cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lucanus singularis
Lucanus singularis ye una especie de coleópteru de la familia Lucanidae.
Kayla Iacovino
Kayla Iacovino ye una vulcanóloga d'Estaos Xuníos reconocida pol so estensu trabayu de campu y pola petroloxía esperimental. Foi la primer muyer en faer trabayu de campu en Corea del Norte y cuenta con esperiencia y reconocencia internacional. Orixinaria d'Arizona nos Estaos Xuníos, trabayó en países como Chile, Corea del Norte, China, Costa Rica, L'Antártida, Italia, Xapón y Etiopía.
Carrera
El proyeutu en Corea del Norte ye parte d'un esfuerciu internacional (qu'inclúi colegues estauxunidenses, británicos, norcoreanos y chinos) pa entender el monte Paektu, un volcán activu allugáu na frontera ente Corea del Norte y China, empobináu polos científicos británicos Clive Oppenheimer (supervisor de doctoráu de Iacovino) y James Hammond y quedó rexistráu nel documental Into the Inferno de Werner Herzog. Los afayos fueron publicaos en revistes científiques revisaes por pares ya inclúin autores occidentales y norcoreanos.
Iacovino tamién estudió'l Erta Ale d'Etiopía en 2012. Créese que'l so equipu yera l'oxetivu d'un intentu d'altu perfil pa prindar y secuestrar occidentales. Por cuenta de un retrasu nos planes l'intentu atayóse, pero dellos turistes sufrieron daños o morrieron.
Foi becaria postdoctoral na Universidá Estatal d'Arizona y enantes tuvo una beca postdoctoral de la Fundación Nacional pa la Ciencia nel Serviciu Xeolóxicu de los Estaos Xuníos del Departamentu del Interior. Recrea cámares de magma con petroloxía esperimental, caracteriza amueses de roques, mide la desgasificación volcánica y realiza modelos termodinámicos. Publicó numberosos artículos en revistes científiques y dictáu conferencies en distintes universidaes. Recibió delles beques d'investigación de prestíu, incluyida la beca d'investigación de l'Asociación d'Estaos Xuníos pa la Meyora de la Ciencia (AAAS).
Sociedá Matemática Irlandesa
La Sociedá Matemática Irlandesa (o IMS, n'irlandés: Cumann Matamaitice na hÉireann) ye la principal organización profesional de matemáticos n'Irlanda. La sociedá tien como oxetivu promover les matemátiques y l'investigación matemática n'Irlanda. El so membresía ye internacional, pero representa principalmente a matemáticos n'universidaes y otros institutos de tercer nivel n'Irlanda.
Publica un boletín, The Bulletin of the Irish Mathematical Society, dos vegaes al añu y entama una conferencia añal en setiembre.
Comines
thumb|Tipos de comines n'asturianu. Les comines son un signu de puntuación doble que s'utiliza pa estremar por dalgún motivu una parte del discursu de la parte principal. N'asturianu utilícense trés tipos de comines: les baxes (« »), les altes (“ ”) y les simples (‘ ’).
Concurrencia de comines
Débese secuenciar l'usu de les comines d'un xeitu regular, y non al debalu: lo más encamentable ye utilizar nel periodu más llargu les comines baxes; dientro d'ésti les altes y, si aínda faen falta otres comines, les simples.
Lou Lamoriello
Louis "Lou Lamoriello" ye'l presidente y el xerente xeneral de los New Jersey Devils de la NHL. Tuvo colos Devils dende 1987, polo que ye'l xerente xeneral que más tiempu tuvo nun equipu dientro de la lliga NHL. Él xugó una parte clave na negociación del establecimientu del bloquéu de la NHL na temporada 2004-05.
Camon (Somme)
Camon ye una comuña francesa del departamentu de Somme, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Julio Rey Pastor
Julio Rey Pastor foi un matemáticu español, fundador y presidente de la Real Sociedá Matemática Española.
Nora Cano
Carrera
Nora Cano participiu nel añu 2003 a la edá de 9 años nel programa musical infantil Códigu F.A.M.A na so Primer edición de Televisa Neños empuestu a la busca del talentu principalmente nel cantar, quedando escoyida dientro de 40 neños y neñes. Interpretando "La mio gran nueche" (con esti cantar llogró conquistar al públicu).
Dempués tuvo la so primer oportunidá como actriz na telenovela infantil Alegrijes y Rebujos nel papel Nayeli.
Tuvo una participación especial na telenovela infantil Misión S.O.S. interpretando a la "Lechugona" una chaneque.
Na so faceta de cantante tamién participó en diversos proyeutos musicales, dientro del concursu Códigu F.A.M.A. grabó CD´s coles sos participaciones, dempués debíu al ésitu de la telenovela Alegrijes y Rebujos se grabáron 2 discos llamaos "Discu Alegrije" y "Discu Rebujo" amás de faer una promo de los discos rebujo navidiegu y alegrije navidiegu onde grabaron 4 villancicos según conciertos nos escenarios más importantes de Méxicu como l'Estadiu Azteca, l'Auditoriu Nacional y el mesmu Zócalo de la Capital ante 140 mil asistentes, tamién participaron en Teletón Méxicu de 2003 y fueron los afortunaos de grabar la tema "Facer toos".
Santomera
Santomera ye un conceyu español de la Rexón de Murcia. Ta incluyíu, por cuenta de la so proximidá cola capital, nel área metropolitana de Murcia, y nel so términu municipal atópense les poblaciones de Santomera, El Siscar y La Matanza, siendo la primera d'elles la qu'ostenta la capitalidad.
Xeografía
El conceyu de Santomera atópase allugáu al sureste de la península ibérica, na Rexón de Murcia, y próxima a la provincia d'Alicante, La ciudá de Santomera atopar a unos 9 km de Murcia y 11 km d'Orihuela, los dos nucleos de población más importantes de la zona. El términu municipal ocupa una superficie de 44,2 km², y ta asitiáu a unos 35 metros d'altitú sobre'l nivel del mar, tando'l puntu más altu na Sierra de Orihuela, nel cuetu Quijar de la Vieya, a unos 534 m d'altitú. thumb|left|240px|[[Términu municipal de Santomera na Rexón de Murcia.]]
