cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valdecasa
Toponimia
Nel Tomu IX del Diccionariu Xeográficu-Estadísticu d'España y Portugal (1826) apaez "Val de Casa" como anexu de Grayes y detállase la estensión del términu y los cultivos que nél se llevaben a cabu. Na páxina 106 del tomu III del mesmu, nel apartáu dedicáu a Cillán, apaez la siguiente cita: "...y arrodiáu de montes na llamada sierra de Gorría, escontra la parte del N. mirando a la tierra de Moraña, y próximu a un formosu valle bien abondosu en trigu, cebada y garbanzos. Llamar de Ríu Almar esti valle, por baña-y un regatu d'esti nome que tien el so orixe na mentada sierra, xunto al pueblu de Valdecasa, corta al valle pola so metá, y diríxese per tierra de Peñaranda a desaguar nel Tormes, pasando pelos pueblos de Solana del Ríu Almar, Muñico y otros." L'orixe euskera y del norte de Castiella de dalgún topónimu ufiértanos pistes sobre la procedencia de los colonos repobladores d'estes tierres, asina por casu Gorría (Del euskera colorada, posiblemente debíu al color que tomaben les fasteres pel hibiernu al tar cubiertes de carbayos Quercus pyrenaica que como tol mundu sabe vuélvense acolorataos pel hibiernu pos nun lleguen a perder la fueya pa protexer les yemes de los sos futuros biltos de los fríos intensos y con mayor motivu si contémplense al atapecer. Pudiera ser que tamién quedara dalgún bosquete de fayes que, según analises polínicos d'estudios arqueolóxicos llevaos a cabu en zones circundantes, paez ser una especie que crecía en diverses zones de la Sierra d'Ávila). Llugares como Canchilla Douru, por casu, faen clara referencia al ríu que traviesa Castiella y Portugal, Navillas de Brieva, como'l pueblu de La Rioxa... Otros topónimos derívennos a la presencia musulmana, sobremanera el del ríu Almar una y bones una de los sos dos fontes naz nesti términu, na Fonte del Valle, y la otra surde na mesma ermita de Les Fontes. Otros como Valle Jarmó o Jalmín pudieren correspondese tamién con derivaciones del árabe, anque apocayá esti topónimu apaez nun documentu de pagu de contribución como Valle Jalmundo que podría tener connotaciones visigótiques. Esto tampoco resultaría estrañu una y bones relativamente cerca atópase la necrópolis de La Combayadura, perteneciente a esti periodu. Quiciabes, inclusive pudiera producise la esistencia de dalgún coleutivu hebréu, pos amás de los costumes que se caltienen en Castiella procedentes de los sos xudíos y qu'en Valdecasa podíen reparase como en cualesquier otru pueblu, esisten topónimos como la Cueva de Marranos (pallabra d'orixe árabe cola que se nomaba a aquelles persones que practicaben el xudaísmu) o les distintes navas y navillas que s'estienden por tol términu y que según les últimes investigaciones tamién pueden venir de esa llingua. Otros describen a cencielles el llugar al que nomen El agallarejo, La piedra del pozu, El egido, El colladillo, La cabeza, El berrocalejo...
Xeografía
name=altitú> Valdecasa asítiase al abellugu de los cuetos de la Sierra d'Ávila; ta empobináu al sur-oeste. El paisaxe ye un magníficu exemplu del batolito del Sistema Central, ente les cualos, de lloñe, remanez Serrota y a la qu'estos paisanos conocen como Salrrota que ye como paecía llamase escontra 1833 según consta nel "Diccionariu Xeográficu Universal dedicáu a la Reina Nuesa Señora" que foi editáu nesa fecha. Según los historiadores denominóse "sierra errota" o sierra de molinos polos munchos inxenios hidráulicos que s'asitiaben nes fasteres del Corneja, Adaja, Texos y otros gargüelos, fábriques que s'abastecíen de les sos ruedes nes canteres de Villatoro, conocíes como los Rondales, nome que remembra les piedres volanderas de los molinos. A manera d'interés, pela zona de la Sierra d'Ávila, en pueblos como Muñogalindo o Balbarda, amás de Valdecasa, conozse tamién a la Serrota como "Salrrota". Otra perspeutiva ye la que s'estiende al infinitu morañego que se convierte en mar cuando'l sol atopa cada tarde col horizonte dende "El horst de la Sierra d'Ávila".
A Valdecasa llegar por una estrecha y trabancosa carretera que parte de Cillán. A metá de camín pásase pol únicu llugar anexu de Valdecasa: Pasarilla del Rebollar qu'apaez mentáu nun antiguu documentu como Cases de la Paxara y que s'inclúi nel términu de Valdecasa nel censu de 1857. Barrios identificar cola antigua Palenciana. Más palantre, cuando se llega al Alto de les Navillas (Navillas de Brieva), yá s'acolumbra dalguna de les sos cases y naves. Hasta apocayá la so visión dende esti puntu yera casi inapreciable al confundise les escases construcciones que podíen acolumbrase, toes elles de piedra berroqueña, col mesmu petreo paisaxe. Asina, escondíu y vixilante, a mano y a tresmano, guardó esti conceyu la so senciella hestoria. términu municipal hai un total de 1 vértiz xeodésicu instaláu conocíu popularmente como "El Tíu Blanco".
Economía llocal
Les sos xentes siempres vivieron de la ganadería y de una pequeña y humilde agricultura de subsistencia. Esto yera normal, yá que se trata d'un paisaxe montascoso y ricu en camperes, na so mayor parte comunales, como ye común en Castiella y entá ye más nos paisaxes serranos. Esta práutica de la ganadería marcó siempres y entá sigui marcando de dalguna manera, el ritmu vital de Valdecasa. Inda güei, families enteres practiquen l'alzada, moviéndose tolos iviernos en busca de camperes a les deveses d'Estremadura, costumes que remembren un pasáu nómada que, en tiempos remotos, practicaben yá los vettones.
Conocer por tradición oral el costume de dalguna d'estes families que dempués de tornar d'Estremadura bien avanzada yá la primavera, mover de nuevu pel branu a los montes de Llión colos sos ganaos. De dómines remotes caltiénse amás del usu común de les camperes y el llendo común de cabres, vaques y, nel pasáu, inclusive de gochos. Les oveyes, al formar fataos más numberosos, nun participaben nesti sistema de llendo. Tantes cabeces de ganáu llevar a pastiar, tantos díes que la familia ponía pastor pa curiar el fatáu de tol pueblu. Pa pasar el relevu de familia en familia utilizábase como testigu un cuernu buecu de vaca. Este, de la mesma, tenía la utilidá de sirvir pa convocar al fatáu comunal soplando por unu de los sos dos furos y faciéndolo sonar. Nuna población como esta, ensin una casa consistorial mencionable y ensin una gran torre d'ilesia de la que pudiera asomar un reló, el soníu de "el cuernu" marcaba irremediablemente el llatíu vital de xentes y ganáu. Otra interesada referencia pa midir les hores yeren les lluces y solombres que'l correr del día dibuxaba nos cuetos y na espadaña de la ilesia.
