cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marina Glezer
Marina Glezer ye una actriz de cine arxentina nacida en Brasil. Ganadora d'un Cóndor de Plata pola so actuación na película El Polaquito y el premiu meyor actriz nel festival de Montreal.
Premios
Nominaciones
BC Cygni
BC Cygni (BC Cyg / HIP 100404 / BD+37 3903) ye una estrella variable na constelación del Cisne de magnitú aparente media +9,97. consideró-ylo miembru de l'Asociación estelar Cygnus OB1, y dientro d'ésta del cúmulu abiertu Berkeley 87, lo que la asitiaría a una distancia de 1500 pársecs (4890 años lluz) del Sistema Solar; sicasí, d'alcuerdu a la midida de la paralax realizada pol satélite Hipparcos (1,20 milisegundos d'arcu), BC Cygni alcuéntrase a pocu más de 2700 años lluz.
BC Cygni ye una superxigante colorada de tipu espectral M3I con una temperatura efectivo de 3570 K. Ye una de les estrelles más grandes conocíes, con un radiu ente 1140 y 1230 vegaes más grande'l radiu solar. Tomando como referencia esti últimu valor, el so radiu equival a 5,7 UA. Si tuviera nel llugar del Sol, les órbites de los primeros cinco planetes —Xúpiter inclusive— quedaríen englobaes dientro de la estrella. Sicasí, ye superada en tamañu por otres estrelles como VY Canis Majoris o VV Cephei, dambes na nuesa propia galaxa, o WOH G64, na vecina Gran Nube de Magallanes. Con una masa d'aproximao 20 mases solares, envalórase que'l so perda de masa estelar —como polvu, una y bones el gas atómico y molecular nun pudo ser evaluáu— ye de 3,2 × 10-9 mases solares per añu. Esta masa ye un indicador de qu'esta estrella va acabar españando como una supernova.
Catalogada como una estrella variable pulsante, el rellumu de BC Cygni varia ente magnitú +9,0 y +10,8 con un periodu de 720 ± 40 díes. Ente 1900 y 2000 paez amontar el so rellumu mediu en 0,5 magnitúes.
Villanueva de Gormaz
Situación
220px|thumb|left|Términu municipal de Villanueva de Gormaz.
Pequeñu pueblu xunto al ríu Caracena, asomáu a la llanura dende'l visu d'una pequeña llomba, a un llau de la carretera que xune Fresnu con Recuerda. Na llonxanza acolúmbrase la mole de la fortaleza de Gormaz.
Demografía
En 2010 la población xube a 10 habitantes, 7 homes y 3 muyeres.
Historia
Perteneció, tres reconquistar, a la Comunidá de Villa y Tierra de Gormaz, y asina siguió hasta'l sieglu XIX, polo qu'en tou dependió siempres de la Villa de Gormaz.
Nel sieglu XVI, hubo una Arca de Misericordia que concedía préstamos n'especie, en condiciones beneficioses, a los que los precisaben
Nel Censu de 1879, ordenáu pol Conde de Floridablanca, figuraba como llugar del Partíu de Gormaz na Intendencia de Soria, con xurisdicción de señoríu y so l'autoridá del Alcalde Pedáneo, nomáu pol Conde de Ribadavia. Cuntaba entós con 193 habitantes.
A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá de constitúi en conceyu constitucional na rexón de Castiella la Vieya que nel censu de 1842 cuntaba con 36 llares y 142 vecinos.
Arte
La Ilesia de San Pedro ye un senciellu exemplar del románicu rural. Na so portada queda un alfiz d'influencies musulmanes.
Costumes
Yera pueblu vinícola como lo demuestren los sos trés llagares, güei arruinaos y les múltiples bodegues escavaes nel so sosuelu, qu'inda cumplen funciones como llugares de xunta d'amigos, una y bones l'actividá agrícola ta en franca decadencia.
Na Selmana Santa yera nomada la so celebración de Les Tiniebles, qu'a pesar de la fecha teníen un calter gayoleru: Mientres el cura y el sacristán cantaben el Miserere en llatín, un molacín diba apagando los dolce veles asitiaes cerca del altar nun tenebrario triangular, y al apagar la postrera, la ilesia quedaba a escures, momentu en qu'empezaba un estrueldu de carraques, matraques, palos y espatexíos, y los mozos aprovechaben pa clavar les faldes de les moces nos bancos o coses pol estilu, provocando'l consiguiente jolgorio al volver la lluz. Esta tradición, perdida como tantes, celebrar en munchos pueblos castellanos, en dalgunos delles vegaes. Hai noticies de que tenía llugar n'El Cubu de la Solana, Peñalba de San Esteban, Velilla de San Esteban, Alcubilla del Marqués, Romanillos de Medina, Cidones, Los Rábanos, Tardelcuende, Castillejo de Carbayeda y Suellacabras (web d'Ángel Almazán)
Clarence Williams III
Clarence Williams III ye un actor d'Estaos Xuníos. Foi nomáu al premiu Tony, y ye quiciabes meyor conocíu pol so papel de Linc Hayes na mítica serie policial jipi The Mod Squad (1968-1973). Ye actor de teatru, cine y televisión, y ocasional direutor. Tuvo casáu y divorcióse de l'actriz de cine Gloria Foster (meyor conocida como «Oráculu» na película Matrix).
Primeros años
Nacíu na ciudá de Nueva York, Williams ye fíu d'un músicu de xira, y nietu del llexendariu pianista y compositor de jazz Clarence Williams cola so esposa Eva Taylor, cantante de blues. Crióse pola so güela paterna, ya interesóse na actuación dempués que nuna ocasión ingresara por accidente a un escenariu nun teatru per debaxo d'una sala YMCA nel barriu Harlem.
