cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Princesa Zelda
Nos xuegos más antiguos y de mayor simplicidá argumental, Zelda yera la princesa secuestrada pol villanu, xeneralmente Ganon, a la que Link, l'héroe, tenía de rescatar. Sicasí, el so rol dientro de la saga camudó enforma a lo llargo de los años, confiriéndose-y mayor complexidá y fondura. Asina, en xuegos como The Legend of Zelda: The Wind Waker, el so papel nun se llinda a ser una moza n'apuros, sinón que collabora direutamente con Link nel combate final disparando Fleches de Lluz col so arcu y participa viviegamente na hestoria, aportando a ella la que salva al protagonista en delles ocasiones. La so función nos xuegos, pos, foi aumentando n'importancia, alloñar de los tópicos y estereotipos qu'esisten alredor d'esti tipu de personaxes.
D'alcuerdu a Shigeru Miyamoto, el creador, el nome del personaxe provién de Zelda Sayre Fitzgerald, la prometida y de la mesma heroína del escritor F. Scott Fitzgerald.
Apaiciones na saga The Legend of Zelda
De manera similar a Link, Zelda tuvo múltiples encarnaciones al traviés de la serie. Xeneralmente tien una edá cercana a la del héroe. De cutiu ye una neña, pero apaeció como moza adulta en trés causes: en Ocarina of Time (nes partes del xuegu que se desenvuelven nel futuru), en The Adventure of Link y en Twilight Princess.
Zelda siempres apaez como una señorita formosa, delgada y de pelo de color claru roxu o cafe escuru (dependiendo de la reencarnación). Suel llevar vistíos de seda fino blancos, rosados o lavandas, de cutiu col emblema de la familia real de Hyrule bordáu. Suel utilizar tamién accesorios como bilortos y brazaletes.
En dellos títulos como The Legend of Zelda: Ocarina of Time y The Legend of Zelda: The Wind Waker, la so identidá ta oculta hasta que la hestoria avanza.
Un costume de los diseñadores de The Legend of Zelda ye que la primer vegada qu'apaez el personaxe nun xuegu, facer tando de llombu, pa darréu xirase a cámara lenta escontra'l xugador.
La pieza musical representativa de la princesa Zelda ye la Nana de Zelda (Zelda's Lullaby), compuesta por Koji Kondo y que suena davezu cuando entra n'escena. tres la muerte de la so madre.quien foi una la reina Hyrule muerre d'un ataque al corazon cuando zelda yera mozu quedando a zelda col so padre'l rei de Hyrule viudu cola so fía zelda
The Legend of Zelda
Ye'l primer videoxuegu de la serie, llanzáu na consola NES en febreru de 1986 en Xapón y en xunu del mesmu añu n'América. La hestoria cunta que la princesa Zelda ye secuestrada pol malváu Ganon, que la oculta nel so xoril nel Monte de la Muerte. Primero que la secuestraren, rompió la Trifuerza de la Sabiduría n'ocho pedazos y esvalixar a delles zones de Hyrule pa evitar que'l malváu facer con elles. La neñera de Zelda, llamada Impa, sale en busca de daquién que pueda ayudar a la princesa, tal que cunten les lleendes. Nel camín atopa a un rapazu llamáu Link que decide aceptar la misión y empieza la busca de la Trifuerza pa rescatar a la princesa. Esti xuegu surdió de la idea de Shigeru Miyamoto sobre'l so niñez, nes qu'él suañaba con que viaxaba a otros mundos destruyendo bisarmes. Gracies a esto dio l'estilu d'aventures nos videoxuegos nos que'l xugador tomaba un papel importante nun desenllaz y un final, aportando a según munchu xugadores el meyor xuegu de la hestoria.
Zelda II: The Adventure of Link
Una antigua princesa llamada Zelda ye víctima d'un conxuru llanzáu por un malváu bruxu que trabayaba pal so hermanu'l príncipe y que la fai cayer nun suañu eternu. El príncipe ordena que, na so memoria, toles primoxénites de la Familia Real de Hyrule fueren llamaes Zelda en memoria del eventu. Nesti xuegu pa la consola NES, un nuevu héroe llamáu Link tien d'espertala a la princesa durmiente del so letargo y evitar que Ganon vuelva a la vida.
The Legend of Zelda: A Link to the Past
Nesta entrega de la serie, un malváu bruxu llamáu Aghanim, controláu por Ganon, asesinó al rei Hyrule. Link y el so tíu, pertenecientes a una familia que s'encarga de protexer a la familia real, van al castiellu pa intentar salvar a la fía del rei, Zelda. Link llogra escapar con ella, pero'l so tíu ye gravemente mancáu nel intentu. Con esti puntu de partida, el mozu empieza una aventura onde se-y encamienta'l llabor de superar la prueba de los trés dioses: Din, Nayru y Farore. Zelda esconder nun templu, pero finalmente ye secuestrada pol villanu, xunto con otros seis doncelles. Los siete mochaches prindaes son les descendientes de los siete sabios de Hyrule que'l bruxu quier utilizar pa devolver a Ganon a la vida. El nuevu héroe tien de rescatar a Zelda y a les otres seis doncelles pa evitar que'l mal apoderar del mundu.
The Legend of Zelda: Ocarina of Time
Esta entrega de la serie llanzada para Nintendo 64 desenvolver en dos periodos de tiempu distintos, dixebraos ente sigo por siete años. Coles mesmes, nél apaecen dos versiones de la mesma princesa Zelda: una qu'entá ye una neña y otra yá adulta. Nesti xuegu, la moza tien una serie de velees que la faen resabiar de Ganondorf, un gerudo que xura llealtá al so padre'l rei. Nos sos suaños ve a un mozu que, cola Espada Maestra, llogra lliberar a Hyrule de l'amenaza d'esi home y guía a Link por que consiga les Piedres Espirituales necesaries pa llograla. Sicasí, el villanu adelantrar a los sos planes y, mientres Link cai nun suañu de siete años, él posa les sos manes sobre la Trifuerza, cumpliendo la lleenda y quedándose namái col fragmentu del poder,La primer vegada que Link ve a la princesa Zelda neña ye dempués de terminar el cuartón del Gran Arbol Deku,Ella amuésase bien duce y cúnta-y el so suaños profeticos a Link,Al axuntar Link les 3 piedres espirituales va ver a la princesa Zelda,pero antes d'entrar a la ciudadela Hyrule,ve a la princesa fuxendo de Ganondorf xunto a la so ñeñera Impa nun caballu blancu.Adopta la identidá d'un mozu sheikah llamáu Sheik pa pasar desapercibida nun mundu agora gobernáu por Ganon. Amarutada como Sheik, va ayudar a Link mientres la so aventura, enseñándo-y cantares antiguos que l'héroe va precisar tocar cola so ocarina pa poder cumplir la so misión. Zelda, amás, ye quien-y apurre a Link l'ayalga de la Familia Real: la Ocarina del Tiempu, un instrumentu musical con poderes místicos col que, a la fin del xuegu, Link ye capaz de tornar a la so dómina orixinal pa recuperar el tiempu perdíu.
