cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fastias
Historia
La historia medieval d'esta zona ye inesacta con escasez de documentos válidos, anque hubo presencia romana desconozse si foi permanente o non y mientres la edá media desconozse si hubo habitantes, sicasí por aciu dellos documentos asítiase los so entamu respeutivamente mientres el reináu del la condesa de tineo Ximena Ñúñez s.XI, un home adineráu llamáu Vaasco Arcancio fizose coles tierres de la zona arrendándoles probablemente y contratando xornaleros de zones vecines creóse un pequeñu nucleu de población, desconócense más coses hasta l'añu 1115 cuando un miembru del pueblu allega a la xunta d'oviedo convocada pol ovispo pelayo. La mayor parte del pueblu perteneció a un señor d'oviedo hasta mediaos de 1920 onde fueron mercaes munches d'estes tierres yá inesistentes cabo dicir, una y bones la fusión de munches mientres cuasi un sieglu y l'aparcelamiento de 2007 modificaron los terrenes. Mientres el sieglu 20 Fastias pasu a ser una parroquia yá qu'antes pertenecía a la parroquia de Calleras.
Massospondylus
El Massospondylus foi un prosaurópodu qu'habitaba en Sudáfrica y América del Norte hai aproximao 195 millones d'años, nel Xurásicu inferior. Tres hallar fósiles d'esti dinosauriu en Sudáfrica, foi nomáu por Richard Owen en 1854.
Esti espécimen tamién foi alcontráu n'Arizona y otros estados. El Massospondylus tenía ente 4 y 6 m. de llargu y 1,6 a 2 m. d'altu. Esti dinosauriu yera herbívoru.
Esteban Ocon
GP3 Series
Ocon entró na Temporada 2015 de GP3 Series de la mano d'ART Grand Prix, dempués de ganar el títulu de la Fórmula 3 Europea a Max Verstappen. Empezó l'añu como unu de los favoritos, ganando la so primer victoria na so primer carrera, con vuelta rápida incluyida. Anque dempués tuvo un difícil empiezu, demostró una impresionante regularidá mientres nueve carreres, onde terminó siempres 2º. Luca Ghiotto, máximu rival de Ocon, ganaba más carreres que'l francés, sicasí nun sumaba tantu. Mientres el final de temporada, Ocon solamente baxóse del podiu nuna carrera, consiguiendo la so 14º podiu de la temporada na última carrera que-y valía pa ser campeón de GP3 Series nel so primer añu.
DTM
Depués de trunfar na GP3, Ocon siguió col equipu ART en 2016, pero nel Deutsche Tourenwagen Masters al volante un Mercedes-Benz Clase C. Nos diez carreres que participó, la so única resultancia puntuable foi un novenu puestu na primer carrera de Zandvoort.
2014-2016: Pilotu de pruebes
Les sos escelentes resultaos en competiciones promocionales llamaron l'atención de los equipos de la categoría reina. El primeru foi Lotus-Renault en 2014, onde Ocon llogró pilotar un F1 per primer vegada nunos test. Pa la temporada 2015, foi l'equipu Sahara Force India F1 Team el que-y fichó como'l so pilotu de pruebes. Dempués de ganar el títulu de GP3 Series, Mercedes AMG F1 Team incorporar nel so programa pa nuevos pilotos. Tan bonos fueron les sos resultaos, que l'equipu Renault F1 Team fichólu pa ser el so pilotu de pruebes, llegando a probar n'entrenamientos llibres.
2016: Pilotu titular en Manor
Magar entemetese nel mundu de la Fórmula 1, Ocon dio'l reblincón nel GP de Bélxica 2016, onde sustituyó a Rio Haryanto nel modestu equipu Manor Racing MRT. Participó en nueve carreres, anque nenguna ensin puntuar.
2017: Force India
En payares de 2016 anuncióse qu'Esteban remplazaría a Nico Hülkenberg en Sahara Force India pa la temporada 2017, siendo compañeru de Checo Pérez. Puntuó en toles carreres salvu dos, en dambos casos por toque con otros automóviles, destacar dos quintes posiciones n'España y Méxicu, y cinco sestes posiciones. D'esta miente, el francés remató octavu nel campeonatu.
Eurocopa de Fórmula Renault 2.0
(Clave) (negrina indica pole position) (cursiva indica vuelta rápida)
Fórmula 3 Europea
(Clave) (negrina indica pole position) (cursiva indica vuelta rápida)
GP3 Series
(Clave) (negrina indica pole position) (cursiva indica vuelta rápida)
Fórmula 1
(Clave) (negrina indica pole position) (cursiva indica vuelta rápida)
Dinastía búyida
Los Búyidas (, Āl-y Buye; caspiano: Bowyiyün), tamién conocíos n'inglés como Buwaihids o Buyyids, fueron una dinastía irania chiita    que yera orixinaria de Daylam. Fundaron una confederación que controló la mayor parte de lo que güei ye Irán ya Iraq nos sieglos X y XI.
Historia
Los fundadores de la confederación búyida fueron ‘A elī ibn Būyá y los sos dos hermanos menores, al-Hassan y Ahmad. Originariamente un soldáu al serviciu de los ziyáridas de Tabaristán, ‘A elī pudo reclutar un exércitu pa ganar a un xeneral turcu de Bagdag llamáu Yaqut en 934. Mientres los siguientes nueve años los trés hermanos llograron el control del restu del califatu Abasí. De la que aceptaben l'autoridá titular del califatu de Bagdag, los gobernantes búyidas asumieron el control efectivu del estáu.
Les primeres décades de la confederación búyida tuvieron caracterizaes por grandes conquistes territoriales. Amás de Fars y Jibal, que fueron conquistaes nos años 930, y del centru d'Iraq, que se sometió en 945, siendo califa Al-Mustaqfi, los búyidas tomaron Kermán (967), Omán (967), la Yasira (979), Tabaristán (980) y Gorgán (981). Dempués d'esto los búyidas entraron en lenta decadencia, con delles partes de la confederación gradualmente esprendiéndose y convirtiéndose les dinastíes locales sol so gobiernu n'independientes de fechu.
