cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Montes Ródope
Llugar de munches hestories mitolóxiques y tamién de cultu na antigüedá, el macizu foi conociendo socesivamente influencies griegues, romanes, bizantines y otomanes. La presencia de los turcos, dexó como mandáu tradiciones culinaries y musicales orientales, pero tamién una hestoria llarada de sulevaciones y d'éxodos.
La vida económica del macizu de Ródope ta mayoritariamente apoderada pola agricultura. Sicasí, tienen tamién una enorme importancia la industria y los servicios, y un sector turísticu que la so importancia va n'aumentu.
Etimoloxía
El nome Ródope ye d'orixe traciu. Rod-opa puede ser interpretáu como'l nome orixinal d'un ríu (seique l'actual ríu Dospat, en búlgaru Доспатска река, Dospatska reka en griegu Δεσπάτης, Despatis, afluente del Mesta) que significa «agua ferruñoso, de color acoloratáu», onde *rod- provién del mesmu raigañu indoeuropea que'l búlgaru руда (axatada, «mineral»), ръжда ( răžda, «ruque»), риж (riž,«colloráu»), el llatín rufus («colloráu») o l'alemán rot («colloráu»).
Carauterístiques morfolóxiques
thumb|Covarón de Snežanka cerca de la ciudá de [[Pechtera|Peštera.]]
thumb|Pontes maraviyoses. thumb|Río cerca de les Pontes maraviyoses.
Los Ródope son la parte más importante del macizu de Macedonia y de Tracia, y formen un sistema complexu de distintos relieves n'altor, llargor, anchor y orientación, valles fluviales fondos, gargüelos estreches y circo naturales. En contraste con otres cadenes montascoses de la rexón, los Ródope nun fueron cubiertos por glaciares mientres la última glaciación.
Llendes y subdivisiones
Les llendes del macizu de Ródope col macizu de Rila y el de Pirin tán constituyíos pol valle del Jadenica, la cresta de Jundola, la cresta de Avramovo, el ríu Drešenec y el valle del Mesta. Les aguaes norte de los Ródope son muncho más abruptas que les fasteres sur, onde los montes baxen gradualmente a la llanura de Tracia Exéu.
Los Ródope búlgaros tán formaos por dos partes, que s'estremen pol so relieve: los Ródope occidentales o altos Ródope y los Ródope orientales o baxos Ródope. La llende ente estos dos partes ta formáu pelos ríos Kajalijka y Borovica. Los Ródope occidentales tomen una área de 8732 km² y son la parte más alta del macizu. La so altitú media ye de 1098 m, y los picos más altos lleguen a los 1800 - 2000 m.
Nel planu alministrativu, los Ródope búlgaros dependen de los oblast siguiente: Blagoevgrad (parte oriental, al este del Mesta), Pazardžik (mitad sur), Smoljan, Plovdiv (parte sur), Kărdžali y Haskovo (parte sur).
Ródope occidentales
Los Ródopes occidentales constitúin la parte más estensa y más elevada del macizu (más de 10 picos de más de 2000 m), pero tamién la más desenvuelta en términos d'infraestructures y la más visitada. Atopar nesta parte del monte Ródope el monte Boženec o Alabak ( Monte Černovec, de 1834 m ), al norte de la ciudá de Velingrad (en direición NE-SO), el picu Velijca ( de 1712 m d'altor ) el Videnica ( de 1652 m ) en búlgaru Velijško-Videniški djal llinia divisoria ente los valles del Marica y del Mesta, que s'estiende dende un llugar llamáu Bel Kamen de noroeste a sureste, pasando a lo llargo de la vera izquierda del ríu y del banzáu de Dospat, enllargar hasta la frontera griega y remata a 1901 m nel (monte Srebren); monte Snežanka o Kărkarija empobinada NON-S, empezando al oeste de l'aldega de Patalenica y siguiendo hasta'l cume de Vetrovo (de 1416 m); el monte de Sjutkja empobinada al NO-S, qu'empieza nel ríu Banska Bistrica al sur de Velingrad y termina al oeste de la presa de Goljam Beglik ( Goljama Sjutkja, 2186 m ); el monte de Dăbraš o Dospatska planina (monte de Dospat, la parte más occidental de los Ródope, que remata nos 1938 m col monte Beslet), ente los valles de los ríos Mesta y Dospat; los montes de Batak, que formen un arcu alredor de la ciudá del mesmu nome, van dende Velingrad nel oeste hasta Kričim al este; el monte de Devin al suroeste de la ciudá del mesmu nome; el monte de Černatica empobinada NE-S diendo de Javrovo al oeste d'Asenovgrad hasta'l cume de Mečkarski Kamaka de 1951 m; el Perelik y la Bukova planina, respeutivamente al este y el norte de la ciudá de Smoljan; finalmente la Radjuva planina (empobinada N-S) y darréu al sur el monte de Prespa (Prespanski Djal), ente Čepelare y el pueblu de Manastir.
Los gargüelos más fondos de los Ródope atópase na parte occidental del macizu, según los sitios naturales llamaes les pontes maraviyoses ( Čudnite mostove). Les estensiones d'agua son numberoses. Numberoses ciudaes turístiques conocíes tán nesta parte del macizu, como Smoljan, Velingrad, Devin o Čepelare y l'estación d'esquí de Pamporovo, el monesteriu de Bačkovo, les ruines de la ciudadela d'Ivan Rustan II al sur d'Asenovgrad, el covarón de los gargüelos del Diañu (Djavolskoto gărlo) nes gargüelos de Trigrad, la de Jagodina, la del pueblu pomaco de Vievo y munches otres. El pueblu más altu de Bulgaria, Manastir, (asitiáu a más de 1500 m), atópase xunto a la fastera norte del monte Prespa de 2000 m.
Ródope orientales
A diferencia de los Ródope occidentales, la parte oriental del macizu presenta esencialmente un relieve de poca altitú o de llombes. L'altitú media ye de namái 320 m, anque dalgunos de los picos más altos de los Ródope atópense ellí. La rexón oriental de los Ródope ta llindada al oeste pelos ríos Devin (al este de la ciudá del mesmu nome) y Mugla Devinska reka y Muglenska reka) y al este pol Marica (Evros). Nel centru del macizu atópase'l llamáu picu Perelik y el Prespa (Perelisko-prespanski Djal), que s'estiende dende'l visu del macizu (Goljam Perelik, 2191 |m) hasta'l picu llamáu Momin kamăk, pasando pol cume de Prespa de 2001 m). A lo llargo de la frontera búlgaru-griega, asocédense los siguientes conxuntos de montes: el monte de Ardin (Ardinski Djal), que remata nel Monte Ardin con 1730 m. La parte del monte que naz al sur de la ciudá de Kărdžali en direición sur-oeste llega al cume de Dobri vrah de 1450 m y ye llamada Žălti djal (« macizu mariellu »).
