cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tate Modern
Acabaos
El criteriu nel que se basaron los arquiteutos a la de definir los distintos acabaos del edificiu foi la sobriedá y la cencellez. Los materiales utilizaos nel edificiu fueron el aceru, la madera y el vidriu. La estructura d'aceru orixinal pintar de negru mate, ente que los panales verticales de la sala de turbinas fueron pintaos de gris, d'acordies cola solera de formigón vistu de la planta inferior y de la rampla d'entrada. Nes sales d'esposición utilizaron panales verticales pintaos de blancu mate, ente que pal pavimentu optar por un tilláu de carbayu ensin tratar, xenerando espacios sobrios pa la esposición, dexando'l protagonismu a les obres espuestes.
La Sala de les Turbinas
La Sala de les Turbines (Turbine Hall n'inglés) de Tate Modern ye'l atriu principal del muséu. Ye l'espaciu nel que d'antiguo s'atopaben los xeneradores d'eletricidá de la central d'enerxía. Trátase d'un espaciu de 155 metros de llargor, 23 d'anchu y 35 metros d'altor, con una superficie d'unos 3500 metros cuadraos, y ye utilizáu pa esponer instalaciones d'artistes contemporáneos ente ochobre y marzu de cada añu, patrocinaes pola multinacional Unilever y llamaes por ello The Unilever series. Taba previstu qu'esti tipu d'instalaciones llevar a cabu mientres los primeros cinco años de vida del muséu, anque'l so ésitu provocó que s'enllargaren hasta l'actualidá. A día de güei los artistes qu'espunxeron la so obra na Sala de les Turbinas de Tate Modern son:
Tate Modern 2
Anguaño tase construyendo l'ampliación de la galería británica d'arte moderno, conocida como Tate Modern 2, que va aprovechar na so construcción aquellos espacios rellacionaos coles infraestructures de la central d'enerxía de Bankside que nun fueron alteriaos na primer fase de la construcción de Tate Modern. Esta nueva edificación va añedir amás nuevos espacios que van completar el volume proyeutáu. Prevese inaugurar l'ampliación en 2012, polo que va tar funcional cuando se celebren los próximos Xuegos Olímpicos na capital británica.
L'espaciu principal de l'ampliación va ser la sala de los tanques de combustible, qu'apurríen enerxía a les turbinas de la central cuando ésta atopábase en funcionamientu. Esti espaciu va ser accesible direutamente dende la Sala de les Turbinas y ta consideráu como los cimientos del futuru Tate Modern 2 y una parte esencial de la so programación va basar nél.
Impautu de Tate Modern
Tate Modern xeneró un importante efeutu a distintos niveles tantu en Londres como en tol Reinu Xuníu. Según el sitiu Transforming Tate Modern, el muséu d'arte moderno más visitáu del mundu ye Tate Modern, con más de 30 millones de visitantes dende la so apertura en 2000. Primeramente'l muséu foi diseñáu previendo una arribación d'unos 1,8 millones de visitantes al añu, pero en 2006 y 2007 los visitantes superaron los cinco millones cada añu. Según la mesma referencia, Tate Modern ye una de los trés mayores atraiciones turístiques del Reinu Xuníu; dos millones de persones participaron en dalgún de los sos programes educativos; xenera unos beneficios añales pa la ciudá de cien millones de llibres; xeneró hasta'l momentu más de 4000 puestos de trabayu, principalmente nel área de Southwark; y el 60 % de los visitantes tienen menos de trenta y cinco años. Toos estos datos fueron usaos polos representantes de Tate Modern na presentación de l'ampliación del muséu pa sofitar el proyeutu, que cunta con un presupuestu de 215 millones de llibres.
Visitantes
right|thumb|250px|Arribación de visitantes per añu a Tate Modern. L'añu de la so apertura, 4,9 millones de persones visitaron el muséu. Esti númberu de visitantes foi escayendo progresivamente, asitiándose en redol a los cuatro millones de visitantes y llegando al so nivel más baxu en 2001, cuando lo visitaron 3,75 millones de persones. Ente 2005 y 2006 hubo un descensu del 12% nel númberu de visitantes, que foi achacáu al mieu provocáu polos atentaos del 7 de xunetu. En 2006 producióse una importante medría nel númberu de visitantes, lo que fizo qu'en 2006 y 2007, Tate Modern fuera la segunda atraición turística más visitada del Reinu Xuníu, con 4,9 y 5,2 millones de visitantes respeutivamente. Amás, considérase que'l muséu atrai cada añu a más d'un millón de visitantes estranxeros, xenerando un impautu a nivel nacional. Nel futuru prevese que l'arribación de visitantes siga aumentando, especialmente a partir de 2012 cola inauguración de l'ampliación y col efeutu deriváu de los Xuegos Olímpicos de Londres 2012.
Economía
El desenvolvimientu de Tate Modern foi consideráu un exemplu pa futuros proyeutos, como forma de desenvolver zones degradaes de la ciudá y convertiles en nuevos focos dinámicos de crecedera y de desenvolvimientu económicu.
D'alcuerdu al estudiu lleváu a cabu pola consultora McKinsey & Company tres l'apertura del muséu, l'impautu de la galería d'arte moderno na economía llocal londinense superó de forma significativa les mires previes al empiezu de les obres. El beneficiu económicu producíu pol muséu envalorar ente los 75 y los 140 millones de llibres, aproximao la metá nel área de Southwark. En 1994 previérase un beneficiu total de 50 millones de llibres, bien inferior al beneficiu real llográu. Hasta 2005 creáronse ente 2000 y 4000 puestos de trabayu en Londres, la metá d'ellos nel área de Southwark. Tate Modern xeneró 467 puestos de trabayu direutos, más los 283 creaos mientres les fases de construcción. El 30 % d'esti trabayadores proveníen del propiu barriu nel que s'alluga'l muséu.
Según el mesmu estudiu de McKinsey & Company, el númberu de negocios hoteleros y de catering nel área de Tate Modern ente 1997 y 2000 (añu d'inauguración del muséu) amontar nun 23 %, xenerando 1800 puestos de trabayu nel área de Southwark. El preciu de la propiedá y les inversiones comerciales amontáronse más en Southwark que nel restu de Londres, aumentando'l númberu de nuevos negocios na zona.
