cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xeografía de Finlandia
Clima
El clima de la Finlandia meridional ye nórdicu. Nel norte del país, particularmente en Laponia, predomina'l clima subárticu, carauterizáu pelos iviernu desaxeradamente fríos. Tien un clima continental con temperatures estremaes. La llatitú ye la influencia principal nel clima finés. Pola so situación xeográfica nortiza, el iviernu ye la estación más llarga. Por permediu, l'iviernu dura dende principios d'avientu hasta mediaos de marzu nel archipiélagu (de 105 a 120 díes) y dende principios d'ochobre a principios de mayu en Laponia (180 díes). Eso significa que les rexones meridionales del país queden cubiertes pola nieve alredor de trés a cuatro meses al añu y, nes septentrionales, alredor de siete meses.
Tamién-y afecten les corrientes templaes de la corriente del Golfu, anque en menor midida qu'a los vecinos países de Noruega y Suecia. Los vientos del oeste lleven les corrientes d'aire templao a les zones báltiques y les veres del país, moderando les temperatures ivernices, especialmente nel sur. Estos vientos, por cuenta de les nubes acomuñaes con sistemes de tiempu qu'acompaña los occidentales, tamién mengüen la cantidá de lluz solar que se recibe mientres el branu. Finalmente, hai de mentase que'l continente euroasiático nel este interactúa col océanu Atlánticu nel oeste pa modificar el clima del país. El sistema d'alta presión continental asitiada sobre'l continente euroasiático compensa les influencies marítimes, causando severos iviernos y dacuando temperatures altes nel branu. Dacuando produzse'l efeutu Föhn pelos Alpes escandinavos de Noruega.
Como Finlandia atópase na zona de los vientos occidentales de llatitú media, na frontera ente les mases d'aire tropical y les polares, los tipos climáticos asocédense rápido, especialmente pel hibiernu. Les condiciones meteorolóxiques finlandeses dependen de ciertos puntos conocíos, como'l ciclón allugáu nes cercaníes d'Islandia y los anticiclones de Siberia y les Azores. L'allugamientu y l'intensidá d'estos centros pueden variar en distintes dómines, y dalgunu d'ellos puede determinar el desenvolvimientu del tiempu mientres llargos periodos. thumb|160px|Pel hibiernu. thumb|Imaxe de Finlandia, llograda por [[satélite artificial|satélite.]] Finlandia algama temperatures glaciales pel hibiernu: nel sur baxen a -15 °C en xineru y febreru, ente que nel norte de cutiu asítiense per debaxo de -30 °C. Nesta dómina del añu esti territoriu escarez de lluz solar mientres la mayor parte del día; cola llegada del branu y el sol de medianueche calcúlense valores de 15 °C nel norte y en redol a 20 °C nel sur. Sicasí, les temperatures pueden xubir hasta 30 °C.
La temperatura más alto rexistrada ye de 37,2 °C (Liperi, xunetu de 2010). La más baxa, −51,5 °C (Kittilä, xineru de 1999). La temperatura medio añal ye relativamente alta en partir suroeste del país (5,0 °C a 7,5 °C), con iviernos bastante nidios y branos templaos, y baxa en partir nordeste de Laponia (0 °C a -4 °C).
Máximes temperatures:
Temperatures mínimes: El llargu iviernu fai qu'alredor de la metá de les precipitaciones añales, de 500 a 600 mm nel norte caya en forma de nieve. Nel sur del país llueve ente 600 y 700 mm añales. Como nel norte, llueve a lo llargo de too l'añu, anque nun cai tanta nieve.
Mediu ambiente
La práutica totalidá de Finlandia correspuende al bioma de taiga; namái nos estremos norte y suroeste atópense pequeñes árees de tundra y monte templáu de frondosas respeutivamente. thumb|250px|[[Llagu nel Parque nacional de Salamajärvi.]] Según WWF, el territoriu de Finlandia partir ente trés ecorrexones:
Finlandia cunta con 14.829 árees protexíes que cubren 50.303 km², esto ye, el 14.98% de la superficie del país.
Xeografía humana
Finlandia tien una población de 5 566 458 habitantes (est. de xunetu de 2009). El grupu étnicu mayoritariu ta formáu por finlandeses (93,4 %) y hai una minoría sueca (5,6%). Otros pequeños grupos son los rusos (0,5%), estonios (0,3%), xitanos (0,1%) y lapones (sami, 0,1 %). Son oficiales el Suomi (91,2%) y el suecu (5,5%); tamién se falen nun 3,3% otros idiomes: rusu, y esquimal (2007). Tocantes a les relixones: Ilesia evanxélica luterana de Finlandia (82,5%), ilesia ortodoxa (1,1%), otros cristianos (1,1%), otros 0,1%, nenguna 15,1% (2006).
Les principales ciudaes son Ḥélsinki, sede del gobiernu, Tampere, Turku, Espoo y Vantaa. Hasta finales de 2009 Finlandia estremar en 6 provincies (lääni en finés), estes yeren:
Primer Ministru de Kirguistán
El Primer ministru de Kirguistán ye'l xefe de Gobiernu de Kirguistán. Polo xeneral, el Presidente s'atopa nuna posición más fuerte que'l Primer ministru. El presidente ta autorizáu a nomar al primer ministru temporalmente, y el so nomamientu conozse como Primer ministru interín. El primer ministru interín, convertiase nel primer ministru completu al ser confirmáu pol Conseyu Supremu (parllamentu). L'entós Primer Ministru forma'l Gabinete, xunto col Presidente.
Leuc
Leuc ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
La Séauve-sur-Semène
La Séauve-sur-Semène ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Loira, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Leucate
Leucate ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
WW Aurigae
WW Aurigae (WW Aur) ye una estrella variable de la constelación d'Auriga que s'atopa a 275 años lluz del Sistema Solar.
Regularmente una de les componentes clisa a la otra y el rellumu conxuntu mengua de magnitú aparente +5,86 a +6,54 cada 2,525 díes.
Villacidaler
Villacidaler ye un conceyu y llocalidá d'España, na provincia de Palencia, comunidá autónoma de Castiella y Llión. Asitiáu na contorna natural de Tierra de Campos, forma parte del partíu xudicial de Palencia.
Evolución demográfica
thumb|Casa consistorial
Historia
thumb|Ermita de la Virxe de la Carrera Sebastián Miñano describir a principios del sieglu XIX como villa de señoríu nel partíu de Nueve Villes, obispáu de Llión, con Alcalde Ordinariu, 98 vecinos, 330 habitantes, una parroquia católica y una ermita.
