cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Islla Tengah
Atópase a nueve milles náutiques de la mariña de Mersing, nel Mar del Sur de China frente a la mariña este de Johor, Malasia. Atópase a 45 minutos en barcu dende Mersing.
Cerca de la islla de Besar, Tengah ta a unos 16 km de la mariña y ye fácil aportar a ella en 45 minutos en barcu. Mientres los años 70, la islla fíxose famosa como un campu de refuxaos vietnamites, que se cerró a principios de los años 80.
En 1985, Tengah foi una de les poques islles que por aciu Boletín Oficial foi protexida pol Gobiernu de Malasia como un parque marín por cuenta de la so abondosa vida marina y especies rares de pexes y corales.
Bob Woodward
Robert Upshur "Bob" Woodward ye un celebre periodista d'investigación y unu de los más conocíos nos Estaos Xuníos. La so fama llegó-y col trabayu qu'ayudó a develar l'escándalu del Watergate que derivó na dimisión del presidente Richard Nixon.
Magar aquella xera periodística foi realizada xunto con Carl Bernstein, dambos reporteros de The Washington Post, Woodward tenía'l contautu con “Gargüelu Fondu”.
Biografía
Graduóse na Universidá de Yale en 1965. Sirvió cinco años como oficial de comunicaciones na U.S. Navy enantes de dir como periodista a Montgomery County (Maryland) Sentinel, onde tuvo como reporteru un añu, enantes de pasar a The Washington Post.
Depués de ganar el Pulitzer, siguió como periodista estrella del diariu TWP, onde en 1982 aportó a direutor Editorial Axuntu de Noticies d'Investigación.
Watergate
Tuvo como editor xeneral a Ben Bradlee, de quien recibió les guíes pa tratar les revelaciones de Gargüelu Fondu” alrodiu de Nixon, coles qu'armó la serie de notes que terminaron per desamarrar el mayor escándalu del país: Watergate. Tal el nome del edificiu onde funcionaben les oficines del Partíu Demócrata, onde un grupu d'espíes punxo micrófonos en dos causes (28 de mayu de 1972). Na segunda (17 de xunu de 1972) fueron prindaos.
A pesar de que cinco díes dempués, el Presidente saliera a negar que naide de la Casa Blanca tenía que ver col escándalu, BW y CB investigaron el casu pa TWP.
Nesi diariu, publicaron (1 d'agostu de 1972) que los espíes (“fontaneros”) fueren pagaos con fondos del CREEP (Comité pa la Reeleición del Presidente).
Les notes periodístiques diben delantre de la investigación del Comité Ervin (del Senáu). Asina, el prestíu de los periodistes creció hasta que les sos denuncies, xunto col remanar de les instituciones, terminó per cercar al Presidente y forzar el so arrenunciu (agostu de 1974).
El legáu
Asina describió Woodward el baldíu retruque del estinguíu presidente d'Estaos Xuníos Richard Nixon, a la so investigación periodística.
Pol Watergate, coescribió un par de llibros; el primeru foi lleváu al cine con Robert Redford (nel papel de Woodward) y Dustin Hoffman (Bernstein), quien protagonizaron Tolos homes del Presidente.
Revisitó el casu Watergate con dos llibros más escontra (1999 y 2005, a la muerte de Nixon y tres la confesión de "Gargüelu Fondu".
Discutinios
La periodista que tuvo la primicia, Judith Miller, negar a revelar quién-y dio'l nome de la espía; pasó por ello 85 díes presa y tuvo d'arrenunciar a The New York Times. Va poques selmanes, Miller almitió qu'una de les sos fontes fuera Lewis “Scooter” Libby, l'hasta entós xefe de gabinete del vicepresidente Dick Cheney. Libby foi dixebráu del so cargu y procesáu.
BW yá sabía'l nome de la espía. Asina lo reconoció dos años dempués.
Presentóse ante'l fiscal Patrick Fitzgerald pero aseguró que nun foi Libby quien-y falara de Plame. Tamién dixo qu'una de les sos fontes, el xefe de gabinete de la Casa Blanca Andrew Card, autorizar a testificar que na entrevista que-y fixo en xunu de 2003 nun se falara de Plame.
El testimoniu de BW alterió la cronoloxía del casu yá que el primer funcionariu de Bush en violar la llei nun yera Libby. Yá otru cuntaría lo de Plame.
BW foi criticáu por callar más de dos años un delitu federal.
esculpóse ante los sos xefes:
Premios
Recibió los premios más prestixosos del periodismu norteamericanu, inclusive'l Pulitzer (1973) pola investigación del Watergate.
Dalgunes reseñes
L'home secretu Woodward describe la llocura senil de Felt y pon de manifiestu los sos sentimientos ante la imposibilidá d'afayar los motivos que tuvo'l protagonista del so rellatu pa convertise en Gargüelu Fondu. Un home robezu, de fondes creencies, que aportara a el númberu 2 del fundador del FBI Edgar Hoover, fuera l'elementu central de la investigación entamada pol Washington Post arriendes de la irrupción que se produció en 1972 nel edificiu Watergate, sede del Partíu Demócrata, al cargu de una banda d'espíes a les órdenes de los homes del Presidente Richard Nixon.
Los Comandantes
L'axenda de Clinton
Ye un siguimientu de Bill Clinton, día ente día, mientres una investigación de 18 meses. Inclúi accesu a diarios, archivos confidenciales y entevistes a funcionarios. Pon n'especial focu'l so manexu de la economía. Traza perfiles de la so xente más cercano: la so esposa Hillary; el vicepresidente Al Gore; el secretariu de l'Ayalga, Lloyd Bentsen y el so equipu.
Greenspan
La Reserva Federal determinen el desarrollu de la economía mundial. D'ellí, la importancia de conocer la forma d'actuar del so presidente, Alan Greenspan, que la so biografía y personalidá son analizaes nesti llibru. Mientres l'alministración Greenspan, la economía estauxunidense entró n'espansión mientres una década nun contestu de crisis mundial.
Negar la evidencia
¿Qué asocedió dempués de la invasión d'Iraq y por qué? ¿Cuál ye'l procesu de toma de decisiones col que Bush dirixe una guerra cola qu'esperaba dar relevancia a la so presidencia? ¿Esiste un plan vidable para llogra la victoria?
