cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
AO Mensae
AO Mensae (AO Men) ye una estrella na constelación de Mensa. De magnitú aparente +9,99, nun ye observable a simple vista. D'alcuerdu al nuevu amenorgamientu de los datos de paralax d'Hipparcos, alcuéntrase a 126 años lluz del Sistema Solar. Ye miembru de la nueva Asociación estelar de Beta Pictoris —que tien una edá averada de 10 millones d'años— de la que tamién formen parte, amás de β Pictoris, AU Microscopii, AT Microscopii y PZ Telescopii.
AO Mensae ye una nana naranxa de tipu espectral K4Ve con una temperatura superficial ente 4377 y 4590 K. Relluma con una lluminosidá equivalente al 20% de la lluminosidá solar y el so radiu ye un 20% más pequeñu que'l radiu solar. Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación de 16,4 km/s, siendo el so periodu de rotación de 2,67 díes, equivalente a 1/9 del que tien el Sol. Tien una masa de 0,80 mases solares y presenta una bayura de litiu daqué cimeru a la solar (logє[Li] = 1,91).
Ye brillosu na rexón de rayos X, tando incluyida ente los cien estrelles más brilloses en dicha rexón del espectru distantes menos de 50 pársecs del Sistema Solar. Catalogada como variable de tipu BY Draconis, el so rellumu fluctúa ente magnitú +9,96 y +10,18.
Facundo Cabral
Rodolfo Enrique Cabral Camiñas, de nomes artísticos Indiu Gasparino —nos sos empiezos— y depués Facundo Cabral, foi un cantautor, poeta, escritor y filósofu arxentín.
El so estilu compositivo resulta indefinible porque los sos cantares teníen una gran carga de crítica social, sátira, misticismu, anarquismu, optimismu y hedonismu.
Nos conciertos que realizó, aprovechaba la ocasión pa recitar monólogos, que'l mesmu creaba, con una gran carga reflexiva. Nestes obres citaba constantemente a Jesús, Atahualpa Yupanqui, Krishnamurti, Borges, Whitman y Teresa de Calcuta. Toos personaxes a los que-yos tenía una notable almiración.
En dichos recitales, Cabral revelaba dellos aspeutos personales de la so vida como que nun tenía llar y que percorría'l mundu viaxando d'hotel a hotel. Por eso se autodefinió como "vagamundu first class".
Sicasí, esti aspeutu como munchos otros, enxamás fueron comprobaos yá que nunca se realizaron llibros biográficos, nin documentales alrodiu de Cabral. Ye por eso que'l cantautor foi l'únicu voceru alrodiu de la so vida y obra. Por casu, el cantante Alberto Cortez —quien realizó estenses xires col músicu— escribió una columna d'opinión cuando finó'l cantautor na que sostenía que "foi un personaxe controversial que s'inventó a sigo mesmu".
Cabral foi asesináu en Guatemala en xunetu de 2011, por sicarios que lo confundieron con un empresariu, venceyáu al narcotráficu.
La Unesco declarar nel añu 1996, "Mensaxeru mundial de la paz" y foi nomáu al Nobel de la Paz en 2008.
Infancia
Un día antes de la so nacencia, el so padre dirse del llar. La so madre y los sos otros seis hermanos vivíen en casa del güelu paternu de Facundo Cabral, quien espulsó al restu de la familia. Cabral afirmó dellos años más tarde que la so nacencia producirse nuna cai de la ciudá de La Plata.
Egretta tricolor
Egretta tricolor ye una especie d'ave pelecaniforme de la familia Ardeidae. Atópase nos ríos y güelgues de los estaos sureños d'Estaos Xuníos y por toa Centroamérica, hasta Brasil y Perú.
Facundo Cabral
Infancia
Los sos primeros años pasarse en Berisso, llocalidá axacente a La Plata. Darréu, la madre de Cabral y los sos fíos emigraron escontra Tierra del Fueu, nel sur d'Arxentina.
Egretta tricolor
Subespecies
Conócense dos subespecies de Egretta tricolor:
Facundo Cabral
Infancia
A la edá de 9 años, escapó del so llar y tuvo desapaecíu cuatro meses. El so propósitu inicial yera llegar hasta Buenos Aires pa conocer al entós presidente arxentín Juan Domingo Perón, yá que tenía la referencia de que'l mandatariu "dába-yos trabayu a los probes".
Dempués d'una llarga travesía, tresportáu por distintes persones, al llegar a la ciudá capital, un vendedor de la Feria Franca" dio-y la direición de la Casa Rosada; mas aquel señor díxo-y aína: "Ye bien difícil que te atienda, porque los presidentes suelen ser xente ocupada; pero yo lleí nel diariu que mañana 19 de payares va dir a La Plata porque ye l'aniversariu de la ciudá. Andarse ende". Asina que se foi a La Plata, durmió a la banda de la catedral, y a otru día Facundo Cabral, siendo malapenes un neñu, llogró burllar el cercu policial alredor del mandatariu y la so esposa, Eva Perón.
Cuando un policía garrarse pa retiralo, el presidente, que taba saludando escontra esi llau, díxo-y al policía: -"Déxelo venir"-, y fixo parar el so auto descapotable que tenía un estribu al que Facundo xubióse de momentu y paroló con dambos. -¿Quería dicime daqué?-, preguntaría-y el presidente. -Sí, ¿hai trabayu?-, respondió Facundo.
Nun reportaxe nos años 90, confesó qu'Eva Perón, nesi momentu diría la primer "frase ética" qu'él escucharía na so vida, y que lo acompañaría per siempres: "A lo último daquién que pide trabayu y non llimosna". Gracies a esta conversación, llogró que la so madre llograra emplegu y el restu de la familia treslladarse a la ciudá de Tandil.
Facundo Cabral tuvo una infancia duro y desarimao; convertirse nun marxinal al puntu de ser zarráu nun reformatoriu pos se convirtiera n'alcohólicu dende los nueve años d'edá. Escapa y depués cai presu a los 14 años pol so calter violentu. Na cárcel, un sacerdote xesuita de nome Simón enseñólu a lleer y escribir, ponerse en contautu cola lliteratura #universal y #impulsar a realizar los sos estudios d'educación primaria y secundaria, que llevó a cabu en res año, en llugar de los dolce que yera'l periodu normal n'Arxentina. Un añu antes de cumplir la so condena, Cabral escapó de la prisión, anque recibió entá ayuda del sacerdote. Gracies a un vagamundu, Cabral conoz la relixón, anque declarándose llibrepensador, ensin pertenecer a ilesia dalguna. Pocu dempués, empecipiaríase como músicu y cantante nel mediu artísticu.