Santomera nun dispón de pedaníes, constituyir cola unión de tres nucleos de población:
Llocalidaes estremeres
Llenda colos siguientes conceyos:
Y dientro d'estos, coles llocalidáes de:
Clima y vexetación
El so clima ye'l típicu del sur del mediterraneu, semiárido y con poques precipitaciones y estes concentraes na seronda y primavera.
Demografía
thumb|280px|Evolución demográfica de Santomera (llinia verde) nel contestu de los conceyos de la Güerta de Murcia (escluyida la capital). Cuenta con una población de 15.952 habitantes (INE 2016), esperimentándose nos últimos años una notable medría demográfica tantu de ciudadanos de la contorna (que desempeñen el so trabayu principalmente na capital), ciudadanos de la mesma capital mayoritariamente nuevos, y d'estranxeros, por cuenta de la so situación estratéxica pela rodiada de la ciudá de Murcia.
Conceyu
Nes eleiciones municipales españoles de 2015 el Partíu Popular consiguió 7 conceyales, el PSOE 5, Alternativa por Santomera (Coalición d'IX, movimientu por Santomera y Equo) consiguió 4 y Ciudadanos entró nel conceyu con 1. Na actualidá l'alcaldesa ye Inmaculada Sánchez Roca (PSOE), que pasa a ser la primer muyer n'ostentar esti cargu nel conceyu y la conceyal más nueva de la Rexón de Murcia.
Otros datos
thumb|La Banda de Santomera nuna de les sos actuaciones mientres les fiestes d'esti pueblu. Esti conceyu cunta cola banda “Euterpe” que regala a los habitantes d'este pueblo conciertos ocasionales qu'enllenen cada últimu asientu del so Auditoriu. Producir nel añu 2003 el llogru del Primer Premiu nel Certame Rexonal de Bandes de Música celebráu en Bulles empobináu por José Antonio Molina Riquelme, y nel añu 2005 el Segundu Premiu nel Certame Rexonal de Bandes de Música celebráu en Cartaxena.
De la mesma forma graba'l so primer discu nel añu 2004, tituláu “Euterpe a Santomera” dedicáu a la so población, estimando'l so sofitu incondicional y con numberoses ventes qu'ayudaron a la construcción de la Casa Grande, onde güei día s'imparten clases de música ente otres.
Sucesos
El 14 d'abril de 2008 la llocalidá quedó conmocionada: un home pasiar pola plaza del conceyu cola cabeza de la so madre envuelta nuna tela, que diba enseñando a los viandantes pel centru de la llocalidá mientres falaba con ella. El cadabre de la so madre, degolláu, apaecía tendíu nun chigre de propiedá del asesín, xunto al estancu que la so madre regenteaba. L'autor del crime fuera'l so fíu, un home de 35 años en tratamientu psiquiátricu y con problemes de drogues.
Lucanus smithii
Lucanus smithii ye una especie de coleópteru de la familia Lucanidae.
Distribución xeográfica
Alcuéntrase en Sikkim, Darjeeling, Assam, Yunnan (China) y Bután.
Nora Bustamante Luciani
Nora Bustamante Luciani (Maracaibo, Venezuela, 24 d'abril de 1924 – 9 de payares de 2012). Foi una historiadora, médicu, escritora ya intelectual venezolana, y la primer muyer presidente de l'Asociación Venezolana de la Historia de la Medicina. Mientres 16 años foi Direutora del Archivu Históricu de Miraflores, dependencia del Palaciu Presidencial qu'abeluga la historia de los presidentes de Venezuela.
Datos biográficos
thumb|right|Xeneral [[Rafael Urdaneta, antepasáu de Nora Bustamante Luciani]] Nora Bustamante nació na ciudá de Maracaibo, Estáu Zulia, el 24 d'abril de 1924. Venezuela yera entós un país atrasáu, gobernáu pola dictadura de Juan Vicente Gómez. Había cárceles llenes de presos políticos y el sistema sanitariu yera bien deficiente. Narraos polos sos protagonistes, escuchó dende'l trubiecu rellatos inéditos d'acontecimientos históricos del país y detalles de la más avanzada medicina. El so güelu paternu foi'l médicu y políticu zuliano Francisco Eugenio Bustamante, iniciador de la ciruxía abdominal en Venezuela, y la so bisagüela Concepción Urdaneta, prima del Xeneral Rafael Urdaneta.
Per llinia materna yera sobrina de la historiadora zuliana Lucila Luciani de Pérez Díaz, primer muyer n'ocupar un sillón na Academia Nacional de la Historia de Venezuela, y del médicu zuliano Domingo Luciani, primer presidente de l'Asociación Venezolana de Ciruxía. Foi en consecuencia médicu a los 22 años y dedicó tola so vida a la investigación histórica. Nel llibru Centenariu de l'Academia Nacional de Medicina apaeció unu de los sos trabayos que reflexa particularmente esta faceta: “Historia médicu-sanitaria en Venezuela ente 1936 y 1945”.
Formación y primeros pasos
thumb|left|[[Eduardo López Bustamante, fonte d'inspiración de Nora Bustamante Luciani]] Nora Bustamante foi una apasionada llectora dende neña y atribuyía la so inspiración a les visites que mientres la so adolescencia realizaba en Maracaibo, a la casa d'un primu del so padre, el Dr. Eduardo López Bustamante, onde escuchaba les conxustes del intelectual marabino. En Maracaibo Cursó la educación primaria y el bachilleratu y en 1946 graduar de médicu en Caracas, na Universidá Central de Venezuela. El fechu de mayor impautu n'el so mocedá constituyir el derrocamientu del presidente Isaías Medina Angarita, a quien percibía como figura esperanzadora, de perfil civilista. Escribiría más de 70 artículos sobre Medina y publicaría dos llibros sobre'l so gobiernu.
thumb|right|[[Isaías Medina Angarita, tema central de llibros y artículos escritos por Nora Bustamante Luciani]] Trabayó como médicu en plena yera del oru negro, cuando les empreses petroleres transnacionales teníen nel Estáu Zulia grandes campamentos. En 1946 incorporar al serviciu de la Venezuelan Oil Concesions nel Conceyu Lagunillas (Zulia), convirtiéndose na primer muyer médicu en funciones nun campu petrolero venezolanu. El so interés pela zona reflexábase yá na so tesis doctoral, “Condiciones médicu-asistenciales sociales del Conceyu Lagunillas, Estáu Zulia”. Ellí en Lagunillas exerz la medicina hasta l'añu 1948, cuando se residencia de nuevu en Maracaibo y dedícase de llenu al trabayu humanísticu.