Ródope sur o Ródope griegos
Los Ródope griegos inclúi dellos macizos bien definíos. Al oeste, na marxe izquierda del valle del Estrimón, atopar de norte a sur el macizu d'Orvilos (en búlgaru Slavjanka que'l so puntu culminante allugáu en territoriu búlgaru, ye'l Gocev vrăh, 2112 m, de Vróndous o Vróndos (en búlgaru Šarlja, que remata nel Laïliás, de 1849 m) de Meníkio (Meníkion, en búlgaru Zimijnica, que remata na Mavromata, 1963 m) el Pangeo (Pangaío, en búlgaru Kušnica, que remata nel Mati, 1956 m) y Símvolo (Símvolon en búlgaru Cista gora 694 m), que bordia la ciudá de Kavala, nel norte y estiéndese al suroeste a lo llargo del mar. Les estribaciones sur del Meníkio dixebren la llanura de Dráma y les cabeceres de los ríos Angítis y de la llanura de Estrimón al oeste. Nel sur, el macizu de Pangeo límita cola llanura de Dráma, dixebrada de la mariña del Golfu de Kavala por un macizu llargu y estrechu de baxa altitú, xusto al norte de la ciudá de Kavala. Esti pequeñu macizu xune'l macizu de Pangeo al oeste col Macizu de Lekan (1300 m) al este. El Lekan ta nel sureste de la llanura de Dráma y el llende suroeste de la frontera del cursu inferior del Nestos, que desagua nel mar Exéu al sur de la ciudá de Hrisoúpoli. Nel noroeste, la cadena Falakró (Phalakron en búlgaru Bozdag 2231 m) sigue al Lekáni, al nordeste de la ciudá de Dráma.
thumb|La ciudá antigua de [[Kavala.]]
Al este y al norte del Nestos atópense lo que se llama en griegu modernu «los Ródope occidentales» (Δυτική Ροδόπη,  Ditikí Ródope). Dos acutes naturales (Parthénio Dásosy Dásos Fraktoú) atopar nesta parte del macizu, onde'l monte caltener de la intervención humana. El Parthénio Dásos ta xustu al sur del Monte Ardin (en territoriu búlgaru), onde'l ríu Arda tien les sos fontes. Na aguada sur, el drenaxe ye al traviés del Nestos y el so afluente, el Arkoudórema. Nesta parte del macizu, unu de los montes más altos ye'l Koula (1607 m), que da frente al Cigansko Gradište en (griegu Giftókastro, (1827 m), que s'atopa nel llau búlgaru. La llende oriental de los Ródope occidentales ye'l ríu Kompsátos, que desagua nel Llagu Bistoni (Vistonída), al este de Xanti.
Al este de Kompsátos atópense los « Ródope orientales », que s'estienden hasta la vera derecha del Evros. Nel sur, tán llindaos pola llanura de Komotini y l'enllanada del llagu Bistoni. Ente Komotini y Alexandroupoli, les estribaciones meridionales del macizu algamen la mariña del Mar Exéu, nel Golfu de Tracia. Nesta parte del macizu, los cumes importantes son el Papíkio (1490 m) y el Virsínis (1267 m).
Según les divisiones alministratives, si tenemos en cuenta les periferia de Grecia, los Ródope griegos atópense casi puramente nel territoriu de la Macedonia Oriental y Tracia ( Prefeutura de Kavala, Drama, Xanthi, Ródope, y Hebros). Namái una pequeña parte del macizu atopar nel territoriu de la periferia de la Macedonia Central: Prefeutura de Serres.
Islla Tasos
thumb| El [[Horst Tasos y les cuenques de zarru que lu arrodien]]
La islla de Tasos ye la parte más meridional del conxuntu montascosu Rila-Ródope, onde'l terrén álzase percima del mar Exéu. Ta arrodiada por falles enormes y abruptas y fondes cuenques cristalines de dellos miles de metros. La más grande, asitiada al noroeste de la islla, ye la cuenca del Nestos y del Prinos. Al oeste y al suroeste atopa la cuenca del Tasos-Apollonia o cuenca del Orfanos, que s'enllarga pola cuenca del Estrimón y la de Komotini. El macizu insular llevántase metanes estes cuenques, en forma de horst, l'altor sol nivel del mar ye de 4000 a 6000 m, l'altor sobre'l nivel del mar ye de 1200 m (picos del macizu de Ypsario o Ypsarion). Les cuenques, que tán llenos de sedimentos del Neógeno, contienen depósitos de petroleu y gas natural esplotáu a partir de 1981, y otros qu'entá nun fueron esplotaos.
Hidroloxía
thumb | [[Represa|Llagu de retención de Dospat]]
Los Ródope cunten con reserves d'agua abondoso, y la rede de manantiales y ríos ye bien trupa Ente los ríos principales, hai que destacar el Mesta (Nestos), que naz nel monte de Rila, pero una parte del so cursu traviesa los Ródopes, especialmente en territoriu griegu, l'Arda) (en griegu Άρδας, Ambures), que tien la so nacencia na frontera griegu-búlgara traviesa los Ródope d'oeste a este y desagua nel Meriç Zehri (nome turcu del Evros, en búlgario Mesta), cerca de la ciudá d'Edirne, según pequeños ríos como'l ríu Dospat o Aguarón, afluente del Mesta, que desagua nesti cerca de la ciudá de Pappades (Grecia), el Văča, que resulta de la confluencia, cerca de Devin de los dos ríos (Kričim y Reka Širokalăška), el Čepinska reka ou Čepinska Bistrica (Eli dere), que naz nel monte Sreben y desagua nel Maritsa, Stara Reka, que naz al sur del llagu Batak y desagua na Marica, o'l Vărbica, el mayor afluente del Arda, como resultáu de la confluencia cerca de Zlatograd de los dos ríos (Nedelinska y Alamovska) y desagua nel llagu Studen Kladenec, esti mesmu formáu pol Arda.