La agricultura de secanu entamar con un sistema de rotación que tamién siguía tol pueblu. Cultivar en zones alternes (fueyes) que quedaben exentes d'animales hasta que, una vegada rematada la collecha, los rastroxos quedaben llibres al soltase la fueya y toos yeren llevaos a eses zones p'aprovechar esta llacuada de paya seco y entá vertical. La imaxe provocaba almiración sobremanera ente los más vieyos que siempres s'asomaben dende'l Cantar del Calvariu o dende les Llanches de les Eres pa contemplar dicha concentración pecuaria. Apocayá atopóse una piedra de molín granítica, paez que nun foi terminada pos nun s'aprecien les mozquetes típiques nin s'aprecien señales de ser usada. Pol so allugamientu, más bien paez que s'atopó nel so llugar de fábrica: "El Lancharón". Esti afayu danos pistes de que probablemente esistiera dalgún pequeñu molín na zona. Ta totalmente cubierta por liquen, polo que paez abondo antigua.
Historia
Amás de los restos arqueolóxicos que s'atoparon nos pueblos circundantes como San Juan del Olmo, Cillán, Chamartín de la Sierra, Balbarda, Muñico, etc., d'orixe vetón, romanu, visigodu y alto medieval, amás de les referencies históriques de les que darréu se tien constancia, paez qu'esisten nel términu municipal de Valdecasa, na zona de la Devesa de Rehollo, tumbes escavaes en piedra que paecen ser visigodes. Fálase tamién de que'l vieyu escudu del pueblu llucía una gran encina que les sos cañes colgaben hasta'l suelu… quiciabes se trate d'una vieya hestoria ensin fundamentu. Esta zona ye de les denominaes polos historiadores de la provincia d'Ávila como de repoblación tardida. Según pue lleese nel tomu II de la Hestoria d'Ávila d'Ángel Barrios, una vegada consolidáu'l mapa de poblamientu nel que nel "cabildru" de Rioalmar consten 34 pueblos (ente ellos Graios, Palenciana, Pasariella, Ortigosa, Maniavalago, Narros, Muñicoblasco...) y de resultes de la propia medría vexetativa, crecedera xeneral de tipu estensivu, mientres la segunda metá del sieglu XIII, surdieron nueves aldegues a onde moviéronse families de llabradores que s'asitiaron nes fiendes que la colonización anterior, a partir de los vieyos pueblos había dexáu vacantes. Nuevamente Ángel Barrios infórmanos de que nel "Cabildru" de Riolamar crear hasta once nueves aldegues que fueron: Robledillo, Viniegra, Quemada, Aldeyela, Cillán, Echamartín, Orihuelos, El Prior, Tiamuña, Zan y Valdecasa, delles d'elles güei sumíes. Y en la publicación de Gil Robles del añu 1250 pueden lleese Nafarriellos (Narrillos del Rebollar), Barbaharda (Balbarda), Pasariella, Graios, Munnicos, Ortigosa... polo que ye bien probable que por eses feches yá esistiera tamién pobladores de l'actual Valdecasa. Con fecha de 9 de xineru del añu 1312 una denuncia alude a qu'hubo incursiones illegales per estes tierres pa cortar lleña, roturar tierres y fataos de ganaos per parte de vecinos del cercanu Vadillo. Los Conceyos de L'Aldea arrexuntar en sexmos y acomúñense a los procesos de repoblación dende'l sieglu XIII. Valdecasa apaez como aldega independiente perteneciente al Sexmo de San Pedro col so anexu Pasarilla.
Historia eclesiástica
Eclesiásticamente, Valdecasa siempres perteneció a la parroquia de Grayes (güei conocíu como San Juan del Olmo anque pa los sos vecinos Valdecaseros, d'onde baxa'l xeláu vientu escorna cabres, siempres van ser “los de Grayes”). Valdecasa perteneció al denomináu "Benficio de Grayes" desque esti fundóse, propiedá del Conventu de la Encarnación d'Ávila. Polo que nesti sentíu y en munchos otros, siempres dependió d'esti pueblu yá que siempres foi más grande, meyor comunicáu y disponía d'un bon comerciu, masera, médicu, cura… Y nun faltaben nin falten güei los vecinos de Valdecasa na romería de la Virxe de les Fontes. Hasta la desamortización, los parroquianos dependieron de les monxes del Conventu de la Encarnación d'Ávila, según consta en distintos archivos y a les que-yos pagaben el so tributos.
Demografía
El conceyu, que tien una superficie de 21,76 km², cuenta según el padrón municipal pa del INE con  habitantes y una densidá de  hab./km².
El potru y la fonte
Detrás del muriu del campusantu caltién un potru de ferrar güees y caballeríes. Nuna paraxa llamada El Prajoncillo, atópase una fonte de les llamaes romanes, so un arcu de piedra perfectamente talláu y que probablemente sía de dómina románica. Esta atopa un pocu deteriorada desque construyeron les infraestructures pa llevar l'agua potable a la población, según los antiguos pozos de llavar. Unu de los cualos yera un venero d'agua cristalino que nun camudaba de temperatura nin pel hibiernu nin pel branu.