The Legend of Zelda: Majora's Mask
Esti xuegu ta allugáu cronológicamente meses dempués de The Legend of Zelda: Ocarina of Time. Nél narra l'aventura de Link na tierra de Términa en colándose de Hyrule en busca de la so fada Navi. Zelda tan solo apaez nuna curtia escena por aciu analepsis na que se repara cómo se despide del héroe al partir de viaxe, apurriéndo-y la Ocarina del Tiempu y enseñándo-y la Cantar del Tiempu.
The Legend of Zelda: Link's Awakening
Mientres saleaba metanes una nube'l barcu de Link naufraga y llega a una estraña islla que resulta ser productu de los suaños d'un pexe xigante que Link tien d'espertar... Nesti xuegu Zelda nun apaez direutamente, solo méntase que Marin, la moza qu'atopó a Link dempués de naufragar, tien un gran asemeyáu físicu con ella.
The Legend of Zelda: Oracle of Ages y The Legend of Zelda: Oracle of Seasons
Pareya de xuegos pa Game Boy Color. En Oracle of Ages (Oráculu del Tiempu), Link va tener que viaxar al traviés del tiempu pa poder salvar la tierra de Labrynna. En Oracle of Seasons (Oráculu de les Estaciones), Link llega a Holodrum, onde les estaciones desordenáronse, y va embarcase nuna misión na que, col poder un místicu oráculu, va faer que tou vuelva a la normalidá. En dambes, al acabar una partida coneutada (acabando un xuegu y usando la contraseña nel otru) Zelda apaez a la fin. La princesa ye secuestrada por Koume y Kotake pa ser ufiertada como sacrificiu pa la resurrección de Ganon. Sicasí'l plan de les bruxes falla y terminen siendo elles quien se sacrifiquen. Depués de vencer a Ganon, Link y Zelda tornen sanos y salvos cola ayuda del Árbol Maku.
Châtillon-sur-Seine
Tien una población de y una superficie de  km².
Princesa Zelda
The Legend of Zelda: The Minish Cap
Equí Zelda amuésase como una princesa amiga de la infancia de Link, el nietu d'un ferreru. Al empiezu del xuegu ella va busca-y a la so casa por que lu acompañe a unes fiestes celebraes nel Castiellu de Hyrule. Mientres l'intre de les fiestes, Vaati, un malinu espíritu que busca'l poder llexendario de Hyrule, atáca-yos. Zelda acaba convertida nuna estatua de piedra. Nel intre de la hestoria, Vaati afaya que'l poder que quería atopábase dientro de la princesa Zelda, polo qu'empecipia un ritual p'arrampuña-y lo y convertise nel ser más poderosu del mundu. Usando'l gorru Minish de los deseos, Zelda pide un deséu col so corazón pa faer que tou torne a la normalidá.
Reinhold Schünzel
Nacíu en Hamburgu, Alemaña, a pesar de ser xudíu, los nazis dexaron a Schünzel siguir trabayando nel cine mientres dellos años, anque finalmente viose obligáu a exiliase. Schünzel finó en Munich, Alemaña, en 1954, por causa de una enfermedá cardiaca. La so fía, Marianne Stewart, foi actriz cinematográfica.
Urocitellus undulatus
Urocitellus undulatus ye una especie de royedor de la familia Sciuridae.
Reinhold Schünzel
Vida n'Alemaña
Schünzel empezó la so carrera d'actor en 1915 cuando tenía 29 años d'edá desempeñando un papel na película Werner Krafft. El dirixó la so primer película en 1918, que tenía por títulu Maria Megdalene, y en 1920 dirixó Das Maedchen aus der Ackerstrasse, que traducíu n'Español significa La moza de la carretera rural, y Katherina die Grosse que significa Catherina la Grande. Él foi unu de les estrelles Alemanes más reconocíes del cine mudu dempués de la Primer Guerra Mundial, un periodu nel cual el cine foi altamente influyíu poles consecuencies dempués de la guerra. Mientres esti periodu previu, solamente produciéronse películes mudes. La primer exhibición d'una película con soníu foi en 1900 en París. Schünzel realizó distintos papeles en drames y comedies. Darréu apaecía como villanu o como un home poderoso y corrupto. Foi fuertemente influyíu por otros direutores como Richard Oswald y Ernst Lubitsch]]. Les obres de Schünzel fueron bien populares n'Alemaña y el réxime nazi dio-y el títulu de Ehrenairer o Honorary Aryan lo cual significa Ariu honorariu, y dexáron-y siguir dirixendo y actuando a pesar de ser xudíu - Un xudíu ye una persona la cual la so madre yera xudía, o cualquier persona que pasó pol procesu de conversión al xudaísmu-. Ariu vien del sánscritu aria, lo cual significa noble o de la nobleza, según la ideoloxía nazi, un ariu ye una persona blanca caucásica de descendencia non xudía. Tiempu dempués hubo interferencies gubernamentales nos proyeutos de Schünzel, y obligar a suspender la so carrera d'actor en dos causes por órdenes de Kaise Wilhem II y Adolf Hiltler, asina que depués d'eso Schünzel dir d'Alemaña en 1937. Reinhold Schünzel describió al Kaiser y a Hilter como "unes persones d'autoridá reconocida y del peor gustu dramáticu posible." Mientres esti tiempu'l réxime de Hitler escorrió al pueblu xudíu n'Alemaña. Esti periodu foi devastador pa los alemanes y los xudíos - Este foi tamién el periodu d'entamu de la Segunda Guerra mundial-. Según na poesía, pintura, música, arquiteutura y otres artes; la industria cinematográfico foi tamién influyida polos eventos catastróficos mientres esi periodu de la historia y les sos obres reflexaben el dolor, horror, traxedia y ablayamientu de la sociedá. Unu de los munchos exemplos d'eso foi la obra Hitler's Gang o la Peada de Hitler, dirixida por John Farrow. Esta película tratar de la llegada de Hitler al poder, pasando de ser un pequeñu políticu aventureru al dictador d'Alemaña. Schünzel llogró'l papel del Xeneral Erich Ludendorff.
