cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Documentu d'identidá
Historia
Nel añu 1961 asignar al futuru rei Xuan Carlos y a la so esposa Sofía, los númberos 10 y 11 respeutivamente. La familia real acutaríase los númberos que van del 10 al 99. Col interés, por simple superstición, que'l númberu 13 foi refugáu de la progresión, yá que-y debería haber tocáu a la infanta Cristina.
1980 ye la fecha cuando a la infanta Elena asígnase-y el númberu 12, mientres a la infanta Cristina, otorgaríase-y el 14, dexando'l sestu númberu primu soterráu por superstición. Unos años más tarde el númberu 15 asígnase-y al príncipe Felipe y a les sos fíes infanta Leonor, el 16, y el 17 pa la infanta Sofía.
Pa llograr un DNI ye necesariu tener la nacionalidá española. Los estranxeros residentes llegalmente n'España tienen una tarxeta de carauterístiques similares pero en tonos azules, denomada Tarxeta d'Identidá d'Estranxeru, onde consta un Númberu d'Identificación d'Estranxeros o NIE.
Nun ye obligatoriu llevar siempres el DNI, pero'l ciudadanu tien la obligación d'identificase ante cualesquier axente de l'autoridá qu'asina lo riquir, pudiendo faese esta identificación con cualesquier otru documentu que satisfaiga al axente (pasaporte, llibru de familia, etc.). Magar, si nun puede realizase esta identificación de forma satisfactoria, los axentes pueden riquir al ciudadanu que los acompañen a dependencies onde seya posible prauticar les dilixencies necesaries pa la so identificación. Negase a identificase ante un axente de l'autoridá o negase a faer voluntariamente diches dilixencies podría ser constitutiva d'infracción alministrativa o, nel so casu, infracción penal de los artículos 634 y 556 del Códigu Penal.
A lo llargo de 2006-2007 enllantóse la evolución lóxica del DNI tradicional español al DNI electrónicu, que s'estrema del tradicional por un chip que dexa garantizar la identidá de la persona que lleva a cabu les xestiones y transaiciones electróniques que se realicen con él. Tamién dexa al ciudadanu roblar digitalmente documentos de forma reconocida. El desenvolvimientu del proyeutu d'esplegue correspondió a Indra, Telefónica, Software AG y Safelayer nuna fase inicial, tres el concursu convocáu pola Direición Xeneral de Patrimoniu del Estáu. El desenvolvimientu del proyeutu téunicu del DNI electrónicu supunxo una inversión de 23,1 millones d'euros, cantidá cofinanciada polos ministerios d'Industria (11,4 millones) y Interior (11,6 millones). A empiezos de 2006 abrió la primer oficina piloto d'espedición del DNI electrónicu en Burgos, de siguío facer dos ciudaes pequeñes, Aranda de Duero y Miranda de Ebro. Una vegada acabada la esperiencia piloto con ésitu, la implantación a nivel nacional realizar de manera gradiada.
Guatemala
El Documentu Personal d'Identificación o DPI ta siendo utilizáu en Guatemala dende agostu del 2009 pa los ciudadanos que recién cumplen 18 años. Los que yá tienen Cédula de Vecindá reemplazar el día del so próximu cumpleaños. Esto ye, a partir del 2010 el DPI va ser l'únicu documentu d'identificación pa tou ciudadanu guatemalianu o tou aquel estranxeru que more nel país. Esti documentu vien sustituyir la Cédula de Vecindá, qu'anguaño ye'l documentu d'identificación pa toos lo guatemalianos.
Méxicu
left|thumb|180px|Credencial pa votar con fotografía, popularmente conocida como «INE» o «IFE»
En Méxicu, la CURP (Clave Única del Rexistru de Población) ye'l documentu d'identidá oficial, y cuenta con ella la mayor parte de la población. Una de les sos carauterístiques ye que cada ciudadanu tien una clave única ya irrepetible. Sicasí, nun cunta con una tarxeta con fotografía, sinón que consiste solamente nuna constancia d'inscripción colos datos del ciudadanu. La clave inscríbese dempués en diversos documentos como'l pasaporte o'l acta de nacencia, la credencial del Seguru Social IMSS, la credencial d'eleutor utilizada en Méxicu y la llicencia de conducir. La constancia del CURP nun cunta con fotografía y na vida diaria nun s'utiliza como identificación oficial, pos nun tien una función útil más allá d'identificar al ciudadanu con datos básicos (nomes, fecha y estáu de nacencia).
Esiste tamién otru tipu de documentu que (anque nun ye oficialmente unu d'identidá) funciona y ye aceptada pa tal fin: una tarxeta de votar, conocida como Credencial pa votar o Credencial d'eleutor. Esti documentu ye expedíu pol Institutu Nacional Eleutoral, de sigles INE (al entamu nomada como Comisión Federal Eleutoral y dempués Institutu Federal Eleutoral; más conocida pola sigla IFE), un organismu públicu autónomu encargáu de contabilizar y rexistrar los votos nes eleiciones. Poles sos regles y el so grandes carauterísticu haber convertíu nun documentu fiable: una regla d'usu de la mesma obliga a que'l documentu seya anováu, por cuenta de que tien una clave qu'identifica al ciudadanu como miembru eleutor del padrón de votos, lo que lo fai un elementu proporcionalmente actualizáu por temporaes: la renovación en sí tien de faese cada diez años o en cada cambéu de casa, según lo qu'asoceda primeru; al ser riquida pa participar nes eleiciones, ye llargamente aceptada y riquida obligatoriamente como documentu pa identificase per parte d'entidaes públiques y privaes; tamién s'utiliza pa demostrar la mayoría d'edá; establecíu en Méxicu a los 18 años; al ser primer regla d'usu tener esta edá al solicitala. La tarxeta inclúi los siguientes elementos, que la faen un documentu confiable en cualquier trámite :
El gobiernu mexicanu autorizó'l Rexistru Nacional de Población (Renapo) pa la creación d'una base de datos de tolos mexicanos y dempués empezar a emitir una cédula d'identidá ciudadana, que va tener el calter d'obligatoriu pa tolos ciudadanos ensin importar la so edá. D'alcuerdu al compromisu XII del Alcuerdu Nacional pola Seguridá, la Xusticia y la Llegalidá, emitíu en 2008, la Secretaría de Gobernación tenía previstu establecer dicha cédula d'identidá nun plazu de trés años a partir de 2011. Enagora, namái los neños tienen accesu a esta nueva Cédula d'Identidá.