Rutes
El paisaxe de monte qu'arrodia al pueblu dexa delles escursiones bien recomendables como la xubida al cuetu Berrocalejo qu'apaez como'l respaldu del pueblu y que nel so visu puede atopase el Cantar acuñáu con quesu que ye una gran bola de granitu que paez qu'en cualquier momentu va rodar fastera embaxo llevándose tou per delantre. Tamién puede xubise pol Escalerón, balcón petreo frecuentáu por utres, y en clavando cualquier cachu de fierro nuna de los resquiebros del Cantar de les Tachuelas y casi xugar a la petanca con otres piedres que se tiren al envís d'asitiales sobre una col so parte cimeru plana, un pocu más arriba. Son los "cantares de responsos", apenes conocíos pero son afitaos perinteresantes nos que s'entemez lo máxico, lo relixoso y la naturaleza. Son grandes bolos de piedra, allugaos al llau de los caminos, onde los viandantes llanzaben piedres. Si la piedra quedaba enriba entonaben una plegaria que los protexía nel so viaxe. Daqué similar son los milladoiros gallegos. Queden munchos cantares de responsos n'Ávila pero permanecen na so mayoría nel olvidu, tendríamos d'intentar inventarialos y reconocelos. Pueden dise travesando cuetos y visitar paraxes como'l Corrolada de los Hontanarejos onde se guarda delles vegaes el ganáu que curia'l pastor comunal, anque tea en ruines, y asina hasta algamar el Cuetu de les Navas, onde puede esfrutase d'una magnífica fonte d'agua xelada y xubir al visu del Cuetu de Gorría (1717m) onde puede vese el vértiz xeodésicu del IGN, llamáu popularmente el Tíu Blanco. Dende esi puntu contrólase tol Valle de Amblés y gran parte de la Moraña, según bona parte de les sierres de Gredos y Guadarrama, la vista ye impresionante. Otra escursión consiste en xubir por La Cabeza hasta la Llancha Ronchaera que nun ye otra cosa qu'un pequeñu tobogán natural na piedra pola que d'antiguo s'esmucíen xugando los pastorcillos. Y pa los más ventureros y duechos n'espeleoloxía, tien de resultar bien interesante enfusase na Cueva de Marranos, de la que paez nun conocese'l fin. Escontra l'oeste puede esfrutase d'un sele paséu ente carbayos (Quercus pyrenaica) centenarios. Ye una paraxa natural onde crecen les peoníes (Paeonia broteri) les dedaleras (Digitalis purpurea, Digitalis thapsi ), los álamos temblonos (Populus tremula) y munches más especies bien interesantes y fáciles d'afayar hasta enfusanos nun magnifico encinar que ye la devesa de Rehollo.
La Devesa
La devesa de Rehollo perteneciente al términu municipal, cúntase que tuvo en venta o axudicación sobre los años 50-60. Los vecinos del pueblu tuvieron bien interesaos n'adquirila yá que yeren los primeres con derechu a optar a la compra. Ello ye que tuvieron tan clara esta postura que llegaron a roturar la tierra pa tenela a puntu pa la siguiente llantadera. Pero'l caciquismu de la dómina, l'engañu, la traición y dalgún bolsu apináu, xugaron la baza na so contra y perdieron el so derechu ensin poder faer nada por recuperalo. Esta estensión que tien les meyores tierres de cultivu de tol términu municipal, pasu a otres manes y collo el conceyu perdió la so oportunidá de caltener, siquier, xentes que pudieren trabayar les sos tierres.
Tou esto escuchar y vivir mientres los añorados branos de la mio infancia. Aquellos branos que pasaba cola mio güela, Victoriana Muñoz, una gran muyer de la qu'aprendí amás otres munches coses que fueron de gran trescendencia na mio educación y formación como persona. Pero nun puede falase d'ella y nun mentar (anque nun voi faer lo por medrana a omitir el nome de dalguna), a toes aquelles persones que por aquella dómina habitaben el pueblu. Recuerdo munches vegaes a los que yá nun tán, ensin dulda yeren parte d'un paisaxe, d'una forma de vivir que nunca va volver pero que nos marcó enforma a los qu'entá tenemos la suerte de poder cuntalo y que siguimos faciendo, anque sía dende la distancia, que tol so legáu nun caya nel olvidu. Son rellatos de tresmisión oral y apuntes de la escasa lliteratura na qu'apaez el nome d'esti pueblu.
Arkaitz Durán
Arkaitz Duran Aroca (19 de mayu de 1986, Vitoria, Álava) ye un ciclista profesional vascu. Mide 1.85 m y pesa 68 kg en forma.
Pasó a profesionales en 2005 nes files del equipu Saunier Duval - Prodir.
Douglas DC-3
El Douglas DC-3 ye un avión que revolucionó'l tresporte de pasaxeros nos 30 y 40 del sieglu XX. Foi desenvueltu por un grupu d'inxenieros, encabezaos por Arthur Y. Raymond, y voló per primer vegada en 1935. El so diseñu foi tan avanzáu a la so dómina, qu'entá güei día, 80 años dempués del so primer vuelu, atópase operando en númberu considerable en distintes partes del globu.
Diseñu y desenvolvimientu
El so desenvolvimientu deber en gran parte pola competencia que representó l'apaición del Boeing 247, un avión con carauterístiques similares, escontra 1933. Sicasí, les prestaciones qu'ufiertaba'l Douglas DC-3 fixéron-y merecedor del llugar qu'ocupa na Historia. El primer pasu nel camín a lo que aportaría a el más famosu aparatu de tresporte de l'aviación comercial, empecipiar a partir de la necesidá, per parte de TWA, de dar una respuesta al Boeing 247, operáu por United, con unes prestaciones desconocíes hasta entós: 150 kn (280 km/h) de velocidá de cruceru, y soluciones de diseñu inédites hasta'l momentu, como'l tren d'aterrizaxe totalmente retráctil, construcción monocasco dafechu metálica y nala cantilever (non arriostrada). Sicasí, la so capacidá llindada a 10 pasaxeros foi l'argumentu definitivu por que Douglas aceptara'l retu de la TWA.
La resultancia del primer proyeutu foi'l DC-1 (Douglas Commercial-1), pa 12 pasaxeros, del que se construyó un únicu exemplar que voló en xunetu de 1933. Dempués d'una amplia carrera de siete años con dellos operadores, siendo'l postreru d'ellos Iberia, resultó severamente estropiáu nun aterrizaxe forzosu en Málaga, (España), en 1940, nun siendo reparáu poles circunstancies de la dómina nel país.
A la vista del diseñu tan llográu del aparatu, TWA encargó un llote de 20 exemplares forníos con motores de 900 hp en llugar de los de 700 hp del DC-1, lo que-y dexaba llevar 14 viaxeros. Amás de esto, l'avión yera prácticamente'l mesmu, y construyéronse 200 unidaes. Foi denomináu DC-2.
thumb|[[Douglas DC-2.]]