Cultura
thumb|250px|La Maison tropicale de [[Jean Prouvé nel esterior de Tate Modern por cuenta de una esposición temporal, en marzu de 2008.]] La programación de Tate Modern complementar con una serie d'actividaes culturales y educatives llevaes a cabu tantu dientro del muséu como más allá del edificiu. L'oxetivu d'esta axenda cultural ye complementar la programación del muséu y facilitar l'accesu al arte moderno a la mayor parte de la población posible, incluyendo sectores de la sociedá británica que de normal nun tien accesu al mesmu.
Un total de 282.864 persones participaron ente abril de 2007 y marzu de 2008 nos distintos programes d'aprendizaxe y actividaes diverses entamaes nel interior de Tate Modern. Otres 5212 persones participaron n'eventos entamaos mientres el mesmu periodu de tiempu por Tate Modern fuera del muséu, y 164 223 neños asistieron a les sesiones educatives entamaes pol muséu.
En 2005, un total de 21 300 persones taben emplegaes n'industries culturales alcontraes nes árees de Bankside, Bermondsey y South Westminster, xenerando 606 millones de llibres d'ingresos al añu. L'impautu de Tate Modern nesti sector y subsectores dependientes foi significativu, xenerando unos 1.000 nuevos puestos de trabayu y unos beneficios añales adicionales de 17 millones de llibres.
Cómo llegar
Tate Modern atópase conectáu col restu de Londres de bien diverses formes debíu al privilexáu allugamientu nel que s'atopa. Dende la páxina web del muséu desaconséyase llegar en coche pola falta d'aparcamientos de la zona, proponiendo utilizar dalgunu de los múltiples medios de tresporte públicu que da serviciu al área del muséu, ente los que destaquen:
Vireo flavifrons
Añera nel sureste de Canadá (dende'l sureste de Manitoba, sur d'Ontario y suroeste de Quebec) escontra'l sur polos Estaos Xuníos, hasta'l centru de Texas y norte de Florida. Migra escontra Méxicu (al sur dende Veracruz y este d'Oaxaca) al sur al traviés de casi toa América Central hasta'l norte de Colombia y Venezuela; pel iviernu tamién en New Providence y posiblemente otres islles en Les Bahames, Cuba (incluyendo la islla de Pinos), y esporádicamente nel norte del Caribe. Amás de los países yá mentaos rexístrase la so presencia en Antigua y Barbuda; Barbados; Belice; Islles Caimán, Costa Rica; Curaçao; Dominica; El Salvador; Guadalupe; Guatemala; Hondures; Martinica; Montserrat; Nicaragua; Panamá; Puertu Ricu; Saint Kitts y Nevis; Santa Llucía; San Vicente y Les Granadines; Trinidá y Tobagu; Turcos y Caicos y Islles Vírxenes Americanes. Como divagante foi rexistráu en Granada; Haití; Xamaica; Saint Pierre y Miquelon llegando hasta Irlanda y Gran Bretaña.
Cynthia de la Vega
Cynthia Alejandra de la Vega Oates ye una modelu y reina de guapura. Cynthia nació en San Pedro, Nuevo León, cursu na secundaria del Institutu Brillamont y concluyó los sos estudios na preparatoria nel ITESM campus Santa Catarina. Ganó'l concursu Elite Model Look Méxicu 2008, que realizóse en Sanya, China foi la 1ª finalista de Nuesa Guapura Méxicu 2010 y titular Miss Méxicu World. Agora Cynthia ye anguaño coordinadora de Miss Nuevo León, y tamién Miss Supranacional Méxicu 2016, y ye la encargada de representar a Méxicu en Miss Supranacional 2016.
La nuesa Guapura Nuevo León 2010
A los 19 años enfrentar a 10 candidates del estáu de Nuevo León onde resultó ganadora. Asina quedaron les posiciones finales:
La nuesa Guapura Méxicu 2010
Nel 2010 ganó'l títulu de La nuesa Guapura Mundo Méxicu,lo cual dexó-y el pase direutu a participar en Miss Mundu 2011.
Tierra colorao
thumb|250px|Típico camín de tierra colorada, na [[provincia de Misiones.]] La Tierra colorada ye un tipu de suelu bastante fértil, carauterizáu por ser la resultancia de la descomposición de roques d'orixe arenito-basáltico (derrames volcánicos). El so principal carauterística ye'l so color coloráu inconfundible, por cuenta de la presencia de minerales de laterita, especialmente'l fierro.
Alcuéntrase clasificáu, nel Soil Taxonomy, nel orde de los oxisoles: suelos coloraos, de clima tropical húmedo, bien llavaos y con una estructura de suelu débil en bloques.
Na Arxentina toma la totalidá de la provincia de Misiones, y la región nordeste de la provincia de Corrientes.
Cynthia de la Vega
La nuesa Guapura Méxicu 2010
Na decimoséptima entrega de Nuesa Guapura Méxicu que se llevó a cabu nel Parque de les Maravíes en Coahuila, que realizóse'l 25 de setiembre de 2010, la disputa pola corona de Ximena Navarrete Miss Universu 2010 foi ente 31 candidates.Quien se fixo de la corona foi la representante de Jalisco Karin Ontiveros.La mesma ocupó'l títulu de finalista y representante de Méxicu a Miss Mundu 2011.
Tierra colorao
Nel Brasil, esi tipu de suelu apaez nel interior del estáu de São Paulo, sur de Minas Gerais y al norte de Paraná.
Cynthia de la Vega
Miss Supranacional Méxicu 2016
Cynthia foi designada pola Organización Miss Méxicu'l día 14 de Julio del 2016, pa representar a Méxicu en Miss Supranational 2016, en Krynica-Zdrój, Polonia, el que se realizó'l día 2 d'Avientu del 2016, onde Cynthia allugar nel llugar númberu 13, dándo-y asina a Méxicu la segunda clasificación consecutiva nel concursu.
Tierra colorao
Ver tamién
Terra rosa
Atanasio Corte Zapico
Atanasio Corte Zapico foi un médicu y políticu asturianu.
Cursó'l bachilleratu nel Colexu Loyola d'Uviéu y la carrera de Medicina na Universidá de Madrid y Sicoloxía na Facultá de Filosofía y Lletres. Especializáu en Pediatría nel Hospital Infantil Gourdas de Xinebra.
Miembru del partíu Izquierda Democrática (que lideraba Joaquín Ruiz-Giménez) y cofundador del Atenéu Republicanu, foi senador na primera llexislatura democrática, ente 1977 y 1979.
Nel gobiernu preautonómicu de Rafael Fernández, ocupó'l puestu de Conseyeru de Cultura y Turismu. Nesti cargu destacó, ente otros llabores, pol impulsu que-yos dio a proyeutos como los de l'Academia de la Llingua Asturiana, el Muséu de Belles Artes d'Asturies y el Muséu Etnográficu de Grandas de Salime.
