cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Benalúa
Historia
L'Accitania constitúi unu de los asentamiento humanos más antiguos d'Europa. Mui cerca de Benalúa —anque nel términu municipal de Fonelas— tópense los xacimientos de Solana del Zamborino (Paleolíticu) y Cuetu del Gallu (cultura argárica) onde s'atoparon restos fósiles d'animales oxetu de caza per parte de los pobladores paleolíticos, xunto con industria lítico, según restos de cerámica y preseos de cobre argáricos, respeutivamente. Dalgunos historiadores asitien el poblamientu íberu y romanu d'Acci cerca de Benalúa, pero los restos topaos asítiase nel actual Guadix, teniendo Benalúa el so orixe en población autóctona enserta nesi poblamientu esvalixáu que tuvo de ser el Acci prerromanu, nel que los poblaos ibéricos coronaben les llombes de la contorna cercanes a la Vega y la cuenca minera del Marquesáu del Zenete. Cuando se funda Acci nel sieglu I, Benalúa ye un asentamientu esvalixáu entamáu llonxitudinalmente a lo llargo d'unu de los ramales de la Vía Hercúlea. A partir del sieglu VIII, cola llegada de los musulmanes, en Benalúa establezse la tribu de los Ragi'a. Daquella Benalúa yera una alquería de les qu'integraben l'ampliu distritu de Wadi-as (Guadix), dedicada a la esplotación agrícola y formada por un conxuntu de cueves protexíes por torres. thumb|left|250px|Conceyu de Benalúa. Cola Reconquista, l'hábitat faise más esvalixáu entá distribuyéndose la población en cortijadas más o menos grandes. Nel sieglu XVII Benalúa cuenta yá con una ermita propia, anque dependiente de la parroquia de Fonelas, en que los sos llibros rexistrales esisten constancia del asentamientu de vecinos en Benalúa a partir del añu 1675. Nel sieglu XVIII Benalúa ye una aldega del partíu de Guadix sol mayoralgu del Conde de Alcudia. En 1836 fórmase'l conceyu de Benalúa y empiecen cincuenta años de pleitos con Guadix que se negaba a reconocer la segregación de la pedanía. Colos alboreceres del sieglu XX llega'l ferrocarril y a principios de sieglu constrúi la fábrica azucrera, auténticu motor del desarrollu del pueblu mientres gran parte del sieglu. En 1945 los vecinos del Barriu del Camarate —conocíu nel pueblu como Barriu Guadix— soliciten a les autoridaes y al conceyu accitano la segregación d'esti postreru, al que pertenecíen, y l'agregamientu al conceyu de Benalúa. L'espediente va empezar a tramitase en 1969 y nun va concluyir hasta 1972. Yá na última década oficialmente l'hasta entós llamada 'Benalúa de Guadix' (pa estremala de la otra 'Benalúa' na provincia de Granada, 'Benalúa de las Villas') pasa a llamase 'Benalúa' a seques. thumb|250px|Azucrera del Carmen, en Benalúa.
Monumentos
La Ilesia de La nuesa Señora del Carmen en principiu foi consagrada como Ilesia de La nuesa Señora de l'Anunciación, pero cola apertura nel sieglu XIX de l'Azucrera del Carmen los sos vecinos adoptaron como patrona a la Virxe del Carmen. La ilesia parroquial ta formada pola unión de dos templos: unu del sieglu XVI que forma l'actual cruceru y otru del XIX construyíu n'estilu neomudéxar.
=== Fiesta celebren les fiestes populares n'honor de la Santísima Virxe del Carmen en redol al 16 de xunetu. Otres festividaes nel conceyu son tamién San Antón el 17 de xineru, en que la so viéspora (16 de xineru) enllénense les cais del pueblu de chiscos o fogueres onde de normal se tastien productos típicos de les matanzas y vinos de les bodegues particulares. Mientres tola nueche'l cielu enllenar de fuego artificiales. El conceyu suel faer un enorme chisco na puerta de la Ilesia. Tamién se celebra San Torcuato nel mes de mayu, anque'l patrón actual ye San Xosé que tien una celebración relixosa.
Demografía
Según l'Institutu Nacional d'Estadística d'España, nel añu Benalúa cuntaba con  habitantes censaos.
Política
Les resultaos en Benalúa de les postreres eleiciones municipales, celebraes en mayu de 2015, son:
Avize
Avize ye una comuña francesa del departamentu de Marne, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
L'Antártida Oriental
thumb|300px|Mapa de L'Antártida Oriental (esti mapa tien distinta orientación). L'Antártida Oriental, o L'Antártida Mayor, (-80°N, 80°W) ye una de los dos grandes rexones en que s'estrema L'Antártida, correspondiendo al llau que queda escontra l'océanu Índicu, partiendo dende los montes Tresantárticos. Entiende, siguiendo la mariña en direición oeste, la Tierra de Coats, la Tierra de la Reina Maud, la Tierra de Enderby, la Tierra de Kemp, la Tierra de Mac. Robertson, la Tierra de la Princesa Elizabeth, la Tierra de Guillermu II, la Tierra de la Reina Mary, la Tierra de Wilkes, la Tierra Adelia, la Tierra de George V, la Tierra de Oates y la Tierra de Victoria, y tol interior del continente de la pandu Polar. Cuasi toa L'Antártida Oriental ta dientro del hemisferiu oriental. Nella atopa'l Polu Sur xeográficu, el Polu Sur Xeomagnéticu y el polu sur de la inaccesibilidá.
Dacuando tamién s'utiliza'l nome L'Antártida Oriental pa referise namái al área del continente que s'atopa dientro del hemisferiu oriental.
El nome esistió dende hai más de 100 años (Balch, 1902; Nordenskjöld, 1905), pero'l so usu xeneralizáu empezó col Añu Xeofísicu Internacional (1957-58) una y bones les esploraciones revelaren que los montes Tresantárticos constitúin una útil separación rexonal ente L'Antártida Occidental y L'Antártida Oriental. L'Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN, Estaos Xuníos) aprobó'l nome (n'inglés, East Antarctica) en 1962.
A diferencia de L'Antártida Occidental, la mayor parte de L'Antártida Oriental ye un gran escudu correspondiente a un estensu cratón anguaño cubiertu por una estensa capa de xelu. En L'Antártida Oriental atópense los mayores glaciares del planeta Tierra y —na Tierra de Wilkes— un xigantescu cráter d'orixe meteóricu llamáu cráter de la Tierra de Wilkes.