Nesti momentu intervieno American Airlines, qu'operaba un serviciu nocherniegu transcontinental con lliteres col Curtiss Condor II. Fixo una ufierta a Douglas pa sustituyilo por un aparatu de lliteres más rápidu. La resultancia foi un DC-2 de fuselaxe enancháu, de más valumbu y con motores más potentes, llamáu DST (Douglas Sleeper Transport). Ésti foi'l verdaderu orixe del DC-3, que foi'l nome que se dio a una versión diurna pa rutes más curties, con capacidá pa 21 pasaxeros. Esta capacidá foi la que llanzó al DC-3 a la conquista definitiva del tresporte aereu de pasaxeros (enantes esistieren n'Europa dellos aparatos con mayor capacidá, pero con velocidaes de cruceru de 90 nuedos a lo más y algames menores). thumb|left|Douglas C-47, versión militar del DC-3. La compañía Douglas vendió 400 d'estos aviones a les principales compañíes d'aviación de la dómina, y rápido movieron al tren nos viaxes de llarga distancia dientro de los Estaos Xuníos. thumb|right|Douglas DC-3 nel [[Muséu Aeronáuticu de Maracay, Venezuela.]] Con esti avión, Douglas intentó empezar una nueva etapa dientro de l'aviación civil, ufiertando niveles de comodidá nunca antes esperimentaos polos viaxeros, acostumaos a un ambiente menos cómodo, ruidosu, de mal accesu y nos que poques vegaes podía conciliase el suañu. Sicasí, munchos d'estos viaxes de luxu, fueron sumiendo conforme les aereollinies nun pudieron costear l'ufiertar diches comodidaes. Sicasí, la sensación de seguridá, l'apaciguadura de la estructura y les condiciones de vuelu mesmes del aparatu, faltaben enforma d'aviones convencionales de la dómina, otorgando enfotu a los sos ocupantes. Esto significa que gracies a la so velocidá, caltenimientu, algame y prestaciones, el DC-3 foi'l primer avión civil comercial d'ésitu pa los sos operadores ensin tener que sacrificar la comodidá de los sos pasaxeros.
Tres la guerra, miles d'estos aviones fueron reconvertíos pal so usu civil y convirtieron al DC-3 nel material estándar mientres munchos años de toles compañíes d'aviación del mundu.
thumb|Un Douglas DC-3, adquiríu por [[LAN Airlines|LAN Chile en 1946.]]
Ente munchos intereses, atópase'l que seya l'únicu avión de tren retráctil nel mundu capaz d'aterrizar coles sos ruedes dientro ensin estropiar les superficies o les hélices. Esto debe a que cuando se retrae el tren, parte de les ruedes sobresalen unes 15 pulgaes, yá que tien (como munchos aviones de la dómina) les sos unidaes principales agospiaes nun compartimientu inferior del carenado de los motores. Si al presentase un fallu hidráulicu, les unidaes principales nun baxaben de la so posición, yera posible seya comoquier faer contautu con elles, si podía apagase los motores y dexar les hélices deteníes nuna posición de "Y" invertida. D'esta manera podía aterrizase de forma segura, ensin estropiar los motores nin esponer el fuselaxe.
Otru fechu interesáu ye qu'a partir de la invención del motor a reacción, de la llegada del jet, y de la introducción posterior de los motores turbohéliz, surdieron diversos tipos d'aeronave cola misión de reemplazar al DC-3 como principal caballu de batalla de les aereollinies comerciales, del tresporte de carga y corréu y de la entós nueva aviación corporativa (d'empresa). Tou ello impulsáu tamién pola sustitución de los motores radiales como principales motorizaciones pa los aviones, yá que s'empezar a disponer d'opciones más potentes y fiables, como les turbinas, o más rentables y con menor consumu de combustible. Sicasí, y a pesar de les ventayes que presentaben les nueves versiones pal tresporte aereu masivu, munches sumieron nel olvidu de la hestoria so distintes circunstancies, ente que el Douglas DC-3 sigue entá volando en dellos países, ya inclusive esisten versiones remotorizadas a turbohéliz como ye'l Basler BT-67. Esti fechu convertir, pa munchos, nel meyor avión que viera'l sieglu XX, yá que con too y con eso, voló yá más de 80 años en tolos llugares del mundu, siendo un iconu de los tiempos pasaos y presentes de l'aviación.
Producción
La producción total de toles variantes foi de 16079 unidaes. Más de 400 permanecíen en serviciu comercial en 1998. La producción distribúyese como sigue:
La producción de los DC-3 civiles remató en 1942. Les versiones militares fueron producíes hasta'l final de la guerra en 1945. Un mayor y más potente Super DC-3 foi llanzáu en 1949. Sicasí, el mercáu civil taba anubiertu de C-47 de segunda mano, munchos de los cualos fueron convertíos a versiones de pasaxeros y carga. Namái fueron construyíos cinco Super DC-3, y trés d'ellos fueron apurríos pal so usu civil. El prototipu del Super DC-3 entró en serviciu cola Armada de los Estaos Xuníos cola designación YC-129, xunto con 100 R4D que fueren ameyoraos a la especificación del Super DC-3.
Conversiones turbohéliz
thumb|left|Un C-47–65ARTP de BSAS remotorizado con dos motores [[Pratt & Whitney Canada PT6|Pratt & Whitney Canada PT6-65AR, enantes operáu pola National Test Pilot School.]]
Dende principios de los años 50, dellos DC-3 fueron modificaos pa usar motores Rolls-Royce Dart, como'l Conroy Turbo Three. Otres conversiones presentaron turbinas Armstrong Siddeley Mamba y Pratt & Whitney PT6A. El Greenwich Aircraft Corp DC-3-TP ye una conversión col fuselaxe estendíu y forníu con motores Pratt & Whitney Canada PT6A-65AR o PT6A-67R.
Conroy Aircraft tamién realizó una conversión trimotor con Pratt & Whitney Canada PT6, llamada Conroy Tri-Turbo-Three.
Douglas AC-47 Spooky
El Douglas AC-47 Spooky  foi'l primeru d'una serie d'aviones artillados desenvueltu pola Fuercia Aérea d'Estaos Xuníos mientres la guerra de Vietnam. Envaloróse que se precisaba más poder de fueu que la proporcionada poles aeronaves d'ataque llixeres o medianes, en delles situaciones en que les fuercies de tierra ciscaben sofitu aereu.