El sieglu mientres el cual gobernaron los búyidas, xunto cola puxanza d'otres dinastíes iranines na rexón, representa un periodu na historia d'Irán dacuando llamáu'l "Entemediu Iranín" pos foi un interludiu ente'l gobiernu de los árabes abasíes y los turcos selyúcides. Ello ye que como iranios dailamitas los búyidas concientemente alicaron los símbolos y práutiques de la dinastía sasánida persa. Ello ye que a partir de 'Adud al-Daula usaron l'antiguu títulu sasánida Shâhanshâh (en grafía persa, شاهنشاه), lliteralmente Rei de Reyes.
thumb|250px|Soldáu [[daylaman búyida iraniu.]] La confederación búyida foi estremada y gobernada por múltiples miembros de la dinastía. Ellos nominalmente reconocíen la soberanía de los califes de Bagdag, quien en realidá nun teníen poder envernada dientro del estáu. El títulu usáu polos gobernantes búyidas foi emir, lo que significa gobernador o príncipe. Xeneralmente unu de los emires yera reconocíu como principal respectu al restu; esti individuu usaba'l títulu de amīr al-umarā, o emir senior. Anque l'emir senior yera la cabeza formal de los búyidas, usualmente nun tenía nengún control significativu fora del so propiu emiratu personal; cada emir esfrutaba d'un altu grau d'autonomía dientro de los sos propios territorios. Como se señaló enantes, dalgunos de los más fuertes emires usaron el títulu sasánida de Shāhanshāh. La socesión de poder yera hereditaria, con padres estremando la so tierra ente los sos fíos.
L'exércitu búyida consistía de los sos compatriotes dailamitas iranios, quien sirvieron como soldaos d'infantería y de caballería turca que tenía un importante papel nel exércitu abasí. Los dailamitas y turcos de cutiu engarraben ente sigo nun intentu de ser la fuercia dominante dientro del exércitu. Pa compensar a los sos soldaos los emires búyidas apurríen-yos un iqtá, los derechos a un porcentaxe de los impuestos d'una provincia, anque la práutica de pagu n'especie tamién s'usó frecuentemente.
Como la mayor parte de los dailamitas de la dómina, los búyidas yeren originariamente zaidíes. Dempués de tomar el poder n'Irán ya Iraq, sicasí, empezaron a averase a los imamíes, posiblemente por cuenta de considerancies polítiques. Ello ye que los búyidas escasamente intentaron forzar un puntu de vista relixosu particular sobre los sos súbditos sacante cuando se trataba d'asuntos onde seríen políticamente expeditivos. Los abasíes suníes caltuvieron el califatu, anque se vieron quitaos de too poder secular. Amás, pa prevenir tensiones ente los chiitas y los sunitas dientro de les axencies gubernamentales, los emires búyidas dacuando nomaben a cristianos para altos cargos en llugar de musulmanes de cualesquier de los dos sectes.
Principales gobernantes
Xeneralmente, los trés emires búyidas más poderosos en cualquier dómina fueron los que controlaben Fars, Jibal ya Iraq. Dacuando un gobernante controlaría más d'una rexón, pero nengunu d'ellos exerció control direutu sobre les trés rexones.
A los gaznávidas.
Dailámidas d'Iraq
A los selyúcides.
Gobernantes menores
Nun yera infrecuente que los fíos menores atoparen llinies colaterales, o pa miembros búyidas individuales controlar una provincia y empezar a gobernar ellí. Nota: la siguiente llista ta incompleta.
A los búyidas de Fars.
Búyidas de Hamadán
A los Kakúyidas.
Búyidas de Kermán
Búyidas de Juzestán
Referencies
Otru escelente discutiniu de los búyidas ye Loyalty and Leadership in an Early Islamic Society, del profesor de Harvard Roy Mottahedeh
Katowice
Dende 1999, Katowice ye la capital del Voivodatu de Silesia, y anteriormente fuere la capital del Voivodatu de Katowice. Katowice ye la ciudá más importante del Área Industrial de Silesia Superior. Tien una población de 301.834 habitantes (2014), cabezalera d'un área metropolitana de 2.930.800 habitantes (2001).
Haplospiza
Haplospiza ye un pequeñu xéneru de la familia Thraupidae que ta compuestu por dos especies, les que viven en cantos de selves d'América Central y del Sur. Ente los nomes vulgares d'estes aves atópense los de: afrecheros fringilos, billorios, gigarras, yales, etc. left|250px|thumb|Selva de la [[provincia fitoxeográfica Paranaense. Los montes de bambú y los cantos de selves tropicales y subtropicales son los hábitats d'esti xéneru.]]
Distribución y hábitat
Les especies d'esti xéneru estiéndese dende'l sur de Méxicu, hasta la provincia de Misiones, nel nordeste de l'Arxentina. Como vagante reportó-ylo llegando entá más al sur, al Uruguái y al nordeste de Buenos Aires.
Habiten en tacuarales, selves secundaries y cantos de selves primaries, tantu serranes como d'llanura.
Taxonomía
Esti xéneru describióse orixinalmente por Jean Cabanis nel añu 1851. La llocalidá tipu dada ye: «Rio Grande do Sul, Brasil».
Década del 110 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Tabla añal del sieglu II e.C. ( Sieglu III e.C. - Sieglu II e.C. - Sieglu I e.C.)
Jessains
Jessains ye una comuña francesa del departamentu d'Aube, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ilesia de Samartino de Viḷḷayana
La Ilesia parroquial de San Martino de Viḷḷayana ye un templu románicu asitiáu nel conceyu de Ḷḷena. que s'atopa na aguada occidente del valle del ríu Ḷḷena, a unos 8 km de Campumanes en direición sur y a 32 km d'Uviéu en direición norte. Foi declaráu BIC en BOPA (Boletín Oficial del Principáu d'Asturies) el 12 de febreru de 1982.
Samartino pertenez a la parroquia de Viḷḷayana y un ramal de la vía romana de La Carisa ta mui cerca. Les primeres noticies que se tien de Samartino son del añu 905, cuando foi donada por Alfonso III a la ilesia de San Salvador d'Uviéu. Tamién hai datos de que la ilesia de Sanmartino foi construyida nel sieglu XIII, lo que fai abarruntar que la so edificación foi sobre otra obra anterior perteneciente al prerrománicu asturianu, pero nun queda nengún restu d'ella.
Pommier-de-Beaurepaire
Pommier-de-Beaurepaire ye una comuña francesa del departamentu d'Isère, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Tockus leucomelas
Tockus leucomelas ye una especie d'ave coraciforme de la familia Bucerotidae presente nes sabanes grebes del África austral. Ye una ave de medianu tamañu, con un llargor d'ente 48 y 60 centímetros. Nun se reconocen subespecies.
Takahiro Oshima
Takahiro Oshima (大島 嵩弘, ) ye un futbolista xaponés.
