cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leiro
Xeografía
Arrodiáu de relieves montascosos y abellugáu de la influencia oceánica, el cultivu de la vide ye la carauterística dominante del paisaxe, ocupando casi la totalidá de les fasteres y fondigaes nos terrenes de Ribadavia, Castrelo de Miño, Cenlle, Beade, Leiro y Carballeda, según les rimaes meyor empobinaes y soleyeres de los conceyos estremeros.
Tierra regada por una trupa rede fluvial, con un microclima secu y templáu, pero con mugor mientres el periodu ivernizu.
Economía
thumb|viña en (O ribeiro) Berán Leiro Ourense.
Fiestes
Leiro: fiestes de San Pedro y de la Vendima.
Berán: fiestes de Santa Margarida (19, 20, 21 de xunetu), Fiesta del llicor café (setiembre) y de San Roque (agostu).
San Clodio: fiesta de la Santa Cruz.
Gomariz: fiesta de Santa Mariña (18, 19 de xunetu). Fiesta de Santa Rita (22 de mayu)
Vieite: fiesta de Santa Helena.
Ryo Odajima
Ryo Odajima (小田島 怜, ) ye un futbolista xaponés.
Lobios
Lobios ye un conceyu de la Contorna d'A Baixa Limia na Provincia d'Ourense, comunidá autónoma de Galicia, España. Enclaváu nel Parque natural Baixa Limia-Serra do Xurés. Comunicáu con Ourense y Portugal por aciu la carretera nacional OU-540 y la carretera OU-312 que comunica Lobios con Portugal pasando pela frontera de "Portela do Home" y la OU-540 pasando pela frontera de "A Madalena".
Población
Tien una población de.
El despoblamientu rural dexó a esti conceyu rural nuna cifra demasiáu baxa.
Llugares d'interés
miniaturadeimagen|Vista del Ríu Limia.
thumb|Vista do Encoro de Lindoso dende o Mirador da Piteira.
Ociu
Nel conceyu de Lobios ufiértense actividaes al campu, paseos en caballu, rutes de senderismo, paintball, piragüismu, parque-aventura, amás de miradores y parques: thumb|Picos de Fontefría, na Serra do Xurés. thumb|Vista da Serra do Xurés nevada.
Sylvia melanocephala
La ye una especie d'ave paseriforme de la familia Sylviidae. Mide unos 13 cm de llargor.
Descripción
A güeyu podría reparase un gran paecíu cola papuda capirotada (Sylvia atricapilla), pero en realidá dambes papudes son bien fáciles d'estremar. El picu d'esta papuda ye negru cola base del quexal inferior más clara. Los tarsos y los pies son de color marrón. L'iris de los güeyos ye castañu o pardu y ta enmarcáu por un aniellu ocular de color acoloratáu o rosa salmón nos adultos, y de un tonu más pardu rosáu nos mozos.
Hábitat
Carbes mediterráneos trupos, con frecuencia presente n'espinos, alcornocal, llentiscos, palmitos, sabinares, carrascales, o pinares, pero siempres con sotobosque. Tamién ocupa xardinos y arbolees o grupos d'árboles cercanos a viviendes, yá sían decorativos o cultivaos. Ye común en zones de bardiales y maleces, güertos, riberes de cursos fluviales, frutales de secanu, ya inclusive zones del área suburbana. Mover ente arbustos y maleces a baxu altor onde gusten vivir y gusmiar, pero tamién pueden reparase n'árboles. Poques vegaes puede ver volar grandes distancies y más de cutiu pasa'l tiempu moviéndose ente les cañes baxes de matojos y arbustos, incesante nel so atareada vida. Cría en arbustos altos, en terrenales arbolaos abiertos con trupes espesures, anque locamente tamién lo fai en vexetación qu'apenes llega a la cintura. Añera en arbustos, xeneralmente a abondo poco altor.
Distribución
Ye un páxaru esencialmente sedentariu, anque realmente puede dicise que realiza dellos movimientos posnupciales o ivernizos.
Dieta
Aliméntase fundamentalmente d'inseutos, sintiendo predilección por orthopteres, hemipteres y bárabos de lepidopteres, anque tamién inxer arañes, ente otros. Pero amás, gústa-y a la papuda cabecinegra distintos tipos de frutes, como pueden ser los figos, les uves, los distintos frutos monteses qu'atopa nel so camín, o por casu les granes de gramínees.
Voz
Difícil ye la xera de describir el cantar d'un páxaru, pero si nun imaxinar, vamos intentar una posible identificación que tuviera de ser oldeada cola so escucha. La papuda cabecinegra canta davezu inclusive mientres vuelu decidíu, presenta una estensa voz aspra anque prestosa que de cutiu sostién en forma de cháchara enoxada o ataya emitiendo una musical y variable melodía. Cuando la papuda sollértase, emite un aceleráu y amenazante tri-tri-tri-tri en tonu baxu y roncu. Tamién ye habitual escucha-yos otros soníos, probablemente d'enfadu, como pue ser sirsirsirsir o stictictictic.
Güevu
thumb|Güevos de  Sylvia melanocephala thumb|Cuculus canorus canorus + Sylvia melanocephala El color del güevu de la papuda cabecinegra ye bien variable, de tala forma que podemos atopanos güevos d'un tonu rosáu, o bien de color blancu llixeramente tiñíos de verdosu, o tamién parduscos, etc. Tou tienen peques, y llurdios de coloración en distintos tonos, pardu acoloratada, olivácea, gris, beige, amarellentada, violácea, etc. Les dimensiones d'estos güevos averar a una media de 17,8 x 13,6 mm. Polo xeneral cada puesta consiste nunos 3 o 4 güevos.
Mara Rejane Ritter
Mara Rejane Ritter ye una bióloga, botánica, etnobotánica, curadora, y profesora brasilana, que desenvuelve, dende 2005, actividaes académiques y científiques nel Centru de Ciencies Biolóxiques, Universidá Federal de Rio Grande do Sul.