El llibru State of Denial, traducíu como Negar la evidencia, arrinca nos primeros díes del mandatu de Bush, cuando reclutó al so equipu de seguridá nacional, y empecipió la guerra d'Afganistán y la invasión y la ocupación d'Iraq, hasta la llucha por llograr la sobrevivencia política mientres el so segundu mandatu.
Esamina'l procedimientu de l'alministración Bush pa despintar al pueblu americanu, al Congresu ya inclusive a sigo mesmos, la verdá sobre Iraq. Nesta hestoria descrita dende l'interior d'una Casa Blanca desarticulada pola guerra, Woodward devela, ente otros asuntos, que'l conseyeru al que Bush más consulta ye l'antiguu Secretariu d'Estáu Henry Kissinger quien, encegoláu inda pola derrota en Vietnam, remanez como una voz tan potente como oculta.
Obama's War (Les guerres d'Obama)
¿Quién gobierna EE.XX.? Woodward formula una respuesta n'Obama's War (Simon & Schuster, Nueva York, 2010): nin el Poder Executivo, nin el Poder Lexislativo y menos el Xudicial. Quien gobierna ye'l complexu militar-industrial, ye dicir el Pentágonu y les grandes empreses productores d'armamentu, a que'l so direutoriu suelen ingresar non pocos xefes militares estauxunidenses cuando se retiren. Michael Moore espetó: “El títulu de ‘Comandante en Xefe' (que detenta el presidente) ye tan ceremonial como'l de ‘Emplegáu del Mes' del Burger King del barriu”.
Bibliografía
Llibru publicáu primero que Nixon arrenunciara. Alba ye español, periodista dende 1932 (vivió en EE. XX. dende 1957).
As Toleiras
As Toleiras ye una aldea de la parroquia de Xestoso nel conceyu asturianu de Vilanova d'Ozcos.
Alcuéntrase a 15 km de Vilanova, la capital del conceyu, a un altor mediu de 794 msnm y tien una población de.
Euploea
Euploea ye un xéneru de lepidópteros perteneciente a la familia Nymphalidae. Ye orixinariu d'Asia y Oceanía.
Kenichi Uemura
Kenichi Uemura (上村 健一, ) ye un ex-futbolista xaponés.
.ke
.ke ye'l Dominiu de nivel superior xeográficu (ccTLD) pa Kenia.
An Ros
An Ros (o tamién n'Ros Eó: 'península de los árboles del texu'; n'inglés: Rush), ye una pequeña ciudá costera en Fine Gall, Irlanda. Foi una de les poques ciudaes del históricu condáu de Dublín. An Ros alcuéntrase na mariña del mar irlandés, ente Na Sceirí (Skerries n'inglés) y Lusca (Lusk), y tien un pequeñu puertu. Nel censu de 2011 tenía una población de 9.231 habitantes.
An Ros foi una vegada conocíu como'l "xardín de mercáu d'Irlanda" pol gran papel que la xardinería de mercáu desempeñó na so economía y cultura. Nel sieglu XXI, An Ros yá nun ye un centru importante d'horticultura nacional y evolucionó hasta convertise nuna creciente ciudá de viaxeros nes franxes septentrionales del Área del Gran Dublín.
Xeografía
An Ros alcuéntrase na mariña del Mar d'Irlanda, nel ángulu onde la carretera rexonal R128 xira dende l'este o'l oeste de Lusca hasta'l norte al sur a Na Sceirí. Tien un pequeñu puertu.
An Ros ye tamién un townland na parroquia civil de Lusca na baronía de Baile an Ridire Thoir (Balrothery East).
Historia y carauterístiques históriques
Hai evidencia d'asentamientu nel área d'An Ros que data de los tiempos neolíticos. Les ferramientes de pinu atopáronse nel área y hai una tumba de pasaxe y una cista allugada fora de la carretera Skerries nel promontoriu al norte de North Beach.
En tiempos medievales An Ros yera una finca del conde d'Ormond.
Esta ye la descripción d'un viaxeru en 1744 sobre An Ros:"Esta ciudá ta cerca d'una milla inglesa de llargor y alcuéntrase sobre una ribera arenosa. La mayoría de les cases tán construyíes de folla y cubiertes con paya y bien poblaes. Por un modestu cálculu dizse qu'hai ente 300/400 almes. Los homes tán emplegaos pol comerciu de pesca y contrabandu... el muelle alcuéntrase escontra l'este per debaxo de la ciudá, que ta en forma de L. La entrada ye bien peligrosa dende S.E. y por E. ente dos cantos de roques nel puertu y el llau de la borda." miniaturadeimagen|Casa de Kenure
Educación
An Ros tien trés escueles primaries, Gaelscoil Ros Eo, Rush National School, y St. Catherines National School.
Hai tamién una escuela secundaria, St.Joseph's Secondary School.
Deporte
An Ros ye'l llar de dellos clubes deportivos, incluyendo'l club Naomh Maur GAA, Rush Athletic F.C. Rush Sailing Club, Rush Cricket Club, Elite Taekwon-Do Academy, Rush Fight Academy, Rush And Lusk Karate Club y el tornéu Benny Murphy.
El futbolista de Shamrock Rovers y d'Irlanda Stephen McPhail ye d'An Ros y xugó pol Rush Athletic nos sos años junior, al igual que l'ex capitán d'Irlanda Sub-21 David Worrell. El capitán de cricket d'Inglaterra Eoin Morgan creció n'An Ros, y él y la so familia representaron al Rush Cricket Club per munchos años.
.ls
.ls ye'l dominiu de nivel superior xeográficu (ccTLD) pa Lesothu.
Manuel Bulnes
Manuel Bulnes Prieto foi un militar y políticu chilenu, presidente de la República ente 1841 y 1851, siendo reelixíu pal periodu darréu siguiente ente 1846 y 1851. El so gobiernu ye consideráu unu de los principales del sieglu XIX. Mientres el so deceniu, sentáronse les bases del réxime republicanu, creáronse les instituciones educatives más importantes de la nación y realizóse una importante meyora na reconocencia del territoriu.