Vida en Los Estaos Xuníos
Schünzel viaxó a los Estaos Xuníos nos trentas. L'empezó la so carrera Americana en Hollywood en 1937 y roblo cola compañía MGM. Ente les películes que'l dirixó tán Rich Man, Poor Girl en 1938, Ice Follies en 1939, Balalaika en 1939 y New Wine en 1941. Tamién actuó en películes tales como The vicious cycle, Notorious, Hilter's Gang y Dragonwyck. Schünzel viaxo a Nueva york en 1945 pa faer el so debú en Broadway - anque yá yera conocíu pola audiencia Neoyorkina dempués de dirixir y actuar en Fortune's Fool cola actriz Suizu/Alemana Emil Jannings. Esi filme foi exibido en Nueva York en 1928. Igualmente en Broadway actuó en Temper the wind en 1946 y en Monserrat en 1949. La so actuación más memorable foi participando como'l Dr. Anderson; un científicu na película Notorious. Ente los premios que Schünzel recibió ta'l Federal West German Film prize pol meyor papel de sofitu na película My Father's Horses. Schünzel convirtióse en ciudadanu americanu en 1943 y en 1949 tornó a Alemaña, onde finó d'un ataque al corazón a los 65 años d'edá.
Princesa Zelda
The Legend of Zelda: Twilight Princess
Ganáu finalmente'l villanu, Midna recupera la so forma orixinal. Link y Zelda acompañar al Desiertu Gerudo, llugar nel que s'atopa l'Espeyu del Tapecer, l'únicu venceyu ente Hyrule y el Reinu del Tapecer. Tres una murnia despidida, Midna destrúi l'espeyu por que dambos mundos nunca vuelvan atopase.
The Legend of Zelda: Phantom Hourglass
El xuegu ye una secuela direuta de "Wind Waker", na que volveremos ver a Link como un neñu y vamos poder navegar de nuevu en barcu, derromper los mares y buscar ayalgues.
Nesta entrega de la serie pa la consola Nintendo DS, Link, Tetra y la so banda de pirates salen en busca de nueves tierres nes que refundar el reinu de Hyrule. Al pasar por una trupa borrina atopen un barcu pantasma del cual cúntase que tien una gran maldición. Tetra disponer a esploralo, pero perder nel barcu. Con esti puntu de partida, Link va tener qu'afayar qué asocedió con Tetra.
Nesti xuegu Tetra reivindica de cutio que'l so nome nun ye Zelda (a pesar de ser la so descendiente direuta) y dexa claro que nun-y gusta que la llamen asina.
The Legend of Zelda: Spirit Tracks
El 6 de payares de 2009 Nintendo reveló un nuevu xuegu de la serie pa Nintendo DS nel que la Princesa Zelda, en forma espectral, ayuda direutamente a Link mientres tola so aventura. Nesti xuegu, la princesa ye víctima d'una combalechadura entamada pol ministru del reinu, Makivelo, que dixebra la so alma del so cuerpu pa resucitar a Mallard, un demoniu de l'antigüedá. Link y l'alma de Zelda tendrán de recuperar el cuerpu de la princesa pa evitar que'l villanu cumpla los sos planes.
The Legend of Zelda: Skyward Sword
Nesti xuegu llanzáu pa la consola Wii, Zelda nun ye una princesa, sinón una amiga de la infancia de Link. Dambos viven en Altárea, una gran islla que llexa nel cielu percima d'un inmensu mar de nubes. Nesti llugar esiste la lleenda de que, so les nubes, esiste un mundu nel qu'una diosa llamada Hylia combatió al rei de los demonios munchos años tras. Mientres l'intre de la hestoria, Zelda cai a les tierres qu'hai so les nubes y afaya, con ayuda d'Impa, qu'ella ye la encarnación mortal de la diosa, qu'arrenunció a la so condición divina pa poder utilizar la Trifuerza contra'l mal. La moza entós repara que'l rei de los demonios, l'Heraldu de la Muerte, ta a puntu lliberar, polo que decide viaxar al pasáu y quedase nel Templu del Presidiu mientres miles d'años dientro d'una gran piedra d'ámbare pa reforzar el sellu que prinda al malinu hasta la llegada del héroe, que baxó dende Altárea na so busca. Esta Zelda, a la fin del xuegu, decide quedase nes tierres so les nubes. Va Ser quien consolide la Familia Real de lo que darréu se llamaría Hyrule.
The Legend of Zelda: A Link Between Worlds
Nesti xuegu llanzáu pa la consola Nintendo 3DS, la princesa Zelda ayuda a Link a evitar qu'un reinu d'una versión paralela a Hyrule llamáu Lorule, robe la Trifuerza. La princesa ye prindada nun cuadru por Yuga, el conseyeru de la princesa Hilda de Lorule que quier llograr los triángulos doraos pa devolve-y al so reinu la rellumanza perdida cuando los sos ancestros destruyeron la so propia Trifuerza pa evitar la guerra. A la fin de xuegu, Zelda toca la Trifuerza completa xunto con Link y desea que la Trifuerza de la dimensión de Lorule nunca fuera destruyida, consiguiendo, asina, qu'en dambes dimensiones vuelva reinar la paz.
Saga Super Smash Bros
La princesa Zelda tamién ye un personaxe seleccionable na serie de videoxuegos Super Smash Bros. de Nintendo. El so diseñu foi camudando, pasando del modelu d'Ocarina of Time al de Twilight Princess, dependiendo de la entrega de la serie ya inclúi la posibilidá de tresformase en Sheik. A pesar de qu'esti personaxe nun apaeció en Twilight Princess, utilízase un modelu diseñáu coles carauterístiques artístiques propies d'esi xuegu.
Les sos habilidaes vienen de la so maxa y de la maxa que dean les Grandes Faes a Link n'Ocarina of Time: Fueu de Din, Vientu de Farore y Amor de Nayru. El so Smash Final ye la Flecha de Lluz, que puede usar inclusive siendo Sheik.
En Super Smash Bros. pa Nintendo 3DS y Wii U, Zelda y Sheik pasen a ser personaxes independientes, y Zelda gana como ataque adicional l'habilidá d'invocar a un Espectru como los vistos en Phantom Hourglass y Spirit Tracks.
Hyrule Warriors
La princesa Zelda ye unu de los personaxes jugables nel spin-off Hyrule Warriors desenvueltu por Koei y publicáu por Nintendo. Nesti xuegu'l so diseñu ye totalmente distintu a otres encarnaciones, pos utiliza una armadura de combate pa encabezar a les sos tropes na guerra. Los sos ataques combinen esgrima con maxa, moviéndose como si danciara. Cuenta con trés armes seleccionables: un florete, la Batuta de los Vientos y el Cetru del Dominiu Zora.
