cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Totalitarismu
Aspeutu sociolóxicu
Nes dictadures de tipu fascista, el suxetu individual esiste en tantu y cuanto ye pa una población étnico y nacional que comparte un mesmu pasáu y cultura, polo que l'individualismu si ta presente, primen los intereses non de la razón d'una mayoría sinón de la voluntá” d'una etnia. El pensamientu doctrinariu fascista reconoz abiertamente'l so calter totalitariu y toma el términu pa autodenominarse, según adopta deliberadamente pal nuevu Partíu-Tao la forma d'un cultu a la personalidá qu'asegure por presión social la subordinación de toles xerarquíes al líder de les mases, como espresión del trunfu de la voluntá sobre la inercia de la historia, contra toa forma lliberal de pluralismu políticu o social, o siquier contra toa autonomía "plutocrática" de les distintes formaciones sociales. Nel fascismu (sía so la forma exercida pol partíu Fascista o so la so espresión más radicalizada nel casu del partíu Nacionalsocialista) niégase la esistencia de necesarios antagonismos socioeconómicos ente clases y afírmase una falsación de la historia per parte de quien traten de combatila.
Aspeutu políticu
El totalitarismu ye un monismu políticu porque rixe tola estructura de poder en redol al poder políticu, xeneralmente un solu líder, absorbiendo los poderes que s'afinen a ésti y negando los que son independientes o contrarios. D'esta forma, al contrariu de les formes d'estáu democrátiques, onde'l poder político ye una forma más de poder, que s'atopa nuna xerarquía, sobre'l poder social, nel totalitarismu nun esiste esa xerarquía de poderes, por cuenta de que namái esiste unu, el poder político total.
A diferencia del lliberalismu y del marxismu que cunten con una coherente esposición de principios ideolóxicos, les doctrines totalitaries configúrense al par qu'estos movimientos surden col propósitu d'algamar el poder y establecer el so sistema de dominación. Nun hai doctrina. Una primer carauterística ye la so esaltación del Estáu, d'un Estáu omnipotente o totalitariu y llevar el respetu a los líderes d'estos a un nivel de casi "cultu a la personalidá".
A ello, el nacionalsocialismu amiesta la configuración d'un Estáu sofitáu en supuestos étnicos y racistes. Por ello, el fin supremu del Estáu nazi ye la preservación de la pureza racial, la que xustifica la política racista y antisemita del Tercer Reich. Antiparlamentarismo so la direición d'un xefe o caudiellu -Duce (Mussolini), Führer (Hitler), Caudiellu (Franco)- dotáu d'un poder carismático y capaz de crear por sigo solo la voluntá nacional y de dirixila en beneficiu de la coleutividá insustituible.
El so odiu febril a la democracia y a les sos manifestaciones más comunes, la llibertá y l'igualdá polítiques. Asina frente a la “falacia” de la igualdá democrática (vale destacar que dende'l paradigma totalitariu la democracia lliberal ye tamién un totalitarismu), exhiben como ideal la dicotomía cimeres-inferiores. Nel códigu social fascista l'home ye cimeru a la muyer, el militar al civil, el miembru del partíu al que nun lo ye, puede espresase les principales carauterístiques:
Aspeutu xurídicu
thumb|300px|Mapa fechu con cranios de les víctimes del réxime de [[Kampuchea Democrática, exhibíu nel Muséu Tuol Sleng.]] Remana la so propia concepción del derechu afirmando que namái esiste un derechu positivu que l'Estáu da a les persones. Esto ye, que nun esisten derechos naturales nes persones, pol namái fechu de ser persones, amás niega la esistencia de dignidá na persona humana de manera natural. Los derechos naturales que pudieren esistir, el totalitarismu considera que son daos pol estáu, polo tanto pasen a ser derechos positivos.
Orixe y evolución del términu
Si tratamos d'establecer la xenealoxía de la noción de totalitarismu, ye necesariu remontanos a los primeros tiempos del fascismu efeutu ye na reflexón surdida tres l'apaición del fascismu italianu cuando s'utiliza per primer vegada l'axetivu "totalitariu" qu'apaez primero que'l sustantivu. Paez ser que fueron los adversarios políticos de Mussolini quien utilizaron l'axetivu per primer vegada mientres los Años 1920 pa estigmatizar el réxime de Mussolini. El dictador italianu nun tardó n'utilizar el términu, evidentemente con connotaciones positives. Una frase bien citada d'un testu realizáu conjuntamente por Mussolini y el so principal ideólogu Giovanni Gentile diz asina: «pal fascismu, tou ta dientro del estáu y nada humanu o espiritual esiste nin tien valor fuera del estáu, nesi sentíu'l fascismu ye totalitariu».
El términu realcuentra la so connotación peyorativa na pluma de los intelectuales alemanes opuestos a Hitler, a destacar Herbert Marcuse o Franz Neumann, pocu dempués, en 1941 apaez per primer vegada escritu'l sustantivu «totalitarismu».
El términu va emigrar d'Italia y Alemaña a los principales países d'acoyida de los opositores políticos, predominantemente Estaos Xuníos y Francia. Paralelamente, el términu "totalitarismu" empieza a circular pola oposición política a Stalin, mayormente en boca d'intelectuales como Victor Serge o Boris Souvarine.
De xacíu, l'usu del términu totalitarismu va depender del contestu políticu del momentu, a partir de 1941 naz una alianza ente los países occidentales y la Xunión Soviética pa lluchar contra'l nazismu, dicha alianza llinda l'usu del términu «totalitarismu» a l'Alemaña nazi, la dicotomía democracia/totalitarismo atópase oculta pola división fascismu/antifascismu.
Tres el paréntesis de la segunda guerra mundial, a lo llargo de la guerra fría va apaecer una teoría científica del totalitarismu, ye nestos años cuando apaez la obra capital de Hannah Arendt, Los oríxenes del totalitarismu, dicha obra va constituyir l'afitamientu de la teoría del totalitarismu.
