cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manzanal de los Infantes
Historia
Na Edá Media, Manzanal quedó integráu nel Reinu de Llión, que los sos monarques acometieron la repoblación del oeste zamoranu.
Darréu, mientres la Edá Moderna, tuvo integráu na provincia de les Tierres del Conde de Benavente, y dientro d'esta na receptoría de Senabria. Sicasí, cola creación de les actuales provincies en 1833, Manzanal de los Infantes pasó a formar parte de la provincia de Zamora, dientro de la Rexón Lleonesa, quedando integráu en 1834 nel partíu xudicial de Puebla de Sanabria.
En redol a 1850, integrar nel conceyu de Manzanal de los Infantes los de Donadiellu, Dorniellas y Seixas. Darréu, en 1953, el conceyu de Lanseros fundir col de Manzanal, faciendo lo propio'l d'Oteru de Centenos en 1959.
Gdańsk
Gdansk (en polacu Gdańsk, n'alemán Danzig) ye la sesta mayor ciudá de Polonia y la mayor ciudá portuaria d'esti país. Ente 1975 y 1998 foi capital del desapaecíu voivodatu de Gdansk y, dende 1998, ye la capital del voivodatu de Pomerania. Nesta ciudá alcuéntrase'l famosu astilleru onde se fundo'l sindicatu Solidaridá.
Gdansk, xunto coles ciudaes vecines de Gdynia y Sopot, constituyen un área metropolitana nomada en polacu Trójmiasto ("Triciudad" o "Triple Ciudá").
El so nome alemán ye Danzig, nome que foi oficial baxo'l dominiu de l'Orde Teutónica (1308-1454) y na época contemporánea ente 1793 y 1945.
Xeografía
La ciudá alcuéntrase na costa sur del Golfu de Gdansk (nel Mar Bálticu), y cola so población de ye la ciudá principal de la provincia hestórica de Pomerania Oriental y la rexón étnica de la Casubia.
Wrocław
Wrocław (polacu, pronunciáu AFI: []; conocida como Breslau [] n'alemán, Vratislav [] en checu y Wratislavia o Vratislavia en llatín) ye una ciudá de la Baxa Silesia nel suroeste de Polonia sitiada xunto'l ríu Oder (en polacu: Odra). La población ye de y ye la principal ciudá de la rexón, amás de ser la sede alministrativa del Voivodatu de Baxa Silesia
Ardea cinerea
thumb|
Carauterístiques
Ye una ave grande, mide 90 a 100 cm d'altor, con una valumbu de ales de 1,75 a 1,95 m y un pesu de 1 a 2 kg. El so plumaxe ye mayormente gris enriba y daqué blanco debaxo. Los adultos tienen la cabeza blanca con un caramiellu negru superciliar y una cresta delgada; nos xuveniles tola cabeza ye gris. Tien un picu fuerte rosa-amarellentáu, brillosu cuando adultos. Tien un vuelu pausáu, col so llargu pescuezu retrayíu (forma de S) y les ales narquiaes. Cuando estiende'l so pescuezu, el picu asemeya una cuyar. Esto ye carauterístico de les garces y garcines, y estremar de les cigüeñes.
Ta bien rellacionada y ye asemeyada a la garza azulada (Ardea herodias), de la que difier en ser daqué más grande, y pardos los sos lladrales y finales d'ala.
Comportamientu
Esta especie cría en colonies, n'árboles cerca d'espeyos d'agua, o árees inundables, y entá ye capaz d'añerar en xuncal. Fai un nial compactu de ramines. La dómina de cría tien llugar ente febreru y agostu, na que la fema pon nuna única puesta de tres a cinco güevos de color azul claro.
Caza y come n'agües baxes, pexes, xaronca cola so llongura y afiláu picu. Les garces son capaces de coyer pequeños mamíferos y páxaros. La so dieta tamién inclúi invertebraos acuáticos. Frecuentemente espera que la presa s'aquiete p'atrapala, o puede cazar amodo a la chisba.
Subespecies
Reconócense cuatro subespecies de Ardea cinerea:
Galería
miniatur|thumb|Garza volando col pescuezu retrayíu
Achyranthes aspera
Achyranthes aspera L., ye una especie de planta yerbácea perteneciente a la familia de les amarantacees.
Descripción
A. aspera ye una planta que s'estrema dientro d'Amaranthaceae poles sos inflorescencies dispuestes en espiga y poles sos fueyes opuestes. Ye una yerba perenne, erecta. Fueyes enteres, opuestes, peciolaes, cortamente acuminaes, verdes por dambes cares. La inflorescencia atópase nuna espiga terminal estrecha. Les flores son hermafrodites, con una bráctea y dos bractéoles, de más de 5 mm. Periantu de 4-5 tépalos, práuticamente llibres, llanceolaos, agudos, duros y espinescentes na fructificación. Estambres 2-5 alternando con pseudoestaminodios, filamentus soldaos na base nuna cúpula membranácea. Frutu secu indehiscente arrodiáu polos tépalos.
Distribución xeográfica
D'amplia distribución alcuéntrase nes rexones tropicales ya introducida nes Islles Canaries.
Propiedaes
En Uttar Pradesh, la planta utilizar pa un gran númberu de propósitos melecinales, especialmente en obstetricia y xinecoloxía, incluyendo'l albuertu, inducción del partu y el cese de la hemorraxa posparto. El pueblu Masái de Kenia utilizar como planta melecinal pa solliviar los síntomes de la malaria.
Achyranthes aspera contién triterpenoides saponines que tienen acedu oleanólico como l'aglicona. Ecdysterone, una hormona pa la muda d'inseutos, y alcoholes de cadena llarga tamién s'atopen en Achyranthes aspera.
Taxonomía
Achyranthes aspera describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 1: 204. 1753. Achyranthes: nome xenéricu que procede del griegu achyron, que significa "paya o pulgu" y anthos, que significa "flor", aludiendo al aspeutu del mota.
aspera: epítetu llatín col mesmu significáu, aplicable a les inflorescencies de la planta. Achyranthes australis R.Br.
Nome común
Conozse como "malpica".
Eps
Eps ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
El Vaḷḷe (Somiedo)
El Vaḷḷe ye un llugar y una parroquia del conceyu asturianu de Somiedo.
La parroquia tien una superficie de km² y una población de, que viven toes na mesma  llocalidá.
El pueblu alcuéntrase a 11,4 km de La Pola Somiedo, la capital del conceyu, a un altor mediu de 1.240 msnm.
La Pola Somiedo (parroquia)
La Pola Somiedo ye una parroquia del conceyu asturianu de Somiedo.
