cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nelly Alarcón
Biografía
Tres la muerte del so padre cuando Nelly tenía 16 años, toma la decisión d'abandonar el llicéu en Castru pa estudiar a la Escuela Normal en Ancud, y asina aprender sobre jardinería, cocina, eletricidá y moblería. Nuna entrevista a l'artista publicada na Revista Paula Nelly comenta “quería tener un oficiu pa ganame la vida. Pero ende, amás, afayé que tenía un don coles manualidades y que m'estelaba enseñar”, asina yá titulada como profesora rural tornó a Castru onde trabayó 11 años nel Llicéu Politéunicu de Castro. La pasión que tenía pol texíu y l'estrecha rellación que caltenía con el texedores del taller empobináu pola so güela Claudina, sumáu a esi deséu atávico de perpetuar les tradiciones y la conocencia adquirida dende la niñez, de too lo que vio nel campu de Chiloé onde'l respetu mutuu y  los saberes ancestrales afigurar en testures que llegaron a esportase a Europa, facer ver que poco se conocía d'estos productos nel restu del país. Nelly empezó a preguntar sobre qué podía faese por que el artesanu pudiera llograr meyores beneficios de la so obra y ye según en 1970 parte a Santiago de mano una nueva vida y montar el so primera emprendimiento y vender texíos chilotes na feria del cuetu Santa Lucia empezando una nueva vida. "Siempres me gustó vistime con coses distintes y empecé a texer unes chaquetes a partir de les frazadas" El so primer puestu na feria resultó por pura casualidá, pos foi'l maestru que reparó la eletricidá de la so primer vivienda en Santiago centro, miembru d'un gremiu artesanal, quien al quedar maraviáu colos múltiples talentos qu'amosaba l'artista nes pieces que decoraben la so casa (repujados en cobre, tallaos en madera, ente otres coses, propúnxolu qu'inscribir nel gremiu artesanal Santa Lucía y asina empezó a trabayar no qu'específicamente sería'l so llabor: la creación de chales, chaquetes, cobertores, vistíos, abrigos.
Mientres la década de los 60 el mercáu de la moda chilena taba apoderáu poles llamaes Boutiques que naquella dómina sí otorgaben a les sos prendes esa aura d'orixinalidá y tradición, destacando'l material y el texíu ensin centrase na frivolidá y la producción masificada de vestuariu. Nesti contestu, yá na década de los 70 Nelly instaló la so propia boutique llamada Ten-ten-vilú nel barriu de Bellavista en Santiago.
A partir de los sos pequeños emprendimientos nes feries y la boutique los sos diseños fuéronse popularizando adulces ente les muyeres de la dómina lo cual desaguó nuna xira per Europa sofitada pola Revista Paula, que foi la que la afayó, y la llinia aérea escandinava SAS visitando Estocolmo, Londres y París onde en 1972 el diseñador Pierre Cardin quién "quedó impresionáu col so talentu [...] ufiertó-y mercar tolos sos vistíos y que trabayara pa él" pero refugó la propuesta y tornó al so Castru natal. Recibió delles propuestes n'Europa, pero'l so motivación principal nun foi venceyase cola moda y enclinos internacionales, pos siempres consideró permanecer en Chiloé pa siguir rescatando les téuniques testiles y diseños orixinarios de la isla, diseños trescalaos d'un imaxinariu amestáu a la particular cosmovisión chilota rescatáu na so mayor parte por texedores muyeres.
Nelly siempres foi bien modesta y celosa coles sos creaciones, pos nun yera fácil pa daquién que venía del campu acolumbrar la so incursión nel mundu de la moda y del diseñu. Gracies a Blanca Ossa, socia de la tienda Tai onde Marco Correa, vendía les sos obres, ye que Nelly llega a esponer los sos vistíos y túniques nel Muséu de Belles Artes con una muestra que se llamaba Chile ocultu.
Obra
N'otra entrevista na Revista Paula Nelly comenta "nunca-y di nome a nada de lo que fixi. Hasta la fecha fádiame la pallabra “diseñadora”. Yo creo que soi más bien una tresformadora. Diseñadora va enforma cola moda y la moda nun me gusta. Ye una cosa que nun tien nada que ver colo que faigo, que nun tien tiempu. Les mios prendes tán pensaes por que duren pa siempres". La obra de los texedores y de Nelly Alarcón rescata'l patrimoniu local, l'enraigono territorial, el valor del oficiu y el valor estéticu local.
Nelly siempres s'esmoleció que les ganancies de la textilería que producen el texedores quedar nelles por eso creó gremios y talleres pa impulsar y capacitar operarias, enseñándoles corte y confección ensin parar.
Téunica
Los sos primeros diseños fueron realizaos nun texíu bien llivianu llamáu "sábanu" conocíu llocalmente como quelgo, una llámina testil de llana bien fina que faen les texedores chilotas. Estes llámines teníen aproximao unos 70 cm d'anchu y principalmente pola so densidá bastante llixera ye que se convirtieron na so principal inspiración pa crear les coleiciones que realizó nos 70. La materia primo utilizada poles artesanes ye'l vellón d'oveya trabayáu nun telar de forma cuadrada y de que'l so techu cuelguen dos peñes que xuben y baxen la urdimbre manipulada pola texedora quien permanez siempres arrodillada nel suelu. Los sábanos que l'artista llograba de los texedores yeren tresformaes según el pesu y la cayida, asina entós estes yeren interveníes yá sía con cortes al sesgu, bordaos, añedíos de texíos a crochet, deshilados y otres téuniques y puntaes cotidianes  qu'aprendiera de neña al mirar al so güelu trabayar coles montadures de los caballos y que depués se convertiríen en prendes que van ser incorporaes funcionalmente a los estilos y usos contemporáneos.
Nos sábanos Alarcón suel bordar con llana d'oveja diseño orgánicos inspiraos nos paisaxes y les formes de la naturaleza de Chiloé y otros conformaos por formes xeométriques y simbóliques. Los colores de los filos pa bordar y texer los sábanos llógrense yá sía del color natural de la llana d'oveya y del tiñíu natural con plantes natives de la zona y de la conocencia heredada poles artesanes y families de “tintoreros” dende delles xeneraciones anteriores. Según Alarcón les plantes pa tiñir son " el radal, arrayán, barba de palu, culle, maitén, ulmo, ente otres, con toes puédense llograr bellos colores de la Isla”
Leintrey
Leintrey ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Ḷḷinares
Col nome de Ḷḷinares podemos referinos a:
Systema naturæ
thumb|250px|right|Systema naturæ. Cubierta de la 10ª edición ([[Estocolmu, 1758).]]