Xuegos non canónicos de Phillips CD-i
Dos de los trés videoxuegos non canónicos que Philips llanzó pal so formatu CD-i, son protagonizaos pola princesa Zelda. Los sos títulos son Zelda's Adventure y Link: The Faces of Evil.
Cultura esperantista
La cultura esperantista ye'l conxuntu de los elementos culturacrear pol esperantu, que al ser creáu como llingua internacional, nició tamién una cultura internacional non asociable a nengún país.
Los esperantistes suelen utilizar la llingua pa viaxar pel mundu y convivir con otros esperantistes. Pa facilitar esta xera (y vistu como un elementu práuticu del idioma) surdió'l Pasporta Servo (Serviciu de pasaporte), que dexa ser agospiáu gratuitamente per unos díes en casa d'otros esperantistes.
Publicaciones
Cada añu escríbense nuevos testos lliterarios y nuevos cantares (ver artículos específicos sobre lliteratura n'esperantu y música n'esperantu). Na web hai radios que traten diverses temes, como Radio Esperantu, o radios de música, etc. como Muzaiko. En setiembre de 2003, la Wikipedia n'esperantu dio información sobre 14 películes, ente elles Incubus (ver cine n'esperantu). Amás d'un festival p'animar a la creación de películes curties.
Alcuentros y congresos
En 2001, l'Asociación Universal d'Esperantu (n'esperantu: Universala Esperantu-Acomuño, UEA) cuntó con miembros de 119 países. Cada añu, de 1 500 a 3 000 esperantistes presentar nel Congresu Universal d'Esperantu (Universala Kongreso d'Esperantu) y cada 15 d'avientu (nacencia de L. L. Zamenhof), los esperantistes del mundu festexen el día del llibru n'esperantu.
Esperar ye l'himnu del mundu esperantista, que trata de la paz mundial, de la fraternidá y de una llingua neutral pa toos. Sicasí, non tolos esperantistes tán acordies cola idea de que l'esperantu pudiera ayudar realmente a la sociedá si tol mundu falar. Mientres l'I Congresu d'Esperantu en Boulogne-sur-Mer en 1905, decidióse qu'un esperantista ye aquel que sabe falar l'idioma sían cualos fueren los sos motivos, y que les sos opiniones tocantes a la espansión del esperantu son personales.
La Almarcha
La Almarcha ye un conceyu español de la provincia de Cuenca, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Atópase na contorna de La Mancha Alta, una zona de transición ente la serranía conquense y La Mancha. El términu municipal, que toma 64 km², cuenta con una población de 393 habitantes (INE 2016).
Etimoloxía
L'orixe etimolóxicu del nome Almarcha provién del árabe “al marğ”, que significa “el prau”, y tamién “población asitiada en vega o tierra baxa”, que ye como lo interpreta'l Diccionariu de la Real Academia Española al tullir el testu del Ayalga de la llingua castellana de Covarrubias (1610).
Situación
El conceyu pertenez a la provincia de Cuenca, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha, España. El so términu municipal llenda colos de Castillo de Garcimuñoz, Olivares de Júcar, La Hinojosa, Villalgordo del Marquesado y Villar de la Encina.
thumb|centro|400px|Términu municipal de La Almarcha
Relieve ya hidroloxía
Anque l'altitú sobre'l nivel del mar de la llocalidá ye de 875 metros, Moyón Altu —que ye vértiz xeodésicu— algama los 1024 msnm. thumb|Vista del banzáu del Molinucu. El cuetu de San Antón ye llinia divisoria ente les agües de la cuenca del Guadiana y la del ríu Júcar. El ríu Rus, que ye afluente del Guadiana, naz na paraxa "les olivares" ente los términos de Castillo de Garcimuñoz y de La Almarcha. Dende La Almarcha el Ríu Rus recibe'l nome de Ríu Córcoles hasta'l conceyu d'El Cañavate, dende'l cual conviértese nel Ríu Rus hasta'l so pasu por San Clemente, onde desagua nel Ríu Záncara, afluente del Guadiana.
Pol términu municipal de La Almarcha escurren dos afluentes del Júcar. El ríu Cañada Negrina, que toma'l so nome de la paraxa pol que pasa y que recibe gran parte de les sos agües nel xacimientu del "ojuelo". L'otru regatu al que don Juan Manuel denomina «el regueru del Almarcha», l'Institutu Xeográficu güei denominar "Regueru del Tejarejo" al so pasu por una paraxa y darréu "Regueru de los Santos" al so pasu por otru. Va casi siempres secu y recibe les agües residuales de la población. Yá nun desagua nel ríu Júcar, tal como dicen les diverses descripciones xeográfiques, pos les sos agües son bombiaes escontra'l "banzáu del Molinucu" tal como s'aprecia nel mapa per satélite.
Clima
El so clima ye mediterraneu fríu, esto crea grandes oscilaciones térmiques. La temperatura medio ye d'unos 13 °C y llega a raspiar los 40 °C pel branu, baxando a temperatures baxo cero nos meses d'iviernu. La so pluviosidá ye irregular concentrándose nos meses de seronda y primavera. Alternen ciclos lluviosos con ciclos de seca.
Flora y fauna
Nel so términu esisten dellos elementos de biodiversidá: monte baxu d'encines, bastante olivar y delles paraxes con pinos, chopos y almendrales. Nes fasteres de la paraxa de la Muela abonden el tomillu, el romeru, la árgoma, la morquera y plantes melecinales como: té de roca, cantueso o salvia.
Nel términu municipal pueden atopase especies de caza menor como perdiz, falpayar, tordu, palombu torcaz y tórtola. Esisten tres cotos de caza: el Molinucu, la Muela y el cotu local. Les otres aves que pueblen estos campos son: gorrión, abeyerucu, avutarda, chorlito, sisón, calandria, agachadiza, pardillo, xilgueru, paniega. Nes paraxes de La Muela y El Campazo tamién pueden columbrase dacuando águiles, gavilanes y otros tipos d'aves, como la curuxa, el miagón o l'abubilla. Nel branu apaecen vencejos y golondrines. Mención especial cabo faer pal peñerina primilla (Falco naumanni), ta catalogáu pol Serviciu d'Agricultura y Medioambiente que 40 pareyes del mesmu añeren a lo cimero del antiguu silu del SENPA.