Na guerra fría, organizaciones anticomunistes, munches d'elles subvencionaes pol bloque capitalista van construyir un edificiu ideolóxicu sobre'l totalitarismu con un enfoque anticomunista, dichu enfoque va atopar oposición nos intelectuales europeos comunistes siendo estos contrarios a la teoría del totalitarismu.
Carauterístiques según distintos autores
Totalitarismu, ye un términu utilizáu tanto coloquialmente como en testos científicos, distintos autores describir de distintes maneres, dando unos parámetros más o menos restrictivos, dellos autores con obres importantes sobre la tema son:
Horkheimer, Adornu y l'Escuela de Frankfurt
Unes de les crítiques formales más antigua al totalitarismu vien de la Escuela de Frankfurt, esmolecida pol procesu que fixera que la Razón, aplicada a la esplotación del ser humanu y revistida de la retórica de la eficacia y l'utilidá, contribuyera a que los nazis sistematizaran l'estermín. Nel Institut für Sozialforschung estudióse la rellación de continuidá ente la industria cultural y la cultura de mases, rellacionando la sociedá totalitaria del Nacionalsocialismu y la capacidá de persuasión y manipulación que tienen los nuevos procesos de tresmisión ideolóxica.
Horkheimer enconta la distinción básica de la Escuela ente Razón Crítica y Razón Instrumental, denunciando que la autopresentación del positivismu como metodoloxía esperimental acentúa'l calter instrumental de la razón, más que como procesu lóxicu, como resultancia y consecuencia sociopolítica. Desaposiada de sentíu críticu, la razón namái ye racionalización, namás que l'usu del esquema mediu-fin nunos oxetivos que'l so resultancia última ye namái consolidar lo "constituyíu". Hai una esmolición, el "dempués de Auschwitz" que percuerre la obra d'Adornu, qu'impulsa la teoría que s'aguanta a la complicidá colos principios de dominación social.
Nazismu y Fascismu constitúin fenómenos sociopolíticos nos que'l poder y la conciencia funcionen en sincronía. Los prexuicios articulen tipos de calteres que son el sustratu fondu pal trunfu del autoritarismu y de los más tarrecibles movimientos de mases. Al sumir el Nazismu de Hitler nun sumen los procesos d'autoritarismu latente. Al contrariu, la cultura de mases y la sociedá capitalista de consumu representen el renacer de la razón instrumental que convierte a los suxetos n'oxetos y asitia los oxetos como los fines de la vida humana. La sociedá de consumu de mases ye la qu'alteria l'esquema mediu-fin, faciendo que los medios paezan los fines y, a la inversa, los fines y oxetivos d'una esistencia realizada (amistá, conocencia, realización) vuélvanse medios pal consumu de productos nos que l'individuu "va deber" atopar el so "ser".
La irracionalización coleutiva de la Sociedá de Mases trai fuertes componentes d'autoritarismu nel qu'entá perviven heriedos del Nazismu. La xenofobia y la misogínia, por casu, van fomentase políticamente en momentos de crisis económiques y sociales al traviés de los mensaxes de la cultura comunicativa y en función de los oxetivos coyunturales de les corporaciones transnacionales.
Hannah Arendt
L'autora más conocida en materia de totalitarismu, propón una carauterización bien estricta qu'ella solo aplica al estalinismu y a l'Alemaña nazi, nun s'interesa por otros réximes que-y son contemporáneos como la China de Mao Zedong. Na so obra "Los oríxenes del totalitarismu", estudia'l fenómenu en fondura: Estudia'l so estáu embrionariu'l llamáu "imperialismu continental" que lleva al fenómenu del panxermanismu y paneslavismo al traviés de la so fuercia motriz qu'ella llapada "nacionalismu tribal", xerme del panxermanismu y paneslavismo. Estudia la nacencia y afitamientu del llamáu movimientu totalitariu qu'entá nun s'enllantó pero yá cunta cola propaganda y l'organización totalitaria.
Raymond Aron
Nesti autor, el conceutu central de la teoría del totalitarismu ye la ideoloxía que se manifiesta al traviés del partíu, la consecuencia de l'aplicación de la ideoloxía nun réxime de partíu únicu ye la dominación total de la sociedá.
Na so obra Democracia y totalitarismu ufierta cinco carácter del totalitarismu A les carauterístiques yá nomaes, Aron añede, a midida que publica nueves obres otres trés que complementen al restu: El monopoliu políticu per parte del estáu basar nun solu partíu que llega a confundise col estáu. La fusión del estáu y el partíu, basar nun partíu únicu que la so esistencia xustificar por: De resultes, l'estáu esta inseparablemente xuníu al partíu que tien el monopoliu; la ideoloxía del partíu convertir na ideoloxía del estáu y apaecen dos sentimientos dominantes: la fe y el mieu. La fe impulsa a los militantes del partíu únicu y el mieu caltién al restu paralizáu.
Raymond Aron, a diferencia de Hannah Arendt, establez distintos graos, espón un modelu teóricu al que ye posible pertenecer de forma más o menos perfecta, réximes qu'en Hannah Arendt nun son totalitarios si ser n'Aron. Según Aron ye posible circular por distintos graos de totalitarismu a lo llargo de la historia d'un réxime, d'esta miente, amiesta'l réxime de Lenin al de Stalin, considerando totalitarios a dambos. Aron considera que na Rusia de Lenin yá taba'l xerme de la ideoloxía que engloba al estáu y que polo tanto esti réxime ye totalitariu, magar non de forma tan absoluta como nos periodos 1934-1938 y 1939-1953. Tres la muerte de Stalin, según Aron, prodúcense cambeos importantes, pero'l réxime caltiénse totalitariu (contradiciendo a Hannah Arendt). Ciertu cultu al xefe sume, pero'l monopoliu ideolóxicu y de partíu caltiénse.
La visión del fenómenu en Aron ye muncho más flexible, almítese ciertu indetermín nos parámetros, de cuenta que siguiendo'l so modelu teóricu puede incluyise como totalitarismu tou la historia de la Xunión Soviética, amás, Aron, oldea ensin papes na boca dichu réxime a l'Alemaña Nazi, anque establez la diferencia de que la Xunión Soviética sofitábase sobre un edificiu ideolóxicu de calter humanista, ente que'l réxime d'Hitler yera antihumanista y destructivu. Nesi sentíu, el nazismu cumple los sos oxetivos manifiestos, mientres l'estalinismu incumplir.