La mayor eminencia de xelu del continente antárticu allugar en L'Antártida Oriental, más precisamente nel Domo A.
Porzana carolina
Porzana carolina ye una especie d'ave gruiforme de la familia Rallidae, qu'habita nos banzaos de gran parte d'América.
Descripción
Los adultos miden de 20 a 25 centímetros de llargu, y pesen ente 49 y 112 gramos. Tienen les partes cimeres con mancha color café, cola cara y les partes inferiores de color azul buxu, y lladrales blancos y negros.
Llingües dakoides
Les llingües dakoides son un grupu de llingües bantoides falada nos estaos Taraba y Adamawa de Nixeria, que podríen formar un grupu filoxenéticu
Clasificación
El Dong, anque ye claramente una llingua Níxer-Congu, ye malo de clasificar, nun se publicaron datos del tiba (frecuentemente llistáu a cencielles como dialeutu del daka, como na clasificación de Ethnologue). Los únicos datos pal taram fueron recoyíos en 1931 (Blench 2008).
Comparanza léxica
Los numberales para distintes llingües dakoides son: ! rowspan=2| GLOSA ! colspan=2|Dong-Gaa ! colspan=4|Daka-Taram ! rowspan=2| PROTO- DAKOIDE ! Dong !! Wom !! Taram !! Dirrim !! Samba !! Gandole
Shinichi Terada
Shinichi Terada (寺田 紳一, ) ye un futbolista xaponés.
Morille
Morille ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Salamanca, na comunidá autónoma de Castiella y Llión. Intégrase dientro de la contorna del Campu de Salamanca (Campu Charro). Pertenez al partíu xudicial de Salamanca.
El so términu municipal ta formáu poles llocalidaes de Monte Embaxo, Morille y La Regañada, ocupa una superficie total de 22,94 km² y según los datos demográficos recoyíos nel padrón municipal ellaboráu pol INE nel añu, cuenta con una población de habitantes.
Historia
La fundación de Morille encuádrase dientro del procesu de repoblación entamáu na Edá Media polos reis de Llión, quedando integráu nel cuartu de Peña del Rei de la xurisdicción de Salamanca, dientro del Reinu de Llión, denominándose entós "Moriel". Cola creación de les actuales provincies en 1833, queda encuadráu na provincia de Salamanca, dientro de la Rexón Lleonesa. Nos años 1950 abriéronse les mines de Morille, más conocíes como "Mina Allegría", que fueron clausuraes nos años ochenta nel procesu de reconversión industrial.
Nucleos de población
El conceyu estremar en dellos nucleos de población, que teníen la siguiente población en 2015 según l'INE.
Comunidá autónoma
Una comunidá autónoma ye, n'España, caúna les rexones con autonomía política, garantizada per aciu d'un estatutu d'autonomía.
Comunidaes autónomes
<li>Ceuta <li>Melilla </ol>
Comunidaes per superficie
Llista de comunidaes españoles ordenaes per superficie.
Meritocracia
La meritocracia (proveniente del llatín merĭtum ‘debíu pagu', de la mesma de mereri ‘ganar, merecer'; y el sufixu -cracia del griegu krátos, o κράτος en griegu, ‘poder, fuercia')   ye una forma de gobiernu basada nel méritu (los meyores), y en términos más xenerales, referir a la discriminación positiva por méritos. Les posiciones xerárquiques son conquistaes con base nel méritu, y hai un predominiu de valores acomuñaos a la capacidá individual o al espíritu competitivu, tales como, por casu, la excelencia n'educación o deportes.
Un modelu meritocrático ye un principiu o ideal d'organización social que tiende a promover a los individuos nos distintos cuerpos sociales: escuela, universidá, instituciones civiles o militares, mundu del trabayu, alministraciones, estáu, etc. según el so méritu (aptitú, trabayu, esfuerciu, habilidaes, intelixencia, virtú) y non según el so orixe social (sistema de clases), riqueza (reproducción social) o rellaciones individuales (sistema de "amiguismu").
Por estensión meritocracia fai referencia a la seleición social o xerarquización social pola valoración d'un tipu de méritos (meritaje) pal desempeñu de puestos de gobiernu, llaborales, económicos y sociales. La meritocracia ye criticada yá que na so máxima espresión consolidaría una sociedá desigual na que los de riba considerían xusta la so posición, la so poder y los sos privilexos.
Oríxenes y definición
El principal argumentu a favor de la meritocracia ye qu'apurre mayor eficiencia qu'otros sistemes xerárquicos, yá que les distinciones nun se faen por sexu o raza nin por riqueza o posición social, ente otros factores biolóxicos o culturales. El méritu del esfuerciu individual entiéndese como un criteriu más xusto qu'otros pa la distribución de los premios y les ventayes sociales acomuñaes.
Conforme a lo que'l sufixu -cracia indica, la meritocracia ye, puramente falando, un sistema de gobiernu basáu na habilidá (méritu) en cuenta de la riqueza o posición social. Nesti contestu, méritu significa básicamente ‘intelixencia‘ y ‘esfuerciu', Ente que la pallabra meritocracia ye agora bien usada pa describir un tipu de sociedá onde la riqueza, los ingresos y la clase social son designaos por competición, asumiéndose que los vencedores merecen tales ventayes. Consecuentemente, la pallabra adquirió una connotación de darwinismu social; usar pa describir sociedaes agresivamente competitives, con grandes diferencies d'ingresos y riqueza, en contraste coles sociedaes igualitaries.
Gobiernos y organismos meritocráticos enfatizan el talentu, la educación formal y la competencia, en llugar de les diferencies esistentes como clase social, etnia o sexu. Na práutica, les investigaciones sobre movilidá social indiquen que toos estos criterios supuestamente neutros favorecen a los fíos de los que yá son privilexaos de dalguna manera.
Ryota Miki
Ryota Miki (三木 良太; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Meritocracia
Oríxenes y definición
Nuna democracia representativa, onde'l poder taría nes manes de los representantes electos, los elementos meritocráticos incluyir nel usu de consultores especializaos p'ayudar a la formulación de polítiques y nun serviciu civil meritocrático pa implementar diches consultoríes. El problema perenne de la defensa meritocrática ye definir en forma precisa qué s'entiende por méritu.
