cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Profeta
Mormones
"Porque nun va faer nada Jehová el Señor, ensin que revele'l so secretu a los sos siervos los profetes"... Amos 3:7. "Porque tolos profetes y la llei profetizaron hasta Juan"... Mateo 11:13. "Había entós na ilesia que taba en Antioquía, profetes y maestros: Bernabé, Simón el que se llamaba Niger, Lucio de Cirene, Manaén el que se criara xunto con Herodes el tetrarca, y Saulo. Ministrando éstos al Señor, y ayunando, dixo l'Espíritu Santu: Estremáime a Bernabé y a Saulo pa la obra a que los llamé. Entós, habiendo ayunado y oráu, impunxéron-yos les manes y despidir"... Fechos 13:1-3.
Los mormones creen en tolos profetes bíblicos, y naquellos qu'esistieron na América precolombina hasta l'añu 400 de nuesa yera, mentaos nel “Llibru de Mormón”, y tamién nos profetes modernos que Dios llamó pa instruyir a les persones que deseyen más conocencia sobre'l plan de salvación.
Sostienen que José Smith xunto con otros homes comunes, foi'l primeru d'estos modernos profetes y que, en calter de tal, recibió instrucciones de Dios en 1830 pa establecer la Ilesia SUD. Creen que quien presiden la ilesia, como Thomas S. Monson son profetes, videntes y reveladores del presente y creen que'l Mesias eventualmente visitólos, y que ellos -y vieron ...
Nuna d'estes visiones, manifestar a Jose Smith y a Sidney Rigdom:
"Y agora, dempués de los munchos testimonios que se dieron d'él, este ye'l testimoniu, el postreru de toos, que nós damos d'él: ¡Que vive!" "Porque lo vimos, sí, a la diestra de Dios; y oyemos la voz testificar qu'él ye'l Unigénito del Padre;" "que por él, per mediu d'él y de él los mundos son y fueron creaos, y los sos habitantes son niciaos fíos y fíes pa Dios"...
Nel bahaísmo
Unu de los principios de la Fe Bahá'í ye la revelación progresiva. Esti conceutu trata d'esplicar qu'esiste un únicu Dios qu'unvia profetes cada ciertu tiempu col mensaxe pa la so dómina. Asina vinieron nel so tiempu Buda, Moisés, Zoroastru, Xesucristo, Mahoma, Krishna, Abraham, El Báb y finalmente Baha'ullah, apocayá más de 160 años, según esta creencia, el mensaxeru de Dios pa la dómina actual. Sicasí, el significáu de la pallabra Profeta nel vocabulariu bahá'í nun correspuende siempres lliteralmente al comúnmente aceptáu.
Inda cuando los bahá'ís denominen profetes a los yá citaos, más precisamente llamar “Manifestaciones de Dios”, una denominación que va más allá de los dones de profecía o d'intermediación; ye una referencia a una condición distinta, les Manifestaciones de Dios” son espiritualmente presistentes (d'ende que nun ye una condición asible, sinón que la Manifestación de Dios naz siéndolo), escarecen comoquier d'imperfección moral, tienen conocencia innata, apuerten la omnisciencia a voluntá propia, deroguen la llei de la relixón y establecen nueves, y la so pallabra, sobre cualquier asuntu, ye una verdá espiritual innegable.
L'autoridá de les Manifestaciones de Dios ye considerada absoluta na perspeutiva bahá'í. Evidentemente esta definición supera la de la pallabra “Profeta”, qu'ellos usen más precisamente pa referise a ciertos seres santificados, que revelaron una midida de la verdá divina” dientro del marcu d'una Revelación” (Les enseñances d'una Manifestación de Dios), y que n'ocasiones dieron un impulsu vital notable al desenvolvimientu espiritual de la relixón.
Los nabís
thumb|Gauguin, Autorretratu con halo, 1889.
Ente los pintores nabís destacáronse Maurice Denis, Paul Serusier, Georges Lacombe, Felix Valloton, Pierre Bonnard y Edouard Vuillard, artistes qu'inspiraos por "el sabor de la sensación primitiva" y refugando el materialismu propiu de la so dómina, embarcar en "una busca decorativa multiforme".
Según les pallabres del principal teóricu ente los nabís:
Luelmo
Luelmo ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Zamora y de la comunidá autónoma de Castiella y Llión.
Con una superficie d'averada de 36 km², asitiar nel centru norte de la contorna de Sayago, ente Bermillo y Moralina, xunto al encruz de les antigües calzaes de Pinu a Ledesma y de Moral a Fermoselle.
El conceyu de Luelmo inclúi la pedanía de Monumenta. A efeutos de sostener un secretariu común, los conceyos de Luelmo y Villamor de la Ladre fueron arrexuntaos en 1966. En 1972 el Conceyu de Luelmo solicitó la incorporación al términu municipal de Bermillo de Sayago y, ante'l desalcuerdu de los vecinos, ratificó darréu dicha solicitud pero ensin el quorum suficiente, polo que la incorporación pidida foi finalmente refugada.
Toponimia y xentiliciu
L'orixe del so nome paez remontase a dómines de l'Alta Edá Media. Una de les teoríes fai derivar el topónimu Luelmo del nome del árbol denomináu llamera. Esta teoría sofitar na denominación de munchos pueblos sayagueses (Carbellino del carballo o carbayu; Luelmo del llamera; Fresnu y Fresnadillo del fresnu; Salce del sauce; Almeida del álamu; Moral, Moralina y Moraleja del moral, Figueruela de la figal...), amosando una posible seña identificativa de munchos de los poblamientos celtes na ribera norte del Tormes.
Probablemente debe'l so nome a los llameras que poblaben la zona dende va sieglos, y qu'agora tán sumiendo pola grafiosis. Magar ye ciertu que, nel fala sayaguesa actual de la zona, el vocablu llamera nun ye usáu, utilizando davezu'l términu negrucu, nel pasáu la forma habitual de los dialeutos lleoneses —a los cualos pertenez el sayagués— yera «uelmo». Y de ende procede'l nome d'esta llocalidá, col artículu apiguráu: L’uelmo.