Los llagos naturales son pocos. Los más conocíos son los llagos de Smoljan, asitiáu a pocos quilómetros de la ciudá del mesmu nome. Dalgunos de los mayores llagos artificiales de Bulgaria atopar nos montes de los Ródope: Llagu Batak nel Mătnica de Dospat nel ríu del mesmu nome, de Golyam Beglik y Široká Poljana, allugáu al norte del llagu Dospat y alimentáu per dellos ríos incluyendo'l Černa reka, el Kardzali nel Arda, al oeste de la ciudá del mesmu nome, el Kladenec Studen que-y sigue l'este dempués de cruciar la ciudá y el llagu Văča nel ríu del mesmu nome, allugáu al norte de la ciudá de Devin. Estes preses utilícense principalmente pa la producción d'hidroelectricidá y para riego. Na parte griega del macizu los llagos artificiales son menos numberosos. Construyéronse cuatro represas a lo llargo del Nestos, creando un llagu artificial na casi totalidá del ríu na prefeutura de Drama Munches fontes d'agua mineral son bien conocíes en Bulgaria asitiaes nos Ródope: Devin, Velingrad, Beden al sureste de Devin, Mihalkovo al norte de Devin, y en munchos otros llugares.
Clima
L'allugamientu de los Ródope en partir sureste de la península Balcánica, tien una gran influencia nel clima del macizu Dos inflúis climátiques crúciense ellí: l'aire frío proveniente de la zona continental nel norte y l'aire caliente de la zona mediterránea. Nos Ródopes occidentales, la mayor altitú tien por consecuencia un clima de monte carauterísticu. Sicasí, el clima anidiar cola entrada de mases d'aire caliente qu'enfusen polos valles de los ríos. Esta suavización ye más evidente nos Ródope orientales, por cuenta de la menor altitú y a los numberosos valles de los ríos, que dexen la fácil penetración d'aire templao del sur.
La temperatura medio añal nos Ródope orientales ye de 12 a 13º C. La máxima precipitación cai n'avientu, el mínimu n'agostu. Nos Ródopes occidentales el permediu ye d'ente 5 y 9º C y les agües de branu son frecuentes.
El clima templáu, ente otros factores, constitúi un incentivu pal turismu y les vacaciones. La estación d'esquí principal de Rhodope de Bulgaria ye Pamporovo a 1650 m, onde una microclima ufierta una nevadura mientres un llargu periodu del añu. Temperatures negatives son abondo comunes pel hibiernu, y por esta razón, los Ródopes son la rexón más austral de los Balcanes onde hai delles especies como'l abetu o'l abeduriu.
Mitoloxía
El testu d'Ovidio y Pseudo-Plutarcu tresmítenos el mitu traciu de la formación de los Ródope y del Gran Balcán ( en llatín Hemo).
Pseudo-Plutarcu: "Cerca del ríu (el Estrimón) tán los montes Hemo y los montes de Ródope. Un hermanu y una hermana asina llamaos amábense bien tiernamente; Hemo dio'l nome de Juno a la so hermana, que, de la mesma, llamólu Xúpiter. Los dioses, enoxaos pola so incredulidá, convertir en dos montes que tomaron el so nome Nun ángulu tán Ródope de Tracia y Hemo, güei montes de xelu, antes seres mortales, que s'atribuyeren los nomes de los dioses más grandes. Ovidio, Les metamorfosis
Los Ródope considerar na mitoloxía griega como'l llugar de nacencia d'héroes, llexendariu cantor y músicu de llira d'Orfeo (quien, según la lleenda local, nació na rexón de Smoljan y la so esposa, Eurídice. Tamién según la mitoloxía griega, Orfeo foi esgañáu poles ménades nel macizu de Panxea, güei día nos Ródope griegos. Según dellos arqueólogos, los Ródope seríen en realidá l'orixe del cultu órfico. Asina, cerca de l'aldega de Tatul, a unos 15 km al este de la ciudá de Momchilgrad, una tumba tracia escavada na roca, que forma parte d'un complexu cultural más importante utilizáu dende'l sieglu XIX y XVIII y descubiertu en 2000, foi interpretada como un llugar de cultu órfico. L'arqueólogu búlgaru Nikolaj Ovčarov piensa qu'ésta podría ser la tumba del propiu Orfeo. De magar, el sitiu apaez en tolos mapes y los documentos de Turismu de Bulgaria, como «santuariu de Orfeo» (Svetilište na Orfej).
Dalgunos sostienen, sicasí, que nun ta claru si la figura de Orfeo foi una figura histórica. Sicasí, los funcionarios de turismu de Bulgaria faen un ampliu usu de Orfeo, como parte de l'atraición turística: asina, en Trigrad, celébrase añalmente a finales de xunetu los Misterios de Orfeo, espectáculu cultural-históricu neo-paganu. La covarón llamada'l Gargüelu del Diañu» (Djavolsko Carlo) na Gargüelu de Trigrad, tamién llamada «Covarón de Orfeo» ye tamién considerada una lleenda local como'l llugar nel que Orfeo baxó al Hades pa dir buscar a la so esposa Eurídice.
Esisten tamién sitios arqueolóxicos na rexón qu'amuesen un cultu dedicáu a Dioniso, como l'antigua ciudá tracia de Perperikon. Esti cultu paez ser, n'efeutu, orixinariu de Tracia.
Cronoloxía
Como amuesa la investigación de munchos sitios arqueolóxicos, los Ródopes tuvieron habitaos dende la prehistoria. El primer pueblu conocíu nos Ródope son los tracios. Construyeron munchos templos y ciudaes, como'l santuariu de Tatul nel sureste de Kardzali, o la ciudá-santuariu de Perperikon, al nordeste d'esta mesma ciudá.
thumb| Les ruines de la fortaleza d'[[Ustra.]] thumb| La ilesia de la fortaleza d'[[Ivan Rustan II al sur d'Asenovgrad.]]
Na antigüedá, el macizu tamién tuvo pobláu polos griegos y romanos. Ta conectáu a la rede de rutes del Imperiu romanu, especialmente per víes secundaries, a la Via Militaris (que percuerre'l norte) y a la Vía Egnatia, que crucia una parte de los Ródope del sur. Una derivación d'esta postrera, la Via Publica, traviesa gran parte de los Ródope. Podemos ver importantes restos nes proximidaes de Golyam Persenk, a unos 2000 m d'altitú. Nel 294 mientres la reorganización alministrativa de Diocleciano, l'Imperiu romanu creó la provincia de Ródope (Rodopa). Esta incluyía la mayor parte de la mariña de Tracia y casi tol macizu de Ródope. Llenda al norte coles provincies de Trace (Tracia) y Haemimontus, al este cola provincia d'Europa, al oeste cola (Dardania) y (Macedonia), al sur col mar Exéu. Mientres les Grandes invasiones llegaron otros pueblos constitutivos de la Bulgaria moderna: Protobúlgaros eslavos y otros.