Systema naturæ, sive regna tria naturæ systematice proposita per classes, ordines, xenera, & species (Sistema natural, en tres reinos de la naturaleza, según clases, órdenes, xéneros y especies), más conocíu como Systema naturae (embrivíu Syst. Nat.), publicada en 1735, ye una de les principales obres del médicu y naturalista suecu Carlos Linneo. Col so sistema Linneo creía que taba clasificando la creación de Dios.
Descripción
Linneo publicó Systema naturae nel añu 1735, mientres la so estancia nos Países Baxos. Como yera costume pa la lliteratura científica de la dómina, el llibru publicose en llatín. Nél espón les sos idees pa la clasificación xerárquica del mundu natural, estremándolo nel reinu animal (Regnum animale), el reinu vexetal (Regnum vegetabile) y el "reinu mineral" (Regnum lapideum).
Pa la clasificación del reinu vexetal Linneo sigue'l so nuevu sistema sexual, nel que les especies col mesmu númberu d'estames incluyir nel mesmu grupu. La clasificación de los animales ye más natural. Por casu, los seres humanos fueron per primer vegada asitiaos al pie de otros primates (como Anthropomorpha).
En vista de la popularidá de la obra, Linneo siguió la publicación de nueves ediciones, caúna ampliando la precedente, dende los once páxines de la primer edición (1735) a los trés mil páxines de la decimotercer y última edición (1770). Amás, según avanzaba nel trabayu fixo cambeos: Na primer edición les ballenes fueron equivocadamente clasificaes como peces na 10ª edición, publicada en 1758, les ballenes yá s'identificaron como mamíferos. Nesta mesma edición introduz los nomes con dos partes pa les especies animales (nomenclatura binomial), daqué que yá fixera pa les especies de plantes en 1753, na publicación de Species Plantarum.
Ediciones orixinales en llinia
Sesta edición (1748), Estocolmo:
Décima edición (1758), Estocolmo:
Docena edición (1766-78), Estocolmo:
Ante Tomić
Ante Tomić ye un futbolista de Croacia.
Theta Indi
Theta Indi (θ Ind / HD 202730 / HR 8140) ye una estrella binaria na constelación d'Indus. De magnitú aparente +4,40, ye la tercera estrella más brillosa na constelación, superada namái por α Indi y β Indi. Alcuéntrase a 97 años lluz de distancia del Sistema Solar.
Carauterístiques
Theta Indi ye una binaria visual que les sos componentes topar dixebraes anguaño 6,3 segundos d'arcu. Theta Indi A, la estrella principal, ye una estrella blanca de la secuencia principal de tipu espectral A5V que les sos carauterístiques son bien similares a les d'Alcor (80 Ursae Majoris). Tien una temperatura efectivo de 7870 K y una lluminosidá 14 vegaes mayor que la del Sol. Con un radiu equivalente al doble del radiu solar, xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada —llende inferior de la mesma— de 136 km/s. Presenta un conteníu metálico comparable a la solar, siendo'l so índiz de metalicidá [Fe/H] = +0,08. La so edá envalórase nunos 400 millones d'años. A diferencia d'estrelles como Denébola o ζ Leporis, nun se detectó un escesu significativu na radiación infrarroxo emitida por Theta Indi, lo qu'en principiu refuga la esistencia d'un discu circumestelar al so alredor.
Theta Indi B, la componente secundaria del sistema, tien magnitú aparente +7,2 y el so tipu espectral pue ser A7V o G0V.
Hospital Universitariu Central d'Asturies
L'HUCA foi creáu en 1989 a partir de tres hospitales que s'alcontraben nos territorios de Buenavista: l'Hospital Xeneral d'Asturies, l'Hospital Nuesa Señora de Cuadonga y l'Institutu Nacional de Silicosis. Agora tan construyéndose unes instalaciones nueves nos terrenos de La Cadellá, al otru estremu d'Uviéu, que va ser la sede de toles dependencies hospitalaries.
Tien firmáu un conveniu cola Universidá d'Uviéu dende 1990.
Nelly Arvelo
Nelly Arvelo ye una antropóloga venezolana, graduada na Universidá Central de Venezuela nel añu 1963. Realizó un posgráu na Universidá de Cornell, llogrando un Master of Arts en 1968, y depués llogró un PhD, nel añu 1971.
Como antropóloga sociu-cultural, Nelly Arvelo especializóse nel estudiu de les instituciones polítiques y relixoses de les sociedaes indíxenes del Amazones venezolanu. Dende 1971 foi Investigadora nel Departamentu d'Antropoloxía del Institutu Venezolanu d'Investigaciones Científiques, rematando la so carrera como Eméritu en 1994, y entá sigue venceyada al mesmu.
Foi tutora d'innumberables tesis, en pregrado, posgráu, maestríes, etc.
Defende los derechos de los indíxenes del Amazones venezolanu, y ta casada con un indíxena Ye'kuana, Simeón Jiménez. Dambos dedicaron más de 25 años a la defensa de los habitantes orixinarios d'esta rexón, buscando la so inclusión yá que los sos derechos sociales, políticos y culturales viéronse afeutaos.
Obres publicaes
Organización social, control social y resolución de conflictos. Bases pa la formulación y codificación del derechu consuetudinario Ye'kuana Three Crises in the History of Ye'kuana Cultural Continuity Fragmentación y Reconstitución d'Identidaes na Amazones Venezolanu * Tierres Indíxenes vs. Ambientalismo y Desarrollismo na Amazones Venezolanu * Desenvolvimientu Sustentable, Globalización y la Persistencia de les Cultures Indíxenes del Amazones The Ye'kuana Self-Demarcation Process The political struggle of the Guayana Region’s indigenous peoples Development programmes among indigenous populations of Venezuela: background, consequences and a critique * Factores condicionantes de los niveles de salú en grupos indíxenes venezolanos
Systema Vegetabilium Florae Peruvianae et Chilensis
Systema Vegetabilium Florae Peruvianae et Chilensis (embrivíu Syst. Veg. Fl. Peruv. Chil.) ye un llibru de botánica escritu por José Antonio Pavón y Jiménez, un botánicu español, bien conocíu polos sos estudios de les flores de Perú y de Chile mientres la espedición Botánica al Virreinatu de Perú baxu Carlos III d'España de 1777 a 1788. El llibru que foi editáu en xunto con Hipólito Ruiz López, apaeció nel añu 1798.