Como indica Riesco Chueca en rellación col nome de la devesa de Huelmos, en la Armuña (Salamanca), la forma diptongada ye anómala, pos la evolución regular dende'l llatín “ŭlmus” ye llamera; la diptongación paez presuponer una forma vulgar, seique productu d'un encruz con otra voz allegada “*olmus”. Les formes con reforzamientu velar del diptongu, Güelmos, son comunes na fala lleonesa y na documentación. El Huelmo, despoblado na salmantina Tierra de Vitigudino, consta en 1265 como La Llamera. Tamién ye conocida la alquería Huelmos y Casasolilla, en Carrascal del Obispo (Salamanca). Consta coles mesmes na toponimia menor: en términu de Castellanos de Villiquera, rexístrase una paraxa d'El Huelmo de Cedillos, tamién citáu como Huermo o Güermo (Catastru del Marqués de la Ensenada); tamién en Alcuetas (Llión), esiste'l topónimu menor El Huelmo.
Florencio Xatruch
Florencio Xatruch Villagra foi un abogáu, militar y políticu honduranu que ye consideráu un héroe centroamericanu. Algamó'l grau de Xeneral de División y foi Vicepresidente d'Hondures ente los años 1864 a 1868, electu como decimocuartu Presidente constitucional d'Hondures, tomó posesión del cargu en 1871 y foi derrocáu'l mesmu añu. Xatruch ye consideráu un héroe centroamericanu.
Luelmo
Toponimia y xentiliciu
El xentiliciu d'esta llocalidá sayaguesa ye luelmino.
Símbolos
El nuevu escudu y bandera de Luelmo, foi aprobáu pol so conceyu en sesión celebrada'l 25 de marzu de 2002. Con fecha 19 d'abril del mesmu añu foi publicáu provisionalmente nel Boletín Oficial de la Provincia. Con fecha 6 de xunu de 2002 sale publicáu nel Boletín Oficial de Castiella y Lleón y el día 12 d'esi mesmu mes publicar definitivamente nel Boletín Oficial de la Provincia, encargándose'l so estudiu y creación a Sergio Jesús de San Marcelo Vassallo-Paleólogu, siendo presentaos al pueblu'l 18 d'agostu de 2002 con motivu del entamu de les fiestes. 120px|left|Representación heráldica del blasón aprobáu Realizaos los pertinentes estudios sobre Luelmo, la so hestoria, les sos xentes y el so términu, l'escudu qu'identifica a esi conceyu ye este.
Florencio Xatruch
Biografía
El xeneral Florencio Xatruch nació en San Antonio d'Oriente, conceyu del departamentu de Francisco Morazán, Hondures, el 21 d'ochobre de 1811. Esti xeneral tuvo una gran participación ya inflúi tantu política, como militarmente en tola rexón centroamericana. Amás de la so carrera militar foi mineru y ganaderu n'Hondures y Nicaragua.
Luelmo
Símbolos
La ermita ye la de San Gregorio, y yá nun esiste. Taba a lo cimero del Tesu o Cuetu Santu. Les dos estrelles que la acompañen nel xefe representen a les otres dos ermites del pueblu: la del Santu Cristu del Humilladero, que yá nun esiste, y la de Santa Catalina, que ta bien próxima al campusantu, siendo la única esistente na actualidá.
Florencio Xatruch
Biografía
El so padre, Ramón Xatruch, yera d'orixe catalán y la so madre foi la señora Eugenia Villagra, perteneciente a l'alta sociedá de Choluteca, que la so familia yera propietaria de mines. Los sos estudios llevar a cabu na Universidá de León, Nicaragua.
Luelmo
Símbolos
La piedra tien rellación con dicha ermita pos cuando se construyó la ermita de San Gregorio yá taba ellí, siendo incorporada a dicha ermita. Cuando ésta derrumbóse, baxóse la piedra al pueblu p'asitiala nel arcu d'entrada de la ermita de Santa Catalina. La escritura qu'había nella tenía traces de ser en parte d'orixe griegu y escribióse bastante sobre ello, pero al llimpiar del arcu les múltiples capes de pintura viniéronse embaxo toes estes conxetures: la inscripción data de 1732 y puede lleese claramente'l nome del sacerdote qu'había nel pueblu naquelles feches. El llorones de piedra son dos escultures que tán asitiaes nes esquines del campusantu del pueblu y apaecen n'actitú orante y lloramicando.
Florencio Xatruch
Vida militar y política
Dempués de terminar los sos estudios en Nicaragua, esti xeneral retornó a Hondures onde se xunió a les tropes de Domingo Sarmiento y Santos Sánchez en 1826 en contra del gobiernu en vez de Diego Vigil. Darréu, Xatruch engarró nos exércitos del xeneral Francisco Morazán. Foi por ello que'l 14 de marzu de 1832, Xatruch foi xubíu a sarxentu per orde del mesmu xeneral Morazán, depués inclinóse pol conservadorismu.
Luelmo
Símbolos
La descripción testual de la bandera ye la siguiente:
Allugamientu
thumb|center|upright=3.5|Vista de Luelmo dende'l Tesu Santu.
Historia
Los pagos de El Villar y el Tesu Santu fueron d'antiguo poblaos, see probable d'un santuariu precristianu y porteriormente llugar de la sumida Ermita de San Gregorio. Les imáxenes y otros elementos de dicha ermita, en siendo baltada, fueron recoyíos y treslladaos a l'actual de Santa Catalina, dientro de la llocalidá. Virgilio Sevillano caltién que ye griega la inscripción de la piedra esistente na entrada d'ésta y que dicha piedra perteneció a un templu d'esa nacionalidá construyíu nel visu del Tesu Santu y que, por tanto, tuvo de ser anterior a la Ermita de San Gregorio.
Florencio Xatruch
Vida militar y política
En 1841 Florencio Xatruch llogró l'ascensu a Capitán por orde del xeneral Julián Terceru quien yera parte de l'alministración del Presidente xeneral Francisco Ferrera. Pero, Xatruch non solo xubía en rangos militares, la so mesma fama de militar llueu lo catapultaría a la política d'Hondures. Foi por ello que resultó electu como diputáu al Congresu Nacional del Estáu hondureñu en 1848 pol departamentu de Choluteca, mientres el gobiernu del presidente Juan Lindo. Un par d'años dempués, Florencio Xatruch llevantar n'armes sofitando al so amigu José Santos Guardiola en contra del gobiernu lliberal del xeneral José Trinidad Cabañas. Por estos fechos, Xatruch viose obligáu a treslladase a Nicaragua al pie del so hermanu Pedro Xatruch Villagra quien tamién yera militar.