Estaos meritocráticos
La meritocracia ta acomuñada, por casu, al estáu burocráticu, siendo la forma pola cual los funcionarios estatales son escoyíos pa los sos puestos acordies cola so capacidá (al traviés de concursos, por casu). O tamién más comúnmente acomuñáu a los exámenes d'ingresu o evaluación nes escueles, nes cualos nun hai discriminación ente los alumnos tocantes a les entrugues o temes propuestes. Asina, la meritocracia tamién indica posiciones consiguíes por méritu personal.
Anque la mayoría de los gobiernos tán basaos en parte na meritocracia, esta nun s'espresa de forma pura en nengún llugar. Gobiernos como'l de Singapur o'l de Finlandia utilicen estándares meritocráticos pa la eleición d'autoridaes, anque entemecíos con otros. Un modelu próximu a la meritocracia puede ser la xerarquía militar, na cual teóricamente los puestos llograr por adecuación a ciertos valores.
N'Ecuador foi creáu l'Institutu Nacional de la Meritocracia, adscritu al Ministeriu de Rellaciones Llaborales.
China imperial y meritocracia
Na China antigua esistía un sistema d'exámenes imperiales pal reclutamiento de los mandarinos. Los estudiantes yeren preparaos al traviés del estudiu obligatoriu d'obres clásiques de les cualos les más antigües atribuyir a Confucio (551 - 479 aC), maestru de los lletraos, que privilexó la enseñanza y los ritos pa la formación del "home bonu" destináu a sirvir al Estáu. El métodu, utilizáu por casu na Academia Hanlin, yera meritocrático en principiu: consistía na seleición de "talentos" más bien pol esfuerciu personal que pol orixe social de los candidatos. Esti sistema, xeneralizáu nel sieglu XIV so la dinastía Ming pa lluchar contra l'aristocracia, foi abolíu en 1905, escontra'l final de los Qing. Dellos investigadores sostienen que'l métodu inspiraría direutamente la introducción de "los procedimientos psicolóxicos pa la seleición y evaluación de los funcionarios n'Inglaterra y otros países europeos".
En Francia, el reclutamiento por competencia nel serviciu públicu y les grands écoles inspirar nel sistema d'exámenes imperiales, traíos de China polos xesuites, que lo adoptaren nes sos escueles. De 1704 a 1711, Voltaire foi estudiante nos Xesuites, nel colexu Louis-le-Grand. Escribió en 1770: "la mente del home nun puede imaxinar un gobiernu meyor que'l de China, onde tolos poderes tán en manes d'una burocracia que los sos miembros fueron almitíos dempués d'exámenes bien difíciles"; "China ye un país que premia la virtú y afala el méritu: un llabrador honestu y probe faise mandarín".
Pa Murat Lama, autor de Lee Kuan Yew, Singapur y la renacencia de China (2016), ye al traviés del so compromisu cola meritocracia mandarina como Voltaire influyó más na revolución francesa. En 1794, el Conservatoriu Nacional d'Artes y Oficios, la Escuela Normal y l'Escuela Politéunica, creada pola Convención, abrir pa "reclutamiento competitivu sobre la base del méritu individual". Pa tar "en llinia col ideal republicanu".
Benjamin Elman, profesor d'historia d'Asia del Este, inspiráu nel analís de Bourdieu y Passeron, comenta sobre la meritocracia imperial china, como lo fixeron los sociólogos pal periodu contemporaneu: "[ella ] foi tamién la fonte de fondes desigualdaes sociales.
Bergonne
Bergonne ye una comuña francesa del departamentu de Puy-de-Dôme, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Antilles Mayores
Les Antilles Mayores o Grandes Antilles son un grupu d'islles nel norte del mar Caribe, alcontraes al este de Yucatán (Méxicu) y sureste de la Florida (Estaos Xuníos) y al oeste de les Antilles Menores. El grupu ta compuestu poles islla de Cuba, Xamaica, La Española (qu'inclúi a República Dominicana y Haití), y Puertu Ricu. Les Les Bahames, magar vecines, nun integren esta unidá xeográfica.
Les Antilles Mayores constitúin casi'l 90% de la masa de tierra de toles Indies Occidentales, según más del 90% de la so población. El restu de la tierra pertenez al archipiélagu de les Antilles Menores, que ye una cadena d'islles al este (que s'estiende de norte a sur y toma el cantu oriental del Mar Caribe, onde s'atopa col Océanu Atlánticu) y al sur (que s'estiende d'este a oeste dende la mariña norte d'América del Sur).
La pallabra Antilles aniciar nel periodu anterior a la conquista europea del Nuevu Mundu. Los europeos usaron el términu Antilia como una de les tierres misterioses qu'apaecen nes cartes medievales, dacuando como archipiélagu, dacuando como tierra continua de mayor o menor estensión, fluctuando el so allugamientu en mediu del océanu ente les Islles Canaries y Eurasia.
Xeografía
Les Grandes Antilles fuelguen sobre un macizu submarín común y tán travesaes por una cadena abrupta y elevada de montes, que los sos picos más altos bazcuyen ente 2.000 y 3.000msnm (metros sobre'l nivel del mar) que rematen na República Dominicana (nel Picu Duarte con 3.087msnm) y torna, a entrambos llaos, en Cuba, Xamaica y Puertu Ricu. Esos montes tán compuestes de piedra caliar, con afloramientu d'otres roques, toes elles muncho más antigües que les d'orixe eruptivu de les Pequeñes Antilles y ensin buelgues d'actividá volcánica recién. Les Bahames, otra manera, son islles d'orixe coralín. D'antiguo a les Les Bahames nin siquier considerar como parte de les Antilles, anque anguaño ta espublizáu la so englobamiento como un tercer grupu dientro de les mesmes (Grandes Antilles, Pequeñes Antilles y les Les Bahames). La República Dominicana ye la que más se destacar ente les Antilles Mayores y una de les más importante, yá que s'atopen, los ríos más llargos (Ríu Artibonito), el puntu más baxu y el llagu más grande de les Antilles (Llagu Enriquillo).
Les Grandes Antilles tán nuna parte d'América Central llamada Archipiélagu Antillanu y tán bañaes pel mar Caribe y l'océanu Atlánticu.
Dalgunos de los recursos minerales que podemos atópase nes Antilles Mayores son: bauxita, oru, cobre, fierro, plata, mármol, ente otros..