Mientres la Edá Media, los Ródope fueron apostaos ente l'Imperiu bizantín y los reis de Bulgaria. Una trupa rede de fortaleces construyir pa controlar les rutes comerciales y los sitios estratéxicos. Les fortaleces más importantes atópase en Ljutice cerca d'Ivajlovgrad (cerca de la frontera griega moderna, al este de Haskovo na parte más oriental del Macizu, moteyada la "ciudá de mármol", en Ustra al norte de l'aldega de Ustren (al sureste de Džebel en Cepina cerca de l'aldega de Dorkovo, al nordeste de Velingrad en Mezek cerca de Svilengrad nel estremu nordés del macizu, la ciudadela d'Ivan Rustan II (Asenova Krepost) al sur d'Asenovgrad y otres más.
A partir de 1371 y 1375, los Ródope cayeron sol control del Imperiu otomanu, tres la derrota de los exércitos cristianos contra'l beylerbey Lala Shahin Pasha na Batalla de Marica cerca de Černomen (agora Ormenio na Prefeutura d'Evros, cerca de la frontera greco-búlgara, al sur de Svilengrad). Tres la victoria otomana poblaciones turques establecer nos Ródope, como en munches otres rexones de Bulgaria, importando'l Islam.
Una parte importante de los pueblos indíxenes convertir al Islam. Hai un alderique historiográficu alrodiu de cómo se llevó a cabu esta conversión: conversiones forzaes y masacres de la posición recalcitrante (según la historiografía oficial búlgara hasta güei) o la conversión de les comunidaes y de los pueblos más o menos de forma voluntaria yá que lo víen como d'interés social o económicu (enfoque más matizáu, desenvueltu pola investigación recién)? Sicasí, la conversión de los pueblos indíxenes dio llugar a los pomacos, un grupu étnicu que compón la comunidá musulmana de Bulgaria na actualidá.
La cuestión del orixe de los pomacos ye un retu tantu políticu (especialmente dende la dómina comunista) ya historiográficu. ¿Yeren eslavos (búlgaros), que se convirtieron al Islam (la posición de la historiografía de Bulgaria), yeren poblaciones de distintu orixe (posiblemente tracios?, o yeren descendientes de los movimientos cristianos herexes como los bogomilos o los paulicianos?, lo que daría una dimensión teolóxica a la conversión. El fechu ye qu'una fola d'islamismu tuvo llugar nos Ródope nos sieglos XVI y XVII, que condució a la destrucción xeneralizada de les ilesies y monesterios. Esti episodiu históricu, y l'alderique qu'amena güei na sociedá búlgara, foi tratáu pol escritor románticu Anton Dončev na so novela Los cien hermanos de Manol(títulu orixinal: Vreme razdelno, primer edición de 1964), na que'l teatru ye un valle de los Ródope,,
A la fin del Imperiu otomanu, les ciudaes y aldegues de los montes de Ródope desempeñaron un papel importante nel llevantamientu d'abril de 1876. La feroz represión qu'afaró la rexón dio llugar a numberoses muertes, incluyida la masacre de Batak cometíos polos Basi-bozuks claramente desafranaos. El norte de los Ródope foi lliberáu de la dominación otomana mientres la guerra Ruso-Turca (1877-1878), pero'l Ródope sur permaneció otomanu, anque en virtú del Tratáu de San Stefano, los Ródope occidentales pasaron a tar so la soberanía de Bulgaria. Los Ródope búlgaros fueron parte de la provincia autónoma de Rumelia Oriental pa la so integración en 1885 nel principáu de Bulgaria. Delles llocalidaes pomacas, sicasí trataron de permanecer independiente dientro de la República de Tamra, que sicasí foi anexonada finalmente al Imperiu otomanu dempués de la unificación del Principáu de Bulgaria y la Rumelia Oriental. La entrega foi sancionada pola firma en 1886 de la Convención de Tophane. Partir sur del macizu foi anexonada per Bulgaria na Primer Guerra de los Balcanes (1912 - 1913), a pesar d'un intentu fugaz de República (Gobiernu Provisional de la Tracia occidental, d'agostu a ochobre de 1913), pero la parte occidental foi anexonada por Grecia dempués de la Segunda Guerra de los Balcanes (1913)
thumb|Mapa etnográficu del [[Departamentu (entidá subnacional)|vilayet d'Edirne de 1912 (documentu de Bulgaria); verde: búlgaros, colloráu: los turcos, griegos marrón.]]
Bulgaria aliada de les Potencies Centrales mientres la Primer Guerra Mundial, perdió lo que-y quedaba del Ródope sursobremanera l'accesu al mar Exéu en Alejandrópolis (en búlgaru Dedeagač), en virtú del Tratáu de Neuilly, viose obligada a roblar colos Aliaos el 27 de payares de 1919. A partir del 1941 y 1944, Bulgaria, aliáu de l'Alemaña nazi, ocupó de nuevu Tracia occidental (incluyendo la rexón oriental del Ródope sur). Dempués de toos estos conflictos perdíos per Bulgaria, la población búlgara (en gran parte pomacos), de los Ródope del sur, emigró, principalmente a Bulgaria y Turquía.
Dempués de la guerra greco-turca de 1919-1923, que dio llugar a un intercambiu de población» con Turquía (en virtú del Tratáu de Lausana, 1923), gran parte de la población griega fuxó del Asia Menor y de la Turquía europea diendo hai instalar se en zones con alta población búlgara. La postrera gran fola d'emigración tuvo llugar mientres la Guerra Civil griega (1946 - 1949).
El Ródope búlgaru, como'l restu del país foi incluyíu nel réxime comunista que, dempués de 1944, impunxo en particular la coleutivización de l'agricultura y otros sectores económicos. Entamóse tamién una industrialización sistemática, y polo tanto la emigración dende los pueblos a les ciudaes. El réxime siguió con importantes desarrollos industriales na rexón, incluyendo la construcción de banzaos: Studen Kladenec (inauguráu en 1958) y Kardzali (1963 ) nel ríu Arda, pero tamién Dospat, Batak, Ivajlovgrad (1964) o Vaca, que la so paré de presa ye la más alta en Bulgaria con 144,5 m. El réxime comunista tuvo una política especialmente represiva coles comunidaes musulmanes, especialmente la turca, que, na segunda metá del 1980, viéronse obligaos, no que la propaganda del Estáu calificó como un llamamientu a la continuación del "procesu de renacencia" (văzroditelen proces), a camudar los nomes turcos por nomes búlgaros o emigrar. L'Oblast de Kardzali vio asina partir muncha xente d'etnia turca, especialmente mientres l'añu 1989, nel que más de 300 000 búlgaru-turcos salieron de Bulgaria y emigraron a Turquía.