Campaña contra los filibusteros norteamericanos
En 1855 Florencio Xatruch ye xubíu al rangu de Xeneral de Brigada pol presidente nicaragüense José María Estrada y por orde del alcuerdu Walker-Corrolada, ye nomáu comandante de Rivas, n'ochobre de 1855. Alredor d'esi tiempu, el filibusteru William Walker habíase tomáu gran parte del territoriu nicaragüense col propósitu de convertilo n'estáu de la Unión Americana. Xuníu a ello, taba la motivación de Walker de restablecer en Nicaragua, y estender depués en Centroamérica, la esclavitú y otres polítiques similares a aquelles de los estaos sureños na Unión Norteamericana.
Luelmo
Historia
Sía que non, na Edá Media, Luelmo quedó integráu nel Reinu de Llión, dómina en que sería repobláu polos sos monarques nel contestu de les repoblaciones llevaes a cabu en Sayago, datando la so primer referencia escrita del sieglu XIII.
Darréu, na Edá Moderna, Luelmo tuvo integráu nel partíu de Sayago de la provincia de Zamora, tal que reflexaba en 1773 Tomás López en Mapa de la Provincia de Zamora.
Florencio Xatruch
Campaña contra los filibusteros norteamericanos
Ante esta situación, América Central entró n'estáu d'alerta. Los cinco países (Guatemala, Nicaragua, El Salvador, Hondures y Costa Rica) dexaron de llau les sos diferencies polítiques y xuniéronse pol bien común de la rexón.
Luelmo
Historia
Asina, al reestructurase les provincies y crease les actuales en 1833, la llocalidá caltener na provincia zamorana, dientro de la Rexón Lleonesa, integrándose en 1834 nel partíu xudicial de Bermillo de Sayago, dependencia que s'enllargó hasta 1983, cuando foi suprimíu'l mesmu ya integráu nel Partíu Xudicial de Zamora.
Florencio Xatruch
Campaña contra los filibusteros norteamericanos
El presidente d'Hondures nesi entós xeneral brigadier José Santos Guardiola contribuyó a la causa con más de trescientos homes, que taríen so la direición del xeneral Xatruch. Una vegada en Nicaragua estos homes y tolos demás fueron puestos sol mandu de Florencio Xatruch quien foi nomáu primer Xeneral en Xefe de los Exércitos Aliaos de Centroamérica. Sicasí, por alcuerdos políticos, depués asumió'l mandu don Juan Rafael Mora y Xatruch quedó como inspeutor xeneral.
Luelmo
Demografía
El conceyu de Luelmo tien una población de habitantes (INE ), siendo la principal actividá económica d'esta llocalidá la ganadería.
Florencio Xatruch
Campaña contra los filibusteros norteamericanos
Mientres esti conflictu armáu'l xeneral Xatruch dio amueses de gran lideralgu y valentía dirixendo a los sos homes de forma efectiva. Ente los combates que dirixó contra los filibusteros destácase'l de Poblar, en Rivas. Les sangrientes batalles d'esta guerra, dexaron un gran númberu de baxes por dambos bandos, pero a la fin les fuercies aliaes imponer por sobre los filibusteros y el territoriu nicaragüense foi recuperáu.
El 12 de xunu de 1857 el Xeneral fai la so entrada triunfal na ciudá colonial de Comayagua, capital del estáu d'Hondures onde ye recibíu con tolos honores. Amás d'Hondures, el xeneral Xatruch foi oxetu de distinciones de too tipu per parte de los demás gobiernos de Centroamérica, ente los que destaquen; l'ascensu que se-y fai en Guatemala como Xeneral de Brigada.
Luelmo
Fiestes
Luelmo rinde homenaxe a San Isidro, el 15 de mayu, y celebra la festividá de San Pedro, el 29 de xunu, tamién n'honor a Santa Catalina celebra un ofertorio con procesión de la Santa na segunda quincena d'agostu.
Florencio Xatruch
Campaña contra los filibusteros norteamericanos
En 1858 el presidente Guardiola nomar como direutor de dos ministerios Ministru de Guerra y Ministru de Facienda, qu'antes taben nun solu despachu. Florencio Xatruch permaneció nel cargu dende'l 22 de mayu de 1858 hasta'l 3 de febreru de 1860. Mientres esti periodu, Xatruch tamién desempeñó'l cargu de Ministru de Rellaciones Esteriores y Ministru Xeneral Interín. Depués tornó a Nicaragua onde trabayó nos caminos de Mateare, Masatepe y Jinotepe.
Dempués d'estos fechos, el xeneral Xatruch se asila n'El Salvador, onde ye nomáu comandante y gobernador de San Miguel, pol gobiernu de Francisco Dueñas. Dende El Salvador y col sofitu del gobiernu d'esi país, Xatruch llanza una ofensiva militar, en contra del presidente Medina. Xatruch invade Hondures con trescientos hondureños y setecientos vicentinos, l'ataque militar foi esitosu y el xeneral llogra derrocar a José María Medina, pa depués proclamase, el 26 de marzu de 1871 na ciudá de Nacaome, Presidente provisional de la República d'Hondures. Nesi cargu duró hasta'l 23 de mayu del mesmu añu, cuando foi ganáu poles fuercies de José María Medina, polo que Xatruch viose forzáu a exiliase en Nicaragua onde permaneció por dalgún tiempu.
Poles sos aiciones en contra de José María Medina, el premiu a Xatruch llegó enforma tiempu dempués, cuando'l presidente Ponciano Leiva dio-y el cargu de comandante d'armes de Trujillo en 1876.
Dos años más tarde, el Presidente de Nicaragua don Pedro Joaquín Chamorro nomar gobernador militar de Chinandega y León, y nesi mesmu añu, el 9 d'agostu confiriéron-y el grau de Xeneral de División del Exércitu de Nicaragua.
Muerte
El xeneral Florencio Xatruch finó'l 15 de febreru de 1892 a los 81 años d'edá. Los sos restos fuelguen nel actual Memorial Campusantu "San Pedro" de la ciudá de Managua.
El Diariu "La Gaceta" de Nicaragua, refiriéndose al funeral publicó lo siguiente:
Conostephium
Conostephium ye un xéneru de plantes fanerógames perteneciente a la familia Ericaceae. Entiende 13 especies descrites y de estes, solo 10 aceptaes.