Galium tricornutum
Galium tricornutum, ye una planta yerbácea añal de la familia Rubiaceae. thumb|240px|Vista de la planta
Descripción
Difier de Galium aparine y Galium spurium en tener inflorescencia y cabillos florales curvaos escontra adientro tres el floriamientu. Frutu verrugosu. Fueyes glabres percima.
Ye una yerba añal trepadora, con tarmos d'hasta unos 35 centímetros de llargor. Forma mases enredaes. Los tarmos son dacuando cuasi cuadraos en seición tresversal. Les fueyes tán dispuestes en verticiloss de 6-8 sobre'l tarmu y son estreches y apuntiaes, y arrodiaes d'escayos. Les flores apaecen en recímanos delgaos coles coroles blanques. Los frutos son núcules esfériques que cuelguen en pares nes axiles de les fueyes. Esta planta ye dacuando una meruxa de los campos de ceberes.
Distribución y hábitat
Sur, oeste y centru d'Europa. Casual nel restu. Campos cultivaos y terrenales baldíos.
Taxonomía
Galium tricornutum describióse por James Edgar Dandy y espublizóse en Watsonia 4(1): 47–48, nel añu 1957. Galium: nome xenéricu que deriva de la pallabra griega gala que significa "lleche", n'alusión al fechu de que delles especies fueron utilizaes pa cuayar la lleche.
tricornutum: epítetu llatín que significa "con tres cuernos". Númberu de cromosomes de Galium tricornutum (Fam. Rubiaceae) y táxones infraespecíficos: 2n=44.
Kota Sameshima
Kota Sameshima (鮫島 晃太, ) ye un futbolista xaponés.
Lemainville
Lemainville ye una comuña francesa del departamentu de Meurthe-et-Moselle, na rexón de Gran Este. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Concepción Dueso
}}
Concepción Dueso Garcés ye una deportista paralímpica española que compitió en golbol, ganadora d'una medaya de plata nos Xuegos Paralímpicos de Sydney 2000.
Tunceli
Tunceli (en zazaki, Mamekiye. Tamién llamáu Dersim) ye una ciudá de Turquía y la capital de la provincia de Tunceli. Tunceli cunta con una población de 25.041 habitantes (2000), la mayoría de los cualos ye zaza. Anque la llingua oficial ye'l turcu, tamién falen zazaki.
Tunceli na actualidá
Tunceli atópase na parte central del este de Turquía. Hasta 1934 la ciudá y la so rexón llamóse Dersim, nome que sigue utilizándose en dellos contestos. Col pasu de los años, la población amenorgóse por cuenta de la migración a otres ciudaes y países. Tunceli atópase arrodiada polos montes Munzur, munches de les cualos son sagraes pa los habitantes de la ciudá, al igual que'l ríu Munzur. La mayor parte de los habitantes de Tunceli son siguidores de la relixón aleví.
Xingyiquan
El Xingyiquan (形意拳, Pinyin = Xíng yì quán , Wade-Giles = Hsing I Ch'üan) ye ún de los principales estilos internos de les artes marciales chines. El términu traduzse aproximao como "Boxéu de la Forma y la Intención", o "Boxéu de la Forma y la Voluntá". L'estilu carauterízase polos sos movimientos agresivos y aparentemente lliniales y pola so potencia esplosiva. Nun hai una única organización que dirixa la enseñanza d'esti arte, que cunta amás con dellos estilos o escueles.
Un prauticante de xingyiquan emplega movimientos coordinaos pa xenerar españíos de potencia al envís d'achuquinar al oponente, atacando y defendiendo al empar. Les formes varien d'escuela a escuela, pero inclúin secuencies a mano vacía y versiones de les mesmes secuencies con una variedá d'armes. Estes secuencies básense na forma de movese y de lluchar de dellos animales. Los métodos d'entrenamientu permiten al estudiante progresar per mediu d'aumentar la dificultá nes secuencies formales, nel usu de los tiempos y na estratexa de combate.
Orixe
Anque nun se conoz l'orixe exautu del Xingyiquan, la lleenda atribúi'l so desarrollu al famosu xeneral chinu Yue Fei (1103–1142). Ensin embargu'l maestru y estudiosu Yang Jwing-Ming ye de la opinión de qu'hai aspeutos del Xingyi (como los estilos d'animales) que remonten los sos anicios al templu Shaolin na dinastía Liang (sieglu VI d.C.) y que, poro, Yue Fei lo que fizo foi sintetizar dellos principios preesistentes nel so propiu estilu de kung fu.
El primer escatafín documental sobro l'estilu alcuéntrase nes “Cróniques del Clan Ji”, de finales de la era Ming. A respeutive d'esti arte fálase aende de Ji Longfeng (1588-1662), tamién llamáu Ji Jike, al que munchos consideren el verdaderu creador del Xingyiquan. Les Cróniques describen el Xingyi como un arte basáu nos principios del combate con llanza, anque dicen que foi'l mesmu Ji Longfeng el responsable d'esta influyencia per aciu de la so gran maestría nel manexu d'esti arma (llamábenlu Shen Qiang, “Llanza Divina”).
Dempués la hestoria del Xingyiquan atapeció hasta Li Luoneng (tamién conocíu como Li Nengran), a finales del sieglu XIX. Foron Li Luoneng y los sos socesores —ente ellos Guo Yunshen, Li Cunyi, Zhang Zhaodong, Sun Lutang y Shang Yunxiang— los que popularizaron el Xingyiquan pel norte de China. Sun Lutang intercambió conocimientos con Fu Chen Sung, qu'a resultes diba a esparder la so escuela pel sur de China.
Carauterístiques
thumb|right|200px|Sun Lutang en postura Santishi El Xingyiquan carauterízase por ataques agresivos de choque y por una forma direuta de movese. La naturaleza llinial del Xingyi paez venir per un llau de los sos oríxenes militares y, per otru, de la influyencia de la llanza que se dicía taba nos sos anicios. A pesar de la so traza dura y angular, cautivar la fuercia interna o qi "suave" ye esencial pa consiguir potencia nel Xingyiquan.