Claude Lefort
Lefort forma parte de los teóricos de la política que consideren el Totalitarismu como una categoría política nueva, distinta na so esencia de toles categoríes emplegaes dende la Grecia clásica, como les nociones de dictadura o tiranía, amás, contrariamente a autores como Hannah Arendt que llinden el términu al Tercer Reich y a la Xunión Soviética ente 1936 y 1953, Lefort aplicar a los réximes d'Europa del este na segunda metá del sieglu XX, una dómina na que'l terror, un elementu central del totalitarismu n'otru autores, perdiera la so dimensión paroxística.
Ye al estudiar dichos réximes y tres la llectura de la obra d'Aleksandr Solzhenitsyn cuando Lefort desenvolvió'l so analís del totalitarismu, qu'anque ensin ser teorizado nuna obra unificada, esponer en ''La invención democrática. Les llendes de la dominación totalitaria'' (1981), una seleición d'artículos escritos ente 1957 y 1980.
Diferencies con otros réximes
Estreme del usu coloquial del términu totalitariu, el conceutu ye oxetu de ciertu tracamundiu ente la conceptualización autoritarista, totalitarista y fascista. Magar dichos conceutos tán por demás interrellacionaos, guarden abonda independencia semántica ente sigo. Sicasí, a lo llargo d'un periodu un gobiernu puede y suel tomar midíes mesmes de los trés, ya inclusive evolucionar y configurase d'una forma a otra polo que determinar puramente les diferencies pa un casu concretu puede resultar por demás complicáu.
Diferencies col autoritarismu
Según autores como Hannah Arendt o Raymond Aron, estremar clave ente un réxime autoritariu o tiranía y un réxime totalitariu ye que nel totalitarismu, l'estáu obedez a una llei o oxetivu concretu; nel casu de la Rusia de Stalin "la llei de la historia", nel casu de l'Alemaña Hitleriana "la llei de la naturaleza", estos oxetivos últimos son los que s'establecen como llei suprema, llei que legitima les aiciones del estáu. Sicasí, nuna tiranía nun esiste un fin últimu qu'empón les aiciones del estáu, el derechu nun ta al serviciu de la ideoloxía.
Estremar de los réximes autoritarios de gobiernu porque los totalitarismos carauterizar por: El totalitarismu estremar del autoritarismu nel grau d'intensidá en que se manifiesten dalgunos de los sos elementos comunes:
L'elementu esencial que comparten los réximes totalitarios ye la voluntá de convertir la política estatal nun mecanismu pa controlar toles esferes de l'actividá humana y ocupar tol espaciu social.
Charmont (Marne)
Charmont ye una comuña francesa del departamentu de Marne, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Palaciosrubios
Palaciosrubios ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Salamanca, na comunidá autónoma de Castiella y Llión. Intégrase dientro de la contorna de la Tierra de Peñaranda y la subcomarca de Las Guareñas. Pertenez al partíu xudicial de Peñaranda.
Xeografía
Asitiada nuna fondura ventilada por vientos del Norte y Oeste, el so clima ye daqué fríu. Confina el términu pel norte con Cantalapiedra, Esti con Horcajo de las Torres (Ávila), Sur con Zorita de la Frontera y Oeste con Poveda de las Cintas. Atopar nél delles fontes d'escelentes agües y cruciar la reguera del Guareña y el regueru del Cañipón. L'actividá sociu-económica dominante ye l'agricultura siendo los principales cultivos les ceberes de secanu y cultivos de regadío como la remolacha, la pataca o'l maíz.
Ilesia
La cronoloxía del orixe d'esta ilesia envalorar ente finales del sieglu XIII y entamos del XIV. Acabar d'en el sieglu XVIII, cuando se construyó la torre.
L'interior de la ilesia respuende al prototipu de planta basilical con tres naves y tres capilla na cabecera, bóvedes de crucería, arcos agudos ensin impostas y moldures semiromanas.
Tien cinco retablos restauraos nel añu 1998, destacando'l retablu mayor, obra del tallista y ensamblador Manuel de Saldaña.
El artesonado del bautisteriu, del sieglu XIII, foi treslladáu dende la ermita de San Bartolomé, ante l'amenaza de ruina d'ésti.
Destaca una talla que representa a la virxe del rosariu d'estilu rencentista italianu, popularmente conocida como "La Tropezona".
Toponimia
El significáu de "Palaciu" como casa suntuosa remontar al Renacimientu, enantes "Palaciu" usar nel sentíu de celleru o tenada pa la cebera.
El vocablu "Rubio" significaba colloráu mientres la Edá Media. Tamién había una variedá de trigu conocida como rubión y que de fechu apaez mentada nel Quixote. La voz rubión definir nel diccionariu de la R.A.Y. de 1791 como una especie de trigu rubiáceo. Ye poro, lóxicu suponer que Palacios Rubios significara o almacén de rubión o celleru de color coloráu colloráu, posiblemente por cuenta de la construcción tradicional en lladriyu.
Historia
La so fundación remontar a la repoblación efectuada polos reis de Llión na Edá Media, quedando integráu nel cuartu de Villoria de la xurisdicción de Salamanca, dientro del Reinu de Llión, denominándose nel sieglu XIII Palacios Ruvios. Nel añu de 1243, consta la presencia d'un presbíteru de Palacios Rubios llamáu Pedro López.
La so importancia viose engrandecida por ser la patria de Don Juan López de Viveru (1450-1524), conseyeru de los Reis Católicos, llamáu: Don Juan López de Palacios Rubios.
