cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia d'Exiptu
Exiptu independiente
En 1919 el partíu nacionalista Wafd intenta la independencia d'Exiptu, ensin ésitu. Exiptu adquirió estatus independiente l'añu 1922, nomándose rei a Fuad I, hasta esi momentu sultán, como resultáu de la desmembración del Imperiu otomanu, anque la presencia militar y el control de les comunicaciones per parte del Reinu Xuníu duró hasta la invasión d'Etiopía polos italianos. El tratáu que concedió a Exiptu la total independencia roblóse'l 26 d'agostu de 1936 y los británicu acutáronse'l control de la canal de Suez.
En realidá, el distanciamientu d'Exiptu con al respective de los otomanos empezara cuando les potencies d'Occidente aprovecharon el debilitamientu del Imperiu otomanu pa intentar la ocupación del territoriu, y abrir d'esa manera una ruta más curtia escontra la India Británica, que la utilizada hasta'l momentu alredor d'África.
La monarquía
Al independizase, Exiptu tresformar nuna monarquía abiertamente prooccidental y aprobóse una constitución en 1923, anque mientres el gobiernu de Fuad hubo de ser suspendida pa controlar l'incipiente nacionalismu. La constitución de 1923 declara a Exiptu como Estáu soberanu, llibre, independiente y monárquicu. El llexislativu recái nun Congresu de los Diputaos y nun Senáu y l'executivu en diez ministros nomaos pol rei.
Zagul del Wafd, ye escoyíu primer ministru por aciu eleiciones en 1923. Dende un primer momentu hubo problemes ente Fuad y el Wafd (el partíu nacionalista) de cuenta que'l primeru aprueba una nueva constitución más monárquica. El Wafd boicotia les eleiciones de 1931, ganaes pol Partíu Lliberal Constitucional (favorable a Fuad), que gobernó hasta 1935, aplicando un réxime d'esceición. En 1936 se reimplantó la constitución de 1923. En 1936 roblóse un nuevu alcuerdu ente Exiptu y el Reinu Xuníu que nun apurre nada nuevo a lo yá esistente a les rellaciones ente estos dos países.
Farouk I (1936-1952) realizó la mesma política antiparlamentaria que'l so padre. Destituyó'l gobiernu del Wafd, eslleió'l Parllamentu y convocó eleiciones que ganó'l Partíu Lliberal Constitucional (promonárquico).
Mientres la Segunda Guerra Mundial, el so territoriu sirvió como campu de batalla, con Exiptu sofitando a los británicos contra'l Afrika Korps, anque munchos de los sos habitantes yeren consideraos germanófilos y hubo duldar sobre'l papel xugáu pol so rei, Farouk I. A la fin del conflictu, Exiptu reclamó insistentemente l'abandonu de Suez polos británicu y la devolución de Sudán. La fracasada guerra contra Israel en 1948-1949 acentuó'l descontentu de la población colos sos gobernantes.
La república so Nasser y el conflictu con Israel
thumb|230px|[[Presa d'Asuán construyida en 1956 pol gobiernu de Nasser.]] El 26 de xunetu de 1952, una sulevación armada encabezada pol Movimientu d'Oficiales Llibres y empobinada pol xeneral Muhammad Naguib, na que Gamal Abdel Nasser asítiase en segundu planu, derrocó la monarquía ya instauró una república el 18 de xunu de 1953, aboliendo los partíos políticos. Esi añu redactóse una constitución provisional con vixencia de trés años. Nomáu Naguib Presidente, en payares de 1954 el mesmu Nasser derrocar proclamándose Xefe d'Estáu. Nel mesmu añu 1954 Sudán algamó la independencia y roblóse el tratáu col Reinu Xuníu pa la evacuación de la canal. Sofitáu primeramente por Estaos Xuníos y el Reinu Xuníu, Nasser ganóse la so creciente hostilidá por cuenta del so sofitu a la descolonización, manifestáu na Conferencia de Bandung. Por cuenta de esi progresivu distanciamientu de les democracies occidentales, Nasser entornar escontra la Xunión Soviética, quien-y aprovía de material militar.
Exiptu decide construyir la Presa d'Asuán y pallo pide un préstamu al Bancu Mundial. Estaos Xuníos y el Reinu Xuníu oponer al mesmu so la escusa de les rellaciones d'Exiptu colos países comunistes. Nasser nacionalizó en 1956 el canal de Suez como una midida de presión por que-y dean el préstamu. La midida espertó enérxiques protestes del Reinu Xuníu y Francia, por cuenta de que dambos países yeren accionistes mayoritarios de la canal. Reinu Xuníu, Francia ya Israel ataquen Exiptu n'ochobre y payares de 1956 pero EEUU y la URSS ordenen l'altu'l fueu. El retrasu en concretar una invasión armada n'Exiptu fizo que Nasser demostrara les sos dotes como alministrador d'esa nueva fonte de recursos pal so país, ganándose asina la simpatía mundial. Cuando Francia y Reinu Xuníu empecipiaron la invasión el 31 d'ochobre, col sofitu d'Israel qu'atacó dos díes antes, inclusive la ONX llamó a los agresores a retirase so l'amenaza d'intervención de la XRSS.
Para Francia y el Reinu Xuníu la guerra del 56 foi un fracasu. Dambos países afayaron que la era de los imperios coloniales yá acabara ante la nueva realidá de la Guerra Fría protagonizada por EEXX y la URSS. Pa Exiptu la curtia guerra supunxo una victoria, pos recuperó'l control de la canal; pa Israel l'adquisición del Sinaí y de la franxa de Gaza; para EEXX foi una oportunidá d'intervenir n'Oriente Mediu; la URSS apaeció como la defensora de les naciones afrellaes pol neocolonialismu occidental.
Esti fechu, sumáu a otros ésitos llograos na política esterior, consolidaron a Nasser como líder indiscutible nel interior y diéron-y la llexitimidá abonda pa institucionalizar el so modelu políticu. Los principios ideolóxicos del Nasserismu, concretar nesta etapa cola aprobación d'una nueva Constitución en 1956. Nel aspeutu institucional, la Constitución de 1956 convertía a Exiptu nuna República de marcáu calter presidencialista, na que la voluntá de l'Asamblea quedaba subordinada a la del propiu Nasser. Tamién establecía la esistencia d'un partíu únicu, la Unión Nacional y, en definitiva trataba de dar un marcu llegal al procesu revolucionariu. El testu, que contemplaba tol ideariu políticu del propiu Nasser, señalaba la necesidá de que l'Estáu tuviera la posesión de tolos medios de producción, medios de comunicación, el control del comerciu esterior, etc. Esto ye, supónía la base llegal una revolución social que dexara que los medios de producción pasaren a manes del Estáu por que ésti distribuyera la riqueza; d'esta forma Nasser tamién pretendía ganase'l sofitu de les clases más desfavorecidas y asina aumentar el sofitu social de la revolución.