Carrera
Dempués de pasar dos años na Fuercia Aérea de los Estaos Xuníos, Williams empezó una carrera como actor. Apaeció per primer vegada en Broadway en The long dream (1960), y recibió un Theatre World Award y una nominación al premiu Tony por Slow dance on the killing ground (1964). Siguiendo col so impresionante trabayu nel escenariu, apaeció en Walk in darkness (1963), Sarah and the sax (1964), Doubletalk (1964), y King John. Tamién se desempeñó como artista residente na Universidá Brandeis en 1966.
El papel que lu llanzó a la fama en tol país foi como'l policía tapáu Linc Hayes na popular serie televisiva policial contracultural Mod Squad (1968). Xunto colos sos relativamente desconocíos compañeros Michael Cole y Peggy Lipton, convirtióse nuna estrella. Desque la serie terminó (en 1973), Williams trabayó nuna variedá de xéneros nel escenariu y la pantalla, dende la comedia (I'm gonna git you sucka, y Half-Baked) hasta ciencia ficción (Star Trek: Deep Space Nine) y drama (Purple Rain). La so envidiable carrera profesional ―que toma más de cuarenta años― inclúi un papel recurrente na serie de televisión surrealista Twin Peaks (1990), un bon policía en Deep Cover (1992), un alborotador na miniserie Against the wall (Contra'l muriu, 1994), y el padre químicamente dependiente del actor Wesley Snipes en Sugar Hill (1993). Otros papeles en televisión inclúin Hill Street Blues, el clásicu canadiense de cultu The Littlest Hobo, Miami Vice, The Highwayman, Burn Notice, Everybody Hates Chris, Justified, un papel recurrente como Philby Cross en Mystery Woman y en series de la canal Hallmark. Puede vése-y en películes como 52 Pick-Up, Life, The Cool World, Deep Cover, Tales from the Hood, Half-Baked, Hoodlum, Frogs for Snakes, Starstruck, The General's Daughter, Reindeer Games, Impostor, The Legend of 1900, y Purple Rain. Tamién realizó un papel de repartu como un mayordomu afroamericanu de George Wallace na película George Wallace (1997, de TNT), y como Raymond Ellsworth Bumpy Johnson en American Gangster (2007). Dellos papeles nel cine en que nun foi acreditáu inclúin Pork Chop Hill (1959) y American Gangster (2007).
Cindy Williams
Vida temprana
Williams nació en Van Nuys (California). Los sos padres yeran John y Lillie Williams, y la so hermana, Carol Ann Williams. Graduóse na escuela Birmingham High School. Ente los sos compañeros atopábase'l trabayador financieru Michael Milken y l'actriz Sally Field. Cindy depués asistió a la universidá Los Angeles City College y convirtióse nuna actriz de cine a principios de los 70's. Apaeció en 19 películes, pero ye reconocida pol so trabayu na serie de televisión Laverne & Shirley.
Carrera
Dempués de la universidá, Williams empezó la so carrera profesional participando en comerciales, que incluyeron trabayos pa los antioyos de sol Foster Grant y pa TWA. Los sos primeros papeles en televisión, ente otros, fueron en Room 222, Nanny and the Professor y en Love American Style.
Williams tuvo papeles importantes en películes a principios de la so carrera: Travels with My Aunt, de George Cukor (1972); American Graffiti, de George Lucas, na cual personificaba a la novia de Ron Howard (1973), y The Conversation, de Francis Ford Coppola (1974). Darréu fizo una audición pal siguiente proyeutu de Lucas, Star Wars, pero'l papel de la Princesa Leia foi llográu por Carrie Fisher.
Williams algamó la fama al protagonizar, dende 1976 hasta 1982, a la fiel y adorable Shirley Feeney na sitcom Laverne & Shirley. Dexó'l programa al quedar embarazada del so primer fíu. Depués, formó parte de la serie de comedia Getting By, que foi emitida por poco tiempu. Tamién apaeció como estrella convidada en dos episodios de la serie 8 Simple Rules.
Williams foi productora executiva de la esitosa película de Steve Martin Father of the Bride, y de la so secuela.
Williams tuvo'l so debú en Broadway como "Mrs. Tottendale" nel musical premiáu The Drowsy Chaperone, nel Teatru Marquis, el 11 d'avientu de 2007. Williams asocedió a JoAnne Worley nel papel, primeramente interpretáu por Georgia Engel.
Vida personal
Cindy casóse con Bill Hudson, del tríu musical Hudson Brothers en 1981, pero terminó divorciándose en 2000. Tuvieron dos fíos: Emily Hudson (nacida en 1983) y Zachary Hudson (nacíu en 1986). Ella y la so familia moren en Los Angeles.
Bill Hudson había estáu casáu primeramente con Goldie Hawn, y ye el padre de los sos dos fíos, Oliver y Kate Hudson.
Morrió en Los Angeles el 25 de xineru de 2023.
Filmografía
Entá non estrenada:
BD +36 3317
BD +36 3317 (conocida tamién como SAO 67556 y TYC 2651-802-1) ye una estrella variable na constelación de Lyra, asitiada a pocu más 3 minutos d'arcu de la tamién variable colorada Delta2 Lyrae y dientro del cúmulu abiertu Stephenson 1. Les sos coordenaes son: Ascensión Recta 18h 54m 22.23s y Declinación +36º 51' 07.45" (equinocciu 2000).