Palacios Rubios saltó a l'actualidá nacional polos sucesu del añu 1931. Dende'l día 25 munchos xornaleros de Palacios Rubios permanecíen en fuelga contra los patronos y los últimos acontecimientos indicaben que la disputa llaboral resolver al so favor. La tarde del 28 de setiembre la Guardia Civil abrió fueu abrió fueu ensin previu avisu contra un grupu pacíficu de xornaleros y obreros que se concentraben n'ambiente festivo nel pueblu dempués d'allegar a un mitin en Peñaranda de Bracamonte y celebrando el posible fin de la so fuelga. L'ataque de la Guardia Civil, que se defendió xustificando la so aición como defensa mesma según la prensa de la dómina, dexó como víctimes dos muertos nel actu y cuatro mancaos, dos de los cualos finaron díes dempués. De resultes los graves sucesos la Federación Obrera llamó a la fuelga xeneral el día 29 de setiembre pa tolos obreros de la provincia de Salamanca, xornada mientres la cual tamién producir incidentes n'otros conceyos.
El nome oficial del conceyu camudar mientres el franquismu de Palacios Rubios a Palaciosrubios pa estremalo d'aquél d'igual nome sito na provincia d'Ávila.
El 13 de xineru de 2011 recibió'l distintivu "Ciudá de la Ciencia y l'Innovación" concedíu pol Ministeriu de Ciencia ya Innovación, en presencia de los Príncipes d'Asturies. El distintivu reconoz l'esfuerzu y compromisu que vinieron desempeñando'l conceyu na I+D+i. Palacios Rubios cuenta con una moderna sala d'ordenadores y rede WiFi abierta y gratuita en tol términu. Hai de destacar que, de los trenta conceyos gallardoniaos, Palacios Rubios ye'l de menor población.
Beleguinos pernomaos
Esti insigne xurisconsultu foi oidor de les Reales Chancillerías de Valladolid, Cuenca y Granada hasta qu'en 1494 concedióse-y la cátedra de prima de cánones de la Universidá de Valladolid. Nel añu de 1504 foi nomáu miembru del Conseyu de Castiella polos Reis Católicos, cargu que desempeñó hasta la so muerte.
Pa danos cuenta de la importancia de Juan López de Palacios Rubios na so dómina hai que señalar que foi l'autor de les trascendentales "Lleis de Toro"que regulaben tou lo tocante a socesiones (heriedos) cola Llei del Mayoralgu y sobremanera llogróse de manera definitiva la unión ente Aragón y Castiella.
Pero posiblemente onde tuvo más importancia'l pensamientu de D. Juan López foi na Conquista d'América por cuenta de la autoría del famosísimo "Requerimientu" que foi la norma esencial pa rexir toles tierres del Nuevu Mundu.
Menkar
Menkar o Menkab (α Ceti / α Cet / 92 Ceti) ye la segunda estrella más brillosa de la constelación de Cetus con magnitú aparente +2,54, namái superada por Deneb Kaitos (β Ceti) y dacuando por Mira (ο Ceti).
Nome
Los términos Menkar o Menkab provienen de la pallabra árabe منخر. manħar, que significa «la ñariz», n'alusión a la so posición nel cuerpu del bisarma marina. Al Kaff al Jidhmah, nome utilizáu por Ulugh Beg y Al Tizini pa designar a esta estrella, güei aplícase a γ Ceti (Kaffaljidhma).
Carauterístiques físiques
Asitiada a 220 años lluz del Sistema Solar, Menkar ye una fría xigante colorada de tipu espectral M1.5IIIa, que la so temperatura superficial ye de namái 3700 K. Visualmente ye 380 vegaes más lluminosa que'l Sol, pero por ser una estrella fría una gran cantidá de la so lluz ye emitida como radiación infrarroxo non visible; d'esta forma, la radiación total procedente de Menkar ye 1800 vegaes mayor que la proveniente del Sol. La so temperatura y lluminosidá dexen envalorar el so radiu, 84 vegaes más grande que'l radiu solar; la midida direuta del so diámetru angular (0,0116 segundos d'arcu), dan como resultáu un valor daqué inferior de 77 radios solares.
Menkar ye una variable irregular de tipu Lb, con variaciones errátiques nel so rellumu en redol al 6% del mesmu. Ye una estrella notablemente deficiente en carbonu, siendo'l so conteníu d'esti elementu inferior al 20% del esistente nel Sol. Igualmente destaca como radiofuente, onde les ondes de radio aniciar pol vientu estelar que sopla dende la so superficie.
Menkar alcuéntrase na fase final de la so evolución estelar, y a midida que empiece a fundir el so nucleu de carbonu va volvese altamente inestable pa finalmente espulsar les sos capes esteriores formando una nebulosa planetaria. Nel so centru va quedar como remanente estelar una masiva nana blanca similar a Siriu B.
Tienda llibre d'impuestos
Les tiendes llibres d'impuestos o, n'inglés, duty-free shops son comercios al per menor que nun apliquen impuestos nin tases llocales o nacionales. Atópense de cutiu na zona internacional de los aeropuertos internacionales, puertos de mar o a bordu de les naves de pasaxeros. Nun suel haber pa viaxeros per carretera o per tren, anque dellos pasos de frontera ente los Estaos Xuníos y Canadá tienen tiendes llibres d'impuestos pa los viaxeros per carretera.
Estos privilexos foron suprimíos pa los percorríos dientro de la Xunión Europea (XE) en 1999, pero caltener pa los viaxeros que'l so destín final ta fora de la XE. Tamién vienden a los viaxeros del intra-EU pero con impuestos apropiaos. Dellos territorios especiales del Estáu miembru tales como Åland, Livigno o dientro d'España, Ceuta, les Islles Canaries y Melilla tán dientro de la EU pero fora de la unión d'impuestos de la Xunión Europea ya inda siguen asina les ventes llibres d'impuestos pa tolos viaxeros.
Historia
La primer tienda llibre d'impuestos del mundu foi instalada nel aeropuertu de Shannon n'Irlanda en 1947 y ta en serviciu dende esta fecha. Diseñó apurrir un serviciu pa los pasaxeros tresatlánticos de la llinia aérea que viaxaben típicamente ente Europa y Estaos Xuníos en vuelos que paraben pa reaprovisionarse de combustible nos viaxes de salida y d'entrada de los sos viaxes. Foi un ésitu inmediatu y copióse per tol mundu.