Nel branu ye frecuente atopar xabalinos na finca del Molinucu. Otros mamíferos qu'hai nesti términu municipal son: la llebre, el foín, el corzu, royedores, Tamién hai delles culiebres, que nun son peligroses, y delles víbores nel monte de La Muela.
Demografía
En 1950 algamó la so cuota máxima de población, con 1491 habitantes, pero la emigración a les ciudaes fizo que la población amenorgue, añu tres d'añu, hasta llegar a los 426 habitantes del añu 2014, según los datos oficiales del INE.
Historia
Nel términu municipal de La Almarcha los pastores toparon dellos hachos neolíticos. Ello ye una prueba de qu'estes tierres yá tuvieron habitaes nel Neolíticu. Xunto al términu de La Hinojosa hai dellos grabaos sobre roca pertenecientes al Calcolíticu.
La cita más antigua en qu'apaez La Almarcha procede la crónica árabe de 1172, al-Man Bil Imãma, que describe la espedición del sultán Yusuf contra la ciudá de Huete.
La cita castellana más antigua vien de un documentu citáu nes Rellaciones xenealóxiques de los marqueses de Trocical (1257) en que los caballeros de Alarcón otorguen a los caballeros de Talayuelas una devesa de monte. Otra cita de la mesma fonte referir al documentu en que se da una sentencia arbitral ente don Fernán Ruiz de Alarcón y el conceyu de Castillo de Garcimuñoz nel añu 1285. Nel Llibru de cuentes y gastos del rei de castilla Sancho IV citar ente les aldegues nes que se recueye dineru pa pagar a los caballeros qu'habíen d'acompañar en 1294 a don Juan Manuel a la tierra de Murcia ya indícase que'l Almarcha pagó 99 maravedinos el 14 de payares de 1294.
Otra de les primeres cites procede del Llibru de la caza de don Juan Manuel (1325), quien da esta curtia referencia: ''el aroyo del almarcha sale del almarcha y entra en xucar de Yuso de vcero y pasa çerca del pozu Ayrón. Nesti aroyo ai parada de ánades y logar pa les cazar con falcones. Pero a enel malos pasos.''
Tres la conquista d'Alarcón poles tropes d'Alfonsu VIII en 1184, el llugar del Almarcha dependió de la xurisdicción de Alarcón y repoblóse con castellanos vieyos provenientes de Burgos y d'Estremadura.
El marqués de Villena, Alfonso d'Aragón, vender a Castillo de Garcimuñoz en 1391 por 1200 florinos d'oru. Mientres más de tres siglos La Almarcha dependió de la xurisdicción del Castiellu de Garcimuñoz, hasta que'l 6 de setiembre de 1672 Mariana d'Austria concedió-y por Real Privilexo la exención de la xurisdicción de Castillo de Garcimuñoz y adquirió la categoría de villa independiente. Castillo de Garcimuñoz recurrió, en segunda instancia, y el 15 de febreru de 1687 el Real Privilexu confirmar en segunda instancia.
El Castiellu reclamó la distribución de términos, nun llargu xuiciu que s'enllargó hasta 1752. De resultes d'esti llargu pleitu, Castillo de Garcimuñoz llogró recuperar la so xurisdicción sobre'l monte Ardal que na primera delimitación de términos concediérase a La Almarcha. Nengún de los dos pueblos quedó satisfechu cola repartida y siguieron les reclamaciones por una y otra parte. Nel mapa históricu del Institutu Xeográficu Nacional d'España, na división ente dambos términos, inda pon «llinia llende provisional».
Según el catastro del marqués de la Ensenada de 1752, n'anguaño tenía un hospital p'albergue de probes mendicantes que los sos ingresos dependíen del arriendu de parte de la mazana ensin destinar a hospital. En dichu añu esistíen en La Almarcha cuatro sacerdotes que vivíen de les rentes de les tierres de la ilesia. Describir nesti documentu tolos productos agrícoles que se cultivaben nel términu de La Almarcha naquella dómina: trigu, cebada, escaña, avena, centenu, arbeyes, garbanzos, fríjoles, cañamones, azafrán, olivar, viñes, frutes variaes, quesu, miel y cera (450 truébanos).
Alministración
Ente los alcaldes anteriores a la dómina democrática atópense:
Nos legajos sobre'l llargu pleitu de villazgo contra'l Castillo de Garcimuñoz, que se caltienen nel Archivu Históricu Nacional atópase una llista de ventidós alcaldes pol estáu noble y otros tantos pol estáu de ciudadanos. La llista ye la siguiente:
1662 Alfonso Miguel Talavera y Alfonso Granero * 1663 Alonso Olmedilla y Cristóbal Saiz 1665 Francisco Olmedilla y Alonso Granero * 1666 Joseph de Moya y Pedro Escribano 1671 Pedro Cueves y Pedro Ramón
1674 Francisco Olmedilla y Alonso Granero * 1676 Joseph de Moya y Pedro Escribano 1722 Juan Agustín de Moya y Alonso Olmedilla 1750 Víctor Joseph de Moya Castilblanque y Antonio Olmedilla
Quintes
Quintes ye una parroquia del conceyu de Villaviciosa, n'Asturies.
La Almarcha
Economía
Les sos principales fontes de recursos vienen de l'agricultura (trigu, cebada, olivar y xirasol). A estes fontes tradicionales hai qu'añedir el factor servicios.
Comunicaciones
Yá dende'l sieglu XV tuvo bien comunicada, por Cañada Negrina pasaba'l camín real que diba de Madrid a Valencia.
Na actualidá La Almarcha ye un encruz de carreteres: por ella pasen l'Autovía del Este (A3) y la N-420 Córdoba-Tarragona que, coles sos 803 quilómetros, ye una de les más llargues d'España y sigue l'itinerariu d'una antigua calzada romana. Na redoma d'esti encruz construyóse un polígonu industrial y una área de serviciu con restoranes, talleres mecánicos y un establecimientu Michelín. La llocalidá atopar a 154 km de Madrid, 193 de Valencia y a 64 de la capital provincial, Cuenca.
Amás de por taxi, La Almarcha ta comunicada por aciu serviciu d'autobuses con ciudaes como Cuenca, Albacete, Madrid, Valencia o Toledo, amás de La Roda, Minglanilla y Tarancón.
Patrimoniu
thumb|Pozu Airón. thumb|Ilesia parroquial de La Almarcha. thumb|Pila de bautismu. Románicu tardíu, sieglu XIII thumb|Capiya de los Moya thumb|Ermita de San Bartolomé.
thumb|Ermita de San d'Antón y San Isidro.