Círculos lliterarios
Nora Bustamante fundó sólidos círculos lliterarios en distintes rexones de Venezuela. Estableció como norma la preferencia d'autores venezolanos y un balance ente los xéneros novela, cuentu, ensayu y poesía. En 1965 fundó en Maracaibo el grupu lliterariu “Selmana”, que mientres ocho años dirixó personalmente. En 1973 fundó en Caracas el primer círculu de llectura creáu na capital, “Visión”, anguaño Club de Llectura “Nora Bustamante Luciani”, rebautizado asina tres la so muerte y en 1993 fundó un tercer grupu en san Cristóbal, el Club de Llectura “Ilia Rivas de Pacheco”.
Historiadora académica
Foi miembru, Individuu de Númberu, de la Sociedá Venezolana d'Historia de la Medicina mientres 17 años. Ellí conxugó les sos conocencies de medicina y historia, n'incontables escritos sobre pernomaos médicos venezolanos, y en 1995 foi presidenta de la institución. Convertíase asina na primer muyer n'exercer el cargu.
thumb|right|Palaciu de les Academies en Caracas, Venezuela Foi miembru de l'Academia Nacional de la Historia de Venezuela, de la Comisión Téunica Asesora del Archivu Xeneral de la Nación, de la Comisión Asesora de la directiva de los Archivos Xudiciales de Venezuela y de la Comisión pa la ellaboración la Llei d'Archivos del país. Foi amás docente na Universidá Central de Venezuela, onde se desempeñó por más de diez años como profesora de la Escuela de Archivoloxía y Bibliotecoloxía. Destacó como panelista en foros nacionales ya internacionales, en materia d'Historia de Venezuela, Historia de la Medicina y Archivoloxía, y foi una articulista y conferenciante granible.
Kazuya Tada
Kazuya Tada ye una profesora asociada d'inxeniería llétrica xaponesa, quien trabaya na Universidá de Hyogo. En 1996, xunto con Hiroshi Harada y Katsumi Yoshino inventaron el Poliméricu Transistor de Película Delgada Bipolar.
Carbonu-12
Adquier particular importancia al usase como patrón de la masa atómica dellos distintos nucleidos esistentes na naturaleza; dau que la masa atómica del 12C ye, per definición, 12 umes.
Historia
"El mol ye la cantidá de sustancia d'un sistema que contién tantes unidaes elementales como hai en 12 gramos de carbonu-12; xu símbolu ye'l "mol".
Eugenia de Montijo
thumb|400x400px| Eugenia, Emperatriz de Francia, portando al so fíu Euxeniu Lluis-Napoleón, por [[Franz Xaver Winterhalter.]] María Eugenia Palafox Portocarrero y KirkPatrick, condesa de Teba, más conocida como Eugenia de Montijo foi emperatriz consorte de los franceses como esposa de Napoleón III.
Primeros años
María Eugenia Ignacia Agustina de Palafox-Portocarrero de Guzmán y Kirkpatrick nació en Granada'l 5 de mayu de 1826 y morrió a los 94 años en 1920. El so padre foi Cipriano de Palafox y Portocarrero, XIII duque de Peñaranda y grande d'España, fíu de Felipe Antonio de Palafox Croy. La so madre foi Enriqueta María Manuela KirkPatrick de Closeburn y de Grevignée, fía del escocés William KirkPatrick y la belxicana Marie Françoise de Grevignée.
En 1835, Eugenia foi unviada a Francia a estudiar nel Conventu del Sagráu Corazón y depués nel Gymnase Normale, Civile et Orthosomatique. En 1837 tuvo una curtia y desagradable estancia nun internáu en Bristol, al suroeste d'Inglaterra.
El 12 d'abril de 1849, nuna receición nel Palaciu del Eliseu conoció a Napoleón III, quien daquella yera solu presidente de la República. left|thumb|La emperatriz Eugenia de los franceses, por Winterhalter.
Boda
right|class=cx-highlight|thumb|340x340px|Emperatriz Eugenia. [[Daguerrotipu.]] Ende foi au conoció al futuru emperador, col que casó'l 30 de xineru de 1853. Napoleón acababa de ser refugáu pola princesa Adelaida, sobrina de la reina Victoria.
Nun discursu que pronunció poco primero de la so boda, Napoleón dixo: «Prefiero casame con una muyer a la qu'amo y respeto que con una desconocida, cola qu'una alianza podría tener ventayes entemecíes con sacrificios». Esti comentariu viose con ciertu sarcasmu dende Gran Bretaña. Los periódicos d'esi país llanzaron comentarios tocante a la xunión ente una aristócrata de reconocíu llinaxe con un miembru de la familia Bonaparte.
El 16 de marzu de 1856, Eugenia dio a lluz al so únicu fíu, Lluis Napoleón, que recibió'l títulu de Príncipe Imperial. Gracies a la so guapura y elegancia, Eugenia contribuyó de forma destacada al encantu qu'esprendía'l réxime imperial. La so forma de vistir yera allabada y asonsañada en toa Europa. El so interés pola vida de la reina María Antonieta espandió la moda neoclásica, estilu bien popular mientres el reináu de Lluis XVI. Foi la persona con más condecoraciones de toa Francia, con 20 condecoraciones y títulos nobiliarios.
Participación política
left|thumb|L'Emperador Napoleón III y la Emperatriz Eugenia col so únicu fíu, el Príncipe Imperial [[Euxeniu Bonaparte.]] Eugenia yera una muyer educada ya intelixente. Dempués de la nacencia del so fíu, el príncipe imperial, Eugenia decidió tomar parte activa na política del Segundu Imperiu. Fervosa católica, opúsose a la política del so home no tocante a Italia, y defendió los poderes y prerrogatives del Papa en dichu país. Desempeñó la rexencia del imperiu en trés causes: mientres les campañes d'Italia en 1859; mientres una visita del so home a Arxelia en 1865 y nos últimos momentos del Segundu Imperiu, yá en 1870.