La eficiencia y la economía de movimientos son les cualidaes d'un estilista de Xingyiquan, y la so filosofía de llucha direuta sofita l'ataque y defensa simultáneos. Hai poques pataes, quitando los golpes de pie perbaxos (qu'eviten los desequilibrios qu'acompañen a les pataes altes) y dalgunes pataes a nivel mediu, y les téuniques apréciense más pola so eficacia que pol so valir estéticu.
El Xingyiquan prefier una postura alta llamada Santishi, lliteralmente "poder de tres cuerpos," por cómo la postura caltién la cabeza, troncu y pies nel mesmu planu vertical. Un dichu común del Xingyiquan ye: “les manes nun abandonen al corazón, y los coldos nun abandonen a les costielles.”
L'usu del Santishi como postura y métodu d'entrenamientu principales anicia na rama de Li Luoneng. Rames más tempranes, como l'estilu de la familia Dai, nun usen el Santishi como postura principal nin como métodu d'entrenamientu.
Formes de los Cinco Elementos
El Xingyiquan emplega los clásicos cinco elementos de la filosofía china pa representar metafóricamente cinco diferentes estaos de combate. Tamién llamaos los "Cinco Puños" o les "Cinco Fases", los cinco elementos rellaciónense cola cosmoloxía Taoísta, anque los nomes nun correspuenden lliteralmente colos términos cosmolóxicos.
Los prauticantes de Xingyiquan usen los cinco elementos como un marcu interpretativu pa reaicionar y responder a los ataques. Esto sigue la teoría de los cinco elementos, una fórmula de combate xeneral qu'asume polo menos tres resultaos d'un combate: el constructivu, el neutral, y el destructivu. Los estudiantes entrenen pa reaicionar énte téuniques específiques y empara executales de tal forma que van crear arrémente un ciclu basáu nes interaiciones constructives, neutrales y destructives de la teoría de los cinco elementos. Ónde apuntar, ónde golpiar y con qué téunica —y cómo esos movimientos funcionen defensivamente— ta determinao pol puntu del ciclu nel que creyan que tán.
Caún de los elementos tien aplicaciones estremaes que permiten usalu pa defender escontra tolos elementos (incluyendo'l mesmu), polo que cualesquier conxuntu de secuencies ye dafechamente arbitrariu, masque'l ciclu destructivu ye davezu aprendíu a los principiantes como si fuera más fácil de visualizar y tuviera aplicaciones más cencielles.
Delles escueles enseñen los cinco elementos primero de los doce animales por ser más fáciles y curtios d'aprender
Quiciabes nun ye acionao que los nomes usaos pa los elementos s'empleguen como nomes fundamentales p'aplicaciones d'enerxía o jìn (勁), darréu que pue ser confuso describir el "heng jin conteníu nel pi quan". Los jìn a los que se refieren los nomes de los cinco elementos nun son los únicos, sinón qu'hai munchos otros.
Formes d'animales
El Xingyiquan básase en doce formes d'animales estremaes (形; pinyin: xíng). Presentes en tolos estilos rexonales y familiares, éstes remeden les téuniques y táutiques del animal correspondiente más que solo los sos movimientos físicos. Munches escueles de Xingyi tienen solamente un númberu pequeñu de movimientos pa cada animal, anque delles aprienden secuencies estenses de movimientos. Una y bona que les formes d'animales son enseñaes, al estudiante apriénden-y davezu una forma coneutada con un animal (shi'er xing lianhuan), que combina tolos animales enseñaos xuntos nuna secuencia. Dellos estilos tienen formes más llargues, o múltiples, p'animales en concreto, como les Formes d'Ocho Tigres Huxing bashi.
Armes
Tradicionalmente'l xingyiquan foi un arte d'armes. Los estudiantes estudien primero cola llanza, pa pasar adulces a armes más curties y, col tiempu, a la llucha a mano vacía. El xingyiquan sorraya una estrecha rellación ente los movimientos de les téuniques con y ensin armes. Esta superposición téunica tien el propósitu de producir una mayor eficiencia nel deprendimientu.
Armes comunes
Hai mui bien delles armes. La idea ye qu'un lluchador espertu de Xingyi seya quien a remanar cuasi cualesquier arma ensin que-y importe'l so llargor, pesu o forma.
Sanliurfa
Sanliurfa (en turcu: Şanlıurfa /ʃanˈlɯoɾfa/, ‘la gloriosa Urfa') d'antiguo Edesa, ye una ciudá asitiada na rexón d'Anatolia Suroriental, en Turquía, y la capital de la provincia de Sanliurfa. Cuenta con una población de 472.238 habitantes (2007).
Urfa atopar nuna llanura, a alredor de 80 km al este del ríu Éufrates. Destaca'l so clima de branos calorosos y secos, y d'iviernos fríos y húmedos. La población urbana de Sanliurfa ye principalmente curda, ente que nes zones circundantes, tratar d'un amiestu de curdos y turcos y, en menor midida, árabes.
Etimoloxía
thumb|250px|right|Muyeres riques de Urfa.
Conocióse a la ciudá por numberosos nomes a lo llargo de la historia: Ուռհա, Urhai n'armeniu; ܐܘܪܗܝ, Urhāy n'araméu; ܐܘܪܗܝ, Riha en siríacu; الرها, Ar-Ruha n'árabe; Ορρα, Orrha en griegu (tamién Ορροα, Orrhoa). Mientres un tiempu, conocióse como Callirrhoe o Antiochia de Callirhoe (en griegu, Αντιόχεια η επί Καλλιρρόης). Mientres la dominación bizantina, llamóse Justinópolis. Sicasí, antes de la dominación turca, conocer col nome que-y dieron los seléucidas: Εδεσσα, Edessa.
«Şanlı» significa grande, gloriosu en turcu. Camudóse oficialmente'l nome a Urfa pol de Sanliurfa na Gran Asamblea Nacional de Turquía en 1984 por cuenta de la resistencia local que protagonizó la ciudá na Guerra d'Independencia Turca. Llogróse que se concediera'l títulu gracies a les repitíes solicitúes de los diputaos de la ciudá, que deseyaben dar a Urfa un tratu similar al de ciudaes como «Gazi» (veterana) Antep y «Kahraman» (heroica) Maraş.