Beriain
Beriain (Beriáin en castellán) ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Pamplona, na Cuenca de Pamplona y a 10 km de la capital de la comunidá, Pamplona, formando parte de la so área metropolitana. La so población n' foi de habitantes (INE). Beriáin foi un conceyu de la Cendea de Galar hasta la so segregación en 1992.
Topónimu
Nel casu de Beriáin, según Caro Baroja, el topónimu tendría'l so orixe en Verianum y el nome propiu Verius. Otros filólogos aldericaron esta propuesta como Alfonso Irigoyen qu'aportunó en que les fontes antigües menten a la llocalidá más vegaes como Beheriain, fechu al que Caro Baroja nun dio mayor importancia. Nesta llinia Francico Javier Oroz propón de la mesma l'antropónimu llatín Venerianus o Veneríani, como orixe del topónimu.
Mientres la Edá Media el topónimu trescribir de bien diverses formes, Bearin, Beeriang, Beeriayn, Beeriein, Beerienh, Beerin, Beherian, Beheriein, Bereain, Beriain. Finalmente impúnxose la forma Beriáin en castellán. Según la Real Academia de la Llingua Vasca, en llingua vasca, la denominación normativa del conceyu ye Beriain (ensin tilde), que se pronuncia y acentúa igual qu'en castellán. El conceyu atópase allugáu na zona non vascófona de Navarra, polo que namái ye oficial el nome castellanu.
El xentiliciu pa los habitantes de Beriáin ye "beriaineses" nel sexu masculino y "beriainesas" en femenín. Nun se debe confundir col xentiliciu de la llocalidá de Barañáin, que ye "berinianenses". En eusquera ye "beriaindar" pa dambos sexos.
Situación
Beriáin asítiase na parte central de la Comunidá Foral de Navarra, dientro de la Cuenca de Pamplona. El so términu municipal tien una superficie de 5,43 km² y parte colos conceyos de Cendea de Galar (al norte col conceyu de Salinas de Pamplona); al oeste colos conceyos d'Esquíroz y Subiza, y al sur col conceyu d'Olaz-Subiza), Noáin (al nordeste l'antiguu conceyu de Noáin güei capital del conceyu, y al este los conceyos d'Imárcoain y Oriz), y Tiebas-Muruarte de Reta (Conceyu de Tiebas) pel sur.
Barrios
En Beriáin esisten 2 barrios:
Historia
Beriáin foi un conceyu de la Cendea de Galar hasta 1992, cuando foi aprobada la so segregación por Decretu Foral 222/92, de 15 de xunu, y publicada nel Boletín Oficial de Navarra númberu 78 de 29 de xunu de 1992.
Demografía
Beriáin ocupa'l 31º puestu como conceyu de mayor población de Navarra, con una población de habitantes en. de los que 1.867 son varones y 1.933 son muyeres. La so densidá de población ye de hab/km².
Pirámide de población
Esta estructura de la población ye típica del réxime demográficu modernu, con una evolución escontra l'avieyamientu de la población y l'amenorgamientu de la natalidá añal.
Alministración municipal
L'alministración política realízase al traviés del conceyu dende la segragación del hasta entós Conceyu de Beriáin de la Cendea de Galar en 1992. Según lo dispuesto na Llei Orgánica del Réxime Eleutoral Xeneral, la corporación municipal ta formada por 11 conceyales. La sede del Conceyu de Beriáin ta na Plaza Consistorial de la llocalidá.
Eleiciones municipales 2015
Nes eleiciones municipales de 2015, Alantre Beriáin/Beriain Aurrera (AB/BA) foi la formación más votada y llogró 4 de los 11 conceyales, siguida pola Agrupación Vecinal Beriáin (AVB), con 3 conceyales, y UPN y PSN-PSOE con 2 conceyales cada unu. Oscar Ayesa, de AVB, foi escoyíu alcalde en 2015, pero al añu de la so llexislatura foi espulsáu del cargu por aciu una moción de censura llevada a cabu por conceyales de AB y PSN, y sustituyíu por Jose Manuel Menéndez de AB/BA.
Alcaldes
Estos son los últimos alcaldes de Beriáin.
Tresportes y comunicaciones
Crucia'l so términu municipal la carretera N-121, tando bien cercanes la N-240 (A-21) y l'AP-15, según la Terminal de Mercancíes de RENFE, l'Aeropuertu de Pamplona-Noáin y la Ciudá del Tresporte.
Tresporte urbanu
El Tresporte Urbanu Comarcal de Pamplona tien una llinia diurna y una nocherniega, que comuniquen a Beriáin col restu del área metropolitana de Pamplona. Los servicios son los siguientes;
Fiestes
El Cascu Antiguu de Beriáin celebra les sos fiestes n'honor a San Martín la primer fin de selmana d'agostu.
El Cascu Nuevu de Beriáin celebra les sos fiestes eh honor al Cristu del perdón Santu Cristu del Perdón el segundu fin de selmana de setiembre.
Les fiestes de la mocedá celebren el segundu fin de selmana de mayu nel Cascu Nuevu.
El 4 d'avientu celebrar nel Cascu Nuevu la festividá n'honor de Santa Bárbara, patrona de los mineros, dada la tradición minera del Cascu Nuevu de Beriáin. Efectúase una procesión dende la ermita llevantada n'honor de Santa Bárbara, sita n'el mesmu cascu urbanu, hasta la ilesia, cola imaxe de la santa a costazos de los miembros de la Hermandá de Santa Bárbara vistíos pa la ocasión cola ropa propio de los mineros.
11 de payares día de San Martín, patrón de Beriáin, ye festivu na llocalidá y en consecuencia tien la considerancia de día inhábil a efeutos alministrativos.
Les fiestes chiquitas o asteleniruburugorri conmemoren la consagración de la ilesia de San Martín de Beriain. Esta consagración tuvo llugar nel añu 1127, a otru día a la Dominica in albis, qu'aquel añu yera 11 d'abril.
La tradición diz que tres obispos que se dirixíen a Pamplona pa consagrar la catedral, nun pudiendo cruciar el ríu por cuenta de una fuerte crecida, tuviéronse qu'agospiar en Beriáin. Los trés obispos, n'agradecimientu a los vecinos, consagraron la so ilesia. Esti fechu tuvo de suponer tou un acontecimientu naquel pequeñu pueblu que, seguramante, nun taba acostumáu a asemeyaos visitantes nin tan pomposes celebraciones. Dende entós y hasta va pocos años, les fiestes pequeñes de la llocalidá celebraben el llunes siguiente a la Dominica in albis.