Exiliu
left|thumb|La Emperatriz Eugenia de llutu pol so fíu, 1880 Tres la cayida del Segundu Imperiu Francés, la familia exilióse a Inglaterra. A la muerte del emperador en 1873, Eugenia retiróse a una villa en Biarritz na que vivió alloñada de los asuntos de la política francesa. La so vida adquirió tintes de traxedia novelesca cuando'l so únicu fíu pereció en Sudáfrica (1879) a manes de los zulús.
Rellacionada xenealóxicamente cola Cá d'Alba, agospióse dacuando nel Palaciu de Liria de Madrid, na so Quinta de Carabanchel y nel Palaciu de Dueñas de Sevilla. Dalgunes de les sos pertenencies, como pintures y muebles, pasaron a manes de los Alba, como una semeya so pintáu por Winterhalter y otru de Goya, La marquesa de Lazán. Mientres les sos estancies n'España, yeren frecuentes les sos visites a la reina consorte Victoria Euxenia de Battenberg, de quien yera madrina de bautismu y bien amiga.
La ex emperatriz morrió a las ocho y media de la mañana del 11 de xunetu de 1920 a los 94 años nel Palaciu de Liria de Madrid, mientres una de les sos visites a España, el so país natal. La so muerte foi consecuencia d'un ataque d'uremia.
Otros datos
thumb|250x250px|Monograma de "N" por Napoleón III na fachada de la Ópera Garnier en [[París. La "E" ye pola emperatriz Eugenia.]]
Ancestros
Ancestros d'Eugenia de Montijo
Na cultura popular
La Emperatriz tamién foi conmemorada nel espaciu esterior: l'asteroide 45 Eugenia foi nomáu nel so honor, y la so lluna, Petit-Prince, n'honor al Príncipe Imperial.
La película Violetas imperiales ta inspirada na so vida.
Tenía una amplia y única coleición de xoyes; la mayoría d'elles fueron más tarde propiedá de la brasilana Aimée de Heeren.
Foi honrada por John Gould, que dio nome al palombu de la fruta de cabeza blanca, Ptilinopus eugeniae.
La elegancia llexendaria de la Emperatriz influyó enforma nel mundu de la moda. Llamáu asina pola Emperatriz, el sombreru Eugénie ye un estilu de sombreru de muyer inclináu y cola cayida sobre un güeyu; el cantu dóblase sópito a entrambos llaos nel estilu d'un adornu d'equitación, de cutiu con una llarga pluma d'avestruz. El sombreru foi popularizáu pola estrella de cine Greta Garbo y na década de 1930 yeren histéricamente populares.
Bibliografía
]
Analís d'orina
thumb|200px|[[Glóbulu blancu|Glóbulos blancos d'una muestra d'orina vista al microscopiu.]] Un exame xeneral d'orina, tamién llamáu analís d'orina o uroanálisis, consiste nuna serie d'exámenes efectuaos sobre la orina, constituyendo unu de los métodos más comunes de diagnósticu médicu. Un exame completu consta de delles determinaciones: un exame macroscópico, un exame físicu-químicu, un exame microscópicu y, si fuera necesariu, un urocultivo. L'analís físicu-químicu puede efectuase por aciu tires reactives que los sos resultaos lleer d'alcuerdu a los cambeos de color.
Antecedentes
Yá na antigüedá yera común el diagnósticu d'enfermedaes con base na observación de la orina. El métodu, denomináu uroscopia, basáu na observación de les propiedaes organolépticas de la orina foi descritu por Galeno y la so aplicación tuvo llugar por munchos sieglos nel contestu de la teoría de los cuatro humores sofitada por Hipócrates.
Anque la teunoloxía d'analís químicu cualitativu y cuantitativu dexó dende finales del sieglu XIX la superación del métodu uroscópico, les propiedaes organolépticas, típicamente golor y color, dexen inda un diagnósticu inmediatu de numberoses enfermedaes.
Color
La orina ye de color mariellu claru y en función de la so concentración puede adoptar una coloración mariellu clara, si ta esleida, y mariellu escuro, si ta concentrada; sicasí, puede tener una apariencia turbia si nella esisten célules o cristales. Si'l paciente ta tomando ciertes melecines, la orina podría ser tiñida por ellos.
Densidá y osmolalidá
Osmolalidá de la orina
Ye una prueba qu'evalúa la concentración de partícules na orina. La osmolalidá (partícules/kg d'agua) y la osmolaridá (partícules/litro de solución) delles vegaes confundir, pero pa líquidos esleíos como la orina son esencialmente lo mesmo
La densidá de la orina ye un métodu senciellu y rápido, anque en ciertu grau inconfiable, qu'indica'l pesu de los solutos disueltos na orina. El valor d'esta llógrase al comparar el pesu de 1 ml d'orina col de 1 ml d'agua. El fundamentu d'esta prueba ta en que la densidá ye reflexu de la concentración, anque n'orines con una concentración elevada de solutos d'altu pesu molecular (como glucosa o dalgunos marcadores radiolóxicos) el valor de la densidá ye cimera a la concentración envalorada. La densidá considérase normal si atopar ente 1.015 y 1.020.
Ente les causes d'un aumentu de densidá atópense: y ente les causes d'un amenorgamientu atópense
Per otru llau, la osmolalidá —evite confundir con osmolaridá— ye'l númberu de partícules que contién la orina por kilogramu de disolvente (agua). Esta varia en rellación cola función renal. La osmolalidá de la orina bazcuya ente 40 y 1300 mOsm/kg y el so valor utilizar pa calcular la fienda aniónica osmolar na acidosis metabólica, determinar el aclaramiento d'agua llibre, determinar la esistencia de disociación ente la osmolalidá del sangre y l'orina, y pa determinar la capacidá de los reñones pa concentrar la orina.
Osmolalidá teórica de la orina
Calcúlase usando una fórmula que rellaciona les sustances qu'inflúin na osmolaridá de la orina; sicasí, el so valor nun correspuende col valor real en distintes situaciones.
Onde
La diferencia aniónica osmolal o gap osmolal de la orina ye la diferencia qu'esiste ente la osmolalidá real y la osmolalidá teórica de la orina. Felicidad estrema de normal ye de 10 a 14 mOsm/Kg. Les diferencies ente estos dos valores xenérense cuando tán eslleíes na orina otres sustances ensin contemplar na fórmula.