Ente 1958 y 1961 Exiptu formó parte, xunto con Siria, de la República Árabe Xunida, de la que Nasser yera Presidente. Igualmente formó una alianza con Yeme nel mesmu periodu que se denominó Estaos Árabes Xuníos.
La secesión de Siria de la República Árabe Xunida supón un fracasu na política esterior exipcia y fai necesaria una reorientación del proyeutu arabista, abriendo en pallabres del propiu Nasser, una nueva fase na revolución. Nesti contestu ye nel que se convoca n'ochobre de 1961 el Congresu Nacional de les Fuercies Populares, integráu por miembros pertenecientes a tolos estratos sociales y onde s'ellabora una Carta Nacional na que quedaben establecíes les bases polítiques ya ideolóxiques d'esta nueva etapa de la política nasserista. Esta Carta Nacional establecía, ente otres coses, la nueva composición del Congresu, que pasaba a tar integráu por representantes de distintos sectores de la sociedá exipcia (obreros, estudiantes, intelectuales, asociaciones feminsitas...).
El Congresu, yá cola so nueva conformanza, aprueba en 1962 una serie de cuestiones que supóníen na práutica un pasu más na profundización del modelu nasserista: establezse oficialmente la denominación de socialismu pa definir al sistema exipciu y el partíu únicu yá esistente, la Unión Nacional, pasa a denominase entós Unión Socialista Árabe. Tamién se realiza una segunda reforma agraria, qu'anque tien efeutos importantes, nun algamar la resultancia esperada y sigue ensin tresformar verdaderamente les estructures agraries. Coles Lleis de Nacionalización, tolos sectores claves (industria, banca y comerciu esterior) quedaben so control del Estáu, qu'exerció una ferrial planificación económica per mediu de planes quinquenales. Podemos falar d'economía mista yá que anque en teoría dirixen l'Estáu y les fuercies populares”, el sistema sigue en munchos sentíos funcionando como capitalismu. A finales de los años 60, empiecen a notase síntomes de crisis nesti modelu.
Mientres esti periodu darréu posterior a la promulgación de la Carta Nacional tamién crez notablemente l'usu per parte de Nasser d'un llinguaxe revolucionariu, n'ocasiones seudo marxista. En política esterior, magar ye ciertu que na práutica l'acercamientu a la XRSS ye bien importante, Nasser sigue siendo unu de los líderes destacaos del Movimientu de Países Ensin Alliniar.
En 1967, Exiptu movilizó tropes a la península del Sinaí, y ordenó a la ONX la retirada de la Fuercia d'Emerxencia, aparcada na zona dende la guerra del 1956. Poco tiempu dempués, Exiptu cerró l'estrechu de Tirán (na entrada al golfu d'Eilat-Aqaba) a toa la navegación israelina y a tolos barcos que se dirixíen a Eilat. Esti bloquéu quitó a Israel de la so única ruta de suministru con Asia y detuvo el fluxu de petroleu del so principal provisor, Irán. Estos elementos, sumaos a aiciones similares per parte de Siria y movimientos de tropes xordanos, que calteníen un alcuerdu de defensa recíproca con Exiptu, motivaron la decisión israelina de llanzar una ofensiva militar sobre la península del Sinaí, mientres la cual les sos tropes algamaron la canal. La ofensiva foi parte de la Guerra de los Seis Díes. Anque la guerra cesó en menos d'una selmana, los israelinos negar a retirase de la canal hasta 1975, lo que motivó'l so bloquéu y Exiptu perdió la península del Sinaí. Anque Nasser trató de dimitir nun primer momentu, llogró de l'Asamblea Nacional plenos poderes llexislativos y executivos. Esanició a los elementos contrarios del exércitu y reforzó los alcuerdos militares y políticos cola URSS en dos trataos de 1967 y 1969. Amás, el 90 % de l'actividá económica quedó en manes del Estáu.
La segunda presa de Assuan, la Presa Alta (El saad al Aali), empezó a construyise en 1960. En 1964 empezaba a enllenase'l banzáu, llamáu llagu Nasser, terminando la presa en 1970 y algamando la capacidá total en 1976.
L'Exiptu modernu qu'empecipió Sadat
thumbnail|300px|derecha| D'esquierda a derecha, [[Menachem Begin, Jimmy Carter y Anwar el-Sadat en Camp David]] En 1970, el presidente Nasser finó inesperadamente, víctima d'un ataque al corazón. El poder foi asumíu por Anwar el-Sadat quien hasta entós yera Vicepresidente, y qu'empecipió una política de conciliación escontra Israel. En 1971 aprobóse una nueva Constitución y camudóse el nome del país a la so actual denominación como República Árabe d'Exiptu.
A partir de 1973 alloñar de la XRSS y avérase a EE. XX. El partíu Unión Socialista Árabe convertir en socialdemócrata.
Sadat empecipió reformes económiques que liberalizaron una parte importante de les industries. La situación foi estable hasta que na guerra del Yom Kippur la ofensiva contra Israel volvió fracasar y en 1974 asocediéronse graves fregaos con estudiantes y trabayadores. La comparanza popular con Nasser debilitaba al nuevu líder que nun tenía'l carisma del so predecesor y acusábase-y de los males del país.
Tres años de negociaciones yá col aproximamientu a les tesis d'Estaos Xuníos y la Comunidá Europea, Sadat y el primer ministru israelín Menahem Begin roblaron los Alcuerdos de paz de Camp David, so los auspicios del Presidente d'Estaos Xuníos Jimmy Carter, lo qu'abrió la esperanza d'una paz duradera n'Oriente Mediu. Esto valió-y a Sadat y Menachem Begin el Premiu Nobel de la Paz. Sicasí les demás naciones árabes y el pueblu d'Exiptu sintiéronse traicionaos con estos alcuerdos. Grupos ultranacionalistes opositores a la política conciliadora de Sadat llevaron a cabu un atentáu nel so contra, y asesinar xunto a otros miembros del réxime mientres un desfile militar en 1981.