Primeros años
Nació en Concepción el 25 d'avientu de 1799. Fíu del capitán del Exércitu Real Español Manuel Bulnes Quevedo y Carmen Prieto Vial. Realizó los sos primeros estudios en casa. Siguiendo la tradición militar de la so familia, ingresó a los dolce años a un batallón d'Infantería de Llinia, onde se-y punxo'l llamatu del "negru" o'l "mulatu", nel que'l so padre yera oficial, na ciudá penquista. En marzu de 1813, el so proxenitor consiguió que fuera xubíu como ayudante de brigadier polos españoles. Sicasí, decidió nun sumase a la causa hispana y a los 16 años foi desterráu a la Quiriquina poles sos idees revolucionaries. Foi unviáu a estudiar a Santiago hasta 1814, hasta'l fin de la Patria Vieya cuando'l españoles cerraron el colexu y tuvo de volver a Concepción.
En 1817, el xefe militar español de Concepción José Ordóñez, conoció los rumores de la meyora del Exércitu Llibertador escontra Chile. Ante esto unvió cerca de 200 mozos penquistas a la isla Quiriquina -ente ellos Bulnes y el so hermanu Francisco-, pa nun xunise a les fuercies patriotes. Ellí tuvieron mientres dellos meses, pero cuando la guerra llegó al sur y la guardia realista retiróse, los rapazos trataron de llegar al continente en precaries balses. Trenta d'ellos afogáronse y ente los sobrevivientes taben Manuel y el so hermanu, quien llegaron a la mariña ente Tomé y la desaguada del ríu Itata.
Matrimoniu y fíos
Los sos fíos fueron:
Mientres la Patria Nueva
En xunu de 1817, Bulnes integrar al exércitu patriota col grau de teniente primeru. En payares del mesmu añu, pasó l'Exércitu de Llinia. Tuvo sol mandu del xeneral Ramón Freire, percorriendo los pueblos del sur del ríu Biobío.
So les órdenes de Bernardo O'Higgins, participó nel combate de les Quechereguas, Cancha Rayada y Maipú. Volvió al sur col reximientu Cazadores con 20 años d'edá.
La guerra a muerte
En 1820 empezó la Guerra a muerte na zona entendida ente los ríos Maule y Biobío. Les tropes españoles aliar con loncos mapuches y con bandoleros pa siguir defendiendo la causa real. Per otru llau les tropes chilenes al mandu de Freire escorrer por la Frontera. Bulnes participó nes batalles de Puda, Curaco y Yumbel en 1819. Al añu siguiente, el 3 d'agostu foi xubíu a capitán. En setiembre d'esi añu combatió al coronel español Juan Manuel Picó cerca de los Ánxeles. Na defensa de Talcahuano, el 11 de payares de 1820, combatió al renegáu Vicente Benavides, al cual ganó en Vegas de Saldías el 10 d'ochobre de 1821.
Les sos decisives aiciones llevaron al so tíu, el xeneral José Joaquín Prieto Vial, a confia-y una división del exércitu, cola qu'empezó la pacificación de la Frontera. Al volver a Concepción en marzu de 1822, foi nomáu sarxentu mayor y llogró d'O'Higgins la Lexón al Méritu de Chile.
Mientres los ensayos constitucionales
'' En 1822, depués de que Freire asumiera'l mandu tres la cayida d'O'Higgins, este designó a Bulnes na gobernación de Talca, xubiéndolo n'agostu de 1823 a teniente coronel. Escoyíu pal congresu constituyente de 1823, ensin participar d'él poles aiciones armaes contra los hermanos Pincheira y les montoneras pehuenches nel cordal de Talca.
En 1826 participó con al mandu d'una división comandada pol xeneral José Manuel Borgoño pa detener a los bandíos Pincheira. En 1831, como xeneral de brigada, prindó en Pulaquén a Pablo Pincheira, a quien fusiló.
Crució'l cordal de los Andes escontra'l territoriu del Neuquén y nuna emboscada afaró con ellos na Batalla de les llagunes de Epulafquen na madrugada del 14 de xineru de 1832, nel llugar onde teníen el so campamentu. La mayoría de los pincheiristas morrieron nel ataque, ente ellos los caciques Neculmán, Coleto y Trenquemán. José Antonio escapó escontra'l Atuel, siendo escorríu pol capitán Zañartu con 80 soldaos, pero nun llograron algamar. Bulnes ordenó al ex pincheirista José Antonio Zúñiga dirixise al Atuel con 100 homes y depués retiróse escontra Chillán con 20.000 cabeces de ganáu. José Antonio finalmente apurrióse y recibió un indultu del presidente Prieto. Zúñiga llogró que José Antonio Pincheira dirixir coles sos fuercies a Chillán p'apurrise. Contratáu como emplegáu na facienda del presidente José Joaquín Prieto, el postreru de los Pincheira, José Antonio morrió como un llexendariu vieyu.
Revolución de 1829
En 1829, ye convencíu por José Joaquín Prieto, pa llevantase contra del gobiernu lliberal. Participó na batalla de Ochagavía el 14 d'avientu d'esi añu. En 1830 venció definitivamente a les tropes de Ramón Freire na batalla de Lircay.
Guerra contra la Confederación Perú-Boliviana
'' En 1838, Manuel Bulnes asumió'l cargu d'Intendente de Concepción, teniendo de dexalo esi mesmu añu. Ente 1838 y 1839 participó a la cabeza del exércitu na guerra contra la Confederación Perú-Boliviana, venciendo a les tropes d'Andrés de Santa Cruz na batalla de Yungay el 20 de xineru de 1839, dempués de lo que foi recibíu en Chile como héroe. Foi xubíu a xeneral de división y en Perú dióse-y el grau de Mariscal d'Ancash y una formosa espada d'honor.
El 20 de xunetu de 1841 casar con una de les figures femenines más representatives de l'aristocracia chilena, Enriqueta Pinto Garmendia, fía del Presidente Francisco Antonio Pinto y hermana del futuru Presidente Aníbal Pinto.
Foi nomáu conseyeru d'Estáu del presidente José Joaquín Prieto, pasu previu pa ser candidatu del gobiernu nes eleiciones de 1841.
Presidencia de Bulnes
thumb|200px|Fotografia de Manuel Bulnes. Al asumir el mandu'l 18 de setiembre de 1841 —a la edá de 42 años—, Bulnes yera conocíu pol so don de mandu y honradez, pero duldar de les sos conocencies y facultaes intelectuales pa gobernar. Sicasí, fíxose arrodiar de collaboradores escelentes, como los ministros d'estáu Jerónimo Urmeneta, Manuel Camilo Vial, Ramón Luis Irarrázaval, Manuel Rengifo, Manuel Montt y Antonio Varas.