L'apellíu Almarcha
Como tolos apellíos relativos a pueblos y ciudaes (Castillo, Hinojosa, Parrilla, Valverde, Belmonte, Cuenca o Madrid) el so orixe provién d'aquelles persones naturales de dichu llugar y que mientres la Edá Media emigraron a otra llocalidá onde s'instalaron. Nel sieglu XIV, en tiempos del infante Don Juan Manuel, yá apaecen persones col apellíu Almarcha, nacíes en "El Almarcha", al igual qu'asocedió con emigrantes d'otros pueblos como Belmonte, Alarcón, Buenache, etc., y que Don Juan Manuel utilizó pa repoblar territorios como Almansa, Villena y Chinchilla.
Col pasu del tiempu, l'apellíu foise estendiendo xeográficamente y güei atópase en tol territoriu español, con una cifra averada de 1408 persones que lleven dichu apellíu. La provincia onde más predomina ye Alicante con 394 persones.
El día 24 d'agostu de 2012 celebrar en La Almarcha el primer alcuentru de persones col apellíu Almarcha.
Heráldica
thumb|Escudu de los Moya en La Almarcha.
La única familia d'orixe noble qu'habitó nel pueblu foi la familia de los Moya. Nos entamos del sieglu XVII, Simón de Moya, natural de Villanueva de los Escuderos casóse cola almarcheña María de Lara Herráiz (30-11-1623); cinco años dempués Diego de Moya casóse cola almarcheña Elvira Dávila Molinero (1-3-1618), polo qu'establecieron dos mayoralgos en La Almarcha. Dende entós los descendientes de dambes families fueron alcaldes de La Almarcha pola clase noble.
NGC 6073
NGC 6073 ye una galaxa espiral (Sc) alcontrada na direición de la constelación d'Hércules. Tien una declinación de +16° 42' 00" y una ascensión recta de 16 hores, 10 minutos y 10,9 segundos.
La Almarcha
Heráldica
Esisten tres escudos de los Moya. Unu ye'l qu'hai na cai Real na casa solariega, otru na ilesia na capiya de los Moya y l'otru ta desmontáu.
Hertha Sponer
Hertha Sponer foi una física, química, investigadora y profesora universitaria alemana que realizó importantes contribuciones a la Mecánica cuántica moderna y a la Física molecular. Foi una de les primeres muyeres en llograr un doctoráu en Física n'Alemaña y la primer muyer profesora na facultá de Física de la Universidá Duke.
La Almarcha
Heráldica
L'escudu de los Moya de La Almarcha ye similar al de los Moya d'otros pueblos: tien a la izquierda un campu de vevos y a la derecha una escala, que-y concedió'l rei a Álvaro de Mariño por destacar nel asaltu a la fortaleza de Moya. Los otros elementos: cruz flordelisada, yelmu y clavos son específicos del escudu de los Moya de La Almarcha.
Hertha Sponer
Biografía
Sponer nació'l 1 de setiembre de 1895 en Nysa, provincia de Silesia, Reinu de Prusia, y realizó los sos primeros estudios na mesma llocalidá. Pasó un añu na Universidá de Tübingen y dempués matriculóse na Universidá de Göttingen, onde llogró un doctoráu n'investigación en 1920, so la supervisión de Peter Debye. Al terminar los sos estudios trabayó como asistente de James Franck nel Kaiser Wilhelm Institut. Foi una de les primeres muyeres en llograr un doctoráu en Física n'Alemaña en 1921 y coles mesmes llogró'l privilexu d'impartir clases nuna universidá alemana. Recibió una beca de la Fundación Rockefeller en 1925, pa realizar una estancia na Universidá de California en Berkeley, onde permaneció un añu. Mientres el so tiempu en Berkeley collaboró ​​con Raymond Thayer Birge, desenvolviendo lo qu'agora se conoz como'l métodu Birge-Sponer pa determinar les enerxíes de disociación.
NGC 6073
La galaxa NGC 6073 afayóse en 21 de marzu de 1784 por William Herschel.
Hertha Sponer
Biografía
Sponer publicara alredor de venti artículos científicos y amás trabayaba como profesora acomuñada de Física a principios de la década de 1930. Cuando Hitler llegó al poder, James Franck arrenunció a la Universidá de Göttingen n'abril de 1933, en protesta pol despidu de dellos colegues, y Sponer foi despidida al añu siguiente, debíu al prexuiciu de los nacionalsocialistes contra les muyeres académiques. Treslladar a Oslu en 1934, pa enseñar na Universidá d'Oslu como profesora visitante, y empezó a trabayar na Universidá Duke en 1936, convirtiéndose na primer muyer n'impartir clases na facultá de Física. Permaneció como profesora hasta 1966, cuando foi nomada profesora emérita, cargu qu'ocupó hasta la so muerte en 1968.
Mientres la so carrera académica realizó investigaciones sobre Mecánica cuántica, Física y Química. Foi autora de numberosos estudios publicaos, munchos d'ellos en collaboración con físicos reconocíos, ente ellos Edward Teller. Fixo munches contribuciones a la ciencia, incluyida l'aplicación de la Mecánica cuántica na Física molecular y trabayó nos espectros de l'absorción ultravioleta cercana. Estableció un llaboratoriu de espectroscopia nel departamentu de Física de la Universidá Duke, que más palantre tuvo'l so propiu edificiu.
Sponer casóse con James Franck en 1946, anque por cuenta de les sos respeutives actividaes tuvieron que vivir en distintes ciudaes. Morrió'l 27 de febreru de 1968 n'Ilten, Baxa Saxonia.
Cecilia Biagioli
Cecilia Elizabeth Biagioli ye una nadadora arxentina d'estilu llibre especialista en pruebes de fondu y múltiple recordista nacional. Participó en cuatro Xuegos Olímpicos consecutivos empecipiando en Sydney 2000. En 2009 foi gallardoniada col Premiu Clarín de Natación y en 2010 col Premiu Konex. Con 39 medayes ganaes al 2016, ye la nadadora que más podios llogró na hestoria del Campeonatu Suramericanu de Natación.
En Londres 2012 foi décimu séptima nos 10 km a agües abiertes con un tiempu de 2.2:22. Nos 800m llibre rexistró 8:33.97, siendo sesta de la so serie y décimu sesta na xeneral.
Uromys neobritanicus
Uromys neobritanicus ye una especie de royedor de la familia Muridae.
Distribución xeográfica
Ye un Endemismu de la islla de Nueva Bretaña, Papúa Nueva Guinea.
Muñogalindo
Muñogalindo ye un conceyu d'España perteneciente a la provincia d'Ávila, comunidá autónoma de Castiella y Llión.