Hosni Mubarak
thumb|230px|[[Hosni Mubarak xunto a George W. Bush. El sofitu del mandatariu exipciu a la guerra d'Iraq foi duramente criticáu polos sos vecinos árabes.]] De magar, Exiptu tuvo en manes de Hosni Mubarak como presidente. En 1982 recupérase'l Sinaí y Mubarak va ser reelixíu en 1987. Establez de nuevu rellaciones diplomátiques colos países árabes y reingresa na OPEP, pero la Guerra d'Iraq volverá alloñar a Exiptu –pol so sofitu a la coalición liderada por Estaos Xuníos– de bona parte de los sos vecinos, y a la denuncia de la so política pola Organización pa la Lliberación de Palestina. Mubarak supera en 1995 un atentáu preparáu por Islamistes sudaneses y amonta entá más la so política de represión del terrorismu de corte islámicu que costara la vida del Presidente Sadat.
Tres el atentáu de Luxor de 17 de payares de 1997, la política penitenciaria exipcia camuda con una estensión de les execuciones que fai intervenir a la comunidá internacional y Amnistía Internacional ensin ésitu. Los atentaos islamistes repitir dempués en Sharm el-Sheij en 2005.
Los atentaos, xuníos al efeuto de los del 11 de setiembre de 2001 n'Estaos Xuníos, llevó al país a una crisis nos ingresos por turismu especialmente grave.
El gobiernu de Mubarak acometió la creación d'un valle paralelu al del Nilu pa crear una gran zona agrícola nel desiertu occidental, per mediu de la construcción de la canal de Toshka. Esti proyeutu va dexar la creación de puestos de trabayu y la desconxestión de les descomanadamente poblaes ciudaes riberanes del Nilu.
La revolución de 2011
A finales de 2010 el pueblu exipciu llanzar a la cai en contra del sistema políticu esistente. La resultancia ye'l cambéu de gobiernu y la salida de Mubarak.
Valsemé
Valsemé ye una comuña francesa del departamentu de Calvados, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Cuarta Coalición
La Cuarta Coalición foi una alianza entamada contra l'Imperiu francés de Napoleón ente los años 1806 y 1807. Los participantes nesta coalición fueron Inglaterra, Prusia, Rusia, Saxonia y Suecia.
La mayoría de los miembros d'esta coalición yá s'atopaben lluchando primeramente contra Francia como parte de la Tercer Coalición, polo que nun hubo un periodu entemediu de paz. En 1806, a instigación d'Inglaterra y gracies a los abondosos subsidios prodigaos pol gabinete de Londres a la corte de Prusia, esta postrera xunir a la coalición tarreciendo'l poder emerxente de Francia tres la derrota austriaca. Prusia y Rusia movilizar pa una nueva campaña, y les tropes prusianes concentrar en Saxonia.
Napoleón contraatacó, ganando a los prusianos de forma decisiva na batalla de Jena-Auerstädt, n'ochobre de 1806. Les fuercies franceses de Napoleón ocuparon entós Prusia, prindando Berlín el 25 d'ochobre de 1806, y colando sobre l'este de Prusia y la frontera rusa, onde tuvieron un alcuentru coles tropes ruses na Batalla de Eylau, en febreru de 1807, y onde la meyora de Napoleón foi deteníu de volao.
Finalmente, les fuercies ruses fueron destruyíes pol exércitu de Napoleón na batalla de Friedland, el 14 de xunu de 1807, y trés díes depués Rusia solicitaba una tregua. Pol posterior Tratáu de Tilsit, en xunetu de 1807, Francia fixo la paz con Rusia y forzó a Prusia a dexar la metá de los sos territorios a Francia, al Reinu de Westfalia de Jerónimo Bonaparte y al nuevu Gran Ducáu de Varsovia. Napoleón agora tenía virtualmente el control absolutu sobre l'oeste y el centru d'Europa.
Bonaventura de Fidanza
Xuan da Fidanza, conocíu como San Bonaventura foi un santu y místicu franciscanu, obispu d'Albano y cardenal italianu que participó na eleición del papa Gregorio X. Foi discípulu d'Alejandro de Hales, y aportó a Xeneral de la Orde franciscana. Ye Doctor de la Ilesia Católica.
Formación y primeros años
Juan de Fidanza, que depués adoptó'l nome de Bonaventura, nació alredor del añu 1218. Dalgunos daten la so nacencia n'anguaño y otros en 1221.
Formar na Orde de los Flaires Menores ya impartió enseñances na Universidá de París, na cual estudió. Anque refugó ser arzobispu de York, hubo d'aceptar la diócesis d'Albano. En 1274 foi nomáu legáu pontificiu al concilio de Lyon. Participó viviegamente nos concilios de la dómina y destacó nos ataques a les herejíes y nes crítiques a los cismáticos. San Bonaventura representa a la escuela franciscana que, inspirándose en San Agustín, oponer al aristotelismu de los Dominicos, y sostién que la filosofía y la razón nun s'atopen na base de la teoloxía nin na culminación de la conocencia de la divinidá, pero sí nel camín que conduz l'alma escontra Dios.
Estudió filosofía y teoloxía en París y, llogrando'l grau de maestru, enseñó eses disciplines a los sos compañeros de la Orde franciscana. Foi escoyíu ministru xeneral del so Orde.
Foi cardenal obispu de la diócesis d'Albano, y morrió en Lyon l'añu 1274. Escribió numberoses obres filosófiques y teolóxiques. Conocíu como'l Doctor Seráficu» polos sos escritos encendíos de fe y amor a Xesucristu.
Eruditu y home de gran espiritualidá, d'ente les sos obres destaquen un estudiu sobre Pedro Lombardu (Comentariu sobre les sentencies de Pedro Lombardu) y el Itinerarium mentis in Deum (Itinerariu de l'alma escontra Dios). Tamién escribió la vida de San Francisco.