Esti conceutu de les compres llibres d'impuestos foi ampliáu por dos empresarios estauxunidenses, Chuck Feeney y Robert W. Miller, que crearon la corporación Duty Free Shoppers Group el 7 de payares de 1960. Empezando n'Hong-Kong y estendiéndose dende ellí a Europa y a América, la corporación creció finalmente hasta una empresa mundial. Robert Miller vendió la so participación nesta corporación en 1996 por 954 millones de llibres.
Jean-René Bernaudeau
Jean-René Bernaudeau ye un ex ciclista francés. Los sos principales ésitos como corredor fueron los sos cuatro victories na Midi Libre y el llucir el maillot mariellu del Tour de Francia 1979 mientres una xornada.
Ye'l máximu responsable del equipu Bbox Bouygues Telecom, actual Team Europcar.
El so fíu Giovanni Bernaudeau ye tamién ciclista profesional y milita nel equipu qu'él dirixe.
Palmarés
1978
1979
1980
1982
1983
1985
1986
Xabiero Cayarga
Xabiero Cayarga ye un escritor en llingua asturiana, llicenciáu en filoloxía inglesa. Anguaño da clases d'español en Dortmund (Alemaña).
En 1994 apaez la novela El boleru de Xabel (Premiu de Narraciones de l'Academia de la Llingua Asturiana), cola que se da a conocer. Ye autor de dellos llibros de cuentos, Les gatileres del cielu (1994), Güelgues sobre'l llagu (1996) y A flor de piel (2000). Tien amás dellos cuentos dispersos en revistes como Lletres Asturianes, Santa Casa, Lliteratura y Sietestrellu y la so narrativa apaez representada na Antoloxía del cuentu asturianu contemporaniu d'Ánxel Álvarez Llano (1994) y na Muestra de nuevos narradores (1997), de Ramón Lluís Bande.
Nel añu 2005 algama el Premiu “Xuan María Acebal” de Poesía col poemariu Les llingües de la Hidra y nel 2006 apaez la so segunda novela, Trastes de bufarda.
Tornaría a la narrativa, cola editorial Trabe, nel añu 2011 al asoleyar El sol negru de Wewelsburg, ambientada n'Alemaña, col que ganaría'l Premiu Críticu de les Lletres Asturianes en 2012. En 211 publicó tamién La ñeve del cuquiellu pol que la tertulia lliteraria Malory-y concedería el premiu del Meyor Llibru n'Asturianu del Añu y ganaría tamién los Premios Críticos de les Lletres Asturianes na so categoría de Poesía.
En 2017, la editorial Saltadera publicó nun volume (El cuentu atrás) un repasu al trabayu narrativu de Xabiero de los últimos 25 años. Trátase d'una escoyeta de la obra espublizada por Cayarga, a la que l'autor añade catorce cuentos inéditos y dalgunos otros asoleyaos en medios de poca difusión. Por esti llibru, Xabiero fízose col Premiu de la Crítica 2018 pol so ''llinguaxe cercanu y coloquial amás de la narración en distintes y múltiples rexistros. Una narrativa caltriante, atenta a los detalles y que s’enfusa na singularidá del mundu individual frente a la realidá cotidiana y globalizada'' en pallabres del xuráu
Xabiero collabora igualmente con revistes lliteraries como Campu de los Patos los mesmo que fizo col selmanariu Les Noticies, dientro de la seición A deslláu.
Corent
Corent ye una comuña francesa del departamentu de Puy-de-Dôme, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Rodrigo Vergilio
Rodrigo Vergilio, ye un futbolista brasilanu.
Dulus dominicus
Ye'l ave nacional de la República Dominicana.
Anarrhinum bellidifolium
El sacalliñu de golor (Anarrhinum bellidifolium) ye una planta de la familia de les plantaginacees.
Descripción
Planta d'ente 20-80 cm, arguta, ensin pelos. Fueyes de dos tipos: les inferiores, enanchándose adulces dende'l tarmu, hasta adquirir, más o menos, forma d'espátula, de cantu dentáu, formen una roseta sobre'l suelu. Les del tarmu crecen alternándose y suelen estremase en trés partes o lóbulos allargaos. Les flores, pequeñes, de delicáu color azul, lila claro, crecen nun allargáu recímanu. Son irregulares, (zigomorfes) y presenten per debaxo un pequeñu espolón curváu.
Citoloxía
Númberu de cromosomes de Anarrhinum bellidifolium (Fam. Scrophulariaceae) y táxones infraespecíficos Anarrhinum bellidifolium (L.) Willd. n=9. 2n=18.
Les Charmontois
Les Charmontois ye una comuña francesa del departamentu de Marne, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ánxel Álvarez Llano
Ánxel Álvarez Llano ye un escritor asturianu.
Llicenciáu en Filoloxía Hispánica y Especialista en Filoloxía Asturiana pola Universidá d'Uviéu, ye collaborador en diverses publicaciones periódiques como Hojas Universitarias, Santa Casa, Lletres Asturianes, Lliteratura, Suplementu de Cultura de La Nueva España o Estaferia Ayerana. Collaborador del programa "A lo cabero la selmana", en COPE Asturias.
Palencia de Negrilla
Palencia de Negrilla ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Salamanca, na comunidá autónoma de Castiella y Llión. Intégrase dientro de la contorna de La Armuña. Pertenez al partíu xudicial de Salamanca.
El so términu municipal ta formáu por un solu nucleu de población, ocupa una superficie total de 16,36 km² y según los datos demográficos recoyíos nel padrón municipal ellaboráu pol INE nel añu, cuenta con una población de habitantes.
Historia
Fundáu polos reis de Llión na Edá Media, Palencia de Negrilla quedó encuadráu nel cuartu de Armuña de la xurisdicción de Salamanca, dientro del Reinu de Llión, denominándose entós a cencielles Palençia, lo que denota que la so repoblación foi llevada a cabu con repobladores procedentes de la ciudá castellana de Palencia. Asina, a la denominación inicial añedióse-y el "de Negrilla" por asitiase xunto a Negrilla y ser frecuentemente clasificaos xuntos como "Palencia y Negrilla". Darréu, Palencia de Negrilla foi vencíu al obispáu de Salamanca, pasando a conformar un señoríu catedraliciu dependiente del obispu salmantino. Cola creación de les actuales provincies en 1833, Palencia de Negrilla quedó encuadráu na provincia de Salamanca, dientro de la Rexón Lleonesa.