Descripción
Trátase d'una estrella binaria física de magnitú 8.77 en banda V que la so componente visible ye un astru blancu de tipu espectral A0 V (perteneciente a la Secuencia principal) unes 50 vegaes más lluminosa que'l Sol: la so magnitú aparente envalórase en +2,0 ente que la temperatura efectivo cífrase en redol a los 8500K. La masa d'esti astru, deque determinada inda, ten de ser próxima a 2,1 la solar. La estrella secundaria, según resultaos d'un trabayu bien recién (mayu de 2009), ye un astru tamién blancu de tipu espectral A5 V con una lluminosidá cuasi 2.5 vegaes inferior a la de la estrella primaria.
Ye un sistema binariu eclipsante de tipu Algólida (o EA), que'l so prototipu ye Algol (na constelación de Perséu), formáu por una estrella primaria brillosa, caliente, orbitada por una estrella secundaria más fría y débil que nun puede resolvese de la principal telescópicamente y namái puede reconocese pola presencia de dobles llinies nel espectro, que la so posición camuda dacuando. El valor d'esti periodu orbital ye igual a 4.30216 díes.
La fondura del eclís primariu ye igual a 0,938 magnitúes en banda V, la del secundariu igual a 0,335 magnitúes y dambos tienen una forma bien aguda lo qu'indica claramente que son parciales, que les estrelles componentes tán dafechu separaes (sistema detached) y dambes son esfériques.
Del so curva de lluz puede deducise tamién que dambes componentes son bien nueves, al nun enllenar inda'l so lóbulu de Roche; que la enclín del sistema ye bastante próximu a los 90º según una escentricidá bien amenorgada o inclusive nula; per otra parte los eclises son parciales, lo cual apréciase na forma aguda de los mínimos primariu y secundariu. Hasta la fecha (primavera de 2008) nun se determinaron los sos parámetros orbitales nin mases, anque esto ye fácil de modelizar si llógrense bones curves de lluz nel futuru.
Esti sistema estelar ta dientro de la Vía Lláctea, llugar de nacencia de la mayor parte de les estrelles y paez pertenecer al nuevu cúmulu abiertu Stephenson 1 lo cual acótase pola posición central nel senu del mesmu, en que dambes estrelles son nueves y pocu evolucionaes según na gran distancia hasta la Tierra, que se deduz de l'ausencia de paralax y el so amenorgáu movimientu propiu añal.
N'avientu de 2009 incluyóse en The International Variable Star Index cola denominación VSX J185422.2+365107, a la espera de recibir una denominación oficial (p. ex. V1022 Lyr o similar) pola Unión Astronómica Internacional (UAI).
En febreru de 2012 publicóse otru trabayu, "Estudiu fotométricu y espectroscópico de Stephenson 1" (V.I.O., Valencian International University, Máster d'Astronomía y Astrofísica), nel que se presente una modelización del sistema binariu eclipsante BD +36 3317.
Crucigrama
thumb|Crucigrama.
Un crucigrama ye un pasatiempu escritu que consiste n'escribir nuna plantía una serie de pallabres n'orde vertical y horizontal que se crucien ente sigo.
Historia
thumb|left|150px|Un [[cuadráu sator idénticu al atopáu nes ruines de Pompeya (sieglu I).]]
En 1990 atópase nes ruines de Pompeya el más antiguu cuadráu sator ,tratar d'un xuegu con palíndromos que tenía un sistema similar al d'una crucigrama (anque utilizaba bustrofedones).
En 1873, na revista St. Nicholas, un tal Hyperion empezó a publicar los «Double Diamond Puzzles» (ruempecabeces de doble diamante), que yeren una especie de crucigrama nel que nun s'apurríen los cuadrinos, sinón que l'usuariu tenía d'enxareyar les pallabres por sigo mesmu, nun papel estreme. Posiblemente siguió publicando estes crucigrames mientres dellos años.
El 14 de setiembre de 1890, na revista italiana Il Sécolo Illustrato della Doménica Giuseppe Airoldi publicó otru tipu de crucigrama, basáu nel cuadráu sator (anque non en llatín sinón n'italianu), y tituláu «Per il tempo passare» (‘pa pasar el tiempu’). Trátase d'una rejilla de cuatro per cuatro lletres, ensin cuadrinos avisiegos. Incluyía «pistes» p'atopar les pallabres horizontal y vertical, que correspondíen a les pallabres ripa, oder, sera, amen y rosa, idem, pere, llabren. Nun tuvo nengún ésitu, asina que nun volvió publicar se nenguna nueva versión.
El 21 d'avientu de 1913, Arthur Wynne, un periodista inmigrante dende Liverpool (Inglaterra), publicó nel periódicu New York World (Estaos Xuníos) un ruempecabeces llamáu «word-cross» (‘pallabra cruz’), que se cita frecuentemente como'l primer crucigrama, y a Arthur Wynne como l'inventor. Más tarde, el nome foi camudáu a «crossword» (‘crucigrama’ n'inglés).
Descripción
Una crucigrama consta de dos elementos: Pal desenvolvimientu del xuegu, el xugador tien de lleer les referencies que s'atopen estremaes en dos zones (una horizontal y otra vertical). Cada referencia tien un númberu que nun se repite y que s'atopa acomuñáu a la pallabra oculta na crucigrama.
Les pallabres atópense inxeríes talmente que munches d'elles puédense deducir cuando una o más pallabres cruciaes yá fueron escrites, facilitando d'esta miente l'armáu de la crucigrama. Al momentu de completar la crucigrama, el xugador va tener presente que les pallabres horizontales, complétense siempres d'izquierda a derecha en tolos casos y les verticales de riba escontra baxo.