Bonaventura, a quien la hestoria tenía de conocer col nome de «el doctor seráficu», enseñó teoloxía y Sagrada Escritura na Universidá de París, de 1248 a 1257. Al so xeniu caltriante xunía un xuiciu bien equilibráu, que-y dexaba dir al fondu de les cuestiones y dexar de llau tou lo superfluo pa discernir tou lo esencial y poner al descubiertu los sofismas de les opiniones errónees. Nada tien, pos, d'estrañu que'l santu estremárase na filosofía y teoloxía escolástiques. Bonaventura ufiertaba tolos estudios a la gloria de Dios y a la so propia santificación, ensin confundir el fin colos medios y ensin dexar que dexenerara'l so trabayu en disipación y baldíu interés.
Eleición como cimeru xeneral de los Franciscanos
En 1257, Bonaventura foi escoyíu superior xeneral de los Flaires Menores. Nun cumpliera entá los trenta y seis años y l'orde taba esgañada pola división ente los que predicaben una severidá inflexible y los que ciscaben que s'apangara la regla orixinal. Naturalmente, ente esos dos estremos, asitiábense toles otres interpretaciones. Los más rigoristas, a los que se conocía col nome de «los espirituales», cayeren nel error y na desobediencia, colo cual dieren armes a los enemigos de la orde na Universidá de París. El mozu cimeru xeneral escribió una carta a tolos provinciales pa esixi-yos la perfecta observancia de la regla y la reforma de los relaxaos, pero ensin cayer nos escesos de los espirituales.
El primeru de los cinco capítulos xenerales que presidió San Bonaventura, axuntar en Narbona en 1260. Ende presentó una serie de declaraciones de les regles que fueron adoptaes y exercieron gran inflúi sobre la vida de la orde, pero nun llograron aselar a los rigoristas. A instancies de los miembros del capítulu, San Bonaventura empezó a escribir la vida de San Franciscu d'Asís.
La manera en que llevó a cabu esa xera, demuestra que taba papáu de les virtúes del santu sobre'l cual escribía. Santu Tomás d'Aquino, que foi visitar un día a Bonaventura cuando ésti ocupábase d'escribir la biografía del «Probetacu de Asís,» atopó-y n'el so celda desapaecíu na contemplación. En cuenta de ataya-y, Santu Tomás retiróse, diciendo: «Dexemos a un santu trabayar por otru santu». La vida escrita per San Bonaventura, titulada La Lleenda Mayor, ye una obra de gran importancia alrodiu de la vida de San Francisco, anque l'autor manifiesta nella ciertu enclín a forzar la verdá histórica pa emplegala como testimoniu contra los que ciscaben la mitigación de la regla.
Nomamientu como cardenal
San Bonaventura gobernó la orde de San Francisco mientres diecisiete años y llámase-y, con razón, el segundu fundador. En 1265, a la muerte de Godofredo de Ludham, el Papa Clemente IV trató de nomar a San Buenaventura arzobispo de York, pero'l santu consiguió disuadirle d'ello. Sicasí, al añu siguiente, el Beatu Gregorio X nomó-y cardenal obispu d'Albano, ordenar aceptar el cargu por obediencia y llamólu darréu a Roma. Los legaos pontificios esperáben-y col capelo y les otres insinies de la so dignidá. Según cúntase, fueron al so alcuentru hasta cerca de Florencia y topáronlu nel conventu franciscanu de Mugello, llavando los platos. Como Bonaventura tenía les manes puerques, rogó a los legaos que colgaren el capelo na caña d'un árbol y que se pasiaren un pocu pol güertu hasta que terminara la so xera. Namái entós San Bonaventura tomó'l capelo y foi presentar a los legaos los honores debíos.
Gregorio X encamentó a San Bonaventura la preparación de les temes que se diben a tratar nel Conciliu ecuménicu de Lyon, alrodiu de la unión colos griegos ortodoxos, pos l'emperador Miguel Paleólogu propunxera la unión a Clemente IV. Los más distinguíos teólogos de la Ilesia asistieron a dichu Conciliu. Como se sabe, Santu Tomás d'Aquino morrió cuando se dirixía a él. San Bonaventura foi, ensin dulda, el personaxe más notable de l'asamblea. Llegó a Lyon col Papa, dellos meses enantes de l'apertura del Conciliu. Ente la segunda y la tercer sesión axuntó'l capítulu xeneral del so orde y arrenunció al cargu de superior xeneral. Cuando llegaron los delegaos griegos, el santu empecipió les conversaciones con ellos y la xunión con Roma llevar a cabu. N'aición de gracies, el Papa cantó la misa'l día de la fiesta de San Pedro y San Pablo. La epístola, l'evanxeliu y el credo cantar en llatín y en griegu y San Bonaventura predicó na ceremonia.
Muerte
El Doctor Seráficu morrió mientres les celebraciones, la nueche del 14 al 15 de xunetu. Ello aforró-y la pena de ver a Constantinopla refugar la unión pola que tanto trabayara. Pedro de Tarantaise, el dominicu que ciñó más tarde la tiara pontificia col nome d'Inocencio V, predicó'l panexíricu de San Bonaventura y dixo nél: «Cuantos conocieron a Bonaventura respetáronlu y amáronlu. Bastaba a cencielles con oye-y predicar pa sentise movíu a toma-y por conseyeru, porque yera un home bonable, cortés, humilde, cariñosu, caritatible, prudente, castu y afatáu de toles virtúes.»
La oración
Non contentu con tresformar l'estudiu nun allongamientu de la plegaria, consagraba gran parte del so tiempu a la oración puramente dicha, convencíu de qu'ésa yera la clave de la vida espiritual. Porque, como lo enseña San Pablo, namái l'Espíritu de Dios puede faenos enfusar los sos secretos designios y grabar les sos pallabres nos nuesos corazones.
Tan grande yera la pureza ya inocencia del santu que'l so maestru, Alejandro de Hales, afirmaba que «paecía que nun pecara n'Adán». La cara de Bonaventura reflexaba'l gozu, frutu de la paz en que la so alma vivía. Como'l mesmu santu escribió, «el gozu espiritual ye la meyor señal de que la gracia habita nuna alma».
El santu nun vía en sí más que faltes ya imperfecciones y, por humildá, absteníase delles vegaes de recibir la comunión, por más que la so alma allampaba xunise en visu al so amor y averase a la fonte de la gracia. Pero un milagru de Dios dexó a San Bonaventura superar tales escupulicios. Les actes de canonización narrar asina: «Dende diba dellos díes nun s'atrevía a averase a la llacuada celestial».