Taxonomía
El xéneru foi descritu por George Bentham y publicáu en  Enumeratio plantarum quas in Novae Hollandiae ora austru-occidentali ad fluvium Cygnorum et in sinu Regis Georgii collegit Carolus Liber Baro de Hügel 76. 1837. species
Especies aceptaes
De siguío bríndase un llistáu de les especies del xéneru Conostephium aceptaes hasta febreru de 2014, ordenaes alfabéticamente. Pa caúna indica'l nome binomial siguíu del autor, embrivíu según les convenciones y usos.
Cultura Nok
La cultura de Nok apaeció en Nixeria aproximao nel añu 500 e.C. y esmorecióse a la fin de primer mileniu de nuesa yera, ensin que s'atopara una esplicación razonable, quiciabes por dalguna epidemia o por dalguna fame. A día de güei, la estructura social de la cultura de Nok paez desaxeradamente avanzada, considerando la so situación relativamente alloñada d'otres grandes cultures, y que'l restu África occidental taba, neses feches, asimilando'l Neolíticu. Ciertes teoríes conecten a los Nok col antiguu Exiptu. Per otra parte, esta cultura ye considerada la más refinada productora de terracotes del África subsaḥariana.
El misteriosu orixe de Nok
Como se citó, ciertes teoríes indiquen que los nok yeren descendientes, de dalguna manera, de los exipcios. Esto podría esclariar, en parte, el maduror de la so cultura y el refinamientu de les sos figures de folla cocío. Pero esta esplicación, demasiáu amestada al difusionismu decimonónicu, paez trayida pelos pelos, pos paez un intentu de sacar del so contestu xeográficu a esti singular pueblu subsaḥarianu. Realmente nun hai pruebes de contactos ente Exiptu y Nok, pola qu'esta propuesta ta anguaño completametne desacreditada yá que tantu étnicamente como lingüísticamente los pobladores de la cultura nok paecen ser pueblos que falaben llingües Níxer-Congu.
Hai unos 2500 años, los habitantes del norte d'África, emburriaos por una dura seca, fueron emigrando al sur, hasta'l golfu de Guinea, asitiándose n'aldegues costeres. Estos nuevos pobladores traxeron nueves costumes, ente elles, el cultivu del cebera y la ganadería de bovinos y ovinos. Sábese que nun yeren un grupu homoxéneu, porque cada comunidá tenía'l so propiu estilu cerámicu, pero toos ellos conocíen la metalurxa del fierro. Tamos, pos, nel entamu de la Edá del Fierro africana y, al paecer, la cultura Nok ye una de les primeres cultures d'esti periodu nel África occidental.
Historia del descubrimientu
Les primeres noticies de Nok tener en 1929, nel pandu de Jos (tamién llamada, de Bauchi: una rexón del centru de Nixeria y la única qu'esfruta d'un clima templáu), mientres una prospección minera. De primeres, los restos desenterraos yeren abandonaos, hasta que, en 1932, atopóse un conxuntu d'once estatues perfectamente calteníes cerca de la ciudá de Sokoto (una zona fronteriza del norte, colindante con Níxer), foi entós cuando dalgunos conocieron los restos de Nok per primer vegada.
Daqué más tarde, en 1943, cerca de la ciudá de Nok (de nuevu na pandu de Jos, nel centru de Nixeria), afayáronse por fuercia numberosos restos de figurines nunes mines d'estañu. Esiste una lleenda, cierta o non, que se cunta una y otra vez: unu de los mineros llevó una cabeza a casa pa usala de espantuxu nun plantíu familiar d'ñame, y ellí tuvo mientres un añu hasta que llamó l'atención del propiu direutor de la mina. Ésti recuperó la cabeza y otros restos y llevar a la capital, Jos, onde-y los amosó al alministrador civil de la ciudá, de casualidá un arqueólogu: Bernard Fagg, qu'entendió darréu la so importancia. Fagg treslladar a la mina y pidió a los mineros que lu informaren de tolos afayos d'esa índole que conocieren, axuntando más de 150 pieces. Años más tarde, esti arqueólogu y la so muyer pudieron axuntar el dineru pa entamar una escavación sistemática que dexó desaterrar una importante serie de restos esvalixaos nun área bien vasta. En 1977, el númberu de terracotas descubiertu xubía a 153, la mayoría fora de contestu arqueolóxicu, pos fueren abasnaes a depósitos erosivos secundarios y partíes por valles secos, zones de sabana y otros llugares del norte y del centru de Nixeria, ocupando cuasi toa'l pandu de Jos.
Col tiempu, nuevos descubrimientos fueron amontando l'área asignada a esta civilización, incluyendo la zona central del valle del ríu Níxer y la parte baxa del valle del ríu Benué. Concretamente, nesti últimu ríu destaquen dos xacimientos en bien bon estáu de caltenimientu, al salvase de la erosión. Samun Dukiya y Taruga, onde foi posible non yá constatar que se trataba d'asentamientos estables, sinón amás que la fundición y la forxa del fierro yera autóctona (non importada). Igualmente recuperáronse figures completes y otros restos como brazaletes, cerámica, puntes de flecha, cuchiellos de fierro y ferramientes agrícoles.
Les terracotas de Nok
thumb|300px| Terracota Nok. thumb|El Pensador (Cultura Nok) Les pieces d'arte que se caltuvieron al traviés del tiempu, cuasi toes incompletes, son terracotas d'una elegancia espectacular, afayando un altu grau teunolóxicu y artísticu, tantu nel modeláu de la magre como na cocción de la cerámica. Les temes son xeneralmente figurativos y representen lo que paecen ser líderes, antepasaos, estela funeraries o amuletos. Esti esquisitu legáu ye'l que fizo famosu a esti misteriosu fonduxe d'artistes, conocíos en tol mundu poles figurines tantu masculines, como femenines estilizadas con postures bien variaes, porten numberoses xoyes y tienen la cabeza desproporcionadamente grande, que los sos peñaos tán meticulosamente detallaos. Les figures suelen apaecer rotes, yá que vienen d'estrato aluviales formaos y destruyíos pola erosión d'arroyaes esporádiques. Les terracotas suelen tar soterraes, erosionadas, rodaes y rotes. Raramente caltiénense pieces intactes, lo que-yos da un peraltu valor, non yá intrínsecu, sinón tamién comercial.