Anguaño esa fecha recordar con una misa na ilesia de San Martín.
Équihen-Plage
Équihen-Plage ye una comuña francesa del departamentu de Pas-de-Calais, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Baztan
Conceyu de Baztan, en Elizondo|thumb thumb|Vista del valle dende la llocalidá de [[Ziga. Puede vese les llocalidaes d'Irurita, Lekaroz, Elizondo y Gartzain.]] thumb|Vista xeneral d'[[Elizondo.]]
Baztan ye un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Pamplona, na contorna de Baztan y a 58 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de.
El Baztan con una superficie de 373,55 km² ye'l conceyu más estensu de Navarra. Ta formáu pola cuenca alta del ríu Bidasoa, que recibe nesta zona'l nome de ríu Baztan.
El conceyu ta compuestu por 15 pueblos y numberosos barrios y caseríos esvalixaos. Nun ta estremáu, como la mayor parte de los conceyos compuestos navarros, en conceyos, anque en cada llugar figura al frente un xuráu o alcalde pedáneo. Amás del conceyu, el valle tamién cunta cola Xunta Xeneral del Valle, una agrupación de calter tradicional onde traten les cuestiones d'interés comuñal.
Topónimu
El nome del valle ye d'orixe y significáu enigmáticos. Esiste una etimoloxía popular bien estendida que fai derivar el nome de bat han, que significa n'eusquera 'ellí toos unu', xustificándose esta denominación pola solidaridá ya igualdá esistente dende antiguu ente los baztaneses.
Sicasí, el topónimu paez proceder del vascu baste, 'árgoma espinosa', siguíu del sufixu qu'indica llugar -anu, -ana. Nel País Vascu francés esisten otros topónimos similares col mesmu orixe, como Bastanès.
El xentiliciu de los habitantes del valle ye baztanés y baztanesa, siendo baztandar el xentiliciu n'eusquera.
Bandera
La bandera del valle de Baztan ta compuesta por: El Departamentu de Caltenimientu y Restauración de Testiles del Institutu del Patrimoniu Cultural (IPC), que se fixo cargu de la restauración de la bandera de Baztan en 2007, databa la so tipoloxía en ciertes banderes de Terciu o Compañía de la segunda metá del sieglu XVII, anque tradicionalmente atribuyir a que foi ganada polos baztaneses na batalla de las Navas de Tolosa que tuvo llugar en 1212.
Escudu
L'escudu d'armes del valle de Baztán tien el siguiente blasón:
Según un párrafu qu'apaez na obra Executoria de la nobleza, antigüedá y blasones de valle de Baztan publicada en 1665 por Juan de Goyeneche, estes armes comunes del valle fueron daes pol rei Sancho Toma en testimoniu de que'l so valor tenía por xuegu la guerra y que la so llealtá esponía les vides al tableru en defensa del so rei. Otra versión apunta a que les armes conceder Sancho VII el Fuerte tres l'heroicu comportamientu de los baztaneses na Batalla de las Navas de Tolosa.
Dada la fidalguía de los naturales del valle, tolos vecinos pueden usar esti blasón razón pola cual atópase grabáu na fachada de cuasi toles cases y caseríos con variaciones nos sos ornamientos que dependen de los gustos de les distintes dómines.
Situación
Baztan ta asitiáu al norte de la Comunidá Foral de Navarra dientro de la rexón xeográfica del Monte de Navarra. El so términu municipal tien una superficie de 376,81 km² y la so capital ta asitiada a 200 msnm d'altitú.
Llenda al norte con Francia y los conceyos d'Urdax y Zugarramurdi, al este con Francia, al sur colos conceyos d'Ultzama, Lantz, Anue, Esteribar y Erro; al Oeste colos de Donamaria, Bertizarana, Etxalar y con Francia.
Relieve ya hidrografía
thumb|Vista xeneral d'[[Arizkun.]] thumb|Ríu Baztán al so pasu por [[Elizondo.]]
Relieve
La parte principal del valle forma una depresión abierta dende'l puertu de Velate al de Osondo con forma de cubeta que'l so fondu tien una altitú d'ente 150 y 200 msnm, que s'atopa arrodiada per un círculu de montes d'importante altitú: Legate (870 msnm) y Alkurrutz (933 msnm) pel oeste, Gorramendi (1081 msnm) pel nordeste, Autza (1306 msnm) y Peña Alba (1075 msnm) pel este y sureste y Abartán (1099 msnm) y, más allá, Gartzaga (1296 msnm) y Sayoa (1459 msnm) pel sur.
Hidrografía
El ríu principal qu'escurre pol valle ye'l ríu Bidasoa denomináu Baztanzubi dende la so nacencia y hasta que se xunta col ríu Aranea y ríu Baztan hasta la so arribada en Mugairi. Naz nel términu d'Errazu, esautamente en Xorroxin, debaxo del monte de Auza en Izpegui, na unión de les regatas Izpegui y Iztauzanzubi. Nel so percorríu pol valle recibe multitud arroyo y regatas como Orabildea, Urrizate o Bearzu.
Xeoloxía
Ente los montes qu'arrodien la depresión tán Sayoa y Autza que caltienen buelgues d'una glaciación correspondiente al Periodu Cuaternariu y al Noroeste y Suroeste d'ésta atopen los macizos paleozoicos de Cinco Villes y Quintu Real principalmente esquistosos, de cumes nidios y valles fluviales encajonados, que tienen na so periferia restos de la cobertoria detrítica permo-triásica (arenisques y conglomeraos de color acoloratáu) modelada pola erosión en crestes enérxiques. Una pequeña parte del valle asitiada al Norte, pertenez al corredor de Vera-Ainhoa, escaváu pol flysch margocalcáreo del Cretácicu Cimeru.
Clima
thumb|Vista xeneral de la llocalidá de Lecároz. El clima de la zona ye de tipu templáu-atlánticu y caracterízase por tener unes precipitaciones abondosu y regular, pola debilidá de les amplitúes térmiques y l'ausencia de aridez.
La temperatura medio añal bazcuya ente los 10º y 15 °C, al añu rexistrar ente 1400 y 2200 mm de precipitaciones, produciéndose ente 160 y 190 díes lluviosos y la evapotranspiración potencial bazcuya ente 550 y 770 mm. Estos valores varien según la cota d'altitú.
La estación metorológica manual de Arizcun asitiada a una altitú de 261 msnm rexistró nel periodu 1976-2009 los siguientes valores.
Flora y fauna
thumb|Vista xeneral de la llocalidá d'[[Irurita.]]