Biografía
En 1984, llogró la llicenciatura en Ciencies Biolóxiques pola Universidá Federal de Rio Grande do Sul, en 1990, un títulu de maestría en botánica, defendiendo la tesis O gênero Mikania Willd. (Asteraceae) secçõye Globosae y Thyrsigerae non Rio Grande do Sul; pola mesma casa d'altos estudios; y en 2002, el doctoráu en ciencies (botánica) pola mesma casa, siendo becaria del Conseyu Nacional de Desendolque Científicu y Teunolóxicu, CNPq, Brasil. Y un posdoctorado en etnobotánica pola Universidá Federal Rural de Pernambuco.
Revisora de proyeutu de fomentu
Vease ==
Bendones
Bendones ye una aldea de la parroquia de Bendones, nel conceyu asturianu d'Uviéu.
Población
Tien una población de.
Arte y cultura
Nesta aldea alcuéntrase la Ilesia de Santa María de Bendones, dada a conocer por Joaquín Manzanares en 1957, cuando taba medio valtada tres la so quema na Guerra Civil Española.
Marcela N. Rodríguez de Sarmiento
Marcela N. Rodríguez de Sarmiento ye una brióloga y taxónoma arxentina.
En 1962 llogra'l so llicenciatura en Botánica na Universidá Nacional de Tucumán, y el doctoráu en 1966.
Desenvolvió actividá científica nel "Departamentu de Botánica", de la Universidá Nacional de Tucumán, en taxonomía de plantes natives americanes.
Saelices de la Sal
Saelices de la Sal ye un conceyu español de la provincia de Guadalajara, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Tien una superficie de 19,37 km² con una población de 54 habitantes y una densidá de 2,89 hab/km².
Anaspis cavipalpis
Anaspis cavipalpis ye una especie de coleópteru de la familia Scraptiidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase nos territorios qu'antes llamábense Yugoslavia.
Virginia Gasull
Virginia Gasull ye una escritora española.
Biografía
Virginia Gasull empieza la so actividá profesional nel sector de l'arquiteutura y dempués dirixir escontra'l desenvolvimientu de proyeutos rellacionaos con Internet. En paralelu realiza estudios de sexoloxía y en 2009 empecipia'l so llabor profesional como formadora impartiendo charres sexolóxiques pa grupos y asociaciones de muyeres. La so afición pola cultura del vinu llevar tamién a realizar distintos cursos d'enoloxía y cata, según visites a bodegues nes principales rexones vinícoles d'Europa. Mientres una d'estes visites a la rexón de Burdeos, empieza un estudiu La Hestoria de los viticultores franceses mientres la ocupación alemana na Segunda Guerra Mundial.
Tres años d'escribir rellatos curtios, en 2013 somorguiar na investigación y ellaboración de la so primer novela: In Vino Veritas (nel vinu ta la verdá, proverbiu llatín) onde aúna la cultura del vinu, el periodu históricu de la Segunda Guerra Mundial y el mundu del Arte. In Vino Veritas foi publicáu n'Amazon y llogró un gran ésitu de descargues o crítiques, calteniéndose mientres delles selmanes nel númberu unu de la llista de más vendíos, recibiendo al poco tiempu la propuesta de Suma de Lletres (Penguin Random House) pa ser publicada sol so sellu editorial, recibiendo bien bones crítiques per parte de la prensa especializada.
Nel Festival Internacional de Cine de San Sebastian de 2015 robló la cesión de derechos cola productora Orreaga Filmak pa l'adaptación cinematográfica de "In Vino Veritas" que ta en procesu de preproducción.
Ye miembru xunto con otru escritores de l'Asociación Cultural Oskarbi. En 2016 participó nel llibru escoyeta de rellatos Oskarbi 21 col so rellatu 1943, una hestoria sobre la rede Comète na evacuación clandestina de fuxitivos de la Europa ocupada mientres la II Guerra Mundial.
En Marzu de 2017 recibe un accésit nel prestixosu XVI Certame ‘Encarna León’ pol so rellatu "Les muyeres del ríu".
Anguaño atópase trabayando na so próxima novela.
Les Quintanes
Hai dellos llugares que se llamen Les Quintanes:
Shuto Kammera
Shuto Kammera (上米良 柊人, ) ye un futbolista xaponés.
Campolara
Campolara ye una llocalidá y un conceyu asitiaos na provincia de Burgos, comunidá autónoma de Castiella y Lleón (España), contorna de La Demanda, partíu xudicial de Salas de los Infantes, cabecera del conceyu del so nome.
Pertenez a la contorna de Sierra de la Demanda, con centru en Salas de los Infantes.
Tien 71 habitantes (INE 2008).
La so patrona ye Santa Catalina, que se celebra'l 25 de payares.
Naturaleza
Al sur de la llocalidá atopa una devesa de rebollo (Quercus pyrenaica) acompañada de pládanos (Acer campestre) y otres especies como enebros (Juniperus communis), sabines (Juniperus thurifera), majuelos (Crataegus monogyna) y prunos (Prunus espinosa). Les camperes que crecen nesta devesa son aprovechaos pol ganáu vacunu en réxime estensivu. Otros aprovechamientos son les lleñes y la caza.
Referencies históriques
En 1555, Francisco de Mena, vecín de Campolara (Burgos), empecipia pleitu de fidalguía.
Virginia Gamba
Virginia Gamba Stonehouse ye una diplomática arxentina especialista en desarme, paz y seguridá humana. Dende abril de 2017 ye Representante Especial del Secretariu Xeneral de Naciones Xuníes pa la infancia y los conflictos armaos.
Civilización púnica
right|thumb|270px|Máxima estensión púnica La civilización púnica o cartaxinesa foi un Estáu y civilización de l'Antigüedá clásica que englobaba la ciudá de Cartago y los sos territorios dependientes. El so idioma, cultura y relixón provienen de los fenicios. La ciudá de Cartago, primeramente una colonia fenicia (la pallabra llatina punĭcus -"púnicu"- significaba "feniciu" -del griegu phoinikes-), tres la decadencia de la so metrópolis (Tiro -incorporada al Imperiu neobabilónicu nel 573 e.C.-), desenvolvió una alianza o lliga con otres ciudaes púniques del Mediterraneu occidental basada na hexemonía de Cartago, que col tiempu terminó integrando toles ciudaes a los sos dominios. La so forma d'Estáu evolucionó dende una tiranía con ciertes carauterístiques monárquiques, hasta un sistema dafechu republicanu. La estensión territorial de los sos dominios formaron un verdaderu Imperiu púnicu.