Les figures de terracota más antigües pudieron ser dataes en más de 3000 años d'antigüedá per mediu de les pruebes de termoluminiscencia, anque'l Carbonu-14 asitia la plenitú ente los años 500 e.C. y el 300 de la nuesa era. L'usu de magre pa la realización d'estes obres d'arte foi oxetu de delles esplicaciones, pa unos tratábase de l'ausencia d'otres materies primes, pa otros, los metales yeren demasiáu pervalibles y de cutiu refundíos, la madera yera víctima de les termites. La terracota, sicasí, ye bono de consiguir y nun ye reutilizable. Amás, cuenta cola ventaya de poder ser modelada direutamente coles manes, ensin ferramientes (anque ensin dulda dalgunes hubo). Ello ye que la especialista Margaret Young-Sánchez, conservadora de les seición d'arte indíxena d'América, África y Oceanía nel muséu d'Arte de Cleveland, pudo constatar que non yá se modelaba la magre a la manera tradicional, sinón que, cuando taba daqué endurecida, los artesanos retiraben cachos, con un métodu que recuerda la talla de la madera. L'acabáu consistía nun engobe de magre cuasi líquidu y un allisáu pa da-y una aspeutu bruñido y brillosu.
Les más grandes superaben el metro d'altor, lo qu'implica la construcción de fornos bien sofisticaos, anque fueren abiertos. Amás, polos fragmentos, sábese que la grosez de les parés de la terracota yera bien uniforme, d'esta miente, l'artesanu evitaba problemes na cocción y asegurábase de qu'esta fora homoxénea.
El remangu téunicu, según la maestría estilística constatada nes obres induz a pensar que'l arte Nok tien tres de sí munchos sieglos de tradición. Nun hai nicios d'esperimentación, d'accidentes o fallos na factura. L'estilu tien un maduror precisu. Por casu, el modeláu de los güeyos sigue un arcu de combadura perfecta nel párpagu cimeru, superpuestu a un triángulu invertíu que'l so vértiz ye'l párpagu inferior y en que'l so centru imprimir un círculu.
Ver tamién:
Rellaciones con otres cultures
Probablemente, esistieron contactos comerciales ente'l norte y el sur del desiertu d'El Sáḥara a lo llargo del primer mileniu edC, sábese qu'había carros arrastraos por caballos. Los pobladores del sur apurríen oru, esclavos, marfil y otros productos esclusivos de la fauna tropical, ente que del norte venía la sal, los texíos, la cerámica, el vidriu, ciertes frutes y, inclusive, caballos. El caballu ye un animal que, verdaderamente, impresionaba a los nok, que de cutiu modelaron estrañes figures de caballeros, quiciabes grandes homes. Estes pieces son consideraes les más pervalibles del arte nok.
La cultura de los nok considérase pionera na agricultura y la metalurxa africanes, pero, cuantimás, el so estilu artísticu, va influyir decisivamente nes mázcares del antiguu reinu Yoruba con capital en Ilé-Ifè y, según les de Benín (munchos sieglos dempués), empecipiando una tradición escultórica naturalista fundamental nel África occidental anterior a la colonización. Per otru llau, el cayente de Nok, nel primer mileniu, coincide col surdimientu, a veres del llagu Chad, d'otra cultura de nivel equiparable cola que caltuvo cierta rivalidá peles zones húmedes (lo qu'esplica l'apaición de petrines defensives nes aldegues). Los Nok, son, amás, consideraos el nucleu más importante de dispersión protobantú.
Nuglar-Sankt Pantaleon
Nuglar-Sankt Pantaleon ye una comuña suiza del cantón de Solothurn, allugada nel distritu de Dorneck. Llenda al norte coles comunes de Frenkendorf (BL) y Liestal (BL), al este con Seltisberg (BL), al sureste con Lupsingen (BL), al suroeste con Büren, y al oeste con Gempen.
Corte Imperial de Kyoto
La Corte Imperial de Kyoto foi'l gobiernu nominal de Xapón dende 794 hasta 1868, a empiezos de la dómina Meiji, onde la Corte foi treslladada a Tokiu y foi integráu a la Restauración Meiji.
Madridanos
miniaturadeimagen|278x278px|Conceyu miniaturadeimagen|278x278px|Ilesia parroquial miniaturadeimagen|278x278px|Escuela de neños 1968. Anguaño atópase ellí la farmacia del pueblu Madridanos ye un conceyu y llocalidá d'España na provincia de Zamora, comunidá autónoma de Castiella y Llión, y forma parte de la contorna de la Tierra del Vino. Cuenta col anexu de Bamba.
Corte Imperial de Kyoto
Cuando Minamoto no Yoritomo creó'l shogunato en 1185, el verdaderu poder tuvo en manes de los shōgun, que teníen fregadures colos Emperadores de Xapón y que duraría hasta 1868. Enantes d'eso'l poder político pertenecía a la clase aristócrata, culta y con gran influencia china, que tomaba partíu por unu o otru miembru de la familia imperial, y en delles dómines yeren quien verdaderamente gobernaben Xapón.
Madridanos
Topónimu
El so nome, que foi oxetu d'autorizaos estudios, podría derivar del asentamientu nel so territoriu de mozárabes provenientes de Madrid nel añu 932, tres la destrucción de les muralles de la ciudá castellana por Ramiro II de Llión, si nun ye inclusive anterior. La ocupación definitiva de Madrid nun se produció hasta 1082, pero la fundación de Madridanos ye ensin dulda más temprana.
Llocalización
Llenda al norte con Villalazán, al sur con Sanzoles, al este con Toro, y al oeste con Moraleja del Vino y Villaralbo.
Authiou
Authiou ye una comuña francesa del departamentu de Nièvre, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Madridanos
Historia
Los oríxenes del poblamientu humanu nel términu de Madridanos asitiar na Edá del Fierro, al acoyer el términu municipal la zona arqueolóxica del castru del Viso, allugada na redolada del anexu de Bamba.
Authiou
Tien una población de y una superficie de  km².
Madridanos
Historia
Mientres la Edá Media, la llocalidá quedó integrada nel Reinu de Llión, siendo repoblada con xentes procedentes de Madrid, que llegaríen coles huestes de Ramiro II de Llión tres tomar de dicha ciudá por esti monarca lleonés nel sieglu X.
Darréu, na Edá Moderna, Madridanos formó parte del Partíu del Vino de la provincia de Zamora, tal que reflexaba en 1773 Tomás López en Mapa de la Provincia de Zamora. Asina, al reestructurase les provincies y crease les actuales en 1833, la llocalidá caltener na provincia zamorana, dientro de la Rexón Lleonesa, integrándose en 1834 nel Partíu Xudicial de Zamora.