Historia
La historia de Sanliurfa empieza nel sieglu IV e. C., anque ye posible que se remonte al sieglu VIII e. C., yá que esisten evidencies nos asentamientos cercanos de Duru, Harrán y Nevalı Çori. Foi una de les munches ciudaes de la cuenca de los ríos Éufrates-Tigris, el trubiecu de la civilización mesopotámica. Según la tradición turcu-musulmana, Urfa (el so nome dende la dómina bizantina) ye la ciudá bíblica d'Ur, por cuenta de la so cercanía al pueblu de Harrán. Sicasí, Iraq tamién reclama que la ciudá de Ur atopar al sur del país, según numberosos historiadores y arqueólogos.
Urfa tamién se considera'l llugar de nacencia d'Abraham, que se conmemora nuna mezquita de la ciudá, y el de Job.
Urfa foi conquistada de forma repitida a lo llargo de la historia, y tuvo apoderada por numberoses civilizaciones, incluyíos Ebla, l'Imperiu acadiu, Sumeria, Babilonia, los hitites, los hurritas, el reinu d'Armenia, Mitani, Asiria, Caldea, Media, l'Imperiu persa, el reinu de Macedonia (baxu Alexandru Magnu), l'Imperiu seléucida, los arameos, Osroene, l'Antigua Roma, l'Imperiu sasánida, l'Imperiu bizantín y los cruciaos.
La ciudá d'Edesa
Tres la desintegración del imperiu macedoniu Edesa quedó so dominiu del xeneral macedoniu Seleuco I. Darréu integróse nel imperiu parto hasta que'l renacíu imperiu persa de la dinastía sasánida apoderóse de too l'este d'Anatolia. Los conflictivos, trémboles y volátiles llendes de los imperios romanu (y bizantín d'equí p'arriba) y persa sasánida dieron pie a la batalla d'Edesa onde l'imperiu romanu sufrió una contundente derrota a manes perses. Nesa batalla l'emperador Valerio foi prindáu polos perses sol mandu de Sapur I. Los romanos viéronse obligaos a realizar toa una serie de contrapartidas pa llograr la so lliberación, como l'atélite sistema de regación en Sushtar (actual Irán). Mientres el periodu bizantín, Edesa tuvo una gran relevancia a nivel rexonal. La ciudá cuntaba con ilesies, escueles y monesterios.
La llegada del Islam
L'Islam llegó hacia l'añu 639, cuando l'exércitu omeya conquistó la rexón ensin emplegar les armes. L'Islam establecer de forma permanente en Urfa gracies a los imperios de los ayubíes, los selyúcides y los otomanos. Tres la Primer Cruzada, la ciudá convertir nel centru del Condáu d'Edesa hasta 1144, cuando foi prindada de nuevu pol turcu Zengi. La mayor parte de la población foi asesinada, xunto col arzobispu. Mientres los siguientes diez años, Urfa foi'l centru de la historia europea, yá que la so reconquista foi la razón de la Segunda Cruzada. Anque empezó con una masacre de xudíos n'Europa Occidental y la presencia d'un Emperador y un rei de Francia fixéron-y ganar importancia, nun consiguió llevar a cabu'l so cometíu. L'únicu ésitu foi la conquista de la ciudá de Lisboa per parte d'una flota inglesa a los árabes y la so entrega al que darréu sería rei de Portugal.
So la dominación otomana, Urfa foi una importante ciudá onde destacó'l algodón, el cueru y la xoyería. Había tres comunidaes cristianes: la siria, l'armenia y la llatina. Los postreros cristianos sirios abandonaron la ciudá en 1924, treslladándose a Alepo (onde s'asitiaron nuna zona a la que se llamó Hai al-Suryan, el barriu siríacu).
Primer Guerra Mundial y posguerra
En 1914, calculábase que Urfa cuntaba con 75.000 habitantes: 45.000 curdos y turcos, 25.000 armenios y 5.000 cristianos sirios. Tamién había xudíos.
La retirada francesa de Urfa alcordar ente les fuercies ocupantes y los representantes de les fuercies locales, dirixíes pol capitán Ali Saip Bey, designáu pol gobiernu de Ankara. Anque la retirada diba producise de forma pacífica, el plan viose alteriáu por una emboscada de fuercies irregulares a los franceses nel pasu de Şebeke escontra Siria, y que provocó 296 muertos ente les tropes franceses y más ente los rebeldes.
Sanliurfa na actualidá
La Sanliurfa moderna presenta grandes contrastes ente los barrios antiguos y los recién. El cascu antiguu ye unu de los más evocadores y románticos de Turquía, con un antiguu bazar que sigue usando la población pa mercar fruta y verdura, onde siguen allegando habitantes árabes y curdos pa vender los sos productos. Gran parte del cascu antiguu cuenta con cases tradicionales d'Oriente Mediu construyíes alredor de patios a los que munches vegaes nun puede aportase con vehículos de motor.
Política
Anque munchos de los habitantes son curdos y fálase curdu de forma xeneralizada, la población llocal ta bien integrada na sociedá turca, polo que nun esiste sofitu relevante al nacionalismu curdo. Tamién destaca la población turcomana. Dientro de Turquía, considérase que Urfa ye, tres Konya, la ciudá más devota del país. Ye, amás, una plaza fuerte del Partíu de la Xusticia y el Desenvolvimientu.
Gastronomía
La cocina ye típica del sureste de Turquía; destaquen el pan y la carne en forma de kebab, döner o kavurma (carne o fégadu fritu), la berenxena, el tomate y la guindilla, incluyíu'l pimientu coloráu local conocíu como isot. Otros platos inclúin: el picante çiğ köfte (en Urfa, inclusive más picante); duces como'l künefe de mantega caliente y sirope, o'l postre de nueces sillik; l'amargosu café d'estilu árabe mırra y la bébora asemeyao al café fecha con terebinto, menengiç kahvesi.
Urfa nun ye una gran metrópolis, polo qu'en munchos aspeutos demuestra que se trata d'una ciudá conservadora. Nun se suel sirvir bébores alcohóliques cola comida; inclusive los xardinos de té (únicu llugar d'entretenimientu social qu'ufierta Urfa) namái se destinen a families o a homes (al contrariu que nel oeste de Turquía). Una tradición llocal ye'l sıra gecesi, onde s'axunten grupos d'homes en casa, especialmente pel hibiernu, pa tocar el llaúd (el llaúd árabe o'l bağlama) y cantar cantares tradicionales.
