes, la desanexón d'una parte importante de los territorios de la Hungría histórica, ente ellos Transilvania, que pasó a depender de Rumanía, y onde empezaron a crease nuevos centros culturales. Ente los principlaes autores transilvanos d'enteguerres atópase Károly Kós, importante impulsor d'esta nueva identidá cultural transilvana.
Mientres los años de la Segunda Guerra Mundial, per otra parte, los xudíos húngaros fueron confinaos en ghettos y en campu de concentración, onde munchos morrieron. Ente ellos atopaben poetes como György Sárközi y Miklós Radnóti, narradores como Károly Pap o Endre Gelléri, o historiadores como Antal Szerb.
Periodu comunista
La situación volvióse daqué más abierta escontra 1953, cuando una nueva política daqué más lliberal, establecida por Imre Nagy, intentó que los escritores espresar con mayor llibertá; esti aperturismo foi sicasí segáu de nuevu por Révai y los sos collaboradores, qu'intentaron volver a la situación de control anterior. Sicasí, los escritores adquirieren yá un importante papel como espresión de los deseos de mayor llibertá qu'españaron na Revolución húngara de 1956, brutalmente entartallada pol exércitu soviéticu. Ente los escritores qu'encabezaron esti movimientu ta Tibor Déry, quien foi obligáu a "reescribir" la so triloxía La frase inacabada por non afaese a los principios del realismu socialista, encarceláu dempués y amnistiáu en 1960. Similar foi'l destín del dramaturgu Gyula Háy, encarceláu tres la Revolución y lliberáu el mesmu añu que Déry. Otru escritores, como Zoltán Zelk, fueron abiertamente partidarios del réxime estalinista.
Tres l'achaplamientu de la Revolución, intentar volver al control ferrial del estalinismu yera imposible; la oposición foi suprimida duramente nos años 1956 y 1957, pero yá en 1960 producióse una primer amnistía. Nun intentu por amosar una mayor apertura, arrenuncióse de primeres del "realismu socialista" como únicu enclín lliterariu válida, y animóse a escritores veteranos del periodu d'enteguerres a publicar. Tamién se dexó la publicación d'obres estranxeres, anque nun fueren allegaes al ideariu comunista. Escritores representativos d'esta dómina son los poetes Sándor Weöres, enantes catalogáu como "individualista" y "formalista", László Nagy, Ágnes Nemes Nagy o János Pilinszky. Na prosa, Magda Szabó, represaliada ente 1949 y 1956 por razones polítiques, vio cómo les sos noveles algamaben la publicación y l'ésitu. Otros novelistes como Endre Fejes, György Moldova o Gyula Fekete empezaron a escribir noveles que plantegaben entrugues que fueren tabú mientres los años 1950, como la situación real de la clase trabayadora, o la "cuestión xudía" n'Hungría.
La lliteratura húngara dende la cayida del réxime comunista
Dende la desapaición del réxime comunista en 1989, Hungría incorporóse a la cultura y la política de la Europa Occidental, como demuestra la so adhesión a la Xunión Europea en 2004. Esta apertura puede contribuyir a una mayor conocencia de la lliteratura húngara fuera d'Hungría. Autores como Sándor Márai o Magda Szabó fueron llargamente traducíos y emponderaos nel estranxeru, y l'escritor húngaru Imre Kertész recibió'l Premiu Nobel de Lliteratura en 2002. Tamién surdieron otros autores más nuevos, como Péter Esterházy, inda pocu conocíos fora del so país d'orixe.
Champigneulles
Champigneulles ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Olivia Holt
Olivia Holt ye una actriz y Cantante d'Estaos Xuníos, meyor conocida por interpretar a Kim na serie de Disney XD Kickin' It.
Carrera
La so carrera empezó cuando taba faciendo producciones de teatru locales. Apaeció en dellos anuncios de televisión, incluyendo Hasbro, Mattel y les muñeques Bratz.
Holt fizo una audición pa la serie d'artes marciales de Disney XD Kickin' It, que s'estrenó en 2011. Teniendo habilidaes en ximnasia, recibió la llamada de los productores y xunióse al repartu en 2011. Apocayá anovóse la serie pa una tercer temporada.