Panamá
La Cédula d'Identidá Personal (C.I.P.), nun documentu d'identidá dau pol Tribunal Eleutoral. Ye un documentu únicu d'identificación personal obligatoriu p'actos comerciales, civiles y policiales na República de Panamá.
De primeres de los 1900 yá fuera definíu como la certificación fundamental del ciudadanu, la cédula d'identidá personal. Los antecedentes sobre los Derechos Políticos en Panamá atópase na Constitución de 1904 que dedicó 3 artículos a dichos derechos. Sicasí, trescurrieron dos eleiciones populares (1912 y 1916) por qu'apaecieren les primeres señales concretes sobre la identificación ciudadana.
En materia de cedulación tenemos rexistráu, pa la hestoria panamiega, que'l 22 d'agostu de 1916, al traviés de la Llei 1 que data de les acabadures de la presidencia del Dr. Belisario Porras, adoptóse'l Códigu Alministrativu, que contién un títulu dedicáu a la tema de les eleiciones y nel cual introduzse l'usu de la cédula de ciudadanía con fotografía pa poder votar, que ye solicitada ante'l xulgáu municipal de la residencia del ciudadanu pa cada eleición. Tres años dempués en 1919 prodúcense importantes cambeos, referentes a la cédula d'identidá personal, llevándola a 8 años de validez col correspondiente potencial por que'l panamiegu pudiera allegar a les urnes en más d'una eleición.
En 1919 la cédula d'identidá personal ye introducida como documentu de calter permanente que sirve pa la identificación de les persones en que'l so favor fueron expedíes y p'acreditar el gocie de los derechos políticos.
En 1931 establezse llegalmente el doble uso pa la cédula d'identidá personal, esto ye, pal sufraxu como mediu permanente y pa tolos fines llegales. La historia política panamiega vieno amestada a la estratéxica cédula pa poder votar.
La llei 28, del 27 de payares de 1934, siendo presidente de la república'l doctor Harmodio Arias, creo y reglamentó les disposiciones sobre la espedición de la cédula d'identidá personal. La espedición de cédules empezó'l 1°. De xineru de 1935 (cédula de llibrín) pa los ciudadanos panameños y tolos estranxeros domiciliados llegalmente na república, a la edá de 21 años. La Llei 28 nun contempló la espedición de cédules a les muyeres panameñas o menores desafiaos o habilitaos d'edá. Darréu, so la presidencia del Dr. Arias Madrid, promulgóse la llei 83 del 1° de xunetu de 1941.
Pa los panameños d'unu y otru sexu, si yeren mayores d'edá, o menores desafiaos o habilitaos d'edá y estranxeros, la cédula d'identidá personal yera expedida pol Rexistrador Xeneral del Estáu Civil, debidamente autorizáu pol ministeriu de gobiernu y xusticia.
La Llei 98, del 5 de xunetu de 1941 señalaba: «La panamiega de 21 años cumplíos que tenga un diploma universitariu o tenga formación profesional, normal d'enseñanza secundaria, va poder votar y ser escoyida nes entidaes provinciales». Esta esixencia yera namái pa les muyeres, una y bones los varones, independientemente del so nivel cultural, gociaba de plenos derechos políticos.
La Constitución de 1946 saca del ostracismu de manera final y taxativa l'exerciciu de los derechos fundamentales de la muyer panamiega. En 1956 col Actu Llexislativu Nᵘ2 del 16 de febreru, ratificáu pola siguiente llexislatura que lo convirtió n'Actu Llexislativu Nᵘ2 del 24 d'ochobre, adoptando lo siguiente:
El 30 d'ochobre de 1956 promulgóse, na Gaceta Oficial, l'actu llexislativu Nᵘ2, ratificáu pola asamblea nacional d'esi entós, en virtú del cual reformóse la constitución política de 1946 y creóse el Tribunal Eleutoral, independientemente del órganu executivu.
La Llei 18, del 29 de xineru de 1958, funda la Direición Xeneral de Cedulación y reglamenta la espedición de la cédula d'identidá personal. En dichu añu, siendo Presidente de la República Don Ernesto de la Guardia ordenóse cedular a panameños y estranxeros domiciliados en panamá y establecióse que la cedulación yera gratuita. Tomáronse les buelgues dactilares y condicionóse la espedición de la cédula a panameños a la esistencia ya inscripción de la respeutiva partida de nacencia nel Rexistru Civil. En 1958 tamién, establecióse multa pa quien nun llograra la cédula dempués de llegar a la mayoría d'edá y púnxose una llende de tres meses. La retención illegal de les cédules tuvo arrestu d'unu a seis meses.
El Decretu númberu 53, del 29 de xunetu de 1958 reglamentó la confección y espedición de la cédula y l'artículu 9° del mesmu decreto reglamentu la numberación de la cédula de la siguiente manera:
La Direición Nacional de Cedulación ta rexida pola llei 108 de 8 d'ochobre de 1973 pola cual díctense les disposiciones sobre la espedición de cédules d'identidá personal (cédules en colores).
Tienen derechu y obligación de portar cédules d'identidá personal:
La cédula d'identidá personal llevara impresa en colores la bandera nacional y como membrete «República de Panamá», amás va contener los siguientes datos:
Perú
thumb|250px|Documentu Nacional d'Identidá de Perú De conformidá coles disposiciones de la Constitución Política de Perú, pal exerciciu de la ciudadanía ríquese tar inscritu nel Rexistru Eleutoral de Perú y llograr el Documentu Nacional d'Identidá (antes Libreta Eleutoral), el que, conforme a llei, ye'l títulu pa emitir el votu y al empar el documentu identificatorio.