División políticu alministrativa
Les grandes Antilles tán estremaes dende'l puntu de vista alministrativu en 5 países independientes.
Segunda República Francesa
La Segunda República Francesa foi'l réxime políticu republicanu instauráu en Francia mientres el periodu entendíu ente'l 25 de febreru de 1848 y el 2 d'avientu de 1852. Magar la so brevedá, produciéronse grandes reformes, que llevaríen a enllantar el sufraxu universal masculín, l'abolición definitiva de la esclavitú y el derechu al trabayu, instalando los talleres nacionales que la so midida yera dar trabayu a los obreros.
Antecedentes
Dempués de la Revolución de 1830 contra Carlos X, xubió al tronu Luis Felipe d'Orleans, llamáu el rei burgués. Luis Felipe restableció la Carta Magna, aplicando unes reformes más lliberales; sicasí, éstes favorecíen namái a l'alta burguesía, en desterciu de los trabayadores, los intelectuales, y la pequeña burguesía. Nun otorgaben el sufraxu universal, que yera lo qu'estos sectores taben buscando, yá que nesti momentu namái teníen el derechu al votu los sectores de l'alta burguesía, los terratenientes y los que pagaben los impuestos más altos.
Los dos Repúbliques
thumb|right|290px|Barricada en París en febreru de 1848, por [[Horace Vernet.]] Nes eleiciones xenerales, les primeres con sufraxu universal masculín, el pesu del votu llabrador, tradicionalmente apoderáu poles clases más conservadores, imprime a la política nacional un francu xiru escontra la derecha. Los radicales y los socialistes son estremaos d'un gobiernu amenorgáu a cinco miembros: Arago, Lamartine, Ledru-Rollin, Marie y Garnier-Pagès. Unes primeres midíes impopulares adoptaes ensin demoranza provoquen manifestaciones de protesta en París del 23 al 26 de xunu 1848. Rápido los obreros tomen les cais y llevanten barricaes. Declárase l'estáu de sitiu y la revuelta ye duramente reprimida pol xeneral Cavaignac. Son conocíes como les «Xornaes de xunu», y marquen el pasu ensin transición a una república conservador y autoritario.
De la Segunda República al Segundu Imperiu
El 10 d'avientu 1848, el primer Presidente de la República francesa ye escoyíu por sufraxu universal masculín: tratar de Luis Napoléon Bonaparte, el príncipe presidente», sobrín de Napoleón Bonaparte. La Constitución prevía un mandatu presidencial de cuatro años, ensin posibilidá de reeleición.
A partir de 1850, Luis Napoleón Bonaparte multiplica les xires en provincies con vistes a una posible reeleición. Ante la negativa de l'Asamblea a modificar la Constitución nesi sentíu, prepara minuciosamente un golpe d'Estáu que lleva a cabu'l 2 d'avientu 1851, tomando militarmente los puntos estratéxicos del país. La represión y aniquilación de los sos oponentes ye fulminante. El so toma del poder ye ratificada por un plebiscitu entamáu'l 21 d'avientu, nel que bona parte del electoráu vese priváu del so derechu a votar. La Constitución va ser modificada estableciendo un mandatu presidencial de 10 años, llindando les prerrogativas de l'Asamblea Nacional, y concentrando los poderes en manes del executivu.
El 7 de payares 1852, un nuevu plebiscitu pon fin a la Segunda República ya instaura el Segundu Imperiu. Luis Napoleón Bonaparte ye proclamáu como «Napoleón III, Emperador de los franceses», el 2 d'avientu 1852, fecha recordatoria de la coronación de Napoleón I y de la batalla d'Austerlitz.
Aÿ-Champagne
Aÿ-Champagne ye una comuña francesa del departamentu de Marne, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Trombón
El trombón ye un instrumentu de vientu metal. El so soníu produzse gracies a la vibración de los llabios del intérprete na parte denomada boquilla a partir de la columna del aire (fluxu del aire). Les distintes notes llograr pol movimientu d'un tubu móvil, denomináu vara, allargando la distancia que l'aire en vibración tien de percorrer, produciendo d'esta miente soníos que tamién se pueden controlar con una mayor o menor presión del aire sopláu pol intérprete en varar. Estrémense siete asities distintes a lo llargo de varar. Cuanto más s'allargar la columna d'aire con cada posición, el soníu producíu ye más grave que na anterior. Sicasí, tamién esisten trombones con válvules. Al igual que casi tolos preseos d'esta familia de vientu metal, el trombón de vares ye de latón, (anque anguaño munches fábriques opten tamién pol cobre y los baños de plata), y consiste nun tubu cilíndrico y abierto endolcáu sobre sí mesmu.
Mientres los periodos barroco y clásico usábase enforma na música relixosa, y dende el sieglu XIX ye imprescindible na gran orquesta sinfónica. Tamién s'utiliza nes bandes y na música de jazz, onde, amás de ser un preséu clave pa la big band, interpreta pasaxes solistes. Na familia del trombón hai munches variantes con distintes tesituras y tamaños. Na orquesta suelse usar el trombón tenor y dacuando el baxu.
Construcción
thumb|250px|1. Brazu de la bomba de afinación. 2. Boquilla o embocadura. 3. Pabellón o campana. 4. Llave de desaguadoriu. 5. Vara principal. 6. Ponte de soporte. 7. Ponte de soporte. 8. Rosca d'encaxe de varar.El preséu componer de les siguientes partes:
Tipos
thumb||225px| Trombón de vares Puede clasificase según el soníu particular qu'emite y por tantu les notes y claves que-y camuda l'altor de les notes utilizando un sistema de válvules y pistones. El soníu ye distintu y esaxera cualquier imprecisión na entonación.
thumb|right|225px| Trombón Baxu de vares
Según el so tamañu
Trombón contrabaxu * Trombón Buccin
Oríxenes y antecedentes del trombón
El trombón, como los otros instrumentos de vientu, tuvo'l so orixe na barra bueca y los cuernos de los animales.