Les crucigrames son un pasatiempu bien popular, polo que son publicaos en munchos diarios y revistes, y esisten amás llibros dedicaos puramente a ellos. De normal, la facilidá o la dificultá pa resolver una crucigrama va depender de qué tantes conocencies remane quién trata de resolvelo.
Earle Williams
Earle Williams (Earle Rafael Williams, ) foi un actor d'Estaos Xuníos del cine mudu.
Biografía
Empecipió la so carrera nel teatru siendo adolescente. Foi l'actor principal de la compañía Vitagraph Studios na década de 1910, y escoyíu como la estrella númberu 1 de los Estaos Xuníos en 1915, añu nel que rodó'l que quiciabes foi'l so filme más popular, The Juggernaut. Nesti melodrama d'aición Vitagraph destruyó un tren real. Nel filme Williams actuaba xunto a la so compañera más frecuente, Anita Stewart. Dambos tamién trabayaron nel primer serial cinematográficu del estudiu, y quiciabes el más famosu, The Goddess, tamién en 1915. Amás, Williams interpretó a un elegante lladrón na versión de 1917 realizada por Vitagraph del famosu Arsenio Lupin. Caltuvo la so popularidá entrada la década de 1920, interpretando de cutiu héroes militares.
Williams finó a los 47 años d'edá por causa d'una neumonía.
Filmografía escoyida
thumb| Anunciu de la peícula A Gentleman of Quality en The Moving Picture World (marzu de 1919).
Aeropuertu Vincent Fayks
L'Aeropuertu Vincent Fayks (en neerlandés: Vincent Fayks Vliegveld) (IATA:OEM, ICAO:SMPA) ye'l nome que recibe un aeropuertu en Pepejoe cerca Paloemeu, nel país suramericanu de Surinam. L'aeropuertu foi construyíu como parte de la Operación Saltapraos. Foi nomáu n'honor del pilotu polacu Vincent Fajks que s'estrelló col so co-pilotu Ronald Kappel nel so avión nel llugar n'ochobre de 1959, al tratar d'apurrir los materiales de construcción pal aeropuertu. Dambos recibieron un funeral d'Estáu en Paramaribu el 10 d'ochobre de 1959. Paloemeu ye un destín selvático popular nel ríu Tapahony en Surinam con delles instalaciones turístiques.
Damarys Ruiz
Damarys Ruiz foi una reconocida modelu, abogada y participante del certame Miss Venezuela mientres la década de 1970.
Carrera
Coles sos midíes 84, 64 y 90 y la so guapura natural (pelo castaño y güeyos marrones) y simpatía llevar a los 26 años a percorrer el mundu del modelaje nel so país. Con 1,60 m d'estatura y un pesu de 46 kg, en 1972 llegó-y la oportunidá de concursar para Miss Sucre, nel cual resultó la ganadora. Un añu dempués yá foi candidata pa formar parte del certame Miss Venezuela'l concursu de guapura más importante del país, nel cual llegó a la semifinal, pero sicasí nun puedo ganar, resultando ganadora Desireé Rolando. Nesi concursu tamién tuvo la yá finada actriz Hilda Carrero.
Amás, foi una de les muyeres más acobiciaes del país. Que millonarios y celebridaes convidar a salir tresformárase en daqué habitual.
Trenta años dempués apaez na pantalla grande por una entrevista realizada pol programa 100% Venezuela, onde la vio viviendo na cai y pedimiando. Ella declaró que se trató d'un drama familiar na que'l so hermanu usurpó la so casa y exercía violencia contra ella. Ante la non respuesta per parte de la policía decidió colase y al nun consiguir un llugar quedó na cai. Dexó'l mundu material pol espiritual, foi budista y entornóse al vegetarianismo, nel barriu industrial de Bello Monte. Mientres 35 años, durmió en bancos de plaza, comió de tachos de basura y sobrevivió d'artesaníes qu'ella mesma faía.
Cadarienzu
Cadarienzu ye una aldea de la parroquia de Pravia nel conceyu asturianu del mesmu nome.
Alcuéntrase a 4 km de Pravia, la capital del conceyu, a un altor mediu de 251 msnm y tien una población de.
Anthus correndera
Anthus correndera ye una especie d'ave paseriforme de la familia Motacillidae qu'habita n'Arxentina, Bolivia, Brasil, Chile, Paraguái, Perú, Uruguái, amás de les islles Xeorxa del Sur, les islles Sandwich del Sur y les Islles Malvines.
Descripción
left|thumb|100px|Anthus correndera Ye del tamañu d'un Chincol, con un plumaxe bien mimetizadu cola so redolada y la capacidá d'andar y correr áxilmente pel suelu, el baillarín puede pasar munches vegaes inalvertíu. El so vuelu ye rápidu y onduláu, xeneralmente acompañáu por un garllo de dos notes. Tien uñes bien desenvueltes.
Comportamientu
Mientres la dómina de nidificación, los machos alzar a una ciertu altor pa detenese nel aire con unos aleteos similares a un "baille", y depués dexase cayer con pequeños planeos calteniendo les ales escontra riba.
Hábitat
El so hábitat natural son los praos, planicies o pacionales templaos y subtropicales o praos y pasturas tropicales de grandes altores.