Informe médicu
Un reporte típicu entiendi usualmente:
Exame microscópicu
thumb|Una muestra d'orina ta a puntu de ser esaminada nun microscopiu de contraste de fase utilizando una cámara de conteo Neubauer. La orina ta so la tapa esnidiosa, na parte cimera del segmentu formáu poles ranuras en forma de H.
Les célules epiteliales, de normal ausentes, vienen de la exfoliación de les víes urinaries y son indicatives d'inflamación de les víes renales.
Los leucocitos tán presentes en trestornos fisiolóxicos, pero aumenten en casu d'infeiciones de les víes urinaries (como la pielonefritis) o de les víes xenitales (epididimitis nel home, salpingitis na muyer). La presencia d'un númberu escesivu de leucocitos na orina recibe'l nome de leucocituria.
Los glóbulos coloraos tán presentes na orina en casu de cistitis, cálculos o glomerulonefritis, según na tuberculosis y nes neoplasias de les víes urinaries.
Na muestra pueden atopase tamién los llamaos cilindros (formaciones allargaes), que pueden ser hialinos -en cursu de proteinuria- o epiteliales -cuando esiste un procesu dexenerativu del epiteliu de los túbulos-; o bien hemáticos, cuando tán formaos por aglomeraciones d'eritrocitos.
Otru afayu puede ser el de los cristales de diversu tipu, como los de oxalato.
El númberu y tipu de célules o material que s'atopa na muestra d'orina puede brindar información detallada sobre la salú del paciente y establecer diagnósticos específicos:
Urocultivo
Ye un métodu estándar pal diagnósticu d'infeición del tracto urinariu. L'exame bacteriolóxicu dexa, en casu d'infeición de les víes urinaries, identificar l'axente patóxenu responsable.
La recueya d'orina pa un urocultivo tien esixencies mayores que pa un analís simple. Tienen d'utilizase envases maneres pa evitar la contaminación de la muestra.
El urocultivo realizar por aciu la llantadera d'una pequeña cantidá d'orina homogeneizada, lo que dexa la cuantificación de les eventuales bacteries presentes. Les bacteries contabilícense utilizando'l criteriu de «UFC/ml», porque d'alcuerdu a esta téunica considérase que cada bacteria na muestra esleida va dar orixe a una colonia. El conteo de les mesmes efectúase depués d'un periodu d'incubación de 24 hores a 37 °C, pa dexar la multiplicación bacteriana.
La muestra d'orina semar n'unu o más medios de cultivu específicos, xeneralmente McConkey y CLED, que dexen la crecedera de bacteries Gram negatives y Gram positives, lo mesmo que de fungos, nel 99 % de les vegaes del xéneru Cándida. Nuna segunda fase del exame, les bacteries que crecieron na etapa d'aislamientu son guaraes nos medios fayadizos pa la so identificación y la susceptibilidá a los antibióticos, tamién llamáu antibiograma Les resultaos representen importantes guíes pal tratamientu médicu individual, y colectivamente pa la evaluación epidemiolóxica.
Sistema ceguesimal
El Sistema Ceguesimal d'Unidades, tamién llamáu Sistema CGS o Sistema Gausianu, ye un sistema d'unidaes basáu nel centímetru, el gramu y el segundu. El so nome deriva de les lletres iniciales d'estes tres unidaes. Foi reemplazáu cuasimente na so totalidá pol Sistema Internacional d'Unidaes, anque inda continúa n'usu: munches de les fórmules d'electromagnetismu son más cencielles n'unidaes CGS, una gran cantidá de llibros de física les usen y, bien de vegaes, son más convenientes nun contestu en particular. Les unidaes CGS empléguense con frecuencia n'astronomía.
Unidaes electromagnétiques
Mentes que pa les más de les unidaes la diferencia ente'l CGS y el SI ye una potencia de 10, les diferencies n'unidaes electromagnétiques son considerables; tanto ye asina que les fórmules de les lleis físiques camuden según el sistema d'unidaes usáu. Nel SI la corriente llétrica defínese per aciud de la intensidá del campu magnéticu que presenta, y la carga llétrica defínese como corriente llétrica por unidá de tiempu. Nuna variedá del CGS, l'ues o unidaes electrostátiques, la carga defínese como la fuercia qu'exerce sobre otres cargues, y la corriente como carga ente tiempu. Una consecuencia d'esti métodu ye que la Llei de Coulomb nun contién una constante de proporcionalidá.
Por último, al rellacionar los fenómenos electromagnéticos al tiempu, la llonxitú y la masa dependen de les fuercies observaes nes cargues. Hai dos lleis fundamentales n'aición: la Llei de Coulomb, que describe la fuercia electrostática ente cargues, y la Llei d'Ampère (tamién conocida como la Llei de Biot-Savart), que describe la fuercia electrodinámica (o electromagnética) ente corrientes.
Caúuna d'elles contién les constantes de proporcionalidá k_1\,\! y k_2\,\!. La definición estática de campu magnéticu tien otra constante, \alpha\,\!. Les primeres dos constantes rellaciónense ente sigo al traviés de la velocidá de la lluz, c\,\! (la razón ente k_1\,\! y k_2\,\! ha ser igual a c^2\,\!).
D'esta miente tiénense varies opciones:
Una virtú de los sistemes CGS y Internacional ye que'l campu llétricu y el magnéticu tienen les mesmas unidaes. Esiste aproximadamente media docena de sistemes d'unidaes electromagnétiques n'usu, los más d'ellos basaos nel sistema CGS. Estos inclúin l'uem o unidaes electromagnétiques (escoyíes de tal manera que la Llei de Biot-Savart nun tenga constante de proporcionalidá), Gausianu y unidaes Heaviside-Lorentz. Pa enguedeyar más l'asuntu, dalgunos físicos y inxenieros utilicen pal campu llétricu unidaes híbrides, como por exemplu'l voltiu por centímetru.
Unidades del sistema ceguesimal
Les unidaes del sistema ceguesimal son les siguientes:
Les mantises 2998, 3336, 1113 y 8988 deriven de la velocidá de la lluz, y de forma más precisa son 299792458, 333564095198152, 1112650056 y 89875517873681764.
Un centímetru de capacitancia ye la capacitancia ente una esfera de 1 cm de radiu nel vacíu y l'infinitu. La capacitancia C ente dos esferes de radios R y r ye:
Si se toma'l llímite cuando R tiende a infinitu, vese que C ye igual a r.