Trayeutoria artística
Cabral citaría asina los sos entamos nel mediu musical: "Empecé a cantar colos paisanos, cola familia Techeiro, en Tandil. El 24 de febreru de 1954, un vagamundu recitóme'l sermón del monte y afayé que taba naciendo. Corrí a escribir un cantar de trubiecu, Vuele bajo, y empezó tou."
En 1959, yá tocaba la guitarra y cantaba música folclórica, almiraba a Atahualpa Yupanqui y a José Larralde, treslladarse a Mar del Plata, ciudá balnearia arxentina, y solicitó trabayu nun hotel; el dueñu verse cola so guitarra y dio-y la oportunidá de cantar. Asina empezó la so carrera dedicada a la música; el so primer nome artísticu foi L'Indiu Gasparino. Les sos primeres grabaciones nun tuvieron mayor repercusión. Depués presentóse col so apellíu verdaderu.
En 1970, grabó Nun soi d'equí nin soi d'allá que consagró'l so ésitu. Empezó a ser conocíu nel mundu, grabó en nueve idiomes con cantantes de la talla d'Alberto Cortez, Julio Iglesias, Pedro Vargas o Neil Diamond ente otros.
Exiliu y torna
Mientres la Dictadura Arxentina ente 1976-1983 yera yá consideráu un cantautor de protesta, lo que lo obligó a abandonar Arxentina en 1976. Aniciarse en Méxicu, onde siguió componiendo y faciendo presentaciones. Envalórase que percorrió 165 países.
En 1984, tornó a Arxentina col so nome consagráu. Ufiertó un recital nel Estadiu Luna Park. Siguió per Mar del Plata. En 1987, fixo una presentación nel estadiu de fútbol de Ferrocarril Oeste, en Buenos Aires, con capacidá pa trenta y cinco mil persones. El 5 de mayu de 1994, empezó una xira internacional.
Presentarse en conciertos al pie de Alberto Cortez en “Lo Cortez nun quitar lo Cabral” xuniendo humor y poesía colos cantares que fixeron famosos a dambos intérpretes. En xineru de 1996, dambos actuaben na ciudá de Mar del Plata, cuando Alberto Cortez tuvo de ser operáu por cuenta de una obstrucción na carótida, asina que Cabral siguió cola xira de la cual fíxose una grabación.
Yá cuasi invidente, él mesmu resumió nuna nota: "Foi mudu hasta los 9 años, analfabetu hasta los 14, enviudó trágicamente a los 40 y conoció al so padre a los 46. El más paganu de los predicadores cumple 70 años y repasa la so vida dende l'habitación d'hotel qu'escoyó como última morada".
Muerte
Los sos últimos conciertos #realizar nuna xira en Centroamérica. Presentarse na Ciudá de Guatemala el martes 5 de xunetu de 2011 nel Expocenter del Grand Tikal Futura Hotel, a los venti hores onde pa despidise espresó lo siguiente: “yá-y di les gracies a ustedes; voi #dar en Quetzaltenango, y dempués que seya lo que Dios quiera, porque Él sabe lo que fai”. El xueves 7 presentarse nel que sería'l so últimu conciertu, nel Teatru Roma de la ciudá de Quetzaltenango, que cerró interpretando'l cantar Nun soi d'equí, nin soi d'allá.
Foi asesináu'l 9 de xunetu de 2011 alredor de les 5:20 am, en Ciudá de Guatemala, víctima d'un atentáu aparentemente empobináu al empresariu Henry Fariña    el cual conducía al cantautor y al so representante al Aeropuertu Internacional La Aurora dende l'hotel onde s'agospiaba, pa siguir en Nicaragua cola so xira de presentaciones. L'atentáu foi perpetáu por dellos sicarios que se dirixíen en tres vehículos y armaos con fusiles d'asaltu nel Boulevard Lliberación de dicha ciudá, quedando namái mancáu l'empresariu y fináu el cantautor. En xunetu del 2012 fiscales nicaragüenses dixeron que Cabral foi asesináu per parte d'una disputa ente Alejandro Jiménez González y Henry Fariñas, dambos miembros de la peada "Los Charros" aliada con La Familia Michoacana y arreyada na llavadura de dineru en cantidaes de más de mil millones de dólares. El cartelu Los Charros, amestáu a la yá quebrada Familia Michoacana, estableció la so rede centroamericana con sofitu de «El Palidejo», principal sospechosu del asesinatu del trovador arxentín Facundo Cabral. «El Palidejo» foi condergáu pol asesinatu de Facundo Cabral el 7 d'abril de 2016.
Pensamientu espiritual, estéticu y políticu
Influyíu no espiritual por Jesús, Lao-Tsé, Chuang Tzu, Osho, Krishnamurti, Buda Gautama, Arthur Schopenhauer, Xuan el Bautista, San Francisco de Asís, Gandhi y La Madre Teresa de Calcuta, predicó'l Misticismu, la desapaición del ego y la autorrealización global de la Conciencia humana.
En lliteratura tuvo almiración por Jorge Luis Borges con quien tamién caltuvo conversaciones filosófiques y por Walt Whitman. Esti aldu d'observación espiritual, inconformista, imprimir na so carrera como cantautor que tomó l'aldu de la crítica social ensin abandonar el so habitual sentíu del humor.
Reconocencies
Nun esiste una llista documentada de les sos reconocencies discográfiques, pero Cabral mesmu dixo, entrevistáu por Jaime Bayly, qu'un día fuéron-y apurríos tres discos d'oru y dos de platín. Na mesma entrevista cuntó qu'eso foi en Buenos Aires, y cuando volvía pal hotel (él nun tenía una vivienda propia, sinón que vivía en cuartos d'hoteles) tomó un taxi, que'l so conductor reconocer. El conductor del taxi, al ver que llevaba coses daqué avolumaes, preguntó-y qué llevaba ellí, y Cabral respondió que llevaba tres discos d'oru y dos de platín. El taxista sintió interés y detuvo el vehículu pa contemplalos, a lo que Cabral, depués d'esplica-y que les discográfiques dáben-y cada discu depués de vender tanta cantidá de copies, díxo-y que si gustáben-yos se agasayar, cosa que fizo. Cabral volvió atopase por casualidá con esti home al tiempu, al volver encetar el so taxi, quien al ver de nuevu a Cabral convidó a la so casa, onde lu amosó que tenía los discos nuna paré, "cuasi como nun altar", en pallabres de Cabral.