Patrimoniu
La ilesia parroquial de San Esteban ye'l so principal monumentu. De sólidu aspeutu, con cruceru y reconstruyida sobre una anterior, agospia un crucifixu del XVI y una imaxe de San Roque del mesmu sieglu. Tien un altar mayor con San Joaquín y Santa Ana, y otru con San Atilano y San Ildefonso. N'otru altar llateral ta San Antonio Abá y Santa Águeda, xunto a un San Antonio de Padua del XVIII. El retablu mayor ye barrocu del XVIII, y hai otru llateral con San Isidro y Santa Teresa de Jesús.
Capo del Viso
El términu municipal inclúi xunto al anexu de Bamba la zona arqueolóxica del castru del Viso, incoado como Bien d'Interés Cultural en 1980, y declaráu como tal en 2013.
El xacimientu «Cuesta del Viso» en Bamba, allugáu nun pimpanu cuetu sobre'l qu'apodera la marxe izquierda del Douru na contorna de la Tierra del Vino, constitúi un llugar emblemáticu y referente nel estudiu de la protohistoria zamorana. Trátase d'un típicu asentamientu n'altor que foi ocupáu pol home a lo llargo de la historia, dende la Primer Edá del Fierro hasta dómina bajomedieval, como llugar funerariu asociáu cola ermita de La nuesa Señora del Avisu.
Gastronomía
La gastronomía llocal xira en redol a les llegumes, les verdures y los productos de matanza -como embutíos, morciella o tocín-, que conflúin col tradicional cocíu, fabes con chorizu y carnes al caricote. Los güertos particulares siguen suministrando'l consumu particular con productos d'escelente calidá.
Fiestes
Tamién celebren la Romería de la Virxe del Avisu, na ilesia de Bamba, y caltiénense tradiciones como la de llantar el mayu -per parte de los quintos- o celebraciones de águedas en febreru.
Domiciu Marsu
Domitius Marsus, Domiciu Marsu, poeta romanu de dómina augustea, compañeru de Virxiliu y Tibulu, contemporaneu d'Horaciu. Pol so cognomen deduzse que yera d'orixe marsu.
Sobrevivió a Tibulu, pero nun llegó a los tiempos d'Ovidiu. Miembru del círculu de Mecenes y protexíu por él, l'orador Rabiriu Fabiu allúgalu ente los cultivadores de la epopeya, y al paecer compunxo una, Amazonis. Compunxo tamién epigrames funerarios y gloriadores, y tamién satíricos y sobre l'actualidá política, como los que compiló nuna obra titulada Cicuta que lleó y almiró Marcu Valeriu Marcial, el so principal siguidor y asonsañador. Compunxo un tratáu en prosa, De urbanitate, que cita Quintilianu. Dedicó un epitafiu a Albiu Tibulu.
Centropus superciliosus
Centropus superciliosus ye una especie d'ave cuculiforme de la familia Cuculidae que vive n'África y el suroeste d'Arabia.
Distribución y hábitat
Estiéndese pol África Oriental y Austral, según les zones costeres del suroeste d'Arabia. Habita en sabanes y zones de carba, incluyíes les rexones costeres y de monte.
Taxonomía
Reconócense trés subespecies:
Reconocíase una subespecie más nel sur, Centropus superciliosus burchellii, pero apocayá dixebróse nuna nueva especie, el Cucal de Burchell (Centropus burchelli).
Seltisberg
Seltisberg ye una comuña suiza del cantón de Basel-Landschaft, asitiada nel distritu de Liestal. Llenda al norte cola ciudá de Liestal, al este y sureste con Bubendorf, al sur con Lupsingen, y al oeste con Nuglar-Sankt Pantaleon (SO).
Cheryl Strayed
Cheryl Strayed, nome de nacencia Chery Nyland Lambrecht, ye una escritora y bloguera d'Estaos Xuníos.
Fía de Bobbi Lambrecht y Ronald Nyland. Estudió na Universidá de Siracusa.Llicenciar con cum laude de dos especialidad de lliteratura inglesa y estudios femeninos. Trabayó de camarera, la so madre finó cuando ella tenía 22 años y cuando tenía 28 años resuelve faese una caminada pol Senderu Macizu del Pacíficu o SMP.
Arrexunta la esperiencia na autobiografía Xavaz, llibru que foi superventes. Cheryl Strayed decide caminar más de mil quilómetros del Senderu del Macizu del Pacíficu sola, como una manera de curase a sigo mesma, arriendes del so divorciu, la muerte de la so madre, y los años de conducta imprudente destructiva. El Senderu del Macizu del Pacíficu ye un camín de 4264 km dende Méxicu hasta Canadá trevesáu trés estaos de la mariña oeste estauxunidense. Nel viaxe de sobrevivencia física y mental va atopando'l so propiu camín.
Realizóse una adautación cinematográfica del llibru, la película Wild. Foi la productora y actriz Reese Witherspoon quién interpretó a Cherryl Strayed.
Vida privada
Casóse con Marcu Littig de 1988 al 1995 y depués con Brian Lindstrom en 1999. Ye madre dos fíos: Bobbi y Carver Strayed Lindstrom. Anguaño mora en Oregón.
Avrée
Avrée ye una comuña francesa del departamentu de Nièvre, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
David Hilbert
Nel bracéu por demostrar correutamente dalgunos de los errores cometíos por Einstein, na teoría xeneral de la relatividá, David Hilbert adelantrar a les correiciones d'Einstein, sicasí nunca quixo otorgase'l méritu.
Vida
Hilbert nació en Königsberg, en Prusia Oriental (actual Kaliningráu, Rusia). Graduar nel llicéu de la so ciudá natal y matriculóse na Universidá de Königsberg (Albertina). Llogró'l so doctoráu en 1885, con una disertación, escrita so supervisión de Ferdinand von Lindemann, titulada Über invariante Eigenschaften specieller binärer Formen, insbesondere der Kugelfunctionen (Sobre les propiedaes invariantes de formes binaries especialessobremanera les funciones circulares). Hermann Minkowski coincidió con Hilbert na mesma universidá y momentu como doctorando, y aportaron a amigos íntimos, exerciendo unu sobre l'otru una influencia recíproca en dellos momentos de les sos carreres científiques.