Dinastía ziyárida
La dinastía ziyárida foi una dinastía dailamita d'Irán, que duró dende 928 hasta 1043.
Historia
thumb|180px|[[Gonbad-y Qabus, construyíu en 1006.]] La dinastía ziyárida toma'l nome de Mardavich ibn Ziar, qu'asumió'l control del Irán septentrional como vasallu de la dinastía Samánida, gobernando les provincies de Gorgán y Mazandarán. Independizáronse gracies a una rebelión del exércitu samánida. Darréu, nel 931, espulsaron a los abasíes del Irán central, conquistaron les ciudaes de Hamadán, Kashán y Isfahán y tomaron el títulu d'emir (gobernador) de Persia. Dempués del so asesinatu nel 935, el poder ziyarí empezó a tornar rápido, col ascensu del Imperiu gaznávida; los ziyaríes reconocieron la so supremacía y empezaron con ellos una política d'aliances matrimoniales. Cuando los turcos selyúcides presentar en Mazandarán en 1077, los ziyaríes retirar a les zones montascoses de mal accesu al sur del mar Caspiu, onde gobernaron hasta cerca del 1090.
Fueron proteutores de les artes y les ciencies; el científicu y xeógrafu al-Biruni allegó de cutiu a la corte de Qâbûs ibn Voshmgir, al que dedicó'l so Cronoloxía del añu 1000, onde se rexistren eclises de lluna de la zona. Keykavús, que reinó del 1049 al 1090, foi l'autor del Qabus-name, unu de los primeres «espeyos de príncipes» de la lliteratura persa islámica.
Arquiteutura
Una de les construcciones más interesantes d'esta dinastía ye la torre de Gonbad-y Qabús. Esti mausoléu ye unu de los monumentos arquiteutónicos más antiguos, con una inscripción que sobrevivió na actualidá que diz:.
La torre construyida con lladriyos cocíos ye un enorme cilindru coronáu por un techu cónicu. La planta circular esta ventilada por 10 accesos, tien 17 metros de diámetru y les parés tienen 5 metros d'espesura, la torre llega a los 49 metros d'altor. Según la lleenda, el cuerpu de Qabús tando enfermu foi asitiáu dientro d'un círculu de vasos de café suspendíu nuna de les cámares del interior de la torre.
Cronoloxía de gobernantes ziyáridas
En 1077 los Selyúcida prinden la provincia de Mazandarán y espulsen a los ziyadires a zones montascoses de mal accesu:
22 de xunetu
Abreviatures
° : fecha de nacencia † : fecha de la muerte
QX Andromedae
QX Andromedae (QX And) ye una estrella binaria na constelación d'Andrómeda. Forma parte del nuevu cúmulu abiertu NGC 752, de 2 millones d'años d'edá. La so distancia al Sistema Solar ye de 416 pársecs (1355 años lluz).
Década del 120 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Tabla añal del sieglu II e.C. ( Sieglu III e.C. - Sieglu II e.C. - Sieglu I e.C.)
QX Andromedae
QX Andromedae ye una binaria de contautu de tipu espectral conxuntu F5, que'l so grau de «sobrecontautu» envalórase nel 35%. La estrella primaria tien una temperatura efectivo de 6440 K con una lluminosidá 3,2 vegaes superior a la del Sol. El so radiu ye un 46% más grande que'l radiu solar. La componente secundaria ye llixeramente más fría —6420 K— y la so lluminosidá ye apenes un 10% mayor que la lluminosidá solar, siendo'l so radiu un 12% más pequeñu que'l del Sol. La rellación ente les mases de les componentes, q, ye igual a 0,36; la primaria tien una masa de 1,47 mases solares mientres la secundaria tien una masa de 0,45 mases solares.
El periodu orbital del sistema ye de namái 0,41217 díes (9,89 hores). Reparóse qu'esti periodu mengua de forma secular a razón de 2,48 × 10-7 díes per añu. Dicha variación atribuyir a la tresferencia de masa dende la estrella menos masiva a la más masiva. L'enclín del planu orbital respectu al planu del cielu ye de 55º.
QX Andromedae ye una estrella llixeramente variable, siendo afayada como tal por Johnson en 1953. Constitúi una binaria eclipsante de tipu W Ursae Majoris. De magnitú aparente máxima +11,25, el so rellumu mengua 0,32 magnitúes mientres l'eclís. El sistema ye una fonte emisora de rayos X.
Sultanatu de Rum
thumb|280px|Sultanatu de Rum nel añu [[1097.]] thumb|285px|Sultanatu de Rum y países vecinos hacia 1200. thumb|280px|El sultanatu de Rum, vasallu de los [[Ilkanato|mongoles, y los emerxentes beylicatos d'Anatolia, hacia 1300.]] L'Estáu selchuco d'Anatolia  o Sultanatu de Rum (turcu modernu: Anadolu Selçuklu(lları) Devleti   o Türk(iye) Selçuklu Devleti  ) foi un sultanatu turcu gobernáu pola dinastía selyúcida asitiáu n'Anatolia y que'l so periodu históricu abarca dende 1077 a 1307.
Establecimientu
Ente 1070 y 1080, Suleiman ibn Kutalmish, un primu llonxanu de Malik Shah I, soberanu de los Grandes Selyúcides, xubió al poder n'Anatolia occidental. En 1075, Suleiman conquistó les ciudaes bizantines de Nicea (İznik) y Nicomedia (İzmit). Desafiando a Malik Shah, declarar a sí mesmu sultán en 1077 y estableció la capital en Nicea. El sultanatu foi ampliáu, pero cuando Suleiman foi asesináu en Antioquía (Antakya) en 1086 por Tutush I, el soberanu selyúcida de Siria, la dinastía viose empuesta al so fin cuando'l fíu de Suleiman, Kilij Arslan, foi encarceláu. Cuando Malik Shah morrió en 1092, Kilij Arslan foi lliberáu y darréu apoderóse de nuevu de los territorios del so padre. Derrotáu polos cruzaos en 1097, reculó escontra Anatolia onde estableció'l so estáu alredor de Iconio (Konya). En 1107 prindó Mosul, pero'l mesmu añu morrió cuando lluchaba frente a Mehmed Tapar, fíu de Malik Shah.