Los Chanos
Los Chanos del Coutu ye una aldea de la parroquia d'Auguera nel conceyu asturianu de Cangas del Narcea.
Alcuéntrase a 11,50 km de Cangas del Narcea, la capital del conceyu, a un altor mediu de 750 msnm y tien una población de.
Estación de La Corredoria
La estación de La Corredoria ye un intercambiador de pasaxeros de ferrocarril, que da serviciu a la llocalidá uvieína de La Corredoria.
La estación tien un antepar soterrañu pol que s'apuerta a los andenes d'Adif y FEVE, que tán asitiaos a distintu altor.
Historia
L'intercambiador de pasaxeros foi proyeutáu primeramente como un apeaderu de RENFE, namái. El proyeutu tenía un presupuestu de 3,2 millones d'euros, y les obres empezaron el 1 d'abril de 2003.
Con posterioridá al entamu de les obres, el presidente de Renfe y de FEVE roblaron un conveniu para ampliar el serviciu del apeaderu, de manera que fuera utilizáu tamién por FEVE. Dichu conveniu foi robláu n'Uviéu'l 6 d'ochobre de 2003, cola presencia de Francisco Álvarez Cascos, ministru de Fomentu, y Gabino de Lorenzo, alcalde d'Uviéu.
La firma del conveniu supunxo un aumentu de la inversión en 1,7 millones d'euros, para la realización de los cambeos necesarios nel proyeutu.
L'intercambiador foi inauguráu'l 30 de xunu de 2004 pol presidente del Principáu d'Asturies, Vicente Álvarez Areces, y Magdalena Álvarez, ministra de Fomentu.
Movimientu de viaxeros
izquierda|miniaturadeimagen|259x259px|Andenes de l'estación. Según respuesta de la Vicepresidenta Primera del Gobiernu y Ministra de la Presidencia a una entruga escrita de María del Carmen Rodríguez Maniega, del Grupu Popular, nel Congresu, de mayu de 2007 a abril de 2008 326.477 viaxeros de RENFE garraron un tren nesta estación y posáronse 287.455. Con estos datos, la estación de La Corredoria ta nel puestu 6ᵘ, por númberu de viaxeros, nes Cercaníes d'Asturies.
Nancy Sullivan (actriz)
Nancy Sullivan ye una actriz, presentadora y guionista d'Estaos Xuníos. Ye actriz de comedia d'improvisación y recibió entrenamientu como miembru de The Groundlings en San José. Conocida por co-protagonizar les series de Nickelodeon Drake y Josh y The Amanda Show nel papel de Audrey Parker-Nichols.
Estudió actuación y danza na Universidá d'Utah. Los sos modelos son Lucille Ball, Tracey Ullman y Carol Burnett.
Sullivan tamién apaeció en munchos anuncios incluyendo dellos recién pa la cadena de supermercaos Price Chopper.
Bomba de combustible
thumb|150px|Bomba de combustible, instalada na [[culata (motor)|culata d'un motor. ]]
Una bomba de combustible ye un dispositivu que-y apurre al fluyíu de trabayu o combustible la energía necesaria pa movese a través del carburador para depués entrar na válvula d'admisión onde darréu pasa al cilindru.
Les presiones coles que trabaya la bomba dependen en gran midida del tipu de motor que se tenga. Así, cuanta más potencia precise un motor, mayor cantidá de cilindros harán falta, polo que se precisará una bomba de mayor potencia.
La bomba de combustible ye la responsable de subministrar el combustible al restu del sistema hasta llegar al motor, pa ello, jala el combustible del tanque per mediu d'una serie aspes nun conductu y impulsar escontra la linea d'alimentación en direición al motor. El combustible ye impulsáu con una presión d'ente 3 y 5.8 chigres(43-84PSI), por eso la bomba de combustible considerar de baxa presión.
Erik Per Sullivan
Erik Per Sullivan ye un actor d'Estaos Xuníos. Ye reconocíu por interpretar a Dewey na serie Malcolm in the Middle, y tamién por dar voz a Sheldon, el caballín de mar na película Finding Nemo.
Biografía
Sullivan nació en Worcester, Massachusetts, como únicu fíu de Fred y Ann Sullivan. El so padre ye propietariu d'un restorán mexicanu en Milford, Massachusetts llamáu The Alamo. La so madre nació en Suecia y naturalizóse ciudadana estauxunidense en 2007.
Sullivan fala suecu con fluidez y la so familia visita Suecia cuasi cada añu. A temprana edá, empezó a estudiar pianu y saxofón. A los nueve años llogró una petrina negra en taekwondo.
Sullivan estudió na Mount Saint Charles Academy en Woonsocket, Rhode Island, enantes de ser tresferíu a la Phillips Exeter Academy. Estudió na USC Universidá del Sur de California del 2009 al 2010.
Carrera
La so carrera empecipió en 1999 na película The Cider House Rules nel papel del neñu güérfanu Fuzzy Stone. Nel 2001 fixo del personaxe Joe Dirt de neñu na película del mesmu nome. Otru de los sos papeles inclúi al principal personaxe, un neñu, na película d'horror Respigu. Nel 2002 interpretó al únicu neñu na película Unfaithful.
Unu de los sos personaxes más recordaos ye'l de Dewey na serie de la cadena FOX Malcolm in the Middle.
Nel 2003 emprestó la so voz pa la película Finding Nemo, pal personaxe de Sheldon, el caballín de mar. Nel 2004 interpretó al personaxe de Spike na comedia Christmas with the Kranks.
Nel 2005, xunto con Jane Kaczmarek, co-escribió'l llibru infantil llamáu Together, que amuesa la importancia del ganáu nel mundu, y que foi inspiráu pola misión de la organización benéfica Heifer International.
Nel 2007 protagonizó la película independiente Mo.
María del Carmen Clapp Jiménez
María del Carmen Clapp Jiménez ye una académica y investigadora titular del Institutu de Neurobioloxía de la Universidá Nacional Autónoma de Méxicu, tamién forma parte del Sistema Nacional d'Investigadores con nivel III. La so investigación ta centrada na prolactina y l'efeutu qu'esta hormona exerz a nivel de vasos sanguíneos, como mediadora de la respuesta inflamatoria, según los sos efeutos sobre'l metabolismu y la sobrevivencia tisular. Ente otres reconocencies, foi-y otorgáu'l Premiu Universidá Nacional 2016, por investigación en ciencies naturales.