Nel 3000 e. C., cuando l'home afaya los metales, empieza yá a faer preseos musicales. Demostróse que los chinos, los asirios y los babilonios yá teníen preseos de metal con forma de trompetes rectes con embocadura. Los hindús teníen tamién preseos paecíos a les trompetes rectes. Na tumba de Tutankamon (1350 e. C.), atopáronse trompetes de plata dorao y plata, curties y de soníos agudos. Los hebreos tomaron les trompetes de los exipcios. Nel Antiguu Testamentu apaez documentáu esti fechu; ye más, dizse que Moisés estableció normes pa la so construcción. Na marcha escontra la Tierra Prometida, rellatada tamién nel Antiguu Testamentu, l'exércitu de Xosué tuvo de cuntar con elles, en concretu los shofars, construyíes con cuernos d'animal, yá que según la Biblia baltaron les muralles de Xericó.
Grecia y Roma heredaron la cultura musical y los preseos d'estos pueblos. La trompeta metálica tenía una gran importancia pa los griegos, que la usaben n'actos relixosos y nos Xuegos Olímpicos, onde se celebraben tamién competiciones d'intérpretes de trompetes. Unu d'estos trompetistas foi Herodoro de Megara (sieglu III e. C.), que se fixo famosu tocando dos trompetes al empar, habilidá cola que ganó diez campeonatos. Estes trompetes teníen tubu cónicu y rectu, y proveníen de les exipcies. Verdi fixo construyir reproducciones d'estos preseos pal estrenu del so ópera Aida por cuenta de la apertura de la Canal de Suez en 1870, anque por cuenta de la guerra franco-prusiana y a la lentitú d'ésti, nun pudo representase hasta un añu dempués en El Cairu.
Los romanos usaben les trompetes p'acompañar los sos cantares guerreros y nes sos fanfarries heráldiques. Podíen ser de tres tipos: el lituus, curvado y de soníu agudu, qu'utilizaba la caballería; la tuba, recta y de soníu más grave, pa la infantería; y la bucina, en forma d'espiral y que produz soníos entá más graves.
Pa facilitar el manexu y ampliar el rexistru de soníos harmónicos allargando la tubería desenvolvióse la combadura del preséu. Esto apaez documentáu nel Epitome Institutionum Rei Militaris, de Vegio Renato Flavio (sieglu IV).
Nel sieglu XI, la tuba romana allárgase y fai más estrecha enanchando'l pabellón, como inflúi de les trompetes musulmanes que llegaron a Europa coles invasiones. Un poema del sieglu XI menta les Trompes y Buisines, como “llargues trompetes de pabellón enancháu, en cobre o plata”. N'España, y nes cantigues d'Alfonsu X El Sabiu (sieglu XIII), cítase, ente otros preseos, la anafilos o trompeta recta d'orixe romanu. Los franceses llamábenlu 039;'buisine, como apaez na Chanson de Roland''.
Por un encargu de Federico II a la villa de Arezzo, en 1240, construyéronse dos tipos de trompetes: la trombetta, pequeña y de madera, y la bucina, grande y de metal. En 1783 afayar ente les ruines de Pompeya dos grandes trompetes construyíes en bronce con embocadura d'oru, una de les cualos, paez ser, pertenecía a la coleición del Rei de Nápoles Windsor. Los turcos usaben una trompeta llamada surme.
Mientres la Edá Media los preseos d'embocadura caltuvieron los sos nomes primitivos: lituus (corneta), tuba (trompeta) y buccina (trompeta grande o trombón). Nesta dómina tamién apaez un preséu llamáu serpentón, con forma de "S" (d'ende'l so nome). Esti preséu tenía seis furacos, trés pa cada mano, y una boquilla metálica.
N'Alemaña la denominación buccina foi convirtiéndose en busan, pusun y pousane, términu qu'aplicáu al trombón llegó a los nuesos díes y que se caltién nos países xermánicos y del centru y norte d'Europa. El nome de trombón, del italianu trombone, o trompeta grande, caltener hasta'l sieglu XVIII y ye l'usáu nos países llatinos, Inglaterra, América Llatina y Norteamérica. La combadura de les barres que dempués llevaría a varar corredera apaez documentada per primer vegada nos grabaos y pintures del sieglu XIV, en dos lámina d'Ánxeles músicos” (derecha) del sieglu XV pintaos por Frai Anxélicu n'Italia y por Hans Hemling nos Países Baxos. Nestes ilustración ve un ánxel tocando una trompeta que la so boquilla sostién colos deos, polo que se supón que s'introducía y sacábase del tubu pa variar los soníos. Daqué paecíu a lo que se llamaría tromba di tirarsi, trompeta que la so boquilla faía de corredera nel tudel, y que posiblemente utilizó Johann Sebastian Bach. Una obra de Virdung, impresa en Bále escontra 1511, menta'l busaun como “preséu de tubos que s'enllarguen”. En 1590, el francés Guillaume, canónigu de Auxerre, inventa un preséu que llama bucsen a cozilise, lo que quier dicir bocina de vares. Consistía en dos tubos llargos, en forma de grandes bombes, que s'allargar. Tenía una forma rudimentaria y un soníu aspru, y yera usáu en fanfarries y bandes militares, pero llueu cayó en desusu.
Ente los sieglos XV y XVI apaecen varar tal como llegaron a los nuesos díes. La so forma actual puede trate en pintures, relieves, marfiles y manuscritos de la dómina. Na Biblioteca Nacional de París hai un manuscritu de 1457 con una miniatura onde se ven trompetes graves en forma de sacabuches. Sacabuche provién de los verbos franceses “saquer”, que significa tironear, y “bouter”, primir; esto ye, lliteralmente significa tirar y primir, pa representar el movimientu de varar. Este yera'l nome que daben los franceses al trombón de vares. Tamién podría venir de la paecencia del preséu con una arma emplegada na dómina pa les aiciones d'asaltu, consistente nuna especie de gaxarte llargu utilizáu pa descabalgar al caballeru enemigu, anque esto ye menos probable. Esti preséu yera paecíu al actual trombón de vares, pero de menor tamañu.