A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá constituyir en conceyu constitucional nel partíu de Frechilla, conocíu entós como Villacidalez y que nel censu de 1842 cuntaba con 86 llares y 447 vecinos.
Freguesia
Una freguesia ye'l nome que reciben les divisiones d'un conceyu (concelho) en Portugal, siendo l'equivalente d'una parroquia civil.
Daichi Akiyama
Daichi Akiyama (秋山 大地; ) ye un futbolista xaponés.
Aconceyamientu de Xuristes pol Asturianu
L'Aconceyamientu de Xuristes pol Asturianu (AXA) ye una asociación fundada'l 25 de mayu de 2006 constituyida formalmente n'Uviéu, cola firma del acta fundacional y la solicitú d'asentamientu nel Rexistu d'Asociaciones del Principáu d'Asturies.
Perfízose al envís de trabayar de forma desinteresao pol desaniciu de les torgues que tien l'emplegu de la llingua asturiana n'actividá profesional de los xuristes y esi trabayu plantegóse, yá d'aniciu, dende estos tres presupuestos:
Organización interna
El muérganu de gobiernu ye'l que vien darréu:
Grupos de trabayu
Anguaño, integren AXA más de mediu d'un cientu de xuristes, ente los que s'alcuentren representaes de cuasi toles estayes profesionales: Universidá, Alministración Autonómica y Municipal, Notariáu y Abogacía.
Observatoriu de derechos llingüísticos (ODLL)
L'Observatoriu de Derechos Llingüísticos (ODLL), ye un proyeutu promovíu pol AXA qu'intenta mirar polos derechos llingüísticos de los ciudadanos y ciudadanes falantes d'asturianu y de gallegoasturianu, empobinando la so actividá a garantizar esos derechos, tanto nel ámbitu públicu como nel priváu, de manera desinteresao y con neutralidá ya independencia de cualesquier otra institución pública o privada. Afálense estudios y faense informes sobre la situación de respetu o conculcación de los derechos llingüísticos n'Asturies, presentándolos énte la sociedá asturiana y énte les instituciones asturianes ya internacionales, cola fin de dar a conocer la situación de discriminación llingüística que carecen los asturianos, entamando modos de presión pa que los derechos fundamentales de los falantes seyan respetaos. Como ye'l casu de L'agonía d'una llingua europea documentu-denuncia unviáu al Comité Européu pa les Llingües Rexonales o Minoritaries del Conseyu d'Europa, n'asturianu, inglés y castellán.
L'escaliu
El Conceyu d'Estudios Xurídicos L'Escaliu toma'l so nome d'una vieya institución xurídica asturiana documentada yá dende'l sieglu IX, que consistía nel desbrave y cultivu de la tierra ermo. L'Escaliu constitúise como ún de los Grupos de Trabayu del Aconceyamientu de Xuristes pol Asturianu y dende él quier averase a la realidá asturiana dende una perspeutiva xurídica, cola vista puesta nel futuru. L'Escaliu quier ser un llugar d'estudiu y alcuentru nel que mecer reflesiones, propuestes ya iniciatives de calter xurídicu; un llugar afayadizu pa la torba d'idees y la concreición d'actuaciones a pequeña escala que, d'acordies coles posibilidaes del AXA, seyan quien a camudales en realidaes concretes.
Ente los fines de L'Escaliu conséñense:
L'estudiu, divulgación ya investigación de los recursos xurídicos d'Asturies, comprendiendo dos estayes:
País francófonu
Un país denominar francófono si una gran parte de la so población fala francés. En dellos d'estos países, el francés tien coles mesmes l'estatutu de llingua oficial. De toes formes, convien estremar siquier les siguientes situaciones:
Tolos países pertenecientes a una o otra categoría tán referenciaos na llista que se presenta nes próximes seiciones.
Nun hai que confundir país francófono con país perteneciente a la Organización Internacional de la Francofonía, que non solo arrexunta a los países francófonos, sinón que tien mires más amplies, y onde hai países xuntaos por razones culturales, polítiques o económiques, pero que nun tienen al francés nin como llingua oficial nin como llingua vehicular.
Na llista que sigue falten los países francófonos d'Asia.
Conny Méndez
Juana María de la Concepción Méndez Guzmán, (Caraques, Venezuela, 11 d'abril de 1898- Miami, Estaos Xuníos, 26 de payares de 1979), más conocida como Conny Méndez, yera una compositora, cantante, ensayista, caricaturista, actriz y escritora venezolana.
País francófonu
Estaos onde'l francés ye co-oficial
Guinea Ecuatorial: español/francés Valle d'Aosta (rexón autónoma d'Italia): francés/italianu * Vanuatu: francés/inglés/bichelamar
Conny Méndez
Biografía
Fía del poeta Eugenio Méndez y Mendoza y de Lastenia Guzmán de Méndez y Mendoza cursó los sos estudios principales, primaria y secundaria, ente Venezuela y Nueva York, yá que a la edá de 8 años camudar al país norteamericanu. Estudió artes plástiques nel Arte Student’s y depués música nel New School of Music.
País francófonu
Notes y referencies
República Dominicana
Conny Méndez
Biografía
Mientres la década de 1920, al so regresu a Caraques collaboró como columnista y caricaturista en distintes revistes y diarios, ente ellos El Nuevu Diariu, Élite y Nós.
En 1946 fundó'l Movimientu de Metafísica Cristianu de Venezuela, difusor de les enseñances del Conde de Saint Germain, figura mítica del ocultismu européu y d'Emmet Fox, dalgunu de munchos alumnos fueron: Rubén Cedeño, Olga Pucci, Ana Mercedes Asuage de Rugeles y Lucy Fernandez.
Na so faceta d'escritora destaca principalmente'l so llibru “Memories d'una lloca” resultando ser un Bestseller. Ente otros llibros que destaquen atópense “Piensa lo bono y se te va dar” “Te regalo lo que se te antoxe” y "El Maraviyosu númberu 7”.
Compunxo numberoses obres musicales y realizó xires internacionales ufiertando conciertos de cantar y guitarra. La so obra musical consta de más de cuarenta composiciones ente les que resalten aquelles de calter popular, ensin faltar delles de xéneru clásicu y románticu. Ente les sos obres más populares atópense "El Tresformamientu (Merengue)" “Venezuela fala cantando”, “Chucho y Ceferina” y “La negrina Marisol”.