Flora
La vexetación natural pertenez a la provincia atlántica de la rexón euru-siberiana. Antes de l'aición antrópica, que foi intensa los sos montes taríen principalmente cubiertes por hayas, les sos partes baxes por carbayos y nes zones entemedies por castaños principalmente xunto con otres especies arbóreas caducifolies, como fresnos y ablanares. La especie arbórea más abondosa anguaño (2011) ye la faya (Fagus sylvatica) la cual ocupa una estensión averada de 7500 hai y ye siguida con gran diferencia pol carbayu (Quercus robur) y la castañal (Castanea). Unes 2100 hai d'arboláu (3/4 del total) son de repoblación formada principalmente por pinu insigne, carbayu americanu (Quercus rubra) y alerce del Xapón. Pela redolada de los ríos, atópense omeros (Alnus glutinosa), sauces, chopos y fresnos.
Fauna
Ente los mamíferos qu'habita'l valle pueden atopase: foínos, xabalinos, venaos, corzos, esguiles, y como interés puede destacar la presencia de coipos, un mamíferu orixinariu de Suramérica, que s'asitió hai unos pocos años nes veres del ríu Baztan procedente d'una granxa francesa.
Historia
thumb|Palaciu onde vivió [[Pedro de Ursua n'Arizkun.]] thumb|Vista parcial de la llocalidá [[Amaiur (Navarra)|Amaiur.]]
Edá Media
Na Edá Media, permanez dientro del Reinu de Pamplona, y el rei Sancho III el Mayor, lo instituye como Señoríu. Según cúntase, Sancho Toma concedió al valle les sos armes "un xuegu d'axedrez arroncháu de blancu y negru", pol valor demostráu polos baztaneses en guerra col Reinu de Francia. El 22 de mayu de 1397, Carlos III el Noble, declaró que los habitantes del valle "sían calteníos en lur condiciones de fidalguía y infançonía". Por esta condición de fidalgos, tolos vecinos pueden usar el blasón mentáu.
Edá Moderna
Del Valle de Baztan fuéronse dixebrando a lo llargo del sieglu XVII los llugares de Zugarramurdi, Urdax y Amaiur, convertíos en villes. Amaiur se reintegró al valle en 1969.
Nel sieglu XVIII, Juan de Goyeneche fundó un pequeñu nucleu industrial cercanu a Madrid col nome de Nuevo Baztán. Anguaño ye un pueblu de más de 6000 habitantes.
Edá Contemporánea
Baztan foi escenariu de numberoses aiciones béliques mientres la Guerra de la Convención, a fines del sieglu XVIII, la Guerra de la Independencia y les Guerres Carlistes. La derrota del bandu carlista en Peña Plata, tres la invasión del valle poles tropes del xeneral Martínez Campos, foi'l final de la postrera d'elles.
Nucleos de población
El valle de Baztan ta compuestu por 15 pueblos o llugares y numberosos barrios y caseríos esvalixaos. Los llugares qu'integren el valle colos sos correspondientes barrios ente paréntesis son: Almandoz, Aniz, Arizkun (Aintzialde, Bozate, Ordoki, Mendiola, Iraperri, Aritzakun, Pertalats), Arraioz (Mardea), Azpilkueta (Apaioa, Arribiltoa, Urrasun y Zuaztoi), Berroeta, Ziga (Zigaurre), Elizondo (Antzanborda, Bearzun, Berru, Etxaide), Elbete (Bearzun), Erratzu (Gorostapolo, Iñarbegi, Iñarbil), Gartzain (Aitzano, Ariztegi, Etxerri), Irurita, Lekaroz (Aroztegia, Uharte, Oharriz), Amaiur y Oronoz-Mugairi (Mugairi y Zozaia).
Demografía
Baztan ocupa'l 12ᵘ puestu como conceyu de mayor población de Navarra, con una población de habitantes en. de los que 4123 son varones y 3958 son muyeres.
Robléu (Pigüeña)
Robléu ye un llugar de la parroquia de Pigüeña nel conceyu asturianu de Somiedo.
Alcuéntrase a 15 km de La Pola Somiedo, la capital del conceyu, a un altor mediu de 620 msnm y tien una población de.
Baztan
Alministración
thumb|Vista xeneral de la llocalidá d'[[Azpilkueta.]]
Xunta Xeneral del Valle
Los junteros son cuatro y representen a cada unos de los cuarteles:
Los alcaldes xuraos son 15, un representante per cada pueblu. Ye un cargu electu. El Valle ríxese principalmente poles Ordenances, Cotos y Panales aprobaes pola Xunta Xeneral de Valle'l 29 de setiembre de 1967 y autorizaes pola Diputación Foral de Navarra el 7 d'avientu del mesmu añu.
Alministración municipal
L'alministración política realízase al traviés d'un conceyu de xestión democrática que los sos componentes escoyer cada cuatro años por sufraxu universal dende les primeres eleiciones municipales tres la reinstauración de la democracia n'España, en 1979. El censu eleutoral ta compuestu polos residentes mayoría d'edá mayores de 18 años empadronaos nel conceyu, yá sían de nacionalidá española o de cualquier país miembru de la Xunión Europea. Según lo dispuesto na Llei Orgánica del Réxime Eleutoral Xeneral, qu'establez el númberu de conceyales elegibles en función de la población del conceyu, la corporación municipal ta formada por 13 conceyales. La sede del Conceyu de Baztan ta asitiada na Plaza de los Fueros e/n de la llocalidá d'Elizondo.
Resultaos eleiciones municipales 2011
Nes eleiciones municipales de 2011, Unión del Pueblu Navarro (UPN) foi la llista más votada consiguiendo'l 33,92 % de los votos válidos y 5 conceyales, siguida de Bildu que llogra los mesmu conceyales col 33,10 % (37 votos menos que UPN). Tamién consiguen representación nel consistoriu Izquierda-Ezkerra (coalición integrada por Izquierda Xunida de Navarra y Batzarre) que se presentó como Baztango-Ezkerra col 18,18 % y 2 conceyales y Nafarroa Bai (Na-Bai) col 8,64 % y un conceyal. Finalmente l'alcaldía recayó en Garbiñe Elizegi Narbarte de Bildu col sofitu d'Izquierda-Ezkerra.
Alcaldes
Estos son los últimos alcaldes del valle de Baztan:
Economía
thumb|Vista parcial de la llocalidá d'[[Aniz, onde s'aprecia l'actividá ganadera.]] La economía del Valle de Baztan tuvo basada tradicionalmente na agricultura y ganadería. Pola so tradición vascu-navarra, la economía rural taba centrada nel caserío, polo que la mayoría de les esplotaciones yeren de calter familiar.