Pero, cierta vegada en qu'asistía a la Misa y meditaba sobre la Pasión del Señor, El nuesu Salvador, pa premiar la so humildá y el so amor, fixo qu'un ánxel tomara de les manes del sacerdote una parte de la hostia consagrada y depositar na so boca.
A partir d'entós, Bonaventura comulgó ensin nengún escupuliciu y atopó na santa Comunión una fonte de gozu y de gracies. El santu preparar a recibir el sacerdociu con severos ayunos y llargues hores d'oración, pos la so gran humildá faía-y averase con medrana y temblón a esa peralta dignidá. La Ilesia encamienta a tolos fieles la oración que'l santu compunxo pa dempués de la misa y qu'empieza asina: Transfige, dulcissime Apodere Jesu...
Celu poles almes
Bonaventura apurrir con entusiasmu a la xera de cooperar a la salvación de les sos próximos, como lo esixía la gracia del sacerdociu. La enerxía con que predicaba la pallabra de Dios encendía los corazones de los sos oyentes; caúna de les sos pallabres taba dictada por un encesu amor. Mientres los años que pasó en París, compunxo una de les sos obres más conocíes, el Comentariu sobre les Sentencies de Pedro Lombardu, que constitúi una verdadera suma de teoloxía escolástica. El Papa Sistu IV, refiriéndose a esa obra, dixo que «la manera como s'espresa sobre la teoloxía, indica que l'Espíritu Santu falaba pela so boca».
Defensa de la doctrina franciscana
Los violentos ataques de dalgunos de los profesores de la Universidá de París contra los franciscanos alteriaron la paz de los años que Bonaventura pasó nesa ciudá. Tales ataques debíense, en gran parte, a la envidia que provocaben los ésitos pastorales y académicos de los fíos de San Francisco una y bones la santa vida de los flaires resultaba un reproche constante a la mundana esistencia d'otru profesores. El líder de los que s'oponíen a los franciscanos yera Guillermo de Saint Amour, quien atacó violentamente a San Bonaventura nuna obra titulada Los peligros de los últimos tiempos.
Ésti tuvo que suspender les sos clases mientres dalgún tiempu y contestó a los ataques con un tratáu sobre la probeza evanxélica, col títulu de Sobre la probeza de Cristu. El Papa Alejandro IV nomó a una comisión de cardenales por qu'esaminaren l'asuntu en Anagni, cola resultancia de que foi quemáu públicamente'l llibru de Guillermo de Saint Amour, fueron devueltes les sos cátedres a los fíos de San Francisco y foi ordenáu'l silenciu a los sos enemigos. Un añu más tarde, en 1257, San Bonaventura y Santu Tomás d'Aquino recibieron xuntos el títulu de doctores.
Escritos
Juan Gerson, l'eruditu y devotu canciller de la Universidá de París. escribe a cuenta de les sos obres:
Y en otru llibru, comenta:
Estes pallabres aplíquense sobremanera, a los trataos espirituales que reproducen les sos meditaciones frecuentes sobre les delicies del cielu y los sos esfuercios por espertar nos cristianos el mesmu deséu de la gloria qu'a él -y animaba.
He equí les sos propies pallabres: «La perfeición del cristianu consiste en faer perfectamente les coses ordinaries. La fidelidá nes coses pequeñes ye una virtú heroica». N'efeutu, tal fidelidá constitúi una constante crucifixón del amor propio, un sacrificiu total de la llibertá, del tiempu y de los ciños y, por ello mesmu, establez el reinu de la gracia na alma. El meyor exemplu que puede dase de la estima en que San Bonaventura tenía la fidelidá nes coses pequeñes, ye l'anécdota que se cunta d'él y del Beatu Gil de Asís (23 d'abril).
Cuasi quinientos sermones de Benaventura caltuviéronse, la mayor parte d'ellos anotaos polos sos oyentes.
L'autoridá al serviciu
Cúntase que, como superior xeneral, foi un día a visitar el conventu Foligno. Ciertu frairucu tenía munches ganes de falar con él, pero yera cobarde p'atrevese. Pero, en cuanto partió San Bonaventura, el frairucu cayó na cuenta de la oportunidá qu'había perdíu y echó correr tres él y rogólu que-y escuchara un intre. El santu aportó darréu y tuvo una llarga conversación con él, a la vera del camín.
Cuando'l frairucu partió de vuelta al conventu, llenu de consuelu, San Bonaventura reparó ciertes amueses d'impaciencia ente los miembros del so comitiva y díxo-yos sonriendo:
Tal yera l'espíritu con que'l santu gobernaba'l so orde. Cuando se-y confiara'l cargu de superior xeneral, pronunció estes pallabres:
Estos dos cites revelen la cencellez, la humildá y la caridá que caracterizaben a San Bonaventura. Y, anque nun perteneciera a la orde seráfica, merecería'l títulu de Doctor poles virtúes anxéliques que realzaben la so saber.
Rafael Ferreira Francisco
Rafael Ferreira Francisco ye un futbolista brasilanu.
El Paso (Texas)
El Paso ye una ciudá del estáu de Texas, nos Estaos Xuníos.
El censu de población de los Estaos Xuníos de 2000 diz que El Paso tenía 609.415 habitantes.
Enllaces esternos
Páxina oficial
Moon Bloodgood
Korinna Moon Bloodgood ye una actriz y y exmodelu d'Estaos Xuníos.
Participó nes películes Eight Below y Parthfinder. Bloodgood tamién apaeció xunto a Taye Diggs na serie Day Break, onde interpretaba a Rita Shelton, la novia d'un detective acusáu d'asesinatu que tien d'alicar de cutio el mesmu día.
Biografía
La revista Maxim, na so llista Les 100 Hot clasificar nel puestu númberu 99 en 2005, 53º en 2006 y el 40º en 2007, y ta ente les 100 persones más belles de 2010, según la revista People.
En 2009 foi designada embaxadora de bona voluntá pola organización de turismu coreana, siendo asina la primer estrella de Hollywood en promocionar el país.
A partir de 2007, Bloodgood participó na serie de televisión de ciencia ficción Oficial na NBC. La serie sufrió baxes, y tres la fuelga de guionistes foi atayada pola NBC n'avientu de 2007, optándose por non faer la segunda metá de la primer temporada. Nel añu 2009 interpretó a Maya na película Street Fighter: La Lleenda de Chun-Li, y tamién a Blair Williams en Terminator Salvation, la cuarta película de la franquicia Terminator.