Nel so últimos años, Conny Méndez dedicar a la so gran pasión: La Metafísica.
Orixinales
¿Quién ye y Quién Foi'l Conde de Saint Germain?
El Nuevu Pensamientu * ¿Qué ye la Metafísica?
Traducciones
Pallabres de los Maestros Xubíos (Vols. I ya II)
Lézignan-Corbières
Lézignan-Corbières ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
1863
Abreviatures
° : fecha de nacencia
Hung Gar
El Hung Gar, Hung Ga o Hung Kuen (Boxéu de la Familia Hung) ye un sistema de kung fu desendolcáu nel sieglu XVII, mui conocíu por ser l'arte que prauticaba l'héroe popular chinu Wong Fei-hung (1847-1924). Ye ún de los principales sistemes del sur de China, xunto col Choy Li Fut y el Wing Chun. L'Hung Gar ta basáu nel boxéu del tigre y de la grulla.
Historia
Por mor de que la hestoria de les artes marciales chines tresmitióse tradicionalmente de forma oral más que per escrito, ye probable que muncho de la hestoria primera del Hung Gar nunca vaya esclariase o afitase en documentos escritos.
Según la llenda, l'Hung Gar debe’l nome a Hung Hei-kwun, qu'aprendiera artes marciales con Chi Zin, un maestru Chan (Zen) del Templu Shaolin del Sur. Chi Zin (o Gee Shin) foi tamién maestru d'otros cuatro estudiantes: Choy Gau-lee, Mok Da-si, Lau Sam-ngan y Li Yao-san. Estos cinco artistes marciales (“Los Cinco Ancestros”) convertiéronse más tarde nos fundadores de los cinco estilos familiares principales de les artes marciales chines del Sur: Hung Gar, Choy Gar, Mok Gar, Lau Gar y Li Gar.
El templu onde entrenaben yera un abeyu d'oponentes de la Dinastía Qing, que lu usaben de base pa les sos actividaes, y foi aína esbarrumbáu poles fuercies de los Qing. Hung, d'oficiu mercadel de té, coló más tarde de Fujian (Fukien) a Guangdong (Cantón), llevando l'arte con él.
El caráuter "hung" (洪) usóse pa denomar al Emperador Hong Wu (洪武帝), que derrocó a la mongola Dinastía Yuan y estableció la Dinastía Ming autóctona. Los enemigos de la Dinastía Qing manchú usaron davezu’l caráuter nes sos representaciones gráfiques. Paradóxicamente Luk Ah-choy, ún de los encontos principales de la tresmisión del Hung Gar, yera fíu d'un manchú allugáu en Cantón.
Hung Hei-kwun ye en realidá un nome adoptáu al envís d'honrar a aquel primer emperador Ming. Los rebeldes anti-Qing dieron nome al biltu más alloñáu de les sociedaes secretes que formaron la “Hung Men” (洪門). Los miembros d´esta sociedá dicíen que la fundaren sobrevivientes de la destrucción del Templu Shaolin, y les artes marciales que prauticaben vinieron llamase "Hung Gar" ("Familia Hung") y "Hung Kuen" ("Boxéu de los Hung").
Carauterístiques
L'Hung Gar ye’l más famosu de los estilos sureños de Shaolin de les artes marciales chines. Tien unos ritmos mui específicos en cuantes a la manera en que lu enseñen y lu prautiquen. Ta consideráu un estilu honorable nel que se supón que’l mayor interés del ye deprender les formes tradicionales de manera precisa y exauta, al envís de pescanciar la gran tradición del estilu. Lo carauterístico del Hung Gar son les posiciones bien baxes, sobre too la "sei ping ma" (posición del caballu), la estabilidá nos pasos y la entrada direuta, asina como les téuniques de mano potentes, sobre too la mano ponte y la versátil garra de tigre. Entrénase muncho tamién l'acondicionamientu de los antebrazos pa consiguir resistencia ("da sam sing", “españíu de les tres estrelles”).
L’habilidá algámase per aciu del desendolcu de tres partes: una ximnasia corporal completa, el combate llibre y les formes (taolu), que son un conxuntu de téuniques coreografiaes, como si foren un “llibru” pa los prauticantes. Anque formes hai cerca d'un cientu nel Hung Gar, les siguientes cuatro considérense los pegollos del estilu:
En tol mundu, los estudiantes empleguen tradicionalmente de dellos meses a tres años nel entrenamientu de la postura, que davezu consiste en tar na posición del caballu de media hora a delles hores nuna mesma sesión, primero de deprender cualesquier forma. Con que cada forma pue llevar alredor d'un añu de deprendimientu, anque les armes s’aprienden a lo último. Ensin embargu, anguaño esti tipu d'instrucción considérase económicamente inviable y irrealizable polos estudiantes, que tienen otros intereses arriendes de prauticar kung fu.
Delles vegaes l'Hung Gar considérase equivocadamente como solo esternu —ello ye, como dependiente de la fuercia física bruta más que del cultivu del qi— a pesar de que l'estudiante avanza pasu ente pasu haza un enfoque internu.
Armes
Les anteriores son les armes principales adoptaes pol estilu Hung Gar. Acordies cola tradición china pueden estremase n’armes yin y yang. Les primeres considérense armes femenines, rápides, llixeres y precises, como la espada reuta; les otres pela so parte son masculines, más lentes, pesaes y potentes, como l'alabarda. Pero pue facese tamién otra distinción, ente armes propies y armes impropies. Les primeres nacen col envís concretu d'usase como armes, mientres que les segundes nun yeren armes n’orixe, sinón preseos de trabayu, a veces d'aniciu rural (como’l palu de dos cabeces o’l forcáu), pero tamién provinientes d'otros oficios (como los cuchiellos de caparina, preseos de carnicería). Esta mena d'armes sólo más tarde entró a formar parte de la tradición marcial, cuando l'estilu escomenzó a espardese y a ser prauticáu pol pueblu.
Sembadel
Tien una población de y una superficie de  km².
Castiellu de Bodrum
El Castiellu de San Pedru de Halicarnasu ó Castiellu de Bodrum ( en turcu: Bodrum Kalesi), ye un castiellu allugau nel suroeste de Turquía, na ciudá de Bodrum, la antigua Halicarnasu.