Hilbert permaneció como profesor na Universidá de Königsberg de 1886 a 1895, cuando, como resultáu de la intervención nel so nome de Felix Klein, llogró'l puestu de Catedráticu de Matemática na Universidá de Göttingen, que naquel momentu yera'l meyor centru d'investigación matemática nel mundu, onde permanecería'l restu de la so vida.
El teorema de finitud
Klein, per otru llau, reconoció la importancia del trabayu y aseguróse de que fora publicáu ensin alteraciones. Animáu por Klein y los comentarios de Gordan, Hilbert estendió'l so métodu nun segundu artículu, apurriendo estimaciones sobre'l grau máximu del conxuntu mínimu de xeneradores, y unviar una vegada más a los Annalen. En lleendo'l manuscritu, Klein escribiólu, diciendo: «Ensin dulda ésti ye'l trabayu más importante n'álxebra xeneral que los Annalen publicaron nunca». Más palantre, cuando la utilidá del métodu de Hilbert fuera reconocida universalmente, el mesmu Gordan diría: «He d'almitir qu'inclusive la teoloxía tien los sos méritos».
Axiomatización de la xeometría
El testu Grundlagen der Geometrie (Fundamentos de la xeometría), que Hilbert publicó en 1899, sustitúi los tradicionales axomes de Euclides por sistema formal de 21 axomes. Eviten les debilidaes identificaes nos d'Euclides, que la so obra clásica Elementos siguía siendo usada como llibru de testu naquel momentu.
L'enfoque de Hilbert marcó'l cambéu al sistema axomáticu modernu. Los axomes nun se tomen como verdaes evidentes. La xeometría puede tratar de coses, sobre les que tenemos intuiciones poderoses, pero nun ye necesariu asignar un significáu esplícitu a los conceutos indefiníos. Como diz Hilbert, los elementos tales como'l puntu, la recta, el planu y otros, pueden sustituyise con meses, sielles, jarras de cerveza y otros oxetos. Lo que s'alderica y desenvuélvese son les sos rellaciones definíes.
Hilbert empieza numberando los conceutos ensin definición: puntu, recta, planu, incidencia (una rellación ente puntos y planos), tar ente, congruencia de pares de puntos y congruencia d'ángulos. Los axomes unifiquen la xeometría plana y la sólida de Euclides nun únicu sistema.
Los 23 problemes
En reescribiendo los fundamentos de la xeometría clásica, Hilbert podía habelo extrapolado al restu de les matemátiques. Esti enfoque difier, sicasí, de los posteriores «loxicistes» Russel-Whitehead o'l «formalismu matemáticu» del so contemporaneu Giuseppe Peano y más apocayá del «conxuntu de matemáticos» Nicolas Bourbaki. La comunidá matemática al completu podría embarcase en problemes qu'él identificó como aspeutos cruciales nes árees de la matemática qu'él consideró como claves.
Llanzó'l conxuntu de problemes na conferencia "Los problemes de la matemática" presentada mientres el cursu del Segundu Congresu Internacional de Matemáticos celebráu en París. Esta ye la introducción a la conferencia de Hilbert:
Presentó menos de la metá de los problemes nel Congresu, que fueron publicaos nes actes. Estendió'l panorama nuna publicación posterior, y colla llegó la formulación canónica actual de los 23 Problemes de Hilbert. El testu al completu ye importante, yá que la exéxesis de les cuestiones puede siguir siendo materia d'alderique inevitable, cada vegada que se preguntar cuántes fueron resueltes: 1. Problema de Cantor sobre'l cardinal del continuu. ¿Cuál ye'l cardinal del continuu?
2. La compatibilidá de los axomes de l'aritmética. ¿Son compatibles los axomes de l'aritmética?
3. La igualdá de los volúmenes de dos tetraedros d'igual base ya igual altor.
4. El problema de la distancia más curtia ente dos puntos. ¿Ye la llinia recta la distancia más curtia ente dos puntos, sobre cualquier superficie, en cualquier xeometría?
5. Establecer el conceutu de grupu de Lie, o grupu continuu de tresformamientos, ensin asumir la diferenciabilidad de les funciones que definen el grupu.
7. La irracionalidá y trescendencia de ciertos númberos como y, 2v2, etc.
8. El problema de la distribución de los númberos primos.
9. Demostración de la llei más xeneral de reciprocidá nun cuerpu de númberos cualesquier.
10. Establecer métodos efectivos de resolución d'ecuaciones diofánticas.
11. Formes cuadráticas con coeficientes alxebraicos cualesquier.
13. Imposibilidá de resolver la ecuación xeneral de séptimu grau per mediu de funciones de namái dos argumentos.
14. Prueba de la condición finita de ciertos sistemes completos de funciones.
15. Fundamentación rigorosa del cálculu enumerativo de Schubert o xeometría alxebraica.
16. Problema de la topoloxía de curves alxebraiques y de superficies.
17. La espresión de formes definíes por sumes de cuadraos.
18. Construcción del espaciu de los poliedros congruentes.
19. Les soluciones de los problemes regulares del cálculu de variaciones, ¿son siempres analítiques?
20. El problema xeneral de condiciones de contorna de Dirichlet.
21. Demostración de la esistencia d'ecuaciones diferenciales lliniales de clase fuchsiana, conocíos los sos puntos singulares y grupu monodrómico.
22. Uniformidá de les rellaciones analítiques per mediu de funciones automórficas: siempres ye posible uniformizar cualquier rellación alxebraica ente dos variables per mediu de funciones automorfas d'una variable.
23. Estensión de los métodos del cálculu de variaciones.
Dalgunos resolviéronse en poco tiempu. Otros hanse aldericáu mientres tol sieglu XX, y anguaño llegóse a la conclusión de qu'unos pocos son irrelevantes o imposibles de cerrar. Dalgunos siguen siendo anguaño un retu pa los matemáticos.
Formalismu
Siguiendo l'enclín que se convirtiera n'estándar a metá de sieglu, el conxuntu de problemes de Hilbert tamién constituyía una especie de manifiestu, qu'abrió la vía pal desenvolvimientu de la escuela del Formalismu matemáticu, una de los trés escueles matemátiques más importantes del sieglu XX. D'alcuerdu al formalismu, la matemática ye un xuegu —carente de significáu— nel qu'unu prauticar con símbolos carentes de significáu d'alcuerdu a unes regles formales establecíes de mano. Por tantu ye una actividá de pensamientu autónoma. Sicasí, hai marxe pa la dulda al respeutu de si la mesma visión de Hilbert yera simplistamente formalista nesti sentíu.
