cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Batzarre
Historia
Dende 2004 hasta 2011 formó parte de la coalición Nafarroa Bai, qu'en 2007 convertir na segunda fuercia político de la Comunidá Foral, xunto colos partíos nacionalistes vascos Aralar, Eusko Alkartasuna (EA) y Partíu Nacionalista Vascu (PNV). En payares de 2010 el 75% de los afiliaos de Batzarre decidió «nun aceptar la Nafarroa Bai alcordada por Aralar, EA y PNV pa les eleiciones de 2011» al entender que nesta formación empezaba a primar el criteriu nacionalista percima de la ideoloxía d'izquierdes. Por esti motivu, tamién alcordaron avanzar escontra un alcuerdu con Izquierda Xunida de Navarra, formación cola que finalmente Batzarre allegó en coalición a les eleiciones al Parllamentu de Navarra de 2011. Esta coalición, denomada Izquierda-Ezkerra, sería reeditada de cara a les eleiciones xenerales d'esi mesmu añu. Pa les eleiciones europees de 2014 anovó la so coalición con Izquierda Xunida (IX), integrándose na candidatura de La Izquierda Plural. Nes eleiciones xenerales de 2016 aprobó allegar na llista eleutoral de Xuníos Podemos xunto con Podemos, IX y Equo.
Ideoloxía
Batzarre defínese como un partíu vasquista y republicanu, cercanu al nacionalismu vascu, pero sostién diferencies sustanciales con esta ideoloxía. Asina por casu, al igual que los partíos nacionalistes vascos de Navarra, aspira a crear una comunidá política ente Navarra y la comunidá autónoma del País Vascu y ye partidariu de protexer y promocionar la cultura ya identidá vasca presente en Navarra, respetando la opción llibre de cada ciudadanu.
Horcajo de Montemayor
Etimoloxía
El so nome provién al enclavarse el conceyu na forca producida pola unión del Regueru Valtornero col ríu Sangusín. Magar enclavarse na meseta Norte, atópase na Cuenca hidrográfica del Tajo, al vertir les sos agües al ríu Alagón, afluente del anterior.
Batzarre
Ideoloxía
Sicasí, difier en dellos otros planteamientos al reconocer que'l pueblu vascu forma una comunidá col restu de los pueblos d'España, frutu d'una serie d'acontecimientos históricos considerando que dalgunos d'ellos fueron forzaos y violentos y nun cuntaron col consentimientu de los vascos. Por ello, Batzarre cunta que nun puede aplicase el derechu d'autodeterminación unilateralmente ensin cuntar col restu de los pueblos del Estáu. Amosar en contra del Plan Ibarretxe.
Horcajo de Montemayor
Historia
La fundación de Horcajo remontar a la repoblación llevada a cabu pol rei Alfonsu IX de Lleón en redol a 1227, cuando esti monarca creó'l conceyu de Montemayor, nel que quedó integráu, dientro del Reinu de Lleón, fechu del que toma'l so apellíu "de Montemayor" la llocalidá. Cola creación de les actuales provincies en 1833, queda integráu na provincia de Salamanca, dientro de la Rexón Lleonesa.
Batzarre
Ideoloxía
Nel planu sindical los sos miembros simpatizan con ESK y Solidari. Antes de la creación d'estos sindicatos, participaben en CCOO al traviés de la corriente Izquierda Sindical.
Horcajo de Montemayor
Economía
La so principal actividá económica ye la ganadería estensiva minifundista de vacunu y ovín-caprino y pocos cultivos (pequeños güertos).
Batzarre
Evolución eleutoral
Tocantes a les eleiciones municipales, la última vegada que se presentó en solitariu foi en 2003, cuando llogró 8.449 votos (2,8%), y 15 conceyales. En 2007 llogró 10 conceyales en candidatures de Nafarroa Bai y 4 en candidatures populares.
Horcajo de Montemayor
Xeografía
thumb|Ponte sobre'l ríu Sangusín Parti con Aldeacipreste, Cristóbal de la Sierra, Valdehijaderos, Colmenar de Montemayor y Valdefuentes de Sangusín. La so principal vexetación ye monte de carbayu, fresnales y pequeñes zones húmedes con castañales y nozales. El restu de son praos de campera y monte baxu.
Montbronn
Montbronn ye una comuña francesa del departamentu de Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Horcajo de Montemayor
Clima
El so clima ye continental, con iviernos duros, soleyeros, con fuertes xelaes y poques nevaes y branos calorosos pero frescos al atapecer, mientres el cual merez oyese les llueques del ganáu que se recueye por tol términu municipal.
Montbronn
Tien una población de y una superficie de  km².
Horcajo de Montemayor
Fiestes
La so fiesta patronal ye'l día 29 de xunu, San Pedro. Tamién se celebra'l día de La nuesa Señora n'agostu.
Monumentos y llugares d'Interés
Amás de tol términu en sí, con montes y valles bien prestosos de percorrer, cabo destacar: Frontón y Llosa (Llavaderu); Ponte, Molín rehabilitáu, tumbes ¿visigodes? y Recó de la Poca Sangre nel cursu del ríu Sangusín; La Devesa, Lanchablanca y El Picu.
Montdidier (Moselle)
Montdidier ye una comuña francesa del departamentu de Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Agost
Agost ye un conceyu de la Comunidá Valenciana (España) asitiáu na provincia d'Alicante, 18 km al oeste de la ciudá d'Alicante, na comarca del Campu d'Alicante. Cuntaba con 4729 habitantes en 2016 (INE).
Xeografía física
Agost atópase nes llindes de la llanura mariniega qu'arredola la ciudá d'Alicante, onde'l terrén álzase (sierra del Ventós, Maigmó). Les sos llendes son: al norte, Castalla; al este, Tibi y Alicante; al oeste,Monforte del cid y Petrel; y al sur, Alicante.
Historia
thumb|250px|Esfinxe de AgostEl nucleu más antiguu distribuyir pola parte más alta del cuetu qu'ocupa'l pueblu, y paez ser de dómina ibera, como lo demuestra l'afayu ente otres pieces, de la [[Esfinxe de Agost]]. Tamién hai xacimientos de dómina romana. Foi na dómina árabe cuando empezó a algamar ciertu desarrollu, gracies a los sos xacimientos de magre que, col tiempu, dieron llugar a una importante artesanía alfarero. Cola conquista cristiana permaneció integrada al reinu de Castiella sol reináu d'Alfonsu X de Castiella, darréu, en 1296, Xaime II d'Aragón adscribió definitivamente la llocalidá al Reinu de Valencia y la Corona d'Aragón. Nel añu 1681 pasó a propiedá de los caballeros de Vallebrera. Segregóse d'Alicante, términu al que pertenecía dende 1252, a finales del s. XVIII. Mientres los años sesenta del sieglu pasáu (sieglu XX), y cola puxanza del sector de la construcción, creáronse diverses empreses empobinaes a esti sector.