Símbolos
L'escudu heráldicu y la bandera que representen al conceyu fueron aprobaos oficialmente'l. L'escudu se blasona de la siguiente manera: 120px|left|Escudu de Muñogalindo
La descripción de la bandera ye la siguiente:
Xeografía
La llocalidá asítiase nel centru de la provincia d'Ávila a una altitú de 1125 msnm. El conceyu llenda colos términos municipales de La Torre, Padiernos, Santa María del Arroyo y Solosancho.
Historia
dellos xacimientos arqueolóxicos d'importancia como'l de Peñáguila de dómina prerromana, el Tumbadero de les Vaques de dómina romana y otros de menor importancia esvalixaos pel espaciu circundante del actual cascu urbanu, tantu nel monte como nes tierres de llabor. thumb|left|Bracu de Muñogalindo, güei asitiáu na ciudá d'Ávila
hestoria na Edá Media ye escura, como la de casi toles zones de repoblación al sur del Douru. El so nome indícanos que foi repobláu alredor del sieglu XII o por vascu-navarros o por aragoneses, nun pudiendo establecer con claridá una o otra posibilidá. Darréu'l pueblu siguió creciendo, dando llugar, posiblemente nel sieglu XIV, a Salobralejo, población que sigue siendo dependiente de Muñogalindo güei día. La Edá Media termina pa Muñogalindo con dellos acontecimientos d'importancia: El primeru ye la visita'l 29 de febreru de 1440 del rei Xuan II n'unu de los sos viaxes a la provincia por problemes políticos. El segundu ye'l trespasu de parte del términu del pueblu a les monxes del conventu de Santa Clara de Rapariegos, entós n'Ávila y güei día na provincia de Segovia, que lo recibieron en donación escontra 1470 de la familia Valderrábano. El terceru, y quiciabes más llamativu, ye la visita que realizaron los Reis Católicos al pueblu'l 19 de setiembre de 1497.
empieza pa Muñogalindo cola compra, nel primer deceniu del sieglu XVI, de toles posesiones de les monxes antes citaes, per parte de Teresa Carrillo, sobrina del obispu d'Ávila y muyer del I Marquesáu de Velada marqués de Velada, quien les arrendará a vecinos del pueblu como Pedro de la Fragua, Andrés Ximénez o Alonso de Pedro Gallego. Los sieglos XVII y XVIII pasaron pa Muñogalindo ente pleitos colos xesuites de Garoza y les respuestes a los numberosos censos d'esta última centuria.
faise notar en Muñogalindo cola llegada de les tropes napoleóniques, quien afogaron económicamente al Conceyu y a la Ilesia nel so pidimientu siguíu de dineru, amás de robar na tenada de la ilesia en 1812 y posiblemente n'otros llugares del pueblu. Ye este un sieglu de cambeos que tamién se faen notar en Muñogalindo: afíxose la carretera que pasa xunto a él, proyeutóse'l ferrocarril pol so términu municipal anque nunca se construyó ya inclusive llegó a tener notariu dende mediaos del sieglu XIX hasta 1899. Ye una dómina de crecedera demográfica y económicu. Tamién a mediaos del sieglu, los Marquesáu de Velada marqueses de Velada vienden les sos posesiones en Muñogalindo a Enrique Aboín, quien fixera fortuna coles desamortizaciones. La primer metá del sieglu XX pasa por Muñogalindo ensin pena nin gloria, incluyendo la Guerra Civil, que nun dexó les remortines que n'otros llugares d'España. Tres la guerra, la población creció de manera esponencial, siendo munchos los que nos años sesenta emigraron a Ávila ciudá, Barcelona y sobremanera Madrid.
Demografía
Tien una superficie de 18,77 km² con una población de habitantes y una densidá de  hab./km².
Monumentos, museos y llugares d'interés
thumb|Ilesia parroquial de San Lucas evanxelista en Muñogalindo Ilesia Parroquial : Consagrada a San Lucas Evanxelista. Anque nun hai noticies sobre'l so orixe, ye probable que se construyera un primer templu tres la fundación del pueblu nel sieglu XII. Darréu, ampliar pol aumentu de población hasta llegar a los metros cuadraos que tien anguaño (escluyendo los dos capiyes llaterales de les que depués vamos falar). A principios del sieglu XVI álzase'l cuerpu de la mesma, realízase'l artesonado mudéxar d'esta parte y amplíase la torre. A finales del mesmu sieglu álzase tamién la capiya mayor y realízase la so artesonado, de menor calidá.
Mientres el sieglu XVII namái se realicen delles obres de calter menor dientro del templu, hasta qu'a finales de la centuria constrúi l'actual pórticu de la entrada, concluyíu en 1698. thumb|Piedres pintaes por Ibarrola en Garoza Nel sieglu XVIII hai numberoses novedaes tantu dientro como fuera del edificiu: En cuanto al esterior, constrúyese'l bautisteriu escontra 1768 y tírase la torre antigua construyendo l'actual espadaña a finales del sieglu. Nel interior merquen tolos retablos qu'anguaño se pueden ver, se enlosa tol suelu con grandes llanches de piedra y mércase el púlpitu.
El sieglu XIX nun trai grandes novedaes pa la ilesia, quitando la desamortización de les sos poques propiedaes y l'arreglu de ciertes partes del so edificiu pola gastadura natural.
A principios del sieglu XX construyéronse los dos capiyes llaterales que converten a la ilesia nuna planta de cruz llatina. A mediaos d'esti sieglu realizaron delles reformes interiores y esteriores como'l cubrimientu de madera del suelu, lo que provocó la venta de delles pieces del interior del edificiu pa sufragar los gastos.
Casa-Palaciu de la familia Aboín : Asitiada pela rodiada del pueblu, arrodiada de camperes y árboles, tratar de la casa de descansu d'esta familia. L'orixe del edificiu probablemente ye medieval, anque la so compra per parte de los marqueses de Velada nel sieglu XVI traxo cambeos na decoración esterior. Mientres munchos años foi, xunto a la ilesia, la meyor construcción del pueblu, con dos pisos y otres dependencies. A mediaos del sieglu XIX pasó a manes de la familia Aboín, quien mercó toles posesiones de los marqueses de Velada en Muñogalindo.
Sala d'Arte "Coleición Amblés": Asitiada na planta baxa del Conceyu de Muñogalindo, recueye l'arte pictórico de dellos autores, ente ellos Jesús Velayos, Pedro Berrón o Agustín Ibarrola, anque la so finalidá tamién ye la de dar espaciu a mozos artistes abulenses.