El programa de Hilbert
En 1920 propunxo de forma esplícita un proyeutu d'investigación (en metamatemática, como se llamó entós) qu'acabó siendo conocíu como programa de Hilbert. Quería que la matemática fora formulada sobre unes bases sólides y dafechu lóxiques. Creía que, en principiu, esto podía llograse, amosando que:
que tal sistema axomáticu puede probase consistente.
Paecía tener razones téuniques y filosófiques pa formular esta propuesta. Esto afirmaba'l so disgustu polo que se diera a conocer como ignorabimus, qu'entá yera un problema activu nel so tiempu dientro del pensamientu alemán, y que podía rastrexase nesa formulación hasta Emil du Bois-Reymond.
El programa sigue siendo reconocible na filosofía de la matemática más popular, onde se-y llama de normal formalismu. Por casu, el grupu Bourbaki adoptó una versión selectivo y esleío como fayadiza pa los requisitos de los sos proyeutos ximielgos de (a) escribir trabayos fundamentales enciclopédicos, y (b) dar soporte al sistema axomáticu como ferramienta d'investigación. Esti enfoque tuvo ésitu ya influencia en rellación col trabayu de Hilbert na álxebra y l'analís funcional, pero nun consiguió cuayar igual colos sos intereses en física y lóxica.
El trabayu de Gödel
Hilbert y los matemáticos de talentu que trabayaron con él nesta empresa taben dedicaos al proyeutu. El so intentu de dar soporte a la matemática axiomatizada con principios definíos, qu'esaniciaría les incertidumes teóriques, diba sicasí a acabar en derrota.
Gödel demostró que nun se podía demostrar la completitud de nengún sistema formal non contradictoriu que fuera abondo ampliu pa incluyir siquier l'aritmética, namái por aciu los sos propios axomes. En 1931 el so teorema de la incompletitud amosó que l'ambiciosu plan de Hilbert yera imposible tal como se plantegaba. El segundu requisitu nun podía combinase col primeru de forma razonable, mientres el sistema axomáticu seya genuinamente finito.
Sicasí, el teorema de completitud nun diz nada al respeutu de la demostración de la completitud de la matemática por aciu un sistema formal distintu. Los llogros posteriores de la teoría de la demostración a lo menos clarificaron la rellación de la consistencia coles teoríes d'interés principal pa los matemáticos. El trabayu de Hilbert empezara lóxicu nel so camín a la clarificación; la necesidá d'entender el trabayu de Gödel llevó entós al desenvolvimientu de la teoría de la computabilidad y dempués de la lóxica matemática como disciplina autónoma na década de 1930–1940. D'esti 'alderique' nació direutamente la base pa la informática teórica d'Alonzo Church y Alan Turing.
La escuela de Göttingen
Ente los alumnos de Hilbert atópense Hermann Weyl, el campeón mundial d'axedrez Emanuel Lasker, Ernst Zermelo y Carl Gustav Hempel. John von Neumann foi asistente so. Na Universidá de Göttingen, Hilbert atopóse arrodiáu per un círculu social constituyíu por dalgunos de los matemáticos más importantes del sieglu XX, como Emmy Noether y Alonzo Church.
Analís funcional
Alredor de 1909, Hilbert dedicar al estudiu d'ecuaciones diferenciales ya integrales; el so trabayu tuvo consecuencies direutes en partes importantes l'analís funcional modernu. Pa poder llevar a cabu estos estudios, Hilbert introdució'l conceutu d'un espaciu euclideu d'infinites dimensiones, llamáu más tarde espaciu de Hilbert. El so trabayu nesta parte del analís apurrió la base d'importantes contribuciones a la física matemática nos dos décades siguientes, anque en direiciones que daquella non se podíen antemanar. Más tarde, Stefan Banach amplificó'l conceutu, definiendo los espacios de Banach. L'espaciu de Hilbert ye por sigo mesma la idea más importante del analís funcional, que creció al so alredor mientres el sieglu XX.
Física
Hasta 1912, Hilbert foi de forma cuasi esclusiva un matemáticu puru». Cuando entamaba faer una visita a Bonn, onde taba somorguiáu nel estudiu de la física, el so amigu y colega matemáticu Hermann Minkowski faía chistes diciendo que tenía que pasar 10 díes en cuarentena enantes de poder visitar a Hilbert. En realidá, Minkowski paez ser responsable de la mayoría d'investigaciones de Hilbert en física anteriores a 1912, incluyíu'l so seminariu conxuntu sobre la tema en 1905.
En 1912, tres años tres la muerte del so amigu, camudó'l so oxetivu escontra esta tema de forma cuasi esclusiva. Iguó que se-y asignara un tutor en física». Empezó estudiando la teoría cinética de los gases y pasó depués a la teoría elemental de radiación y a la teoría molecular de la materia. Inclusive tres l'españíu de la guerra en 1914, siguió celebrando seminarios y clases onde se siguíen de cerca los trabayos d'Einstein ente otros.
Hilbert convidó a Einstein a Göttingen por qu'impartiera una selmana de lleiciones ente xunu y xunetu de 1915 sobre relatividá xeneral y la so teoría de la gravedá en desenvolvimientu (Sauer 1999, Folsing 1998). L'intercambiu d'idees llevó a la forma final de les ecuaciones de campu de la Relatividá Xeneral, en concretu les ecuaciones de campu d'Einstein y l'aición d'Einstein-Hilbert. Anque Einstein y Hilbert nun llegaron nunca a engardise nuna disputa pública sobre prioridá, hubo daqué de discutiniu sobre'l descubrimientu de les ecuaciones de campu.
Amás, el trabayu de Hilbert antemanó y asistió a delles meyores na formulación matemática de la mecánica cuántica. El so trabayu foi clave pal de Hermann Weyl y John von Neumann sobre la equivalencia matemática de la mecánica de matrices de Werner Heisenberg y la ecuación d'onda d'Erwin Schrödinger, y la so espaciu de Hilbert xuega un papel importante na teoría cuántica. En 1926, von Neumann amosó que si los estaos atómicos entendiérense como vectores nel espaciu de Hilbert, entós corresponderíense tantu cola teoría de función d'onda de Schrödinger como coles matrices de Heisenberg.