Demografía
Taben censaos 386 agosteros l'añu 1715; el númberu d'habitantes aumentó nos sieglos XVIII y XIX. Asina l'añu 1900 yá habíen 2.958 que baxaron a 2.379 en 1950. A partir d'esta fecha recuperóse y la población aumentó: 3.362 nel añu 1970, 3.809 l'añu 1986 y, darréu, 4.813 en 2008.
Política
Les eleiciones llocales del 2015 dieron como resultáu 5 conceyales pal PP, 3 pa la AIA Compromís (Agrupación d'Independientes de Agost) y 3 pal PSPV-PSOE.
.
Economía
Hasta los años 1960, la economía de Agost taba sostenida pola alfarería y l'agricultura. En 2005 quedaben once alfares activos nel pueblu, pero namái trés siguíen faciendo cerámica tradicional: botijos, cántaros, etc; el restu convirtióse en fábriques de lladriyos y texes. Estes industries, xunto cola agricultura de la vide, especializada en uva de mesa, y el cultivu d'almendrales y hortolices, son la base de la economía.
Gastronomía
La gastronomía basar nos productos del campu y ye contundente. Destaquen el gazpachu con ñora, l'arroz con cascoxos, migues, borreta de bacaláu; coques de sardina y de cebolla. Ensin escaecese de la so esquisita uva de mesa, con denominación d'orixe propiu del Vinalopó.
Música
Otra cosa que quiciabes tamién se podría destacar del pueblu, porque ye importante, ye la gran cultura y afición musical qu'hai nel pueblu. Hai dos bandes de música coles respeutives escueles. La "Sociedá Filarmónica Unión Musical de Agost" fundóse l'añu 1895 y na década pasada celebró'l so centenariu; el "Centre Artístic Cultural Verge de la Pau" ta celebrando anguaño o lo fixo l'añu pasáu'l 25 aniversariu. Estes bandes popularmente tienen rivalidá ente sigo y son conocíes como "la vella" y "la nova" nel pueblu. Amás d'eso tamién hai una charanga y dos orquestes (d'eses de dir tocar a los pueblos en fiestes, non de cámara): la "Ciudá d'Alicante" y la "Clàssics". Y hai unos pocos años tamién ta la Colla de dulzaineros.
Cine
Pa la película "El regresu de los 7 magníficos" (1966), tolos esteriores fueron rodaos nesta llocalidá alicantina. Esta película ye la primera de les remortines de "The Magnificent Seven", onde apaez Yul Brynner xunto a actores y actrices españoles como Julián Mateos, Fernando Rey o Elisa Montés. Tamién fueron rodaes pela rodiada de Agost delles secuencies de la película Astérix aux Jeux Olympiques onde apaez Gerard Depardieu.
Pelota valenciana
La pelota valenciana ye'l deporte más antiguo que se practica en Agost. Les modalidaes de "curtia", "llarga" y "galocha" son les preferíes. El primer club de Agost federáu foi'l "Club de Pelota de Agost" l'añu 1982, que llegó a xugar en segunda categoría.
Fútbol
La escuela del CD Agostense cunta con toles posibles categoríes inferiores, siendo asina una gran cantera. El primer equipu atópase na categoría de Segunda Rexonal. L'estadiu ye l'Antonio Jover, un estadiu con muncha historia.
Malissard
Malissard ye una comuña francesa del departamentu de Drôme, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Horcajo Medianero
Horcajo Medianero ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Salamanca, na comunidá autónoma de Castiella y Lleón. Intégrase dientro de la contorna de la Tierra d'Alba. Pertenez al partíu xudicial de Salamanca y a la mancomunidá Enagües de Sta. Teresa y Altu Tormes.
Amás del propiu Horcajo Medianero, el so conceyu ta formáu poles llocalidaes de Padiernos, Sanchopedro de riba, Sanchopedro de baxo, Valdejimena y Valverde, los dos primeros despoblados. Ocupa una superficie total de 53,37 km² y según los datos demográficos recoyíos nel padrón municipal ellaboráu pol INE nel añu, cuenta con una población de habitantes.
Ípsilon Ursae Majoris
Ípsilon Ursae Majoris (υ UMa / 29 Ursae Majoris / HD 84999) ye una estrella de magnitú aparente +3,80 asitiada na constelación del sietestrellu. En China yera conocida —xunto a θ Ursae Majoris y φ Ursae Majoris— como Wan Chang, «el llume lliterario». Alcuéntrase a 115 años lluz del Sistema Solar.
Horcajo Medianero
Historia
Al igual que les llocalidaes vecines de Chagarcía Medianero y Carpio Medianero toma la denominación Medianero por asitiase na mediana (frontera histórica) ente los reinos de Lleón y de Castiella, formando parte del primeru como parte de l'alfoz d'Alba de Tormes, siendo denomináu Forcajo según la documentación del sieglu XIII. Cola creación de les actuales provincies en 1833, quedó encuadráu na provincia de Salamanca, dientro de la Rexón Lleonesa.
Ípsilon Ursae Majoris
Ípsilon Ursae Majoris ye una subxigante blancu-mariella de tipu espectral F2IV y 7170 K de temperatura. 29 vegaes más lluminosa que'l Sol, tien un radiu de 3,5 radios solares y una masa doble que la del Sol. Como subxigante que ye, alcuéntrase rematando la fusión del so hidróxenu internu. Xira sobre sigo mesma a una velocidá de siquier 124 km/s, unes 60 vegaes más apriesa que'l Sol, siendo'l so periodu de rotación de 1,4 díes. L'alta velocidá cola que Ípsilon Ursae Majoris muévese al respective de nós (62 km/s, unos cuatro vegaes mayor que'l valor normal) indica que vien de otra rexón de la galaxa.
Ípsilon Ursae Majoris ye una variable Delta Scuti con una pequeña variación nel so rellumu, non perceptible al güeyu humanu, de 0,18 magnitúes. El periodu principal ye de 3,19 hores, pero esisten otros entendíos ente 1,6 y 2,1 hores.