Konya foi prindada por Malik Shah II pero foi de nuevu conquistada pol fíu de Kilij Arslan, Mesud, en 1116 cola ayuda de los danisméndidas que les sos posesiones finalmente fueron incluyíes nel sultanatu. A la muerte de Mesud en 1156 el reinu incluyía casi toa Anatolia. Izz ad-Din Kilij Arslan II (1156-1192), el fíu de Mesud, conquistó les últimes posesiones de los danisméndidas en 1174 tres la muerte de Nur al-Din, quién proclamara Anatolia oriental y Armenia como un proteutoráu. Atayóse una invasión bizantina de Manuel I Comneno na batalla de Miriocéfalo el 17 de setiembre de 1176. Los estaos francos mientres la Tercer Cruzada ocuparon Konya en 1190. Cola fundación, en 1198, del reinu armeniu de Cilicia, los sultanes de Konya teníen como vecín a un estáu cristianu.
Dempués de la muerte del últimu sultán de los Grandes Selyúcides, Toğrül III, en 1194, los turcos selyúcides de Rüm convertir nos únicos representantes de la dinastía. Kaikosru I asedió Konya en 1205 y proclamóse sultán per segunda vegada na so vida. Sol gobiernu de Kaikosru y los sos dos socesores, Kaikaus I (1211-1220) y Kaikubad I (1220-1237), los selyúcides de Rüm algamaron l'apoxéu del so poder. El llogru más importante de Kaikosru foi la captura del puertu de Adalia (Antalya) na mariña mediterránea d'Anatolia en 1207. Kaikaus prindó na mariña del mar Negru la ciudá de Sinope (actual Sinop) y convirtió a Trebisonda nel so vasallu en 1214 según sometió Cilicia, anque nun tuviera más remediu que rindir Alepo a Saladín en 1218. Kaikubad conquistó la mariña mediterránea del Imperiu bizantín ente 1221 y 1225. En 1225 tamién unvió una fuercia espedicionario al traviés del mar Negru hasta Crimea. Nel este ganó a los manguyakidas y los ortóquidas.
La dinastía turca de los grandes selyúcides (1038-1194), orixinaria d'Asia central, establez la so autoridá en Persia ya Iraq y proclámase a partir de 1055 proteutora del califatu abasí. El poder d'esti postreru deteriorárase cola instauración del califatu rival de los fatimíes, d'obediencia chiita.
Los grandes selyúcides lleven a cabu delles campañes n'Anatolia, nes fronteres orientales del Imperiu bizantín, con cuenta de torgar una alianza bizantín-fatimí. La batalla que ganó'l sultán Alp Arslan en Manzikert, en 1071, foi decisiva pa la instalación de los turcos n'Anatolia.
Qilish Arslan I (r. 1092-1107) instala primero la so capital en Iznik (antigua Nicea), treslladándola dempués a Konya. L'emperador Federico Barbarroja y les tropes de la tercer Cruzada afaren Konya en 1099. En 1204 tomar de Constantinopla pola cuarta Cruzada amenorga'l control bizantín n'Anatolia a la rexón de Iznik y el principáu de Trebisonda. Los sultanes selyúcides de Rum someten tamién a emiratos turcos rivales, como los danisméndidas y los saltukidas, establecíos al este del pandu anatoliana. Los cuatro primeros decenios del sieglu XIII son florecientes, cuantimás mientres los reinaos de Kay Ka'us I (r. 1210-1219) y Kay Qubadh I (r. 1219-1237). El primeru robla un alcuerdu de paz col emperador Teodoro Láscaris. El segundu alíase colos ayubidas de Siria pa oponese a los jorezmitas, que punxeron términu al reináu de los grandes selyúcides ya intenten baltar el califatu abasí. L'emburrie mongol faise sentir n'Anatolia escontra mediaos del sieglu XIII. Kay Khusraw II (r. 1237-1246) y el so exércitu compuestu d'armenios, de griegos y de francos cayen derrotaos cerca de Sivas en 1243. De magar, anque'l sultán caltener nel so tronu en Konya, non por eso dexa de convertise en vasallu de los kanes mongoles y rínde-yos tributu. Les disensiones ente los fíos de Kay Khusraw II disgregan el territoriu selyúcida, que se convierte nuna provincia il-kanida a la muerte de Ma‘sud II en 1307.
Tres aproximao dos sieglos de poder selyúcida, al paecer coesistieron delles etnies (turcomanos, griegos, armenios) y confesiones en relativu bon entendimientu. La islamización del territoriu ye gradual. Salváronse les ilesies y los monesterios. La confluencia de creencies participa nel surdimientu d'ordes místiques ente les cualos atópase la confrería de los Mawlawis, que tuvieron como centro la tumba de Jalal al Din Rumi (m. 1275) en Konya. Coles mesmes, reparar una forma d'endogamia ente les poblaciones. Pela so parte, los sultanes nun se nieguen a casase con princeses griegues o xeorxanes. El poder llogra los sos recursos de los ingresos agrícoles y del comerciu internacional. Anatolia vuelve ser una vía de camín (terrestre y marítima) de los intercambios (madera de construcción y esclavos) norte (Crimea)-sur (Siria, Exiptu), amás de les rellaciones coles ciudaes mercantiles venecianes, enemigues de los bizantinos. Subsisten numberoses infraestructures rellacionaes con esti comerciu. Una rede de kanes que xunen les principales ciudaes del sultanatu y distantes unes d'otres del equivalente d'una xornada de caminada (aproximao 25 km), son fundaes polos sultanes, les sos esposes, visires o otres personalidaes, de cutiu sol réxime de waqf. Presenten l'aspeutu de fortaleces con torres d'esquina y contrafuertes. La decoración, cuando esiste, concentrar nes antoxanes d'entrada (nel patiu o na gran sala) inclusive los edículos que sirven de mezquita como nos dos Sultan Han cerca de Aq Saray y Kayseri (1229). Les pontes, reconocibles pol so gran arcu d'arcu mitral coronáu por un parapetu de perfil triangular, son testigu de la importancia concedida a la rede de víes de comunicación, amás del fechu de que dexaben la recaldación d'impuestos. La única muerte d'arquiteutura naval nel mundu árabe-musulmán d'esti periodu ye'l fondeadero del puertu de Alanya (1228) nel Mediterraneu.
Tamién no civil, hai que recordar la restauración o la construcción de fortificaciones de ciudaes, onde destaca la de Erzurum (dempués de 1230). Sicasí de los palacios namái subsisten cimientos y fragmentos de decoración: cerámica de revestimiento, carpintería y estucos. El de Kubadabad nel llagu Bey?ehir incluyía un patiu d'honor con cuatro iwans, una mezquita, baños y un arsenal, según un terrén de xuegu, especialmente pa la práutica ecuestre.