Englancourt
Englancourt ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
María del Carmen Clapp Jiménez
Educación / Formación
Realizó los sos estudios de llicenciatura en bioloxía na Universidá Metropolitana (UAM) en 1974. Darréu curso la maestría y doctoráu en fisioloxía na Universidá Nacional Autónoma de Méxicu (UNAM). Y en 1985, realiza una estancia pa posdoctorarse en fisioloxía-anatomía pola Universidá de California en Berkeley.
Área d'investigación
Ciencies Biolóxiques - Neurobioloxía Regulación hormonal de los vasos sanguíneos, inflamación, metabolismu, crecedera y sobrevivencia del texíu.
Descubrimientos
Ente les sos principales aportaciones atópase la demostración de que les vasoinhibinas amenorguen la función vascular y los mecanismos d'aición molecular al traviés de los cualos produzse l'efeutu angiogénico, según la vasorrelajación y la vasopermeabilidad en cultivos primarios de endotelio vascular y que, poro, pueden tener una mayor repercusión sobre la fisiopatoloxía del sistema cardiovascular. Xunto col so grupu de trabayu, amplió l'espectru de los efeutos exercíos pola prolactina hasta entós conocíos y que paecen tener implicaciones clíniques non yá en procesos inflamatorios y enfermedaes angiogénico-dependientes, sinón tamién en carecimientos cardiovasculares como la cardiomiopatía del posparto, la preeclampsia, la hipertensión y la aterosclerosis.
Reconocencies
Barreda
Rock Astur
El Rock Astur ye un xéneru musical carauterizáu por que les lletres de los sos cantares, que tomen estilo como'l rock, el punk, el ska y el reggae con grandes influencies del folk asturianu, ten escrites n'asturianu. Los grupos que formen parte d'esti movimientu tán rellacionaos fuertemente cola Izquierda política y les sos lletres tomen pensamientos como'l marxismu, el nacionalismu asturianu y la defensa del medioambiente.
Sphaeriestes castaneus
Sphaeriestes castaneus ye una especie de coleópteru de la familia Salpingidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase n´Europa.
Manolo Quirós
Manuel Rodríguez Osorio, más conocíu como Manolo Quirós, foi un gaiteru asturianu.
Biografía
Manuel Rodríguez Osorio, nació'l 1 de marzu de 1949 en Ricao, pueblu del conceyu de Quirós, d'onde va garrar el so nomatu artísticu: Manolo Quirós. Dende neñu amuesa abonda afición pola música tradicional, afición cultivada pol so pa, Milio Rodríguez, que con gran estilu y teúnica cantaba tonaes y mises de gaita. Asina, apoyáu y afaláu pol so pa, entama de bien neñu a tocar l'armónica, llueu l'acordión y más tarde deprende pianu y cantu colos mayestros Ortega y Bullón, demientres los sos estudios na Universidá Llaboral de Xixón. En 1967 instálase en Madrid pa estudiar Telecomunicaciones, y ye nesta ciudá, quiciabes movíu pola señaldá que-y xeneraba tar lloñe d'Asturies, onde descubre, de la mano de Rogelio y Graciano Lafuente (mayestros gaiteros del Centru Asturianu de Madrid), l'instrumentu que diba marcar la so vida: la gaita. Tornáu a Asturies, nel añu 1974 entra en contáutu cola escena de la tonada al traviés d'El Presi, que naquella dómina cantaba les mises que se celebraben los domingos na Panerona del Pueblu d'Asturies de Xixón. Hasta 1977 participa en festivales con estremaes agrupaciones de la rexón y como gaiteru acompañante de dellos y delles intérpretes de tonada. Ente 1977 y 1982 forma parte del grupu Nuberu, impulsando una esperiencia fundamental pa la hestoria de la gaita asturiana, al popularizar el soníu de la gaita n'axuntanza con instrumentos modernos como guitarres y baxos llétricos. Ye en 1982 cuando decide entamar la so carrera en solitariu, percorriendo Asturies y celebrando conciertos n'estremaos llugares de tol Estáu español, amás d'en países d'Europa y América llatina. Manolo Quirós trabayó hasta la so muerte, el 3 de marzu de 2001, pola dignificación de la gaita y la cultura asturianes. En 2009 recibe, a títulu póstumu, el premiu honoríficu AMAS (Anuariu de la Música Asturiana) a toa una trayeutoria.
Docencia
Como docente Manolo Quirós punxó clas de gaita y música tradicional n'estremaes llocalidaes asturianes como Avilés, Piedrasblancas, Uviéu, Xixón y L’Entregu, asina como nel so Quirós natal. Magar l'añu 1995 pon clas en L’Entregu, onde fundó la Escuela Municipal de Gaita y Música Popular, de la que foi direutor hasta 1998. Nel añu 1996 crea colos neños y neñes del Colexu Públicu de Quirós qu'asistíen a les sos clases extraescolares de gaita y música tradicional el Grupu “Teixo”, qu'anguaño lleva nel so recuerdu la denomación “Teixo – Manolo Quirós”. Arriendes d'ello, dio alderiques sobre hestoria y espardimientu de la gaita en colexos, asociaciones vecinales, cases de cultura, etc. Dirixó cursos sobre gaita y música tradicional en Madrid, Barcelona, Bruxeles (Bélxica), Berna (Suiza) y L'Habana (Cuba).
Luthier
No cabero de los años 80 entama a construyir gaites y flautes traveseres de madera y a restaurar instrumentos antiguos. Trabayó incansablemente na investigación y perfeicionamientu de la gaita asturiana, construyéndola en varies tonalidaes y ameyorando la so afinación, tanto nes notes naturales como nes alteraes.
Investigación
En 1993 asoleya “El libro de la Gaita”, onde trata en fondura la hestoria, espardimientu, deprendizaxe, construcción y caltenimientu d'esti instrumentu, dedicándo-y un ampliu capítulu a la gaita asturiana ya incluyendo 100 partitures de canciones populares d'Asturies. En 1998 l'Ayuntamientu de Quirós y Cajastur espublicen un estudiu sobre la música y los músicos populares del conceyu de Quirós: “Quirós 100 años de música popular”. Nos caberos años alcontrábase somorguiáu na investigación de la rellación de Torner con Quirós, fraguando la idea d'espublizar un cancioneru de Quirós colos cantares y pieces tradicionales del conceyu que recoyera y trescribiera a lo llargo de la so carrera.