Recuérdase coles mesmes que, acordies coles disposiciones de la llei peruana en materia eleutoral, los ciudadanos peruanos que les sos edaes atopar ente los 18 y los 65 años, tienen el derechu y l'obligación de votar nos procesos eleutorales que tengan llugar nel Perú, inclusive los residentes nel estranxeru.
Emitir pa tolos nacíos nel país dende la so respeutiva fecha de nacencia, en color marrón claru (daqué anaranxáu), al cumplir los 17 años camuda de color (azulino), tolos peruanos tendrán de llograr el so DNI presentando'l so Acta de nacencia orixinal, en cualquier oficina del RENIEC. Nel casu de morar nel estranxeru, esti trámite tendrá de realizase al traviés de la so respeutiva Seición Consular. En dambos casos, una vegada llógrese'l nuevu documentu d'identidá, tendrá d'inscribise obligatoriamente nes oficines de Rexistru Militar según lo dispuesto na Llei Nᵘ29248 - Llei del Serviciu Militar.
A partir del 15 de xunetu de 2013 el RENIEC empezó a emitir el DNI electrónicu, que va reemplazar gradualmente al DNI actual. Cuenta con un certificáu dixital ensertáu nun chip, que dexa a les persones naturales roblar digitalmente documentos electrónicos cola validez llegal que la mesma firma manuscrita.
El DNI electrónicu ta destináu namái a les persones mayores de 18 años y podrá camudase cuando'l so DNI actual expire. La validez d'esti nuevu DNI-y sería d'ocho años.
Ente les ventayes del DNI electrónicu, pueden destacar les siguientes:
Validación del díxitu verificador
Cola cuenta de evitar errores de digitación calcúlase un díxitu verificador que s'atopa de siguío de los 8 díxitos principales. Ye común que les aplicaciones web públiques soliciten l'ingresu d'ésti díxitu. L'algoritmu de cálculu pal díxitu de validación ta basáu en Modulo 11, esiste siquier una implementación pública d'ésti algoritmu. .
Uruguái
El documentu ye obligatoriu pa tolos habitantes d'Uruguái, sían ciudadanos naturales y llegales, o estranxeros residentes nel país, inclusive pa los neños a partir de los 45 díes de nacíos.
Hasta 2015 foi expedíu un cartón plastificado de 9 cm d'anchu por 5 cm d'alto aproximao, onde predomina'l color celeste, amosando nel so centru la Bandera de los Trenta y tres Orientales, cola inscripción «Llibertá o Muerte». Nel envés apaez la semeya del dueñu, el númberu asignáu pola D.N.I.C. (qu'inclúi un autogenerado o díxitu de verificación), nome completu xunto a apellíos y firma del correspondiente (o constancia de nun saber o nun poder roblar).
Nel aviesu apaez la nacionalidá, la fecha de nacencia, fecha de la espedición del documentu y la fecha de vencimientu del mesmu (davezu 10 años dempués de la fecha d'espedición, anque si expédese depués de los 70 años d'edá, ye vitalicia y pa los neños la validez ye de cinco años). Tamién s'atopa la buelga dixital del pulgar derechu y observaciones si correspondieren. Dende'l 2010 tamién cunta con otros midíes extra como una semeya en blancu y negru, y un códigu de barres.
Ye utilizáu en tolos trámites, dende compres con tarxeta de creitu a cualesquier validación d'identidá, comprobación d'edá, etc.
Venezuela
250px|thumb|right|Antígua Cédula d'Identidá en Venezuela
El 3 de payares de 1942 la primer cédula d'identidá emitida col númberu 0001 foi apurrida al presidente xeneral Isaías Medina Angarita.
El documentu d'identidá venezolanu ye procesáu anguaño pol Serviciu Alministrativu d'identificación, Migración y Extranxería (SAIME) (antes Oficina Nacional d'Identificación y Extranxería (ONIDEX), de primeres DIEX), organismu dependiente del Ministeriu del Poder Popular pa Rellaciones Interiores, Xusticia y Paz.
Por tratase d'un documentu de vital importancia pa cualquier ciudadanu, el gobiernu nacional empecipia un plan de cedulación a lo llargo de tol país (Misión Identidá), creando un sistema automatizado onde estos documentos son impresos n'ordenadores en menos de 5 minutos, faciendo grandes meyores nel procesu de cedulación pa tola población pero amenorgando significativamente la seguridá y calidá del mesmu. Pa xineru del 2010, hanse cedulado a más de 27 millones de venezolanos. El sistema automatizado, sicasí, solo reconoz los primeres 20 millones.
En Venezuela, como nos demás países, la C. I. tien los nomes del titular, la so fecha de nacencia, el so estáu civil, númberu d'identificación, ente otros. La mesma pue ser llograda por tou ciudadanu venezolanu que la solicite, a partir de los nueve años d'edá, presentando la so partida de nacencia. Esti documentu namái puede ser solicitáu nel país, polo cual los ciudadanos nacíos n'otros países o residentes d'otros países tienen de viaxar al mesmu y esperar ente 30 y 90 díes pa la so receición.
Anguaño expédese darréu dempués d'haber tomáu tolos datos de la persona a cedular. D'antiguo expedíase un documentu provisional llamáu comprobante hasta llograr la cédula laminada. 250px|thumb|left|Cédula d'Identidá Venezolana. Na parte cimera y en tou lo ancho de la cédula, ta impresu'l tricolor nacional con cuatro franxes: mariella, azul, colorada y blanca. Dientro de la franxa azul, en lletres blanques, apaez el testu «República Bolivariana de Venezuela» y na franxa blanca con lletres negres apaez el testu «Cédula d'Identidá». Hasta l'añu 2000 tenía dos franxes: una verde col testu en blancu «República de Venezuela» y una azul col testu «Cédula d'Identidá».
A lo ancho y debaxo del tricolor nacional apaez el númberu de la serie de la cédula. Nel estremu superior derechu, el númberu de la oficina expedidora y, debaxo d'ésta, la firma del direutor xeneral del Saime, según el so nome y cargu. Debaxo de la firma del direutor xeneral del Saime ta impresa la fotografía de la persona cedulada.