La so construcción aniciose en 1420 polos Caballeros Hospitalarios de San Xuan de Xerusalén. Tres l'ataque de 1522 por Solimán el Magníficu y el Asediu de Rodes darréu, el castiellu reparose con materiales provenientes del Mausoleu d'Halicarnasu, una de las Siete Maraviyes del Mundu vieyu. Esa construcción realizarase como tumba del rei Mausolu, nome del que remanez el términu “mausoleu”.Dende esta domina tuvo en poder del Imperiu Otomanu hasta la domina actual.
Bibliografía
Bodream, Jean-Pierre Thiollet, Anagramme Ed., 2010. ISBN 978-2-35035-279-4
Conny Schmalfuss
Conny Schmalfuss ye una clavadista o saltadora de trampolín alemana especializada en trampolín de 3 metros, onde consiguió ser subcampeona mundial en 2005 nos saltos sincronizaos.
Carrera deportiva
Nel Campeonatu Mundial de Natación de 2001 celebráu en Fukuoka (Xapón) ganó la medaya de bronce nos saltos sincronizaos dende'l trampolín de 1 metros, con una puntuación de 303 puntos, tres les chines (oru) y les ruses (plata), siendo la so compañera de saltos Ditte Kotzian; dos años dempués, nel Campeonatu Mundial de Natación de 2003 de Barcelona ganó la plata nel trampolín de 1 metru, y otros dos años más tarde nel Campeonatu Mundial de Natación de 2005 celebráu en Montreal ganó de nuevu la plata nos saltos sincronizaos dende trampolín de 3 metros.
Universidá de Módena y Reggio Emilia
Reconocencia
Nel 2007 foi escoyida como la meyor universidá pública a nivel nacional pol periódicu "Il sole 24 ore", señalando l'altu nivel nel serviciu y prestaciones; ente que nel 2008 perdió dos asities, por detrás de la Politéunica de Milán y la Universidá de Trieste.
Organización
Les facultaes en Módena atópase en tres puntos distintos de la ciudá * nel centru:
En Reggio Emilia partir en dos allugamientos:
Organización Hidrográfica Internacional
370px|thumb|   Dato de 2008.
La Organización Hidrográfica Internacional (inglés: International Hydrographic Organization, francés: Organisation hydrographique internationale) ye una organización intergubernamental consultiva y téunica de hidrografía, que foi establecida en 1921 como Bureau Hidrográficu Internacional. El nome actual foi adoptáu tres un alcuerdu robláu en Mónacu el 3 de mayu de 1967, qu'entró a valir en 1970.
La OHI ye tamién la encargada de publicar dellos estándares, incluyendo'l S-57 de tresferencia pa datos hidrográficos dixitales, un estándar de codificación emplegáu pa cartes de navegación electróniques.
Oxetivos
Ye l'organismu coordinador de los Servicios Hidrográficos oficialmente acreditaos polos sos respeutivos gobiernos y los sos oxetivos son:
África española
thumb|300px|Colonies españoles n'África hacia l'añu [[1959.]]
África española ye la denominación que se daba a los territorios africanos so soberanía o protectoráu español, especialmente aplicada a les dependencies coloniales del Protectoráu Español de Marruecos formáu peles zones del Rif al norte y Cabu Juby al sur, El Sáḥara Español (actual El Sáḥara Occidental), Guinea Española (actual Guinea Ecuatorial), amás de Madeira, Cabu Verde, Guinea-Bisáu, Santu Tome y Príncipe, Somalia, Angola y Mozambique, al incorporase Portugal a España. Les islles Canaries, Ceuta y Melilla según les places de soberanía, conformen xunto a les demás entidaes territoriales y con integridá plena'l territoriu nacional d'España.
Historia
En 1497, España anexonó a la corona de Castiella la ciudá abandonada de Melilla, en 1509 Orán, y nel sieglu XVII otros puertos qu'anguaño formen parte de los Estaos de Marruecos, Arxelia, Tunicia y Libia. La integración de Portugal n'España (1580-1640) traxo la incorporación de les sos colonies a los territorios baxu dominiu del rei d'España; la mayor parte d'estos territorios seríen perdíos más tarde, sacante la zona d'Orán, perdida frente a los arxelinos en 1708 pero recuperada en 1732 polos españoles. Esta ciudá foi destruyida por un terremotu en 1790 polo cual los españoles, siendo atacaos pol sultán d'Arxel, apautaron la so retirada en 1792 a cambéu del accesu al puertu, una factoría en Mazalquivir y la concesión de pesca de coral.
Per mediu del Primer Tratáu de San Ildefonso (1777) ente España y Portugal, ésti incorporó a los sos territorios de Brasil la colonia de Sacramento y la isla de Santa Catalina, en cuenta de les islles de Fernando Póo y Annobón n'África, lo mesmo que de la llicencia pa comerciar cola mariña continental de Camerún y Gabón hasta cabu Formoso. Nun foi hasta 1843 cuando'l marín Juan José Lerena y Barry tomó posesión pa España de Fernando Po, Corisco y Ríu Muni.
De finales del sieglu XIX a principios del sieglu XX, Marruecos foi un territoriu apostáu poles potencies europees, principalmente Francia, España, Reinu Xuníu y l'Imperiu Alemán. España participó nes siguientes guerres y ocupaciones:
Territorios coloniales españoles
thumb|330px|Territorios españoles: protectoráu de Marruecos (Rif y Cabu Juby) y colonia d'El Sáḥara Occidental. (n'inglés)
Protectoráu español de Marruecos
Taba formáu por dos zones: al norte la zona del Rif, con fronteres con Ceuta, Melilla, les places de soberanía y la zona internacional de Tánger, y al sur la zona de Cabu Juby qu'atestaba con El Sáḥara Español.
Tres un tiempu, les cabilas rifeñas cercanes a Melilla empiecen a tener choques coles tropes españoles ellí destacaes, hasta llegar al puntu de morrer en batalla'l xeneral Margallo. Tres esto'l gobiernu español unvia tropes pa una segura guerra, en cuantes que'l sultán unvia al so hermanu p'acabar cola revuelta de les cabilas rifeñas. Esto sería la Guerra de Margallo, que se considera'l primer pasu al protectoráu.