Sicasí reséñense los siguientes: Pol votu unánime de la Llexislatura porteña y por cuenta de "la so gran trayeutoria na escena musical nacional ya internacional y pola so infatigable llabor como mensaxeru de paz y unidá de los pueblos del mundu". Por 41 votos a favor y nengunu contra, la Llexislatura porteña convirtió llei un proyeutu de la diputada del PRO, Silvia Majdalani, que declara Ciudadanu Pernomáu de la Ciudá Autónoma de Buenos Aires al cantautor Facundo Cabral. Según l'artículu 1°, la llexisladora afirma que fizo la presentación, non solo porque'l trovador tien una "peramplia trayeutoria na escena musical nacional ya internacional", sinón por "la so infatigable llabor como mensaxeru de paz y unidá de los pueblos del mundu".
Obra lliteraria
De la so obra lliteraria, Cabral mentó en dalguna ocasión qu'escribiera alredor de 22 llibros "ensin títulos y ensin autor", que yeren consideraos por él como testos manuscritos que s'editaben ya imprimíense, de los cualos esisten traducciones en chinu mandarín o xaponés. Por ello, la siguiente ye una llista incompleta de les sos obres nel campu lliterario.
Anabacerthia lichtensteini
Anabacerthia lichtensteini, tamién denomináu ticotico ocráceo, ye una especie d'ave del xéneru Anabacerthia y de la familia Furnariidae, que vive en Sudamérica.
Distribución y hábitat
Esta especie distribúise en Misiones nel nordeste de l'Arxentina, l'este del Paraguái, y Brasil, dende'l sur del estáu de Bahia y de Goiás, hasta'l sur de Mato Grosso do Sul y el centru de Rio Grande do Sul. Los sos hábitats naturales son pluviselvas subtropicales y tropicales.
Taxonomía
Esta especie monotípica describióse orixinalmente nel añu 1859 por Jean Cabanis y Ferdinand Heine, sol nome científicu de: Philydor lichtensteini, allugamientu xenéricu que caltenía hasta l'añu 2013, cuando foi treslladáu al xéneru Anabacerthia en base a analís d'ADN mitocondrial.
Arte islámicu
Por arte islámicu conozse l'estilu artísticu desenvueltu na cultura xenerada pola relixón islámica.
N'arquiteutura, crearon edificios con funciones específiques tales como mezquites y madrazes, siguiendo'l mesmu patrón básicu, anque con distintes formes. Práuticamente nun hai arte de la escultura pero les realizaciones d'oxetos de metal, marfil o de cerámica, algamen con frecuencia una alta perfeición téunica. Esiste tamién una pintura y una llume nos llibros sagráu y profanu. thumb|200px|Mezquita de Córdoba. thumb|200px|Damascu: Mezquita omeya. thumb|200px|azulexu de lacería.
Carauterización
Pa designalo tamién s'aplica incorreutamente el términu arte árabe. Esti error vien de un inesactu usu del so significáu yá que de los dos acepciones del términu árabe, una ye téunica. y polo tanto aplicable a los naturales d'Arabia, ente que la otra ye llingüística, tando en rellación con aquellos que falen la llingua árabe. L'arte musulmano o arte islámico de la Península Ibérica recibe la denominación d'arte hispanomusulmán.
L'islam
La era islámica, Hégira, empieza l'añu 622, fecha en que Mahoma marcha de La Meca a Medina fuxendo de la intransixencia amosada pola so predicación. A partir d'esa fecha, al par de la fe relixosa, surdieron unes nueves actitúes sociales y polítiques que, en menos d'un sieglu, espandiéronse dende'l golfu de Bengala hasta l'océanu Atlánticu.
L'islam ('sumisión') tien como base un llibru sagráu, el Corán, que recueye la pallabra d'Allah (Dios) revelada a Mahoma, el so mensaxeru o unviáu. La comunicación del mensaxe divín foi realizada en llingua árabe que pasó a convertise nel idioma oficial y nel vehículu d'unidá.
Amás del Corán esiste otra fonte primordial que se conoz col nome de sunna (costume, vezu o manera), rellacionada cola figura del profeta. La sunna configúrase a base de hadiz o conxuntu d'actos o dichos de Mahoma, constituyendo una auténtica ciencia de la tradición.
Tou musulmán (muslim, creyente) tien que realizar cinco manifestaciones o actos nes que se recueyen básicamente'l conteníu dogmático de la relixón y los sos aspeutos de cultu o ritu. Son los conocíos como pilastres del islam: oficiu de fe, oración, ritual, llimosna, ayunu y pelegrinación a la Meca. Cada unu d'ellos tien una especial incidencia nes espresiones artístiques. L'oficiu de fe o sahada (Nun hai más dios que Allah y Mahoma'l so profeta) explicita la non esistencia del conceutu d'encarnación del cristianismu y hinduismu, coles mesmes que proclama que Muhammad ye namái'l mensaxeru de Dios. Ello porta la primacía del mensaxe sobre'l mensaxeru, de la mesma que ye, ensin dulda, la clave pal desarrollu qu'adquier la escritura como motivu decorativu -la epigrafía- dientro del arte islámico. Reflexa, coles mesmes, l'enclín anicónica latente nel islam dende los primeros momentos magar, non por ello, la figuración dexó de cuntar con cierta presencia anque n'ámbitos acutaos. Esti enclín anicónica va favorecer el gran desarrollu de motivos xeométricos y vexetales con un grau d'astracción cada vez mayor que, al par de los epigrafícos, van definir la ornamentación nel arte islámico.
La oración o salat ye'l preceptu según el que los musulmanes tienen d'orar regularmente cinco veces al día. Ello esixe un estáu de llimpieza ritual o abluciones, un espaciu abondu pa prosternarse ya inclinar la cabeza hasta'l suelu y una correuta orientación escontra La Meca. Consecuencia d'estes obligaciones ye la esistencia d'un edificiu, la mezquita (masyid o llugar pa prosternarse) con un muriu qibla onde se topa'l mihrab o nichu que señala la correuta orientación a La Meca. Les mezquites suelen cuntar con un patiu (sahn) nel qu'esiste una fonte (mida) pa les abluciones o llimpieza corporal. Otros elementos acomuñaos son el minbar o especie de púlpitu con graes pal sermón (jutba), la maqsura o acotadura destinada a les autoridaes, el minarete (esquitara) dende que la so azotea'l muecín llama a la oración y tamién utilicen les alfombres d'oración (sayyada) pa mayor llimpieza nel desarrollu de la oración.