A lo llargo del sieglu XX el sector agrícola foi perdiendo pesu y como amuesen los datos del Institutu d'Estadística de Navarra (1999) sigue en retrocesu; anque entá supón una parte importante de l'actividá del valle. Principalmente la ganadería bovina y ovina, una y bones la xeografía y suelu del Baztan nun favorecen l'agricultura.
L'actividá industrial ta constituyida por pequeñes y medianes empreses dedicaes a la estraición de piedra, alimentación, metal y construcción.
Dende l'añu 2000 aproximao, el turismu convirtióse nuna gran fonte d'ingresos debíu a la puxanza del turismu rural, una y bones el valle cunta con amplios espacios naturales, xuníu a que munchos de los caseríos que cesaren les sos actividaes agrícola y ganaderu fueron reconvertíos en cases rurales.
Monumentos
thumb|Ilesia de Santa Cruz d'[[Elbete.]] thumb|Casa-torre d'[[Arraioz.]]
Monumentos relixosos
Destaca tamién el Colexu de Lekaroz, fundáu en 1888 como seminariu seráficu d'ultramar, y bien conocíu dende principios del sieglu XX pola calidá de la so enseñanza, yá que tres los estudios seminaristes de los sos entamos impartieron estudios non relixosos.
Escontra principios de sieglu, pasó a ser namái colexu internáu, hasta que na década de 1960 treslladóse la docencia al nuevu colexu. En 1990 dexar d'utilizar los edificios nuevos, que finalmente fueron mercaos pol Gobiernu de Navarra y reconvertíos nel actual institutu de Lekaroz. Polo que supón esti emblemáticu centru pal valle, la decisión del Gobiernu de Navarra de derruir el colexu antiguu sacante la Ilesia causó un enorme discutiniu.
Ardea cocoi
Ardea cocoi ye una especie d'ave perteneciente al clado Ardeidae mesma de Centru y Sudamérica.
Distribución
Atopar dende l'este de Panamá pel norte hasta'l archipiélagu de Tierra del Fueu y les Islles Malvines pel sur, y n'altitúes que ronden los 2000 msnm. En Chile, un importante llugar onde s'atopen ye na reserva nacional El Yali.
Comportamientu
Tien vezos diurnos, prefier tar sola o en pequeños grupos. Polo xeneral añera y duerme en sitios comunales conocíos vulgarmente como garceros. Ta acomuñada con güelgues tantu salobres como dulceacuícolas.
El so vuelu ye lentu y elegante, realizar col so pescuezu recoyíu en forma de S, lo que les diferencia de les cigüeñes que la faen col pescuezu estendíu. Alimentar polo xeneral d'invertebraos, pexes, reptiles y anfibios.
Esta garza foi bien escorrida nel sieglu XIX polos sos plumes, que yeren utilizaes p'adornos domésticos y d'alta cordura.
Ecozona afrotropical
La rexón afrotropical (llamada tamién etiópica) ye una de los ocho ecozones o rexones bioxeográfiques terrestres. Entiende'l África subsaḥariana, Madagascar, les islles del océanu Índicu occidental y estiéndese hasta'l sur de la península arábiga. thumb|300px|Mapa de la ecozona afrotropical.
Principales rexones ecolóxiques
thumb|300px|Biomas afrotropicales. La mayor parte de la ecorrexón afrotropical tien un clima tropical. Los desiertos del Sahara y d'Arabia dixebren la ecozona afrotropical de la paleártica.
Montes del sur d'Arabia
En Yeme, parte d'Omán y sur d'Arabia Saudita hai montes estacionales y pequeños montes permanentes, onde predominen los enebros y acacies.
Baztan
Monumentos civiles
Destaca sobremanera la bayura de monumentos megalíticos de la era neolítica y que se suelen atopar nos cumes de los montes.
Ecozona afrotropical
Selva ecuatorial africana
La rexón de Guinea ye una franxa de selva lluviosa qu'ocupa gran parte del África occidental so la zona de converxencia intertropical. La selva guineana estender a lo llargo de la mariña dende Guinea hasta'l Congo, dixebrada en dos partes pol corredor Togu-Dahomey, una zona de mosaicu de selva y sabana que llega hasta la mariña. La zona selvática más estensa d'África atopar na cuenca del Congo, n'Árica central. Otra zona de selva umbrófila ocupa la mariña del océanu Índicu, dende'l sur de Somalia hasta Sudáfrica.
Veigas (parroquia)
Veigas ye una parroquia del conceyu asturianu de Somiedo.
Ecozona afrotropical
Sabana d'acacies d'África Oriental
Sabanes d'acacies y pacionales del África oriental en Kenia y Tanzania.
Baztan
Monumentos civiles
Puede atopase tamién una escultura d'Oteiza titulada Maternidá asitiada en frente del Muséu Etnolóxicu de Baztan en Elizondo y otra del mesmu autor titulada Oración a Santiago, nel xardín de la ilesia parroquial d'esta mesma llocalidá.
Veigas (parroquia)
Tien una superficie de km² y una población de.
Ecozona afrotropical
Montes d'África oriental
La rexón afromontana, dende'l macizu Etíope hasta los montes Drakensberg de Sudáfrica, pasando pol Gran Valle del Rift y la Selva montana de la falla Albertina. Tien una flora distintiva, qu'inclúi Podocarpus, Afrocarpus y lobelies y senecios xigantes.
Ludwig van Beethoven
Ludwig van Beethoven (Bonn, 16 d'avientu -Viena, ) foi un compositor, direutor d'orquesta y pianista alemán. El so legáu musical abarca, cronolóxicamente, dende'l periodu clásicu hasta entamos del romanticismu musical. Ye ún de los compositores más importantes de la historia de la música y el so legáu influyó de forma decisiva na música posterior.
Consideráu'l postrer gran representante del clasicismu vienés (dempués de Christoph Willibald Gluck, Joseph Haydn y Wolfgang Amadeus Mozart), Beethoven consiguió faer trescender la música del romanticismu, influyendo en diversidá d'obres musicales del sieglu XIX. El so arte espresóse en numberosos xéneros y magar que les sinfoníes foron la fonte principal de la so popularidá internacional, el so impautu resultó ser principalmente significativu nes sos obres pa pianu y música de cámara.