Carrera Musical
Na so discografía atópase música tradicional y tamién de creación propia. Collaboró con cantantes de tonada como El Che de Cabaños, Mari Luz Cristóbal Caunedo y Vicente Díaz ente otros, colos que grabó cerca d'una veintena de discos. Grabó 3 discos col grupu de folk-pop Nuberu, otru col grupu pop Modas Clandestinas, 2 discos col cantante llíricu Joaquín Pixán, col que compartió escenariu en dellos conciertos, siendo ún de los postreros en xunetu de 1999, nel Monesteriu de Courias (Cangas), xunto cola sopranu Montserrat Caballé. Tien grabaos 8 discos propios, nun de los cuales, “Vaqueiros”, probó la música vocal, cantando tonada y vaqueiraes. Nel añu 1989 el Centru Asturianu de Madrid da-y l'Urogallo de Bronce pol so llabor d'espardimientu de la música asturiana. En 1992 crea un precedente históricu pa la gaita asturiana: graba cola orquesta sinfónica de cuerda Virtuosos de Moscú. En xunu de 1993 graba cola Orquesta Sinfónica del Principáu d'Asturies y el Coru de la Fundación Príncipe d'Asturies baxo la direición del mayestru Jesse Levine una obra adautada y orquestada pol mayestru Benito Lauret y pol propiu Manolo Quirós y que foi incluyida nel discu “Atardecer” del tenor asturianu Joaquín Pixán. Ye la primer obra sinfónica pa orquesta y gaita asturiana de la que se tien constancia. En 1995 graba cola Orquesta Sinfónica y Coros de RTVE xunto a Alfredo Kraus, Lola Casariego y Joaquín Pixán baxo la batuta de los mayestros Pablo Myar, Benito Lauret y Rafael Ibarbia.
Navelgas
Navelgas ye una parroquia del conceyu asturianu de Tinéu.
Ḷḷubeiru
Alcuéntrase a 12,00 km de Cangas del Narcea, la capital del conceyu, a un altor mediu de 580 msnm y tien una población de.
Gérard Philipe
Gérard Philipe foi unu de los más famosos actores de cine y teatru de la so dómina. Pola so guapura física y condiciones histrióniques foi llamáu en Francia "El príncipe de los actores", convirtiéndose nuna figura de cultu.
Zardaín
Zardaín ye la parroquia más pequeña del conceyu de Tinéu (Asturies), con 2,12 quilómetros cuadraos namás. Ta na zona nomada El Cuartu los Vaļļes, nel "Paisaxe protexíu de la conca d'El Ríu Esva". Asítiase na fastera Leste de Picuespinas, que ye'l picu más altu del so territoriu (756 metros d'altor). El Ríu Yerbu ye la más baxa (250 metros). Pel Norte llenda cola parroquia de Navelgas y pelos demás puntos cardinales cola de Santolaya. La economía ta basada na ganadería y l'agricultura.
Gérard Philipe
Trayeutoria
Estudió teatru en Cannes y París, nel Conservatoriu encamentáu por Jean Cocteau. En 1939 debutó en teatru en Niza y en 1943 debutó con notable sucesu en París en  Sodoma y Gomorra de Jean Giraudoux consagrándose en 1945 como Calígula na obra homónima d'Albert Camus, pasando a formar parte del Teatru Nacional Popular de Jean Vilar en 1951. Ye una de figurar puntales del Festival d'Avignon onde actuó y dirixó obres de Shakespeare, Victor Hugo, Corneille, Brecht y n'especial como Lorenzaccio d'Alfred de Musset.
Zardaín
Fiestes
Nel mes de setiembre celébrase'l Dulce Nome de María nel llugar de Zardaín.
Gérard Philipe
Trayeutoria
Ente los sos más recordaos trabayos cinematográficos: "El fatu" (1946, con Edwige Feuillere y Marguerite Moreno), "La cartuxa de Parma", "El diañu nel cuerpu" (1947), "Fanfan la Tulipe" (1952) que lo catapultó a la fama (con Gina Lollobrigida), "Monsieur Ripois"(1954) con Germaine Montero, "Colloráu y Negru" (1954) con Danielle Darrieux, "Los amantes de Montparnasse" con Anouk Aimée y Lilli Palmer (1958, personificando a Amedeo Modigliani), "Les grandes maniobres" de René Clair con Michèle Morgan, "Si Versalles cuntara", "Les liaisons dangereuses" (1959) de Roger Vadim con Jeanne Moreau y el so últimu filme "La Fièvre monte à El Pao" de Luis Buñuel con María Félix.
Emprestó la so voz a dellos rexistros d'obres clásiques, poemes,  dirixó, escribió y foi sindicalista na asociación d'actores francesa.
En 1954 grabó l'adaptación radiofónica d'El Principín d'Antoine de Saint-Exupéry.
En 1990 foi-y otorgáu'l Premiu Cesar (l'Óscar francés) de manera póstuma.
Lleven el so nome los teatros municipales de Saint-Denis, Orléans, Montpellier, Meaux, Calais, Champigny-sur-Marne, Saint-Cyr-l'École, Liège, Saint-Jean-de-Maurienne y Saint-Nazaire y en Berlín, onde foi bien popular.
Documental biográficu: Un homme, pas un ange, co-escritu por Gérard Viotte y Bonal, 2003.
En 1961 edítase un sellu postal a la so memoria Un timbre postal. thumb|250px|Cai que lleva'l so nome en París.
Vida privada
El so padre foi Marcel Philip, esitosu empresariu que mientres la ocupación favoreció a los nazis. A la fin de la guerra foi xulgáu y condergáu a muerte por collaboracionismu cola República de Vichy. Llogró safar la condena y exiliase n'España. El so fíu asitiar nel bandu opuestu formando parte de la resistencia francesa, afiliándose al socialismu.
En 1951 Gerard Philipe casóse con Nicole Foucarde (1917-1990) (a quien él-y camudó'l nome por Annie Philipe), tuvieron dos fíos Ann-Marie, 1954, y Olivie en 1956.
Pidió ser soterráu col vestuariu de la obra El Cid de Pierre Corneille.
Shikinejima
Shikinejima (式根島) ye una islla volcánica ubicada nes islles Izu (伊豆諸島), administrada por el Gobierno Metropolitanu de Tokio, el cual alcuéntrase al sur de Tokio y al este de la península de Izu, en la prefectura de Shizuoka. Shikinejima forma parte del Parque Nacional Fuji-Hakone-Izu.
Esta islla ye la más pequeña que tien habitantes en Niijima-mura, que tamién contién dos islles más, la so vecina Niijima y la pequeña y despoblada Jinaijima.