N'abandonando Reinu Xuníu ya Italia los sos intereses, proceder a la repartida de Marruecos ente España y Francia en dos protectoraos, que daría llugar en 1911 a la Guerra del Rif, que'l so sucesos más conocíos seríen el Desastre de Annual y el Desembarcu d'Alhucemas y que terminaría nel añu 1927, cola pacificación del Rif per España y Francia. Marruecos llograría independizase del Protectoráu francés de Marruecos nel añu 1956, y del Protectoráu español de Marruecos, esi mesmu añu.
Ifni
Les primeres muestres de colonización producir en 1476, cuando la Corona de Castiella ocupó esta zona. Neses feches fundóse l'asentamientu conocíu como Santa Cruz de la Mar Pequeña, permaneciendo en manes españoles hasta 1524, fecha na que s'abandonó. El sultán de Marruecos reconoció esta zona como española nel Tratáu de Wad Ras en 1860, sicasí, nun se tomó posesión del territoriu hasta 1934, nesi tiempu, la Segunda República Española desembarcó al Coronel Capaz y soldaos españoles sol so mandu españoles pa tomar la zona. En solo unos años pasar d'un campamentu de tiendes de campaña a un verdaderu asentamientu.
Tres la independencia de Marruecos, irregulares marroquines atacaron el territoriu d'Ifni, no que pasaría a denominase Guerra d'Ifni. En 1969 y por insistencia de la ONX pasa a formar parte de Marruecos y dexa de ser española.
Río de Oro
Tres la guerra d'África, España adquirió una colonia no que se conoz como Río de Oro. Tres socesives esploraciones, y la reconocencia de les nueves fronteres tres la conferencia de Berlín de 1884–1885, Río de Oro convertir en parte del África española. Más tarde sería renombráu como El Sáḥara español, tres el cambéu d'estatutu de colonia a provincia mientres la dictadura, y finalmente invadíu per Marruecos tres la Marcha Verde, que fuercia al gobiernu a roblar los alcuerdos tripartitos de Madrid, polos que España abandonaba'l territoriu en manes de Marruecos y Mauritania. Sicasí, en cuantes qu'España nun podía apurrir la soberanía saḥariana a otra nación, considérase, según el derechu internacional, la ONX y oficialmente, que sigue so alministración y soberanía españoles. Sicasí l'alministrador de facto ye Marruecos, lo que fai que munchu historiadores consideren 1976 como fecha del fin del Imperiu español, magar que España siga siendo la potencia colonizadora jurídicamente.
Esta colonia taba formada polos territorios de:
Guinea Española
Alcontrada nel Golfu de Guinea ye anguaño l'estáu independiente de Guinea Ecuatorial. Los Territorios Españoles del Golfu de Guinea entendíen les islles de Fernando Po, Annobón, Elobey y Corisco y la Guinea Continental Española, que'l so llende trazar nel Tratáu de París, que dexó a la parte continental de la colonia en namái una décima parte de la orixinal; éstos distintos territorios ya islles fueron reunificados en 1926, pasándose a llamar Guinea Española. La colonización empecipiar en 1885 hasta que s'independizó la colonia en 1968. La colonia llegó a tener participación política nes Cortes españoles mientres el franquismu.
En marzu de 1968, so la presión de los nacionalistes ecuatoguineanos y de les Naciones Xuníes, España anunció que concedería la independencia. Formóse una convención constituyente que produció una llei eleutoral y un borrador de constitución. El referendu sobre la constitución producióse'l 11 d'agostu de 1968, so la supervisión d'un equipu d'observadores de les Naciones Xuníes. Un 63% del eleutoráu votó a favor de la constitución. Dempués formóse'l primer gobiernu independiente.
Esta colonia taba formada polos territorios de:
Islles Canaries
thumb|320px|Mapa físicu de les Islles Canaries. Son un archipiélagu atlánticu asitiáu nel noroeste d'África que forma amás anguaño una de los diecisiete comunidaes autónomes d'España. L'archipiélagu ta compuestu por siete islles: El Hierro, La Gomera, La Palma y Tenerife que formen la provincia de Santa Cruz de Tenerife, y Gran Canaria, Fuerteventura y Lanzarote que formen la provincia de Les Palmes, amás de seis islote que se llamen Alegranza, Isla de Llobos, La Graciosa, Monte Claru, Roque del Este y Roque del Oeste.
Les Islles Canaries taben habitaes antes de la conquista europea polos llamaos guanches. Nel sieglu XIV produzse'l redescubrimientu de les islles. Produciéronse numberoses visites de mallorquinos, portugueses y xenoveses.
Col permisu papal y el sofitu de la corona castellana, entámense delles espediciones en busca d'esclavos, pieles y tintes. En 1402 empecípiase la conquista de les islles cola espedición a Lanzarote de los normandos Jean de Bethencourt y Gadifer de la Salle, suxetos al vasallaxe de la Corona de Castiella y col sofitu de la Santa Sede. La conquista nun remató hasta 1496 cuando antiguos líderes roblen la so rindición los dalgunos nativos de Tenerife ríndense y les islles Canaries queden incorporaes a la corona castellana, entrando asina nuna etapa colonial.
La conquista de les Islles Canaries, que llevó casi cien años, ye'l precedente de la conquista del nuevu mundu. Les islles convertir en puntu d'escala de les rutes comerciales con América, África y la India (el puertu de Santa Cruz de la Palma va llegar a convertise n'unu de los más importantes del Imperiu español), lo que trai una gran prosperidá a determinaos sectores sociales de les islles, pero les crisis de los monocultivos nel sieglu XVIII y, darréu, la independencia de les colonies americanes nel sieglu XIX, provocaron fondes recesiones.
Mientres el sieglu XIX y la primer metá del sieglu XX, arriendes de les crisis económiques que sufre l'archipiélagu, tienen llugar una serie de movimientos migratorios que'l so destín ye, principalmente, el continente americanu. A entamos del sieglu XX ye introducíu en Canaries polos ingleses un nuevu monocultivu que va ser el plátanu.
Tres la instauración d'un réxime democráticu de monarquía parllamentaria, plantegóse la creación d'un estatutu d'autonomía pal archipiélagu, estatutu que foi aprobáu nel añu 1982.
Ceuta
Ceuta ye una ciudá española nel norte d'África, con estatus políticu de ciudá autónoma, asitiada a veres del Mar Mediterraneu nel estrechu de Xibraltar. Tien frontera con Marruecos na so llende terrestre. Esti país reivindicó la so anexón como parte del so territoriu pola so cercanía xeográfica, xunto con Melilla y otros territorios españoles de menor entidá nel norte d'África. El Gobiernu d'España nunca estableció negociación, yá que ye parte integrante del Reinu d'España dende'l sieglu XVI, antes de la esistencia del Reinu de Marruecos.