Variantes
thumb|[[Fujairah Airlines DC-3 a finales de los años 60.]] thumb|Un Douglas DC-3C arrincando motores. Douglas Sleeper Transport, la variante inicial con dos Wright R-1820 Cyclone, acomodación estándar d'hasta 16 lliteres, con pequeñes ventanes cimeres, convertible p'afaer hasta 24 pasaxeros de día. Certificáu de Tipu ATC607. El DST-A foi una versión de lliteres similar, con motores Pratt & Whitney R-1830, ATC647. Como'l DC-3, pero con motores Pratt & Whitney R-1830-21 de 1200 hp (895 kW). Certificáu de Tipu ATC 619. thumb|Super DC-3 (C-117D) de TransNorthern, aterrizando en [[Anchorage, Alaska, en 2011.]] thumb|Un Nakajima L2D con colores estauxunidenses, prindáu en Mindanao y depués tresferíu a Clark Field, Filipines, mayu de 1945. El Douglas C-41 foi un únicu deriváu VIP del DC-3 (númberu 38-502), suministráu sol contratu AC11137 de los C-39 derivaos del más estrechu DC-2, pero forníu con dos motores radiales Pratt & Whitney R-1830-21 de 1200 hp (895 kW). Pa usu pol Xefe del Cuerpu Aereu Westover (más tarde usáu pol xeneral de les USAAF Hap Arnold). El Douglas C-41A foi un únicu deriváu VIP del DC-3A (númberu 40-070), suministráu en setiembre de 1939, forníu con dos motores radiales Pratt & Whitney R-1830-21 de 1200 hp (895 kW), usáu pol Secretariu de Guerra. La cabina delantera foi convertida a configuración de lliteres con ventanes cimeres, similar al DC-3B. Trés DC-3A requisados con interiores de 18 asientos. Designación de la RAF pa los DC-3 requisados.
Especificaciones (DC-3A)
thumb|right|Cabina de mandu del DC3 operáu pola [[Federal Aviation Administration|Alministración d'Aviación d'EEXX. Esti avión usar pa verificar la operación d'estaciones de radio navegación (VOR & NDB) que delinean les rutes aérees federales.]]
right|thumb|Douglas DC-3
Xakarta
La ciudá foi conocida a lo llargo de la so historia como Sunda Kelapa (397-1527), Jayakarta (1527-1619), Batavia (1619-1942) y Djakarta (1942-1972). Los sos principales nexos de conexón col esterior son l'Aeropuertu Internacional Soekarno-Hatta y el Puertu de Tanjung Priok. Dende 2004, y sol gobiernu de Sutiyoso, la ciudá estrenó un nuevu sistema d'autobuses denomináu «TransXakarta» y en 2007 vio como yera abandonáu'l so monorail. En Xakarta alcuéntrase la Bolsa d'Indonesia, el Bancu d'Indonesia y el Monumen Nasional o Tugu Mones, la torre que simboliza la independencia d'Indonesia.
Historia
Xakarta empezó como un pequeñu puertu xunto a un monte al llau del ríu Ciliwung nel sieglu XV. Dellos europeos falen d'un asentamientu denomináu Kalapa. Yera'l mayor puertu del reinu hindú de Sonda.
La primer flota europea, que llegó tuvo llugar en 1513 cuando cuatro buques portugueses llegaron procedentes de Malaca, los portugueses taben buscando una ruta pa les especies y sobremanera, pimienta. El Reinu de la Sonda fixo un alcuerdu de paz con Portugal por dexar qu'en 1522 los portugueses construyeren un puertu col fin de defendelos contra l'aumentu de poder del Sultanatu de Demak del centru de Xava. La ciudá foi atacada por un mozu guerreru de nome Fatahillah dirixente d'un reinu vecín, dempués de lo cual el 22 de xunu de 1527 camudó'l nome de Kalapa por Jayakarta. 250px|thumb|La sede del Gobernador Xeneral de [[Compañía Holandesa de les Indies Orientales|VOC. L'edificiu agora sirve como Muséu Históricu de Xakarta.]]
El holandeses llegaron a Jayakarta a fines del sieglu XVI y en 1619 la fuercies de la Compañía Holandesa de les Indies Orientales, dirixíes por Jan Pieterszoon Coen conquistaron la ciudá. Renomaron la ciudá como Batavia. Les oportunidaes comerciales atraxeron a Indonesia, sobremanera, a inmigrantes chinos. Les tensiones crecieron cuando'l gobiernu colonial trató d'acutar la migración china al traviés de les deportaciones. El 9 d'ochobre de 1740, 5.000 chinos fueron masacrados y, al añu siguiente, los habitantes chinos fueron treslladaos a Glodok fuera de les muralles de la ciudá. En 1818 completóse'l Koningsplein, agora Merdeka Square, y Kebayoran Baru que foi la última zona residencial holandesa construyida.
Finalmente los xaponeses ocuparon en 1942, llamándola col actual nome. Dempués de la ocupación los grupos yá habitaos movilizáronse ideolóxicamente, asina foi como establecieron el so primer gobiernu republicanu en 1950 con capital en Xakarta. El presidente de la fundación d'Indonesia, Sukarno, prevía a Xakarta como una gran ciudá internacional. Por esa razón socatró grandes proyeutos financiaos pol gobiernu. Los proyeutos incluyíen en Xakarta una autopista de fueya de trébole, un gran bulevar (Jalan Sudirman), monumentos como'l Monumen Nasional, los principales hoteles, y un nuevu edificiu pal parllamentu.
En 1966, Xakarta foi declarada un distritu capital» (Daerah khusus ibukota), poro, llogró una condición aproximao equivalente a la d'un estáu o provincia. El Teniente Xeneral Ali Sadikin desempeñóse como Gobernador dende esi momentu hasta 1977; rehabilitó carreteres y pontes, afaló les artes, construyó dellos hospitales, y un gran númberu de nueves escueles. Coles mesmes, autorizó a los habitantes de los barrios probes pa los nuevos proyeutos de desenvolvimientu y trató d'esaniciar la prohibición de los rickshaws y el vendedores ambulantes. Tamién empezó a controlar la migración a la ciudá col fin de frenar el hacinamiento y la probeza. La redistribución de la tierra y l'inversión estranxera contribuyó a una puxanza inmobiliaria que camudó la cara de la ciudá. La puxanza terminó cola crisis financiera asiática en 1997 y 1998. El presidente Suharto, empezó a perder el so control y les tensiones llegaron a un picu en mayu de 1998, cuando cuatro estudiantes fueron muertos a tiros na Universidá de Trisakti poles fuercies de seguridá; mientres cuatro díes de disturbios que se producieron de resultes de la perda d'un total envaloráu de 1.200 vides y 6.000 edificios que fueron estropiaos o destruyíos. Suharto dimitió como presidente, pero Xakarta siguió siendo'l puntu focal del cambéu democráticu n'Indonesia.
Xeografía
Les Miles d'Islles (Kepulauan Seribu n'indonesiu, y Thousand Islands, n'inglés), que son una parte de la rexón alministrativa de Xakarta, tán asitiaes na badea de Xakarta. Les 105 islles que les formen estender a lo llargo de 45 quilómetros al norte de la ciudá, anque la islla más cercana atopar a namái unos quilómetros de tierra firme.