Amás, al traviés de les conxustes lliteraries entamaes pola so esposa, tuvo contautu con destacaos intelectuales como Ignacio Domeyko, Andrés Bello, Amado Pissis y otros, de quien recibía conseyos y asesoríes.
El so gobiernu tuvo carauterizáu pola espansión educativa y cultural, reformando'l Institutu Nacional, creando escueles preparatorias, y fundando la Escuela Normal de Preceptores. La Universidá de Chile foi creada por llei dictada mientres la so presidencia, en 1842, impartiéndose inda les clases nel Institutu Nacional, según l'Academia de Pintura (1849), la Escuela d'Artes y Oficios (1849) y l'Escuela d'Arquiteutura.
Encargar al poeta Eusebio Lillo Carbayos, un segundu testu del Himnu Nacional.
El 23 d'ochobre de 1841 decrétase una amnistía xeneral, onde s'indulta a Freire y reincoporó a oficiales que taben nel bandu lliberal en 1830. Rehabilitar a O'Higgins 17 díes antes de la so muerte. Inclusive agospió al so exenemigo Santa Cruz ente 1844 y 1846 na facienda del coronel Benjamin Viel en Chillán.
Bulnes llamó a Manuel Rengifo pa collaborar nel Ministeriu de Facienda, terminando les xeres empecipiaes con Prieto. El 2 de xunu de 1842 publicóse'l Reglamentu d'Aduanes pal comerciu de Internación y Tránsitu pa simplificar los trámites d'importación y esportación de mercaderías.
El so gobiernu tamién tuvo marcáu por un "complexu escenariu internacional al respective de les verdaderes llendes xeográfiques de Chile con Arxentina, el gobiernu del presidente Manuel Bulnes aguiyó una política d'asentamientu pa poblar el territoriu de la Patagonia chilena, pa depués en 1845 dictar la primer llei de colonización. Nesi entós el territoriu chilenu namái taba habitáu dende La Serena hasta Concepción, magar que la Constitución de 1833 afitaba les llendes dende'l desiertu d'Atacama hasta'l Cabu de Fornos”.
Bulnes trató d'afitar la soberanía en 1842, cuando declaró chilenes les guaneras allugaes al sur de Mejillones, y ordenó a Juan Williams la posesión del territoriu allugáu nel Estrechu de Magallanes para lo que fundó en 1843 el fuerte Bulnes (que la so población ye treslladada 6 años pa fundar Punta Arenas) coles mires d'establecer soberanía nel estrechu de Magallanes. Díctase la llei de colonización, impulsando la ocupación de los territorios de les actuales IX y X Rexones, viniendo alemanes a ocupar la zona. Robla la paz con España en 1844, onde se reconoz a Chile como país independiente.
No alministrativo, restableció la Escuela Militar y creó la Escuela Naval en 1844, creó la oficina d'estadístiques y realizó un censu de población en 1842. Promulgó la llei de Réxime Interior y la d'Imprentes, creó les provincies de Valparaíso y Atacama.
Creáronse'l cuerpu d'inxenieros civiles (1842) que dexó empecipiar una gama de trabayos como caminos, pontes y peaxes. Ameyoróse'l camín ente Santiago y Valparaíso; abrióse una ruta ente esti últimu puertu y Los Andes. Apurrióse la concesión pal primer telégrafu Santiago-Valparaíso, y construyéronse edificios d'aduana en dellos puertos.
En 1846 decidió treslladar la sede de gobiernu dende la Real Audiencia al Palaciu de la Moneda.
En 1847 consiguióse un arreglu colos acreedores del emprestu inglés, en base al pagu de la delda en plazos definíos, y, en 1849, introdució'l sistema métricu decimal para uniformar el procesu de pesos y midíes de les oficines y contabilidaes del gobiernu.
En 1848 Pedro Amado realizó'l llevantamientu cartográficu de Chile y empiecen les esportaciones de trigu escontra'l mercáu de California (hasta 1853) y en 1850 a Australia (hasta 1857), recursos que dexaron modernizar la vida rural. En 1850 William Wheelwright empezó a construyir el ferrocarril de Copiapó a Caldera.
La revolución de 1851
thumb|200px|Estatua de Manuel Bulnes en [[Santiago de Chile.]]
L'autoritarismu de los gobiernos conservadores provocó gran descontentu nos sectores lliberales, polo que mozos de l'aristocracia criolla, como Santiago Arcos y Francisco Bilbao, fundaríen la Sociedá de la Igualdá, que promovía l'aumentu de les llibertaes públiques. Esta agrupación sería considerada un peligru públicu pol gobiernu, polos sos llamaos a derrocar el gobiernu y la propaganda contra'l candidatu del gobiernu Manuel Montt, razón pola cual sería suprimida.
Sicasí, la Sociedá entamaría, agora na clandestinidá, un conato revolucionariu'l 20 d'abril de 1851, el que sería aseláu pol Exércitu, al mandu del propiu Bulnes.
La tensión político siguiría: tres los comicios en que saldría escoyíu presidente'l candidatu oficialista Manuel Montt, el so contendor, el xeneral José María de la Cruz, remontar contra'l gobiernu central dende Concepción; les sos tropes seríen ganaes pol mesmu Bulnes el 8 d'avientu de 1851 na Batalla de Loncomilla.
La so vida dempués de la presidencia
Tres esto, foi designáu Conseyeru d'estáu de Montt, amás de ser escoyíu senador nos periodos 1852-1861 y 1861-1870.
En 1866, magar tar afectada la so salú, foi candidatu presidencial, pero l'entós gobernante José Joaquín Pérez Mascayano foi reelecto.
Los sos últimos años dedicar a les actividaes agrícoles.
Fuentes Claras
Fuentes Claras ye un conceyu y población d'España, perteneciente a la Contorna del Jiloca, al noroeste de la provincia de Teruel, comunidá autónoma d'Aragón, a 65 km de Teruel. Tien un área de 36,64 km² con una población de 673 habitantes (INE 2008) y una densidá de 18,37 hab/km². El códigu postal ye 44340.