Ípsilon Ursae Majoris forma una estrella binaria con una tenue acompañante asitiada a 11,6 segundos d'arcu. D'alcuerdu a la so magnitú +11,5, ye una nana colorada de tipu M0 con una masa averada de 0,5 mases solares. La separación reparada correspuende a una distancia mínima de 409 UA ente dambes estrelles, con un periodu orbital de siquier 5200 años.
Ípsilon Sagittarii
Ípsilon Sagittarii ye una estrella binaria que foi clasificada como B2V+A2I, F2+B8 o B0I. Güei, créese que lo que se repara ye la componente visible del sistema, una superxigante de tipu espectral A; amás, la clase espectral paez variar a lo llargo del tiempu. Con una temperatura efectivo de 12.600 K, les carauterístiques físiques d'esta estrella nun son bien conocíes. Puede tener una lluminosidá ente 7.200 y 18.000 soles y un radiu ente 18 y 28 radios solares. Tocantes a la so masa, ésta envalórase ente 8 y 10 vegaes la del Sol.
Completaría'l sistema una compañera invisible —reparada nel ultravioleta— que'l so rellumu ye unes 100 vegaes inferior al de la superxigante. Sicasí, esta estrella non visible paez ser un 60% más masiva que la visible. Per otra parte, el sistema ta arrodiáu por una envoltura o discu, lo que da llugar a la incertidume nel tipu espectral y provoca la variación d'ésti col tiempu.
El periodu orbital d'esta binaria ye de 137,9 díes y la separación media ente los dos componentes ye de 1,25 UA. Ye una binaria eclipsante que'l so rellumu varia 0,08 magnitúes. D'especial interés ye la so peculiar composición química. Ye una estrella bien deficiente en hidróxenu y, en contrapartida, bien rica en heliu según en carbonu y nitróxenu. Piénsase que dicha composición ye la resultancia de que la superxigante perdió una parte importante de les sos capes esternes y de que ta fuertemente aburuyada pola atraición gravitatoria de la masiva compañera invisible. La tresferencia de masa de la superxigante escontra la so compañera provoca'l tracamundiu que se repara nel so espectru.
Zhenbao
La Islla de Zhenbao (chinu simplificáu: 珍宝, chinu tradicional: 珍寶, pinyin: Zhēnbǎo, lliteralmente "ayalga"), tamién conocida pol so nome rusu de Islla de Damanski (о́стров Дама́нский) ye una pequeña islla china de 0,74 km² nel ríu Ussuri na frontera ente Rusia y China.
La islla foi oxetu d'una disputa territorial ente la Xunión Soviética y la República Popular China nel añu 1969, cuando tropes chines atacaron a les tropes soviétiques aparcaes na islla. L'enfrentamientu bélicu tuvo llugar nel marcu de les reivindicaciones territoriales de China sobre zones controlaes pola Xunión Soviética qu'aprucieron dempués de producise la Rotura Chino-Soviética, la crisis nes rellaciones ente los dos países mientres los años 1960.
La llucha pola islla causó unos 58 muertos y 94 mancaos nes files soviétiques y unes 800 baxes ente muertos y mancaos nes files chines.
El 19 de mayu de 1991, Rusia aceptó reconocer la soberanía china sobre la islla.
Reinu de Bernicia
Bernicia (n'anglosaxón: Bernice, Bryneich, Beornice) foi un reinu anglosaxón establecíu polos anglos, ente'l c. 420 y el 634, nel sieglu V no qu'anguaño ye'l nordés d'Inglaterra.
El territoriu anglu de Bernicia foi aproximao equivalente al área que los condaos de Northumberland y Durham ocupen anguaño, moviéndose dende'l ríu Tweed hasta'l ríu Tees. A principios del sieglu VII, xunir col so vecín del sur, Deira, pa formar el reinu de Northumbria y per ende les sos fronteres espandiéronse considerablemente.
Bryneich britana
thumb|Mapa de c. 600, amuésense los reinos de la dómina, como Bernicia, Deiray y Northumbria. thumb|400px|Yr Hen Ogledd o «El Vieyu Norte». Un mapa del norte de la isla de Britania antes de la conquista anglosaxona escocesa. Bryneich puede apreciase na parte derecha del mapa. Bernicia ye mentada en poemes escritos en galés antiguu por Nennius y n'otros escritos sol nome de Bryneich o Brynaich. Nun ta bien claru si esto ye a cencielles la traducción del nome al galés, o si esistió un antiguu reinu britanu anterior al de Bernicia. Sicasí, el nome paez derivase de la pallabra britónica Bernicca, que significa “tierra de pasos de montes”, lo que concuerda cola segunda hipótesis.
Esti reinu britanu foi formáu a partir de les enantes tierres baxes de los Votadini, posiblemente como parte de la división d'un supuestu gran reinu septentrional” del rei Coel Hen en 420. Esti reinu septentrional ye mentáu por eruditos galeses como Yr Hen Ogledd o, lliteralmente, "El Vieyu Norte". El reinu pudo ser dirixíu dende Bamburgu, que definitivamente apaez en fontes galeses como Din Guardi. Cerca d'esta residencia importante ta la islla de Lindisfarne (conocida d'antiguo en galés como Ynys Metcaut), que convirtióse na diócesis de los obispos bernicianos. Nun se sabe cuándo los Anglos finalmente conquistaron tola rexón, pero ye probable que fuera alredor del añu 604.
Bernicia anglosaxona
Dalgunos de los anglos de Bernicia pudieron ser emplegaos como mercenarios xunto al muriu d'Adriano mientres l'últimu periodu romanu. Créese qu'otros emigraron escontra'l norte (per mar) dende Deira a principios del sieglu VI. El primer rei anglu del qu'esiste información, foi Día, quien se diz que llogró'l tronu y el reinu alredor del añu 547. Los sos fíos tuvieron munchos años lluchando contra una fuercia unificada de los reinos britónicos qu'arrodiaben Bernicia, hasta qu'esa alianza colapsó nuna guerra civil.