Población
La rexón de los montes Ródope, ente Bulgaria y Grecia, colos principales nucleos de población de la zona y les víes de comunicación más importantes.|miniatura|upright=1.8
Relixones y grupos étnicos
Rexón pocu poblada, los Ródope son tamién, pola so hestoria, una área de diversidá étnica y relixosa. Na parte búlgara, amás de los búlgaros ortodoxos, viven fuertes comunidaes musulmanes, como los pomacos (que se llamen a sí mesmos búlgaros musulmanes) instalaos principalmente nes llocalidaes de la parte occidental del macizu, onde tamién dacuando reclamen la identidá turca, y los turcos búlgaros, allugaos principalmente na parte oriental. Nel Óblast de Kardzali, la mayoría de los residentes (61,6%) considerar a sigo mesmos nel censu de 2001 como turcos alredor de 101.116 persones. Ye la mayor concentración de población turca en Bulgaria. El númberu de pomacos en Bulgaria envalorar en 131.531 según les estadístiques oficiales, la gran mayoría d'ellos viven nos Ródope. Esta cifra ye considerada por dellos espertos como una estimación a la baxa A pesar de les campañes de cristianización llevaes a cabu dende 1990 por dellos representantes de la Ilesia ortodoxa de Bulgaria, les distintes comunidaes relixoses viven n'harmonía.
Nes Ródope griegues, los griegos ortodoxos son agora la mayoría, pero una minoría musulmana considerable (compuesta principalmente de turcos y pomacos) entá recuerda la hestoria aturbolinada de la rexón. Los musulmanes predominen na Prefeutura de Ródope (51,77%) y constitúin una minoría significativa na de prefeutura de Xánthi (41,19%). Na Prefeutura d'Evros, representen el 4,65% de les cifres de población. El númberu de pomacos de Grecia envalorar n'alredor de 36000 persones, 23000 na prefeutura de Xanthi, 11000 na Prefeutura de Ródope, 2000 na prefeutura d'Evros. Esta cifra paez ser aceptada pola mayoría de los espertos. Hai que sorrayar que los búlgaru musulmanes de los Ródope griegos son consideraos una población "en riesgu" poles autoridaes griegues. Les aldegues búlgares cercanes a la frontera ente los trés países (Grecia-Bulgaria-Turquía), na prefeutura d'Evros, fueron sometíes hasta finales del 1990 a un gobiernu militar y prohibióse-y l'accesu a terceros, salvo autorización espresa del Ministeriu de Defensa. L'idioma de los pomacos de Grecia, fuertemente influyíu pol turcu, tiende a alloñar del búlgaru estándar. Un tercer grupu de población musulmana de los Ródope ta constituyíu polos Xitanos musulmanes, que'l so númberu ye bien malo de determinar por cuenta del so enclín al sincretismu relixosu (son unos 100 000 nel conxuntu de Bulgaria). Nel llau griegu, cerca de 50 000 turcos viven en Tracia occidental, nos trés provincies yá mentaes. Acordies con el Tratáu de Lausana de 1923, los musulmanes de Tracia son la única minoría nacional reconocida nel Estáu griegu.
Tradiciones culinaries
Los Ródope son famosos polos sos productos naturales y la so bona cocina. El platu festivu más famosu de los Ródope búlgaros ye'l čeverme( del turcu çevirme, «movimientu rotativu» ), corderu rustíu al caricote en barbacoa similar al méchoui del norte d'África, que nun falta en toles fiestes. N'ocasiones especiales, tamién se sirve'l kurban, sopa de corderu o carne de vacunu preparada en casa y que s'ufierta a la familia y al vecinderu. El kačamak ye otru platu bien popular, una especie de polenta sirvida en forma de pan redondo, o en forma de bola, acompañada de mantega, quesu, carne o tocín. El patatnik ye un platu típicu de los Ródope, una especie de gratinado de pataques, güevos y cebolla, preparáu con hierbabuena o otres especies. Los Sarmi (del turcu Sarma Dolma) preparar nos Ródope con fueyes de col rellenes de remolaches. El Klin ye una Banica (pronounciado banitsa) rellena con arroz entemecíu con verdures, polo xeneral espinaques, acelga s o calabaza. Los montes Ródope son riques n'alimentos que-y dieron el so reputación. Amás de les pataques ( esisten ellí antigües variedaes casi sumíes nel restu d'Europa), la rexón ye conocida poles sos fabes, especialmente los de Smiljan (pueblu cercanu a Smoljan), d'un gran tamañu.
Agricultura
El mundu agrícola de los Ródope de Bulgaria, yá maltratáu poles polítiques de industrialización forzada del réxime comunista, foi duramente cutíu pola política de privatización y la restitución de tierres encabezada polos gobiernos de Bulgaria dempués de la revolución de 1989 - 1990. Restituciones que sistemáticamente de cutiu beneficiaron a los descendientes de les comunidaes de los pueblos que yá vivíen nes ciudaes y nun teníen la intención de cultivar la tierra, los terrenes baldíos multiplicáronse. El pequeñu tamañu de les esplotaciones nun yera abonda por que les families pudieren vivir, el mundu rural de la rexón, como n'otres partes de Bulgaria rurales, tuvo sometíu a una nueva crisis. Munches families emigraron a les ciudaes o al estranxeru, y los que permanecieron nel llugar volvieron a entamar la práutica de l'agricultura de subsistencia. Esto esplica la fuerte presencia de los caballos (carros tiraos por burrus, caballos o mules) qu'entá se repara nos Ródope, según n'otres rexones de Bulgaria.
Les principales actividaes agropecuaries son la ganadería, la esplotación forestal y el cultivu de tabacu. La cría de ganáu ta presente principalmente nos Ródope occidentales. Nos orientales, d'alta población musulmana, la críanza del gochu ye rara y apodera la d'oveyes, carauterística de la rexón. A mediaos del sieglu XVI, sol Imperiu otomanu, la rexón de Džebel nos Ródope ye la primera en producción de tabacu en Bulgaria, primero que s'espandiera por tol restu del país. Naquel momentu, los musulmanes cultivar namái pa ellos mesmos, y dempués de la independencia de Bulgaria empezó la esportación, de primeres escontra Exiptu en 1893 Esplotar nos Ródope tabacos orientales bien arumosos, especialmente nes árees de Džebel, Madan, Ardino, Haskovo y, en menor midida les de Kardzali, Smoljan y Devin. El tabacu ye una cuestión política importante en Bulgaria, pos el partíu de la minoría musulmana ( DPS) protexe a los productores que son pa él un maná eleutoral importante. Esta ye la razón pola que torgó hasta agora la privatización del monopoliu del estáu Bulgartabak.