El 21 d'agostu de 1415, el rei de Portugal Xuan I, colos sos fíos Eduardo, Pedro y Enrique'l Navegante desembarquen nes actuales sableres de San Amaro y conquisten la ciudá pal Reinu de Portugal. Tres un tratáu col Reinu de Fez, ésti reconoz Ceuta como portuguesa. La ciudá foi reconocida como portuguesa pol Tratáu de Tordesillas.
Tres la muerte del rei Sebastián de Portugal, el reinu de Portugal incorporar a la Monarquía Hispánica. En 1640 Ceuta nun sigue a Portugal na so secesión, prefiriendo caltenese so la soberanía de Felipe IV. En 1656, conceder a la ciudá Carta de Naturaleza y añede el títulu de Fidelísima a los que yá ostentaba de Noble y Lleal.
En 1668 un Tratáu con Portugal reconoz la soberanía española sobre Ceuta y la so xurisdicción (isla de Perexil).
175 px|thumb|Vista de Ceuta dende'l mirador de Sabela II.
En 1956 concédese-y la independencia al Protectoráu español de Marruecos sirviendo de base de repliegue de les fuercies ellí destinaes.
En 1960 un estudiu de la ONX de la descolonización de los territorios dientro del so llistáu de non autónomos, nel que nun taba entendida la ciudá, ensin nengún allegamientu.
En 1978 la Constitución Española, que como otres anteriores, reconocer como territoriu componente de la nación española, integrándola nel nuevu modelu d'organización territorial, cola previsión de la posibilidá de constituyise en Comunidá Autónoma.
En 1995 promúlgase l'Estatutu d'Autonomía de Ceuta, constituyéndose en ciudá autónoma xunto con Melilla.
Melilla
175 px|thumb|Faru de Melilla.
Marruecos reclama la ciudá, al igual que lu fai con Ceuta, que considera parte integrante del territoriu marroquín. El Gobiernu d'España nunca caltuvo nengún tipu de negociación al respeutu nin espresó en nenguna ocasión tener cuenta de faelo.
Places de Soberanía
Denominar places de soberanía al conxuntu d'islles, castros y peñones so poder español asitiaos nel norte d'África. Estes son les Islles Alhucemas, el Peñón de Vélez de la Gomera y les Islles Chafarinas que na so mayoría sirven con fines puramente militares, sacante les mentaes n'últimu llugar que s'atopen protexíes so la forma de Abellugu Nacional de Caza y atópense direutamente gobernaes pola alministración central del estáu.
Marruecos tamién reclama estes posesiones, al igual que les dos ciudaes autónomes de Ceuta y Melilla. Anque'l Gobiernu d'España en recién declaraciones repitió la españolidá de les mesmes y tornáu cualquier tipu de negociación pa camudar la so estatus.
Edward Pawley
Edward Joel Pawley foi un actor teatral, radiofónicu y cinematográficu de d'Estaos Xuníos.
Entamos
Nacíu en Kansas City (Missouri), mientres estudiaba na high school interesar pol periodismu y pola interpretación, estudiando arte dramático y actuando n'obres representaes na high school. En camudándose a la ciudá de Nueva York en 1920 pa intentar faer carrera nel teatru, en 1922 casóse cola so compañera de la escuela, Martina May Martin, que aportara a una actriz teatral profesional, y cola que tuvo un fíu, Martin Herbert Pawley (nacíu en 1923). Edward y Martina divorciáronse más palantre, volvieron casase, y de nuevu divorciáronse. Finalmente, en 1937 casóse cola entós popular cantante, baillarina y actriz del circuitu de Broadway Helen Shipman, cola cual permaneció 47 años casáu, hasta'l fallecimientu d'ella, asocedíu'l 13 d'abril de 1984.
Broadway
Pawley empecipió la so carrera teatral en Broadway en 1923 cola obra The Shame Woman. De siguío actuó en pieces como Elmer Gantry (1928), Processional (1928), Street Scene (1929), Subway Express (1929), Two Seconds (1931), Life Begins (1932) y The Willow and I (1942). La rica voz de barítonu de Pawley foi allabada polos comentaristes del momentu, ente ellos Walter Winchell y Heywood Hale Broun. Anque probablemente foi más famosu pola so interpretación d'Elmer Gantry na obra del mesmu nome, foi la so actuación como John Allen en Two Seconds la que llamó l'atención de Warner Brothers y Hollywood.
Hollywood
Pawley dexó'l teatru en 1932 y foi a Hollywood, onde trabayó en más de 50 películes a lo llargo d'un periodu de tiempu de diez años. Tuvo papeles en filmes como Hoosier Schoolboy (con Mickey Rooney), G Men (con James Cagney), The Oklahoma Kid (con James Cagney y Humphrey Bogart), King Solomon of Broadway (con Edmund Lowe y Louise Henry), Each Dawn I Die (con George Raft y Cagney), Tom Sawyer, Detective (con Janet Waldo y Donald O'Connor) y Romance on the Range (con Roy Rogers y Gabby Hayes). Principalmente encarnó a malvaos en filmes de gángsters, horror, comedies y westerns. Fixo amistá con Cagney (col que rodó cinco películes), Jackie Cooper (cuatro títulos) y Francis Lederer. Unu de los sos primeros amigos na industria del entretenimientu foi Arthur Hughes, actor del programa radiofónicu de llarga trayeutoria Just Plain Bill. Hughes foi'l padrín de Pawley na so boda cola actriz Martina May Martin.
Radio
Pawley quedó desencantáu con Hollywood a finales de la década de 1930 y entamos de la de 1940, polo cual en 1942 dexó'l mediu y volvió de manera curtia a Broadway, onde actuó con Gregory Peck en The Willow and I. Primeramente, mientres s'atopaba en Nueva York nos años trenta, Pawley fixera primeros papeles románticos nel programa radiofónicu The Collier Hour. Gracies a ello, volvió actuar na radio tres la so vuelta a Nueva York. Asina, intervieno xunto a Lucille Wall na serie Portia Cares Life. En 1943 Pawley foi escoyíu pa interpretar a "Steve Wilson" na serie dramática Big Town, sustituyendo a Edward G. Robinson, qu'encarnara al personaxe dende 1937 a 1942, dómina na que'l show producir en Hollywood. En Big Town Pawley trabayaba xuntu Fran Carlon, que interpretaba un papel qu'enantes fixeren Claire Trevor y Ona Munson.