Valdemora (Uviéu)
Valdemora ye una casería de la parroquia de Bendones nel conceyu asturianu d'Uviéu.
Virginia Gamba
Trayeutoria
Siguió de cerca la guerra de les Malvines en 1982, trabayó como periodista y publicó dellos llibros sobre'l conflictu, ente elles "Señales de guerra" col historiador británicu Lawrence Freedman. Ente 1983 y 1987 foi profesora d'estratexa de guerra de les Fuercies Armaes y de la Xendarmería d'Arxentina.
Valdemora (Uviéu)
Situación
Allúgase a 4,3 km d'Uviéu nel valle del regatu de Bendones (afluente del Nalón) y a un altor de 370 m. Accédese per un camín llocal dende l'AS-242.
Población
Tien una población de.
Virginia Gamba
Trayeutoria
Desempeñóse como profesora titular de la cátedra d'Estudios de Seguridá d'América Llatina nel Departamentu d'Estudios de Guerra del King's College de Londres hasta 1991 cuando asumió la responsabilidá del área sobre desmilitarización, desmovilización y control d'armes de la Fundación Macarthur de Chicago.
Empecipió la so carrera internacional en 1992 como Direutora del Programa de Desarme y Resolvimientu de Conflictos del Institutu de les Naciones Xuníes d'Investigación sobre'l Desarme en Xinebra.
Ente 1996 y 2001 foi responsable de la fundación Safer Africa que s'encargó de les xeres de retirar les armes que quedaren en Sudáfrica de resultes d'años de guerra civil. Nesa xera trabayó xunto al ex-presidente Nelson Mandela. Vivió en Pretoria mientres esos años y dende ellí foi asesora en temes de seguridá interna de más d'una decena de países africanos. De 2001 a 2007 Direutora d'Interacciones Sur-Sur en SaferAfrica tamién en Sudáfrica. Como especialista n'armamentu, mientres dos años (2007-2009) foi consultora esperta de la Unión Europea pa sofitar a la Xunión Africana nel desenvolvimientu de la estratexa de implementación del Enfoque común africanu pa combatir el tráficu ilícitu d'armes llixeres.
En 2012 publicó un llibru semiautobiográfico: Chocolate chinu en Budapest: Esperiencies y esperances d'una muyer ensin fronteres
De 2012 a 2015 foi Direutora y Adxunta del Altu Representante p'Asuntos de Desarme na Oficina d'Asuntos de Desarme de les Naciones Xuníes. En 2015 foi asistenta del Secretariu Xeneral de la ONX y Xefa de la Organización pa la Prohibición d'Armes Químiques-Mecanismu d'investigación conxuntu de les Naciones Xuníes establecíu por resolución 2235 (2015) del Conseyu de Seguridá sobre l'usu de productos químicos como armes en Siria.
N'abril de 2017 foi nomada por António Guterres, Secretariu Xeneral de la ONX Representante Especial del Secretariu Xeneral pa la infancia y los conflictos armaos sustituyendo a l'arxelina Leila Zerrougui.
Premios y reconocencies
En 1995 como miembru del Conseyu Executivu Pugwash (1985-1996) recibió'l Premiu Nobel de la Paz xunto al profesor J. Rotblat por impulsar y defender el desarme nuclear nel mundu.
Yzengremer
Yzengremer ye una comuña francesa del departamentu de Somme, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Sylvia melanothorax
'''Sylvia melanothorax ye una especie d'ave paseriforme de la familia Sylviidae que vive en Xipre y la contorna del mar Roxu.
Descripción
Como la mayoría de les especies del xéneru Sylvia presenta dimorfismu sexual nel so plumaxe. El machu adultu tien la cabeza negra con bigoteras blanques y el restu de partes cimeros gris llisu. Los sos partes inferiores son abuxaes densamente motudes en negru, lo que-y estrema del restu de papudes. Les femes sicasí tienen la cabeza abuxada y les partes inferiores ablancazaes con un llixeru motudu escuru.
Distribución
Vive en zones de carba seca cercanes a la mariña, de cutiu nes fasteres de los montes.
Comportamientu
Aliméntase principalmente d'inseutos, anque tamién come pequeños frutos.
Añera nes carbes baxes, onde pon ente 3 y 5 güevos.
Anaspis excellens
Anaspis excellens ye una especie de coleópteru de la familia Scraptiidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase n'Europa.
Mara Dierssen
Trayeutoria
Fía del doctor Guillermo Dierssen Gervás, un brillante neurociruxanu d'orixe alemán, nació en Santander en 1961. Llicencióse en medicina na Universidá de Cantabria en 1985 y llogró el so doctoráu en neurobioloxía en 1989 con una tesis sobre neurofarmacoloxía.
De 1993 a 1997 foi profesora asistente a la Universidá de Cantabria y darréu ingresó como investigadora senior l'Institutu d'Investigación Oncolóxica de Hospitalet de Llobregat onde empecipió'l so grupu d'investigación neurobiolóxicu propiu.
De 1997 a 2006 impartió clases na Universitat Ramon Llull.
En 2002 a 2007 trabayó nel Centru de Regulación Xenómica.
En 2007 incorporar al Centru d'Investigación Biomédica en Rede d'Enfermedaes Rares (CIBERER) onde sigui trabayando.
En 2010 ganó'l premiu d'investigación Jaime Blanco de la Fundación Síndrome de Down de Madrid (FSDM) pol so trabayu 'Bases moleculares de la neuropatoloxía del síndrome de Down: Implicación de DYRK1A'.
En 2014 nesti centru lideró la realización d'un videoxuegu pa la estimulación cognitiva de les persones con discapacidá intelectual.
N'abril de 2016 como xefa del grupu de Neurobioloxía Celular y de Sistemes presentó un trabayu publicáu na revista Journal of Neuroscience, nel qu'esplica cómo un xen venceyáu col síndrome de Down acomuñar a cambeos nos ritmos cerebrales na corteza cerebral, la rexón responsable de la capacidá de razonamientu, del llinguaxe y del comportamientu social. Dierssen ye co-investigadora principal del estudiu xunto a la doctora Mavi Sánchez Vives.