La obligación de dar llimosna (zakat) produz nel terrén artísticu la fundación d'instituciones de caridá como madrasas o escueles teolóxiques onde s'enseña'l Corán, maristan o hospitales, hamman o baños y fontes públiques. El ayunu (sawn) mientres el mes de Ramadán, novenu del calendariu llunar islámicu, tien menor trescendencia artística anque puede concretase en ciertos oxetos realizaos pa les fiestes de rotura del ayunu celebraes a la fin del Ramadán.
La relixón, con éses constitúi'l gran elementu unificador del ampliu territoriu y el dilatáu marcu temporal -sieglu VII hasta l'actualidá- pol que s'espandió'l islam. Sicasí, este desenvuelvo espaciu- temporal xeneró una enorme variedá de manifestaciones artístiques. Lóxicamente, les condiciones xeográfiques - dende desiertos a zones mesetarias o montascoses- según los factores históricu y los consiguientes sustratos de civilización presistentes en cada ámbitu cultural incidieron de forma decisiva nes espresiones artístiques, determinando la so distinta evolución y les sos distintes peculiaridaes. Sicasí, estos condicionamientos y l'asimilación de traces de toes aquelles cultures coles que foi calteniendo contautu, nun llevó al arte islámico a convertise nuna mera repetición de formes y elementos ayenos. Al contrariu, pente medies de la seleición d'ente un vastu repertoriu y el so usu afechu a la so distinta función, llogró un arte fondamente orixinal.
Enantes de les dinastíes
Poco se sabe sobre l'arquiteutura enantes de la dinastía Omeya. El primeru y más importante edificiu islámicu ye, ensin dulda, la casa del profeta'' en Medina. Esta casa, más o menos mítica, foi'l primer llugar onde los musulmanes axuntáronse pa rezar, anque la relixón musulmana cree que la oración puede faese en cualquier llugar.
La casa del profeta tuvo una gran importancia pa l'arquiteutura islámica, yá qu'establez el prototipu de la mezquita d'diseñu árabe, formada por un patiu con una sala d'oración hipóstila. Esti modelo, afechu a la oración, nun nació de la nada, podría tar inspiráu pol templu de Husa ( Yeme, sieglu II e.C. ) o pola sinagoga Dura Europos (anovada nel añu 245). Construyida con materiales perecederos (madera y folla), la casa del profeta nun sobrevivió por enforma tiempu, pero ta descrita con detalle nes fontes árabes. Anguaño, la Gran Mezquita de Medina álzase nel llugar onde supuestamente s'atopaba la casa del profeta.
L'arte omeya
So los Omeyes, l'arquiteutura relixosa y civil crez cola introducción de nuevos conceutos y diseños. D'esta miente, el planu árabe, con patiu y sala d'oración hipóstila, conviértese nun pandu-modelo a partir de la construcción, nel llugar más sagráu de la ciudá de Damascu - nel antiguu templu de Xúpiter y nel llugar onde tuvo la Basílica de San Xuan Bautista'' - de la Gran Mezquita de los Omeyes. L'edificiu foi un importante finxu por que los constructores (y los historiadores del arte) asitiaren ellí la nacencia del planu árabe. Sicasí, recién trabayos de Myriam Rosen-Ayalon suxúrennos que'l planu árabe nació un pocu antes, col primer proyeutu que se fixo pa construyir la Mezquita d'Al-Aqsa en Xerusalén.
La Cúpula de la Roca en Xerusalén ye, ensin dulda, unu de los edificios más importantes de tola arquiteutura islámica, carauterizáu por una fuerte influyencia bizantina ( mosaicos con fondu d'oru, pandu centráu que recuerda'l del Santu Sepulcru ), pero que yá tien elementos puramente islámicos, como'l gran frisu con inscripciones relixoses del Corán. El so modelu nun s'arrobinó, y el que Oleg Grabar considera como'l primer monumentu que foi una gran creación estética del islam, quedó ensin posteridá.
Los Castiellos del desiertu en Palestina ufiértennos muncha información sobre l'arquiteutura civil y militar de la dómina, anque la so función exacta ta entá n'estudiu: ¿parada pa les caravanes, llugares de descansu, residencies fortificaes, palacios con fines políticos que dexaben la xunta ente'l califa y les tribus nómades? Los especialistes esfórciense por afayala, y paez que'l so usu varió en función del llugar onde s'atopen. Anjar foi una ciudá atopada completa y que nos informa sobre un tipu d'urbanismu entá bien cercanu al de l'antigua Roma, con cardu y decumano, como en Ramla.
Amás de l'arquiteutura, los artesanos trabayaben la cerámica, de cutiu non esmaltada, dacuando con un vidráu monocromu tresparente, verde o mariellu, y tamién trabayaron el metal. Sigue siendo bien difícil estremar estos oxetos de los del periodu pre-islámicu, los artesanos reutilizaron elementos occidentales (xamasca vexetal, fueyes de acanto, etc) y sasánidas.
Na arquiteutura como nes artes mobiliarias, los artistes y artesanos omeyes nun inventaron nueves formes o métodos, sinón que reutilizaron de manera bonal les de l'Antigüedá seronda mediterránea ya iranina y afixéronles al so diseñu artísticu, por casu, pente medies de la sustitución na gran mezquita de Damascu de los elementos figurativos que teníen los mosaicos bizantinos, por dibuxos d'árboles y ciudaes. Nos castiellos del desiertu'' refléxense en particular estos préstamos y adautaciones. L'amiestu de tradición y readaptación de motivos y elementos arquiteutónicos, foi creando, adulces, un arte típicamente musulmano, bultable sobremanera na estética de los arabescos, presente al empar que nos monumentos nos oxetos o nes páxines de los Coranes allumaos.
L'arte Abbasida
thumb|left| Copa con pétalos de rosa, ( sieglu VIII / sieglu IX ), [[Irán.]].