Lignairolles
Lignairolles ye una comuña francesa del departamentu d'Aude, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Edward Pawley
Radio
Mientres el periodu d'ocho años nel que trabayó Pawley, Big Town algamó'l "númberu unu" de los programes radiofónicos del so xéneru, con una audiencia envalorada ente 10 millones y 20 millones d'oyentes.
Retiru
Edward Pawley dexó Big Town en 1951 y retiróse a la pequeña villa de Amissville, na rural Virxinia, un estáu del cual taba namoráu dende la so dómina teatral. Mientres el so retiru dedicar a la crianza de cabres d'esposición, escribió poesía, y trabayó a tiempu parcial como llocutor radiofónicu na emisora WCVA de Culpeper, Virxinia. Mediada la década de 1950 treslladóse a vivir a Rock Mills, Virxinia, onde, xunto a la so esposa dirixó una granxa de productos orgánicos produciendo lleche y quesu de cabra. Amás, mientres un tiempu dirixó una tienda de comestibles, la "Cash and Totem Store", onde vendía dalgunos de los sos productos.
Runit
Runit ye una islla del atolón Enewetak nes Islles Márxal nel Océanu Pacíficu.
Cúpula de Runit
La Cúpula de Runit (n'inglés "Runit Dome", "Cactus Dome" o "The Tomb") ye una estructura con forma de semiesfera a nivel del mar nel norte de la islla de Runit. Tien un grosor de 46 cm y enzarra aproximao 73.000 m³ de desechos radiactivos, incluyíu'l plutonio-239.
Edward Pawley
Retiru
Edward Pawley finó en 1988, dos meses enantes de cumplir los 87 años d'edá, nel Centru Médicu de la Universidá de Virxinia, en Charlottesville (Virxinia). Los sos restos, al igual que los de la so segunda esposa, Helen Shipman, fueron encenráu, y les sos cenices espardíes a lo llargo del Ríu Rush.
Pawley tuviera dos hermanos menores que tamién fueron actores: William M. Pawley (nacíu sobre 1903) y J. Anthony Pawley (1910). Dambos hermanos actuaron en funciones en Broadway según nel cine, anque nunca algamaron l'ésitu del so hermanu mayor.
Referencies
Edward J. Pawley: Broadway's Elmer Gantry, radio's Steve Wilson, and Hollywood's perennial bad guy (pub. Outskirts Press, 2006) by Robert Gibson Corder, Ph.D.
Runit
Cúpula de Runit
Estos restos provienen de les prebes nucleares entamaes polos Estaos Xuníos nel atolón Enewetak ente 1946 y 1958. Comenzando en 1977, el suelu contamináu de seis islles del atolón Enewetak foi raspiáu y acumuláu p'almacenalu nún cráter de la esplosión nuclear del ensayu Cactus del 6 de mayu de 1958. El cráter tenía una fondura de 9,1 m y foi rellenáu colos desechos y escombros radioactivos recoyíos nes islles. Posteriormente, foi sapozáu baxo una capa de cementu de Portland conformando la cúpula actualmente visible como una semiesfera blanca ente'l verde de la vexetación y l'azul añil del mar. El procesu de raspiar, acumular y sepultar tardó tres años en completase.
En 1982, un grupu de trabayu de los EE. XX. espresó'l so esmolecimientu por un posible accidente si un tifón grave solmenaba la islla. En 2013, el Departamentu d'Enerxía de los EE. XX. descubrió que la cúpula de formigón amosaba na estructura fendedures menores. Sicasí, descubrióse tamién que'l suelu d'alredor de la cúpula taba más contamináu que'l so conteníu, polo qu'un escape nun debería aumentar los niveles de radiación. En casu de colapsu, la dosis de radiación a la población residente nun debería camudar significativamente.
Xunión Matemática Internacional
La Xunión Matemática Internacional (IMU poles sos sigles n'inglés) y fundada en 1920 ye una organización internacional non gubernamental que'l so propósitu ye fomentar la cooperación internacional en matemática. Los sos miembros son organizaciones nacionales matemátiques de 77 países. La so misión ye aguiyar la collaboración internacional en toles árees de la matemática.
En febreru de 2011 la Xunión Matemática Internacional (IMU) inauguró la primer sede permanente de les sos casi 100 años d'historia, en Berlín.
Premios
La IMU ye miembru del Conseyu Internacional pa la Ciencia (ICSU), les distinciones daes considérense les más altes en matemátiques: la Medaya Fields (dos a cuatro medayes dende 1936), el Premiu Nevanlinna (dende 1986), el premiu Premiu Carl Friedrich Gauss (dende 2006) y la Medaya Chern (dende 2010).
República Cisalpina
La República Cisalpina foi una «república hermana», un estáu satélite de la Primer República Francesa creáu'l 29 de xunu de 1797 por Napoleón Bonaparte y asitiáu nel norte d'Italia con capital en Milán.
Xunión Matemática Internacional
Presidentes
Llista de presidentes de la Unión Matemática Internacional dende 1952 hasta l'actualidá:
1952–1954: 🇺🇸 Marshall Harvey Stone (vice: 🇫🇷 Émile Borel, 🇩🇪 Erich Kamke)
República Cisalpina
Historia
Entendía un territoriu d'unos 40.000 km² trevesaos pol ríu Po y con Milán como sede del gobiernu. Taba provista d'un exércitu integráu por tropes franceses.
En 1802, pasó a llamase República Italiana, y en 1805, convertir nel Reinu d'Italia, del que Napoleón foi rei. En 1815, el territoriu foi vencíu a Austria.