En xunu de 2016 publicó un estudiu na revista médica The Lancet Neurology nel que collaboró col farmacólogo Rafael de la Torre, sobre un compuestu presente nel té verde, qu'acompañáu d'un protocolu de estimulación cognitiva puede ameyorar moderadamente la capacidá intelectual de afectar. L'estudiu basar nun ensayu clínicu nel que participaron 84 persones con síndrome de Down, d'ente 16 y 34 años. La neurobióloga señaló que l'ensayu clínicu "nun ye, nin tanto, una cura, pero abre nueves víes a la terapia farmacolóxica en síndrome de Down”.
Organizaciones nacionales internacionales
De 2003 a 2006 foi presidenta de la International Behavioral and Neural Genetics Society y de 2007 a 2009 foi Vice-presidenta y de 2013 a 2015 Presidenta de la Sociedá Española de Neurociencia. Foi miembru del Conseyu de la FENS (Federation of Neuroscience Association Societies).Na actualidá ye presidenta de la Trisomy 21 Research Society
Pertenez numberosos comités editoriales, de revistes internacionales como Xenes, Brain and Behaviour, Frontiers in Neurosciences, Amino Acids, Down Syndrome Research and Practice ente otros y revisora “ad hoc” de delles revistes científiques internacionales.
Trayeutoria como artista
Mientres unos años actuó en conciertos de música barroca como sopranu cola coral de Santander. Anguaño ye vocalista del grupu de ‘pop-rock' ‘From Lost To The River' -que la so traducción del inglés ye 'De Perdíos al Ríu'- una banda que tien como oxetivu la concienciación social una y bones tolos sos conciertos tienen un ánimu benéficu pa favorecer proyeutos d'investigación. Tamién ye impulsora del proyeutu musical ‘Realidaes Paraleles', que dio llugar a un discu nel que se da voz a les persones con síndrome de Down.
Yzeux
Yzeux ye una comuña francesa del departamentu de Somme, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Charlotte Coleman
Charlotte Ninon Coleman foi una actriz británica conocida por interpretar a Scarlett, la escéntrica compañera d'apartamentu del galán Hugh Grant na película Four Weddings and a Funeral. Coleman morrió d'un ataque d'asma a los 33 años d'edá.
Biografía
El so padre ye un exproductor de cine, Francis Coleman. y la so madre l'actriz Ann Beach. La carrera de Coleman empezó a los 11 años, cuando llogró'l so primer papel nuna comedia de televisión pa neños. En 1991 ganó un premiu de la Royal Television Society pola so interpretación d'una adolescente lesbiana nun drama de la BBC. Tres años dempués foi nomada pa los BAFTA de la televisión británica pol so papel en Four Weddings and a Funeral.
Vida personal
En 1987, el noviu de Coleman, Jonathan Laycock (23), morrió nun accidente de bicicleta. Dempués de la so muerte, Coleman pasó por periodos de depresión, y desenvolvió trestornos d'alimentación como anorexa y bulimia. Empezó a asistir a xuntes d'Alcohólicos Anónimos porque «nun podía soportar tar con toos esos gordos en Gruesos Anónimos».
Vinicius Goncalves Matheu
Vinicius Goncalves Matheu ye un futbolista brasilanu.
Charlotte Coleman
Fallecimientu
El 13 de payares de 2001 visitó a la so familia y vieron un videu xuntos. Más tarde el so padre declaró que Charlotte tuviera de bien bon humor, por causa del so nuevu apartamentu en Holloway, al norte de Londres, qu'ella mercara faía trés selmanes y decoráu dafechu, y amás porque esistía la posibilidá d'un repique na so carrera actoral dempués d'unos años de poco trabayu. Más tarde esa mesma nueche Charlotte sintióse mal, pero dir a la so casa a pesar del conseyu de los sos padres.
A la mañana siguiente, miércoles, 14 de payares de 2001, los sos padres llamar per teléfonu pa ver si sentíase meyor; pero nun tuvieron respuesta. Esmolecida, la so madre foi al apartamentu de Charlotte, onde la atopó tendida inconsciente nel suelu; el so inhalador pa l'asma taba n'otra habitación. Charlotte Coleman foi llevada n'ambulancia al cercanu Hospital de Whittington, nel norte de Londres, onde foi declarada muerta a la so llegada, por cuenta de un ataque agudu d'asma bronquial.
Charlotte Coleman siempres careció asma y precisaba permanentemente curiaos, pero nunca antes sufriera una crisis aguda.
A finales del mes de payares inauguró un monumentu conmemorativo nel Centru Budista de Mill Hill, nel norte de Londres, al qu'asistieron familiares y amigos cercanos.
Idioma púnicu
L'idioma púnicu o cartaxinés foi una llingua semítica falada nel Norte d'África, sur de la península ibérica y delles islles del Mediterraneu de la zona controlada pela antigua ciudá de Cartago. Filolóxicamente se lo entronca nos dialeutos occidentales del feniciu, estendíu pel Mediterraneu arriendes de la colonización fenicia, anque suel considerase un idioma propiu, sobremanera a partir del sieglu V e. C.
Suel considerase a Agustín d'Hipona como l'últimu escritor importante de l'Antigüedá que tuvo conocencies de púnicu. Acordies colos sos comentarios, el púnicu inda se falaba na so rexón (norte d'África) nel sieglu V, y los sos falantes inda se referíen a sigo mesmos como chanani («cananeos», esto ye, «fenicios, cartaxineses)».
Nicholas Braun
Biografía
Estudió en St. Mark's School en Massachusetts nel 2006 y tamién a Occidental College, pero nun pudo terminar los sos cursos pola so ocupada axenda.
Ye fíu del actor Craig Braun. Tien un hermanu menor, Christopher, y dos mediu-hermanos mayores qu'él.
Nicholas ye más conocíu pol so papel como Zeke en Minutemen, una producción de Disney Channel. Tamién ye conocíu pol so papel na nueva serie de la canal estauxunidense ABC Family 10 Things I Hate About You.
Anaspis kochi
Anaspis kochi ye una especie de coleópteru de la familia Scraptiidae.
San Andrés del Congosto
San Andrés del Congosto ye un conceyu español de la provincia de Guadalaxara, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Tien una superficie de 15,27 km² con una población de 91 habitantes y una densidá de 5,63 hab/km².