Dende 2011 interpreta a la doctora Anne Glass na serie de ciencia ficción Falling Skies.
Manuel González Wes
'MGW', como roblara dellos de los sos artículos, yera consideráu un home dotáu pa la oratoria y la divulgación, estudió Drechu na Universidá d'Uviéu depués d'haber ingresáu nun seminariu ensin llegar a ordenase sacerdote. El so fiu Juan González-Wes Dintén estudió tamién Drechu pero dende la adolescencia dedicóse al diariu familiar del que foi direutor dende'l mesmu día del trunfu de los nacionales n'Asturies (21-10-1937) fasta'l so fallecimientu'l 23-7-1963. Otros fios de Manuel González Wes foron los artistes Fernando y Víctor Wes Dintén (o Fernando González-Wes Dintén). Una de las cais de Avilés lleva los apellios González Wes, pues foron promotores d'obres sociales, benéfiques y culturales como La Filarmónica, la Biblioteca Popular Circulante, la Sociedá Amigos del Arte, la Asociación Avilesina de Caridá, la Sociedá de Salvamentu de Náufragos, la Seición llocal de la Cruz Bermeya, la Escuela de Trabayu y el Club del Mar. En 1945 el so periódicu organizó la 1ª Regata Nacional de Traineres na ría d'Avilés.
Manuel González Wes morrió poco depués del españíu de la Guerra Civil española. Magar del so republicanismu, alloñándóse nidiamente del desenvolvimientu de la Segunda República, lo que valiera pa ser encuandráu como facista pol bandu roju. Foi ún de los 'axusticiaos' siendo llanzáu dende un cantil del Cabu Peñes. El so cadáver nunca apaeció.
Varaville
Tien una población de y una superficie de  km².
Fayona d'Eiros
thumb|right|250 px
La Fayona d'Eiros, yera una gran faya asitiada cerca del pueblu d'Eiros, nel conceyu de Tinéu. Esta especie pertenez a la familia fagus sylvatica, tenía un altor de 28 mts, una copa de 30 mts y un diámetru de tueru de 4,45 metros. Créyese que superaba ampliamente los 200 años d'edá.
Foi declarada Monumentu natural el 27 d'abril de 1995.
En xineru de 2009 l'aire fizo desapaecer esti árbol.
Alamogordo (Nuevu Méxicu)
Alamogordo ye una ciudá del estáu de Nuevu Méxicu, nos Estaos Xuníos.
Meandros del Nora
Los meandros del ríu Nora atópense na estaya anterior a la so mestura col ríu Nalón, ye dicir, dende'l pueblu de San Pedru Nora fasta'l banzáu de Priañes. El calce del Nora forma unes curves bien revesoses y encaxonaes, dixebrando asina los conceyos d'Uviéu y Les Regueres.
Alamogordo (Nuevu Méxicu)
El censu de población de los Estaos Xuníos de 2000 diz qu'Alamogordo tenía 35.582 habitantes.
Meandros del Nora
La flora nun tien una bayura especial si bien na riba'l ríu atrópense estensiones de salgueru blancu y un encinal dientro la fastera d'influencia la presa de Priañes. La fauna rescampla por dellos tipos d'aves ivernantes y pola xaronca común.
Vaucelles (Calvados)
Tien una población de y una superficie de  km².
Elizabeth Cox
Elizabeth Cox, tamién conocida como Liz Kern, ye una actriz d'Estaos Xuníos.
Carrera
La so primer participación en cine foi nun pequeñu papel na película Sixteen Candles en 1984, en 1986 participó na película d'horror Night of the Creeps y na película The Wraith. En 1987 actuó na película The Allnighter. En 1989 protagonizó'l filme de terror Intruder onde actuó xunto a Sam Raimi, Ted Raimi, Bruce Campbell, ente otros. En 2005 participó na película Juarez: Stages of Fear.
Yuki Kawabe
Yuki Kawabe (川邊 裕紀, ) ye un futbolista xaponés.
1793
Abreviatures
° : fecha de nacencia
† : fecha de la muerte
Port Hedland
Port Hedland ye una llocalidá na rexón de Pilbara nel estáu australianu d'Australia Occidental. Con una población de 15.044 habitantes, qu'inclúi la ciudá satélite de South Hedland, ye la segunda ciudá más poblada de la rexón. Na ciudá tamién s'atopa'l puertu de mayor tonelaxe de too Australia.
Port Hedland cunta con un puertu natural de anclaje fondu que, a demás de ser el principal puntu de receición de combustible y carga pa la rexón, foi consideráu perfectu pa les unviaes de mineral de fierro que s'estrayen nes serranías allugaes tierra adientro nes cercaníes del pueblu. El mineral ye tresportáu per tren dende cuatro importantes depósitos de fierro nel este y sur de la zona de Port Hedland. N'agostu de 2010, el puertu esportó 13,6 millones de tonelaes de mineral de fierro.
Otres importantes actividaes que la llocalidá sofita inclúin pozos de gas natural na agua, sal, manganesu y ganadería. El pastiáu de ganáu vacuno y ovín foi nel so momentu una importante fonte d'ingresos pa la rexón, sicasí vieno decayendo amodo col pasu de los años. Port Hedland tamién ocupó la estación terminal del Marbel Chigre Railway del gobiernu d'Australia Occidental, una llinia de tren que sirvía de sofitu pa la zona de minería d'oru de Marble Chigre.
Historia
180px|thumb|left|Mines de fierro na rexón de [[Pilbara.]] Port Hedland ye conocida polos pueblos aboríxenes australianos Kariyarra y Nyamal como Marapikurrinya, nome que puede significar "llugar de bona agua" y fai referencia a los trés fontes d'agua fresco qu'entá pueden atopase na llocalidá y la so contorna, o como indica la páxina oficial del conseyu municipal, "referir al estuariu en forma de mano nes contornes del puertu (marra - mano, pikurri - apuntar rectu y nya - lletreru con nome de llugar)". Según una lleenda del Tiempu del Suañu ye qu'ellí había una culiebra marina xigante ciega que vivía nun cuerpu d'agua arrodiáu de tierra llamáu Jalkawarrinya. Esta área anguaño ye'l reservorio qu'utilicen los barcos que lleguen al puertu pa maniobrar, y según cuenta la lleenda, "la llegada de los grandes barcos significó que yá non se pudo quedar ellí".