El campu de l'arquiteutura relixosa ye ricu en monumentos, sobremanera construyíos dempués de 1150, nos que la influencia del Irán selyúcida, combinada coles influencies locales griegues y armenies, faise sentir nel tipu d'edificios (mezquites y madrasas, mausoleos (gumbat)) y na so estructura: un patiu abiertu a unu, dos o cuatro iwans precedíu d'un pórticu magnificado y flanqueado por minaretes pa les primeres; torres de seición circular o poligonal con una cubierta cónica o piramidal pa les segundes. El nuevu usu de materiales fixo posible la ereición de numberoses construcciones nun ralu de tiempu llindáu, sobremanera pa los panales de mármol bicolor, al igual que lo que s'utilizaba en Siria na mesma dómina. Les antoxanes d'entrada funden la identidá d'estes realizaciones. En volumes simples una arquería inscrita nun rectángulu xuntar a una decoración abondosa, confinando n'ocasiones la esuberancia, con franxes epigráficas, llazos y nuedos, motivos vexetales y animales, muqarnas: madraza Ince Minara en Konya (1258), madraza Gök en Sivas (1271), mezquita Ulu Cami en Divrigi (1229). Esta postrera, acomuñada a un hospital, constitúi un exemplu de los complexos con funciones diverses que s'estienden por Siria y Exiptu a partir del sieglu XIII.
Cayida
Kaikosru II (1237-1246) empezó'l so reináu conquistando'l Reinu de Amida (Diyarbakır), pero en 1239 tuvo que faer frente a una revuelta liderada por un bultable predicador de la zona, Baba Ishaq. Pasaos trés años, cuando reprimiera finalmente la rebelión, perdióse Crimea y l'estáu según l'exércitu debilitáronse. Nesi momentu, Kaikosru tuvo qu'encarar una amenaza emerxente entá más peligrosa, los mongoles. Estos conquistaron Erzurum en 1242 y en 1243 el sultán foi entartalláu por Baiju na batalla de Köse Dağ (un monte ente les ciudaes turques de Sivas y Erzincan), pasando los selyúcides a ser vasallos de los mongoles. El sultán fuxó a Antalya, onde morrió en 1246.
El reinu selyúcida estremar ente los trés fíos menores d'edá de Kaikosru. El mayor d'ellos, Kaikaus II (1246-1260), asumió'l gobiernu na zona occidental del ríu Kizil Irmak con Konya como capital. Los sos hermanos más nuevos, Kilij Arslan IV (1248-1265) y Kaikubad II (1249-1257) establecieron la so soberanía al este del ríu Kizil Irmak, con Sivas y Malatya como capitales, so l'alministración mongola. Nel ochobre de 1256 Baiju ganó a Kaikaus II cerca d'Aksaray y toa Anatolia taba oficialmente suxeta agora al caudiellu militar mongol Möngke Kan. En 1260 Kaikaus II fuxó de Konya a Crimea onde ellí morrió en 1279. Kilij Arslan IV foi executáu en 1265 y Kaikosru III (1265-1284) convertir nel gobernante títere de toa Anatolia. Sicasí, l'antiguu estáu selyúcida empezaba nesos momentos a estremase en pequeños emiratos que nun reconocíen el poder selyúcida nin el mongol. Unu d'estos sultanatos, el de los osmanlíes, sería'l nucleu orixinariu del futuru Imperiu otomanu. En 1277 Anatolia foi invadida pol gobernante mamelucu Baibars I y sustituyó a los mongoles como alministradores del sultanatu selyúcida, pero bien llueu perdieron l'interés y el mandu foi asumíu de nuevu polos mongoles, siquier oficialmente.
A la fin del so reináu, Kaikosru III realmente podría reclamar la soberanía sobre lo que permanecía del sultanatu turcu selyúcida (esto ye, les tierres alredor de Konya y una pequeña llinia de mariña incluyíu'l puertu de Kayseri (Cesarea Mazaca)). Dellos gobernantes d'Anatolia reconocieron la supremacía del sultán en Konya y Kaikosru xunto colos sos socesores se autodenominaron Fahreddin, «l'Arguyu del Islam». Cuando Kaikosru foi executáu en 1282, la Dinastía Selyúcida sufrió severes lluches internes que duraríen hasta 1303 cuando'l fíu de Kaikaus II, Mesud II, proclamóse como sultán en Kayseri. Foi asesináu, sicasí, en 1307 y el so fíu Mesud III bien pocu dempués. Un llonxanu descendiente de la Dinastía Selyúcida establecióse como l'emir de Konya, pero foi derrotáu y les sos tierres conquistaes polos karamánidas en 1328.
Bibliografía
Enllaces esternos ==
Gaita
thumb|Gaiteru [[Serbia|serbiu.]] La Gaita ye un instrumentu de vientu. Va más d'un sieglu, Sachs y Hornbostel llevaron a cabu la clasificación taxonómica de los instrumentos musicales, que ye la comúnmente aceutada dica anguaño. Según esta clasificación, una gaita ye un aerófonu múltiple de llingüeta con depósitu ausiliar flesible d'aire. Nun procede polo tanto clasificar como gaites dellos instrumentos como la dulzaina o asemeyaos, por más que funcionen con doble llingüeta de caña, o otros como'l launeddas o l'alboka, pol meru fechu de producir soníu continu con respiración circular. Nesi casu nun quedaría otra qu'almitir al fagot como gaita (pol fechu de funcionar con payuela doble, nun pasa de ser un punteru mui grande) o al didgeridoo (tamién produz soníu continu siendo una flauta). Ye polo tanto condición sine qua non la esistencia organolóxica d'un odre o fuelle pa falar de gaites.
Historia
Ye un instrumentu mui antiguu y el so orixe nun tá mui claru, magar que se sabe que ye d'enantes de los primeros cristianos. El primer gaiteru que se conoz foi l'emperaor romanu Nerón del que dicen les fontes que yera utricularius. Nun ye cierto qu'apaezca en dengún llau mención dala a la tibia utricularis (gaita en llatín), sinon qu'esto ye una confusión prevocada a medies por Rafael Meré nos sos escritos y repitía por otros autores. Los griegos teníen un doble clarinete llamáu aulos, utilizáu profusamente por otros pueblos como etruscos y romanos. Roma bebió nes fontes de la cultura griega, y traduxeron el términu como tibia. Paez ser por delles menciones que los griegos en dalgún momentu amestaron un odre al aulos, recibiendo esi instrumento el nome d' askaulos (compuestu cola pallabra askos que quier dicir sacu, odre). El conocimientu d'esti fechu más la mención a Nerón como utricularius fizo deducir la denominación de tibia utricularis pal instrumentu como traducción del griegu askaulos, pero lo cierto ye qu'esi nome nun apaez con esa forma en fonte clásica denguna.