Los Molinos
Los Molinos ye un llugar de la parroquia de San Isteba nel conceyu d'Uviéu. Nesta llocalidá alcuéntrase'l Nucleu Zoolóxicu El Bosque, un parque d'animales de titularidá privada que ye l'únicu zoolóxicu del conceyu d'Uviéu.
Situación
Allúgase a 4 km d'Uviéu y a un altor de 220 m.
Llagu Cocibolca
El Gran Llagu de Nicaragua (o llagu Cocibolca) ye un llagu d'agua duce asitiáu en Nicaragua. Tien una estensión de 8264 km², siendo'l mayor d'América Central. Tien nel so interior más de 400 isletas, tres islles y dos volcanes,tamién ye l'únicu llugar qu'alluga tiburones d'agua duce.
Toponimia
El so nome ye d'orixe náhuatl y esisten diverses teoríes sobre lo que significa, arrexuntaes pol científicu nicaraguanu Jaime Incer Barquero:
Los españoles llamar 'mar duce' por cuenta de que a'l ser afayáu pol conquistador español Gil González Dávila paecía nun tener fin y tener un aguaxe como'l del mar pero'l so caballu tomó agua del llagu dando orixe a la espresión.
Ye l'únicu llagu del mundu onde los tiburones afacer al ecosistema d'agua duce. Los tiburones entren y salen al traviés del río San Juan. Primeramente pensábase que se trataba d'una rara especie que solo habitaba nesi llugar. Entós corría l'añu de 1877 y l'afayu foi tan sorprendente que'l gobiernu del país centroamericanu emitió una edición especial de estampillas cola imaxe del animal como un símbolu d'identidá nacional. La teoría caltúvose vixente mientres un sieglu, hasta qu'en 1976 otru investigadores atoparon qu'en realidá ellí habitaba una especie común n'agües tropicales y subtropicales, llamada Carcharhinus leucas o tiburón toru.
Descripción
thumb|200px|Gran Llagu de Nicaragua.|left Pola so estensión ye'l segundu llagu de mayor tamañu d'América Llatina dempués del llagu de Maracaibo en Venezuela, y antecede al llagu Titicaca (de tamañu asemeyáu) que s'estiende ente Bolivia y Perú. Ye'l más grande n'América Central, y el novenu más grande n'América (y el 25º del mundu).
Ye l'únicu llagu del mundu qu'alluga especies marines como tiburones y peces sierra. El río San Juan sírvelu como desaguadero conectándolo col mar Caribe, y el ríu Tipitapa coneutar col llagu de Managua o Xolotlán. La ciudá de Granada y el volcán Mombacho atópase na vera noroccidental del llagu.
Contién más de cuatrocientes isletas: conocíes como les Isletas de Granada y l'archipiélagu de Solentiname; dos islles grandes que son la isla de Zapatera y la islla d'Ometepe (la islla volcánica más grande del mundu nun llagu d'agua duce, namái superada en tamañu pola isla Manitoulin nel llagu Furón). Na islla atopen dos volcanes, unu d'ellos activu, el volcán Concepción, y el volcán Maderes, un santuariu de flora y fauna.
Yuzuru Yoshimura
Yuzuru Yoshimura (吉村 弦, ), ye un futbolista xaponés.
San Andrés del Rey
San Andrés del Rey ye un conceyu español de la provincia de Guadalaxara, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Tien una superficie de 14,71 km² con una población de 34 habitantes y una densidá de 2,45 hab/km².
Charlotte Cooper
Charlotte "Chattie" Reinagle Cooper, foi una tenista inglesa y la primer muyer campeona olímpica de la historia. Tamién ganó cinco campeonatos femeninos de Wimbledon, el postreru en 1908 cuando tenía 37 años.
Biografía
Fía del matrimoniu formáu por Henry Cooper y Teresa Miller. Dende pequeña Charlotte interesar polos deportes. Miembru del club de tenis de la so llocalidá natal, el Ealing Lawn Tennis Club onde aprendió dende bien nuevu esti deporte, ganó'l so primer títulu individual en Wimbledon en 1895.
En 1900 pudo participar nos Xuegos Olímpicos de París, los primeres nos que s'almitió la participación femenina, y, venciendo na final femenina de tenis pasó a la historia del olimpismu al convertise na primer muyer ganadora d'un títulu olímpicu, yá que nun s'apurriríen medayes hasta 1904 nos Xuegos Olímpicos de Saint Louis. Ganó na final a la francesa Hélène Prévost por 6-1, 7-5. Nes mesmes olimpiaes sumó otra victoria na disciplina de dobles mistu col so compañeru Reginald Doherty 6-2, 6-4, sobre Harold Mahony y Prévost.
En 1901 casóse col abogáu y tenista británicu Alfred Sterry, añu nel que consiguiría'l títulu en Wimbledon per cuarta vegada. Tres un paréntesis de dellos años volvió a les pistes pa ganar un títulu más de Wimbledon en 1908 con una edá de 37 años y 282 díes, un récor qu'entá güei ta vixente. En 1912, siguía siendo una de los meyores del circuitu y consiguió xugar la final de Wimbledon a los 41 años.
Cooper caltener nel tenis competitivu participando en distintos campeonatos inclusive con 50 años. El so home foi presidente de la Lawn Tennis Association y la so fía, Gwen, xugó nel equipu de tenis de la Wightman Cup del Reinu Xuníu.
Morente
Morente ye un llugar de la parroquia de San Isteba nel conceyu d'Uviéu.
Situación
Allúgase a 3 km d'Uviéu y a un altor de 260 m.
Población
Tien una población de.
Glándula pineal
La glándula pineal, tamién conocida como cuerpu pineal, conarium o epífisis cerebral ye una pequeña glándula endocrina nel celebru de los vertebraos. Produz melatonina, una hormona derivada de la serotonina qu'afecta a la modulación de los patrones del suañu, tantu a los ritmos circadianos como estacionales. La so forma asemeyar a un pequeñu conu de pinu (d'ende'l so nome), y ta allugada nel epitálamo cerca del centru del celebru, ente los dos hemisferios, metida nun riegu onde los dos metaes del tálamu xúnense.