Clima
Xakarta tien un clima ecuatorial (Af, acordies col sistema de clasificación climática de Köppen). Alcontrada na parte occidental d'Indonesia, la so dómina más lluviosa ye xineru con unes precipitaciones medies mensuales de 350 mm, ente que la so dómina más seca ye agostu, con una media de 60 mm. La ciudá tien altos niveles de mugor y la temperatura diario bazcuya ente los 25 °C hasta los 38 °C.
Alministración
220px|thumb|Corte Suprema d'Indonesia en Xakarta. Oficialmente, Xakarta nun ye una ciudá sinón una provincia col estatus especial de capital d'Indonesia. La so alministración ye como la de cualesquier otra ciudá indonesia. Por casu: Xakarta tien un gobernador (en cuenta de un alcalde), y estrémase en delles rexones colos sos propios sistemes alministrativos. Xakarta como provincia ta estremada en cinco ciudaes (kota), enantes conceyos, cada unu empobináu por un alcalde, y una rexencia (kabupaten) dirixida por un rexente. N'agostu de 2007, Xakarta celebró les sos primeres eleiciones pa escoyer un gobernador, que fueron ganaes por Fauzi Bowo. Los gobernadores de la ciudá son escoyíos primeramente polos parllamentos llocales. Esto forma parte del impulsu del gobiernu indonesiu de la descentralización de la política, celebrando eleiciones llocales direutes en dellos llugares del país asiáticu.
Cultura
Como capital política y económica d'Indonesia, Xakarta atrai a munchos turistes estranxeros y tamién domésticos. Por ello, Xakarta ye una ciudá cosmopolita y con una cultura diversa. Munchos de los inmigrantes de la ciudá provienen de distintes partes de la islla de Xava, trayendo consigo un amiestu de dialeutos de les llingües javanesas y sondanesas, según les sos propies comíes y productos típicos. 220px|thumb|Muséu Nacional d'Indonesia. Xakarta ye dacuando denomada polos residentes estranxeros como «El Gran Durián». El durián ye una fruta tropical con un golor bien distintivo y un sabor yá adquiríu. Una animada metrópolis urbana, Xakarta ye conocida pola so hacinamiento, saturación de tráficu y disparidad d'ingresos.
Los betawi (Orang Betawi, o xente de Batavia) ye un términu usáu pa describir los descendientes de la población que vive alredor de Batavia y reconocida como tribu dende'l sieglu XVIII-XIX. Los betawi son la mayoría descendientes de grupos étnicos sudasiáticos atraíos a Batavia por necesidaes llaborales ya inclúi xente de delles partes d'Indonesia. El llinguaxe y cultura d'estos inmigrantes son distintos de los sondaneses o javaneses. La llingua ta más basada nun dialeutu de los malayos del este y arriquecíu por préstamu de pallabres del javanés, chinu mandarín y árabe. Anguaño, los dialeutos de Xakarta usaos pola población na ciudá ta vagamente basáu na llingua betawi.
Hai tamién una notable comunidá china en Xakarta que lleva dellos sieglos. Oficialmente representen el 6 % de la población de Xakarta, anque ye posible que esa estimación seya daqué baxa.
Xakarta tien dellos centros d'actuaciones como'l Senayan. La música tradicional suel atopase n'hoteles de luxu, incluyendo'l gamelan y el wayang (pallabra indonesia y malaya pal teatru). Como la ciudá más habitada y capital del país, Xakarta recibe de cutio talentos en busca d'atopar una mayor audiencia y posibilidaes d'ésitu.
La concentración de riqueza ya influencia política na ciudá ye muncho más evidente nel so paisaxe y cultura, un efeutu ilustráu pola presencia na ciudá de munches de les principales cadenes de comida rápida internacionales, por casu.
Relixón
El 86 % de los habitantes de Xakarta son musulmanes, perteneciendo práuticamente toos a l'aguada suní; sicasí tamién hai unos pocos cientos de chiítas. Dellos residentes musulmanes practiquen una forma particular d'islam que denominen Abangan.
Los hindús y los budistes componen el 4 % de la población, na so mayoría pertenecientes a la minoría china.
Deportes
Xakarta foi la ciudá sede de los Xuegos Asiáticos de 1962.
Problemes
250px|thumb|Les dos cares de Xakarta: los rascacielos y los chabolos. Un terciu de la población de Xakarta vive na probeza.
Sobrepoblación
Como en munches de les grandes urbes en países entá en vía de desenvolvimientu, Xakarta sufre importantes problemes d'urbanización. La población alzóse sópito de 1,2 millones en 1960 a 8,8 millones en 2004, cuntando namái los sos residentes llegales. La población del gran Xakarta ye envalorada en 23 millones, faciendo d'ella la cuarta área urbana más poblada nel mundu. El vertixinosu aumentu de población sosprendió al propiu gobiernu, a quien-y devasó la situación y nun pudo apurrir les necesidaes básiques a los sos residentes.
La ciudá atrai a numberosos visitantes, pero, curiosamente, cuando más poblada ta Xakarta ye nos díes llaborables de la selmana, más que nes fines de selmana por cuenta de la arribación d'habitantes que moren n'otres árees de Jabotabek. Pola incapacidá del gobiernu d'apurrir un tresporte fayadizu a la magnitú de la urbe, Xakarta sufre graves problemes de saturación de tráficu acaldía. La contaminación atmosférica y la xestión de residuos son, poro, otros de los problemes derivaos del escesu d'habitantes que sufre Xakarta, una ciudá qu'en 2025 va cuntar con una población de 24,9 millones ensin cuntar colos millones d'habitantes de les árees perifériques.
Na actualidá, un terciu de los casi nueve millones d'habitantes de Xakarta vive na más absoluta probeza.
Sanidá
Un estudió reveló que «menos d'un cuartu de la población recibe fontes ameyoraes d'agua. El restu confía nuna variedá de fontes, incluyendo ríos, llagos y vendedores privaos d'agua. Pocu más de 7,2 millones de persones viven ensin agua llimpio». Amás, por causa de los hinchentes que suelen azotar la ciudá, les posibilidaes de qu'enfermedaes como la foria y disentería broten en Xakarta son altes tres les agües enchentes. Asocede lo mesmo con munches otres enfermedaes provocaes por aguarones. 250px|thumb|Los hinchentes de febreru de 2007 en Xakarta.
Tresporte
Xakarta ye una de les ciudaes más poblaes del mundu y sufre de problemes de tresporte. N'Indonesia la mayoría del tresporte ye apurríu por bemos, que son minibuses de xestión privada. 220px|thumb|Centru de Xakarta. 220px|thumb|Imaxe del tráficu de Xakarta n'hora punta.