Sitta europaea
El ye una especie d'ave paseriforme de la familia Sittidae.
Trátase d'una ave de tamañu mediu que mide 14 cm de llargor. Al igual qu'otru esguiladores, ye un páxaru robezu, con cola curtia y llargu picu. Les partes cimeres son de color gris azuláu, los colores de les partes inferiores varien según la xeografía y pueden ser de colloráu puru a blancu o amarellentáu, con o ensin una área clara na mexella. L'ave tamién tien una llinia ocular negru, y presenta dimorfismu sexual: el color del machu ye más pronunciáu que'l de la fema. Ye un páxaru ruidosu y nel so variáu repertoriu emite distintos tipos de cantares, como vuih, vuih, vuih, vuih..., y en casu d'escitación o sollerta una llarga serie de fuertes berros en repeticiones rápides. Como otros del so tipu, ye bien axilosu na esguilada d'árboles, dacuando a lo llargo de los tueros d'árbol cabeza abaxo.
La especie aliméntase principalmente d'inseutos, especialmente gates y escarabayos qu'atopa nos tueros y cañes de los árboles. Na seronda ya iviernu, la so dieta complementar con frutes y granes seques, como les del cedru. Tamién visita fácilmente comederos d'aves, y acuta alimentos na clandestinidá, por casu les granes de corteza d'árbol. Vive en pareyes mientres la temporada de cría. La pareya fai'l so nial nel buecu d'un árbol, con frecuencia nel nial abandonáu d'un picatueru, o, n'ocasiones, nun cuévanu natural. Si la entrada ye enforma grande, la fema anubre con folla la entrada. La puesta cuenta con seis a nueve güevos de color blancu con llurdios marrones. La fema guara sola mientres dos selmanes o más, y ye alimentada pol machu. Dempués de la eclosión, dambos padres alimenten a los mozos, casi puramente con inseutos, y polo xeneral tienen una camada per añu. Fora de la temporada de reproducción, ye una especie bien sociable que se desendolca con facilidá en bandaes mistes d'alimentación. El so principal depredador natural ye'l gavilán (Accipiter nisus).
Descripción
thumb|izquierda|Un esguilador preparar pal vuelu.
Ye una ave de tamañu medianu: los machos adultos de la subespecie tipu S. y. europaea meden alredor de 14 cm de llongura con un valumbu de 22.5 a 27 cm y un pesu de 17 a 28 g. Les partes cimeres son de color azul buxu, la cabeza tien una raya negra travesando los güeyos. Na subespecie nominal, el gargüelu y partes inferiores son blanques pero, d'alcuerdu al sexu y les subespecies, son más o menos claro y beige tiñíos. Los lladrales y l'abdome son de color coloráu anaranxáu con llurdios blancos nes coberteras. El picu ye robezu, de color gris escuru cola base del quexal inferior más clara. El iris ye de color marrón escuru y les pates y garres son de color marrón claru o buxu. S. y. caesia, la subespecie occidental más estendida, tien partes inferiores de color ante anaranxáu y gargüelu y mexelles blanques. Otres subespecies d'Europa occidental difieren nos tonos de les sos partes inferiores, sicasí les subespecies del Sureste tienen una frente y llista superciliar blanca. S. y. sinensis y S. y. formosana, natives de China y Taiwán, tienen partes inferiores dafechu ante, ensin gargüelu blancu. Nel vuelu, l'apariencia de l'ave ye distintiva, con una cabeza apuntiada, ales arrondaes y una cola curtio y cuadrao. El vuelu ye rápidu y xeneralmente curtia, y l'ave cierra les sos ales rítmicamente.
thumb|Una fema de la subespecie S. y. europaea en [[Suecia. Carauterízase pola so llista superciliar marrón.]] La fema ye similar al machu, sicasí pueden estremase pelos sos partes inferiores un pocu pálides, llista superciliar de color marrón, y los lladrales y l'abdome inferior en colores más tenues. Na subespecie S. y. asiatica, dellos machos tienen les partes inferiores de color ante al igual que les muyeres, y entós son difíciles d'identificar nel campu. Los mozos asemeyar a les femes, pero'l plumaxe de les piernes ye más apagáu y maciu. Ye posible determinar con certidume qu'un mozu ye muyer polos sos lladrales pálidos y agamuzados a los 12 díes depués de la muda, como en delles subespecies de S. carolinensis que tienen mayor tonu cremosu nes partes enantes descrites. Los adultos sufren una muda poscría completa que se produz por 80 díes ente finales de mayu y finales de setiembre. En Siberia, la muda ye más rápida y tien llugar de xunu a mediaos de setiembre. Los adultos nuevos pueden camudar delles plumes cimeres de les ales cubre a la edá d'ocho selmanes.
Ye una ave axilosu y activu. Xube y baxa abruptamente los tueros, y percuerre los tarmos y cañes de la mesma forma. Pon un pie alantre y enferrónase firmemente col otru a la corteza del árbol. Asina se mueve pol tueru del árbol, ente que los certíidos y pícidas sofitar cola cola y tienen d'asitiar los dos pies coles mesmes.
Especies similares
Na mayor parte de la so gama, S. europaea ye la única especie de trepador presente. Nel sureste d'Europa y el suroeste d'Asia, el esguiladores rupestres oriental (S. tephronota) y occidental (S. neumayer) habiten ambientes predresos y son más grandes y pálidos que la especie eurasiática y nun tien llurdios blancos na cola. Na mesma zona, l'esguilador de Krüper (S. krueperi) ye más pequeñu, con un pileu escuru y un gran llurdiu coloráu nel pechu. Nel suroeste de China, l'esguilador de les Naga (S. nagaensis) ye bien similar a S. europaea, pero les partes cimeres son más escures, la cara ye menos blanca y les partes inferiores más abuxaes. L'esguilador siberianu (S. arctica) foi consideráu una subespecie de S. europaea pero la diferencia ye bastante marcada, siendo más grande, pálida, con una llista superciliar más curtia y delgada, picu más llargu, rectu y la cola más blanca que cualesquier otra subespecie.