Col desplazamientu de los centros de poder escontra l'este, dos ciudaes que seríen socesivamente capitales del Califatu cobraron gran importancia: Bagdag y Samarra n'Iraq. La ciudá de Bagdag nun pudo ser escavada porque ta cubierta pela ciudá comtemporánea. Conocémosla por delles fontes, que la describen como una ciudá circular en que'l so centru construyir grandes mezquites y palacios. Samarra foi oxetu de delles escavaciones, especialmente d'Ernst Herzfeld y más apocayá d'Alastair Northedge. Creada por al-Mutasim, nel añu 836, toma unos trenta quilómetros 2, y tenía amás de munchos palacios, dos grandes mezquites y dellos cuarteles. Abandonada definitivamente a la muerte d'a el-Mutamid nel añu 892 ufiértanos un finxu cronolóxicu fiable.
L'arte de la cerámica conoció a lo menos dos grandes innovaciones: la invención de la fayenza y la cerámica de rellumu metálicu que van perdurar mientres enforma tiempu dempués de la desapaición de la dinastía. Nel islam, llámase faience a una masa de pasta magrizo, cubierta con un esmalte opacu tratáu con óxidu d'estañu, y decorada. Les imitaciones de porzolana china multiplicáronse entós gracies al óxidu de cobaltu, utilizáu dende'l sieglu VIII en Suse, y que dexa decoraos n'azul y blancu. El repertoriu de motivos ye inda bastante llindáu: motivos vexetales ya inscripciones.
El rellumu metálicu nacería nel sieglu IX, seique pola incorporación a la cerámica d'un productu yá esistente y que yera utilizáu nel vidriu. La cronoloxía d'esta invención y de los primeros sieglos ye bien difícil y dio llugar a munchos discutinios. Los primeros rellumos metálicos seríen policromados, ensin imáxenes y a partir del sieglu X pasaríen a ser figurativos y monocromos, si hemos de creer la opinión más comúnmente aceptada, que se basa, en parte, nel mihrab de la Mezquita de Kairuán. Tamién se producía vidriu tresparente o opacu, decoráu por sopláu nun molde o pente medies de l'adición d'otros elementos. Hai dellos exemplos de talláu de vidriu, el más famosu ye probablemente el tazón de les llebres, que se caltién na ayalga de San Marcos en Venecia., y la decoración arquitectónica nesti material que foi topada en Samarra.
La dómina medieval (sieglu IX – sieglu XV)
Dende'l sieglu IX el poder de la dinastía Abbasida ye desafiáu nes provincies más alloñaes del centru d'Iraq. La creación d'un califatu xiín rival, el califatu de la dinastía Fatimida, siguíu del califatu de los Omeyes d'España, dio cuerpu a esta oposición. Tamién apaecieron pequeñes dinastíes de gobernadores autónomos n'Irán.
España y el Magreb
thumb| [[Mezquita-Catedral de Córdoba Gran Mezquita de Córdoba, sala d'oración.]] La primer dinastía que s'instaló a España ( o Al-Ándalus  ) foi la de los Omeyes d'España. Como'l so nome indica, esti llinaxe baxa del de los grandes Omeyes de Siria, abrasáu nel sieglu IX. La dinastía Omeya n'España foi sustituyida dempués de la so cayida por diversu reinos independientes, los Reis de Taifas (1031 - 1091), pero la producción artística nesti periodu nun difier fundamentalmente tres esti cambéu políticu. A la fin del sieglu XI, dos tribus bereberes tomaron socesivamente'l poder nel Magreb y n'España, entós en plena Reconquista : los almorávides y los almohades del norte d'África, qu'apurrieron la so influyencia magrebí al arte. Sicasí, los reis cristianos fueron reconquistando la España islámica, que quedó amenorgada a la ciudá de Granada nel sieglu XIV cola dinastía Nazarí, que consiguió caltenese hasta l'añu 1492.
thumb|left| [[Píxide d'A el-Mughira, 968, caxa de marfil omeya espuesta nel Muséu del Louvre.]] Nel Magreb, los merinides tomaron l'antorcha de los almohades nel 1196. Dende la so capital Fez participaron en munches espediciones militares, tantu n'España como en Tunicia, d'onde nun pudieron desallugar a los Hafsides, una pequeña dinastía firmemente establecida ellí. Los merinides vieron menguar el so poder a partir del sieglu XV y fueron sustituyíos de forma definitiva pola dinastía Sharifs nel 1549. La dinastía Hafsides gobernó hasta'l so desallugu polos turcos Otomanos nel 1574.
El al-Andalus foi un llugar de gran cultura na dómina medieval. Amás d'importantes universidaes como la d'Averroes, que dexó l'espardimientu de la filosofía y la ciencia desconocida pal mundu occidental, esti territoriu foi tamién un llugar nel que florió l'arte. N'arquiteutura, rescampla la importancia de la Mezquita-Catedral de Córdoba Gran Mezquita de Córdoba, pero esto nun tendría de clisar otros llogros como la mezquita de Bab al-Mardum en Toledo o la ciudá califal de Medina Azahara. Tamién ye especialmente importante'l palaciu de l'Alhambra en Granada. Delles traces caractericen l'arquiteutura d'España: los arco de ferradura derivaos de modelu romanos y visigodos. Los arcos polilobulados, bien habituales y que son típicos de tola dómina islámica. La forma del mihrab, como una pequeña habitación, ye tamién una traza bastante característicu d'España.
thumb| Torre en [[Rabat (Marruecos).]] Ente les téuniques qu'utilizaron pa la fabricación d'oxetos, el marfil foi llargamente utilizáu pa la fabricación de caxes y arques. La pyxide al-Mughira ye una obra maestra, con munches escenes figurativas y difíciles d'interpretar.
Los texíos, de sedassobremanera, fueron na so mayor parte esportaos y pueden atopase en munches ayalgues de les ilesies occidentales envolubrando los güesos de los santos. Na cerámica, predominaron les téuniques tradicionales, sobremanera el rellumu metálicu, que s'usó nes baldoses o nuna serie de vasos conocida como vasos de l'Alhambra''. A partir del reináu de les dinastíes magrebíes, tamién hubo un gustu por trabayar la madera, tallada y pintada: el Minbar de la mezquita de Kutubiyya de Marrakech, datáu en 1137, ye unu de los meyores exemplos.
L'arquiteutura d'África del Norte ye relativamente desconocida por falta d'investigación dempués de la descolonización. Les dinastíes almorávides y almohades caracterícense por una busca d'austeridá que s'ejemplifica nes mezquites coles parés desnudes. Les dinastíes merinides y hafsides patrocinaron una arquiteutura bien importante pero pocu conocida y un notable trabayu en madera pintada, tallada y taraceada.
Exiptu y Siria
thumb|left| Mezquita d'al-Azhar, patiu.