El so nome provién de que yera una zona con bastantes árboles del tipu negrucos, la llamera común, pero que na década de los 70 y 80 fueron baxando'l so númberu por causa de una enfermedá qu'azotó a tola península, llegó a tener repercusión nos medios de comunicación nacionales esta peste arbórea. Equí nesta llocalidá sobrevivieron apenes unes decenes d'estos árboles, quedando a cencielles la omnipresente encina nel monte.
Economía
thumb|Casa consistorial
thumb|Torre de la Ilesia parroquial thumb|Puerta principal Ilesia de la Esaltación de la Cruz
Coudes
Coudes ye una comuña francesa del departamentu de Puy-de-Dôme, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Le Châtelier
Tien una población de y una superficie de  km².
Châtelraould-Saint-Louvent
Châtelraould-Saint-Louvent ye una comuña francesa del departamentu de Marne, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Totegegie
Totegegie  ye un motu o castru de sable que s'atopa en partir nordés del archipiélagu de les Islles Gambier na Polinesia Francesa.
El nome de Totegegie resulta de la combinación de dos pallabres en Mangareva, la llingua llocal (que toma'l so nome de Magaréva, la isla principal del archipiélagu) Tote, que significa un castru d'arena sobre un petón (equivalente al Motu Polinesiu) y Gegie, que ye'l nome d'un pequeñu arbustu típicu de los atolones.
Courgoul
Courgoul ye una comuña francesa del departamentu de Puy-de-Dôme, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Pterocles bicinctus
La ganga bicinta ye una especie d'ave, de la familia Pteroclididae.
Distribución
Atópase al sur del continente africanu. Nos países inmediatos al norte de Sudáfrica. La so distribución estendese dende Angola y Namibia na mariña del Atlánticu, hasta Mozambique na mariña del Índicu.
Carauterístiques
Les gangues son pequeñes, de pescuezu y cabeza paecíos a los palombos, pero de cuerpos robustos y compautos. Tienen nales llargues y un vuelu rápidu y direutu. Tienen pates con plumes, y el xéneru Syrrhaptes tien plumes tamién nos deos. Son de color castañu claru o verdosu con llurdios.
Vuelen en bandaes a los sos escondites a l'amanecida y al atapecer. Suelen poner dos a tres güevos direutamente sobre la tierra.
Taxonomía
Tradicionalmente estremase a les gangues en dos xéneros. Dos especies d'Asia central que son les Syrrhaptes, y el restu son Pterocles, pero estudio recién fechos ponen en dulda esta división. Ente dambos xéneros suman un grupu de 16 especies del Vieyu Mundu que viven nel campu abiertu, planicies y semi-ermos ensin árboles.
Toshiki Chino
Toshiki Chino (千野 俊樹; ) ye un ex-futbolista xaponés.
Claudia Lapacó
Claudia Lapacó ye una primer actriz, cantante y baillarina arxentina d'ascendencia francesa con una llarga trayeutoria en cine, televisión y teatru, principalmente en musicales y como notable comediante.
Biografía
thumb|left|Claudia Lapacó nel so café concert Ódienme o quiéranme de 1974. Ye fía de padre rusu y madre francesa (finaos dambos a los 60 y 62 años por causa de un ataque cardiacu), exiliaos n'Arxentina en 1939 antes de la Segunda Guerra Mundial. El so padre apenes llegó a l'Arxentina, fíxose sociu del Club Francés de Buenos Aires, onde Claudia festexó tiempu dempués los sos quince años d'edá.
Vivió primero nel barriu de Caballín, onde aprendió patinaxe y natación, y onde conoció a la so gran amiga Sara Grimberg. En 1948 foi vivise cola so familia a Morón (Cai Bon Viaxe, 346), estudiando nel Colexu Ward de Villa Sarmiento, que yera un luxosu colexu americanu. Mientres los sos estudios tuvo que rindir llibre sestu grau pa entrar nel Teatru Colón, que'l so ingresu foi refugáu. Primer añu cursar nel Nacional de Morón y Segundu y Tercer añu volvió al Ward, onde los sábados daba clases de teatro Sara Bianchi. Cuartu y Quintu añu Nacional cursar nel Llicéu Nro. 1 de Señorites coles mesmes que tomaba clases de teatru cola notable profesora d'actuación Heddy Crilla. En 1961 siendo yá actriz profesional n'Arxentina tuvo una beca pa estudiar diez meses en París nel Centru d'Arte Dramático, quedándose n'ellí más tiempu, volviendo al país en 1963.
Estudió idiomes, danza y teatru. Tien una única hermana, Michelle Lapacó, una médica pediatra nacida en 1937.
Empecipióse como modelu, baillarina, actriz y cantante y el so saltu a la fama llegó como actriz en televisión na llexendaria novela El amor tiene cara de mujer de Nené Cascallar.
En 1967 llogró un gran ésitu teatral como La dama del Maxim's de Georges Feydeau, depués fixo radio y televisión con Nicolás Mancera y en El Chupu con Alberto Olmedo y otros programes.
En 1971 protagonizó un esitosu show de café-concert con Antonio Gasalla y Carlos Perciavalle llamáu Nós trés. Y en 1979 nel Teatru Maipo xunto a Gasalla.
Ensin dexar de trabayar en toos estos años, ye nos postreros 15 años que tuvo accesu a los meyores roles en teatru: La pulga na oreya, La cena, Sei personaggi in cerca d'autore, Sópitamente l'últimu branu, Corpiñeras, Bien d'amores, El zoo de cristal, L'oficiu de la Señora Warren, Díes contaos, Les Bisarmes Sagraes, Trés vieyes plumes, Filosofía de vida, Una vida meyor, La llaguna dorada. Foi dirixida por grandes nomes de la escena como Helena Tritek, China Zorrilla, Alicia Zanca, Lorenzo Quinteros, Jorge Lavelli y Javier Daulte, ente otros.