Economía
Dende principios de los años 1990, Sanliurfa viose beneficiada, según el gobiernu central turcu del Proyeutu del Sureste d'Anatolia, qu'apurrió agua a los llabradores locales y fomentó un boom na producción, incluyida la d'algodón, tou ello a pesar de les condiciones climatolóxiques. Esti fechu benefició tamién a la industria llixero de la ciudá. A pesar de tratase d'auténticos problemes, amenorgar el desemplegu y la probeza al respective de otres ciudaes del sureste de Turquía.
College
thumb|250px|Una vista de Sidgwick Hall, de [[Newnham College, perteneciente a la Universidá de Cambridge.]] College (lléase /ˈkɒlɪdʒ/ en idioma inglés) ye'l términu utilizáu pa denominar a una institución educativa, pero'l so significáu varia nos países de fala inglesa; de la mesma qu'en francés la variedá d'instituciones educatives denominaes collège (con acentu grave; lléase /kɔ.lɛʒ/).
Reinu Xuníu
L'usu de la pallabra college nel Reinu Xuníu ye bien ampliu ya inclúi gran variedá d'instituciones:
Oxford y Cambridge
Los dos universidaes antigües d'Inglaterra (Oxford y Cambridge, dacuando llamaes en xunto "Oxbridge"), son xeneralmente federaciones de facultaes o colleges autónomos. Tienen un funcionamientu similar a los antiguos colexos mayores. Aproven agospiamientu, comida, biblioteques, actividaes deportives y sociales, tamién nomen tutores encargaos de siguir el desempeñu de los estudiantes. Per otra parte, la universidá aprove les clases, realiza los exámenes y da los títulos. Los colleges son entidaes totalmente independientes, propietaries de los sos inmuebles, con personal propio y el so propiu presupuestu. En dellos casos los colleges pueden tener meyores condiciones financieres que les universidaes a les que tán acomuñaes.
Otres universidaes britániques
La Universidá de Durham tamién ta entamada en colleges, y éstos tamién tienen la so identidá llegal propia. Sicasí, los colleges de Durham nun tienen independencia financiera y namái ufierten servicios estudiantiles, ensin enseñanza. Universidaes recién, como Lancaster, York y Kent, tienen una estructura similar, sacantes les sos colleges nun tienen identidá propia. Oficialmente, la Universidá de Londres ta formada por una serie de colleges, sicasí, la federación ye muncho más flexible qu'en Oxford o Cambridge, al puntu que pueden considerase estes instituciones como universidaes independientes.
Estaos Xuníos
Una variante d'estes instituciones son los colexos universitarios, denominaos community colleges, junior colleges, technical colleges, o city colleges. Trátase de centros que solamente imparten programes de dos años de duración, esto ye, que solamente otorguen el Grau d'asociáu o titulaciones propies.
Australia
N'Australia, un college puede utilizase al mentar a un institutu d'educación cimera más pequeñu qu'una universidá, que la so alministración puede tar al cargu d'una universidá o ser independiente. Por cuenta de una reforma realizada nos años 1980, munchos de los colleges independientes hasta entós pasaron a ser parte d'universidad más grandes. Munches escueles secundaries tamién son denominaes colleges n'Australia. El términu tamién s'utiliza al faer mención de les residencies d'estudiantes, como nel Reinu Xuníu, pero al comparar los sos programes de tutoría, les instituciones australianes resulten más pequeñes y nun realicen actividaes d'enseñanza conducentes al llogru d'un grau académicu, sacante una o dos instituciones d'enseñanza teolóxica.
Canadá
En Canadá, un college ye una escuela téunica, d'artes aplicaes o ciencies aplicaes –una institución qu'apurre diplomes d'educación cimera, que nun correspuende necesariamente a una universidá, magar esisten esceiciones–. En Quebec, puede referise particularmente a CEGEP, una forma d'educación cimera que ye parte del sistema educativu de Quebec.
Francia
Un collège (en idioma francés, con acentu grave; lléase /kɔ.lɛʒ/) ye un centru d'educación secundaria de primer ciclu. Consta de cuatro cursos que se suelen atender de los once a los quince años. El segundu ciclu d'educación secundaria cursar nun lycée.
En dellos casos, ye un organismu d'investigación:
Arxentina, Uruguái, Perú y Chile
En Perú y Chile dalgunos colexos inclúin el términu college como una manera d'identificase como billingües (Markham College y Casuarinas College en Perú; Saint George's College, Santiago College y dalgunos Colexos Británicos en Chile).
Dende 2009 la Pontificia Universidá Católica de Chile utilizar pa da-y nome a una carrera de pregrado que, siguiendo'l modelu de delles universidaes anglosaxones, combina majors y minors.
Systema Vegetabilium, editio decima sesta
Systema Vegetabilium, editio decima sesta, (embrivíu '''Syst. Veg. (ed. 16)'''), foi un llibru ilustráu con descripciones botániques editáu pol botánicu y médicu alemán, Curt Polycarp Joachim Sprengel. Espublizóse en cinco volúmenes nos años 1824 hasta 1828.
Concepción Company Company
miniaturadeimagen|Vicente Quirarte y Concepción Company Company. Concepción María del Pilar Company Company ye una llingüista, filóloga, investigadora y académica mexicana d'orixe español. Les sos árees d'investigación son la teoría del cambéu llingüísticu, la sintaxis histórica del español, filoloxía, variación llingüística y ecdótica.
Estudios y docencia
Realizó la llicenciatura en Llingua y Lliteratura Hispániques (1980), según la maestría (1983) y doctoráu (1988) en Llingüística Hispánica na Facultá de Filosofía y Lletres de la Universidá Nacional Autónoma de Méxicu (UNAM). Ye profesora na so alma máter ya impartió cursos de posgráu como profesora convidada n'universidaes del país como: El Colexu de Méxicu, Universidá de Sonora, Universidá de Guanajuato, El Colexu de Michoacán, Universidá Autónoma de Aguascalientes y El Colexu de Sinaloa; n'universidaes internacionales como: Universidá de L'Habana, Universidá de Salamanca, Universidá de Buenos Aires, Universidá Autónoma de Madrid, la Fundación Duques de Soria, Universidá de Santiago de Compostela, Universidá de Málaga, Universidá Nacional de Que'l so, Universidá Complutense de Madrid, Universidá de Granada, Universidá de Barcelona, Universidá Autónoma de Barcelona, Universidá de Coimbra, Universidá de Maryland College Park, Universidá Hebrea de Xerusalén, Universidá de California Berkeley y Universidá de la República (Uruguái).