La dinastía Fatimida, que ye una de les poques dinastíes del mundu islámicu chiíta, gobernó n'Exiptu ente'l 909 y el 1171. Nacida en Ifriqiya nel 909, llegó a Exiptu nel 969, onde fundó la ciudá califal d'El Cairu, al norte de Fustat, que siguió siendo un importante centru económicu. Esta dinastía allumó una importante arquiteutura relixosa y profana, que los sos restos inclúin les mezquites d'al-Azhar y al-Hakim, y les muralles d'El Cairu, construyíes pol visir al-Badr Jamali. Tamién foi l'orixe d'una rica producción d'oxetos d'arte nuna amplia gama de los materiales: madera, marfil, cerámica pintada con esmalte brillosu, plata, incrustaciones de metal, vidriu opacu, y sobremanera, cristal de roca. Munchos artistes yeren cristianos coptos, como lo demuestren les numberoses obres con iconografía cristiana. Estos constituyíen la relixón mayoritaria mientres el reináu particularmente tolerante de los fatimitas. L'arte caracterízase por una rica iconografía, qu'esplota enforma la figura humano y animal nes representaciones animaes, que tiende a lliberar d'elementos puramente decorativos, como los llurdios de color na cerámica esmaltada. Arriquecióse, tantu estilística como téunicamente, al traviés de los sos contactos coles cultures de la cuenca mediterránea, sobremanera Bizanciu. La dinastía fatimita foi tamién la única que produció escultura, de cutiu en bronce.
Coles mesmes, en Siria, asumieron el poder los atabegs, esto ye, los gobernadores árabes de los príncipes selyúcides. Bien independientes, sofitáronse na enemistá ente los príncipes turcos y ayudaron en gran parte a los cruzaos francos. En 1171, Saladín tomó l'Exiptu fatimida, y punxo nel tronu a la efímera dinastía Ayubida. Esti peíodo nun foi bien ricu n'arquiteutura, lo que nun torgar la renovación y meyora de les defenses de la ciudá d'El Cairu. La producción d'oxetos pervalibles nun se detuvo. La cerámica pintada con esmaltes brillosos, y con incrustaciones de metal d'alta calidá siguieron produciéndose y el vidriu esmaltáu surdió a partir del postreru cuartu del sieglu XII, como se ve nuna serie de vasos y botelles d'esti periodu.
thumb| [[Bautisteriu de San Luis, arte Mameluco ( principios de sieglu XIV. ).]]
Los Mamelucos arrampuñaron el poder a los Ayyubidas d'Exiptu nel añu 1250 ya instaláronse nel 1261 en Siria, ganando a los mongoles. Nun son, puramente falando, una dinastía, porque los soberanos nun reinen de padre a fíu: ello ye que los Mamelucos son esclavos turcos lliberaos, que (en teoría ) comparten el poder ente compañeros de llibertá. Esti gobiernu paradóxicu sostúvose cuasi tres sieglos, hasta'l 1517, y dio llugar a una arquiteutura bien abondosu en piedra, compuesta por grandes complexos fechos pa los sultanes o emires, especialmente n'El Cairu. La decoración realízase con incrustaciones de piedres de distintos colores, según con un esquisitu trabayu en madera que consistió n'incrustaciones de motivos xeométricos resplandientes fechos en marquetería. Utilizóse tamién l'esmalte y el vidriu, y lo que ye más importante, les incrustaciones de metal: d'esti periodu data'l Bautisteriu de San Luis, unu de los oxetos islámicos más famosos, realizáu pol oefebre Muhammad ibn al- Zayn
Los Il-khanides
thumb| [[Azulexu esmaltáu del camellu, Irán. Sieglu XIV. Muséu del Louvre.]]
So estos pequeños khanes'', orixinalmente sometíos al emperador Yuan, pero rápido independizaos, desenvolvióse una rica civilización. L'actividá arquitectónica intensificóse a midida que los mongoles fixéronse sedentarios y siguió tando más o menos marcada poles tradiciones de los nómades, como queda demostráu na orientación norte - sur de los edificios. Sicasí, esiste una importante inflúi persa y la vuelta a les tradiciones yá establecíes, como'l planu iranín. La tumba de Oldjaïtou en Sultaniya foi unu de los monumentos más impresionantes d'Irán, pero lamentablemente ta bien deterioráu y cuasi destruyíu. Tamién, mientres esa dinastía nació l'arte del llibro persa, n'importantes manuscritos como'l Jami al-tawarikh mandáu faer pol visir Rashid al-Din.
Apaecieron nueves téuniques na cerámica, como la de lajvardina, y vense influyencies chines en toles artes.
La Horda d'Oru
left|thumb| La construcción d'un muriu, de [[Behzad.]]
L'arte d'estos nómades ye bien pocu conocíu. Los investigadores, qu'apenas tán empezando a interesase nellos, afayaron qu'hubo una planificación urbana y una arquiteutura nestes rexones. Desenvolvióse tamién una importante orfebrería y la mayor parte de les sos obres amuesen una fuerte influyencia china. Calteníes nel Muséu del Hermitage de San Petersburgu, apenas empiecen a ser estudiaes.
Foi la tercer invasión de los nómades, la de les tropes de Tamerlán, la que fundó'l tercer gran periodu medieval iranín: el de los Timurides. El desarrollu nel sieglu XV d'esta dinastía, dio llugar al cumal del arte del llibro persa, con pintores como Behzad, y munchos mecenes. L'arquiteutura y l'urbanismu persa, al traviés de monumentos como los de Samarcandasobremanera, esperimentaron igualmente una edá d'oru. La decoración en cerámica y les bóvedes con mocárabes son particularmente impresionantes. Esiste una fuerte influyencia del arte del llibru y de China en tolos demás ámbitos. Ye, en parte, el periodu Timurida el que dio cohesión al arte persa, dexándo-y floriar más tarde nel gran imperiu de los Sefávidas.
Anatolia
Siguiendo nel so impulsu, los turcos seldyúcidas siguieron les sos conquistes hasta Anatolia. Dempués de la batalla de Manzikert en 1071 formaron un sultanatu independiente del de los sos primos iraninos. El so poder paez estendese dende 1243 hasta les invasiones mongolas, pero les monedes siguieron siendo acuñaes colos sos nomes hasta l'añu 1304. L'arquiteutura y los oxetos sinteticen los distintos estilos, tantu d'Irán como de Siria. L'arte del trabayu de la madera va dar obres maestres, y sabemos d'un únicu manuscritu ilustráu que data d'esi periodu.