Reproducción
Añeren nel suelu ente la campera, de forma tan mimetizada que ye pocu probable atopar un nial, entá ye más si considérase que l'ave al guarar, camina un llargu trechu semi escondida enantes de volar. Fabricáu coles camperes de la contorna, y forráu con fibres, raigaños y dacuando clines de caballos, asitia nel nial de 3 a 5 güevos, que pueden variar abondo de color; ente café oliváceo, café leonado, gris afumáu y gris amarellentáu y con pintes apizarradas.
BD+20°2457
BD+20°2457 ye una estrella xigante lluminosa de tipu K na constelación de Lleo. La so magnitú aparente ye +9,75 y alcuéntrase a unos ente 320 a 980 años lluz de la Tierra. El 10 de xunu de 2009, afayáronse dos oxetos subestelares orbitando a la estrella denominaos BD+20°2457 b y c.
Ángel Rubio Secades
Ángel Rubio Secades (n. Uviéu; 1965), físicu español, direutor del Institutu Max-Planck pa estructura y dinámica de la materia. Llicenciáu en Física pola Universidá de Valladolid.
Naomi Feinbrun
Naomi Feinbrun foi una botánica israelina d'orixe rusu. Foi parte del staff académicu de la Universidá Hebrea de Xerusalén en dómines onde nenguna muyer siguía una carrera científica, non solamente n'Israel sinón mundialmente. Por seis décades estudió la flora d'Israel, publicando docenes d'artículos y dellos testos analíticos. A los noventa y uno recibe'l "Premiu Israel 1991" pola so contribución a los estudios de tierres d'Israel.
Ángel Rubio Secades
Ángel Rubio ye profesor de Física de la Materia Entestada na Facultá de Ciencies Químiques de la UPV/EHU, miembru del Donostia International Physics Center y asociáu del Centru Mistu CSIC-UPV/EHU de Física de Materiales.
Naomi Feinbrun
Feinbrun realizó los sos estudios na "Facultá de Ciencies Naturales na Universidá de Moscú. Cuando la so familia camudar a Bessarabia en 1920, Feinbrun siguió los sos estudios na Universidá de Rumanía, en Cluj, Transilvania, onde recibe'l so primer grau en botánica en 1923. Depués enseña Ciencies naturales na Escuela Cimera Xudía de Neñes en Kishinev.
Ángel Rubio Secades
Publicaciones
Ángel Rubio ye co-editor de dellos procedimientos y llibros de conferencies y autor de más de 350 artículos.
Naomi Feinbrun
Eponimia
Nel so honor nomaron cinco especies, ente elles:
Estáu ensin costa
derecha|miniaturadeimagen|350x350px|En verde, países ensin salida al mar o mediterráneos. [[Liechtenstein y Uzbequistán en moráu, son los únicos países ensin costa que, al empar, llinden namái con otros países ensin salida al mar.]] Denominarse Estáu ensin costa o país ensin salida al mar a un país arrodiáu de tierra o qu'escarez de salida al mar o al océanu. A principios de 2013 nel mundu había 45 países que pueden ser consideraos como tales.
La mayor parte de los países ensin salida al mar atópense principalmente n'África y n'Asia central, anque tamién n'Europa hai un númberu importante d'ellos.
El país ensin salida al mar más grande del mundu ye Kazakstán, ente que'l país ensin salida al mar más pequeñu del mundu ye la Ciudá del Vaticanu (que de la mesma ye'l país más pequeñu del mundu).
Significáu
Nel ámbitu militar tamién se da lo mesmo, una y bones un país ensin salida al mar nun pue cuntar con una marina de guerra en casu d'un conflictu bélicu. Sicasí, dellos países ensin salida al mar han ingeniado pa tener la so propia armada, como'l casu de Paraguái que cunta con buques de guerra, Hungría con dragaminas y República Checa con portaviones.
Los países intentaron caltener o consiguir una salida al mar. Asina, la Sociedá Internacional del Congo, propietaria de los terrenes sobro los que s'asitia l'actual República Democrática d'El Congu, llogró una pequeña salida al mar na Conferencia de Berlín de 1885 Pa ello, Angola foi estremada en dos territorios.
Dellos países ensin salida al mar, atópense allugaos dientro d'otru país, que resulten ser enclaves. Anguaño solamente esiste trés casos, que son: la Ciudá del Vaticanu y San Marín dientro d'Italia, y Lesothu dientro de Sudáfrica. Y curiosamente estos trés países que son enclaves atópense dientro de países que sí tienen salida al mar.
La Convención de les Naciones Xuníes sobro'l Derechu del Mar dexa a los países ensin salida al mar l'accesu al mesmu ensin tener que pagar aranceles o cuotes de camín a los países de tránsitu. Les Naciones Xuníes tienen un p'ayudar a los países en víes de desenvolvimientu ensin salíes al mar, siendo l'actual responsable Anwarul Karim Chowdhury.
Per otru llau, hai Estaos que tienen llinia costera, pero escarecen de salida al mar. Este ye'l casu de los países riberanos del mar Caspiu y del mar d'Aral. Por cuenta de que munches vegaes son consideraos llagos, los países riberanos siguen incluyéndose dientro de la llista de países ensin salida al mar.
Un país insular ye un país arrodiáu dafechu per mar, esto ye, el casu opuestu a un estáu ensin costa.
Llista de países ensin salida al mar
Los Estaos pueden arrexuntase en esti grupu.
Los siguientes Estaos ensin salida al mar tán arrodiaos namái per países riberanos:
Europa y África son los continentes con más Estaos ensin salida al mar (17 y 16 respeutivamente); Asia tien 10 y n'América namái hai 2. Oceanía ye l'únicu continente nel que nun los hai, siendo amás l'únicu continente con una sola frontera terrestre, la que dixebra Papúa Nueva Guinea de la provincia indonesia de Papúa.