Anque la mariña de la rexón fuera esplorada nel sieglu XVIII, el Capitán Peter Hedland foi unu de los primeros europeos n'esplorar el puertu col propósitu de desenvolver un centru d'esportación nel llugar. Peter Hedland llegó a llugar n'abril de 1863 a bordu del so barcu, el Mystery, qu'él mesmu construyera en Point Walter nes veres del ríu Swan. Llamó al llugar Badea Mangales y reportó que sería un bon llugar de desembarcu con un puertu bien protexíu y que tamién cuntaba con suministru d'agua duce. Lo que Hedland nun reportó foi que'l puertu yera de mal accesu por cuenta de un puexu de sable que cerraba la so entrada, lo que quería dicir que namái yera accesible cuando la marea taba alta y que'l so pasu yera complicáu cuando había mal tiempu por cuenta de la estrecha entrada.
Port Macquarie
Port Macquarie ye una ciudá na mariña norte de Nueva Gales del Sur, Australia (31º 26' S - 152º 55' Y). Atopar a 450 km al norte de Sydney y a 510 km al sur de Brisbane. La ciudá ta asitiada na desaguada del ríu Hastings.
Port Hedland
Historia
En 1866, el residente Maxistráu de Roebourne, Treverton Sholl, contrató a Charles Wedge por qu'investigara la esistencia de sitios alternativos pal pueblu de Roebourne. Reportar de Wedge sobre la sustentabilidad de Port Hedland yera pesimistes. En 1891, la esploración de la rexón per parte de Tom Traine, John Wedge y Syd Hedley identificaron dos llugares de desembarcu y describieron el puertu como "bonitu al igual que seguro". En setiembre de 1895, los residentes de Cossack solicitaron al Agrimensor del Distritu que realizara una inspeición de la mariña en Port Hedland y solicitaron al gobiernu que construya un cai.
Port Macquarie
Port Macquarie foi afayada polos europeos en 1818 cuando John Oxley, quien daría'l nome a la ciudá, esploraba l'interior de Nueva Gales del Sur. Nun principiu la ciudá foi un establecimientu penal. Nes proximidaes de la zona atopa'l faru Crowdy Head.
Port Hedland
Minería
Goldsworthy Mining desenvolvió una mina d'oru a aproximao 100 quilómetros al este de Port Hedland a principios de los años 1960 y construyó los pueblos de Goldsworthy y depués Shay Gap como sitios mineros. Una llinia de tren foi construyida dempués hasta Port Hedland onde se dragó la canal del puertu pa faelo más anchu y fondu, asina mesmu construyó un muelle al llau opuestu del pueblu de Port Hedland na isla de Finucane. Les unviaes de mineral de fierro empezaron el 27 de mayu de 1966 cuando'l Harvey S Mudd zarpó dende Port Hedland en direición a Xapón con 24.900 tonelaes del mineral.
En 1967 afayóse mineral de fierro en Mount Whaleback y entamóse una nueva inversión minera qu'incluyó l'establecimientu d'un nuevu pueblu, Newman; la construcción de 426 km de llinies de tren dende la mina hasta'l puertu y l'instalación d'equipu de procesamientu pal mineral tantu en Newman como en Port Hedland. en 1986, por un costo de $87 millones, la canal esistente foi dragáu pa dexar al puertu aumentar el tonelaxe de los barcos que podíen ingresar. Antes del dragáu, el puertu solo podía cargar barcos de menos de 2.000 tonelaes, pero anguaño puede afaer barcos de más de 250.000 tonelaes.
Accidente aereu de 1968
El 31 d'avientu de 1968, un Vickers Viscount operáu por MacRobertson Miller Airlines estrellóse cerca de Indee Station. L'avión partiera dende Perth con direición a Port Hedland ensin nengún incidente, hasta que diez minutos antes d'aterrizar sufrió una falla catastrófica na so nala trasera derecha que causó que la nala dixebrar del fuselaje. Los 26 tripulantes que viaxaben a bordu morrieron, incluyendo'l pilotu, el primer oficial y dos azafatas.
Centru d'internamientu d'estranxeros
En 1991, abrióse un centru d'internamientu d'estranxeros en Port Hedland pa solucionar el problema de la llegada d'inmigrantes vietnamites en busca d'asilu. Consideróse que Port Hedland yera una bon llugar yá que yera na so contorna que llegaben munchos estranxeros en bote buscando entrar a Australia y cuntaba con un aeropuertu internacional que dexaría realizar deportaciones con facilidá cuando éstes sían necesaries. El centru de detención foi privatizáu pol gobiernu de John Howard a finales de los 1990, y cerró en 2004 cuando'l númberu d'inmigrantes en busca d'asilu que llegaben en bote al noroeste d'Australia decayó. L'alcalde de la ciudá pidió al gobiernu federal que-yos dexe utilizar el centru p'afaer al gran númberu de nuevos trabayadores mineros que'l boom de la minería nesi entós riquía. La falta de llugares d'agospéu en Port Hedland fai que sía difícil pa les empreses operar en forma eficiente una y bones nun pueden allugar a tol so personal o consultores esternos nel llindáu númberu d'hoteles qu'hai nel pueblu. El centru de detención ta allugáu sobre la sablera y hasta apocayá yera operáu como un centru d'agospiamientu individual namái pa homes per parte de Mount Newman Mining (agora BHP Billiton).
Xeografía y clima
El clima de Port Hedland bazcuya ente templáu y caliente, con temperatures máximes permediu de 36,4 °C en xineru y 27,1 °C en xunetu. Les temperatures máximes nel branu polo xeneral son moderaes por una templada pero húmedu oral marín. La precipitación añal (casi puramente nos meses d'avientu y xunu) ye de 311,5 mm en permediu, pero por cuenta d'erráticos ciclones ye suxeta a una de les variaciones más grandes del mundu. Por casu, en 1942 la precipitación añal foi de 1040 mm, pero en 1944 solo hubo 32 mm y el pueblu tuvo más de 300 díes ensin agües. Les altes temperatura de Port Hedland nel branu faen que la mayoría de los turistes visitar más que tou los meses más templaos ente mayu y setiembre.
Puertu
El puertu de Port Hedland ta alministráu pola Autoridá Portuaria de Port Hedland, una axencia del gobiernu estatal. Les oficines de l'Autoridá Portuaria, la torre de control y l'helipuertu atopar en Magrove Point, xusto al oeste de The Esplanade nel estremu occidental de Port Hedland. El remolcador, l'aduana y el cai públicu atópense cerca, en Laurentius Point.