La Unión Forzada de Northumbria
thumb|Mapa de William Shepherd de les Islles Britániques c. 802. Los reinos de Northumbria, Bernicia, Deira y otros. El nietu de Día, Eteelfrido, unificó Deira col so reinu de Bernicia pola fuercia alredor del añu 604. Reinó en dambos reinos (xuniéndolos sol nome de Northumbria) hasta que foi derrotáu y asesináu por Raedwald d'Anglia Oriental (quien diera abellugu a Edwin, fíu d'Aella, rei de Deira) alredor del añu 616. Edwin entós convirtióse en rei. Los primeros años del reináu d'Edwin tuvieron posiblemente dedicaos a combatir la poca resistencia que quedaba de los exiliaos britanos de Bryneich, qu'operaben al traviés del reinu Gododdin. Dempués de completar la pacificación de la población britónica en Bernicia, dedicar a la subyugación d'Elmet (un territoriu d'idioma cúmbrico qu'esistió nel área qu'anguaño ye West Riding de Yorkshire, cerca de Leeds), lo que llevó a un conflictu direutu con Gales.
Dempués de la desastrosa Batalla de Hatfield Chase el 12 d'ochobre de 633, na cual Edwin foi derrotáu y asesináu por Cadwallon ap Cadfan de Gwynedd y Penda de Mercia, Northumbria, otra vegada más, estremar en Bernicia y Deira. Bernicia foi entós de volao rexida por Eanfrido, fíu d'Eteelfrido, pero un añu dempués ésti foi a atopase con Cadwallon pa tratar de consiguir la paz y foi asesináu. Oswaldo, l'hermanu d'Eanfrido, creó un exércitu y finalmente ganó a Cadwallon na Batalla de Heavenfield en 634. Dempués de la so victoria, Oswaldo foi reconocíu como rei de Bernicia y Deira y, poro, unificar definitivamente sol nome de Northumbria.
Reis de Bernicia
thumb|Y Hen Gogledd
Montenach
Montenach ye una comuña francesa del departamentu de Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Dale Van Sickel
Dale Harris Van Sickel foi un xugador d'Estaos Xuníos de fútbol universitario, baloncestu universitario y béisbol universitariu mientres l'años 20, quien dempués se convirtió nun actor de Hollywood y Especialista de cine especialista de cine por más de cuarenta años. Van Sickel xugó al fútbol universitario pa la Universidá de la Florida, y el so equipu foi reconocíu como'l primer equipu All-America na historia de los Florida Gators football.
Primeros años
Dale Van Sickel nació en Eatonton, Xeorxa en 1907, pero creció en Gainesville, Florida. Van Sickel asistió al Institutu de Gainesville, onde xugó al fútbol nos Gainesville Purple Hurricanes. En 2007, ochenta y un años dempués de graduase nel institutu, la Florida High School Athletic Association (FHSAA) reconoció a Van Sickel como unu de los cien grandes xugadores de los primeros cien años de fútbol d'institutu de Florida. Ye xeneralmente consideráu unu de los meyores xugadores de fútbol d'institutu del estáu de Florida mientres la década de 1920
Carrera nel fútbol, baloncestu y béisbol universitariu
Van Sickel graduar con un grau de bachilleratu na universidá de Florida en 1930, y permaneció na universidá como un entrenador asistente de los equipos de fútbol y baloncestu de los Gators mientres les temporaes de 1930 y 1931. Foi inducíu nel Salón de la Fama del Fútbol Americano Universitariu.
Yuji Ozaki
Yuji Ozaki ye'l nome de delles persones:
Agres
Agres ye un conceyu de la Comunidá Valenciana, España. Asitiáu nel norte de la provincia d'Alicante, na comarca del Condáu de Cocentaina. Cuenta con 574 habitantes (INE 2015).
Historia
La so etimoloxía puede venir del llatín “ager” campu o de “agger”, que quier dicir altor o elevación.
El términu de Agres foi habitáu pol home dende los tiempos remotos. Los xacimientos arqueolóxicos de la Cova Beneito(en Muriu del Alcói), la Solana, Carbonell, la Covatxa, la cova del Moru, la cova dels Pilars, la Mola d'Agres, la peña de l'Águila, el Cabeço de Mariola y la Covalta, afayáronse restos del home paleolíticu, 40.000 a 30.000 años antes de Cristu y del Neolíticu, 500 años antes de Cristu.
L'añu 76 antes de Cristu, coincidiendo cola dómina del triunviratu de Xuliu César, Pompeyo y Graco, constátase la presencia de los romanos per estes tierres, exemplu de la romanización de la Valleta d'Agres ye'l xacimientu arqueolóxicu del Cabeço de Mariola, nel que s'atoparon diverses cerámiques romániques, según monedes del sieglu I. miniaturadeimagen|[[Carta Puebla de Bocairent, Agres y Mariola (1256).]] El rei Xaime I el Conquistador a principios del añu 1245 conquistó'l territoriu qu'entiende l'actual Mariola.
L'añu 1248 realizóse la entrega de les tierres apocayá conquistaes a una serie de pobladores cristianos, na so mayoría aragoneses y catalanes. A Pelegrí Baldoví y cuatro miembros de la so familia apurrió unes cases a Agres con 80 jovadas de terrén.
El 15 de xineru de 1388 el Rei Xuan I "el Cazador" vendió Agres y el so castiellu al so mayordomu Andreu Guillem Escrivà. Na segunda metá del sieglu XV pasaron al conde de Cocentaina Joan Roís de Corella y más tarde a la familia Calatayud.
En 1512 figuró como señor Joan de Calatayud, y más tarde quedó venceyada al conde de Cirat, que la tener hasta la primer metá del sieglu XIX, cuando quedaron suprimíos los señoríos.
Agres foi una de les 45 villes de señoríu del reinu de Valencia y perteneció mientres tol sieglu XVIII al Conde de Cirat.
A principios del sieglu XX, Agres llega a tener una población de cuasi 1300 habitantes, que empezó a escayer a partir de los años 40-50 por causa de la non industrialización y pola migración de les nueses xentes a les ciudaes industriales del alredor.
Economía
La economía de Agres ye básicamente agrícola de frutos de secanu como son les mazanes y los piescos. Anque la mayor producción ye d'almendrales y olivares. Cuenta con un taller de madera lo mesmo que de un mozu artesanu d'esta y forxa de fierro y metales. Hai delles industries testiles. Hai dos almazaras d'aceite y una Cooperativa agrícola.
Demografía
La población de fechu que según les tables que publica'l Institutu Nacional d'Estadística de 10 en 10 años, el 1 de payares de 2011 xubía a 576 habitantes, 301 varones y 275 muyeres.