Cuasi aisllaos
Los siguientes Estaos destáquense por tener una pequeña salida al mar en comparanza coles sos fronteres terrestres. Na llista, inclúyense países que la so mariña seya inferior al 5% del total de fronteres:
Dinópolis
Dinópolis ye un parque cultural, científicu y d'ociu, dedicáu a la paleontoloxía y al mundu de los dinosaurios allugáu en Teruel, España. Ta formáu por un parque principal, Dinópolis allugáu na capital y por otres siete sedes más distribuyíes en diverses llocalidaes de la provincia, nes qu'hubo afayos paleontolóxicos. Dende l'apertura de la so sede principal, el 1 de xunu de 2001 hasta avientu de 2007, visitáronlu más de 2 700 000 persones.
Territorio Dinópolis
miniaturadeimagen|Escultura d'un Tyrannosaurus rex en Dinópolis. Territorio Dinópolis ta formáu por un gran parque, Dinópolis Teruel (inauguráu en 2001), en Teruel capital y siete museos allugaos n'otres tantes llocalidaes de la provincia: Inhóspitak (inauguráu en 2003) en Peñarroya de Tastavins, Legendark (inauguráu en 2003) en Galve, Región Ambarina (inauguráu en 2004) en Rubielos de Mora, Bosque Pétreo (inauguráu en 2006) en Castellote, Mar Nummus (inauguráu en 2008), en Albarracín, Titania (inauguráu en 2012) en Riodeva y Valcaria (inauguráu en 2015) en Ariño.
Carauterístiques
miniaturadeimagen|Entrada del parque Dientro de Territoriu Dinópolis, esiste la Fundación Conxuntu Paleontolóxicu de Teruel-Dinópolis (Fundación Dinópolis), formada anguaño por nueve paleontólogos y un restaurador. Nació en 1998, de la mano del Gobiernu d'Aragón, coles mires de xenerar y asesorar los conteníos espositivos de tolos parques que formen Territoriu Dinópolis. Unu de los sos planteamientos principales ye investigar, caltener y espublizar el patrimoniu paleontolóxicu, fundamentalmente al traviés de Territoriu Dinópolis, anque tamién por aciu artículos y publicaciones en tou tipu de medios.
Exhibiciones
Dinópolis Teruel tien diversos conteníos:
Dambisa Moyo
Dambisa Moyo ye una economista zambiana.
Biografía
Tien un doctoráu en ciencies económiques pola Universidá d'Oxford, un máster na Universidá de Harvard, un MBA en finances y una llicenciatura en químiques na Universidá de Washington.
Trabayó como consultora del Bancu mundial de 1993 a 1995 y en Goldman Sachs de 2001 a 2008, onde foi xefe d'investigaciones económiques y estratéxiques pal África subsaḥariana.
Collaboró tamién con Absolute Return for Kids (ARK), una obra benéfica infantil financiada con fondu d'inversión llibre, y participó nel conseyu d'alministración de la Lundin Charitable Foundation.
Moyo ye miembru del Centre for International Business and Management (CIBAM), de la Universidá de Cambridge y del Royal Institute of International Affairs (Chatham House)
Entesa per Mallorca
Los sos estatutos establecen que ye una organización política qu'asume les fontes fundamentales del mallorquinismo políticu y de la socialdemocracia europea moderna. Los miembros fundadores fueron Ramón Quetglas, Felip Esteva, Maria Eugènia Pozu y Miquel Vau. El 21 d'ochobre de 2006 celebróse'l so primer congresu nel cual foi escoyíu presidente Gabriel Huguet y Ballester, secretariu xeneral Jaume Sansó y secretariu de Organización Francesc Garcies. Tamién formaron parte del partíu naquel primer congresu Matáis Crespí, ex alcalde de Santoxenia y Monserrat Santandreu, exalcalde d'Artá. N'ochobre del 2007 celebraron n'Inca el so segundu congresu, reelixendo a Gabriel Huguet, Jaume Sansó y Francesc Garcíes como máximos dirixentes.
Proyeutu políticu
Entesa per Mallorca nació arriendes de una dixebra del Partit Socialista de Mallorca. Nun foi ayena a la dixebra la tensión interno dientro'l partíu causada pol nomamientu de como cabeza de llista de Matáis Crespí xunida a la decisión de formar el Bloc per Mallorca, qu'esaniciaba precisamente la posibilidá qu'esti lideralgu fixérase efectivu. El grupu derrotáu nel Congresu del PSM argumentó que la creación del Bloc implicaba la desvirtuación del proyeutu nacionalista qu'hasta entós representaba'l PSM. Por esti motivu, ExM tien ente los sos oxetivos la unificación del nacionalismu progresista, estremáu en tres formaciones: PSM, Esquerra Republicana de Catalunya y ellos mesmos. Como oxetivu programáticu, Entesa aspira a llograr la plena reconocencia política del país como nación europea y el progresu del so pueblu.
Tamién se-y acusa de ser una dixebra del PSM-EN socatrada por ERC col fin de capitalizar el votu del PSM; ente estos nicios cunta la esclusión del PSM-EN de la coalición Europa de los Pueblos Verdes pa les eleiciones al Parllamentu Européu de 2009 en beneficiu de ExM.
Eleiciones
Les eleiciones llocales de 2007 fueron les primeres a les qu'allegó ExM. ExM consiguió dellos conceyales al traviés de pactos preelectorales, formando parte del gobiernu en dellos conceyos. En dellos conceyos, ExM presentóse al traviés de partíos independientes federaos a ella.