Atopar a 65 km de Teruel, a 7 de Calamocha y a unos 120 km de Zaragoza, tien parada d'autobús, y estación de tren.
Historia
La primera referencia sobre Fuentes Clares pertenez a un documentu del Monesteriu de Casbas en 1209.
La creación del nucleu de Fuentes Claras enmarcar nel procesu de reconquista, na meyora de les tropes cristianes escontra'l sur. Pero los reis d'Aragón non yá tuvieron qu'enfrentase a los musulmanes, sinón que la guerra con Castiella tuvo presente mientres la edá Media. D'esta forma, Xaime II ordena la construcción de la Ciudadela de Fuentes Claras nel añu 1337. La zona del Jiloca na que s'atopa Fuentes Claras foi atacada mientres la guerra llamada de “los dos Pedros” ente 1356 y 1369. Nel añu 1361 Pedru IV mandó realizar obres na ciudadela p'aguantar l'ataque castellanu.
Dende 1414 perteneció a la Comunidá d'aldegues de Daroca, na sesma de Ríu de Jiloca. La so hestoria va tar amestada dende entós a la Comunidá. Dellos conceyos de les actuales provincies de Teruel y Zaragoza dependieron de la villa de Daroca dende 1120, pero en 1248 el rei Xaime I, creó la Comunidá d'aldegues de Daroca, escluyéndose ésta de la comunidá. Les aldegues pasaben a ser alministraes de forma autónoma por elles mesmes, anque judicialmente dependieren de Daroca. Pa entamase establecióse una nueva organización, les sesmas, que yeren una entidá alministrativa entemedia ente la comunidá y l'aldega.
Alministrativamente, Fuentes Claras perteneció, de forma socesiva, a la sobrecullida de Daroca (1488-1495), a la sienda de Daroca (1646) y al correximientu de Daroca (1711-1833). Constitúyese como Conceyu en 1834 y forma parte del partíu xudicial de Calamocha.
Apocayá Fuentes Claras adquirió escudu y bandera.
Cuadrilongo con base circular. En campu de gules (colloráu), con una fonte d'oru (2 caños d'azur sobre ondes d'azur y plata) cargada d'una olma, de sinople (verde), colos raigaños d'azur, cargada, de la mesma, nel tueru, de la cifra 1663, d'oru, y brochante una cinta cola Señal Real d'Aragón, cargada cola lleenda Fontes Clarae, de sable (negru). Al timbre, Corona Real Abierta.
Nun pañu que les sos proporciones son d'un llargor equivalente a trés medios d'anchor; l'espaciu distribuyir en trés faxes: La primera colorada, y la tercera mariella, d'igual anchor (8/36 caúna); la segunda o entemedia, de color azul (d'anchu 20/36), na cual asítiense les sos armes principales: Una fonte d'oru (2 caños d'azur sobre ondes d'azur y plata) asitiada nel centru de la bandera (inscrita nun rectángulu de 16/36 d'altu por 14/54 d'anchu), cargada d'una olma, de sinople, colos raigaños d'azur, cargada de la mesma, nel tueru, de la cifra 1663, d'oru, y brochante una cinta cola Señal Real d'Aragón, na que se reflexa la lleenda Font ye Clarae, de sable. Dau en Zaragoza, a trés de payares de mil novecientos noventa y tres.
Mediu natural
Asítiase sobre una terraza cuaternaria, xunto al llechu fluvial del ríu Jiloca, de sedimentos travertínicos, ye dicir acumuladures de carbonatu cálcicu precipitaes químicamente alredor de restos vexetales. Escontra los marxes del ríu, les acumuladures cuaternaries d'abanicos aluviales y glacis formen superficies planes de gran estensión, percorríes por pequeñes ramblas, de les cualos la más importante ye la de Cañamaría, na vera occidental del ríu. Reparar un fuerte tresformamientu del paisaxe, que provocó l'apaición d'un pacional degradáu con dominiu del lastón, xunto al qu'esisten grandes estensiones de cultivos. Destaca nes cercaníes, al este del pueblu, el picu de Valdellosa, con 1.227 m d'altitú y nel que s'alluguen carbes de porte arbustivo con presencia d'encines y caxigales. Fuentes Claras atopar nel valle o depresión del Jiloca, los sos paisaxes son de zones cultivaes, bien llanes ente los qu'atopamos zones de regadío y de secanu.
La presencia del ríu Jiloca y les sos amplies zones de cultivu fai que seya una importante zona d'alimentu de la grúa común. La cercanía a la llaguna de Gallocanta, dexa qu'estes aves mover en gran númberu a les distintes zones del cultivu de la zona del Jiloca.
miniaturadeimagen|center|Una preciosa Sabina milenaria atopar ente los árboles más singulares de Fuentes Claras
Patrimoniu hidrolóxicu
miniaturadeimagen|center|Los güeyos de Fuentes Claras-El Poyo del Cid miniaturadeimagen|Una de les balses de Fuentes Claras
Dientro del patrimoniu natural de Fuentes Claras, son destacables los güeyos”.
Son surgencias naturales similares a les d'otros conceyos del valle del Jiloca. Al ser una zona tan llana, aprucen na parte más baxa manantiales, llamaos güeyos na zona pola so forma circular o ovalada. Son cinco mases d'agua de pequeña estensión y tán coneutaos ente sigo por acequias qu'aprovechen la so agua pa regar. La masa d'agua mayor ocupa unos 1.000 metros cuadraos. Nel conceyu denominar Les Balses”.
La fondura máxima ta ente 3 y 4 metros y la mínima ye d'unos 35 cm.
Los materiales caliares del suelu son d'una gran permeabilidá, dexando que l'agua se infiltre hasta l'acuíferu alimentando al ríu Jiloca.
Ye una zona magnífica pa columbrar de bilanu real, garces, ánades reales. Tamién son numberosos los cámbaros. miniaturadeimagen|left|Otra balsa de Fuentes Claras. miniaturadeimagen|center|Más balses.