Vocalizaciones
Ye un páxaru con fuertes llamaos, y destaca con frecuencia poles sos cantares. El so repertoriu ye variáu ya inclúi un «zit» agudu simple o «ziit» más llargu cuando l'ave ta en busca d'alimentu, «grupos de tuit curtios y enérxicos, bien sonoros, o tchuit vagamente escasos, frecuentemente repitíos nos viaxes curtios» si l'ave ta escitáu o como un llamáu d'alarma. El cantar ye variáu y oyible, y consiste nuna serie de xiblíos claros, lentos y llixeramente ascendentes o descendentes. Describióse como «vuih, vuih, vuih, vuih… o viiu, viiu, viiu, viiu… o en variaciones rápides, vivivivivivivi, con clara sonoridá». Los pichones empiecen a cantar a los 15 díes. Dalgunos sonogrames de llamaos y cantares de S. y. arctica fueron publicaos en 1996, y nellos la voz describióse como «distinto significativa» a la del rompeablanes, pero nun hubo una investigación definitiva de la tema.
Alimentación
Fai suministros d'alimentos mientres tol añu, pero especialmente na seronda. Introduz les granes na corteza de los árboles, dacuando nes parés o'l suelu, y despintar con liquen, mofu o cachos de corteza. Les poblaciones de Siberia escuenden granes de pinu siberianu nanu (Pinus pumila), les abondes pa durar un añu. Tamién puede esconder pan, y guxanos y otros bárabos dempués cutiles col picu pa inmovilizales. Estes reserves son una estratexa al llargu plazu, y utilícense en climes fríos, cuando la comida arralez, solo hasta tres meses dempués de despintales. Les aves qu'utilicen les reserves tienen meyor sobrevivencia que les demás. Reparóse qu'eviten l'usu de los sos escondites en condiciones relativamente benignes, y prefieren acutar pa temporaes más dures. Cuando dalgunes de les sos reserves nun fueron consumíes, empiecen a crecer xirasoles o ablanars nes parés de los cúmulos o sedar la corteza del árbol. La producción de fayucos polos fresnus varien cada añu; dichu árbol representa ye una importante fonte d'alimentos, una y bones la tasa de sobrevivencia de los adultos nun se ve afeutada mientres les males temporaes, ente que'l númberu de mozos aparra na seronda porque muerren de fame o escosamientu. Reparáronse enclinos similares onde l'ablana ye la especie predominante.
Reproducción
thumb|left|Un rompeablanes entrando al so nial, nel Reinu Xuníu. Ye monógamu, y la pareya suel protexer el so territoriu mientres l'añu. N'Europa dichu territoriu puede tomar dos a diez hectárees, pero hasta 30.2 ha en permediu nos montes de coníferes de Siberia, hábitat subóptimo. El machu canta pa defender el so territoriu y atraer a la so pareya. Dambos miembros de la pareya realicen un cortexu, con un llixeru vuelu y trémbole, y el machu fai movimientos circulares cola cola estendida y llevantando la cabeza, y depués alimenta a la fema. Pese al axugamientu pa tola vida, una investigación xenética realizada n'Alemaña demostró que siquier el 10 % de los mozos son d'otros machos, polo xeneral de territorios axacentes. thumb|100px|Típicos llurdios marrones del güevu d'un rompeablanes. (Ilustración d'[[Adolphe Millot.)]]
Asitia'l nial nel furacu d'un árbol, usualmente un vieyu nial de picatueru, pero n'ocasiones natural. El nial ta asitiáu ente dos y venti metros del suelu. Delles vegaes, la fema espande la entrada d'un furacu esistente na madera podre y/o cubierta de yerba, hasta un diámetru de 32 mm. Si'l llugar de la entrada ye demasiáu anchu, utiliza folla, magre o cuchu p'amenorgala. Los niales nes entraes más estreches son menos víctimes de los depredadores y, poro, tienen mayor ésitu reproductivu. A nivel llocal, una entrada estrecha tamién puede prevenir qu'estorninos pintos (Sturnus vulgaris) apoderar del nial. L'interior del nial ye grande, con una capa gruesa de corteza de pinu y otres forgaxes de madera, en delles ocasiones d'otros restos vexetales secos na so parte inferior, onde los adultos protexen los güevos o pequeños pitucos cuando salen del nial p'alloñar la depredación. La fema fai la mayor parte de la construcción, y anubre les parés del interior con folla tamién. Esta xera lléva-y hasta cuatro selmanes, y el nial ye frecuentemente reutilizáu d'un añu a otru. Lleguen a pesar 860 g y tar llenu de cachos de madera.
Depredadores y parásitos
En gran parte del so área de distribución europea'l principal depredador ye'l ferre (Accipiter nisus). el azor (A. gentilis), el ferlamicu (Falco subbuteo), el gárabu (Strix aluco), el (Glaucidium passerinum), la papalba (Mustela nivalis) y la foína (Martes martes) tamién son conocíos por ser depredadores de la especie. Un informe realizáu en Suecia amosó que'l 6.2 % de los niales d'esguiladores na zona d'estudiu fueron víctimes de depredación. Les especies depredadores nun fueron identificaes, pero na mesma zona'l principal depredador de niales ye'l picatueru (Dendrocopos major), siguíu del Beranín carboneru (Parus major). Reparáronse picatueros tratando de derrumbar les parés del nial, pol esguilador machu lo embiste pa estornalo.
L'estornín pintu (Sturnus vulgaris) puede apoderase del nial del esguilador, sobremanera cuando esi constrúyese a lo cimero, lo qu'amenorga'l so ésitu reproductivu. La Cotorra de Kramer (Psittacula krameri), una especie introducida n'Europa, tamién puede competir con S. europaea pol accesu a niales disponibles, pero eses cotorres tienden a habitar los montes estazaos de ciudaes ente que los rompeablanes prefier los carbayos vieyos de gran tamañu, lo que llinda la competencia. Un estudiu realizáu en Bélxica en 2010 llegó a la conclusión de qu'eses aves nun plantegen problemes bien graves pa los esguiladores y que'l so sacrificiu nun yera necesariu.