Xeografía
Pueblo de monte. Ta asitiáu ente la Sierra de Mariola y la Sierra de Agullent, na zona norte de la provincia d'Alicante y sur de la provincia de Valencia, el so términu delimita dambes provincies. Ye pueblu empináu de cascu antiguu bien calteníu y llenu de fontes de llimpia y bona agua frío.
El clima ye frescu, de monte y la nieve garantizada tolos iviernos. El 6 de xineru de 2010 les temperatures baxaron hasta los -7 ºc.
La llocalidá ye accesible per ferrocarril al traviés de la llinia 47 de Renfe Media Distancia, tamién conocida como llinia Valencia-Xàtiva-Alcói.
Llocalidaes estremeres
Les sos llendes son: al norte, Agullent, Benisoda y Albaida; al este, Muro d'Alcói y Cocentaina; al oeste, Alfafara y Bocairent; y al sur, Alcói.
Edificios o conxuntos arquiteutónicos
thumb|250px|Santuariu. Con unes dimensiones de 14,90 m de diámetru, 12 m de fondura, 1.960 m³ de capacidá, caltener n'usu hasta 1906.
Paisaxes, naturaleza, fauna y flora
La sierra de Mariola ye un macizu montascosu asitiáu nel norte de la provincia d'Alicante. La so altitú y gran tamañu favorecen la diversidá de paisaxes. Les agües de los sos ribayos y fontes alimenten los ríos Vinalopó, Serpis, Barxell, etc. La sierra ye de gran interés botánicu poles sos plantes melecinales y arumoses; poles sos mases forestales de pinu, con presencia puntual de carbayu, pládanu, fresnu, texu (en Agres atópase'l monte de texos, más meridional d'Europa), etc.
En Mariola guardábase la nieve que se consumía en La Costera y La Ribera en diverses neveres o caves: Cava Gran, Cava de Don Miguel, Cava de l'Habitació, Cava de la Utre, etc. Diversos senderos señalizaos (Senderu de Gran Percorríu GR-7 y Senderos de Pequeñu Percorríu) y dos abellugos de monte faciliten los percorríos pola sierra del Parque Natural.
Gastronomía
Plato típicos:
Fiestes
Como particularidá, esi mozu atopó novia, y cada añu engabitar un solteru (maxutxo), col so vehículu particular. Asina nació esta fiesta que se consolidó nes Fiestes de los Quintos, Realízase'l vienres de la fin de selmana anterior al miércoles de ceniza.
Ferrocarril Central del Perú
thumb|300px|Ponte o Viaductu de Verrugas. El Ferrocarril Central de Perú puede considerase ente los ferrocarriles más notables del mundu, poles dificultaes téuniques vencíes y pol eleváu nivel al que llega xubiendo a pol cordal de los Andes, ten de ser consideráu ensin batura a duldes el que partiendo del Callao enriba a la pintoresca ciudá de Huancayo, na rexón central andina de Perú.
Ye l'únicu tren en Suramérica, ente los d'anchu estándar de 1,435 m, qu'algama a un altor sobre'l nivel del mar d'aproximao 4.781 msnm nel túnel de Galera. El puntu más altu ye El Visu, 4.835 msnm que se topa asitiáu nel ramal mineru de Tíclio a Morococha. Esti puntu entepasa en 17 m hasta Collahuasi, llugar más eleváu del ferrocarril mineru d'Antofagasta, Chile, de anchu de 1 m que tenía 4.818 msnm. Asina que mientres munchos años esti foi'l ferrocarril que llegaba al mayor altor sobre'l nivel del mar, solo apocayá foi devasáu pol Ferrocarril Qinghai–Tíbet qu'algama la cota 5.072 msnm.
P'algamar tal altor el tren traviesa 58 pontes, 69 túneles, y alredor de 6 zigzags. Emplegando cuasi 8 h pal percorrer la distancia de 172 km que dixebren al Callao de Galera.
La llinia remonta'l cursu del ríu Rímac y los sos afluentes hasta Chinchán, como 7 km más allá de Casapalca, parada importante establecida na falda occidental del cordal andín, destinada a la concentración de minerales y sigue xubiendo hasta'l cume de los Andes que traviesa pol túnel de Galera. Dende ellí baxa escontra'l llau opuestu siguiendo'l cursu del ríu Yauli, que pertenez a l'aguada Atlántica, hasta La Oroya. Dempués sigue yá'l cursu del ríu Mantaro y cruciar y llega a la estación de Tambo, pasando pel centru del valle de y por pueblos bien bellos como Jauja, Apata, Matahuasi, Concepción y finalmente Huancayo.
Antecedentes
En 1851 l'inxenieru polacu Ernest Malinowski, desterráu voluntariamente nel Perú por cuestiones polítiques nel so país entós ocupáu por Alemaña y Rusia, propunxo estender el ferrocarril Lima - Callao abiertu dichu añu hasta'l valle de Jauja.
El gobiernu nomó una comisión compuesta polos señores Felipe Barreda, Mariano Felipe Paz Soldán y Manuel Pardo por qu'informaren refechamente del proyeutu. Esta comisión presentó'l plan que tenía de siguise al respeutu. Aprobáu lo propuesto por estos señores integrar al inxenieru Malinowski a dicha comisión, quien dio en llevar a cabu los primeros estudios.
El Congresu aprobó por aciu lleis les propuestes sobre'l ferrocarril que'l gobiernu había-y propuestu y garantizóse un interés del 6% sobre los capitales que s'invirtieren. De la mesma una nueva comisión foi nomada pa faer una reconocencia de les alternatives de construcción. Esta segunda comisión presentó un minuciosu informe de los cuatro posibles rutes qu'esplorara y evaluara:
Según l'informe, la construcción yera posible pero difícil pola quebrada del Rímac; cuasi imposible pola del Chillón; imposible por Chancay y bien fácil por Lurín. Quedó escoyida esta última opción, que'l so estudiu y trazu encamentar al inxenieru Gerrit Backus, reputáu como unu de los profesionales más capaces nel estudiu y construcción de víes ferriales. Esta tercer xera facer hasta marzu de 1866 en que detuvo los sos trabayos por cuenta de la guerra con España. En 1868 don Diego Masías llamó de Chile a Henry Meiggs, norteamericanu y contratista en Nueva Jersey y tamién en Chile.