El paisaxe de los güeyos ye bien vistosu en cualquier dómina del añu. El ciclu vital tantu de los cultivos como de la vexetación natural, dexa una variación na tonalidá cromática. Verdes, ocres, mariellos, etc. van dir camudando a lo llargo del añu.
miniaturadeimagen|center| Balsa na entrada del pueblu
Dientro de la popular arquiteutura venceyada a los usos de l'agua vamos destacar les pesqueres, la fonte, el llavaderu del Chopu, el llavaderu del manantial “El Cubu” y el vieyu molín fariñeru. Mención estreme merecen les Suertes.
miniaturadeimagen|El Manantial del Cubu
miniaturadeimagen|Llavaderu del chopu
El topónimu que denomina a la llocalidá ye d'orixe romanu. Posiblemente, pola mor del gran númberu de clares fontes y manantiales que surden nel términu, y que sirven de refuerzu al caudal del ríu Jiloca, regando una amplia y fértil vega.
El pueblu ye percorríu por dellos: el Pequeñu, el Molinar y el Llavador, toos ellos con un curtiu trayeutu que bazcuya alredor de los dos quilómetros. El ríu Jiloca ye denomináu como'l de la madre. El Molinar ye una esviación del Jiloca que, partiendo del términu de Caminreal, riega l'amplia partida que lleva'l so nome y suministraba la fuercia del molín fariñeru. El ríu Pequeñu tien el so orixe na fonte de les Hondoneras, confluyendo col del Llavador a unos 300 metros de la so desaguada nel ríu Madre.
miniaturadeimagen|center|Rio llavador
center|thumb|Rio Pequeñu
El Llavador naz na fonte del Cubu, xunto a un bien cuidáu llavaderu públicu del que toma'l nome, pa travesar darréu'l barriu de San Ramón, y recoyer nel so camín el desaguadoriu de numberoses "pesqueres" caseres. Sobre esti últimu ríu hai tamién otru llavaderu municipal.
miniaturadeimagen|center|Llavaderu del cubu
thumb|Manantial de los cuadrones
Una de los intereses de los manantiales de Fuentes Claras ye la esistencia, en dos de los sos barrios (San Ramón y les Fontes), de les popularmente llamaes "pesqueres". Son pequeñes fontes que nacen debaxo de les viviendes y que s'enríen escontra les acequias próximes o con direición al río Llavador.
miniaturadeimagen|center|Típica pesquera de Fuentes Claras.
Clima
A les traces, les variables climátiques de la Contorna del Jiloca definen un clima de tipu mediterraneu continentalizado frescu y daqué secu. Dexa cultivar, ensin necesidá de riegos artificiales, ceberes de granu d'iviernu, vide y plantes resistentes como l'azafrán. Nos güertos y campos con mayor grau de mugor son posibles les lleguminoses, les hortolices, los bulbos, ciertos cultivos industriales como'l cáñamu y el llinu, y dellos árboles frutales (anque pa estos postreros hai que tener en cuenta'l riesgu de que se produza dalguna xelada en primavera y arruine el floriamientu d'estos y torgue la recoyida posterior de los frutos, lo qu'asocede con cierta frecuencia).
El 17 d'avientu de 1963 rexistráronse -30ºC nel Observatoriu del VOR asitiáu na llocalidá de Fuentes Claras, datu que supunxo'l rexistru récor oficial de fríu en zones habitaes d'España.
Asociaciones y Servicios
Fuentes Claras cuenta con piscina municipal, frontón, parque infantil, pista de fútbol sala y un pabellón multiusos nel que se realicen tantu actividaes deportives como festives. Dispón de centru d'educación infantil y primaria, lo mesmo que de consultoriu mélicu.
miniaturadeimagen|center|Plaza de la concordia. Al pie de instalaciones deportives
Asociaciones relixoses: tamién delles comunidaes de regantes, sociedaes, cooperatives y grupos sindicales rellacionaos col trabayu agrícola y ganaderu.
Asociaciones Culturales y deportives:
Intereses
La interesada hestoria de Fontes de Clares, una pequeña llocalidá de Teruel, na que tolos habitantes tienen siquier una bicicleta cola que van al trabayu o a cualesquier parte.
Pa dir a la compra, al colexu o al güertu utilicen esti mediu de tresporte. Inclusive se llegaron a matricular. Nun ye d'estrañar que la llamen el “Amsterdam aragonés”. Una alternativa ecolóxica y qu'ayuda a les families a aforrar en tiempu de crisis.
Patrimoniu Arquiteutónicu
Queden restos de l'antigua fortaleza mandada construyir por Xaime II en 1337. Ta asitiada en llanu, calteniéndose un muriu de 30 metros de llargor y 4 d'altor. Ta realizada en sillares y presenta una llixera turria na base. Tres la guerra de los dos Pedros, quedó bien destruyida. Forma parte na actualidá de la Ilesia, que se construyó más tarde. La torre de la fortaleza convertir nel campanariu, cegándose les saeteras y esaniciando les almenes, pa cubrir con un chapitel. Ta construyida en mampostería con refuerzu de sillares nes esquines.
Edificiu góticu-renacentista, construyíu nel XVI en mampostería y cantería, allugándose na cortil y ruines del castiellu o fortaleza denomináu “La ciudadela”. Presenta una única nave de tres tramos y capiyes ente contrafuertes. Cúbrese la nave con bóveda de crucería estrellada. La cabecera ye poligonal y cúbrese tamién de la mesma forma. La torre tien dos cuerpos de piedra y un chapitel barrocu la corona yá que a finales del S. XVII decidieron completar la torre con un chapitel distintu a los de la zona recurriendo al maestru d'obres de Madrid Juan Antonio Aparicio. D'empiezos del XVII ye'l retablu de la Virxe del Rosariu nel que debió de trabayar Miguel Sanz. De la mesma dómina ye un retablu manierista, con imáxenes de Santa Ana y San Bartolomé. Al pie de él, nel llau de la epístola, caltiénense les imáxenes dieciochescas de Santa Lucía, San Fabián y San Sebastián. L'órganu foi construyíu por Bartolomé Sánchez nel añu 1724. Nel llau esquierdu de la portada en piedra de sillería puede apreciase la inscripción "Añu 1663/ llantóse la olma".
center|365px|Ilesia parroquial de San Pedro|
miniaturadeimagen|center|Ermita de los Navarros Data del sieglu XVII. Esta ermita construyir en mampostería. Tien una nave y cúbrese con bóveda de mediu cañón con lunetos. La cabecera ye poligonal. Caltién decoración de estucos.
Construcción popular asitiada nel cascu urbanu. Presenta una sola nave y cúbrese teyáu a dos enagües. Tien un arcu rebaxáu na entrada.