Sábese que l'ácaru Ptilonyssus sittae puede parasitar los cuévanos nasales del rompeablanes. Ente los viermes intestinales tán los nematodos Capillaria parusi, Aonchotheca longifilla y A. caudinflata. La especie tamién ye'l anfitrión d'acantocéfalos como Mediorhynchus micracanthus y cestodos como Anonchotaenia globata, Orthoskrjabinia bobica, Capiuterilepis naja, Hymenolepis clerci y Passerilepis passeris. Ente los trematodos atopaos en S. europaea tán Platynosomum ventricosum, Echinochasmus beleocephalus, Laterotrema vexans, Mosesia caprimulgi, Urogonimus macrostomum, Leucochloridium phragmitophila, Plagiorchis elegans, P. maculosus y Prosthogonimus ovatus. Delles observaciones n'Eslovaquia y España nun detectaron parásitos nel sangre, pero encuestes más grandes realizaes nel últimu país demostraron que S. europaea puede tar infestáu con Plasmodium. Haemoproteus sittae, protozóu sanguineu descritu primeramente nel esguilador pechiblanco (S. carolinensis), tamién parasita a S. europaea.
Distribución y migraciones
thumb|upright=1.6|izquierda|La distribución de la especies coloriada en salmón escuru. En negru, la distribución del S. arctica, que foi consideráu una subespecie de S. europaea. Les zones de cría estender pol hemisferiu norte (rexón paleártica), a lo llargo de la Eurasia templada, dende Gran Bretaña (sacante Irlanda) hasta Xapón. Vive nes isotermas de xunetu ente 16 y 20° C, ensin entepasar el paralelu 64 norte, nel oeste de Rusia, y en paralelu 69 en Siberia, onde tamién vive l'esguilador siberianu (S. arctica). En Rusia tamién puede atopase nel sur hasta alredor de los paralelos 54 a 55, y tamién nel norte de Kazakstán y Mongolia. N'Europa reproducir a les veres del Mediterraneu sur, pero non nes islles internes, sacante Sicilia. Tamién aparacen dellos individuos nel Rif marroquín y delles zones costeru y montascosu d'Oriente Mediu. Nel Este vive en gran parte de China oriental, Taiwán y Corea. Tamién ye divagante n'El Líbanu, nes islles de la Canal y informóse delles vegaes de la presencia de S. y. europaea en Finlandia, onde de normal s'atopa la subespecie S. y. asiatica. La mayoría de les poblaciones son sedentarias, sacante na dispersión de los mozos dempués de la temporada de reproducción, y la especie ye ronciega a cruciar inclusive los pequeños cuerpos d'agua. La cría al norte y al este dependen del suministru de granes de pinu siberianu (Pinus sibirica) y pinu cembro (P. cembra), y mientres temporaes males la subespecie S. y. asiatica puede migrar escontra l'oeste, al norte de Suecia y Finlandia na seronda, permaneciendo ellí delles vegaes p'añerar. Tamién S. y. amurensis, del sureste de Rusia y China, puede baxar a la península coreana pel hibiernu. Documentóse tamién que delles subespecies de S. europaea en Siberia percuerren la franxa de bosque boreal euroasiático hasta Finlandia y Suecia; Löhrl supón qu'esta migración interna deber a la superpoblación.
thumb|center|upright=2.5|Mapa de distribución de les distintes subespecies de S. europaea n'Asia según [[Sitta arctica|S. arctica: ]]
Taxonomía
El rompeablanes describióse en 1758 pol naturalista suecu Carlos Linneo nel so llibru Systema naturae y sol so nome científicu actual, Sitta europaea. Dicha descripción refería a la subespecie tipu, S. europaea europaea, de banduyu blancu, que s'atopa nel sur d'Escandinavia, onde Linneo vivía, y nel norte-esti d'Europa hasta l'oeste de Rusia.
El nome del xéneru deriva del vocablu griegu antiguu σίττη (sittē), que s'atopa na Historia de los animales d'Aristóteles, y probablemente provenga del cantar del esguilador azo o más probablemente del esguilador rupestre occidental (S. neumayer). Darréu, numberosos taxones —consideraos agora como subespecies o sinónimos de S. europaea— fueron descritos, empezando por S. europaea caesia, una subespecie coles partes inferiores agamuzadas y gargüelu blancu qu'habita la mayor parte de la Europa occidental, y descrita en 1810 pol ornitólogu alemán Johann Wolf.
Na división en subxéneros del xéneru Sitta, utilizada pocu, el rompeablanes asítiase en Sitta (Sitta) Linnaeus, 1758. S. europaea forma una superespecie con S. arctica, S. nagaensis, S. cashmirensis, S. castanea, S. cinnamoventris y S. neglecta, y les especies componentes sustitúyense xeográficamente ente sigo al traviés de Eurasia. Hasta 2006, S. arctica foi consideráu como una subespecie de S. europaea, pero nun hai dulda que'l so hábitat ye parcialmente simpátrica col rompeablanes, anque non hibriden (o bien pocu) hasta'l momentu.
Subespecies
El grupu S. y. caesia alcuéntrase en gran parte d'Europa, según el norte d'África y Oriente Mediu. Los miembros del grupu tienen el pechu color ante y un gargüelu blancu.
El grupu S. y. europaea alcuéntrase al traviés d'Escandinavia y Rusia hasta China y Xapón. Los miembros del grupu tienen el pechu blancu.
Les subespecies del grupu S. y. sinensis atópense'l sur y este de China, según Taiwán. El pechu y el gargüelu tienen tono ante.
Híbridos reparaos
Distintes subespecies de S. europaea pueden hibridase cuando les sos distribuciones entren en contautu, inclusive con otres especies rellacionaes.. N'orde alfabéticu, reparáronse los siguientes híbridos na naturaleza:
Filoxenia
En 2014, Éric Pasquet et al. publicaron una filoxenia basada nel ADN nuclear y mitocondrial de 21 especies d'esguiladores. El grupu europaea avérase a los dos trepadores ambientes predresos, l'esguilador rupestre occidental (S. neumayer) y l'esguilador rupestre oriental (S. tephronota), y estos dos clados dixebrar ente sigo fai trece millones d'años. Dientro del grupu europaea, l'esguilador del Himalaya (S. himalayensis) —y por consiguiente del esguilador birmanu (S. victoriae), magar nun apaez nel estudiu— apaez como basal y el rompeablanes ye cercanu al esguilador de les Naga (S. nagaensis) y al esguilador de Caxmir (S. cashmirensis). L'esguilador indiu (S. castanea), l'esguilador ventricastaño (S. cinnamoventris), l'esguilador indochinu (S. neglecta) y l'esguilador siberianu (S. arctica) nun tán incluyíos nel estudiu. Toles especies del grupu europaea constrúin la entrada del so nial.