La so producción inclúi los xéneros pianísticos (trenta y dos sonates pa pianu), de cámara (dieciséis cuartetos de cuerda, siete tríos, diez sonates pa violín y pianu), vocal (lieder, dos mises y una ópera: Fidelio), concertante (cinco conciertos pa pianu y orquesta, ún para violín y orquesta) y orquestal (nueve sinfoníes, obertures, etc.), ente les que s'atopa'l ciclu de los Nueve sinfoníes, incluyendo la Tercer sinfonía, tamién  Heroica, en mi mayor, la Quinta sinfonía, en do menor y la Novena sinfonía, en re menor (que'l so cuartu movimientu ta basáu na Oda a l'Allegría'', escrita por Friedrich von Schiller en 1785).
Ecozona afrotropical
Sabana montiega d'África austral
Son montes, praderíes y sabanes del África austral como la rexón del Miombo y la Sabana arbolada d'África austral.
Desiertos d'África austral
Ecorrexón conformada polos desiertos del Kalahari y de Namibia.
Ludwig van Beethoven
Familia
thumb|300px|[[Johann van Beethoven (1740-1792) y María Madalena Keverich (1746-1787), padres de Ludwig.]] La familia de Beethoven vivía so condiciones modestes. El so güelu paternu, llamáu tamién Ludwig, (Mechelen, 1712-1773), yera descendiente d'una familia de llabradores y granxeros orixinarios de Brabante, na rexón de Flandes (Bélxica), que treslladáronse a Bonn nel sieglu XVIII. La partícula van del so nome, contrariu a lo que pudiera creese, nun tien orixe noble, y l'apellíu Beethoven dablemente seya deriváu de Betuwe, una llocalidá de Liexa, magar qu'otra hipótesis apunta a que l'apellíu remanez de Beeth, que quier dicir remolacha y Hoven, que ye'l plural de Hof, que significa granxa. D'esti mou, «Beethoven» vendría significar «granxes de remolaches».
Ecozona afrotropical
Reinu florístico del Cabu
El reinu florístico del Cabu, nel estremu meridional d'África, ye una rexón de clima mediterraneu qu'alluga un númberu significativu d'endemismos, según families de plantes, como les protees (Proteaceae) que tamién s'atopen na ecozona australiana.
Baztan
Monumentos civiles
Son abondosos casar torres medievales, los palacios barrocos, les cases de los indianos y palacetes de finales del XIX y principios del XX.
Ecozona afrotropical
Madagascar ya islles del Índicu occidental
Madagascar y les islles vecines formen una sub-rexón distinta de la ecozona, con numberoses especies reinales, como los lémures, y elevada biodiversidá. Madagascar y les Seixeles son restos del antiguu supercontinente Gondwana; dixebrar d'África fai millones d'años. Otres islles del océanu Índicu, como les Comores y les Mascareñes, son d'orixe volcánicu y de formación más recién. Dellos biomas:
José Néstor Pékerman
José Néstor Pékerman Krimen ye un ex-futbolista y direutor téunicu arxentín. Anguaño desempéñase como entrenador de la Seleición Colombiana. Dirixó les seleiciones xuveniles de l'Arxentina ganando 3 Mundiales de la categoría Sub-20, llegando dempués a la Seleición Arxentina ente'l periodu 2004-2006 dirixendo'l mundial d'Alemaña 2006. Nel ralu entendíu ente'l 2007-2008 dirixó al Deportivo Toluca en Méxicu y a los Tigres de la UANL en 2009.
Ecozona afrotropical
Plantes
La ecozona afrotropical alluga delles families de plantes reinales. En Madagascar y les islles del Índicu atópense diez families reinales de plantes con flores: ocho son reinales de Madagascar (Asteropeiaceae, Didymelaceae, Didiereaceae, Kaliphoraceae, Melanophyllaceae, Physenaceae, Sarcolaenaceae y Sphaerosepalaceae), una de les Seixeles (Mesdusagynaceae), y una de les Mascareñes (Psiloxylaceae). Doce families son reinales o cuasi reinales de Sudáfrica (incluyendo Curtisiaceae, Heteropyxidaceae, Penaeaceae, Psiloxylaceae y Rhynchocalycaceae) de les que cinco son reinales de la rexón florística d'El Cabu (ente elles, Grubbiaceae). Tamién son reinales de la ecozona Barbeyaceae, Montiniaceae, Myrothamnaceae y Oliniaceae, ente otres.
José Néstor Pékerman
Con solu trés meses d'edá instalar xunto a los sos padres en Puertu Ibicuy (Entre Ríos), llugar onde se crió y vivió la so mocedá, p'asina camudase a Buenos Aires a los 12 años d'edá.
Futbolista
thumb|left|José Néstor Pekerman n'Argentinos Juniors en 1968.
Baztan
Cultura
thumb|Sagar-Danza en [[Arizkun.]] Ye una de les zones billingües de Navarra, onde'l eusquera ye faláu por más del 80 % de la población. Al ser un conceyu fronterizu con Francia, el francés tamién ye conocíu nes llocalidaes estremeres.
Gastronomía
Baztan zopak, busti, txuri ta beltx, corderu en chilindrón, piper opilek, balto, cuayada (fervida con piedra caliente).
Deportes
thumb|Trinquete d'[[Elizondo.]] Amás del fútbol, representáu pol club local C.D. Baztan, tamién son bien practicaos los deportes de pelota vasca, yá seya a mano o pala. Esisten frontones en cuasi tolos pueblos y barrios y un trinquete en Elizondo y Irurita.
José Néstor Pékerman
Futbolista
La pensión de futbolistes del club de La Paternal lleva'l so nome.
Dempués del so retiru como futbolista mientres dalgún periodu pa poder sostener a la so familia tuvo d'emplegase en dellos trabayos, ente ellos el de taxista en Buenos Aires.
Ludwig van Beethoven
Familia
En marzu de 1733, el so güelu emigró a Bonn, onde trabayó como direutor y maestru de capiya de la orquesta del príncipe eleutor de Colonia. El 17 de setiembre d'esi mesmu añu, casó con María Josepha Poll, que los sos testigos foron l'organista Gilles van den Aeden y Johann Riechler. Tuvieron tres fíos: María Bernarda Ludovica (bautizada'l 28 d'agostu de 1734, muerta'l 17 d'ochobre de 1735), Marcus Josephus (bautizáu'l 25 d'abril de 1736, muertu pocu dempués nuna fecha indeterminada) y Johann, que de la so nacencia o bautismu nun se caltién rexistru; supónse que nació a finales de 1739 o empiezos de 1740. El terceru foi l'únicu que sobrevivió a la infancia y foi'l padre de Beethoven. Johann foi músicu y tenor de la corte eleutoral.