En 2008 ExM foi unu de los integrantes de la candidatura Unitat per les Illes, formada por PSM-EN, Unió Mallorquina, Esquerra Republicana de Catalunya, la mesma ExM, Els Verds de Menorca y dellos partíos independientes de la isla, p'allegar a les eleiciones llexislatives españoles del 9 de marzu. Pero la esperiencia, liderada por Pere Sampol, acabó nun sonoru fracasu. El secretariu xeneral de ExM, Jaume Sansó, foi candidatu al Senáu y el presidente de Entesa per Palma, Ponç Vaquero, foi'l númberu ocho de la candidatura. Esta coalición tenía como oxetivu romper col bipartidismu PP-PSOE y consiguir per primer vegada una voz nacionalista de Mallorca nel Congresu de los Diputaos.
Nes eleiciones al Parllamentu Européu de 2009, ExM formó parte de la candidatura Europa de los Pueblos Verdes.
De cara a les eleiciones autonómiques de 2011 anuncióse la participación de Entesa na coalicón del PSM-EN y Iniciativa Verds, lo que se considera'l primer pasu de cara al so reintegración nel PSM, fechu que se materializó finalmente en febreru de 2013.
Anthus furcatus
Anthus furcatus, tamién denomináu cachirla d'uña curtia, cachirla común y cachila uña curtia, ye una especie d'ave paseriforme de la familia Motacillidae que vive en Sudamérica.
Distribución y hábitat
Atópase nos yerbazales d'Arxentina, Bolivia, Brasil, Paraguái, Perú y Uruguái.
Francisco Antonio Pinto
Francisco Antonio Pinto y Díaz de la Ponte foi un abogáu y militar chilenu, presidente de la República ente 1827 y 1829, añu en qu'españó una revolución conservadora. Pinto arrenunció a la xefatura del Estáu, que dexó en manes de Francisco Ramón Vicuña.
Primeros años
Fíu de Joaquim Fernándes de Pinto, nacíu n'España pero d'orixe portugués, proveniente d'una de les families más antigües y nobles de Portugal, y de la española Mercedes Díaz de la Ponte y Darrigrande, foi un casu especial ente los sos coetaneos: provenía d'un llar de padres nacíos na península ibérica, daqué pocu común pa la dómina, yá que la mayoría yera descendiente de criollos.
Estudió humanidaes nel Convictorio Carolín, onde trabó amistá con munchos de los futuros miembros del procesu d'Independencia, y darréu cursó Lleis na Real Universidá de San Felipe, de la que se recibió como abogáu'l 11 d'ochobre de 1808.
Paralelamente siguiera una carrera militar: en 1807 yera oficial nel reximientu del Rei. Foi instructor de reclutes nel campamentu de Les Llombes.
Miembru de l'aristocracia, mientres el procesu d'Independencia de Chile acomuñar al bandu patriota, pero nun destacar como militar sinón como diplomáticu. Representó a Chile ante la Xunta de Buenos Aires en 1811 y robló el primer alcuerdu diplomáticu ente dambos países. Dos años más tarde foi unviáu a Inglaterra pa intentar qu'esi país reconociera la independencia de Chile, cosa que nun consiguió.
En 1820 tornó a Chile col grau de coronel, yá casáu —nuna boda na que foi Belgrano foi padrín— cola patriota arxentina, Luisa Garmendia Alurralde y cola fía de dambos, Enriqueta, que naciera en Tucumán y que col tiempu convertir na esposa del presidente Manuel Bulnes.
Llegáu al so país, Bernardo O'Higgins unviólu a participar na Espedición Llibertadora de Perú, so les órdenes de José de San Martín. Tornó en 1824 col grau de brigadier, siendo nomáu darréu pol Direutor Supremu Ramón Freire como Intendente de Coquimbo.
Carrera política
El 12 de xunetu d'esi mesmu añu foi nomáu ministru d'Interior y Rellaciones Esteriores en reemplazu de Mariano Egaña, lo que foi consideráu una maniobra pa terminar col predominiu de la Constitución de 1823. Mientres el so ministeriu eslleióse'l Congresu Nacional, espulsar al obispu de Santiago de Chile José Santiago Rodríguez Zorrilla, partidariu de los realistes, afondóse'l conflictu de poderes cola Ilesia católica, usó la intervención eleutoral pa escoyer a diputaos adictos al réxime, derogóse la Constitución de 1823 y empezóse a trabayar par redactar una nueva carta magna. Exerció como ministru hasta'l 22 de febreru de 1825, cuando arrenunció por quebrantos na so salú.
Al abandonar el ministeriu foi designáu nuevamente Intendente de Coquimbo. Nesi cargu, escoyóse una Asamblea Provincial, qu'entró en conflictu col gobiernu central, pola llamada d'esti postreru a eleiciones parllamentaries, qu'a xuiciu de l'asamblea yeren prematures, pero'l discutiniu políticu pasó a segundu planu col descubrimientu d'un ricu mineral de plata atopáu na llocalidá d'Arqueros, sirviendo'l dineru sacáu d'ello pa financiar la espedición a Chiloé, l'últimu bastión realista de Chile. Al llegar les idees federalistes a la rexón, Pinto presentaría'l so arrenunciu, acusando problemes de salú, la que foi aceptada'l 29 de setiembre de 1826.