Casi toles especies de vertebraos tienen una glándula pineal. La más importante esceición son los Myxini, que ye de cutiu consideráu como unu de los tipos de vertebraos más primitivos. Sicasí, inclusive nel Myxini podría haber una estructura "pineal equivalente" nel diencéfalo dorsal. El anfioxo Branchiostoma lanceolatum, el pariente esistente más cercanu a los vertebraos, tamién escarez d'una glándula pineal reconocible. La Llamprea (consideráu casi tan primitivu como'l Myxini) nun tener una pineal. Dellos vertebraos más desenvueltos, ente ellos el caimán, escarecen de glándula pineal una y bones la perdieron mientres l'intre de la evolución.
Les resultaos de diverses investigaciones científiques en bioloxía evolutiva, neuroanatomía comparativa y neurofisioloxía esplicaron la filoxenia de la glándula pineal en diverses especies de vertebraos. Dende'l puntu de vista de la evolución biolóxica, la glándula pineal representa un tipu de fotorreceptor atrofiáu nel epitálamo de dellos vertebraos. En delles especies d'anfibios y reptiles, preséntase como un órganu vestigial, conocíu como güeyu parietal presente nel epitálamo, polo que tamién se -y denomina como: "güeyu pineal".
La glándula pineal tuvo un papel importante na filosofía de René Descartes, al considerala, dende una perspeutiva dualista, como l'asientu principal de l'alma y el llugar nel que se formen toos nuesos pensamientos. Nesi mesmu sentíu, Descartes especuló que la so fisioloxía taba arreyada na sensación, la imaxinación, la memoria y que yera la causa de los movimientos corporales. Sicasí, dalgunos de los sos supuestos anatómicu y fisiolóxicu básicos taben totalmente equivocaos, non yá d'alcuerdu a estándares actuales, sinón tamién a la lluz de lo que yá se conocía nel so tiempu.
Estructura
thumb|El [[líquidu cefalorraquídeo circulando nel espaciu subaracnoideo qu'arrodia al celebru y a la migollu espinal]]
La glándula pineal ye de color gris acoloratáu y del tamañu averáu nos seres humanos d'un granu d'arroz (5-8 mm), atópase xusto na cara dorsal al colículo cimeru, detrás y per debaxo de la estría medular, ente los órganos del tálamu asitiaos lateralmente. Ye parte del epitálamo. Atópase allugada na cisterna cuadrigémina y ta bañada nel líquidu cefalorraquídeo. Un pequeñu receso pineal del tercer ventrículu proyeutar escontra'l tarmu de la glándula. La glándula pineal ye un estructura de llinia media en forma de conu de pinu.
Suministru de sangre
A diferencia de la mayor parte del celebru de los mamíferos, la glándula pineal nun ta aisllada del cuerpu pol sistema de la barrera hematoencefálica; que tien fluxu de sangre a esgaya, solamente superáu pol reñón.
Inervación
La glándula pineal recibe una inervación simpática del gangliu cervical superior. Una inervación parasimpática procedente del gangliu ótico y del pterigopalatino tamién tán presentes. Amás, delles fibres nervioses enfusen nel interior de la glándula pineal al traviés del tarmu pineal (la invervación central). Tamién, les neurones nel gangliu del trixéminu invervan la glándula con fibres nervioses que contienen el neuropéptido ADCYAP1.
Histoloxía
thumb|Parénquima de la glándula pineal con calcificaciones. thumb|150px|[[Micrografía d'una glándula pineal normal, con una bien alta magnificación]] thumb|150px|[[Micrografía d'una glándula pineal normal, con magnificación entemedia]]
El cuerpu pineal nos humanos consiste d'una parénquima lobular de pinealocitos arrodiaes per espacios de texíos conectivos. La superficie de la glándula ta cubierta por una cápsula de piamadre.
La glándula pineal compónse principalmente de pinealocitos, pero identificáronse otros cuatro tipu de célules. Como ye abondo celular (en rellación cola corteza y la sustancia blanco), pue ser confundida con una neoplasia.
Sylvia minula
'''Sylvia minula ye una especie d'ave paseriforme de la familia Sylviidae que vive n'Asia.
Descripción
Mide ente 12 cm de llargu y pesa ente 8 y 13 g. El plumaxe de la so cabeza ye gris y el del restu de les sos partes cimeros ye marrón buxu claru, el so gargüelu ye blanca y les demás partes inferiores son ablancazáu abuxaes. Estrémase de la papuda de Hume y la papuda zarcerilla porque ye más pequeña, tien el picu más curtiu, escarez de les mexelles escures que tienen les otres dos papudes y les sos partes cimeros son más clares, siguiendo la regla de Gloger.
Glándula pineal
Desarrollu
La glándula pineal humana crez en tamañu hasta'l primera o segundu añu d'edá, permaneciendo estable dempués d'esi periodu, anque'l so pesu amóntase gradualmente a partir de la pubertá. Créese que los abondosos niveles de melatonina nos neños inhiben el desenvolvimientu sexual, y los tumores de la pineal tuvieron rellacionaos cola pubertá precoz. Cuando llega la pubertá, la producción de melatonina se atenúa.
Sylvia minula
Taxonomía
Enantes considerábase is conespecífica cola papuda zarcerilla, pero anguaño considérense especies separaes que formen parte de la mesma superespecie. La papuda chica y la papuda de Hume son les especies que formen el llinaxe asiáticu de la superespecie y diverxéronse p'afaese a les rexones baxes seques y los montes húmedos respeutivamente.
Glándula pineal
Función
La melatonina ye N-acetil-5-metoxi-triptamina, un deriváu del aminoácidu triptófanu, que tamién tien otres funciones nel sistema nerviosu central. La producción de melatonina pola glándula pineal ye aguiyada pola escuridá y tornada pola lluz. Les célules fotosensibles na retina detecten la lluz y señalen directamente'l nucleu supraquiasmático, abasnando'l so ritmu al ciclu de 24 hores na naturaleza. Les fibres proyeutar dende'l nucleu supraquiasmático al nucleu paraventricular, que tresmite les señales circadianas a la migollu espinal y pa escontra fora al traviés del sistema simpáticu hasta'l gangliu cervical superior, y dende ellí a la glándula pineal.
Sylvia minula
Taxonomía
Suelen reconocer trés subespecies, anque dellos autores consideren a la tercera una especie estreme:
Glándula pineal
Función
El compuestu llamáu Pinolina tamién se produz na glándula pineal; y ye unu de los beta-carbolinas.