Los turcomanos, que son nómades na rexón del llagu Van, son bien pocu conocíos. Conócense-yos, sicasí, delles mezquites como la Mezquita Azul de Tabriz y van tener una influyencia decisiva tantu n'Anatolia, dempués de la cayida de los Seldjoukidas de Rum, como n'Irán mientres la dinastía Timurida. N'efeutu, a partir de sieglu XIII, Anatolia taba apoderada por pequeñes dinastíes turcomanes, que decidieron apoderase gradualmente de los territorios bizantinos. Adulces surde una dinastía: la de los Otomanos, los llamaos primeros Otomanos" enantes de 1453. Patrocinaron sobremanera l'arquiteutura, onde se busca la unificación de los espacios pente medies de l'usu de cúpules. Na cerámica tamién se sentaron les bases pa lo que se convertiría nel arte otomano puramente dichu cola cerámica de Mileto'' y los primeros azules y blancos anatolios.
India
La India, conquistada polos Ghaznévidas y Ghurides nel sieglu IX, nun s'independizó hasta l'añu 1206 cuando los Muizzî o reis-esclavos, llegaron al poder, marcando la nacencia del sultanatu de Delhi. Más tarde, surdieron otros sultanatos competidores en Bengala, Kaxmir, Guyarat, Jawnpur, Malwa y nel norte del Deccan (Bahmanidas).
Alloñáronse gradualmente de les tradiciones perses, dando nacencia a una arquiteutura y un urbanismu orixinales tiñíos de sincretismu col arte hindú. La producción d'oxetos ta pocu estudiada hasta esti momentu, pero sabemos d'un importante arte del llibru. El periodu de los sultanatos termina cola llegada de los Mogoles qu'adulces conquistaron tola rexón.
L'urbanismu, l'arquiteutura y la so decoración
left|thumb | Minarete de Mekhnes, [[Marruecos .]]
L'Arquiteutura adopta munches formes distintes nel mundu islámicu, de cutiu en rellación cola relixón musulmana: la mezquita ye una d'elles, pero la madrasa y los llugares de retiru son tamién edificios típicos de los países del islam afechos a la práutica del cultu.
Los tipos d'edificios varien enforma según los periodos y les rexones. Enantes del sieglu XIII, nel trubiecu del mundu árabe, esto ye, n'Exiptu, en Siria, n'Iraq y en Turquía, cuasi toles mezquites siguen el llamáu pandu árabe, con un gran patiu y una sala d'oración hipóstila, pero que varien descomanadamente na so decoración ya inclusive nes sos formes: nel Magreb les mezquites adoptaron un planu en «T» con naves perpendiculares a la qibla, ente que n'Exiptu y Siria les naves son paraleles. Irán tien les sos propies especificidaes como l'usu del lladriyu y la decoración en estuco y cerámica, l'usu de formes particulares de cutiu tomaes del arte Sasánida como los  Iwan ( antoxanes d'entrada abiertos por un gran arcu ) y l'arcu persa. N'España, hai más bien un gustu por una arquiteutura coloriada col usu d'arcos variaos ( de ferradura, polilobulados, etc ). N'Anatolia, so la influyencia de l'arquiteutura bizantina, pero tamién por cuenta d'evoluciones específiques nel planu árabe nesta rexón, construyéronse les grandes mezquites otomanes de cúpula singular y desproporcionada. Na India mogol los planos fuéronse alloñando gradualmente del modelu iranín, destacando enforma nos sos edificios la cúpula bulbosa.
L'arte del llibru
thumb|Detalle d'una pintura árabe, (sieglu XIII).
EL arte del llibru inclúi tantu la pintura, la encuadernación, la caligrafía y la llume. Esto ye, arabescos y dibuxos nos márxenes y nos títulos.
Estrémase tradicionalmente l'arte del llibru en tres ámbito distintos: Árabe pa los manuscritos sirios, exipcios, de Jezirah, ya inclusive otomanos del Maghgreb (pero éstos tamién pueden ser consideraos por separáu). Persa pa los manuscritos creaos n'Iránsobremanera mientres el periodu mongol. Indiu pa les obres mogolas. Cada unu d'estos ámbitos tien el so propiu estilu, estremáu en distintes escueles, colos sos propios artistes y les sos convenciones. Les evoluciones son paraleles, anque paez evidente qu'hubo influyencies ente les escueles, ya inclusive ente zones xeográfiques, al traviés de los cambeos políticos y los frecuentes desplazamientos de los artistes.
Les llamaes artes « menores »
thumb|left |Aspersorio de vidriu sopláu, sieglu XII – sieglu XIII.
Son conocíes n'Europa como artes menores les artes decoratives. Sicasí, nes tierres del islam, como en munches cultures de fuera d'Europa o antigües, estes artes utilizáronse llargamente con fines más artísticos qu'utilitarios y algamaron tal puntu de perfeición que nun se pueden clasificar como artesanía. Poro, si los artistes islámicos nun s'interesaron na escultura por razones principalmente relixoses, dexáronnos pruebes d'un inxeniu y una maestría notable nes artes del metal, la cerámica, el cristal, y el cristal de roca; y tamién en piedres dures como la calcedonia, el talláu en madera, la marquetería y el marfil, ...
Motivos, temes ya iconografía del arte islámico
Cuando se menta'l términu arte islámico, de cutiu piénsase nun arte ensin imáxenes compuestu dafechu de motivos xeométricos y arabescos. Sicasí, hai munches representaciones de figures nes artes del islam, particularmente en tou aquello que nun ta entendíu dientro del ámbitu de la relixón.
L'arte y la relixón
Les relixones xugaron un papel importante nel desarrollu del arte islámico, que de cutiu s'utilizó con fines sagraos. Piénsase, poques gracies, na relixón musulmana. Sicasí, el mundu islámicu nun tuvo una mayoría musulmana hasta'l sieglu XIII y otres creencies tamién desempeñaron un papel importante nel islam. El cristianismu, particularmente, nun área que va dende Exiptu hasta l'actual Turquía. El zoroastrismu, especialmente nel mundu iranín. El hinduismu y el budismu nel mundu indiu y el animismu en tol Magreb.