Los primeros restos arqueolóxicos identificables con un aulos son unos tubos cilíndricos de plata, perforaos a distancies iguales con orificios dixitables, pero ensin restos de fuelle, polo que ye preferible consideralos como aulos ensin más. Estos tubos fueron atopaos na antigua Sumeria, más o menos el territoriu del actual Iraq. Seríen el trasuntu d'instrumentos más cenciellos realizaos en cañavera.
Piénsase que les llexones romanes marchaben al son de les gaites. La pallabra aramea sum·pon·yah', que apaez en Daniel 3:5, 10, 15, traduzse como dulzaina, les tornes más modernes de la Biblia polo xeneral usen la expresión "gaita", más común anguaño. Poro, paez un claru préstamu del griegu symphonia (de sym = llatín cum, y phonia = soníos, col sen de "varios soníos simultánios"). Recordemos que la Y griega sonaba como la Ü alemana o la U francesa, polo que nes adautaciones a otres llingües que nun teníen esi fonema, casu del llatín, tan pronto s'usa la I como la U. Esto s'esplica si tenemos en cuenta que'l cristianismu, nun entamu una mera secta xudía más, pasó a ser adoptáu por determinaes élites acomodaes griegues, polo que les primeres versiones de la Biblia fueron escrites en griego.
Ya na edá media les distintes gaites repartíes pol planeta, taben bien diferenciaes unes d'otres, con distintes morfoloxíes y menes de tocar, considerandose instrumentos diferentes.
Ponsonnas
Ponsonnas ye una comuña francesa del departamentu d'Isère, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Natalia Meshcheriakova
Natalia Meshcheriakova ye una nadadora rusa retirada especializada en pruebes d'estilu llibre, onde consiguió ser medayista de bronce olímpico en 1992 nos 4x100 metros estilos.
Carrera deportiva
Nos Xuegos Olímpicos de Barcelona 1992 ganó la medaya de bronce nos relevos de 4x100 metros estilos (nadando la llongura d'estilu llibre), con un tiempu de 4:06.44 segundos, tres Estaos Xuníos y Alemaña (plata); amás ganó la plata nel campeonatu mundial de piscina llarga de Roma 1994 nos 50 metros estilu llibre.
Década del 130 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Tabla añal del sieglu II e.C. ( Sieglu III e.C. - Sieglu II e.C. - Sieglu I e.C.)
Clemencia García Villasmil
Clemencia García Villasmil foi una reconocida científica especializada en Física Radiolóxica, pionera del área en Venezuela. Foi fundadora del Llaboratoriu Henry Becquerel, l'área de Física de Radiaciones del Hospital Oncolóxicu Luis Razetti en Cotiza, Parroquia San José, Caraques, Venezuela, del Hospital José María Vargas, La Guaira, Venezuela y del Hospital Central de les Fuercies Armaes, agora Hospital Militar Dr. Carlos Arvelo. El so primer matrimoniu foi col Baron Guillermo Fuzy y el so segundu matrimoniu col Dr. Román Alfonzo Chalbaud Troconis con quien tuvo un fíu, Alejandro Chalbaud.
Biografía
Fía del abogáu Luis Martín García Arraga y de la pianista Adelina Villasmil Fuentes. Entá infante, la so familia treslladar a Suiza y cursa los sos primeros estudios na Escuela Brechbühl, pero al empezar la Segunda Guerra Mundial tornen a Venezuela. Llogra'l so títulu de Bachiller en Física y Matemátiques nel Liceo Fermín Toro y darréu el títulu de Llicenciada en Física y Matemátiques nel Institutu Pedagóxicu de Caraques.
Gracies a una beca del Ministeriu de Sanidá y Asistencia Social de Venezuela, asiste a la Universidá de Columbia, en Colorado, Estaos Xuníos, onde se destacar como la única muyer de la so promoción. Ellí llogra'l so Ph.D. en Física Radiolóxica.
Nuevamente en Caraques, funda'l Llaboratoriu Henri Becquerel en 1953 el cual emprestaba servicios de dosimetría personal. Nesi campu, encargar de la calibración de les unidaes de radioterapia esistentes en Venezuela unviándoles al Institutu Nacional d'Estándares del Distritu Capital Washington, n'Estaos Xuníos, y de la enseñanza a los médicos especialistes lo mesmo que de realizar los cálculos pa los tratamientos de radioterapia.
En 1956 treslladar a la Universidá de Puertu Ricu, onde estudia l'usu médicu de los isótopos radioactivos depués diríxese a Alemaña pa cursar estudios de posgráu en Dosimetría Personal por Película na Universidá de Erlangen.
Na década de los 60, realiza una investigación que demostró una falla de diseñu nes unidaes de cobaltu fabricaes por empresa estatal Enerxía Atómica de Canadá, polo que recibió una mención honorífica d'esa compañía.
Foi miembru fundador de la Sociedá Venezolana d'Oncoloxía y de la Sociedá Venezolana de Radioterapia y foi miembru acomuñáu de la Sociedá Venezolana de Radioloxía.
Jeugny
Jeugny ye una comuña francesa del departamentu d'Aube, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Tomoki Ikemoto
Tomoki Ikemoto (池元 友樹, ) ye un futbolista xaponés.
Década del 140 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Tabla añal del sieglu II e.C. ( Sieglu III e.C. - Sieglu II e.C. - Sieglu I e.C.)
Geena Davis
Virginia Elizabeth Davis, más conocida como Geena Davis ye una actriz d'Estaos Xuníos ganadora de los premios Óscar y Globu d'Oru. Foi catalogada como'l númberu 61 de les “100 estrelles de cine de tolos tiempos” pola revista Empire del Reinu Xuníu, n'ochobre de 1997.
Ganadora d'un Óscar na categoría meyor actriz de repartu en 1988 pol so papel en The Accidental Tourist (The Accidental Tourist) y nomada en 1991 como Meyor actriz na película: Thelma & Louise. Participó en munches películes famoses como: Tootsie, La mosca, Beetlejuice, Stuart Little y Earth Girls Are Easy, ente munches otres. En 2006 recibe'l premiu Globu d'Oru como meyor actriz d'una serie dramática de TV.