Ye un edificiu d'una nave con cubierta a dos enagües, de pequeñes proporciones. Ta dientro del cascu urbanu. L'accesu facer por un arcu de mediu puntu de sillería. La fachada ye de sillería.
Esta casa pertenecía nel añu 1770 al conde de Sobradiel, D.Joaquin Cayetano Cavero y Pueyo, dueñu tamién nesa dómina d'una gran facienda rústica partida polos pueblos de Fuentes Claras y El Poyo del Cid. Edificiu civil señorial de dos plantes y áticu. Ta construyíu en mampostería. Presenta una portada adintelada en sillería. Na planta principal cuenta con cuatro balcones. L'escudu nobiliariu esta picáu nun pudiendo reconocese'l llinaxe al que representaba. Presenta tresformamientos posteriores qu'estremaron la casa en dos viviendes, abriendo nuevos vanos y cegando la entrada principal. La Casa Grande constituyir nel edificiu más emblemáticu de l'arquiteutura civil de la llocalidá, anque podemos atopar otres viviendes populares. A nivel etnolóxicu destaca l'interesáu palombar circular. No que fai a la midida del tiempu, pueden vese tres reloj de sol.
Llinaxes y personaxes
José Ibañez y Gassia nació en Fuentes Claras en 1728. Pertenecía al llinaxe y casa de los marqueses de la Cañada, siendo consideráu pol so trubiecu como Caballero Noble d'Aragón. Nieto del Teniente Xeneral Ibáñez Cueves quien fora nomáu primer Marques de la Cañada. Alternó l'alministración de la facienda familiar coles sos vocaciones lliteraries y científiques. Amás d'escribir 21 pequeñes obres, dalgunes d'elles publicaes a les sos espenses n'imprentes madrilanes, gustó tamién d'esperimentar con nueves máquines ya inventos, como'l molín fariñeru llevantáu en Used.
José Ibáñez y Gasia, presentó'l 23 de xunu de 1762 una cédula a l'Audiencia d'Aragón, pola que se-y concedió'l privilexu esclusivu d'usu d'un carru de la so invención por 10 años. Sería una patente pola invención de la galera.
Industria
Tradicionalmente les actividaes agropecuaries constituyeron la base económica de la llocalidá, anque nos últimos años camudó l'enclín, siendo la industria y la construcción les principales actividaes del conceyu.
Una empresa dedicada a la producción de material plástico pa automoción ye'l principal referente industrial de la llocalidá con cuasi 100 emplegaos.
Otres empreses:
Fábrica de tubos de formigón.
Taller de carpintería metálica.
Taller de carpintería madera.
2 Comercios minoristes y panadería.
Farmacia.
2 Peluqueríes.
center|thumb|Polígonu industrial
Fiestes
Les fiestes mayores de Fuentes Claras celébrense en setiembre, siendo los díes principales el 7 y 8, siendo'l día grande esti postreru. Realizar n'honor de la Virxe de los Navarros, siendo'l so actu central la procesión a la ermita de la Virxe de los Navarros. Ye tradicional y emotivu el cantar de les albadas, amás d'un gran númberu d'actos lúdicos y festivos. Les albadas de Fuentes Claras cantar na medianueche del 7 de setiembre, na viéspora de la festividá de la Virxe de los Navarros. Na denomada zona de la “costerilla”, interprétase una copla mirando escontra la ilesia. Al acabar tócase un estribillu, solo con preseos. Canta tou aquel que quier faelo, que tien un motivu o quier dar gracies a la so amada Virxe.
Realízase esta romería l'abril, el sábadu más próximu al día de San Marcos (25 d'abril), amás dende va unos años realízase una carrera col mesmu nome, percorriendo la distancia ente'l conceyu y l'ermita.
Los Penitentes
El segundu domingu de mayu los vecinos de Fuentes Claras alleguen en romería a la llocalidá de Villalba de los Morales. La confrería del Sangre de Cristu ye la que toma protagonismu en tolos actos, allega en plenu y dellos son los personaxes destacaos: el prior, el llisteru, el mayordomu, l'abanderáu, los alumbradores o los cofrades; según los actos: cortesíes, obligaciones, pasar llista nel nombradero,...
Les referencies más antigües de la procesión de los Penitentes daten de 1.674. Anguaño componer 182 cofrades y 61 hermanes, siendo'l darréu por tolos vecinos y gran cantidá de visitantes.
Cada añu encarga un prior d'entamar la fiesta, él ye'l que prepara chocolate y pastes pa los qu'alleguen pela mañana a Villalba. El cargu de prior ye asignáu añalmente al cofrade más antiguu que, en desempeñando la so vez, nun va poder repitir. L'encargar de cobrar les cuotes, llevar la imaxe del Cristu na procesión, allumar la capiya nos fallecimientos de los cofrades y nomar 6 alumbradores pal entierru, y de dar la fiesta en Villalba.
La procesión sale en romería a les 8 de la mañana escontra Villalba, tres el voltio de campanes. Los cofrades salen hasta'l barriu de San Salvador, cola imaxe d'El nuesu Señor cola Cruz y la Doliosa, la xente acompáña-yos hasta la ermita y ellos siguen en procesión escontra Villalba. La confrería, al traviés del denomináu llisteru (siempres la mesma persona, ye un cargu que pasa de padres a fíos, dientro de la mesma familia), pasa llista nel llugar conocíu como "el nombradero".
Esti llugar, cuando se sale pela mañana de Fuentes Claras, ye na zona de Peñarubia, cerca de Villalba (al tornar de Villalba el nombradero ye na ermita de San Salvador, nel barriu d'El Santu), antes d'entrar al pueblu y formar en procesión. Tienen De tar tolos cofrades y namái s'escusa "por delitu d'enfermedá". El postreru que s'apuntó (mozos y mozos) ye'l primeru en salir a la procesión (en ser nomáu), y asina por orde d'inscripción, hasta'l postreru que ye'l prior (el más vieyu de toos), que s'asitia ente la Virxe y el Cristu.
En Villalba son recibíos polos vecinos, qu'esperen coles imáxenes relixoses. Xuntos oyen misa y cómense el chocolate con buñuelos preparáu pol prior.
Joaquín Riascos
Manuel Joaquín de Santa Isabel Riascos García foi un militar y estadista colombianu.