Amás protagonizó importantes comedies musicales: Los mil y una nueches (Dir. Pepe Cibrián Campoy nel Estadiu Luna Park), La nona (Teatru Presidente Alvear), Aplausos (Teatru El Nacional), Molly Brown nel Teatru Lola Membrives, Pa qué los cantares na Casona del Teatru y El cumpleaños de la tortúa, ente otres.
Na década del 60 tuvo casada col actor Rodolfo Bebán, con quien tuvo a los sos dos fíos, Rodrigo y Diego. Depués compartió diez años de la so vida xunto al animador Sergio Velasco Ferrero, con quien representó espectáculos de Café Concert como Ódienme o quiéranme, Payasada, Sexi-bon, Velasco Presidente y Mundialín Show, ente otros. Volvió a la Televisión con Voi Aguantar, Naranxa y media, Doble vida, A la llende, El Capo, La dueña, Historia clínica, ente otros.
Premiu Martín Fierro
Llogró numberoses distinciones tantu en televisión como en teatru, tres Premios ACE, dos Premios Clarín, recibió'l premiu Trinidá Guevara, Florencio Sánchez, Podestá, Raigaños y Atrevíes. Amás foi estremada col Premiu Konex.
Xelu Gutiérrez Morán
Xelu Gutiérrez Morán ye un escritor asturianu. Ye Doctor en Bioloxía y compaxina'l cultivu de la poesía cola carrera d'investigación científica nel Centru Oceanográficu de Xixón.
Nel 2002 algamo'l segundu premiu nel “Concursu de Cuentos pola Oficialidá” de Bimenes y nel 2004 ganó, ex aequo, el Premiu Teodoro Cuesta de Poesía col poemariu Países, recorríu lliterariu per dellos llugares que conformen la biografía del autor.
Dumetella carolinensis
Dumetella carolinensis ), tamién llamáu'l páxaru gatu gris''', por cuenta de la so vocalización similar al miaguida d'un gatu, ye una ave América del Norte norteamericana, únicu miembru del xéneru Dumetella.
Châtillon-sur-Broué
Châtillon-sur-Broué ye una comuña francesa del departamentu de Marne, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Châtillon-sur-Marne
Châtillon-sur-Marne ye una comuña francesa del departamentu de Marne, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Androsace adfinis
Androsace adfinis ye una planta yerbácea de la familia de les primulacees. Ye orixinaria d'Europa
Taxonomía
Androsace adfinis describióse por Giovanni Biroli y espublizóse en Giorn. Fis. II, 3: 143 1820. Androsace: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: andros = "home, varón," y sakos = "escudu"
adfinis: epítetu Númberu de cromosomes de Androsace cantabrica (Fam. Primulaceae) y táxones infraespecíficos: n=33-42 Androsace adfinis ye un sinónimu homotípico (comparte nome con otros taxones que orixinalmente nun s'estremaron) de:
Takafumi Kanazawa
Takafumi Kanazawa (金澤 崇文, ) ye un ex-futbolista xaponés.
Cournols
Cournols ye una comuña francesa del departamentu de Puy-de-Dôme, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Châtillon-sur-Morin
Châtillon-sur-Morin ye una comuña francesa del departamentu de Marne, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Menkib
Menkib (ζ Persei / ζ Per / 44 Persei) ye la tercera estrella con mayor rellumu na constelación de Perséu, por detrás de Mirfak (α Persei) y Algol (β Persei). La so magnitú aparente ye +2,85. Nun tien de ser confundida cola vecina Menchib (ξ Persei), dacuando tamién llamada Menkib. Ye miembru de l'Asociación estelar Perseus OB2 o «Asociación estelar de Zeta Persei», llamada asina poles estrelles de tipu O y B que contién. Dicha asociación alcuéntrase a una distancia averada del Sistema Solar de 960 años lluz.
Carauterístiques
Menkib ye una superxigante blancu-azulada de tipu espectral B1Ib bien caliente —la so temperatura efectivo algama los 22.040 K— y descomanadamente lluminosa, siendo la so lluminosidá equivalente a la de 105.000 soles. Tien un diámetru 21 vegaes más grande que'l del Sol y rota con una velocidá de rotación proyeutada de 54 km/s. El so conteníu metálico ye daqué inferior a la solar, siendo'l so índiz de metalicidá [Fe/H] = -0,08. Una estrella d'estes carauterístiques tien una vida curtia: envalórase la so edá actual nunos 12,6 millones d'años y, con una masa de 19 mases solares, nun-y queda enforma tiempu pa españar como una supernova.
Dos compañeres alloñaes completen el sistema estelar de Menkib. La primera d'elles, denomada Menkib B, ye una estrella blancu-azulada de tipu B8 y magnitú +9,16, asitiada a unes 3900 UA de la estrella principal; emplega siquier 50.000 años en completar una órbita alredor de la estrella primaria. La otra posible acompañante, Menkib Y, ye una estrella blanca de tipu A2 tan alloñada —la so distancia proyeutada ye de 36.000 UA— que nun se sabe con certeza si ta gravitacionalmente xunida a Menkib.
Cournon-d'Auvergne
Cournon-d'Auvergne ye una comuña francesa del departamentu de Puy-de-Dôme, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Torre de control
miniaturadeimagen|La torre de control del [[aeropuertu internacional Suvarnabhumi ye la más alta del mundu.]] Una torre de control ye un edificiu en forma de torre, en que la so visu asitiar una sala de control, dende la que se dirixe y controla el tráficu d'un puertu, d'un aeropuertu o d'un circuitu de carreres. L'allugamientu y altor de dichu centro de control son esenciales pa ver tola zona que se debe controlar. La torre de control más alta, anguaño, ye la del Aeropuertu Internacional Suvarnabhumi, con 132,2 metros d'altor.