Investigadora y académica
Ye investigadora emérita del Institutu d'Investigaciones Filolóxiques de la UNAM y miembru nivel III del Sistema Nacional d'Investigadores del Conseyu Nacional de Ciencia y Teunoloxía. Foi miembru del Comité Directivu de la International Society for Historical Linguistics (ISHL) de 2001 a 2009. Foi escoyida miembru de númberu de l'Academia Mexicana de la Llingua el 23 de setiembre de 2004, tomó posesión de la siella V el 25 de payares de 2005 y ye presidenta de la Comisión de Lexicografía de dicha institución. Como presidenta de la Comisión foi direutora del proyeutu y dirixó la edición del Diccionariu de mexicanismos publicáu pola Academia en payares de 2010, que la so segunda edición totalmente revisada ta prevista pa 2017. Forma parte de la Xunta de Gobiernu d'El Colexu de Méxicu dende 2010. Foi nomada vicepresidenta de l'Asociación Internacional d'Historia de la Llingua Española en 2011. En payares de 2016 foi nomada miembru d'El Colexu Nacional. Ye considerada como la más destacada sintactóloga de Méxicu.
Obres publicaes
Amás de dirixir el proyeutu Medievalia y codirixir la revista homónima, ye miembru de los conseyos editoriales del Journal of Historical Linguistics, Romance Philology, Revista de Filoloxía Española, Anuariu de Lletres, Signos, Revista Internacional de Llingüística Iberoamericana, Llingüística (ALFAL), Transactions of the Philological Society, Nueva Revista de Filoloxía Hispánica, ente otres. Publicó decenes d'artículos especializaos en llingüística histórica, teoría de cambéu llingüísticu, gramaticalización y hestoria de la llingua española; ente les sos obres atópense:
Estación Marítima de Santander
La Estación Marítima de Santander ye un edificiu singular de Santander construyíu en 1970, que'l so teyáu foi escurríu p'asemeyar el fuerte aguaxe de la mariña cántabra.
La Estación Marítima de Santander atopar en plenu centru de la ciudá, concretamente na calle Calderón de la Barca. Estes instalaciones son les que reciben y embarquen a los pasaxeros del ferry que, anguaño, cuenta con tres llinies que conecten con Plymouth, Portsmouth y Poole (Reinu Xuníu). La frecuencia de dambes llinies ye selmanal y la duración del viaxe d'ente 20 y 24 hores.
Esta cortil ye sede del Show Hall que se desenvuelve dende febreru hasta avientu y que la so programación cunta con un cartelu d'artistes mayoritariamente cántabru.
Esclusa
thumb|260px|Vista d'una esclusa de la [[Canal de Panamá.]] thumb|260px|Vista del interior d'una esclusa n'Alemaña.
Les esclusas son obres hidráuliques que dexen vencer desniveles concentraos en canales navegables, alzando o baxando los navíos que s'atopen nelles. Pueden formar parte de les estructures complementaries d'una presa, cuando ésta constrúi sobre ríos navegables.
Son bien conocíes les esclusas de la Canal de Panamá. N'Europa, onde la navegación interior ta desenvuelta, puede salease dende'l Mar del Norte hasta'l Mar Negru travesando delles esclusas.
L'encruz d'una esclusa ye una operación bastante lenta; yá que hai que permediar los niveles d'agua, primero col tramu de canal onde s'atopa la embarcación y depués col otru nivel escontra'l que va salir el navío. El consumu d'agua ye considerable; pa mengualo procúrase nunca faer un enllenáu o vaciáu de la esclusa si nun hai un navío que rique de travesala. Ési tamién ye unu de los motivos polos cualos polo xeneral construyir dos esclusas en paralelu; asina, parte de l'agua de vaciáu d'una puédese utilizar pal enllenáu de la otra.
Theta Microscopii
Theta Microscopii (θ Microscopii) puede referise a dos estrelles distintes de la constelación de Microscopium:
Galium triflorum
Galium triflorum conocíu comúnmente por galio arumáu ye una planta herbal de la familia Rubiaceae. thumb|240px|Ilustración
Distribución
Atopar dende Canadá hasta Méxicu, N. & NE. d'Europa (y los Alpes), oeste d'Asia hasta China.
Descripción
Esta planta ye una vide yerbácea que s'abasnar dientro del monte con fueyes que s'alcen sobre rosetones básiques. Tien seis fueyes en roseta debaxo del pedúnculu. Cada pedúnculu tien tres estructures y una sola bola floral. Los tarmos son cuadraos. La vide entera nun ye bien gruesa, sinón abondo aspra pa pegase a la ropa o piel de quien camine ente elles.
Taxonomía
Galium triflorum describióse por André Michaux y espublizóse en Flora Boreali-Americana 1: 80, nel añu 1803. Galium: nome xenéricu que deriva de la pallabra griega gala que significa "lleche", n'alusión al fechu de que delles especies fueron utilizaes pa cuayar la lleche.
triflorum: epítetu llatín que significa "con tres flores".
Leménil-Mitry
Tien una población de y una superficie de  km².
Llista de basíliques y catedrales de Canaries
Les islles Canaries tuvieron un pesu bien importante na historia del catolicismu n'España. Los primeros conquistadores castellanos en triando l'archipiélagu llevantaron distintos ermites, ilesias y demás templos católicos. Dalgunos d'ellos pola so importancia histórica o devocional fueron proclamaes colos títulos más importantes que la Santa Sede puede da-y a una ilesia: Catedral y Basílica menor.