La so área total ye de 3,9 km² y la so población cercana a les 600 persones. El cuetu Kankiki ye'l puntu más altu de la islla con 99 metros sobro'l nivel del mar. La islla tien dos fontes termales.
Pa llegar a Shikinejima, hai ferries que salen dende Takeshiba, en Tokio, que son operaos por Tokai Kisen. Tamién hai dende Shimoda, na prefectura de Shizuoka. La villa opera un ferri que tamién fai dellos viaxes entre Niijima y Shikinejima. El viaxe dura cerca de 10 minutos.
Les principales fontes d'ingresu en Shikinejima son la pesca y el turismu. La islla tien una escuela primaria y una pre-secundaria. Para los estudiantes de secundaria, tienen de viaxar per ferri a Niijima.
Santolaya de Miñu
Santolaya de Miñu ye una parroquia del conceyu asturianu de Tinéu.
Şalgam
El Şalgam suyu (lliteralmente, zusmiu de nabu) ye una bébora non alcohólica bien popular nel sur de Turquía, que provién de la ciudá d'Adana. Anque'l so nome turcu lliteralmente signifique "zusmiu de nabu", ello ye que'l zusmiu ye un escabeche de cenadories, fuertemente saláu, sazonáu y condimentáu con una especie de nabu arumosu llamáu çelem, y lleldáu en barriles. Tradicionalmente sírvese en frío en vasos grandes, con llargues rebanaes de cenadories calteníes n'escabeche, llamaes dene. Xusto enantes de bebelo se-y amiesta pimentón duce caliente. Ye una bébora popular pa acompañar los tradicionales kebabs.
El şalgam de cutiu sírvese con un llicor anisao llamao rakı, non combinao, sinón en vasos separaos. Popularmente créese que sirve pa curar la matinada; sicasí, el consumu escesivu de şalgam la bébora ye una razón pal aumentu de los gases intestinales.
Eliza Brightwen
Eliza Brightwen, tamién conocida como Lizzie Brightwen o Eliza Elder foi una naturalista escocesa. Foi autodidacta, y munches de les sos observaciones facer nes tierres del Grove; una propiedá compartida col so home, y depués como viuda. Foi descrita, en 1912, como "una de la más popular naturalista de la so dómina."
Biografía
Nació en 1830 en Banff, Aberdeenshire, Escocia; los sos padres George y Margaret, y tenía tres hermanos. La so madre fina en 1837 y el so padre en 1838. Foi adoptada, dempués que la so madre morrió, pol so tíu, Alexander Elder, cofundador de Smith, Elder & Co.
Eliza camudar a Streatham pa vivir colos sos tíos, y depués a Stoke Newington. Nun recibió una educación formal. Tenía enforma interés na historia natural cuando neña; y, foi descripta na so mocedá como "desaxeradamente solitaria y tranquila." En 1855, casóse con George Brightwen, un banqueru quién desenvolvía negocios esitosos. La pareya camudar a Stanmore y vivieron na casa Elderslie, en Bushey Heath.
Eliza cadecía de problemes de salú, y tuvo una crisis nerviosa en 1872. Asina, vivió como recluyida por diez años, con mínimu a nengún contautu col so home y amigos. Raramente dexaba la casa y nun lleía. George Brightwen morrió en 1883. Eliza entós remaneció de la so reclusión, pa tar activa intelectual y físicamente, pero siguió sufriendo de dolores de cuerpu pol restu de la so vida. Y, escasamente dexaba The Grove.
Eliza vivió en Stanmore hasta que finó en mayu de 1906. La casa, El Grove, yera una propiedá con 70 hai de tierres onde llevó a cabu munches de les sos busques. La pareya anovó la casa, a un diseñu lleváu a cabu por Brightwen Binyon. Habilitó un cuartu de billar pa un muséu dempués de la muerte del so home.
Obra
Eliza llevó gran parte de los sos estudios en montes y tierres de la so casa, The Grove. Empezó a escribir sobre'l so trabayu, a partir de los sos sesenta años, en 1889. En 1890, publicó Wild Nature Won by Kindness, sobre la vida animal. Asina, empezó a ser reconocida como naturalista. En 1892, publica'l so segundu llibru, More about Wild Nature, siguíu por Inmates of my House & Garden, en 1895, consideráu'l so trabayu maestru. Publicó un total de seis publicaciones mientres la so vida. Ella socializó con Philip Henry Gosse (de quién la so segunda muyer, tamién llamada Eliza Brightwen, yera la hermana del so home), William Henry Flower, William Hooker, y James Paget. Tamién escribió sobre'l conceutu de "museos de casa," en More about Wild Nature. El conceutu de los museos caseros provién del so propiu muséu caseru en The Grove.
Jewel Carmen
Jewel Carmen foi una actriz cinematográfica d'Estaos Xuníos, activa mientres la dómina del cine mudu.
Primeros años y carrera
El so verdaderu nome yera Florence Lavina Quick, y nació en Danville, Kentucky. Carmen debutó nel cine en 1912 col filme The Will of Destiny. Más palantre actuó en Daphne and the Pirate (1916), xunto a Lillian Gish, y na cinta de D. W. Griffith Intolerancia (1916).
Aurelio Menéndez
Aurelio Menéndez Menéndez I marqués d'Ibias, foi un abogáu asturianu, ministru d'Educación y Ciencia ente 1976 y 1977. Tamién exerció como maxistráu nel Tribunal Constitucional.
Jewel Carmen
Pleitu contra Fox
En 1917, Carmen foi contratada por Fox Film Corporation, pero nun atopó satisfactoriu l'alcuerdu, polo qu'axustó un nuevu contratu con Keeney Corporation en 1918, ensin anular el primeru. Fox comunicó a Keeney la esistencia del contratu previu, avisándo-yos de que seríen los responsables del so incumplimientu, y prometiendo indemnizar a Keeney en casu de represalia llegal. Carmen empecipió dos pleitos contra Fox, unu pa intentar lliberar del so primer contratu, y otru pa ser indemnizada pol perxuiciu que la productora fixéra-y nel so alcuerdu con Keeney.