Carretera
A pesar de qu'esisten amplies carreteres, Xakarta sufre de la conxestión debíu al tráficu pesáu, especialmente nel distritu central de negocios. P'amenorgar los atascos de tráficu, dalgunes de les principales carreteres en Xakarta tienen la llamada regla de «trés n'unu», que entra en funcionamientu mientres hores punta; introducir por primer vegada en 1992 y prohibe qu'haya menos de trés pasaxeros por coche en determinaes carreteres.
Los autorickshaw, llamaos bajaj n'indonesiu, apurren el tresporte llocal en delles partes de la ciudá. Dende empiezos de los años 1940 a 1991 fueron una forma común de tresporte local na ciudá. En 1966, envaloróse que 160 000 rickshaws operaben na ciudá y el quince per cientu de la mano d'obra total de Xakarta dedicar a la conducción de rickshaws. En 1971, fueron prohibíes les rickshaws de les principales carreteres, y pocu dempués el gobiernu intentó una prohibición total, lo qu'amenorgó sustancialmente el so númberu, pero non la so completa eliminación. Una campaña especialmente agresiva pa esaniciales trunfó finalmente ente 1990 y 1991, pero mientres la crisis económica de 1998 dalgunos tornaron aprovechando la poca efectividá d'esi gobiernu por controlar estos medios de tresporte. Una de les postreres apuestes por amenorgar el caos nel tráficu de la ciudá foi la de plantegar autopistes elevaes y de peaxe al estilu de Bangkok y Shanghai, dos megalópolis asiátiques colos mesmos problemes de tráficu. A partir de 2009 van construyise más de 70 quilómetros de carreteres elevaes y pallo invertiránse 40 billones de rupies, unos 4200 millones de dólares.
El serviciu de TransXakarta opera por aciu una llinia d'autobús especial llamada busway. La rede de busway ye ideal pa rutes bien congestionadas de la ciudá y ye, relativamente, una alternativa eficaz pa los viaxes en Xakarta. La construcción del segundu y tercer percorríu del busway completar en 2006, xuniendo los kecamatanes d'Apolazo Gadung y Kalideres. La ruta ente'l centru comercial Blok M y l'estación Xakarta Kota lleva operativa dende xineru de 2004.
Per otra parte, ta construyéndose una carretera de circunvalación y va tar operativa, en parte, nos subdistritos de Cilincing-Cakung-Pasar Rebo-Pondok Pinang-Daan Mogot-Cengkareng. Una carretera de peaxe coneuta Xakarta col aeropuertu internacional Soekarno-Hatta nel norte de la ciudá. Tamién conectáu vía carretera de peaxe va ser el puertu de Merak y Tangerang col oeste, y Bekasi, Cibitung, Karawang, Purwakarta y Bandung col este.
Aereu
L'únicu aeropuertu comercial de Xakarta ye'l Aeropuertu Internacional Soekarno-Hatta; conjuntamente col aeropuertu de Ngurah Rai de Bali, son los dos mayores aeropuertos d'Indonesia.
Educación
thumb|right|250px|Edificiu alministrativu de la Universitas Indonesia. Como capital y mayor ciudá del país, Xakarta atrai a una gran cantidá d'estudiantes de toa Indonesia. De forma similar a otres grandes ciudaes de países asiáticos en desenvolvimientu, hai munches escueles profesionales. Pa la educación básica, hai una gran variedá d'escueles primaries y secundaries, estremaes en públiques, privaes y escueles internacionales. Trés de les principales escueles internacionales asitiaes en Xakarta son Escuela internacional de Xakarta, Escuela de Bina Bangsa y Escuela Internacional Conmemorativa de Gandhi.
La ciudá ye sede de numberoses universidaes, de les que la más antigua empobinada pol gobiernu ye la Universidá d'Indonesia (UI); de les munches universidaes quitaes la más antigua ye Universitas Nasional (UNES). Les siguientes universidaes tienen see na ciudá:
Ciudaes hermanaes
Éstes son les ciudaes hermanaes con Xakarta:
Shane Harper
Ye meyor conocíu pol so papel recurrente como Spencer na comedia adolescente de Disney Channel Good Luck Charlie. El so álbum debú autotitulado foi llanzáu'l 12 d'abril de 2011.
Primeros años
Harper empezó a baillar y actuar a la edá de 9 años y tuvo arreyáu nel teatru comuñal y danza competitiva. Na primavera de 2006, un axente de talentos nel xuráu d'un concursu de baille rexonal qu'ufierta una representación de l'axencia. Tamién estudió artes marciales dende los 4 años hasta los 12 años y llogró un cintu negru en Karate. Cantó na ilesia dende bien temprana edá, Harper siguió fomentando'l so amor pola música. Harper tamién toca la guitarra acústica. La familia de Harper treslladóse dende San Diego, California al Condáu d'Orange, California en 1998, y depués a Los Angeles, California nel branu de 2010. Harper tien una hermana mayor, Samantha, que tamién ye baillarina profesional, y un hermanu menor llamáu Sullivan, que ye modelu.
Actuación
Harper tuvo pequeños papeles como baillarín en diversos espectáculos y películes como Re-Animated, Dance Revolution y na película orixinal de Disney Channel, High School Musical 2, enantes de convertise n'unu de los baillarinos en Dance on Sunset de Nickelodeon. }} Tamién apaeció nun episodiu de Zoey 101.
En 2010, Harper consiguió los sos dos primeros papeles nel cine en películes como El mio nome ye Khan y Flipped, con un personaxe menor en caúna y llogró un papel protagonista na pelicula de 2014 Dios nun ta muertu. Harper tamién llogró un papel recurrente como Spencer Walsh en Good Luck Charlie de Disney Channel, y como actor invitáu nun episodiu de Wizards of Waverly Place y como artista musical convidáu en So Random! interpretando "One Step Closer".
Pliego
Pliego ye un conceyu español perteneciente a la Rexón de Murcia, asitiáu na Contorna del Río Mula, escontra'l centru de la rexón. En 2015 cuntaba con una población de 3.973 habitantes.
Shane Harper
Música
El primer senciellu de Harper, "Dance with Me", foi llanzáu'l 30 de marzu de 2010. El video musical foi llanzáu un par de selmanes enantes y carauterístiques Harper baillando y el tocando la guitarra. En 2011 publicó "One Step Closer", el segundu senciellos del so álbum debú. L'álbum homónimu foi llanzáu'l 12 d'abril de 2011. El tercer senciellu y postreru llanzáu fuera del álbum foi "Rocketship". El video musical foi llanzáu pocu dempués y la moza principal ye interpretáu pola so co-estrella de Good Luck Charlie, Bridgit Mendler. El so cantar "Next Chapter of Our Lives" apaeció nel final de la serie The Suite Life on Deck. En 2011, Harper foi telonero de Greyson Chance y Cody Simpson en "Waiting 4 O tour", amás tamién foi telonero de Miranda Cosgrove en "Dancing Crazy Tour".