El coraxosu Meiggs, dempués de munches xestiones, presentóse ante'l gobiernu en 21 de setiembre del añu indicáu proponiéndo-y faer los estudios y construyir un ferrocarril ente Lima y Jauja. Dizse que Meiggs dixo esta frase al gobiernu "Voi Asitiar rieles ellí onde caminen les llapaes". Aprobaos los estudios y el presupuestu de construcción que xubía a 27 millones de pesos, aceptóse la propuesta de Meiggs, cola obligación de que tenía de dexar construyida la obra nel ralu de 6 años y de recibir en pago bono especiales, con un interés añal del 6% y amortización del 2% diez años dempués d'emitíos.
El contratu celebráu ente'l Gobiernu de Perú y Meiggs el 18 d'avientu de 1869 roblar por aciu escritura público'l 23 d'avientu de 1869. L'artículu primeru establecía:
Los trabayos empezaron el primeru de xineru de 1870 con una suntuosa ceremonia en que s'asitió la primer piedra na actual estación de Monserrate en Lima, so la direición del inxenieru Malinowski xefe del Cuerpu Téunicu.
thumb|Inxenieru del Estáu Don Pedro Marzu.
Construcción
Meiggs solo pudo construyir el ferrocarril hasta Chicla a 141 km del Callao. Zarapicó con bien series dificultaes pal pagu de los trabayos fechos. La conclusión hasta La Oroya fíxose de resultes de la entrega de tolos ferrocarriles que l'Estáu construyera a los tenedores de bonos de la delda esterna peruana, dempués de pasada la guerra con Chile.
La llinia foi apurrida al tráficu públicu hasta'l paradoriu de Cocachacra el 9 de febreru de 1871, hasta San Bartolomé en setiembre d'esi mesmu añu y hasta Chicla en mayu de 1878, esto ye a menos d'un añu del entamu de la guerra de 1879 y cuando Meiggs yá finara. De resultes del conflictu la construcción quedó paralizada hasta 1890. Nesi añu los tenedores de los bonos asumieron los derechos y obligaciones de Meiggs y entamando dende entós la Peruvian Corporation socesora de los tenedores. Llegó la llinia hasta Casapalca el 12 de xunetu de 1892 y hasta la Oroya el 10 de xineru de 1893.
Ente les grandes obres d'esti ferrocarril tán el viaductu de Verrugas o Carrión, de 175 m de llargu y 80 d'altitú y el túnel de Galera que tien 1.177 m de llargu. Tamién el túnel Balta que tien forma helicoidal allugáu na zona de Sacrape y 1.375 metros allugáu nel km 94 y retrasa el tren en pasalo de 4 a 5 min
La Oroya-Jauja-Huancayo
Por aciu un contratu adicional llamáu arreglu celebráu ente'l gobiernu y la Peruvian Corporation en 1907, esta compañía fixo cargu de la construcción del tramu ente La Oroya y Huancayo yá empecipiáu en 1905 pol Estáu con una estensión de 20 km hasta Huari. Abrir al tráficu a Huancayo el 8 de setiembre de 1908. Había tomáu más de 38 años completar el ferrocarril Central.
The Peruvian Corporation Company
Por cuenta de la delda que llogró l'estáu Peruanu, mientres la construcción d'ésta rede vial, teniendo como base l'artículu Nᵘ26 de dichu contratu, surde'l 20 de marzu de 1890, la empresa The Peruvian Corporation Ltd, que la so llabor tamién yera siguir cola construcción de los 160km de llinia ferrial faltantes. Dos selmanes dempués yera rexistrada na Bolsa de Londres. Esta transaición completóse por cuenta de que los herederos de Henry Meiggs, los sos fíos J.G. Meiggs, H.H. Meiggs y Alejandro R. Robertson, vendieren a la nueva empresa'l so parte del ferrocarril central, y de les mines de plata en Cuetu de Pasco, alcuerdu que se robla'l 12 de xunu, dos díes depués róblase'l contratu de la construcción de la vía hasta La Oroya. En 1891, la Peruvian Corporation, decide alministrar tolos ferrocarriles y convertilos en filiales estremando les aiciones ente sigo. Surdieron siete empreses, de les cualos cinco yeren controlaes por sociedaes filiales. Los dos restantes roblar por aciu terceres persones debíu qu'entá había contratos col estáu y otros encargaos. Como yera d'esperase ante la crisis económica que'l país yá vivía nesos años depués de la Guerra con Chile, hubo problemes pa cumplir el contratu. En 1893 nun se realizaron los pagos según alcordar, pretendiendo'l Parllamentu en suspender los pagos añales a los acreedores. Definitivamente la Peruvian Corporation, nun taba en condiciones de consiguir los ingresos per otros medios pa la construcción d'otros tramos, nun se llegaría a nengún alcuerdu en dambes partes hasta 1899.
Nel nuevu sieglu XX, llegar a una nueva negociación de les condiciones a partir de 1904. Pero ye'l 22 de xunu de 1907 que pudo ser robláu'l nuevu contratu'l mesmu qu'axustaba
Definitivamente l'usu de los ferrocarriles al cargu de la Peruvian Corporation nun duró hasta 1927, si nun s'enllargaría hasta'l 1 de marzu de 1973.