Nel llau esquierdu apaecen los datos del cedulado incluyendo la so firma, y debaxo d'ésta la buelga dixital del pulgar derechu. A lo ancho, ente la buelga y la fotografía los datos de la fecha de nacencia, estáu civil, fecha d'espedición y fecha de vencimientu. Na parte inferior central ya impresu en testu negru, atópase la categoría: «venezolanu» o «estranxeru».
La cédula pal venezolanu presenta un fondu gris sobre'l cual ta impresu en mariellu, l'escudu de la República Bolivariana de Venezuela. La cédula pal estranxeru presenta un fondu de color ocre y nun tien impresu l'escudu de la República Bolivariana de Venezuela.
En tolos casos, nel aviesu de la cédula ta impresu l'escudu de la República Bolivariana de Venezuela con tinta invisible de color mariellu que reacciona a la lluz ultravioleta de 254 nanómetros de llonxitú d'onda.
N'avientu de 2011 el SAIME realizó cambeos nel documentu, actualizando l'Escudu Nacional al vixente de 2006, aumentando la intensidá del color mariellu, reforzó'l plásticu y sobre el mesmu sale'l logo del Saime y la lleenda La nuesa Identidá ye La nuesa Fortaleza. Amás na parte posterior de la Cédula inscríbese un codígo de control.
Na actualidá espérase que'l Gobiernu per mediu del SAIME va poner en circulación la nueva cédula d'identidá electrónica, la primera nel so tipu n'América Llatina, que va tener incorporáu un chip RFID onde van tar almacenaos tolos datos del ciudadanu, nun sistema entá más avanzáu que l'implementáu en Brasil. Anguaño, el pasaporte venezolanu tien felicidaes carauterístiques siendo l'únicu nesti tipu n'América Llatina, y fai posible l'almacenamientu del perfil biométrico del titular.
Puede sacase el documentu venezolanu pa neños, neñes y adolescentes de 9 a 20 años.
Esti documentu ye imprescindible al momentu d'exercer el derechu al votu en procesos eleutorales. Tamién ye solicitáu poles autoridaes policiales n'operativos de seguridá y ye igualmente indispensable pa treslladase dientro del territoriu nacional.
Alemaña
thumb|250px|Personalausweis alemán. Ye obligatoriu que tolos ciudadanos alemanes de 16 años o más tengan un Personalausweis, esto ye, un DNI. Anque la policía tien el derechu d'esixir ver unu d'estos documentos, la llei nun especifica que se tea obligáu a presentalos nesi mesmu momentu.
Dende payares de 2010, emplégase'l documentu d'identidá electrónicu o Elektronischer Personalausweis.
Bélxica
thumb|250px|left|identiteitskaart (en neerlandés) En Bélxica, emítese un documentu d'identidá pa cada residente mayor de 12 años, llamáu Carte d'identité (en francés), identiteitskaart (en neerlandés) o personalweiss (n'alemán) y a la edá de 15 años, ye obligatoriu llevar esta tarxeta en tou momentu. Los estranxeros que moren en Bélxica, tienen de presentar una Carte pour étrangers (en francés) o Vreemdelingenkaart (en neerlandés), anque tamién pueden faer usu del pasaporte, un permisu de trabayu o un permisu de residencia (temporal).
Dende 2000, tolos documentos d'identidá nuevos tienen un chip (documentu d'identificación electrónicu). Dende principios de 2009, la tarxeta d'estranxeru antes mentada tamién foi sustituyida por una tarxeta d'identificación electrónica. Les tarxetes d'identidá electrónica puede utilizase tantu nel sector público y privao pa la identificación y pa la creación de la firma electrónica llegalmente venceyantes.
China continental
250px|thumb|Tarxeta d'identificación de China. La China continental esixe a tolos ciudadanos mayores de 16 años, llevar un documentu d'identidá. Esti documentu ye requisitu indispensable pa llograr un permisu de residencia, pasaporte o llicencia de conducir, consiguir emplegu, abrir una cuenta bancaria, estudiar educación cimera y pa los controles de seguridá nos terminales de los aeropuertos nacionales chinos.
Estaos Xuníos d'América
thumb|250px|left|[[Ficheru:Ppt card back.jpg|thumb|250px Tarxeta de Pasaporte d'EE.XX.]] N'Estaos Xuníos, los gobiernos estatales y de les dependencies estauxunidenses (incluyendo'l Distritu de Columbia) emiten documentos d'identidá a los sos residentes. Comúnmente, los carnés de conducir suelen ser los documentos emplegaos cuando se trata de propósitos d'identificación, como na compra d'alcohol y tabacu, apertura d'una cuenta bancaria y embarque n'aviones.
El 11 de mayu de 2005, Estaos Xuníos aprobó una norma titulada «REAL ID Act», que compele a los estaos a empecipiar el rediseñu de los sos carnés de conducir a más tardar avientu de 2009 pa cumplir colos estándares de seguridá federales. Les axencies federales pueden refugar tarxetes o carnés que nun cumplan dicha norma, lo que fai necesariu pa los ciudadanos el tener una tarxeta aprobada federalmente si quieren aportar a cualquier llugar, dende aviones hasta parques nacionales o tribunales.
La tarxeta de pasaporte d'Estaos Xuníos (United States passport card), con formatu de tarxeta de creitu, puede sirvir como identificación federal, yá que indica la nacionalidá de la persona y el códigu internacional de los Estaos Xuníos (USA), pudiendo ser inclusive utilizada pal tresporte aereu dientro de dicha nación.
Otros documentos oficiales, como'l pasaporte y la tarxeta de seguru social, tamién son utilizaos pal mesmu fin que les tarxetes d'identificación y los carnés de conducir.
Francia
La Carta Nacional d'Identidá (Carte nationale d'identité o CNI) ye'l documentu oficial d'identificación francés. Expédese gratuitamente nos conceyos, oficines de la Prefeutura de policía de París y Consulaos pa los ciudadanos que moren estranxeru y ye válida por diez años poles persones menores, quince años poles mayores. La posesión d'un CNI válidu dexa viaxar dientro de tolos países de la Xunión Europea.