Xunión Matemática Internacional
Presidentes
1955–1958: 🇩🇪 Heinz Hopf (vice: 🇫🇷 Arnaud Denjoy, 🇬🇧 W. V. D. Hodge)
1959–1962: 🇫🇮 Rolf Nevanlinna (vice: Pavel Alexandrov, 🇺🇸 Marston Morse)
1963–1966: 🇨🇭 Georges de Rham (vice: 🇫🇷 Henri Cartan, 🇵🇱 Kazimierz Kuratowski)
1967–1970: 🇫🇷 Henri Cartan (vice: Mikhail Lavrentyev, 🇺🇸 Deane Montgomery)
1971–1974: 🇮🇳 Komaravolu Chandrasekhar (vice: 🇺🇸 Abraham Adrian Albert, Lev Pontryagin)
1975–1978: 🇺🇸 Deane Montgomery (vice: 🇬🇧 J. W. S. Cassels, Miron Nicolescu,  Gheorghe Vrânceanu)
1979–1982: 🇸🇪 Lennart Carleson (vice: 🇯🇵 Masayoshi Nagata, Yuri Vasilyevich Prokhorov)
1983–1986: 🇩🇪 Jürgen Moser (vice: Ludvig Faddeev, 🇫🇷 Jean-Pierre Serre)
1987–1990: Ludvig Faddeev (vice: 🇦🇹 Walter Feit, 🇸🇪 Lars Hörmander)
1995–1998: 🇺🇸 David Mumford (vice: 🇷🇺 Vladimir Arnold, 🇩🇪 Albrecht Dold)
1999–2002: 🇧🇷 Jacob Palis (vice: 🇬🇧 Simon Donaldson, 🇯🇵 Shigefumi Mori)
2003–2006: 🇬🇧 John M. Ball (vice: 🇫🇷 Jean-Michel Bismut, 🇯🇵 Masaki Kashiwara)
2007–2010: 🇭🇺 László Lovász (vice: 🇨🇳 Zhi-Ming Ma, 🇮🇹 Claudio Procesi)
2011–2014: 🇧🇪 Ingrid Daubechies (vice: 🇫🇷 Christiane Rousseau, 🇧🇷 Marcelo Viana)
2015–2018: 🇯🇵 Shigefumi Mori (vice: 🇦🇷 Alicia Dickenstein, Vaughan Jones)
2019–2022: 🇦🇷 Carlos Kenig (vice: 🇦🇺 Nalini Joshi, Loyiso Nongxa)
WX Cephei
WX Cephei (WX Cep) ye una estrella variable na constelación de Cefeo asitiada 50 minutos d'arcu al oeste de 30 Cephei. La so magnitú aparente media ye +8,7 y alcuéntrase, d'alcuerdu al nuevu amenorgamientu del paralax midíu pol satélite Hipparcos —2,14 ± 1,13 milisegundos d'arcu—, aproximao a 1500 años lluz del Sistema Solar.
WX Cephei ye una binaria cercana onde, anque les dos estrelles tán bien próximes ente sigo, nun esiste tresfieren masa estelar. La componente principal ye una estrella blanca de tipu espectral A5V con una temperatura efectivo de 8150 K. La so lluminosidá ye 63 vegaes superior a la lluminosidá solar. Tien un radiu cuatro veces más grande que'l del Sol y una masa de 2,53 mases solares. Pela so parte, la estrella acompañante ye una estrella blanca de la secuencia principal asemeyada a Mizar A (ζ Ursae Majoris) o a Sabik (η Ophiuchi). Con una temperatura de 8900 K, ye 41 vegaes más lluminosa que'l Sol. Tien un radiu de 2,7 radios solares y la so masa ye 2,32 vegaes mayor que la del Sol. S envalora que'l sistema tien una edá de 500 millones d'años.
WX Cephei ye una binaria eclipsante —asemeyada a AH Cephei o a EK Cephei, tamién dambes na constelación de Cefeo— que'l so rellumu mengua 0,59 magnitúes mientres l'eclís principal y 0,44 magnitúes mientres l'eclís secundariu. El so periodu orbital ye de 3,3785 díes.
Alozaina
265px|thumb|Vista de Alozaina dende la carretera a Casarabonela. Alozaina ye un conceyu español de la provincia de Málaga, Andalucía. Ta asitiáu ente Tolox, Yunquera y Casarabonela, nes estribaciones de la Sierra de les Nieves na so transición escontra la Hoya de Málaga. La Sierra de les Nieves asitiar ente dos acutes de la biosfera, nella alluga'l 34% de les especies amenaciaes de Málaga y la metá de les que tán en peligru d'estinción. En 2014 candidata a ser declarada como Parque nacional. Nel añu 2016 cuntaba con 2.030 habitantes. La so estensión superficial ye de 33,85 km² y tien una densidá de 66,23 hab/km². Les sos coordenaes xeográfiques son 36º43' N, 4º 51' O. Asítiase a una altitú de 386 metros y a 52 quilómetros de la capital de provincia, Málaga.
El xentiliciu de los habitantes d'esti pueblu ye Pechero o Pechera; esti nome provién d'un antiguu impuestu llamáu "el pechu", que los habitantes d'esta llocalidá yeren los primeres en pagalo
Prehistoria
Del Paleolíticu Cimeru (periodu Solutrense) data un pequeñu idolillo en forma de fusu, que se caltién nel Muséu Provincial de Málaga, qu'atestigua tamién la presencia del home mientres el Neolíticu y dómines posteriores. Del Neolíticu son los restos de la zona denomada “la llaná”, onde esistía un pobláu con una necrópolis bien amplia, pero yá afarada de la que namái queden 3 tumbes en bon estáu de caltenimientu.
Na "Cueva de la Mesa " afayóse un enterramientu y dos trompetillas d'oru de la Edá del Bronce, que s'atopen nel Muséu Arqueolóxicu de Málaga. De la dómina de los íberos, seique fenicios, atopáronse tumbes con vasíes decoraes y otros oxetos.
Edá Antigua
Esisten muertes urbanes romanos, atopándose na paraxa de Ardite asentamientos de families qu'habitaben la zona de forma estable pero ensin llegar a conformar una urbe, colo que se supón emprestaben servicios a los viaxeros qu'utilizaben esta zona como descansu na ruta escontra Acinipo (Ronda) o escontra Cartima o Malaca, buscando la salida al mar. Estos pobladores teníen como forma de vida l'agricultura y la ganadería a pequeña escala. Entá s'acolumbra lo que foi una pequeña necrópolis nel denomináu Cuetu de Ardite.
Los romanos tamién dexaron la so buelga nel partíu del Monte (zona de Albar), onde s'atoparon una columna y una especie d'ara, y na zona del Valentín tamién ye rica en restos romanos y árabes. Apaecieron ánfores n'Italia roblaes por alfareros d'estes tierres que supuestamente les utilizaben pa comerciar con elles o enllenales d'aceite p'alimentar al Imperiu, anque nun s'atoparon restos de molín d'esta dómina, anque posiblemente esistieren.