Al contrariu que nel casu de los órganos o los preseos de cuerda, la construcción de instrumentos de vientu nun puede alcontrase en nengún país en concretu, porque apaecen por toa Europa. Sicasí, pueden destacar constructores alemanes, flamencos ya ingleses. Na construcción de trombones destaca la ciudá alemana de Núremberg, onde nacieron los Neuschel, artesanos del cobre y un tanto responsables de la evolución del trombón nel sieglu XVI; ello ye qu'unu de los trombones más antiguos que se caltienen foi construyíu por Jörg Neuschel (Núremberg 1557). Gracies a la so reputación, los Neuschel tuvieron encargos de les cortes europees, inclusive del Papa Lleón X. Núremberg tamién foi la ciudá natal d'Erasmus Schintzer (nacíu en 1551), el constructor d'otru de los trombones más antiguos. Ente los flamencos destaca Pieter Bogaerds, d'Amberes, y Hemy van der Moer, de Mechelen (sieglu XV). El Parllamentu francés rexistra y reconoz en 1680, la construcción de instrumentos de vientu, ente ellos los Raoux y Courtois. Los Courtois entá se siguen fabricando. N'Inglaterra mentar a la familia Distin (1798), como constructores de la trompeta de vares, preséu qu'entá se suel usar naquel país.
El sieglu XVIII
Mozart utiliza los trombones pa producir ciertos efeutos dramáticos nes sos óperes “La flauta máxica” y “Don Juan” y utilizar en delles de les sos obres sacres, como por casu na “Missa solemnis”, “Missa en do menory” o nel Réquiem”. Beethoven namái lo utiliza nes sinfoníes quinta, sesta y novena. Schubert emplegar nes sos últimes sinfoníes y Weber, nes sos óperes, amosando l'efeutu maraviyosu de los trombones nuna harmonía bien nidia. Georg Friedrich Händel (1685-1759) dio-y una especial importancia nos oratorios Israel in Egypt (1738) y Saul (1738) y ye posible qu'en El Mesíes. El so contemporaneu Johann Sebastian Bach (1685-1750) emplegar en munches de les sos composiciones, especialmente en cantates, anque nunca-y asignó un solu, cosa que fizo con casi tolos preseos, y emplegar siempres pa reforzar les voces doblando los sos partes. Como Händel usar con precuru y ensin estremase de la rutina. Johann Mattheson (1713) fixo fincapié na so gran sonoridá, anque reconocía que fora de la música sacra yera de poco usu. Franz Joseph Haydn (1732-1809) destacar en “Die Schöpfung” (1798).
Nel sieglu XVIII escribieron los primeros conciertos pa trombón, pero estos conciertos nun yeren pal trombón tenor que s'usa anguaño sinón más bien paeceríase al trombón altu. Dellos otros compositores d'esta dómina fueron Leopold Mozart, Michael Haydn y Johann Georg Albrechtsberger.
N'Alemaña los sacabuches usar en delles ocasiones nel acompañamientu de corales. El so rexistru cromáticu facer perfectos pa estes funciones, lo que les trompetes y trompes nun podíen realizar por nun poder variar les sos notes fundamentales, circunstancia que-yos torgaba enllenar les escamplaes de les series harmóniques.
Por cuenta de esto, dende Alemaña hubo voces en contra d'esti usu del trombón fuera del ámbitu relixosu, yá que yera consideráu como una profanación.
Nel sieglu XVIII na música austriaca'l trombón tuvo un importante papel. Cuando los altos y los tenores del coru nun cantaben, tocábense llongures soles. Estos pasaxes que teníen igual importancia que les voces yeren sacaos d'una gran variedá de música atopada ente la Lliturxa Romana Católica. El trombón d'usaba en mises, oratorios, el “Salzburg Schuldramen”, vespers, lletaníes y antífones.
Esistieron trés grandes trombonistas nel sieglu XVIII: Thomas Gschlatt de Salzburgu, Anton Bachschmidt de Melk y Leopold Christian de Viena, que yera'l más nuevu de los trés. Los trés vivieron na mesma dómina. La Stadtpeifer tradición n'Austria inda producía trombonistas qu'inspiraben a compositores como Leopold Mozart, Johann Michael Haydn, Johann Georg Albrechtsberger, Georg Christoph Wagenseil, ya inclusive Wolfgan Amadeus Mozart.
Thomas Gschlatt (1723-1806) tocaba'l trombón altu. Compositores como Leopold Mozart, Michael Haydn y Johann Georg Albrechtsberger. escribiéron-y composiciones esclusives pa él.
Anton Bachschmidt (1728-1797) foi un músicu capaz de tocar el violín y el trombón nel monesteriu de Meltz, Austria. Foi'l postreru de tres generación de Bachschmidts toos ellos Thurnermeisters. Un Thurnermeister (lliteralmente maestru de la torre) yera l'encargáu d'un pequeñu grupu de músicos (Stadtpeifer). Compositores como Melk fixeron composiciones pa él.
Na Capiya de la Corte de Viena apaecen nes nómines de 1680 a 1770 de cinco trombonistas col apellíu Christian. En concretu dos d'ellos Leopold Christian Jr. Y Leopold Christian Taben perbién pagos y yeren bien conocíos pola so habilidá como solistes. Dos Maestros de Capiya de la Corte, Johann Georg Reuter (1708-1772) y Georg Christoph Wagenseil (1715-1775) escribieron composiciones inspirándose nel talentu de Leopold Christian Jr., incluyendo un conciertu de Wagenseil.
El trombón foi un perimportante preséu na música sacra del sieglu XVIII. Esto enzancó'l so mayor algame y usu na música profana hasta la llegada de les bandes militares nel sieglu XIX. La contribución del trombón como preséu melódicu na música sacra del sieglu XVIII foi pasada por altu mientres enforma tiempu; nos nuesos díes esto camudó y reconocióse la importancia del trombón en dicha dómina. Créese que dellos trombonistas d'Alemaña y d'Austria pasaron a Francia y a Inglaterra mientres los postreros 20 años del sieglu XVIII pa introducir de nuevu esti preséu nesos países, pero yá non namái con finalidá relixosa si non con una finalidá militar, d'orquestes de dances...
N'Alemaña, amás del trombón tenor yera representativu'l trombón altu, como s'aprecia en delles de les composiciones de Albrechtsberger (maestru de capiya de l'Abadía de Melk), en concretu'l so famosu Conciertu pa trombón altu según la participación d'esti preséu n'otres obres como na antífona “Alma redemptoris mater” na que n'unu de los sos trés movimientos entiende solos de trombones altos y tenores. Amás na cercana abadía de Góttweig, foi nomáu en 1.736 organista y compositor Zechmer quien escribió numberoses composiciones qu'incluyíen a los trombones.