Geena Davis ye tamién miembru de Mensa, l'asociación internacional de les persones más intelixentes del planeta. Una de les sos aficiones ye'l tiru con arcu, onde llogró'l llugar 24 ente 28 nes semifinales pal equipu olímpicu d'Estaos Xuníos de la especialidá'l 21 d'agostu de 1999.
Premios
thumb|250px|right|Geena Davis en 2009
Aalborg
Ye la cuarta ciudá más grande de Dinamarca, tres Copenhague, Aarhus y Odense, con una población urbana de 123.432 habitantes en 2010. Los asentamientos de población más tempranos daten en redol al 700 d. C. La so llocalización xunto al Limfjord convertir nun importante puertu na Edá Media y un centru industrial más tarde.
A día de güei la ciudá vive una transición dende la población industrial de clase trabayadora a una basada na conocencia, yá que una de les fuercies nesta transición ye la Universidá d'Aalborg, fundada en 1974.
Alluga la Base Aérea d'Aalborg, una importante base de la Fuercia Aérea Danesa, y ye sede del obispu luteranu.
L'alcalde de la ciudá ye Henning G. Jensen del partíu políticu socialdemócrata.
Contorna
Al oeste del Limfjord enánchase dientro d'un llagu irregular d'agua salao, con veres pantanoses y munches islles.
Al noroeste ta'l Store Vildmose ("Gran Vildmose"), un banzáu onde n'ocasiones, pel branu, puede trate un espeyismu.
Al sureste parte col similar Lille Vildmose ("Pequeñu Vildmose"). El Store Vildmose foi regáu y cultiváu nos empiezos del sieglu XX, y el Lille Vildmose ye agora'l terrenal pantanosu más grande de Dinamarca.
La ciudá
Aalborg ye la cuarta ciudá más grande de Dinamarca, dempués de Copenḥague, Aarhus y Odense. L'conceyu d'Aalborg tien 197.426 habitantes (2010), y unos 123.432 d'ellos viven na ciudá d'Aalborg. Alluga la Base Aérea d'Aalborg, una importante base de la Fuercia Aérea Danesa, y ye sede del obispu luteranu.
El ferrocarril coneuta a Aalborg con Hjørring, Frederikshavn, y Skagen al norte, y con Aarhus y les fronteres d'Alemaña al sur, como tamién en Copenḥague nel este sobre la islla de Fionia (o Funen).
El puertu ye bonu y seguro, anque d'accesu difícil.
Historia
La historia de la ciudá remontar a va mil años. Foi fundada polos viquingos como un puntu de comerciu gracies a la so posición na desaguada del Østerå nel Limfjord, onde esiste un bon puertu natural. Na ciudá hubo dos asentamientos viquingos y pueden vese muertes d'ellos nuna llomba qu'arrodia a la ciudá.
Nel sieglu XI yá s'acuñaben monedes en Aalborg, polo que puede pensase que yá yera un importante centru comercial La primer mención d'Aalborg atopar nuna moneda del añu 1040 sol nome de Alabu.
Mientres la Edá Media la ciudá espolletó y convirtióse nuna de les mayores de Dinamarca. Esta prosperidá viose garantizada cuando en 1516 concedióse-y el monopoliu de la salazón de sardines.
Recibió los privilexos de ciudá en 1342 y d'obispáu en 1554.
Nel añu 1865 construyóse la primer ponte sobre'l Limfjord. En 1889 llegó'l primer ferrocarril a la ciudá.
Mientres la invasión alemana de Dinamarca en 1940, l'aeródromu d'Aalborg foi llueu prindáu por paracaidistes alemanes.
Empiezos
thumb|201x201px|[[Lindholm Høje]] Aalborg remonta la so historia a hai más de mil años. Foi establecida orixinalmente como un puestu comercial, por cuenta de la so posición nel Limfjord. Los llugares de lo que fueron dos asentamientos y un campusantu pueden vese en Lindholm Høje, una llomba qu'apodera la ciudá. Estos grandes asentamientos, unu del sieglu VI mientres la Edá del Fierro Xermánica, l'otru ye de la dómina de los viquingos del sieglu IX al sieglu XI. Estos asentamientos desenvolver nel puntu más estrechu de Limfjord como resultancia del tráficu ente Himmerland al sur y Vendsyssel nel norte.
La primer mención d'Aalborg sol so nome orixinal Alabu o Alabur atópase nes monedes de 1040 aprox., el periodu en que'l rei Harthacnut (Hardeknud) instalar nel área. Nel 1075 aprox. Adán de Bremen informó que Alaburg, como él llamar n'alemán, foi un importante puertu pa los buques que saleaben en Noruega. Nel Llibru Danés del censu de Valdemar de 1231 llamóse-y Aleburgh, que posiblemente significa "la fortaleza pola corriente" como en nórdicu antiguu tou significaba un regueru o corriente y Bur o Burgh, una fortaleza o un castiellu. La Ilesia de La nuesa Señora d'Aalborg foi construyida orixinalmente a principios del sieglu XII, pero foi baltada mientres la Reforma. El Conventu del Flaire Gris, nel llau este de Østerå, probablemente fuera construyíu alredor de 1240, yá que foi documentáu en 1268, cuando yera un conventu franciscanu de la Orde de los Flaires Menores, pero al igual que munchos otros monesterios y conventos católicos fueron cerraos en 1530 como resultáu de la Reforma.
Edá Media
thumb|La plaza Nytorv (Plaza Nueva) en Aalborg. Los privilexos comerciales más tempranos d'Aalborg daten de 1342, cuando'l rei Valdemar IV recibió la ciudá como parte del so enorme dote al casase con Helvig de Schleswig. Los privilexos estender con Erico de Pomerania en 1430 y por Cristóbal de Baviera en 1441. La ciudá espolletó, aportando a una de les comunidaes más grandes de Dinamarca. La so prosperidá aumentó cuando'l comerciu y l'asociación de mercadéu Guds Legems Laug foi establecida en 1481, pa facilitar el comerciu cola Lliga Hanseática, especialmente dende 1516 cuando Cristián II concedió-y el monopoliu de la salazón en sardines de Limfjord. El rei visitó con frecuencia la ciudá, onde ocupó la corte y quedóse nel vieyu Aalborghus. La pesquería de sardines venceyó Aalborg al este d'Inglaterra, al traviés del Mar del Norte, llogrando tantu competencia comercial como intercambiu cultural. Mientres la Edá Media estableciéronse una serie d'instituciones importantes en Aalborg, incluyendo la Catedral Budolfien nel sieglu XIV y l'Hospital del Espíritu Santu, un monesteriu y conventu fundáu en 1451 p'ayudar a los precisaos. Más tarde foi convertíu nun hospital mientres la Reforma ya inda ta n'usu anguaño como una casa de reposu pa los vieyos.