Pliego
Historia
La Edá del Bronce y el mundu medieval islámicu y mudéxar, son los periodos que tienen una mayor representación nel actual términu municipal de Pliego con importantes xacimientos arqueolóxicos d'aquelles dómines.
Shane Harper
Música
La deluxe version del so álbum debú "Shane Harper" foi llanzáu nel so 19 cumpleaños - 14 de febreru de 2012 - nes tiendes de Target Corporation en tol país y cuenta con cuatro bonus tracks. Los cuatro bonus tracks inclúin "Flat World", "Say It Cause I Know" y un cover del cantar "Your Love" de la clásica banda de los 80 The Outfield. Estos trés pistes, amás d'otros dos fueron producíos pol prometedor productor discográficu Morgan Taylor Reid. L'álbum homónimu tamién inclúi l'actuación del raperu Prophet y un dueto col so co-estrella de Good Luck Charlie, Bridgit Mendler.
Vida personal
Harper toca guitarra acústica. La familia de Harper mover de San Diego County, California a Orange County, California en 1998. Harper tien una hermana de mayor edá qu'él, Samantha, quien tamién ye una baillarina profesional, y un hermanu más nuevu, Sullivan, un modelu. Harper ye un cristianu comprometíu. Él caltenía una rellación cola so co-estrella de ¡Bona suerte, Charlie!, Bridgit Mendler dende Mayu del 2011 pero cola salida de "My Way" de Bridgit Mendler súpose qu'ellos yá nun taben más xuntos.
Pliego
Historia
L'asentamientu de La Almoloya ye un señaláu centru urbanu del Bronce, na so fase argárica, que se caltuvo activu gran parte del segundu mileniu antes de Cristu; ta asitiáu nes estribaciones nororientales de Sierra Espuña. Nel mesmu, atopóse un complexu palacial, con una tumba de calter principescu y el so dote, amás d'una posible sala d'audiencies o xuntes.
Otru xacimientu del Bronce ye'l del Sangrador de Les Anguiles. Esti allugamientu permanez pocu estudiáu. Nél toparon trés enterramientos colos cuerpos en posición fetal y dotes funeraries compuestos d'hachos apolazaos.
Na Edá Media destacó un focu de poblamientu islámicu que se concentraba na redoma del ribayu d'El Llixu. Los puntos habitaos correspondíen al pobláu fortificáu d'El Llixu (sieglu XII-XIII), Castillo de Pliego (sieglos XII-XVI) y nucleu urbanu de Pliego (dende'l sieglu XIII hasta los nuesos díes).
Tres la paulatina asimilación de la Taifa de Murcia pola corona de Castiella cola firma del tratáu d'Alcaraz (1243), Pliego acabó perteneciendo a la orde de Santiago.
Xeografía
Tol conceyu ta arrodiáu pol de Mula.
Si apuerta dende'l Centru y Sureste d'España pola N-340, l'Autovía de Murcia a Andalucía, direición Almería-Granada, por aciu la salida 651 (Alcantarilla-Mula) tomando la C-415 o Autovía del Noroeste (Alcantarilla-Mula-Caravaca). Salida en Mula Esti Pliego-Yechar. Llegando a Mula incorporar a la C-3315 escontra Pliego-Alhama de Murcia.
Dende'l Sur pela Autovía del Mediterraneu en direición Murcia aportar por aciu la C-415 (Autovía de Noroeste) o bien pola salida 627 (Alhama de Murcia-Pliego) pola C-3315 bordiando Sierra Espuña, pasando polos Ribayos de Gebas y les paraxes de Sierra Espuña llega a Pliego. Hai una llinia regular d'autobuses dende Murcia-Mula-Pliego.
Economía
La economía llocal taba basada fundamentalmente na agricultura y ganadería, pero la crisis nel sector primariu presente n'España tamién se dexa sentir per estes zona, que compuesta principalmente por pequeñu llabradores y empresarios, vense bien afeutaos nesti campu y abandonen l'actividá. El so mayor cultivu son los frutales, destacando l'albaricoqueru, nes sos variedaes de "búlida" y "real finu", bien apreciaos pol so sabor y calidá nos mercaos estranxeros, sígen-y pescales, almendrales y viñeos. thumb|Ermita de los Remedios. Esisten dos cooperatives, "La Vega de Pliego" y "Cooperativa La Pleguera". Tamién hai que destacar el papel que desempeñen na economía llocal los pequeños comerciantes y empresarios.
Monumentos
thumb|200px|Torre del Reló de Pliego.
Gastronomía
cascoxos a los dulces navidiegos:
Deportes
Pliego ye un llugar aparente pa la prauticar deportes de monte rutes pa bicicleta de monte * espeleoloxía Otru deporte que predomina ye'l fútbol siendo'l AD Pliego, l'equipu de la llocalidá que acoje tantu bases como equipu senior y xugando los sos partíos como llocal nel campu municipal de Pliego.
Fiestes
Romería de San Marcos (25 d'abril)
Nora Arnezeder
Arnezeder nació en París, Francia. El so padre, Wolfgang, ye católicu y austriacu, y la so madre, Piera, ye una xudía exipcia.
A la edá de dos años dexó París colos sos padres y camudóse a Aix-en-Provence. Cuando cumplió los catorce camudar a Bali, onde moró mientres un añu. Darréu tornó a París, onde estudió danza y cantar.
El so primera mayor rol foi en 2008, na película París, París (Fabourg 36 en francés), dirixida por Christophe Barratier. Nesti filme, Nora Arnezeder canta "Loin de Paname", cantar nomáu a Meyor Cantar Orixinal nos 82º premios de l'Academia. En 2009 foi la cara del arume "L'Idylle". En 2012 apaeció nes películes Safe House, xunto a Ryan Reynolds, y The Words, como Celia, y xunto a Ben Barnes.
Arnezeder tamién apaeció na película de terror Maniac, xunto a Elijah Wood.
En 2013 llogra'l rol principal de la película Angèlique, una nueva versión de la película Angèlique, marquise des Anges, y so la direición d'Ariel Zeitoun.
En payares de 2014 foi escoyida pal drama de branu Zoo de la CBS, basada na novela de James Patterson y Michael Ledwige. Zoo estrenóse nel branu de 2015.