Turismu
thumb| La mayor de les Pontes maraviyoses una de les sitios turísticos más importantes de los Ródope. thumb|left|La ponte del Diañu, cerca d'[[Ardino sieglu XV.]]
El pesu económicu del Turismu aumentó constantemente dende 1989. Pamporovo y Čepelare son los principales centros de Deportes d'iviernu, y mientres el branu la ufierta turística propón terrenes de Camping cerca de los llagos o nos valles. Munches cueves son atraiciones turístiques populares, munches d'elles allugaes a lo llargo de la frontera griegu-búlgaru: Jagodina, Uhlovica cerca de l'aldega de Mogilica, el Gargüelu del Diañu, cerca de Trigrad, Snezanka cerca de Peštera, y otros llugares bien conocíos polos espeleólogos, qu'ufierta espectaculares formes, según ríos y llagos soterraños. Los llugares históricos como les ruines de los castiellos o los sitios tracios como Perperikon o Tatul, y ciudaes con estilu del Renacimientu búlgaru del sieglu XVIII y XIX según los monesterios tamién son visitaos por munchos turistes búlgaros y estranxeros.
Jack Dempsey
thumb|200px|Jack Dempsey nel ring. William Harrison "Jack" Dempsey foi un boxeador d'Estaos Xuníos, campeón mundial de los pesos pesaos ente 1919 y 1926. De los 84 combates apostaos a lo llargo de la so carrera, venció en 66 (51 por "nocaut"), perdió 6, y empató 11. La International Boxing Research Organization (IBRO) clasificar ente los 10 meyores pesos pesaos de la historia.
Biografía
El 4 de xunetu de 1919 coronóse campeón del mundu de los pesos pesaos, en venciendo al norteamericanu Jess Willard. Anque Willard yera favoritu Dempsey lo masacró baltándolo 7 vegaes nel primer asaltu y llogrando el trunfu nel terceru. A partir d'esta victoria, Dempsey llogró muncha fama, trió pocu'l ring mientres unos años ya introducióse nel mundu del cine, grabando delles películes a pesar de ser un pésimu actor.
Montes Chin
Los montes Chin son un macizu montascosu al sureste del Himalaya que conforma la frontera natural ente'l noroeste de Birmania y l'este d'India. Los montes Chin tán en contautu colos montes Lushai. La rexón ta poblada principalmente pol pueblu Zo.
Situación
Los montes Chin formen parte de la cadena montascosa formada por seis grupos de picos cónicos, de rimaes bien inclinaes y de valles fondos. Esta cadena ta constituyida, del norte al sur, pol pandu tibetana, na so parte india del Patkai nel Arunachal Pradesh, de los montes Naga en Nagaland, de los montes Chin, de los montes Lushai del Mizoram y finalmente, la más al sur, la cadena del Arakan. El Purvachal forma un arcu que la so combadura ta empobinada escontra'l noroeste, y los Garo-Khasi-Jaintia del Meghalaya formen la parte más recta.
Mediu ambiente
Una ecorrexón estiéndese sobre los sos flancs hasta la canal de Arakan, el montes de monte de los montes Chin-Arakan Yoma.
Década del 0 e.C.
Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués Sieglu: Tabla añal del sieglu I e.C. ( Sieglu II e.C. - Sieglu I e.C. - Sieglu I)
Langoat
Langoat ye una comuña francesa del departamentu de Côtes-d'Armor, na rexón de Bretaña. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Abelardo Montalvo
Abelardo Montalvo, foi un abogáu y políticu ecuatorianu, encargáu del poder executivu d'Ecuador ente 1933 y 1934, y alcalde de Quito en 1908.
Vida política
Foi miembru del Partíu Lliberal Radical Ecuatorianu mientres la dómina del Alfarismo, polo qu'aportó fácilmente a los cargos d'alcalde de Quito (1908) y presidente encargáu del poder de la República del Ecuador (1933).
Alcaldía
N'avientu de 1907 foi escoyíu Alcalde de Quito, cargu qu'ocupó ente'l 1 de xineru y 31 d'avientu de 1908. Na so alministración municipal producióse la llegada del ferrocarril a Chimbacalle, razón pola qu'entamó celebraciones y apurrió una condecoración al presidente Eloy Alfaro; decidióse, amás, camudar el nome de la parroquia na que s'atopaba la estación, pol de Alfaro.
Encargu del Poder
Previendo la so destitución, el presidente Juan de Dios Martínez Mera nomó ministru de Gobiernu a Abelardo Montalvo por que dientro del orde constitucional encargar del poder executivu. Montalvo gobernó dende'l 20 d'ochobre de 1933 hasta'l 31 d'agostu de 1934. Nesos once meses, secundáu pol so ministru de Gobierno José Rafael Bustamante, convocó a les eleiciones presidenciales de 1933, fiscalizó la Empresa del Ferrocarril Quitu-Guayaquil y, conforme a lo convenío nel Protocolu Ponce-Castro Oyanguren col Perú en xunu de 1924, pidió'l laude del presidente de los Estaos Xuníos p'asitiar en Washington les negociaciones definitives ente Ecuador y Perú.
Convocaes les eleiciones, se candidatizaron el capitán Colón Eloy Alfaro y Carlos Arroyo del Río pol Partíu Lliberal, Ricardo Paredes pol Partíu Comunista, José María Velasco Ibarra polos conservadores amaceraos, y Carlos Zambrano Orejuela pol socialismu. Les eleiciones llevar a cabu'l 14 y 15 d'avientu de 1933. Velasco Ibarra trunfó con 51.848 votos. Zambrano llogró 11.028; Colón Y. Alfaro, 945, y Paredes, 696 votos. Arroyo del Río retirárase a tiempu.
Enllaces esternos
.
Nozomi Yamago
Nozomi Yamago (山郷 のぞみ, ), ye una ex-futbolista xaponesa.
Chiche Duhalde
Hilda Beatriz González de Duhalde, conocida como Chiche Duhalde ye una política y docente arxentina, ex primer dama y exsenadora pol partíu Peronismu Federal. Ta casada con Eduardo Duhalde, ex-presidente de la Nación.
Reseña biográfica
thumb|250px|Hilde Duhalde xunto a [[Néstor Kirchner en 2005.]] Hilda Beatriz González ye fía de Valentín Víctor González y de doña Josefa Giménez.