En 1530, una gran parte de la ciudá foi destruyida pol fueu, y n'avientu de 1534 foi asaltada y escalada poles tropes del rei dempués d'una revuelta de llabradores conocida como la Guerra del Conde, liderada por Skipper Clement. La resultancia foi la muerte d'hasta 2.000 persones. La Reforma de 1536 traxo consigo la baltadera de dos monesterios de la ciudá. Como resultáu de la Reforma, Aalborg convertir nun obispáu luteranu en 1554.
Sieglos XVII - XIX
Dempués de que Dinamarca dexara Noruega a Suecia en 1814, Aalborg perdió'l so importante papel como'l centru del país pal comerciu noruegu. La so antigua prosperidá tamién sufrió de resultes de les dificultaes cola industria de la sardina cuando'l pexe sumió del mar y en derrumbándose el Agger Tange (qu'había xuníu Thy col restu de Xutlandia nel estremu occidental de Limfjord) por una nube nel Mar del Norte. Les remortines de la bancarrota del Estáu en 1813 tamién contribuyeron a la probeza xeneralizada na ciudá. A mediaos del sieglu XIX, Aalborg foi superada por Aarhus como la ciudá más grande de Xutlandia. Escontra'l final del sieglu XIX diose sicasí una recuperación. En 1865, completóse la ponte de pontones sobre Limfjord, y en 1869, el ferrocarril llegó a la ciudá con una ponte ferroviaria escontra Vendsyssel trés años dempués. Tamién s'ameyoraron les instalaciones portuaries, lo que fizo d'Aalborg el segundu puertu de Dinamarca. Convertir nel principal productor del país en productos como'l tabacu y les bébores alcohóliques, siguíu en 1890 polos fertilizantes y cementu By 1901, the population had increased to almost 31,500. En 1901, la población aumentara a cuasi 31.500 habitantes.
La industrialización del sieglu XX
thumb|207x207px|Soldaos alemanes en llucha colos ciudadanos d'Aalborg (Agostu 1943) A empiezos del sieglu XX, como resultáu de les decisiones adoptaes pol conceyu, munches de les cases de treme de madera de la ciudá fueron baltaes. Fueron reemplazaes per cientos d'edificios modernos, camudando por completu l'aspeutu de la ciudá. Les fábriques con chimenees fumientes fixéronse cada vez más frecuentes nes contornes. Ente los más importantes destaquen De Danske Spritfabrikker (bébores alcohóliques y llicores), De Forenede Textilfabrikker (testiles), la Sociedá Asiática Oriental (comerciu), Dansk Eternit (materiales de construcción) y la fábrica de tabacu de CW Obel (establecida en 1787). Aalborg Portland dirixida por F.L.Smidth foi una de les varies fábriques de cementu qu'operaben nel añu 1913, dando emplegu a unos 800 trabayadores. Pola década de 1930, Aalborg tuvo promoviéndose como un "nuevu centru de Dinamarca pa la industria y los trabayadores". La reprogramación siguió con víes adicionales d'aserraderos pela ciudá. Les instalaciones portuaries tamién s'ameyoraron cola ayuda de dragues y apertures de nuevos muelles. En 1933, Cristián X inauguró una nueva ponte sobre Limfjord pa reemplazar el fráxil pontón d'encruz.
L'Aeropuertu d'Aalborg, inauguráu oficialmente en 1938 gracies al ésitu de la industria del cementu, en realidá operárense vuelos a Copenhague dende 1936. Mientres la invasión alemana de Dinamarca en 1940, l'aeropuertu foi prindáu por paracaidistes alemanes na nueche del 21 d'abril por que l'aviación alemana volara a Noruega. El 13 d'agostu de 1940, poner en marcha una docena de bombarderos Bristol Blenheim del Escuadrón 82 de la RAF contra l'aeródromu de la Luftwaffe mientres una de les más desastroses incursiones de la Royal Air Force na guerra. Unu volvió tres por cuenta de problemes de combustible, pero los 11 restantes fueron baltaos por caces enemigos y/o bateríes antiaéreas nunos 20 minutos. Dempués de la guerra, la Royal Air Force destruyó toles instalaciones alemanes incluyendo aviones, hangares y equipo pero dexaron les instalaciones de pasaxeros intactes.
En 1960, Aalborg foi conocida como la "ciudá de chimenees fumientes", onde la metá de los habitantes trabayen na industria o na fabricación. Diez años más tarde, la población d'Aalborg creciera a alredor de 97.000 habitantes.
Historia recién
thumb|200x200px|Aalborg de nueche La importancia de la industria d'Aalborg empezó a tornar na década de 1970, lo que bastió una cayida de la población de la ciudá, hasta cerca de 1990, cuando empezó a aumentar de nuevu. Pal añu 2000, los sectores de servicios y educación representaron alredor del 60% de los trabayos, en parte como resultáu de la fundación de la Universidá d'Aalborg en 1974. Dende 1970, Aalborg y el suburbiu norte de Nørresundby convirtiéronse nun importante centru alministrativu, gracies en parte a les oficines de la Xutlandia Septentrional establecíos nel este de la ciudá. Amás de les grandes empreses industriales, incluyendo Aalborg Portland, la única empresa productora de cementu nel país, y la compañía de productos de construcción Eternit, munches pequeñes y medianes empreses fueron establecíes. El sector de les telecomunicaciones y la teunoloxía de la información desenvolvióse col sofitu de la Universidá d'Aalborg y el parque de les conocencies del Norte de Xutlandia NOVI.
Adoptóse la Carta d'Aalborg, qu'apurre un marcu pa la entrega de desarrollu sostenible local y fai un llamamientu a les autoridaes llocales a participar nos procesos llocales d'Axenda 21. La Cuarta Conferencia Europea de Ciudaes y Pueblos Sostenibles celebrar en Aalborg en 2004, y adoptáronse los Compromisos d'Aalborg más venceyantes nel desarrollu sostenible local. Los compromisos fueron roblaos por 650 autoridaes llocales, ente que más de 2.500 roblaron la Carta d'Aalborg anterior.
Xeografía
Aalborg ta al norte de Xutlandia (noroeste de Dinamarca), nel puntu más estrechu del fiordu de Lim, que dixebra la islla del Norte (Vendsyssel-Thy) del restu de la península de Xutlandia y coneuta Aalborg con Kattegat unos 35 quilómetros al este.