Superficie terrestre
Superficie terrestre ye una espresión utilizada davezu, inclusive en contestos científicos, pero que presenta una cierta ambigüedá. Puede referise tantu a la totalidá de la superficie de la Tierra, definida geométricamente pol geoide; como namái a dalguna de los sos partes, especialmente a la parte superficial de la litosfera. Inclusive nesti casu, tampoco hai una precisa identificación del términu, que puede referise tantu a tola denomada corteza terrestre como al so parte más superficial o formación xeolóxica superficial, que la so parte más importante ye'l suelu.
José Néstor Pékerman
Entamos y Xuveniles de l'Arxentina
Depués d'adquirir esperiencia en clubes como Argentinos Juniors, Estudiantes de Caseros y Chacarita Juniors, cumpliendo'l rol de segundu entrenador de Ricardo Trigilli, entrenador que lu fixo debutar como xugador, empezó la so carrera dirixendo les inferiores de Chacarita Juniors. Depués siguió como entrenador de les inferiores d'Argentinos Juniors y de Colo-Colo en Chile. En 1994, a pesar d'un currículum non bien destacáu hasta esi momentu, el proyeutu de Pékerman ganó la convocatoria fecha pola AFA pa dirixir la seleición nacional xuvenil de fútbol d'Arxentina. José Néstor Pékerman demostró la so valía consiguiendo trés campeonatos mundiales de la categoría Sub-20 (1995, 1997 y 2001 ), dos campeonatos suramericanos Sub 20 (Chile 1997 y Arxentina 1999) y el Tornéu Esperances de Toulon Sub-21 en 1998. Nel 2000 llogró'l Premiu Konex de Platino al meyor direutor téunicu de la década, premiu compartíu con Carlos Bianchi.
Baztan
Deportes
Dende 2001, añu nel que se volvió a crear el Baztan Rugby Taldea, el rugby tuvo una gran puxanza nel valle. En gran parte por cuenta de les bones resultaos llograes mientres les siguientes temporaes que lo llevaron al ascensu na temporada 2003/04 a la categoría nacional.
Superficie terrestre
Davezu la espresión "superficie terrestre" utilizar pa referise a esta "superficie sólida" la espresión tierres remanecíes (continentes y islles), como sinónimu de relieve terrestre. Sicasí, cuando s'utiliza pa identificar la superficie del planeta como tal, inclúi a la parte superficial de les mases d'agua que formen la hidrosfera (mares y océanos, agües continentales –ríos, llagos, glaciares–, etc.).
José Néstor Pékerman
Club Deportivo Leganés (España)
Nel añu 2003 José P. tuvo un curtiu pasu nel fútbol español, cuando l'arxentín Daniel Grinbank adquirió la mayoría del Club Deportivo Leganés perteneciente a la Segunda División d'España, nesta ocasión Pékerman cumplía'l cargu de Direutor Deportivo. A media temporada'l dueñu Daniel Grinbank dexa al equipu y de la mesma ye inminente la salida del entrenador Carlos Aimar, José Pékerman ufiertar a dirixir al equipu pero la Real Federación Española de Fútbol nun lo dexó por cuenta de que por reglamentu tenía de cumplir un mínimu de 3 años como entrenador profesional. El club baxó a Segunda B, abasnando problemes económicos y una perda pa Daniel Grinbank d'aproximao 2,5 millones d'euros.
Baztan
Lleendes
Una de les tradiciones más conocíes nel valle yera la de llevar una docena de güevos a les monxes clarises del conventu de Arizkun por que rezaren pol bon tiempu. Anque práuticamente sumida, entá munches pareyes de novios siguen faciéndolo p'asegurase bon tiempu'l día de la so boda.
Pero, ensin dulda, la hestoria más conocida ye la de los escoses. El nucleu escose más conocíu ye Bozate.
Superficie terrestre
Nun ye avezáu, pero sí se fai en dalgún casu, referise col nome superficie terrestre a la superficie de l'atmósfera en contautu cola litosfera o hidrosfera (tocantes al so estremu opuestu, nun hai una llende o superficie en contautu col espaciu esterior, sinón un gradual enrarecimiento de la materia que compón l'atmósfera nes sos capes esteriores). Tampoco ye avezáu referise con esi nome a los seres vivos que formen la biosfera, y que tienen les distintes partes de la superficie terrestre como les sos biotopos.
José Néstor Pékerman
Seleición Arxentina
En 2005, la seleición, sol so mandu llogró la clasificación a la Copa Mundial de Fútbol de 2006, y tiempu dempués llogró'l segundu puestu na Copa FIFA Confederaciones 2005 en perdiendo la gran final contra l'hasta esi entós campeón del mundu. .
Ludwig van Beethoven
Familia
thumb|150px|La casa de Beethoven, allugada nel 515 de la Bonngasse, [[Bonn.]]
Superficie terrestre
Ciencies qu'estudien la superficie terrestre
La superficie terrestre foi'l campu d'estudiu de numberoses ciencies dende dómines bien antigües. Ente estes ciencies atopen la Xeografía (principalmente la xeografía física y la xeografía rexonal, la cartografía, la topografía y la xeodesia, la xeoloxía, la xeomorfoloxía, la edafoloxía y bien de más convencionalmente incluyíes ente les ciencies de la Naturaleza o les ciencies de la Tierra.
La xeografía
La xeografía ye la ciencia que, tradicionalmente, viénose encargando del estudiu de la superficie terrestre y lo delimita d'otros campos d'estudiu trataos n'otres ciencies allegaes, como ye'l casu de la xeoloxía, que tamién estudia l'interior del nuesu planeta, de l'astronomía, qu'estudia los cuerpos celestes (incluyendo a la Tierra como tal) y del campu de les ciencies de la Tierra, dalgunes de les cualos estudien tamién aspeutos específicos que se presenten sobre la superficie terrestre.
Ludwig van Beethoven
Familia
El 12 de payares de 1767 casó na ilesia de San Remixu en Bonn con María Madalena Keverich (19 d'avientu de 1746 -17 de xunetu de 1787), una moza vilba y fía d'un cocineru de Tréveris. Por esi motivu, el matrimoniu de los sos padres cuntó cola oposición del so güelu, qu'entós daquella yá yera'l prestixosu maestru de capiya de la corte y consideraba a la moza d'una clase social inferior a la del so fíu, lo que nun yera cierto darréu que na so familia había conceyales ya inclusive senadores.