Expedir a cualquier persona de nacionalidá francesa que lo solicite, independientemente de la so edá. Anque s'atope desactualizado, dexa al so titular probar la so identidá nel territoriu nacional, siempres que la fotografía seya visible. Según el Decretu Nᵘ55-1397 del 22 d'ochobre de 1954, los franceses yá nun tienen la obligación de tener una tarxeta d'identidá.
La Carte nationale d'identité informatizada (creada por Decretu del 19 de marzu de 1987) sustitúi al documentu d'identidá de cartón. Apurrir en tol país dende avientu de 1995 (departamentos metropolitanos y d'ultramar). Más pequeñu que la tarxeta de cartón, ye de plásticu duro y al ser computarizada amenorga'l riesgu de falsificación o imitación fraudulenta.
Italia
200px|thumb|Carta d'Identidá d'Italia. 250px|thumb|left|Carta d'Identidá d'Italia. Tolos ciudadanos italianos pueden solicitar una Carta d'Identidá (Carta d'Identità) expedida pol conceyu nel que viven. Esti documentu tien una duración de diez años y ye válidu pa salir del país cuando se viaxa a cualesquier otru país de la Xunión Europea (XE). Nun ye obligatoriu que'l ciudadanu llevar consigo, pos les autoridaes namái tienen el derechu de solicitar la identidá d'una persona, mas non un documentu específicu. Sicasí, si'l oficiales de seguridá pública nun tán convencíos de la identidá declarada, pueden detenelo hasta que la so identidá seya comprobada, anque'l tiempu d'arrestu ta llindáu al tiempu necesariu n'esclariala.
Tolos estranxeros n'Italia tán obligaos por llei a tener una identificación en tou momentu. Los ciudadanos de países miembros de la XE ten de tar siempres llistu p'amosar un documentu d'identidá llegalmente emitíu pol gobiernu nel so país. Fora de la XE, los residentes tienen de tener el so pasaporte con sellu d'entrada d'aduanes o un permisu de residencia expedíu poles autoridaes italianes, ente que tolos residentes estranxeros y/o inmigrantes tienen de tener un permisu de residencia, de lo contrario seríen consideraos illegales y encararíen la deportación.
Los estranxeros procedentes de determinaos terceros países que moren n'Italia por un periodu llindáu de tiempu (polo xeneral por turismu) puede namái riquir el so pasaporte col sellu d'aduana. Amás, los estranxeros con residencia permanente pueden pidir que se-yos emita un documentu d'identidá italianu poles autoridaes llocales de la so ciudá o llocalidá de residencia.
Israel
250px|thumb|Tarxeta d'identificación d'Israel. La llei israelina esixe que cada residente permanente mayor de 16 años, seya ciudadanu o non, lleve una Tarxeta d'identificación llamada te'udat zehut (תעודת זהות) n'hebréu, o bitaqat huwīyá (بطاقة هوية) n'árabe.
El documentu ta diseñáu en forma billingüe (n'hebréu y n'árabe), pero los datos personales atopar n'hebréu. Tien De ser presentada al oficial de vez (por casu, un policía) si pidir. De nun tener la tarxeta, puede ponese en contautu cola autoridá competente dientro de cinco díes pa evitar pagar una multa.
Hasta mediaos de 1990, la Tarxeta d'identificación consideróse l'únicu documentu llegal confiable pa votar, abrir una cuenta bancaria, etc. Pero desque les nueves llicencies de conducir d'Israel inclúin semeyes ya información personal adicional, considérense igual de fiables pa la mayoría de trámites.
Sudáfrica
Tolos ciudadanos sudafricanos y residentes permanentes, dende los 16 años, tienen de tener un documentu d'identidá. Anque'l so usu nun se riquir na vida cotidiana, ye necesariu amosalo (o la so copia certificada) como prueba d'identidá cuando se robla un contratu o al realizar dalgún trámite, incluyendo:
Países ensin documentu oficial nacional d'identificación
Ente los países que nun disponen d'un documentu oficial nacional d'identificación, destaquen:
Ye precisu anotar que dende l'entamu de la llamada «guerra contra'l terrorismu» intensificáronse les propuestes pa la so adopción en países como'l Reinu Xuníu, qu'hasta agora escarez d'él. Estes iniciatives atoparon una fuerte oposición per parte de los grupos de defensa de la privacidá.
Enllaces esternos
DNI Español:
Faru d'Avilés
El faru d'Avilés allúgase, na península de Nieva, nel conceyu de Gozón (Asturies, España), pa marcar la entrada al puertu d'Avilés na bocana la ría d'Avilés. La so construcción entamó en 1861. El suelu nel que s'asitia foi cedíu pol Conceyu d'Avilés.
Númberu de Control de la Biblioteca del Congresu
El Númberu de Control de la Biblioteca del Congresu (n'inglés Library of Congress Control Number), embrivíu LCCN, ye un sistema basáu en númberos de serie pa numberar los rexistros de catálogu de la Biblioteca del Congresu d'Estaos Xuníos. Esti sistema de numberación tuvo n'usu dende 1898. Nun tien rellación nenguna colos conteníos de los llibros, y nun ha de confundise cola Clasificación de la Biblioteca del Congresu (LCC).
L'acrónimu LCCN aludía orixinalmente a Library of Congress Card Number ('númberu de tarxeta de la Biblioteca del Congresu'), una y bones la Biblioteca del Congresu preparaba tarxetes d'información bibliográfica pal so catálogu y vendía conxuntos doblaos de les tarxetes a otres biblioteques pa usalos nos sos catálogos. Esti vezu conocíase como catalogación centralizada. A cada conxuntu de tarxetes daba un númberu de serie pa facilitar la so identificación. Como la mayoría de la información bibliográfica créase, almacena y comparte anguaño de forma dixital, sigui esistiendo la necesidá d'identificar unívocamente cada rexistru, realizando entá'l LCCN esta función.