El sieglu XIX
Berlioz y Wagner, más que naide, contribuyeron a dar al trombón una posición estable; y dempués de 1860 la popularidá d'esti preséu aumento descomanadamente. Berlioz llamentar en 1843 de que namái s'usara'l trombón tenor, y nun se-y diera importancia al trombón baxu.
Al empiezu del sieglu XIX la mayoría de los instrumentos de vientu-metal sufrieron un importante tresformamientu cola invención del sistema de válvules. El trombón permaneció cola so forma orixinal y nun foi modificáu. Esto supunxo que nun se compunxera música pa él y sacante en dellos casos (Rimsky-Korsakov, Weber, Guilmant, David) foi utilizáu puramente en música pa orquesta sinfónica. Nesa dómina la mayoría de los instrumentos de vientu metal fueron sometíos a importantes cambeos cola invención de les válvules. El trombón de vares foi consideráu un preséu toscu, cabileñu y la mayoría de los instrumentistes abandonar en favor de la trompa, el trombón de pistones, o la corneta polo qu'obres como la Romanza pa trombón y pianu de Weber foi escaecida mientres más d'un sieglu. Por cuenta de la invención de les válvules, nel principiu del sieglu XVIII, el trombón perdió importancia. Sicasí, en Leipzig, empecipióse una dómina que devolvió al trombón de nuevu la so gran popularidá. En 1815 un trombonista llamáu Friedrich August Belcke taba emplegáu na “Gewandhaus Orchestra” y el so debú nesi mesmu añu foi aclamáu d'en la Allgmeine Musikalische Zeitung pol so virtuosismu y conocencia del preséu. Esi añu Belcke dexó Leipzig y consiguió trabayu en Berlín. Dende equí empezó la so carrera como solista con xires que lu llevaron por toa Europa.
Anque Belcke abandonó Leipzig, el trombón siguió ganando gran importancia ellí. En 1817 un mozu de 17 años llegó a la ciudá al consiguir un trabayu como violinista y trombonista na Leipzig Stadstmusik. Llamábase Carl Traugott Queisser. Mientres dellos años foi violinista nel famosu “Matthäi Quartet” y tuvo como líder na orquesta Euterpe, pero la so gran contribución a la música facer como trombonista na Gewandhauss Orchestra, onde trabayó dende 1820 hasta 1843. El debú de Queisser como solista nun foi menos esitosu que'l de Belcke. Dempués d'esti gran debú, Queisser apaeció como solista cola Gewandhaus Orchestra en munches ocasiones, y creció la so fama n'Alemaña. Pol so gran popularidá y por quedar impresionáu al escuchar a Queisser, Mendelssohn (que se convirtió en direutor principal de la Gewandhaus Orchestra en 1835), prometió-y un conciertu pa trombón, que nun compunxo al namorase de Cecile Jeanrenaud y casase con ella en 1837, escaeciéndose de la tema. Afortunadamente Mendelssohn nun foi l'únicu compositor de Leipzig d'esa dómina. Nel primer añu na orquesta, Mendelssohn tenía como maestru al so colega y amigu Ferdinand David. Queisser y David conociéronse y esti postreru prometió a Queisser componer lo que Mendelsson nun tuvo tiempu pa realizar: un conciertu pa trombón. David acabó'l so conciertu pa trombón Op.4 en 1837. L'estrenu de la obra convertir nun gran acontecimientu y foi tocáu en delles ocasiones, non yá n'Alemaña sinón tamién nel estranxeru. Esti conciertu foi consideráu'l so meyor trabayu. Dempués de la muerte de Queisser en 1846, el trombón pasó desapercibíu n'Alemaña pal públicu de música seria mientres llargu tiempu. Los sucesos de Leipzig, sicasí, nun pasaron desapercibíos pal restu d'Europa. Esto fixo qu'en Francia creciera l'interés por esti preséu de la que n'Alemaña menguaba. Nel Conservatoriu Cimeru de París creóse un ambiente bien favorable pal trombón.
Pero amás de la presentación de Belcke lo qu'aumentó la popularidá del trombón foi la revolucionaria invención del trombón en F en 1816. Esto foi probablemente lo qu'inspiró a Carl María von Weber a componer la so Romanza pa trombón y pianu escrita pocu dempués.
La creación de la clase de trombón nel Conservatoriu Cimeru de París fixo aumentar considerablemente'l repertoriu pa trombón. Esta clase introducióse esperimentalmente por Cherubini en 1833 con Félix Vobaron como profesor, la clase fíxose oficial en 1836 siendo dirixida por Antoine Dieppo (1808-1878) hasta 1871. Dieppo, que foi almiráu por Berlioz, foi Trombón Solista de la Ópera y Sociedá de Conciertos del Conservatoriu. Al pie de Fréderic Berr escribió unu de los primeros métodos pa trombón. Los sos socesores fueron Saul Delisse (1817-1888) dende 1871 hasta 1888, siguíu de Louis Allard (1852-1940) dende 1888 hasta 1925. La clase de trombón de pistones sumar a la de trombón de vares ente los años 1857 y 1870. Los primeros Solos de Concursu pa exámenes del Conservatoriu fueron escritos en 1838. Son pieces importantes pa la evolución del repertoriu. Los sos autores nun fueron conocíos hasta 1842, siendo dalgunos de los primeres Dieppo, Verroust, Gounoud o Bazin. Una importante parte d'estos trabayos perdióse. El perfeccionamiento del sistema de válvules foi lo que causó una revolución na fabricación de preseos musicales. Adolphe Sax (1814-1894) utilizó estos sistemes de válvules pa modificar y crear nuevos preseos. El trombón de válvules supunxo nun principiu una importante revolución pero progresivamente cayó en desusu. Esti trombón tenía seis válvules independientes que representaben les posiciones de varar. La complexidá de la so téunica y la desaxeración que faía de les imprecisiones de la entonación provocó que rápido se dexara d'utilizar. A finales del sieglu XIX munchos músicos dieron cuenta que l'estrañu y guapu timbre de los preseos de metal perdiérase colos preseos de válvules y que les válvules nun ameyoraben la téunica de los preseos polo que la popularidá del trombón foi n'aumentu y l'interés por esti preséu creció dende entós. Mientres el sieglu XIX el trombón entró a formar parte de les orquestes sinfóniques. A partir de Berlioz l'usu del trombón fíxose necesariu pa la gran orquesta sinfónica y los compositores más importantes escriben pa él. Wagner contribuyó a da-y una posición estable.