Un asuntu crucial na tema foi'l llugar nel que se roblaren los contratos: Nueva York o California. Les oficines de Fox alcuéntrase en Nueva York, y Carmen moraba en California. Según la llei californiana, Carmen yera adulta nel momentu de roblar el contratu pero, según la llexislación de Nueva York, qu'esixía 21 años pa la mayoría d'edá, ella nun lo yera. Si nun yera adulta, llegalmente nun podía responsabilizase del documentu que roblara. Anque Carmen ganó'l primer pleitu, rescindiéndose'l contratu y consiguiendo una indemnización de 43.500 dólares, la decisión foi anulada n'apelación porque ella tenía les manes "puerques", y tratara deslealmente a Fox. Sicasí, ella ganó'l segundu pleitu porque la interferencia de Fox col so emplegu en Keeney fuera illegal, anque'l xuez Benjamin Cardozo dexó claro que nun aprobaba la briguera llegal que dexaba a Carmen romper el so contratu con Fox.
Últimos años y muerte
Darréu, Carmen fíxose conocida pol escándalu qu'arrodió a la muerte de l'actriz Thelma Todd. Carmen taba casada con Roland West, que tuvo una rellación extramarital con Todd, y que se fixo sospechosu de la muerte de Todd por intoxicación per monóxidu de carbonu.
Todd finó nun garaxe axuntu a la casa onde vivíen los padres de Carmen, y que ésta compartiera con West. La muerte foi sospechosa por dellos factores, la primera d'elles que Todd sería vista'l día posterior al de la so muerte; Carmen testificó ante'l gran xuráu que viera a Todd en dalgún llugar con otru home. Pola mor del escándalu, dar por termináu'l matrimono de Carmen con West, y a partir d'entós l'actriz retirar de la vida pública.
Jewel Carmen finó por causa de un linfoma en 1984 en San Diego, California, a los 86 años d'edá. Los sos restos fueron encenraos, y les cenices espardíes.
Filmografía
thumb|250px|Jewel Carmen y [[Kenneth Harlan en Nobody (1921)]]
Distritu d'Aarau
El Distritu de Aarau (n'alemán Bezirk Aarau) ye un de los once distritos del cantón d'Argovia (Suiza). Alcuéntrase nel centru-oeste del cantón. Tien una superficie de 104,47 km². La so capital ye Aarau.
Vireo gilvus
Vireo gilvus, tamién conocíu como Vireo gorjeador ye una especie d'ave paseriforme, perteneciente a la familia Vireonidae, del xéneru Vireo. Distribúise per gran parte de Norteamérica y América Central incluyendo Canadá, Islles Caimán, Costa Rica, Cuba, El Salvador, Guatemala, Hondures, Xamaica, Méxicu, Nicaragua y Estaos Xuníos. El so hábitat consiste en montes y güelgues.
Vireo gundlachii
Vireo gundlachii ye una especie d'ave paseriforme, perteneciente a la familia Vireonidae, del xéneru Vireo. Distribúise per Cuba.
Penas
Penas ye una aldea de la parroquia d'Auguera nel conceyu asturianu de Cangas del Narcea.
Alcuéntrase a 11,00 km de Cangas del Narcea, la capital del conceyu, a un altor mediu de 650 msnm y tien una población de.
Épagny (Aisne)
Épagny ye una comuña francesa del departamentu d'Aisne, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Marcu Vitruviu
Marcu Vitruviu Polión (en llatín Marcus Vitruvius Pollio; c. 80–70 e.C. - c. 15 e.C.) foi un arquiteutu, escritor, inxenieru y tratadista romanu del sieglu I e.C. Ye frecuente, anque non aparente, atopar el so nome escritu como Vitrubiu.
Biografía y obra
L'últimu llibru ta dedicáu a les máquines: de tracción, elevadoras d'agua y tou tipu d'artefactos bélicos (catapultes, ballestes, tortúes, etc.). Vitruvio describió perbién la rueda hidráulica nel cap. X.5. La rueda de Vitruvio yera vertical y l'agua emburriábalo pembaxo; unos engranaxes teníen la finalidá de camudar la direición del xiru y aumentar la velocidá de les mueles; calcúlase que cola enerxía producida por una d'estes ruedes podíen molese 150 kg de trigu por hora, ente que dos esclavos solo molíen 7 kg. thumb|[[Home de Vitruvio, de Leonardo da Vinci.]] De Architectura, conocíu y emplegáu na Edá Media, imprimir por primer vegada en Roma en 1486, edición del humanista y gramáticu Frai Giovanni Sulpicio de Veroli, ufiertando al artista del Renacimientu, imbuyíu de l'almiración poles virtúes de la cultura clásica tan propiu de la dómina, una canal privilexada por aciu el que reproducir les formes arquiteutóniques de l'antigüedá greco-llatina. Darréu, publicar na mayor parte de los países ya inda güei constitúi una fonte documental insustituible, tamién poles informaciones qu'apurre sobre la pintura y la escultura grieges y romanes. El famosu dibuxu de Leonardo da Vinci, el Home de Vitruvio, sobre les proporciones del home ta basáu nes indicaciones daes nesta obra. El dibuxu caltiénse agora na Galleria dell'Accademia, en Venecia. El gran redescubridor de Vitruvio foi Petrarca, y tres l'espardimientu pol florentín de la obra d'esti autor clásicu, puede afirmase que Vitruvio sentó les bases de l'arquiteutura Renacentista.
De Architectura libri decem (De Architectura) de Vitruvio
300px|thumb|derecha|Planu d'una casa griega según Vitruvio Vitruvio ye l'autor de De Architectura, conocíu güei como Los Diez Llibros d'Arquiteutura, un tratáu escritu en llatín y griegu antiguu alrodiu d'arquiteutura, dedicáu al emperador Augustu. Nel prefaciu del llibru I, Vitruvio dedica los sos escritos pa dar conocencia personal de la calidá de los edificios al emperador. Probablemente Vitruvio referir a la campaña d'arreglos y meyores públiques de Marcu Agripa. Esti trabayu ye un gran llibru y únicu sobreviviente de l'arquiteutura de l'antigüedá clásica. Según Petri Liukkonen, esti testu "influyó fondamente a los artistes dende'l primera Renacimientu d'equí p'arriba, como a pensadores y arquiteutos, ente ellos Leon Battista Alberti (1404-1472), Leonardo da Vinci (1452-1519) y Michelangelo (1475-1564)." El siguiente llibru importante na arquiteutura foi la reformulación de los diez llibros de Alberti, que nun foi escritu hasta 1452.
Vitruvio ye famosu por afirmar nel so llibru De Architectura que ciertos edificios públicos tienen d'exhibir los trés cualidaes de firmitas, utilitas, venustas - esto ye, tienen de ser sólidos, preseos, formosos. Estes cualidaes dacuando llámense les virtúes de Vitruvio o la Tríada de Vitruvio. Dende'l sieglu XVII, esta Tríada usar pa describir l'arquiteutura polo xeneral, anque la descripción vitruviana de la disciplina ye bien distinta.