Na so forma más elemental el númberu inclúi un añu y un númberu de serie. Al añu tien dos díxitos dende 1898 a 2000, y cuatro díxitos a partir de 2001. Los trés años ambiguos #estremar pol llargor del númberu de serie. Hai tamién delles peculiaridaes colos númberos qu'empiecen por un «7» por cuenta de un esperimentu fallíu lleváu a cabu ente 1969 y 1972.
Los númberos de serie tienen seis díxitos y tienen d'incluyir ceros a la izquierda. El guión que de cutiu dixebra l'añu y el númberu de serie ye opcional. Más apocayá, la Biblioteca del Congresu indicó a los editores que nun lo incluyan.
Los bibliotecarios de tol mundu usen esti identificador unívocu nel procesu de catalogar la mayoría de los llibros que fueron publicaos nos Estaos Xuníos. Esto ayúdalos a correxir los datos de catalogación (conocíos como rexistru de catálogu), que la Biblioteca del Congresu y terceros ponen a disposición na web y per otros medios.
Flora malabarica
Flora malabarica (embrivíu Fl. Malab.) ye un llibru con ilustraciones y descripciones botániques escritu pol botánicu y médicu holandés Johannes Burman y espublizáu n'Ámsterdam nel añu 1769, col nome de Flora malabarica: sive index in omnes tomos Horti Malabarici, quem juxta normam a botanicis hujus aevi receptam.
Aqueniu
Aqueniu o aqueno ye un términu botánicu d'usu xeneralmente ambiguu —y cambiante nel tiempu— que, en tou rigor, tendría d'aplicase puramente a un frutu secu deriváu d'un ovariu supero, indehiscente, monocarpelar y cola grana non xuntada al pericarpiu, esti postreru, más o menos esclerificado.
En sentíu estrictu, los frutos de les especies de la familia Asteraceae nun son aquenios —tal que vienen descritos de cutiu na lliteratura botánica— pos estos postreros son frutos que deriven d'un ovariu supero unicarpelar, y los frutos de dicha familia deriven toos d'un ovariu infero bicarpelar. Pa ellos, Charles-François Brisseau de Mirbel creo, en 1815, el términu cipsela (o cypsela, plural cypselae o cypselas), vocablu emplegáu sistemáticamente polos autores botánicos anglosaxones.
Escocés (llingua xermánica)
L'escocés Scots ye la llingua xermánica falada nes tierres baxes (Lowland) d'Escocia y partes d'Ulster (onde'l dialeutu llocal ye conocíu como escocés d'Ulster. Ye llamáu dacuando como escocés de Lowland (tierres baxes) pa estremalu del gaélicu escocés, la llingua celta falada nel este d'Escocia, nes tierres altes (Highlands) y nes islles Hébrides.
Clasificación
Ye una llingua xermánica que xunto col inglés, l'alemán y el neerlandés, formen parte de les llingües xermániques occidentales. El so parentescu más próximu tienlu nel inglés y nel frisón, col que forma'l subgrupu del xermánicu insular.
Hai una discusión sobre l'estatus real de la llingua como dialeutu del inglés o como llingua autónoma y distinta. Dende la xunión d'Escocia con Inglaterra pa formar el reinu de Gran Bretaña nun esiste una llingua estándar nin un estándar d'escritura común a tolos dialeutos.
Distribución xeográfica
Faláu nes tierres baxes (Lowlands) d'Escocia xunto con partes d'Irlanda del Norte. Na República d'Irlanda, na frontera con Irlanda del Norte.
Estatus oficial
Nun tien estatus oficial en nengún de los países en que se fala. Sicasí, Gran Bretaña aceptó l'escocés como llingua rexonal y reconocióla asina baxo la Carta Europea de les Llingües Minoritaries o Rexonales.
Tamién se discutió sobre l'estatus de la llingua nes negociaciones de paz d'Irlanda del Norte.
Historia
L'escocés surde del dialeutu anglosaxón de Northumbria con influencies del antiguu nórdicu de les invasiones viquingues, del holandés y del baxu saxón al traviés del comerciu y de la inmigración y del romance al traviés de la ilesia y el llatín llegal, les invasiones normandes y finalmente del francés de París gracies a la Auld Alliance.
Pue clasificase nos siguientes periodos:
L'escocés tamién tien empréstamos del so contautu col gaélicu escocés, una llingua céltica distinta del escocés inda falada nes tierres altes (Highlands) y les islles de la mariña occidental.
La llingua evolucionó naturalmente a lo llargo de los años, pero hai quien considera que la llingua foi más fiel a los sos oríxenes anglosaxones que l'inglés: comparando kirk con church (alemán modernu Kirche) (asturianu: ilesia), ken con know (alemán modernu kennen) (asturianu: saber, conocer) y nicht con night (alemán modernu Nacht) (asturianu: nueche).
Dialeutos
Hai cinco dialeutos distintos:
Edimburgu, Dundee y Glasgow tienen variantes propies del escocés central, enforma influyíes pol inglés. N'Aberdeen fálase'l dialeutu Mid Northern.
Llingües derivaes
En Canadá tradicionalmente los métis d'ascendencia anglosaxona (descendientes d'escoceses o de xente de les Orkney) falaben una versión criolla del idioma escocés llamáu "bungee"
Abbaretz
Abbaretz ye una ciudá francesa. Ta asitiada na rexón de Países del Loira, departamentu de Loira Atlánticu. Tien.
Saint-Hilaire-le-Grand
Saint-Hilaire-le-Grand ye una comuña francesa del departamentu de Marne, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Basse-Goulaine
Basse-Goulaine ye una ciudá francesa. Ta asitiada na rexón de Países del Loira, departamentu de Loira Atlánticu. Tien.
Amborellaceae
thumb|right|240 px|Yemes y flores masculines. La familia de les amborelacees (Amborellaceae) ye la más primitiva de les anxospermes. Consta d'un únicu xéneru Amborella y una única especie, Amborella trichopoda endémica de Nueva Caledonia. Ye, arriendes, la única familia que compón l'orde Amborellales. thumb|240px|Detalle de la fueya
Ecoloxía
Llocalmente abondosu nel sotobosque de montes húmedos sobre suelos esquistosos (200-1000 m). Acumuladora d'aluminiu. Amenaciada d'estinción per sobresplotación del mediu en que vive.