El matrimoniu treslladóse al nᵁ 515 de la Bonngasse y dos años dempués, en 1769, nació'l so primer fíu, bautizáu como Ludwig María van Beethoven. Sicasí, apenes seis díes dempués del so bautizu, el neñu finó. El 17 d'avientu de 1770 foi bautizáu'l so segundu fíu, na ilesia de San Remixu de Bonn, col nome de «Ludovicus van Beethoven» (Ludwig van Beethoven) según descríbese na acta de bautismu. La so fecha de nacencia, xeneralmente aceutada como'l 16 d'avientu de 1770, nun cunta con documentación histórica que pueda sofitala. María Madalena tuvo entá cinco fíos más, de los que namái sobrevivieron dos: Kaspar Anton Karl van Beethoven, bautizáu'l 8 d'abril de 1774, y Nikolaus Johann van Beethoven, bautizáu'l 2 d'ochobre de 1776. Los biógrafos nun tienen clares les dates de nacencia exautes de nengún de los fíos de María Madalena Keverich.
Primeros años de vida
thumb|Retratu de Beethoven cuando tenía trece años. thumb|L'[[archiduque Maximilianu Franciscu d'Austria (1756-1801), patrocinador financieru de Beethoven.]]
El padre de Beethoven taba bien impresionáu pol fechu de que Wolfgang Amadeus Mozart diera conciertos a los siete años y quería que'l so fíu siguiera los sos pasos. Col enfotu de faer de Ludwig un nuevu neñu prodixu, empezó a enseña-y pianu, órganu y clarinete a temprana edá. Sicasí, l'estudiu musical coartó'l desenvolvimientu afeutivu del neñu, qu'apenes se rellacionaba con otros neños. En metá de la nueche, a Ludwig sacábenlu de la cama y obligábenlu a tocar el pianu pa los conocíos de Johann, a los que quería impresionar; esto facía que tuviera cansáu na escuela. Yá yera normal que dexara d'asistir a clases y quedábase en casa pa prauticar música.
El padre yera alcohólicu, lo que supunxo que perdiera'l puestu de direutor de la orquesta de Bonn —puestu heredáu del güelu Ludwig—, y la madre taba davezu enferma. Magar que la rellación con Johann yera distante, Ludwig amaba enforma a so madre, a la que denomaba la so «meyor amiga».
El 26 de marzu de 1778, cuando tenía siete años, Beethoven fizo la so primer actuación en públicu en Colonia. El so padre afirmó que la edá de Ludwig yera de seis años, pa destacar d'esti mou, la precocidá del so fíu; por ello, siempres se creyó que Beethoven yera más nuevu de lo que yera en realidá. Darréu que'l talentu musical y pedagóxicu del so padre yera llendáu, Ludwig empezó a recibir clases de otros profesores. Les sos meyores foron significatives, sobremanera na interpretación del órganu y la composición, dirixíu por músicos esperimentaos como Christian Gottlob Neefe. Neefe foi un profesor bien importante ya influyente na so instrucción y supo valorar darréu'l nivel esceicional de Ludwig. Amás de tresmiti-y conocencies musicales, Neefe dio a conocer a Beethoven les obres de los pensadores más importantes, tanto antiguos como contemporáneos.
El primer viaxe a Viena
Beethoven atopa una vía d'escape de la presión familiar en 1787 cuando, con 17 años, marcha a la capital austriaca sofitáu pol so mecenes, el conde Ferdinand von Waldstein, que paga los gastos del viaxe y, lo más importante, convéncelu de les sos posibilidaes d'ésitu. Paez que mientres esti viaxe a Viena tuvo llugar un curtiu alcuentru con Mozart. En rellación a esti alcuentru, namái esisten testos de discutible autenticidá. Seya como seya, la lleenda diz que Mozart diría: «Recuerden el so nome, esti mozu va dar qué falar al mundu».
Al pocu tiempu, so madre careció gravemente de tuberculosis, y so padre pidió-y por carta que tornara a Bonn darréu. La madre morrió'l 17 de xunetu de 1787. Tres esti fechu, so padre entró nuna depresión y agravóse'l so alcoholismu, aportando a que lu detuviesen y encarcelasen por esti fechu. Tres esto, el mozu Ludwig tuvo de responsabilizase de los sos nuevos hermanos y viose obligáu a caltenelos, tocando'l violín nuna orquesta y dando clases de pianu mientres cinco años, ente que'l so padre siguía presu. El padre finó finalmente'l 18 d'avientu de 1792.
D'aprendiz a maestru
thumb|left|[[Franz Gerhard Wegeler (1765-1848), médicu y amigu dende la infancia de Beethoven.]]
Ardea herodias
La garza azulada o garza ceniza (Ardea herodias) ye una especie d'ave pelecaniforme de la familia Ardeidae. Ye una garza americana bastante común. Ocupa una área que s'estiende por América del Norte, Centroamérica, les islles Galápagos y norte de Sudamérica. Ye una de les garces de mayor tamañu, con un altor que puede superar los 110 cm de llargor.
Ludwig van Beethoven
D'aprendiz a maestru
En 1792, el príncipe eleutor de Bonn volvió financia-y un viaxe a Viena, ciudá na que quedó'l restu de la so vida componiendo, tratando d'algamar una reconocencia social a la so persona per aciu del arte y sufriendo un mal particularmente tarrecible pa él: la sordera. Ellí, Beethoven recibió clases de composición con Joseph Haydn, de contrapuntu con Johann Georg Albrechtsberger y Johann Baptist Schenk y de llírica con Antonio Salieri.
Mientres esti periodu tuvo dellos duelos musicales con otros pianistes. El primeru foi en 1792 ―con 21 años d'edá―, mientres un viaxe cola orquesta de la corte, nel que tocó con Franz Sterkel, executando obres de dichu compositor. En 1800 tuvo llugar el famosu duelu nel palaciu de Lobkowitz, nel que'l pianista y compositor Daniel Steibelt retólu a que tocaren xuntos. En tala ocasión, Beethoven tomó partitures d'una obra d'esti, modificándoles al empar que diba tocándoles, con tanta gracia que Steibelt declaró que nun diba volver a Viena mientres Beethoven viviera ellí y abandonó la ciudá, quedando en París.
José Néstor Pékerman
Seleición Arxentina
Na primer ronda del mundial l'equipu de Pékerman clasificóse fácil y llogró una goliada al vencer 6-0 a la Seleición de fútbol de Serbia y Montenegro, p'asina pasar a octavos de final, onde lu ganaron a Méxicu, pero'l suañu arxentín detener en Cuartos de Final frente a la seleición llocal (Alemaña) en riola de penales, quedando l'Arxentina en 5° llugar de la Copa Mundial. Depués de la eliminación anunció nuna conferencia de prensa, que dexaría'l so cargu como direutor téunicu de la seleición absoluta albiceleste: "Yo creo qu'esto se terminó, ye'l fin d'un ciclu y nun voi siguir", fueron les tayantes pallabres del entrenador.