Biografía
Mientres la primer infancia, Manuel Joaquín de Santa Isabel Riascos García treslladar cola so familia primero a Cartagena y dempués a Santa Marta. La so vida trescurrió en Santa Marta y la Villa de la Barraquera, ente llabores agrícoles y comerciales. El so sobrín y biógrafu, el padre Pedro María Revollo rellata:
"Mozu casóse con doña Concepción Jimeno, fía de don José Jimeno y doña Catalina Munive, apreciable dama de la meyor sociedá pero más apreciable poles cualidaes morales que la fixeron una muyer atenta y fuerte, nel sentíu eleváu de la Sagrada Escritura. Foi la so cooperadora nel trabayu, polo cual pudo caltener una bona finca agrícola adquirida pol so maríu en compañía del hermanu mayor d'ésti, Lázaro María Riascos. Na revolución de 1860 fixo les sos primeres armes col coronel González, depués tomó parte nel célebre combate en que se asedió, mientres 21 díes, a Santa Marta -payares a avientu de 1861-".
Al terminar el rellatu d'esti llargu combate, amiesta l'historiador Alarcón estes pallabres: "Llueu s'empezar a sentir en Santa Marta'l desenvolvimientu y frecuencia d'un delitu desgualdrao y escandaloso: el peculado. Eso montó en roxura al coronel Riascos, que la so honradez yera'l so mayor timbre, y ensin pidir orde a naide punxo una guardia na Aduana por que nun salieren mercancíes subrepticia o ilícitamente".
Dempués d'esta campaña victoriosa, foi xubíu a xeneral; si afortunáu foi nella, nun lo foi na siguiente, sobre l'Estáu d'Antioquia, en que tomó parte como xefe d'una brigada compuesta de tres batallones. Resultáu desastrosa foi'l d'esta campaña, pos l'exércitu lliberal quedó ganáu en Santu Domingu, pol conservador, comandado pol xeneral Braulio Henao -14 de xineru de 1862-. Riascos cayó prisioneru y soportó once meses de prisión en Medellín. Empezó entós la serie de revoluciones nos Estaos, qu'azotaron añu tres d'añu al país, y que dieron a la dómina aquella'l nomatu de la "anarquía entamada". Asina foi como'l xeneral Riascos atopóse a la cabeza d'un exércitu en 1864, pa sofitar a la xente honrao y de valía, que resolvió contener los escesos y crímenes del gobiernu del Estáu Soberanu del Madalena y baltar al so presidente xeneral José María Louis Herrera. Terminó la so campaña con una traza de la so homía, del so desprendimientu y del so puxu, que lo emponderó: el 9 d'avientu, dende'l Valle de Upar, unvió al presidente provisional del Estáu Soberanu del Madalena, Joaquín M. Vengoechea, el so arrenunciu del mandu de les fuercies y volvió tranquil al so llar, ensin el reato de dalgún delitu que cometiera o dexara cometer a les sos tropes. Esi yera'l so calter, yera la so honra».
Diputáu y presidente del Estáu Soberanu del Madalena, senador y representante en delles ocasiones, el 24 d'abril de 1867 el xeneral Riascos encargar de la presidencia del Estáu de Madalena, de la que se desempeñaba como tercer designáu a la Presidencia de la República. Cinco díes dempués, el 29 d'abril, el xeneral Tomás Cipriano de Mosquera decretó la disolución del Congresu Nacional y declaróse n'exerciciu supremu de l'autoridá. «Dicha noticia -diz Ignacio Arizmendi Posada, en Presidentes de Colombia- llega a Santa Marta díes dempués, y al conocela'l xeneral Riascos, ensin mayores detalles, desconoz la decisión tomada por Mosquera y álzase en presidente provisional, a la lluz de la so condición de tercer designáu, el 12 de mayu. Con tou, el 23 del mesmu mes asume'l mandu de la Nación el xeneral Santos Acosta, segundu designáu, n'ausencia del primeru, Santos Gutiérrez, pero Riascos -poles dificultaes de comunicación propies de la dómina sigue como mandatariu provisional al nun enterase del golpe contra Mosquera dirixíu por Acosta. Sabe del mesmu en xunu, y el 28 d'esti mes cesa na posesión de les funciones executives al reconocer en Santos Acosta al lexítimu mandatariu. Depués, dientro de la fiesta antimosquerista que siguió nel país, el Congresu de la República reconoz como constitucionales los 47 díes en que Riascos consideróse presidente. La llei 15 de 1868 asina lo dispunxo, polo cual puede afirmase que mientres 36 díes hubo dos presidentes constitucionales nel país, Riascos y Santos Acosta, casu únicu na nuesa hestoria». Cuando terminó'l so periodu como presidente del Estáu de Madalena, en 1867, el xeneral Riascos retirar a Barraquera y dedicóse a los sos negocios particulares. «Nel añu nefastu de 1875 -diz el so biógrafu, el padre Revollo- metanes una gran torbonada política, encargóse una vegada más de la presidencia del Madalena como primer designáu; llamó entós a les autoridaes de provincia y a los amigos, a la unión; pero esti llamamientu foi mal interpretáu y resultó vanu». El xeneral Riascos morrió violentamente nel combate de San Juan del Cesar, el 8 d'agostu de 1875, defendiendo les aspiraciones presidenciales del so xefe, Rafael Núñez, contra'l gobiernu de Santiago Pérez.
Islla Tiboulen de Maïre
La Islla Tiboulen de Maïre (en francés: Île Tiboulen de Maïre) ye una islla despoblada nel sur de la Islla Maïre, nel archipiélagu de Riou, al sur de Marsella, comuña a la que pertenez.
Estendese por unos 100 metros de llargu y 49 d'altu, la islla cunta amás con un faru de lluz blanco para la señalización marítima, a una altitú de 58 metros.
Frangy-en-Bresse
Frangy-en-Bresse ye una comuña francesa del departamentu de Saona y Loira, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
La Frette (Saona y Loira)
La Frette ye una comuña francesa del departamentu de Saona y Loira, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Xestoso (Ozcos)
Xestoso ye un llugar de la parroquia del mesmu nome nel conceyu asturianu de Vilanova d'Ozcos.
Alcuéntrase a 8,5 km de Vilanova, la capital del conceyu, a un altor mediu de 817 msnm y tien una población de.