Posición sistemática
Mientres enforma tiempu'l xéneru foi consideráu un miembru de les Monimiaceae, hasta qu'en 1948 dióse-y categoría de familia. El APW (Angiosperm Phylogeny Website) considera que se trata de la familia más primitiva d'Anxospermes, grupu hermanu evolutivu del restu de les plantes cimeres, ya incluyese nel so propiu orde, Amborellales (cf. AP-website).
Táxones incluyíos
Xéneru Amborella Baill., 1869 Amborella trichopoda describióse por Henri Ernest Baillon y espublizóse en Histoire des Plantes 1: 328. 1869.
Enllaces esternos
Imáxenes en:
Hirotsugu Nakabayashi
Hirotsugu Nakabayashi (中林 洋次, ) ye un futbolista xaponés.
Ficedula albicollis
El ye una especie d'ave paseriforme de la familia Muscicapidae qu'habita n'Europa y África. Ye una de los cuatro especies de papamoscas blancos y negros del Paleárticu Occidental. Ye una ave migratoria que cría n'Europa central y oriental, amás de la península Itálica, y que se mueve a África suroriental pa pasar l'iviernu. Ye una rareza na mayor parte d'Europa Occidental.
Mide ente 12 y 13,5 centímetros de llargu. El machu adultu ye mayormente negru na parte cimera y blancu na inferior, y tien un collar blancu, ales y cola del mesmu color (anque dellos machos tienen llinies blanques al llau de la cola) y una franxa blanca amplia na cabeza. La so forma ye la típica de les aves insectívores. Amás d'atrapar inseutos mientres el vuelu, esti especie caza gates ente les fueyes cayíes, y dacuando tamién come frutos coloraos.
Los machos non adultos, les femes y los pichones presenten un tonu amarronáu en llugar del negru, y ye bien difícil estremalos d'otros papamoscas Fidecula, particularmente del papamoscas cerrojillo y del papamoscas semiacollarado. Con esti postreru atopáronse casos d'híbridos.
Son aves que frecuenten los montes, los parques y los xardinos, con una marcada preferencia escontra los árboles vieyos con cuévanos nes cualos puedan construyir los sos niales. Constrúin un nial abiertu nun furacu d'un árbol, o en caxes pa nial artificiales. De normal depositen ente cinco y siete güevos. El so cantar consta de xiblíos lentos, estremándose asina del papamoscas cerrojillo. Éstos pueden asonsañar el cantar de los papamoscas collarinos nes poblaciones mistes.
Sayat
Sayat ye una comuña francesa del departamentu de Puy-de-Dôme, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Pedro Álvares Cabral
Pedro Álvares Cabral foi un fidalgo, Comandante en xefe comandante militar, navegante y esplorador portugués, consideráu'l descubridor de Brasil. Coles mesmes, Cabral ye conocíu por realizar el primer descubrimientu significativu de la mariña nordés d'América del Sur, reivindicándola pa Portugal. Anque los detalles de la vida de Cabral son escasos, sábese que venía d'una familia noble de la realeza secundaria y que recibió una bona educación.
Foi escoyíu pa llevar a cabu una espedición a la India en 1500, siguiendo la ruta recién inaugurada por Vasco da Gama, alredor d'África. L'oxetivu de dicha espedición yera tornar a Portugal con especies pervalibles y establecer rellaciones comerciales na India —evitando'l monopoliu nel comerciu d'especies, entós en manes de comerciantes árabes, turcos, ya italianos. La so flota de trelce navíos saleó a lo llargo de la mariña africana nel Océanu Atlánticu; paez que s'esvió por fuercia de la so ruta al enfusase nel Atlánticu en busca de vientos que lu emburriaren escontra'l sur, anque ye posible que buscara conscientemente visitar les tierres americanes que-y correspondieren a Portugal na repartida con Castiella realizáu pol Tratáu de Tordesillas (1494), d'esta manera aportó a lo que, primeramente, pensóse que yera una gran islla —pudiendo tratase de la Terra de Vera Cruz a la que Pêro Vaz de Caminha faía referencia. Como'l nuevu territoriu atopábase dientro de la órbita portuguesa acordies col Tratáu de Tordesillas, Cabral reivindicar en nome de la corona portuguesa. Esploró la mariña y atalantó que la gran masa de tierra yera posiblemente un continente, unviando aína un navío pa echar voz d'al rei Manuel I sobre'l descubrimientu de nueves tierres. Cabral desembarcara n'América del Sur, y les tierres que reivindicara pa Portugal más tarde constituyiríen lo que güei ye Brasil. Darréu, la flota retomó'l so aldu escontra l'este, col fin de siguir el so viaxe con direición a la India.
Una torbonada nel Atlánticu Sur provocó la perda de dellos navíos y los seis restantes finalmente atopáronse na Canal de Mozambique enantes de prosiguir a Kozhikode, na India. Primeramente, Cabral tuvo ésitu nes negociaciones de los derechos de la comercialización d'especies, sicasí, esto foi consideráu polos árabes como una amenaza al so monopoliu de negocios, y provocó un ataque de los musulmanes y los hindús a los almacenes portugueses. Los lusos sufrieron múltiples baxes y les sos instalaciones fueron destruyíes. Cabral vengar del ataque escalando y quemando la flota árabe pa darréu bombardear la ciudá en represalia pola incapacidá del so gobernante pa esplicar lo asocedío. La espedición zarpó de Kozhikode a Kochi, otra ciudá estáu de la India, onde Cabral fixo amistá col so gobernante y cargó los sos navíos con especies acobiciaes enantes de partir de regresu a Europa. A pesar de la perda de vides humanes y de los navíos, el viaxe de Cabral foi consideráu un ésitu tres el so regresu a Portugal. Los llogros estraordinarios resultantes de la venta de les especies reforzaron les finances de la Corona Portuguesa y ayudaron a sentar les bases d'un Imperiu Portugués, que s'estendería dende les Américas hasta'l Estremu Oriente.