La Empresa Nacional de Ferrocarriles "Y.N.A.F.Y.R"
Mientres el gobiernu militar del presidente Juan Velasco Alvarado quien asumiera'l poder el 3 d'ochobre de 1968, entamó una nacionalización de delles empreses. Nel casu de los ferrocarriles peruanos nun sería la esceición, pa esto contrató a la compañía francesa Sofresrail, por que fixera un estudiu sobre la rentabilidá de les víes ferriales del país. El 2 d'abril de 1971 esprópiense tolos ferrocarriles de les manes privaes que se encotraban, incluyíos los de la Peruvian Corporation, que la so sede quedaba en Canadá, culpándose a dicha empresa pola ruina sistemática del serviciu ferroviariu poles sos baxes inversiones nos últimos años. Según esclarió'l ministru de Tresportes y Comunicaciones de la dómina, xeneral Aníbal Meza Corte, “esto nun ye una confiscación, nin nacionalización, nin espropiación ye un simple embargu a un deldor morosu d'alcuerdu a los intereses del pueblu”. Ye asina que el 1 d'avientu de 1972 créase la Empresa Nacional de Ferrocarriles, más conocida como ENAFER Perú, na que s'axuntó a tolos ferrocarriles, sacante la llinia La Oroya - Cuetu de Pasco yá que ésta yera bien rentable y qu'hasta esi momentu pertenecía a una empresa norteamericana. Depués pasaría a manes de CENTROMIN Perú, la Empresa Minera del Centru de Perú. ENAFER entró recién n'operación el 1 de xineru de 1973, faciendo funcionar les llinies:
En xunetu de 1973, con creitu internacional pudo adquirise nueves llocomotores, material rodante, rieles y otros implementos:
La empresa foi reestructurada en 1976 por aciu comisión pa la so reorganización onde solo participacen los trabayadores ferroviarios. En 1979, el congresu aprobó los préstamos pa la modernización del sistema ferroviariu nacional. En 1981 col gobiernu de Fernando Belaúnde Terry, convirtió la empresa n'anónima y que fuera conducida pol Ministeriu de Tresportes y Comunicaciones de Perú. Pa esi entós el quilometraxe de llinies yera de 1.691. Mientres la década de 1980 hasta entamos de 1990, l'actividá ferroviaria foi en decadencia pola elevada tarifa de tresporte, el terrorismu que suplía nel país, les carreteres y les hores de tránsitu. En 1990 decidió atayase el serviciu de pasaxeros y solo predominó'l serviciu de carga. Declarar n'emerxencia'l serviciu y convócase a la privatización en 1991, cola inscripción nos rexistros públicos de tolos sos bienes inmuebles incluyida una autoevaluación. Mientres tola década del noventa foi menguando y convirtieron esti serviciu nun enorme elefante blancu onde había perdíes de millones de dólares per añu, hasta finales de 1998 pudieron faese los últimos arreglos de 12 llocomotores y 100 vagones, como tamién 41 km de vía.
ENAFER Perú cerró les sos operaciones nesta ruta a mediaos de xunetu de 1999. El 20 de setiembre el ferrocarril central pasó a manes de los sos nuevos dueños, y la compañía encabezada por Juan de Dios Olaechea llamar Ferrovías Central Andina S.A, empresa que va tener la concesión d'ésta ruta por 30 años.
Anguaño ENAFER dirixe solamente'l tren Tacna-Arica.
Ferrovías Central Andín "FVCA"
La hiperinflación y perda monetaria del primer gobiernu de García llevara a ésti mediu de tresporte a la quiebra irreversible. En 1993, mientres el primer periodu presidencial d'Alberto Fujimori, nuna actitú positiva, llanzóse la entidá Cepri-Enafer, dirixida pol so presidente del direutoriu David San Román, la propuesta de concesión por 30 años de los ferrocarriles qu'operaben nel Perú, sicasí, depués de seis años de les debíes xestiones, les llicitación fueron ganaes pola recién compañía Juan de Dios Olaechea y Cía, que tomaría posesión del Ferrocarril Central el 12 de xunetu de 1999. Los accionistes que comparten dicha privatización son les empreses: Mitsui, Bonaventura, RDC, Inversiones Andina, y CDC.
Seiciones de la Ruta
Esta llinia tenía orixinalmente cinco seiciones:
Ramal Lima-Rancón
Formaba parte del antiguu ferrocarril del Nor-Oeste qu'entendía, Lima - Rancón - Chancay que s'inauguró'l 17 d'avientu de 1870. Mientres la guerra la seición Rancón - Chancay foi destruyida polos chilenos al nun poder llevá-yla íntegramente al so país. Esta seición pasaba pol actual serpentín de Pasamayo. Dicha seición nun foi reconstruyida.
Manas
Manas ye una comuña francesa del departamentu de Drôme, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Ferrocarril Central del Perú
Ramal Lima-Rancón
Finalmente en virtú a un alcuerdu colos tenedores de bonos, la seición Lima - Rancón inda operativa d'esta llinia pasó a poder de la Peruvian Corporation como un ramal del F.C. Central. Foi suspendíu'l so tráficu regular en 1958 dexando solo l'esporádicu. Abandonar en 1965 y desmantelóse tola llinia.
Manas
Tien una población de y una superficie de  km².
Montigny-lès-Metz
Montigny-lès-Metz ye una comuña francesa del departamentu de Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Ferrocarril Central del Perú
Material rodante
El ferrocarril tuvo una impresionante cantidá de llocomotores mientres la so centenaria hestoria. Les primeres llegaron en 1870 y yeren d'orixe estauxunidense, cuasi na so totalidá marca Rogers y unes cuantes Danforth. Equí dellos nomes: El Gigantito, Oroya, Lima, Callao, Cocachacra, Favorita, Riegu, Junín, Tarma, Rímac, San Llorienzo, Santu Domingu, San Francisco, Matucana, San Mateo, etc. Dempués de 1890 cuando la Peruvian tomo la llinia fueron traíes más máquines USA marca Baldwin y Alco. Recién en 1908 traxéronse NBL d'orixe británicu.
Montigny-lès-Metz
Tien una población de y una superficie de  km².
Manthes
Manthes ye una comuña francesa del departamentu de Drôme, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Tetrapoda
Definición y filoxenia de los tetrápodos
Esiste un intensu alderique no que fai a la definición de “tetrápodo”. Dellos autores consideren tetrápodos a tolos vertebraos terrestres posesores de pates y a los sos ancestros pisciformes con aletes direutamente rellacionaos. Este ye'l conceutu de tetrápodo siguíu nesti artículu. Otru autores, consideren el términu tetrápodo d'una manera muncho más restrictiva, ya inclúin nesti grupu solu a los anfibios modernos y los sos antepasaos más cercanos, y a los amniotas y a los sos antecesores más inmediatos.
Nel siguiente cladograma, basáu en Tree of Life, pueden topase los dos conceutos de tetrápodo, el “ampliu” y el “acutáu”:
Tetrápodos del Devónicu
Los primeres tetrápodos tuvieron de vivir yá a principios del Devónicu Mediu, como lo prueben les buelgues topaes apocayá en sedimentos marinos de Polonia. Los individuos fósiles más antiguos de vertebraos terrestres conocíos, Acanthostega, daten del Devónicu Cimeru del este de Groenlandia. Tradicionalmente asumir que los primeres tetrápodos desenvolver en hábitats d'agua duce baxos y pantanosos escontra'l final del Devónicu, apocayá más de 360 millones d'años. Nel Devónicu tardíu, les plantes terrestres estabilizaren los hábitats d'agua duce, dexando la esistencia de los primeres ecosistemes dulceacuícolas, con cadenes alimentarias cada vez más complexes, lo que produció nueves oportunidaes evolutives. Los hábitats d'agua duce nun fueron los únicos llugares llenos de líquidu rico en materia orgánico y bordiaos con vexetación trupa.