Sylvia minula
Taxonomía
Les subespecies halimodendri y telengitica atribuyíes atribuyíes a la papuda zarcerilla podríen pertenecer a la papuda chica, o alternativamente podríen ser híbridos de S. m. jaxartica y S. m. margelanica con papudes zarcerillas respeutivamente.
Distribución y hábitat
La papuda chica habita en rexones grebes de baxa altitú dende l'este d'Irán y Turkmenistan hasta Xinjiang nel norte de China central, onde cría ente les carbes espinoses. La so área reproductiva nun asolapa col de la papuda zarcerilla, que s'atopa más al norte, pero sí coincide xeográficamente col de la papuda de Hume pero a distintes altitúes. La papuda chica migra al sur pa pasar l'iviernu dende la península arábiga hasta'l nordeste de la India, onde coincide coles papudes zarcerillas y de Hume que tamién pasen l'iviernu en munches d'eses rexones.
Glándula pineal
Regulación de la glándula pituitaria
Estudios sobre royedores suxuren que la glándula pineal inflúi na secreción de la glándula pituitaria sobre les hormones sexuales tales como la hormona foliculoestimulante y la hormona luteinizante. En 1967 foi realizada una pinealectomía en royedores por Motta, Fraschini, y Martini. Nun se reparó nengún camudó nel pesu de la pituitaria, sicasí; hubo una medría na concentración de les hormones foliculoestimulantes y luteinizantes dientro de la glándula. N'este mesmu estudiu, l'alministración de melatonina nun tornó a les concentraciones de la hormones foliculoestimulantes a los niveles normales, suxuriendo que la pineal inflúi nes secreciones de foliculoestimulantes y luteinizantes secretadas pola glándula pituitaria al traviés de dalguna otra molécula tresmisora.
Metabolismu de fármacos
Estudios en royedores suxuren que la glándula pineal podría influyir sobre les aiciones nel uso recreativu de les drogues, tales como la cocaína, y los antidepresivos como la fluoxetina (Prozac), y la so hormona de melatonina puede protexer de la neurodegeneración.
En 2013, investigadores afayaron per primer vegada DMT nel microdializado de la glándula pineal de los royedores.
Calcificación
thumb|Tumor nuna glándula pineal calcificada
La glándula pineal ye de cutiu vista nes radiografíes craniales de rayos X cuando ta calcificada (na vieyera).
Dellos estudios recién amuesen que'l grau de calcificación de la glándula pineal ye significativamente alto en pacientes con enfermedá d'Alzheimer frente a otros tipos de llocura.
La calcificación pineal puede tamién contribuyir a la patoxénesis de la enfermedá d'Alzheimer, según reflexar una ausencia nos inhibidores de cristalización.
Depósitos de calciu, fósforu y fluoruro na pineal tuvieron rellacionaos cola edá, amosando que, conforme'l celebru va avieyando, más depósitos recueye.
Cáncer
Tolos tumores qu'afecten a la pineal son raros: la mayor parte (del 50 al 70%) surden a partir de célules xerminales embrionaries aisllaes. Mayoritariamente adquieren la forma de los llamaos germinomas, asemeyándose al seminoma testicular o al disgerminoma ováricu. Otros tipos de diferenciación de célules xerminales inclúin los carcinomes embrionarios, coriocarcinomas; amiestos de germinom, carcinoma embrionariu y coriocarcinoma, y extrañamente; teratomas típicos (xeneralmente benignos). Yá seya pa carauterizar estes neoplasies de célules xerminales como pinealomas sigui siendo oxetu d'alderique; pero la mayoría de los pinealofilos favorecen la restricción de les condiciones de los pinealomas a neoplasias derivaes de los pineocitos.
Un tumor pineal puede entender la zona del colículo cimeru y el pretectal del mesencéfalo dorsal, produciendo'l síndrome de Parinaud. Los tumores pineales tamién pueden causar una compresión del acueductu cerebral, dando como resultáu una hidrocefalia incomunicable.
Estes neoplasias tán estremaes en dos categoríes, los pineoblastomas y los pineocitomas, en función del so nivel de diferenciación, lo que de la mesma; se correlaciona cola so agresividá neoplásica. El cursu clínicu de los pacientes con pineocitomas enllargar, con un permediu de 7 años. Les manifestaciones son la consecuencia de los sos efeutos sobre la presión y consisten n'alteraciones visuales, cefalea, deterioru mental, y delles vegaes conducta de llocura.
Los tipos de tumor más frecuentes son los provenientes de célules xerminales, que varien ente teratomes maduros afechiscos quirúrgicamente hasta tumores malinos de célules xerminales capaces de faer metástasis a otres estructures del sistema nerviosu central, y los tumores parenquimatosos de la pineal, como'l pinealoma de baxu grau y el pineoblastoma malinu. Otros tumores menos frecuentes son astrocitomes, ependimomes y gliomes y raramente tumores d'estructures vecines como meninxomes y tumores dermoides y epidermoides.
Otros animales
Los pinealocitos en munchos vertebraos non mamíferos tienen un gran paecíu a les célules fotorreceptoras del güeyu. Dellos biólogos evolutivos creen que les célules pineales de los vertebraos tienen un ancestru evolutivu común coles célules retinales.
La citoestructura pineal paez tener semeyances evolutives a les célules retinales de los cordaos. Atopáronse aves y reptiles modernos qu'amuesen la melanopsina de pigmentu en fototransducción na glándula pineal. Créese que les glándules pineales aviares actúen como'l nucleu supraquiasmático de los mamíferos.
En dellos vertebraos, la esposición a la lluz puede provocar una reaición en cadena d'acontecimientos enzimáticos dientro de la glándula pineal que regula los ritmos circadianos. Dellos cranios primitivos de fósiles de vertebraos tienen un foramen pineal abiertu. Esto rellaciónase cola fisioloxía de los "fósiles vivientes" modernos, les llamprees y los tuátaras, y dellos otros vertebraos que tienen un güeyu parietal, qu'en dalgunos d'ellos ye fotosensible. El güeyu parietal representa l'aproximamientu primitivu de la evolución a la fotorrecepción. Les estructures nel güeyu pineal de los tuátaras son análogos a la córnea, les lentes, y la retina, anque esti postreru asemeyar a la d'un pulpu en cuenta de a la retina d'un vertebráu. El conxuntu asimétricu consiste nel "güeyu" de la izquierda y el sacu pineal a la derecha. "N'animales que perdieron el güeyu parietal, incluyendo los mamíferos, el sacu pineal retiense y entiéstase na forma de la glándula pineal".