Cabral foi más tarde sustituyíu cuando una nueva flota foi axuntada pa establecer una presencia más robusta na India, posiblemente como resultáu d'una reña con Manuel I. Perdiendo la preferencia del rei, retirar de la vida pública. Hai pocos rexistros de la parte final de la so vida y los sos llogros cayeron nel olvidu mientres más de 300 años. Delles décades dempués de la independencia de Brasil de Portugal, nel sieglu XIX, la reputación de Cabral empezó a ser rehabilitada pol emperador Pedru II de Brasil. De magar, los historiadores aldericaron sobre'l fechu de si Cabral foi'l descubridor de Brasil y si dichu descubrimientu foi accidental o intencional. Sobre la primer cuestión, nun se tien noticia de munches esploraciones anteriores a la suya y nenguna contribuyó de manera importante al desenvolvimientu y el futuru de la tierra que se convertiría nel Brasil, la única nación nes Amériques onde l'idioma oficial ye'l portugués. En tantu a la segunda cuestión, nun hai consensu definitivu y l'hipótesis del descubrimientu intencional escarez de pruebes sólides. Sicasí, a pesar de que la so reputación viose asombrada pola fama d'otru esploradores de la dómina, Cabral considérase agora una de les personalidaes más importantes de la [Era de los Descubrimientos].
Primeros años
Poco ye ciertu al respective de la vida de Pedro Álvares Cabral, enantes o dempués del viaxe que lu llevó al descubrimientu de Brasil. Nació en 1467 o 1468 —l'añu anterior ye'l consideráu como más probable—, en Belmonte, a unos 30 quilómetros de lo qu'anguaño ye Covilhã, el centru de Portugal. Yera fíu de Fernão Álvares Cabral y Isabel Gouveia y unu de los cinco neños y seis neñes de la familia. Cabral foi bautizáu como Pedro Álvares de Gouveia y namái más tarde, supuestamente tres la muerte del so hermanu en 1503, empezó a utilizar l'apellíu del so padre. L'escudu d'armes de la so familia foi ellaboráu con dos cabres de color púrpura nun campu de plata. El púrpura representa la fidelidá, y les cabres deriven del nome de la familia. Sicasí, namái'l so hermanu mayor tuvo derechu a faer usu de les armes de la familia.
Criáu como miembru de la nobleza portuguesa, Cabral foi unviáu a la corte del rei Alfonsu V en 1479, cuando apenes cuntaba con 12 años. Educóse-y en humanidaes y foi entrenáu na llucha d'armes y cuerpu a cuerpu. Taba a puntu de cumplir 17 años d'edá cuando'l 30 de xunu de 1484 foi nomáu «nuevu fidalgo» (un títulu de menor importancia que se concedía a los mozos nobles) pol rei Xuan II. Los rexistros de les sos aiciones enantes de 1500 son desaxeradamente escasos, sicasí tiense constancia de que Cabral pudo realizar esploraciones pol norte d'África, tal que lo fixeren los sos antepasaos y como yera comúnmente fechu por otros mozos nobles de la so dómina. El rei Manuel I, quien xubió al trueno dos años enantes, concedió-y un subsidiu añal de 30 mil reales el 12 d'abril de 1497. Esa mesma dómina, recibió'l títulu de fidalgo per parte del Conseyu del Rei y foi nomáu caballeru de la Orde de Cristu. Nun esiste imaxe dalguna o descripción física detallada de Cabral contemporánea a la so dómina. Sábese que yera fuerte y qu'igualaba al so padre n'altor (1,90 metros). El calter de Cabral foi descritu como cultu, cortés, prudente, arrogante, tolerante colos enemigos, humilde, al igual que vanidosu y bien esmolecíu en rellación al respetu que la so posición y nobleza esixíen.
Capitán mayor
thumb|250px|right|La [[carraca (navío)|carraca de Cabral, nel Livro das Armaes (Biblioteca de l'Academia das Ciências de Lisboa).]] El 15 de febreru de 1500 Cabral foi nomáu capitán-mayor d'una espedición a la India. Yera costume d'aquella dómina que la Corona Portuguesa nomara nobles pa comandar espediciones navales y militares, independientemente de la so esperiencia o competencia profesional. Tal ye'l casu de los capitanes de los navíos comandados por Cabral, nos que la mayoría yera noble como él. Esta práutica yera arriesgada yá que l'autoridá podría cayer en manes de xente con talentu como Afonso de Albuquerque o João de Castro o n'otros altamente incompetentes ya incapaces.
Sobrevivieron pocos detalles al respective de los criterios utilizaos pol gobiernu portugués pa escoyer a Cabral como xefe de la espedición. Nel decretu real en que se-y noma capitán-mayor, les razones daes son «méritos y servicios», pero nun se conocen más datos sobre estes califaciones. Acordies con l'historiador William Greenlee, el rei Manuel I «ensin dulda conocer bien na corte». Esto, xunto al papel de la familia Cabral, la llealtá incuestionable d'estos a la Corona, l'apariencia personal de Cabral y la capacidá que demostrara na corte y nel conseyu fueron factores importantes». Otru aspeutu positivu que pudo influyir fueron los sos hermanos, quien formaben parte del Conseyu del Rei. Dau'l nivel d'intriga política presente na corte, Cabral pudo tener a una faición que favoreció la so nominación. L'historiador Malyn Newitt aprofió la idea de que se trató de dalgún tipu de maniobra oculta, afirmó tamién que la eleición de Cabral «foi una tentativa apostada con tal de permediar los intereses de les faiciones rivales de les families nobles, pos al paecer él nun tener nenguna otra cualidá pal encamientu y nenguna esperiencia en comandar grandes espediciones».
Cabral convertir en xefe militar d'una espedición na que diría acompañáu d'otros navegantes más esperimentaos cola misión d'apurri-y ayuda n'asuntos navales, ente ellos Bartolomeu Dias, Diogo Dias y Nicolau Coelho. Estos navegantes comandarían, xunto con otru capitanes, trelce navíos y 1500 homes. D'esti contingente, 700 yeren soldaos, ente que los restantes yeren plebe común ensin entrenamientu o esperiencia previa en combate.