L'arte y la lliteratura
Sicasí, tou l'arte islámico nun ye relixosu, y los artistes tamién utilizaron otres fontes, ente elles la lliteratura. La lliteratura persa, como'l Shahnameh , la epopeya nacional compuesta a principios del sieglu X pol poeta persa Ferdowsi, los Cinco Poemes o Jamsa de Nizami nel (sieglu XII), ye tamién una fonte importante d'inspiración pa munchos motivos que s'atopen tantu nel arte del llibru'' como nos oxetos (cerámiques, tapices, etc ). Les obres de los poetes místicos Saadi y Djami tamién dieron llugar a munches representaciones. El al-Jami tawarikh , o Historia Universal, compuesta pol visir Il-khanide Rashid al-Din a empiezos de sieglu XIV foi la inspiración de numberoses representaciones en tou'l mundu islámicu.
La lliteratura científica, como los trataos d'astronomía o mecánica tamién tienen ilustraciones.
Motivos abstractos y caligrafía
Los motivos decorativos son bien numberosos nesti arte y bien variaos, dende los motivos xeométricos hasta los arabescos. La caligrafía nes tierres del islam ta considerada como un arte, inclusive sagráu, habida cuenta de que les suras del Corán considérense como pallabres divines y que les representaciones de los seres vivos tán escluyíes de los llibros y llugares relixosos, la caligrafía merez una atención especial, non solo nel ámbitu relixosu, sinón tamién nes obres profanes.
Les representaciones figurativas
De cutiu piénsase que l'arte islámico ye totalmente anicónico, sicasí, pueden reparase numberoses figures humanes y animales na cerámica. Les imáxenes relixoses del profeta Mahoma, de Xesús y del Vieyu Testamentu lo mesmo que de los imanes, tamién dieron llugar a representaciones que, según dómines y llugares, tienen la cara velar o non. La cuestión de la representación figurativa nel islam ye entá güei bien complexa.
Historiografía del arte islámico
L'arte islámico foi mientres enforma tiempu conocíu n'Europa gracies a les numberoses importaciones de materiales preciosos (seda, cristal de roca), que se fixeron na dómina medieval. Munchos d'estos oxetos convirtiéronse en reliquies y caltiénense anguaño nes ayalgues de les ilesies del mundu occidental. Sicasí, la historia del arte islámico como una ciencia ye una disciplina bien recién en comparanza, por casu, cola d'otres artes antigües. Per otru llau, les escavaciones d'arte islámico fueron víctimes de cutiu d'arqueólogos que deseosos d'aportar rápido a los niveles más antiguos, escalaron los niveles más modernos.
Nacida nel sieglu XIX ya impulsada pol movimientu orientalista, esta disciplina evolucionó marcada por munchos vaivenes, debíos a acontecimientos políticos y relixosos mundiales. La colonizaciónsobremanera, fomentó l'estudiu de dellos países - según l'apaición de coleiciones europees y americanes -, pero periodu enteros de la hestoria quedaron escaecíos. De la mesma, la Guerra Fría, ralentizó considerablemente l'estudiu de les artes del islam, torgando l'espardimientu d'estudios y descubrimientos.
Grandes coleiciones d'arte islámico
thumb |Tiesto de les aves, [[Siria, de principios de sieglu XIII, Muséu del Louvre .]] Como asocede de cutiu, les grandes coleiciones d'arte islámico tán más bien nel mundu occidental, nel Muséu del Louvre, Muséu Metropolitanu d'Arte, Muséu Británicu y Victoria and Albert Museum en particular. Sicasí, esisten coleiciones n'otros llugares, ente elles les del Muséu Islámicu d'El Cairu o'l Muséu Nacional de Qatar. La Fundación Gulbenkian Lisboa y la coleición Khalili tamién caltienen numberoses pieces. Los museos americanos, como la Galería Freer de Washington, tienen fondos bien importantes, tantu d'oxetos como de manuscritos. El corning Muséu del Vidriu de Nueva York tien unu de los fondos de vidrios islámicos más grande del mundu. Tocantes a los manuscritos, tenemos que señalar grandes biblioteques como la British Library o la Biblioteca Nacional de Francia, que los sos fondos orientales tán bastante completos anque los museos caltienen tamién páxines ilustraes y manuscritos.
Grandes llugares arqueolóxicos del arte islámico
Tán faciéndose munchos progresos nel estudiu de la producción d'oxetos y de l'arquiteutura islámica más antigua, especialmente n'Iraq, Samarra o Susa, por casu, o inclusive nel El Cairu. A pesar del contestu actual, los principales xacimientos tán siendo escavaos en tou'l mundu islámicu dende Paquistán hasta'l Magreb.
Bibliografía
Arts et civilisations de l'islam, sous la direction de Markus Hattstein et Peter Delius, Könemann, Cologne, 2000 ; Encyclopédie de l'islam, Brill, 1960 (2ª édition) ; C.Y. Bosworth, Les Dynasties musulmanes, trad. Y. Thoraval, Actes sud, coll. « Sinbad », 1996 ; H. Stierlin, Islam : de Bagdag à Cordoue, des origines au XIII siècle, Taschen, 2002 ; (n'inglés) S. Blair, J. Bloom, The art and architecture of islam 1250-1800, Yale University Press, 1994 ; (n'inglés) R. Ettinghausen, O. Grabar, M. Jenkins-Madina, Islamic Art and Architecture 650–1250, Yale University Press, 2001 ; (n'inglés) R. Hillenbrand, Islamic architecture : form, function and meaning, Edinburgh university press, 1994.
Sue Lyon
Sue Lyon ye una actriz d'Estaos Xuníos conocida principalmente pola so interpretación na película de Stanley Kubrick Lolita.
Lolita
Sue foi impulsada a la fama gracies a la so intervención nel papel de Lolita (Dolores Haze), na famosa película homónima de Stanley Kubrick de 1962 qu'afaía la revesosa novela de Vladimir Nabokov publicada en 1955.
Kubrick taba buscando una nueva actriz pal papel de Lolita. Nel programa televisivu “The Loretta Young Show” Sue actuaba como figurante y cuando el direutor reparar en bikini, ufiertó-y el papel de l'adolescente qu'encegola sexualmente al maduru ya intelectual Humbert Humbert, personaxe interpretáu pol actor británicu James Mason.
Cuando Kubrick afayó a l'actriz, ésta yá cumpliera los 15 años y tenía d'interpretar un personaxe que al empiezu de la novela tenía 12 años y 17 cuando remata. Aun así, Sue interpretó al personaxe, convirtiéndose instantáneamente na sensación morbosa de Hollywood, llogrando'l Globu d'Oru a la meyor actriz revelación.