Egresó de la escuela secundaria como «maestra normal nacional». Recibir de martillera pública nel Institutu Hammer (en Lomas de Zamora).
En 1997 foi electa diputada, representando a la provincia de Buenos Aires, cargu pal que foi reelecta en 2003. Nes eleiciones de 2005 foi escoyida senadora pola mesma provincia pol Partíu Xusticialista, que allegó a eleiciones estremáu. Neses eleiciones, el so principal oponente yera la entós primer dama Cristina Fernández de Kirchner. Chiche Duhalde encabezó'l grupu d'afiliaos llamaos duhaldistas, xunto con dellos intendentes xusticialistes. Magar llogró alredor del 25% de los votos y foi superada pol so oponente, ella y munchos de los sos partidarios llograron banques nel Senáu.
Eduardo Duhalde y Hilda Chiche González contraxeron matrimoniu en San Vicente, provincia de Buenos Aires, el 28 de xunetu de 1971 y son padres de cinco fíos: Analía Duhalde (n. 24 de xunetu de 1973), * María Eva Duhalde (n. 4 de payares de 1975), * Agustina Duhalde (n. 2 d'agostu de 1981) y * Tomás Duhalde (n. 16 de payares de 1983).
Proyeutos destacaos de la so autoría como llexisladora nacional
Mujer isleña Co-madres
Polémica sobre'l matrimoniu ente persones del mesmu xéneru
En 2010, Chiche Duhalde realizó revesoses declaraciones en mediu del alderique sobre la llegalización del matrimoniu ente persones del mesmu sexu n'Arxentina. Refugó de manera categórica la posibilidá de que gais y lesbianes puedan casase y adoptar fíos:
Amás de refugar de manera categórica la posibilidá de que gais y lesbianes puedan casase y adoptar fíos, Chiche Duhalde cuestionó al diputáu bonaerense Ricardo Cuccovillo, por entender que la so postura favorable a la llei deber a que'l fíu d'este ye homosexual. La senadora declaró:
Chiche Duhalde afirmó:
Les sos declaraciones fueron refutadas pola presidenta Cristina Fernández de Kirchner:
Polémica sobre una supuesta incapacidá de les muyeres pa participar en política
Manifestar en contra de la Llei de Cupu Femenín.
Nesi añu (2013), a 22 años de la sanción de la Llei de Cupu Femenín (en 1991), la presencia femenina nel Parllamentu arxentín superaba notablemente'l 30 % establecíu por llei, y el 38,5 % de les banques yeren ocupaes por muyeres.
Montes Lushai
Los montes Lushai (tamién denominaos montes Mizo) son un cordal en Mizoram y Tripura, nel estremu nororiental de la India. El cordal forma parte del sistema de montes Patkai. El so cume más altu ye Phawngpui, con 2.157 msnm, tamién conocida como'l monte azul».
Flora y fauna
Los montes tán cubiertos nel so mallor parte per selva de bambú trupo y sotobosque trupu, pero na parte oriental, debíu probablemente por una cantidá de precipitaciones menor, hai laderar cubiertes de praos abiertos, con arbolees de carbayos y pinos entrepolaes con rododendros.
Habitantes
Los montes Lushai tán habitaos pola tribu Lusei y otres tribus de mizos, pero la población ye bien escasa.
Langrolay-sur-Rance
Tien una población de y una superficie de  km².
Batú Kan
Batú Kan foi un gobernante mongol, fundador de la Horda Azul, fíu de Jochi y nietu de Gengis Kan. El so Horda Azul convertir na Horda d'Oru (o Kanato Cumano), que gobernó Rusia mientres 250 años, en ganando a los exércitos polacos y húngaros.
Llinia de sangre de los kanes cumanos
Anque Gengis Kan reconoció a Jochi como'l so fíu, la so paternidá siempres tuvo n'entredichu: la so madre, Börte, esposa de Gengis Kan, fuera prindada y violada y Jochi nació esautamente nueve meses dempués. En vida de Gengis, esti asuntu foi vox populi, pero yera un tabú aldericar públicamente d'él. Asina tou, llevantó un muriu ente Jochi y el so padre. Ello ye que xustu antes de la so muerte, padre y fíu cuasi s'engardieron nuna guerra civil por cuenta de la negativa de Jochi a participar nunes campañes militares. Jochi sentíase mal por recibir solamente cuatro mil soldaos mongoles pa crear el so propiu kanato. El so fíu, Batú, consiguió cuasi tolos sos efectivos de les lleves realizaes ente los pueblos túrquicos que ganó, sobremanera cumanos (kipchakos). Batú foi crucial p'asitiar la casa del so tíu Ogodei en favor de la casa de Tolui, el so otru tíu.
Tres la muerte de Jochi y de Gengis, les tierres del primeru estremar ente Batú y el so hermanu mayor, Orda. La Horda Blanca de Orda gobernó los territorios ente'l ríu Volga y el llagu Baljash, ente que a la Horda Azul de Batú correspondió-y l'oeste del Volga.
Congresu Internacional de Matemáticos de 1954
Al Congresu asistieron 1.553 miembros y 567 miembros asociaos. El príncipe Bernardo de Lippe-Biesterfeld de los Países Baxos, consintió en dar el so Patronatu al Congresu, y "nun teniendo la oportunidá de tar presente personalmente na apertura del Congresu Internacional de Matemátiques de 1954, gustaríame ufiertar esti saludu".
Batú Kan
Llinia de sangre de los kanes cumanos
Berke nun taba pol llabor de xunise a los sos primos de la familia mongola, como pudo vese al declarar la guerra a Hulagu Kan, anque oficialmente reconoció al Kanato de China como'l so superior, siquier en teoría. Ello ye que Berke yá yera un gobernante independiente. Afortunadamente pa Europa, Berke nun compartía los intereses de Batú: él mesmu xurara conquistar tou lo qu'atopara hasta'l «Gran Mar», l'Atlánticu. Yá taba preparar pa realizar esta inmensa campaña, cola invasión iverniza d'Alemaña y Austria yá empezada, cuando s'enteró de la muerte del gran kan Ogodei y, como tenía posibilidaes d'asocede-y como príncipe de sangre que yera, viose obligáu a tornar a Mongolia y retardar la so invasión europea. Subotai, el más grande de los xenerales mongoles, acompañólu, morriendo en Mongolia en 1248, ensin tener la oportunidá de rematar la so obra al mandu del so señor.