Los fósiles raramente caltienen una anatomía blanda. El celebru del páxaru Melovatka rusu, d'unos 90 millones d'años d'antigüedá, ye una esceición, y amuesa un güeyu parietal y una glándula pineal más grande de lo esperao.
N'humanos y otros mamíferos, les señales de lluz necesariu pa establecer los ritmos circadianos unviar dende'l güeyu al traviés del sistema retinohipotalamico hasta'l nucleu supraquiasmático y la glándula pineal.
Sociedá y cultura
thumb|Esquema del funcionamientu de la glándula pineal según [[René Descartes|Descartes nel Tratáu del Home (figura publicada na edición de 1664).]] René Descartes, dedicó tiempu y esfuercios al estudiu de la neuroanatomía y neurofisioloxía. Tuvo particular interés na glándula pineal, a la que llamó'l "principal asientu de l'alma"· La tema ye encetáu na so obra Tratáu del home (escritu antes de 1637, pero que se publicar póstumamente, per primer vegada nuna traducción llatina imperfecta en 1662, y depués nel orixinal francés en 1664). L'estudiu más estensu na neurofisioloxía y neuropsicoloxía de la glándula pineal de Descartes, esponer na so obra: Les pasiones de l'alma(1649), obra na cual consideró al ser humanu estremáu en dos sustancies, el cuerpu mecánicu (sustancia estenso) y l'alma (sustancia pensante), y ye per mediu de glándula pineal na rexón posterior del celebru, que l'alma comunicar col cuerpu. Esta glándula xugó un importante papel nel pensamientu de Descartes, al considerar que taba arreyada na sensación, la imaxinación, la memoria y que yera la causa de los movimientos corporales. Descartes dio tal significáu importante a la glándula porque creía que yera la única seición del celebru qu'esistía como una sola pieza en llugar de tar constituyida por seiciones medies. Sostuvo que, por cuenta de que una persona nunca puede tener "más d'un pensamientu al empar", los estímulos esternos deben de tar xuníos dientro del celebru antes de ser consideraos pol alma, y asina mesmu consideraba que la pineal taba asitiada nel "llugar más aparente posible pa esti propósitu", alcontrada centralmente nel celebru y arrodiada por ramificaciones de les arteries carótidas. Desafortunadamente, sicasí, dalgunos de los supuestos anatómicu y fisiolóxicu básicos de René Descartes taben totalmente equivocaos, non yá d'alcuerdu a estándares actuales, sinón tamién a la lluz de lo que yá se conocía nel so tiempu.
Baruch Spinoza criticó'l puntu de vista de Descartes tantu por non siguir les teoríes evidentes como por non ser "claramente y distinguidamente entendíu" (afirmando primeramente Descartes que nun podía llegar a conclusiones d'esi tipu), y cuestionó lo que Descartes quería dicir al falar de "la unión de la mente y el cuerpu".
La noción d'un "güeyu pineal" ye fundamental pa la filosofía del escritor francés Georges Bataille, que ye analizáu en detalle pol eruditu lliterariu Denis Hollier nel so estudiu de Against Architecture. Nesti trabayu Hollier analiza como Bataille utiliza'l conceutu d'un "güeyu pineal" como una referencia a un puntu ciegu na racionalidá occidental, y un órganu del escesu y del deliriu. Esti mecanismu conceptual ye esplícitu nos sos testos surrealistes, The Jesuve y The Pineal Eye.
Numberoses filosofíes espirituales alluguen la idea d'un tercer güeyu internu que ta rellacionáu col chakra Ajna y tamién cola glándula pineal. Esto tien significaos atribuyíos n'espertares místicos o de llume, perceición clarividente, y estaos elevaos de consciencia. Esta idea arrinca históricamente na antigua Asia central y occidental, según en teoríes contemporánees rellacionaes col yoga, la teosofía, les relixones hinduistes y paganes, y les filosofíes espirituales de la Nueva Yera.
La glándula pineal fíxose alusión pol raperu Ab-Soul nel so cantar llamáu "Pineal Gland". Munchos miembros de Black Hippy (Al pie de Ab-Soul) tienen creencies nel tercer güeyu, llamando al so movimientu, HiiiPoWeR.
La filosofía académica actual considera la glándula pineal como una estructura neuroanatómica ensin cualidaes metafísiques especiales. La ciencia estudiar como una glándula endocrina ente munches. Sicasí, la glándula pineal continua teniendo un estatus aponderáu nel reinu de la pseudociencia.
Historia
Poles sos carauterístiques anatómiques, bien llueu llamó l'atención de los médicos. La primer descripción de la glándula pineal atribuyir a Herófilo de Calcedonia, nel sieglu III e.C., quien la venceyó a funciones valvulares reguladores del fluxu del pensamientu» nel sistema ventricular. Galeno (sieglu II e.C.) describió'l so anatomía y llamar konarium (conu de piña), denominación que perduró hasta los nuesos díes xunto cola de pineal, pinea (piña en llatín). Paez ser, amás, que Galeno reparó que la pineal tenía mayor asemeyáu estructural coles glándules que colos nucleos del sistema nerviosu.
La siguiente meyora na conocencia d'esta glándula producir na Renacencia. Sobromanera, Andrés Vesalio apurrió una descripción anatómica bien precisa na so obra De Humani Corporis Fabrica (1543). René Descartes calificar de «tercer güeyu» nel so trabayu póstumu De homine (1633), non tantu pol so papel nel control del fotoperíodo, sinón porque, según la so concepción dualista, constituyía l'axugu físicu de l'alma. Descartes asignólu tamién una función fisiolóxica: como parte del sistema nerviosu, la glándula pineal encargar de la perceición de la redolada. Con esti planteamientu llegar hasta'l sieglu XIX, cuando s'encetó la glándula pineal de los mamíferos dende distintes perspectives —anatómica, histolóxica y embriolóxica— y amosóse la so semeyanza cola epífisis de vertebraos asitiaos más embaxo na escala filoxenética.