Los muelles del puertu tán en dambos llaos del puertu - la Isla Finucane nel oeste y en Port Hedland nel este. Los barcos apuerten a éstos y parten del puertu al traviés d'un estrechu y curva canal.
Fauna y flora
Port Hedland tien una colonia de tortúes planes, allugada na llinia de sablera principal. Hai dellos miradores a lo llargo del corredor de la sablera que dexen reparar a mamíferos marinos como'l delfín Indo-Pacíficu, el delfín gorrumbu y el delfín d'aleta chata australianu.
El Port Hedland Saltworks Important Bird Area (n'español, Área Importante d'Aves del Marjal de Port Hedland) ye un cachu de tierra orixinalmente inerte de 103 km², qu'agora contién un marjal, a unos 20 km al este del puertu de Port Hedland. La zona regularmente sirve de soporte vital pa más del 1% de la población mundial de correlimos cuellirrojo y correlimos acuminado, amás d'una población del llindáu gerygone tenebrosa. Ente les especies que la so población vieno en cayente dende los años 1980 tán el correlimos falcinelo, el dowitcher asiáticu, el correlimos zarapitín, l'avoceta australiana, la cigüeña rayada, el caradrino oriental, la canastera oriental y el fumarel aliblanco. Otres especies que viven na zona son l'avutarda australiana, la chlamydera guttata, el pinzón coloráu y el anteojito australianu.
Nos estuarios como Pretty Pool esisten mangales, pexes marinos y otres aves.
Carbayón de Valentín
El Carbayón de Valentín ye un enorme y nudosu carbayu pertenez a la familia Quercus robur y ta afitáu nel llugar de Valentín, nel pueblu de Xera, del conceyu de Tinéu.
IPhone 3GS
El iPhone 3GS foi un teléfonu intelixente, presentáu como la tercer xeneración de iPhone, socesor del iPhone 3G, y anunciáu el 8 de xunu de 2009 na WWDC 2009 en San Francisco.
Incluyía meyores de rendimientu, una cámara con meyor resolución y capacidá de videu, control per voz, y soporte pa 7,2 Mbit/s HSDPA.
El iPhone 3GS usa'l sistema operativu iOS d'Apple, usáu tamién nel iPad y iPod Touch. Ye controláu con xestos táctiles. El so socesor ye'l iPhone 4, y foi retiráu del mercáu en 2012 col llanzamientu del iPhone 5.
Historia
Na so primer fin de selmana de apaición, vendiéronse pocu más d'un millón de dispositivos. El iPhone 3GS marcó un cambéu importante na potencia del teléfonu, al incluyir un procesador ARM Cortex A8, colo qu'aumentó la so eficacia a los 600 MHz y a una memoria RAM de 256 MB. Con esti terminal, Apple práuticamente dobló les posibilidaes del modelu anterior, evolución que depués diría aplicando nos nuevos llanzamientos.
El iPhone tamién se fortaleció na capacidá, sumando la opción de los 32 GB d'almacenamientu, por cuenta de que la cantidá de conteníos y aplicaciones siguíen nuna crecedera sostenida.
Per primer vegada ameyora la cámara de semeyes, entendiendo qu'esta carauterística diría volviéndose cada vez más popular ente los usuarios que compartíen les sos imáxenes en distintes redes sociales, qu'empezaron a reemplazar l'usu de la cámara de semeyes pola del iPhone. El resolución aumentó a los 3,2 megapíxeles y tamién s'incorporó la posibilidá de grabar videos en definición estándar (480p).
Les aplicaciones venceyaes al GPS fueron perfeccionaes: amás d'aumentar la precisión p'allugar al usuariu, la brúxula dixital que se-y sumó al software dexa ver el mapa siempres na orientación que se ta enfrentando. A ello suman meyora na posibilidá de llograr instrucciones paso a pasu, direiciones exactes, actualizaciones de tráficu nes urbes y camudar la forma de visualización de los mapes, yá seya en vista avezada, de satélite o híbrida.
Pantalla
La pantalla LCD nel dispositivu ye creada por Apple. Ye una pantalla capacitiva táctil, con una densidá de píxeles de 163 ppi en 3.5 pulgaes (8,9 centímetros) y con un resolución de 480x320 px. Soporta emulación de color de 24 bits, pa tener meyor color. Inclúi recubrimientu oleófugo pa evitar llurdios de los deos. Soporta xestos multitáctiles.
Cámara
El iPhone 3GS inclúi una cámara ameyorada de 3 megapíxeles, creada por OmniVision. Amás, cuenta con autu enfoque, balance de blancos, captura de videu en calidá VGA y enfoque manual.
A partir d'iOS 4 tien un zoom dixital de 5X, y a partir d'iOS 5, capacidá d'asitiar cuadrícula.
Procesador y memoria RAM
Esti iPhone tien un chip Samsung APL0298C05, creáu por Samsung. Tien un SoC nel ARM Cortex A8 subacelerado de 600 MHz (en realidá, ye capaz de llegar a los 833 Mhz). Tocantes a gráficos, tien una PowerVR SGX 535 GPU.
Apple siempres presumió que'l so iPhone 3GS ye hasta 2 vegaes más rápidu que'l so predecesor.
Capacidá d'almacenamientu
A diferencia de los modelos anteriores, esti iPhone incluyía una nueva versión de 32 GB. Tuvo llindada por menos d'un añu. A la salida del iPhone 4 se discontinuaron los modelos de 16 y 32 GB, obligando a mercar un iPhone 4, o un 3GS con 8 GB d'almacenamientu.
Batería
El iPhone 3GS tien una batería recargable de 3,7 V con 1219 mAh de ion de litiu.
Apple diz que'l 3GS puede tener hasta diez hores de videu, 12 hores de navegación por Wi-Fi, 9 hores saleando con rede EDGE, o 5 con rede 3G, amás de 30 hores de música y 300 hores en manera d'espera.
Magnetómetru
El iPhone 3GS tien un magnetómetru integráu, que ye usáu pa marcar la direición y posición del dispositivu. Munches vegaes les señales de radio interfieren con él y pa recuperalo hai que faer una figura asemeyada a un 8 col iPhone. Amás, ye'l primer dispositivu iOS en tener una brúxula de fábrica.