Congresu Internacional de Matemáticos de 1954
Jan Arnoldus Schouten va dicir:
Tengo De pidir la so atención pola memoria de dos de los nuesos congresistes: Fabio Confuerto de la Universidá de Roma, que morrió'l 24 de febreru y Rodolphe Henri Joseph Germay de la Universidá de Lieja, que morrió'l 16 de febreru. [...] Mientres y dempués de la guerra fíxose evidente para tol mundu que casi toles cañes de la sociedá moderna en guerra y en paz precisen munches matemátiques de too tipu, dende l'aritmética escolar más senciella hasta les partes teóriques más desenvueltes.
Batú Kan
La invasión de Rusia
Ende Batú Kan estremó'l so exércitu n'unidaes más pequeñes qu'escalaron catorce ciudaes ruses: Rostov, Úglich, Kostromá, Kashin, Ksniatin, Gorodéts, Gálich, Pereslavl-Zaleski, Yúriyev-Polski, Dmítrov, Volokolamsk, Tver y Torzhok. La más malo de tomar resultó ser Kozelsk, que'l so príncipe infante, Titus, y los sos habitantes aguantaron a los mongoles mientres siete selmanes. Según una lleenda, al conocer que s'averaben el invasores, la ciudá de Kítezh somorguiar nun llagu con tolos sos habitantes, onde entá anguaño poder ver (vease La ciudá invisible de Kítezh). Les úniques ciudaes d'importancia qu'escaparon a la destrucción fueron Smolensk, que bien sabiamente someter a los mongoles y aportó a pagar tributos, y Nóvgorod y Pskov, que nun pudieron ser algamaes polos mongoles por cuenta de la alloñanza y al fríu ivernizo.
Congresu Internacional de Matemáticos de 1954
El discursu final de la sesión inaugural foi pronunciáu pol representante del gobiernu holandés, Herman Robert Woltjer, xefe del Departamentu d'Educación Avanzada y Ciencies del Ministeriu d'Educación, Artes y Ciencies.
Batú Kan
La invasión de Rusia
Pel branu de 1238, Batú Kan afaró Crimea y pacificó Mordovia. Nel iviernu de 1239, escaló Chernígov y Pereslavl-Zaleski. Tres siete meses de sitiu, la horda atacó Kiev n'avientu del mesmu añu. A pesar de la fiera resistencia del príncipe Daniel de Galitzia, Batú Kan consiguió faese colos dos principales capitales de la rexón, Hálych y Volodímir-Volinski. Los Estaos rusos siguieron esistiendo como vasallos en llugar d'integrase nel Imperiu.
La invasión d'Europa Central
Batú Kan decidió entós "algamar l'últimu mar", onde los mongoles yá nun podríen avanzar más. Dellos historiadores modernos especulen col fechu de que pretendiera nun principiu o bien asegurar los sos lladrales por qu'en el futuru los europeos nun pudieren interferir, o bien realizar una avanzada pa una ulterior conquista del continente. La mayoría cree que pretendía conquistalo asina asegurara esos lladrales y tuviera les sos fuercies llistes.
Los mongoles invadieron Europa Central en tres grupos: el primeru tomó Polonia, ganando a los exércitos combinaos d'Enrique II el Piadosu, Duque de Silesia, y del Gran Maestre de la Orde Teutónica en Legnica; el segundu crució los Cárpatos y el terceru siguió hasta'l Danubiu. Los exércitos reagrupáronse y destruyeron Hungría en 1241, ganando a les huestes de Béla IV d'Hungría na batalla de Mohi el día 11 d'abril. Mientres esi branu siguieron afarando les llanures húngares y yá na primavera de 1242 coyeron nueves fuercies, estendiendo'l so control sobre Austria y Dalmacia, amás d'invadir Bohemia.
La campaña europea foi entamada y llevada a cabu por Subotai, sol mandu nominal de Batú, quien yera lo suficientemente intelixente como pa estremase y dexar qu'unu de los xenerales más grandes de la hestoria fixera'l so trabayu. Subotai quiciabes foi equí que consiguió la so reconocida fama posterior. Afarando dellos principaos rusos, unvió espíes a Polonia, Hungría y l'alloñada Austria pa preparar los ataques al corazón d'Europa. Cuando tuvo una visión clara de los reinos europeos preparó con brillantez la conquista en teoría encabezada por Batú Kan y otros dos príncipes de sangre: Batú yera'l líder absolutu, pero'l verdaderu comandante de les tropes foi Subotai, y como tal tuvo presente nes campañes del norte y del sur contra Rusia y lideró la columna central qu'entró n'Hungría. Ente que les fuercies del norte de Kaidu ganaben la Batalla de Legnica y l'exércitu de Kadan trunfaba en Transilvania, Subutai esperaba por ellos na llanura húngara. El nuevu exércitu reunificado retiróse entós al ríu Sajó, onde infligieron una terrible derrota al rei Béla IV na batalla de Mohi. Subotai foi'l celebru de la operación, que se destacar como una de les sos victories más aplastantes.
El final
Pa munchu historiadores, foi esta muerte del Gran Kan lo que salvó al restu del continente d'una posterior destrucción. Si Ogodei nun morriera aquel añu, Batú y Subutái siguiríen alantre cola invasión primero d'Austria, destruyendo Viena, los principaos alemanes y depués Italia. Ye equí que podría habese contempláu una real batalla ente los caballeros europeos contra les hordas mongoles. Como antecedente tiense'l desastre de los Caballeros Templariu y Teutónicu en Legnica y la casual victoria mongola na Batalla de Mohi, que fizo qu'Hungría se fortificara con 80 castiellos y detener los siguientes intentos d'invasión mongola a manes de Nogai Kan en 1284.
Batú yera un posible Gran Kan y, al ver que nun lo consiguió, entornar en consolidar les sos conquistes d'Asia y los Urales. El fechu de nun tener a Subutái consigo al tornar, yá que morriera en Mongolia en 1248, y la animosidad ente él y Kuyuk Kan fixeron cualquier intentu d'invasión d'Europa práuticamente imposible. Ver na necesidá de caltener les sos tropes preparaes en casu d'un ataque del este, yá que se deterioraren les rellaciones ente los nietos de Gengis Kan, lo que provocó finalmente la cayida del Imperiu. Batú Kan estableció la capital de la so kanato en Sarai, nel baxu Volga en 1242. Taba entamando realizar nueves campañes tres la muerte de Kuyuk (pretendía llevar a cabu los planes orixinales de Subutái d'invadir Europa) pero morrió en 1255 y el kanato pasó a manes de Sartaq, quien taba en contra de la invasión y al morrer, asume'l so tíu Berke Kan. La Horda d'Oru gobernó Rusia direutamente o teniendo estaos vasallos, como Nóvgorod, mientres 130 años.