Según Vitruvio, l'arquiteutura ye una imitación de la naturaleza. Como les aves y les abeyes constrúin los sos niales, los seres humanos constrúin vivienda a partir de materiales naturales, que-yos da abellugu contra los elementos. Pal perfeccionamiento d'esti arte de la construcción, los griegos inventaron los órdenes arquiteutónicos: dóricu, xónicu y corintiu. Dióse-yos un sentíu de la proporción, que remató na comprensión de les proporciones de la mayor obra d'arte: el cuerpu humanu. Esto llevó Vitruvio a la definición d'un canon del cuerpu humanu, el Home de Vitruvio, adoptáu más tarde por Leonardo da Vinci: el cuerpu humanu inscritu nel círculu y el cuadráu (el patrones xeométricos fundamentales del orde cósmicu).
A Vitruvio considérase-y dacuando llibremente como'l primer arquiteutu, pero ye más exactu describilo como'l primer arquiteutu romanu qu'escribió rexistros del so campu que sobrevivieron. Él mesma cita a obres mayores, pero menos completes. Yera siquier un pensador orixinal o tenía l'intelectu creativu d'un codificador de la práutica arquitectónica esistente. Tamién hai que señalar que Vitruvio tenía un algame muncho más ampliu que los arquiteutos modernos. Los arquiteutos romanos practicaben una amplia variedá de disciplines; en términos modernos, podríen describise como la combinación d'inxenieros, arquiteutos, arquiteutos paisaxistes, artistes y artesanos. Etimológicamente la pallabra arquiteutu deriva de les pallabres griegues que signifiquen "maestru" y "constructor". El primeru de los diez llibros ocupar de munches temes qu'agora entren nel ámbitu de l'arquiteutura del paisaxe.
Teunoloxía romana
300px|thumb|derecha|Rueda de drenaxe de les [[Rio Tinto Group|mines de Ríu Tinto]] Los Llibros VIII, IX y X son la base de gran parte de lo que sabemos alrodiu de la teunoloxía romana, agora aumentaos polos estudios arqueolóxicos de los restos esistentes, tales como los molinos d'agua en Barbegal, Francia. La otra fonte importante d'información ye la Historia Naturalis compilada por Pliniu'l Vieyu muncho más tarde nel añu 75 de nuesa yera.
Máquines
El trabayu ye importante por describir les distintes máquines utilizaes pa estructures d'inxeniería, tales como montacargues, grúas y polees, tamién máquines de guerra, como catapultes, ballestes y máquines d'asediu. Como inxenieru prauticante, Vitruvio tien de tar falando de la esperiencia personal en llugar de la simple descripción de les obres de los demás. Coles mesmes descríbese la construcción de relós de sol y d'agua, y l'usu d'un aeolipile (la primer máquina de vapor ) como un esperimentu pa demostrar la naturaleza de los movimientos d'aire atmosféricu (vientu).
Acueductos
La so descripción de la construcción d'un acueductu inclúi la forma en que se rexistren y la cuidadosa eleición de los materiales necesarios, anque Frontino (un xeneral que foi nomáu a fines del Sieglu I p'alministrar los numberosos acueductos de Roma) describir un sieglu más tarde, con muncho más detalle alrodiu de los problemes práuticos arreyaos na construcción y el caltenimientu. De xuru el llibru de Vitruvio sería de gran ayuda nesto. Vitruvio escribió esto nel sieglu I cuando munchos de los meyores acueductos romanos fueron construyíos, y que sobreviven hasta los nuesos díes, como los de Segovia o Pont du Gard. L'usu del sifón invertíu describir en detalle, xunto colos problemes d'altes presiones desenvueltes na base del tubu del sifón, un problema práuticu col que paez tar familiarizáu.
Materiales
Vitruvio describe munchos distintos materiales de construcción usaos pa una amplia variedá de distintes estructures, según detalles tales como pintura estuco. El concretu y el cal reciben fondes descripciones, la llonxevidá de munches estructures romanes que son mudu testimoniu de l'habilidá de los romanos nos materiales de construcción y diseñu.
Vitruvio ye bien conocíu y citáu de cutiu como una de les fontes más antigües que sobreviven por haber alvertíu que'l plomu nun se debe utilizar pa conducir l'agua potable, encamentando sicasí pipes de magre o canales de mampostería. Llegar a esta conclusión nel Llibru VIII De Architectura dempués de la observación empírica de les aparentes enfermedaes de los obreros nes fundiciones de plomu del so tiempu.
Vitruvio foi'l que nos rellató la famosa hestoria d'Arquímedes y la so detección d'oru adulteráu nuna corona real. Cuando Arquímedes diose cuenta de que'l volume de la corona podría midise esautamente pol desplazamientu creáu nun bañu d'agua, corrió a la cai col berru de ¡Eureka!, y el descubrimientu dexó-y comparar la densidá de la corona d'oru puro. Demostró que l'oru de la corona fuera aleado con plata, y el rei fuera defraudáu.
Máquines de desaguadoriu
300px|thumb|derecha|Diseñu pa un torniellu d'agua d'Arquímedes Describe la construcción del torniellu d'Arquímedes nel Capítulu X (ensin mentar a Arquímedes pol so nome). Yera un dispositivu llargamente utilizáu pa la elevación d'agua pal riego de los campos y desaguar les mines. Otres máquines d'elevación hídrica que menta son la interminable cadena de cubos y la rueda reversa de drenaxe. Estos restos de ruedes d'agua emplegaes pa la elevación d'agua fueron afayaos cuando les antigües mines fueron reabiertes en Ríu Tinto n'España, Rosia Montana en Rumanía y Dolaucothi nel oeste de Gales. La rueda de Ríu Tinto amuésase agora nel Muséu Británicu, y l'espécime Dolaucothi nel Muséu Nacional de Gales.
Preseos de topografía
Vitruvio tien de ser duechu nel arte del llevantamientu topográficu, y esto demuéstrase poles sos descripciones de preseos topográficos, especialmente'l nivel d'agua o chorobates, que compara favorablemente col groma, un dispositivu por aciu plomaes. Yeren esenciales en toles operaciones de construcción, pero sobremanera na construcción d'acueductos, onde un degradáu uniforme yera importante pa la provisión d'un suministru regular d'agua ensin estropiar les parés de la canal. Tamién desenvolvió unu de los primeres odómetros, que consta d'una rueda de circunferencia conocida que dexaba cayer una piedra nun recipiente en cada rotación.