Catedrales de Canaries
Esisten na actualidá dos catedrales en Canaries:
Otros templos importantes de Canaries
A parte d'estos templos, pueden mentase otros, tales como les parroquies matrices de les islles y de les capitales d'éstes non mentaes enantes: La Ilesia Matriz de San Agustín (parroquia matriz de Les Palmes de Gran Canaria y de la islla de Gran Canaria); la Ilesia Matriz d'El Salvador (parroquia matriz de Santa Cruz de La Palma y d'isla de La Palma); la Ilesia Matriz de La nuesa Señora de Guadalupe (parroquia matriz de Teguise y de la islla de Lanzarote); la Ilesia Matriz de La nuesa Señora de la Concepción (parroquia matriz de Valverde y de la islla d'El Hierro); la Ilesia Matriz de Santa María de Betancuria (parroquia matriz de la islla de Fuerteventura y de Betancuria); la Ilesia Matriz de l'Asunción (parroquia matriz de San Sebastián de La Gomera y de la islla de La Gomera); la Ilesia Matriz de San Ginés Obispu (parroquia matriz d'Arrecife, la capital de Lanzarote); y la Ilesia Matriz de La nuesa Señora del Rosario (parroquia matriz de Puerto del Rosario, la capital de Fuerteventura).
Tamién destaquen otres ilesies que son populares santuarios de pelegrinación: La Cueva-Santuario de la Virxe de la Cuevita en Artenara (Gran Canaria), el Santuariu del Santísimu Cristu de Tacoronte na llocalidá homónima en Tenerife, la Ilesia Matriz de Santa María de Guía onde se venera a la Virxe de Guía (Santa María de Guía, Gran Canaria), el Santuariu de La nuesa Señora del Carmen en Los Realejos (que ye'l Santuario Mariano más importante del norte de la islla de Tenerife), el Santuariu de La nuesa Señora de les Congoxes en Los Llanos de Aridane (La Palma) y tamién na islla de Tenerife, el Conventu de Santa Catalina de Siena en San Cristóbal de La Laguna, onde reposa'l cuerpu incorruptu de Sor María de Jesús de León y Delgado y el Santuariu del Santu Hermanu Pedro en Vilaflor, llugar onde nació'l primer santu canariu, San Pedro de San José Betancur.
Carbachu (parroquia)
Carbachu ye una parroquia del conceyu asturianu de Cangas del Narcea. Tien una población de.
Rodrigo Álvarez de les Asturies
Rodrigo Álvarez de les Asturies (ca. 1260-1333), conde de Noreña y Xixón, tutor del futuru Enrique II de Castiella y señor de les villes d'Allande, Llanes y Ribeseya.
Ostentó dende 1287 el cargu de comendero de les tierres del Monesteriu de San Vicente d'Uviéu. En 1318 recibió la encomienda d'Avilés y, siquier a partir de 1314, d'Uviéu; en 1325 recibió la encomienda de les tierres episcopales de Llanera y Les Regueres y, en 1329, llogró de la Orde de Santiago la tenencia de los castiellos de Sobrescobiu y Gozón.
thumb|right|250px|Armes de Don Rodrigo Álvarez d’Asturies que llueu foron asumíes por xamasques menores de la familia como los Nava y los Lludeña.
Mocedá y primeros años
Fíu de Pedru Álvarez de les Asturies, que mientres el reináu d'Alfonsu X llegaría a ocupar el puestu de mayordomu mayor del rei, y de Sancha Rodríguez de Lara, Rodrigo convertir nuna de les figures destacaes de la política castellana mientres les minoríes y reinaos de Fernando IV y Alfonso XI.
A la muerte del so hermanu Pedru, Rodrigo va recibir n'heriedu los amplios señoríos xurisdiccionales de los Álvarez de les Asturies, ente los qu'ocupaba un llugar preeminente el señoríu de Noreña y Xixón, pola so posición estratéxica na rexón.
Ambiciosu y comenenciosu, nun duldar en camudar de bandu y sofitar a unos o otros en función de les circunstancies. Asina, mientres la minoría de Fernando IV, sofitó al infante Xuan nel cercu d'Uviéu, tres proclamase rei en Llión. La ciudá d'Uviéu, sicasí, soportó'l sitiu, y les fuercies rebalbes tuvieron que retirase.
Política castellana
D'esta forma empezaba la carrera política de Rodrigo Álvarez que, nos años siguientes, y gracies en parte a la influencia del infante Xuan na Corte, algamó'l títulu d'Adelantado Mayor d'Asturies y Llión, y, en 1308, el d'Adelantado Mayor en Galicia.
A la muerte de Fernando IV abrióse un nuevu periodu d'inestabilidá en Castiella, mientres la minoría d'Alfonso XI; esta vegada, Rodrigo inclinar pol partíu lideráu por María de Molina y l'infante don Pedru y contra el so antiguu valedor l'infante Xuan, qu'aína intentó sacar ganancia del ríu revueltu. Ello ye que figura nos pactos roblaos colos infantes Don Xuan Manuel y don Felipe pa salvar la rexencia, y formó parte de les tropes qu'encaloraron les revueltes subsiguientes a los pactos, lo que-y valió'l títulu de Mayordomu Mayor.
Mientres tol reináu d'Alfonso XI, Rodrigo revelóse como un sofitu eficaz y fiel en tou momentu al so rei, acompañándolo en numberosos ocasiones o faciendo d'intermediariu colos varios partíos nobiliarios que trataron de poner en dificultaes al monarca. Intervieno, amás, nes batalles de Teba y Turón contra los Benimerines y participó nes campañes de Xibraltar y Sevilla.
Tal yera'l so compromisu col rei, qu'ésti-y apurre al so fíu bastardu Enrique pa la so educación. Ello ye que Enrique II va ser l'herederu universal de Rodrigo, y les sos posesiones n'Asturies van ser la base qu'utilice pal so asaltu al tronu varios años dempués.
Política asturiana
Sicasí, foi n'Asturies onde la figura y el pesu de Rodrigo Álvarez dexáronse sentir con más fuercia. Yá en 1310 dio un privilexu a los habitantes de Siero por qu'executaren la carta puebla promulgada por Alfonsu X.
Los sos enfrentamientos cola ilesia d'Uviéu pol control de la rexón fueron especialmente importantes. La Ilesia de San Salvador convirtiérase colos años n'unu de los mayores propietarios d'Asturies. Pa ello nun duldar n'utilizar partíes armaes al so serviciu, qu'operaben dende los castiellos de Tudela y Priorio.
En 1315, y aprovechando que Rodrigo Álvarez, que, entós daquella, tenía Uviéu n'encomienda, atopar nel sur entamando la defensa contra los benimerines, l'obispu d'Uviéu, Fernando Álvarez, trató de forzar al conceyu a aceptar un alcuerdu bien beneficiosu pa la ilesia en términos d'impuestos y que supondría una medría del poder eclesiásticu a mariña del conceyu.