Ecomuséu del Valle Amblés: Trátase d'un centru d'interpretación de la hestoria y el paisaxe de tol Valle Amblés. Ta asitiáu na antigua casa del médicu y cuenta, en delles dómines del añu, con guíes n'itinerarios a cuerpu y en coche pol valle. thumb|[[Ponte de los Cobos sobre'l ríu Adaja nel Valle de Amblés]]
Devesa de Garoza: Pueblu abandonáu a principios del sieglu XVII, dende entós ye una devesa perteneciente primeru a los xesuites y darréu a los marqueses de Canales de Cabanos y marqueses de San Andrés. Anque caltién dalguna construcción a tener en cuenta, el so interés centrar nes roques que tien la cortil, pintaes pol artista vascu Agustín Ibarrola y que pueden visitase.
Peñáguila: Trátase d'un puexu predresu pela rodiada del pueblu. Tres él esiste un xacimientu prerromanu que s'inclúi na rede de poblaos de la Edá del Bronce y el Fierro esvalixaos por tol Valle Amblés. Foi escaváu nos años setenta por un grupu d'alumnos de la Universidá de Salamanca. Dalgunos de los sos restos pueden trate nel Muséu d'Ávila.
Otros llugares d'interés arqueolóxicu: Amás de los yá nomaos, tamién s'atopa'l del Tumbadero de les Vaques de dómina romanu ya hispanu-visigoda, otros restos d'esta dómina cerca de la carretera de Salobralejo y otros menos visibles como'l cercanu al Mataderu o'l de los Pinos del Inxenieru, dexando a un llau una enorme cantidá de material cerámico qu'apaez en munches partes del monte de Muñogalindo y que nos indiquen otros xacimientos entá non estudiaos.
Ugao-Miraballes
Miravalles (n'euskera y oficialmente, Ugao-Miraballes) ye un conceyu perteneciente a la provincia de Vizcaya, na comunidá autónoma del País Vascu n'España. Pertenez al partíu xudicial de Bilbao.
Cecilia Blanco
Cecilia Blanco García ye una deportista española que compitió en yudu, ganadora de cuatro medayes nel Campeonatu Européu de Yudu ente los años 2001 y 2011.
Ugao-Miraballes
Topónimu
Miravalles foi fundada en 1375 pol infante Don Juan, Señor de Vizcaya y futuru rei de Castiella. Na carta puebla que dio dicía:
Cecilia Blanco
Participó en dos Xuegos Olímpicos de Branu nos años 2004 y 2012, la so meyor actuación foi un séptimu puestu llográu n'Atenes 2004 na categoría de –70 kg.
Ugao-Miraballes
Topónimu
Juan Ramón de Iturriza nel so "Historia Xeneral de Vizcaya" (1793) indica que la villa de Miravalles foi fundada en 1375, cerca de l'antigua casa torre de Ugao, que'l so nome significaba boca d'agua, en pallabres del propiu Iturriza.
Ugao yera por tantu'l nome antiguu del llugar onde se fundó la villa. Ta abondo comúnmente aceptada la opinión de Iturriza sobre'l so significáu etimolóxicu proveniente del euskera, "boca d'agua", con posible significáu de "desaguada" o "manantial". Ye dicir proveniente de ug, variante en composición habitual de ur (agua) y aho (boca). Koldo Mitxelena nel so llibru Apellíos Vascos espresa la mesma opinión. Posiblemente la torre allugar na confluencia del Nervión col regueru Dainutio, cerca del actual pueblu, d'onde provendría'l nome.
La villa de nueva planta fundada pol infante Don Juan foi llamada Villanueva de Miraballes, un nome de tipu romance común a tantes otres fundaciones medievales. El so significáu ye dafechu tresparente, al ser una villa de nueva fundación allugada nel Valle del Nervión. El nome evolucionaría darréu pa dar Miravalles, consideráu'l nome formal de la llocalidá en castellán. Al falar n'euskera solíase utilizar este mesmu nome; anque Euskaltzaindia optó nel procesu de normalización llingüística por oficializar el nome antiguu del llugar, Ugao, como nome formal de la llocalidá n'euskera.
Yá en tiempos contemporáneos, en 1986 el conceyu adoptó la so actual denominación oficial de Ugao-Miraballes. Este ye un términu híbridu qu'inclúi per un sitiu el nome vascu antiguu del llugar onde se fundó la villa y por otru'l nome castellanu Miravalles, pero afechu a la grafía del euskera, que de casualidá coincide cola grafía utilizada na carta fundacional de la villa.
El xentiliciu castellanu ye miravallense, anque tamién suel escribise miravallense.
Situación
Ta asitiáu na contorna d'Arratia-Nervión, con una estensión de 4,54 km² y una altitú d'unos 80 metros sobre'l nivel del mar. Alcontrar nuna zona fuertemente accidentada, no fondero d'un valle arrodiáu de visos montascosos, ente les que destaquen pela vera derecha Artanda (547 m.), mientres pela esquierda una serie de llombes asitiaes al Sur del Pagasarri, como les de Kurutziaga, Larretxu y Mugarriluze.
El ríu Nervión, que yá nesta zona del so cursu baxu empieza a describir meandros, forma un estrechu valle al que van parar pela vera derecha'l ríu de Ceberio y dellos regueros como Itunbe, Añibarri y Kordeta, amontando'l so caudal.
El conceyu ta constituyíu esencialmente pol cascu urbanu de l'antigua villa cola so cai única y les árees urbanizaes, construyíes a la so alredor sobremanera nel sieglu actual. Amás integrar dellos barrios más o menos rurales pocu habitaos: Udiarraga, Markio, Elosu, Astibi, Leitoki, etc. Precisamente estos enclaves citaos son una buelga de los problemes xurisdiccionales sufiertos pola villa de Miravalles coles anteiglesias estremeres a lo llargo de la so historia: Arrigorriaga al Norte, Arrankudiaga al Oeste y Sur, y Ceberio al Este y Sur.
Historia
El 4 de marzu de 1375, l'infante De Juan, señor de Vizcaya, funda nel llugar que llamaben Ugao una nueva villa col nome de Villanueva de Miraballes, a pidimientu de los "homes bonos", tantu "hijosdalgo" (fidalgos) como llabradores de la Contorna Ceberiana (Ceberio) y con un doble oxetivu fundamental, la proteición y resguardu de la población ante'l clima d'inestabilidá surdíu arriendes de la crisis de mediaos del sieglu XIV y el beneficiu económicu que va reportar la centralización de l'actividá comercial derivada del tránsitu del Camín Real ente Castiella y Bilbao, nel que s'alluga la villa. thumb|250px|left|Conceyu de Miravalles.