Torres de control aereu
thumb|240px|Torre de control aereu. La torre de control aereu ye'l centru de control dende onde se realiza'l control de tráficu aereu na zona d'un aeropuertu y la so redoma, esto ye, el control del rodaxe, el despegue, l'aproximamientu y el aterrizaxe de los aviones.
Les torres de control encargar de dixebrar los despegues y los aterrizaxes ente sigo, y a estos colos que crucien sobre la so área ensin intención d'aterrizar, por aciu la emisión d'autorizaciones que tienen de ser obedecíes polos pilotos. Pa estes autorizaciones tener en cuenta'l pesu y velocidá de les aeronaves, curiando que siempres esista una separación reglamentaria, o mayor, ente aviones consecutivos. Otru criteriu de asignación de veces de despegue y aterrizaxe consiste en que se despegue y aterrice la mayor cantidá d'aeronaves nel mínimu tiempu posible, p'amenorgar demorances, lo cual puede riquir, frecuentemente, que non siempres los aviones desapieguen nel mesmu orde en que tán llistos, acordies coles sos velocidaes y rendimientu.
El so llabor ye complexa, por cuenta de la gran cantidá d'aviones que transiten y les condiciones atmosfériques que pueden alteriar dichu tránsitu. Pa esto'l controlador d'aeródromu debe, necesariamente, tener a la vista a toles aeronaves na so comunicación antes d'autoriza-yos entrar nel so espaciu aereu, conocer a la perfeición la xeografía del so sector y cuntar con equipos de midida de vientu y presión atmosférica, a lo menos.
Hai torres de control que cunten con personal aparente, capacitáu y certificáu les 24 hores, y otres torres con llimitaciones d'horariu. El personal puede consistir dende un solu controlador, a delles persones na torre. Lo más común ye qu'haya dos persones na torre de control: un controlador pa los movimientos d'aeronaves y vehículos en tierra (conocíu como Control Terrestre) y un controlador p'aeronaves nel aire (aviones, helicópteros, globos tripulaos y non tripulaos); pero pueden esistir otru controladores como un supervisor responsable de la operación de la estación; o coordinadores que s'encarguen d'intercambiar información relativa a les operaciones aeronáutiques con otres dependencies del mesmu aeropuertu, como control de salíes o d'acercamientu, o con otros aeropuertos.
La función del controlador terrestre ye dar instrucciones por que una aeronave o otru vehículu transite en forma segura pol aeropuertu, de normal en direición dende o hasta la pista de vuelu.
Les instrucciones que pueden llograse d'un controlador terrestre son ente otres: Pista n'usu; Direición y fuercia del vientu; QNH - esto ye, la presión barométrica al nivel del mar nesi momentu; o bien el QFE, que ye la presión atmosférica al nivel de la pista del aeródromu; la primera (QNH) sirve pa referise a la elevación del aeropuertu con respectu al nivel del mar y la segunda (QFE)pa midir l'altor con respectu al puntu de toma de contautu na mesma pista, Temperatura del aire; Hora llocal; Visibilidá, espresada en metros, datu importante si hai borrina nel sector. Otra información esencial,como fenómenos meteorolóxicos actuales que pueden afectar la seguridá del vuelu, tales como informar sobre peligro na zona, por casu aves nes cercaníes, globos meteorolóxicos, rabaseres de vientu, o turbulencia ,ente otros.
El controlador que xixila'l tráficu nel aire encargar de coordinar per radiu o teléfonu cola Oficina de Radar recibiendo asina tráficu que llega al aeropuertu (y esperándolo en forma visual), o apurriendo a Radar la vixilancia del tráficu aereu que despegue del aeropuertu.
La idea de que la torre de control tea allugada tan alta débese puramente a que-yos va resultar más fácil a los controladores el ver movimientos d'aeronaves nel aire o en tierra. Esto ye, la torre de control ye una oficina d'observación en primer llugar (pol so altor), y de direición en segundu llugar (por tar fornida con aparatos de radiu).
Torres de control portuariu
Menos estendíes que les de los aeropuertos, les torres de control portuariu dirixen el tráficu en puertos de ciertu valumbu, y abondo compactos como por que'l control visual dende la torre sía efectivu.
Enllaces esternos
Air traffic control
Marta Mori
Marta Mori d'Arriba ye una escritora asturiana. Ta llicenciada en Lliteratura y ye Doctora en Filoloxía Hispánica pola Universidá d'Uviéu. Ye miembru de númberu de l'Academia de la Llingua Asturiana
Nel añu 2002 ganó'l Premiu Teodoro Cuesta de Poesía col poemariu Pórticu, onde s'amuesen poemes de corte intimista y de calter iniciáticu a la vida y poro, a la muerte. Nel 2004 algamó'l mesmu premiu, ex aequo, cola obra El tiempu de la espera, poemariu intimista de calter autobiográficu.
Tamién tien publicaos dellos artículos y llibros de crítica lliteraria, historia y didáutica, amás de collaborar na Historia de la lliteratura asturiana espublizada pola Academia de la Llingua Asturiana, de la que ye Vicepresidenta.
Foi profesora del institutu Xovellanos de Xixón.
En 2008 publica la coleición de rellatos Histories familiares.
En 2010 espubliza L'alcordanza.
En 2011 asoleya'l poemariu La mio voz, col que ganó'l XVI Premiu Xuan María Acebal.
Nel añu 2019, de la mano de Ediciones Trabe publicó'l poemariu Orfandá
Châtrices
Tien una población de y una superficie de  km².
Alopecurus pratensis
thumb|Inflorescencia. thumb|Ilustración thumb|Vista de la planta nel so hábitat thumb|Plantes descrites por SobolewskyDetalle de la planta Alopecurus pratensis ye una planta perenne de la familia de les poacees. Ye orixinaria d'Eurasia.
Descripción
Forma praos especialmente en suelos neutros. Algama un altor en redol a 110 cm. El tarmu ye erecto y dobláu na base. Les fueyes tienen en redol a 5 mm d'anchu. La inflorescencia ye cilíndrica.
Citoloxía
El so númberu de cromosomes ye de: 2n = 28