Holt protagoniza la película orixinal de Disney Channel Girl vs. Monster. Ella interpreta'l personaxe principal Skylar, una adolescente qu'afaya qu'ella vien d'una llarga llinia de cazadores de bisarmes y ye la siguiente pal trabayu. La película estrenóse n'ochobre de 2012.
Saint-François-de-Sales (Saboya)
Saint-François-de-Sales ye una comuña francesa del departamentu de Saboya, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Sieglu
Un sieglu ye una unidá de tiempu qu'equival a un periodu de 100 años.
Estandarte'l Cuervu
L'estandarte'l cuervu (en nórdicu antiguu, Hrafnsmerki) yera una bandera, posiblemente de ñatura totémica, portada por dellos cabezaleros viquingos y otros líderes per toa Escandinavia nos sieglos IX, X y XI. L'estandarte, tal y como apaicía na artesanía nordieca yera triangular, con un borde esterior arrondiáu del cualu colingaben una triba bandes. Asemeyaba en dalgo a una de les veletes tallaes nos barcos viquingos.
Los estudiosos conxeturen que l'estandarte'l cuervu fuera un símbolu del dios Odín, quien yera representáu na compaña de dos cuervos col nome d'Huginn y Muninn. L'usu del estandarte tendría como xida l'amedranar a los enemigos col poder divín d'Odín.
Simbolismu del cuervu na cultura llariega escandinava
El cuervu ye una figura icónica mui común na mitoloxía nordica. El dios cimeru, Odín, tenía dos cuervos, Huginn y Muninn ("pensamientu" y "alcordanza" respeutivamente) qu'esnalaben per tol mundu trayéndo-y noticies al so amu. Poro, un de los munchos nomes d'Odín yera'l "dios cuervu" (Hrafnaguð). En Gylfaginning (c. 1220), l'historiador medieval islandés Snorri Sturluson desplica:
Odín taba mui lligáu a los cuervos porque na mitoloxía nordica elli recibía a los guerreros cayíos en Valhalla, y los cuervos tan lligaos a la muerte y la guerra pol so gustu pola carroña. Ye probable que fueren vistos como representaciones de les valquiries, dioses qu'escoyíen a los muertos valiente pa servir militarmente en Valhalla. Otra conexón más ente cuervos y valquiries yera'l fechu qu'estes caberes teníen l'habilidá de camudar de forma y tresformase en páxaros.
El cuervu apaez en cuasi tolos poemes escáldicos que describen la guerra. Facer la guerra yera dar de comer y satisfacer al cuervu (hrafna seðja, hrafna gleðja). Un exemplu d'esto alcuéntrase en Norna-Gests þáttr, ú Regin recita un poema depués de Sigurd matar a los fíos d'Hunding:
Report on the Colorado River
Report on the Colorado River (embrivíu Rep. Colorado R.) foi un llibru ilustráu con descripciones botániques que foi editáu n'Estaos Xuníos nel añu 1861.
El llibru detalla la esploración del Ríu Coloráu pol el teniente topógrafu Joseph Christmas Ives. El desenvolvimientu de la seición 4 Botánica, foi realizáu por Asa Gray, John Torrey, George Thurber & George Engelmann.
Tarxeta telefónica
Una tarxeta telefónica ye una pequeña tarxeta, de normal paecida a una tarxeta de creitu, usada pa pagar nes cabines telefóniques o como sistema prepago de llamaes. Estes tarxetes pueden emplegase en cualquier sistema de creitu prepago o sistema de tarxeta de creitu. El sistema exactu de pagu y la manera en que cada tarxeta ye usada pa realizar una llamada telefónica va depender sobremanera del sistema de telecomunicación. Si tratar d'una tarxeta pa ser utilizada nun teléfonu públicu, lo más común ye ingresala na ranura del mesmu pa tal fin. Si tratar de tarxetes prepagas de llamaes, la tarxeta nun va ser más qu'un soporte onde van tar impreses les instrucciones d'usu, el númberu d'accesu (númberu telefónicu que va haber que marcar pa ingresar al sistema de la tarxeta) y el PIN (códigu únicu que idenfitica a la tarxeta).
El tipu más común de tarxetes telefóniques implica un creitu prepago en cada tarxeta, ésta mércase con un saldu específicu, que vase amenorgando con cada llamada. Estes tarxetes son d'un namái usu, cuando'l saldu ta escosáu a cencielles merques una tarxeta nueva anque, n'ocasiones, les tarxetes mercaes pueden recargase.