El sieglu XX
thumb|left|Trombón de cilindros. Ye nesti sieglu cuando'l compositores esplotaron toles posibilidaes del trombón, non yá na orquesta (confiándo-y importantes solos), sinón tamién nel so papel como preséu solista, una y bones la lliteratura pa trombón solista aumentó considerablemente. La mayoría de la música compuesta pa trombón producióse ente 1940 (fecha en que s'escribió la Balada de Martin) y los nuesos díes. Podría afirmase que la renacencia del trombón empezó nos Estaos Xuníos a empiezos del sieglu XX. El trombonista de jazz Jack Teagarden y el virtuosu Arthur Pryor, cada unu nel so tipu de música, llevaron el trombón a unos llendes antes non consiguíos. Nun foi hasta metaes de sieglu cuando'l compositores clásicos d'Estaos Xuníos empezaron a escribir en serio música pa trombón como solista. Los pensamientos de los solistes inda nun influyíen n'el compositores de música seria: la música de Teagarden o de Pryor taba infravalorada. El jazz yera una música pa negros, la música de Pryor taba dedicada a la clase obrera media-baxa, ente que los compositores de música seria escribíen música pa los grupos d'intelectuales. Ye por esto abondo natural que la primer vegada que s'escribió de manera seria pa trombón como preséu solista facer un compositor que tuviera comenenciudu na téunica de la música de jazz, de la música llixera y de la música clásica.
Trombonistas
Categoría:Trombonistas
Porzana albicollis
Porzana albicollis, tamién denomada Polluela Turura, gris o burrín grande, ye una especie d'ave gruiforme de la familia Rallidae que vive en Suramérica.
Distribución y hábitat
Alcuéntrase n'Arxentina, Bolivia, Brasil, Colombia, la Guayana francesa, Guyana, Paraguái, Perú, Surinam, Trinidá y Tobagu y Venezuela.
Los sos hábitats naturales son los banzaos y los pacionales tropical y subtropical de rexones baxes estacionalmente inundables.
Descripción
Trátase d'un rállido solitariu y de pequeñu tamañu. Tien el llombu motudu con vetes pardes y verdoses y el picu curtiu. La so cola ye negra y les partes inferiores del so cuerpu son de color gris, más pálidu nel gargüelu. La parte inferior de los lladrales y les coberteres inferiores de la cola presenta franxes blanques y negres. Dambos sexos tienen el mesmu aspeutu.
Comportamientu
Constrúin los sos niales con yerbes seques en forma de grandes concos, qu'asitien sobre'l suelu o a baxu altor, bien escondíos ente ferver y arbustos. Les puestes suelen tener ente 2 y 5 güevos. La so dieta consta d'inseutos y los sos bárabos amás de granes.
Baconnes
Baconnes ye una comuña francesa del departamentu de Marne, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Lambda Cygni
Lambda Cygni (λ Cygni / 54 Cygni) ye una estrella múltiple na constelación del Cisne de magnitú aparente +4,75. Alcuéntrase a 769 años lluz del Sistema Solar.
Meyer Guggenheim
Meyer Guggenheim foi'l patriarca de lo que se conocería como la familia Guggenheim. Nació en Lengnau, Cantón d'Argovia, Suiza, d'orixe xudeoalemán, emigrando a Estaos Xuníos en 1847. Los sos primeros negocios fueron rellacionaos cola importación, pero llabró'l so fortuna na minería y metalurxa. Tuvo diez fíos cola so esposa Barbara, cinco de los cualos siguieron col negociu familiar:
Lambda Cygni
Componentes del sistema
El sistema estelar Lambda Cygni ta integráu por trés estrelles. Dos d'elles, Lambda Cygni Aa y Ab, formen una binaria, orbitada por una tercera componente, llamada Lambda Cygni B. La separación visual ente la binaria Lambda Cygni A y Lambda Cygni B ye inferior a un segundu d'arcu. Una cuarta estrella denomada Lambda Cygni C, dixebrada d'elles 83 segundos d'arcu, probablemente nun ye un miembru del sistema, sinón una estrella más alloñada na mesma llinia de visión.
Meyer Guggenheim
Daniel (1856-1930), xefe de la familia dempués de finar el so padre, foi'l más activu de los sos fíos en desenvolver y adquirir diversos negocios nel ámbitu de la mineria,
Los otros dos hermanos fueron Benjamin (1865-1912), que finó nel desastre del Titanic, y William.
Lambda Cygni
Lambda Cygni Aa y Ab
Lamba Cygni Aa y Lambda Cygni Ab formen una binaria espectroscópica que les sos componentes son estrelles blancu-azulaes, casi idéntiques, de tipu espectral B5V. Lambda Cygni Aa tien una temperatura efectivo de 15.629 ± 315 K, siendo'l so lluminosidá 1260 vegaes mayor que la lluminosidá solar. Tien un radiu 4,9 vegaes más grande que'l del Sol y la so velocidá de rotación ye de siquier 128 km/s. La so masa ye de 5,5 mases solares. Ye una «estrella Be» que xenera una fuerte emisión procedente d'un discu circundante de materia. Pal observador terrestre, el discu apaez aproximao de perfil, polo que foi catalogada como «estrella con envoltura».
Lambda Cygni Ab tien una lluminosidá 800 vegaes mayor que la del Sol y una masa de 5 mases solares. El periodu orbital d'esta binaria ye de 11,6 años y la distancia media ente les dos estrelles ye de 11,3 UA. Sicasí, la elevada escentricidá de la órbita (y = 0,52) fai que la distancia ente elles varie ente 5 y 17 UA.
Lambda Cygni B
Lambda Cygni B ye tamién una estrella blancu-azulada de la secuencia principal, anque de tipu B7V. Con magnitú aparente +6,06, ye 400 vegaes más lluminosa que'l Sol y tien una masa cuatro veces mayor qu'ésti. Completa una órbita en redol a la binaria cada 391 años, y la separación media al respective de ella ye de 183 UA. Tamién la órbita ye escéntrica, polo que la separación varia ente 101 y 216 UA.
La metalicidá del sistema ye daqué más baxa que la del Sol ([Fe/H] = -0,05) y la so edá envalorada ye de 63 millones d'años.
Antigua Confederación Suiza
thumb|270px|L'Antigua Confederación Suiza dende 1291 hasta'l sieglu XVI.