Nesti tiempu tamién esistieron hábitats buelguizos como pantanales baxos, llagunes costeres y deltes de ríos salobres, y hai munches evidencies que suxure qu'ésta foi la clase d'ambientes na cual los tetrápodos desenvolviéronse. Atopáronse fósiles tempranos d'esti grupu en sedimentos marinos, y yá que los fósiles de tetrápodos primitivos polo xeneral atópense estendíos pel mundu, la única manera que podríen esvalixase sería'l siguir les llinies costeres, lo cual resulta imposible si vivieren puramente n'ambientes d'agua duce.
thumb|left|350px|La especialización [[Evolución biolóxica|evolutiva de los vertebraos del Devónicu cimeru llevó a peces sarcopterigios como Panderichthys a tener descendientes como Eusthenopteron que podía alendar aire y vivía en banzaos superficiales; a Tiktaalik que les sos aletes similares a pates podíen llevalo dacuando a tierra firme, y precedió a los primeres anfibius tetrápodos como Acanthostega, que los sos pies teníen ocho deos, y Ichthyostega, que desenvolvió miembros fuertes que-y dexaron analayar per tierra. Pela so parte, los peces d'aletes lobulaes evolucionaron escontra formes actuales como'l fósil viviente celacanto.]]
Amás ta'l problema de les refugayes de nitróxenu. L'antepasáu común de tolos actuales gnatóstomos (vertebraos con quexales) vivió n'agua duce y emigró darréu de nuevu al mar. P'aguantar la salín muncho más alta de l'agua oceánico, desenvolvió la capacidá d'almacenar el amoniacu —residuu tóxica del nitróxenu— tresformándolo primeramente en urea inofensiva, pa depués alzar el salín de la sangre hasta igualala cola de l'agua de mar ensin incurrir nun envelenamientu del propiu organismu.
Los pexes d'aletes con radios (actinopterigios) tornaron más palantre a l'agua duce, y perdieron la capacidá —agora inútil— de producir urea. Yá que la so sangre contenía más sal que l'agua duce, podíen a cencielles llibrase del amoniacu al traviés de los sos agalles. Cuando finalmente volvieron al mar otra vegada, en cuenta de recuperar el so vieyu recursu d'afitar amoniacu n'urea, desenvolvieron glándules para escretar el sal sobrante. Los pexes con pulmones practiquen anguaño la mesma estratexa: cuando viven nun mediu líquidu producen amoniacu y non urea, pero na estación seca, cuando tienen que protexese en llurigues nel fango, activen el métodu de producción d'urea. Como los pexes cartilaxinosos, el celacanto puede almacenar la urea na so sangre, al igual que los únicos anfibios que se sabe que pueden vivir por llargos periodos n'agua salao (el sapu Bufo marinus y la Xaronca cancrivora).
Los tetrápodos primitivos evolucionaron dende los pexes d'aletes lobulaes (sarcopterigios), con un celebru bilobulado dientro d'un craniu esplanáu, con una boca ancha y un focico curtiu, con güeyos allugaos na parte cimera de la cabeza (lo que demuestra que fueron habitantes del fondu). Los sos ancestros inmediatos desenvolvieren yá cambeos d'aletes con bases carnoses (el celacanto actual (Latimeria) ye un pexe marín d'aletes lobuláu rellacionáu, pero que obviamente nun tener estes adautaciones al fondu acuáticu).
thumb|[[Eusthenopteron]] thumb|[[Panderichthys]] thumb|[[Tiktaalik]] thumb|[[Elginerpeton ]] thumb|[[Acanthostega]] thumb|[[Ichthyostega]] thumb|[[Hynerpeton]] thumb|[[Tulerpeton]] thumb|[[Crassigyrinus]] thumb|[[Pederpes]] thumb|[[Lydekkerina]] thumb|[[Benthosuchus]] thumb|[[Seymouria]] thumb|[[Diadectes]]
Ta claro agora que l'antepasáu común de los pexes óseos tenía pulmones primitivos (que derivaría más palantre na vexiga natatoria de la mayoría de los pexes d'aletes con radios). Esto suxure que se desenvolvió n'agües superficiales tibies, la clase d'hábitat nel que vivieron los sarcopterigios, ambiente nel cual esi pulmón simple adquiría utilidá cuando'l nivel del osíxenu na agua baxaba demasiáu. Los pexes con pulmones son agora consideraos como los parientes vivos más cercanos de los tetrápodos, inclusive más que'l celacanto.
Les aletes carnoses sofitaes en güesos paecen ser una traza orixinal de los pexes óseos primitivos (Osteichthyes). Los antepasaos sarcopterigios de los tetrápodos desenvolver entá ye más, ente que los antepasaos de los pexes d'aletes con radios (Actinopterygii) evolucionaron los sos miembros nel esquema opuestu; el grupu actual más primitivu d'éstos, miembru de la familia Polypteridae, inda tien aletes fronteres carnoses.
Describiéronse nueve xéneros de tetrápodos del Devónicu, dellos conocíos principalmente a partir de material de la quexal inferior. Toos yeren naturales del supercontinente de Laurasia, que tomó Europa, Norteamérica y Groenlandia. La única esceición ye un solu xéneru atopáu en Gondwana, Metaxygnathus, topáu n'Australia. El primer tetrápodo Devónicu identificáu d'Asia foi reconocíu a partir d'un maxilar fósil descritu en 2002. El tetrápodo chinu Sinostega foi afayáu ente plantes tropicales fosilizaes y restos de peces sarcopterigios nos sedimentos de la piedra arenisca colorada de la rexón autónoma de Ningxia Hui en China del noroeste. Esti afayu estendió substancialmente el rangu xeográficu d'estos animales y plantegó nueves entrugues sobre la distribución mundial y la gran diversidá taxonómica qu'algamaron dientro d'un tiempu relativamente curtiu.
Los tetrápodos más tempranos nun fueron terrestres. Les formes terrestres primixenies confirmaes conocer a partir de los depósitos del Carboníferu inferior, unos 20 millones d'años más tarde. Sicasí, les variedaes más primitives pudieron pasar periodos bien curtios fuera de l'agua, probablemente utilizando les sos tosques estremidaes p'abrir camín al traviés del fango.