La crisis causada pola implantación del federalismu llegaría al so clímax el 24 de xineru de 1827, cuando'l coronel Enrique Campino sublevó a la guarnición de Santiago en contra del gobiernu y del Congresu Nacional, esixendo que fueren escoyíos presidente'l xeneral Pinto y vicepresidente el coronel Campino. Aparentemente, Pinto nun sabía del plan de golpe d'Estáu y Campino tenía intenciones de quedase col poder. Sía como fuete, la rebelión fracasó: los diputaos llamaron a Freire, quien llogró controlar la situación, convirtiéndose de nuevu en xefe de gobiernu.
El 13 de febreru d'aquel añu, so Freire, Pinto foi escoyíu vicepresidente de la República, y dempués de que'l 5 de mayu'l primeru arrenunciara, tuvo d'encargase del gobiernu de Chile. El 19 de xunu clausuróse'l Congresu Nacional, lo qu'implicó'l fin del proyeutu federalista. Nes nueves eleiciones, trunfó'l sector pipiolu, que llograron dos tercios de la cámara, qu'empezó los sos llabores el 25 de febreru de 1828. Empecipiáronse entós los preparativos pa crear una nueva Constitución: una comisión compuesta por siete persones apurrió un borrador del proyeutu que foi perfeccionáu pol lliteratu español José Joaquín de Mora, acabante llegar a Chile; la nueva constitución promulgóse'l 8 d'agostu esi añu.
Pinto tuvo d'enfrentar nesos díes un alzamientu militar del oficial Pedro Urriola, quien llevantaba la bandera del federalismu y esixía el so remoción, pero'l movimientu perdió fuercia rápido, y al contrariu de los sos oxetivos, fortaleció'l poder del presidente.
miniaturadeimagen|left|Francisco Antonio Pinto por [[Alejandro Cicarelli.]] Na eleición presidencial de 1829 ganó por mayoría absoluta; sicasí, hubo una fuerte disputa pola llexitimidá del vicepresidente José Joaquín Vicuña, que tenía solo la cuarta mayoría. Pinto alegó motivos de salú y la xefatura del Estáu foi exercida interinamente (16 de xunetu - 19 d'ochobre de 1829) pol entós presidente del Senáu Francisco Ramón Vicuña Larraín.
Pinto reasumió la presidencia'l 19 d'ochobre pal periodu constitucional 1829-1834, pero los ánimos taben caldiaos pola eleición de vicepresidente, qu'españó la guerra civil de 1829-1830: les provincies de Concepción y Maule, amás del exércitu del sur, lideráu por José Joaquín Prieto, desconocieron la llegalidá de les proclamaciones de presidente y vicepresidente que realizó'l Congresu Nacional. Pinto optó por arrenunciar y, ante'l fracasu de los sos intentos de mediación ente los grupos en disputa pa evitar la guerra civil, a los dos selmanes, el 2 de payares, dexó'l mandu de la nación nuevamente en manes de Vicuña.
Tres el trunfu conservador, viose alloñáu de la política y retiráronse-y les sos prerrogativas de xeneral de división, pero dempués de que la so fía Enriqueta casóse col xeneral Manuel Bulnes, este devolvió-y el so fueros y lo reintegró al Exércitu, nomándolo, amás, conseyeru d'Estáu.
Senador (escoyíu en 1846 y 1855), foi presidente de les cámara alta chilena ente 1847 y 1849.
Descendientes
Del so matrimoniu cola patriota arxentina Luisa Garmendia Alurralde, cabo mentar:
Tramacastiel
Tramacastiel ye una llocalidá y conceyu d'español de la provincia de Teruel, pertenez a la Comunidá de Teruel, (Comunidá Autónoma d'Aragón, España).
Xeografía
El territoriu de Tramacastiel cunta con una superfice municipal de 47 km² y una altitú de 879 metros sobre'l nivel del mar. Atópase na contorna Comunidá de Teruel y falta 32 quilómetros de la capital provincial, Teruel.
El conceyu asitiar nun pequeñu valle xunto al Ríu Tramacastiel (regatu afluente del Ríu Guadalaviar pel so marxe derecha). L'aldega de Mas de la Cabrera pertenez al conceyu de Tramacastiel.
Tongqi
Tongqi (同妻) ye un neoloxismu del idioma chinu pa muyeres que se casaron con homes gais. Liu Dalin, ente les sexólogues en China continental, envalora que'l 90% de los homes chinos gai casáronse con muyeres heterosexuales, ente que nos Estaos Xuníos, namái'l 15-20% de los homes gai cásense. El sexólogu y sociólogu Liu Yinhe (李银河) cree qu'hai 20 millones d'homes homosexuales en China, 80% d'ellos casáronse con una muyer. Los homes gai chinos atopar so presión social en casase y producir un herederu varón pa siguir la llinia familiar.
Christa Margot Frohlich
Na vía del terrorismu
Siendo integrante del "Grupo Carlos", aparcó un coche bomba qu'esplotó en París, el 22 d'abril de 1982 nes contornes de la oficina d'un periódicu editáu n'árabe, causando la muerte d'una francesa embarazada y mancando a otres 63 persones.
Mientres un treslláu per mediu de pasaportes falsos foi detenida n'Italia l'añu 1994, país onde tuvo detenida hasta l'añu 1996, cuando foi estraditada escontra Francia, onde taba acusada d'intentu d'asesinatu y de participar nun ataque con coche bomba que causó la muerte d'una persona en 1982 en París.
A la espera de xuiciu
Frohlich foi dexada en llibertá condicional, n'avientu de 2000 con prohibición de salida de París y a la espera d'un nuevu xuiciu, una y bones la Fiscalía francesa, esperaba la remisión d'archivos confidenciales de la Stasi, l'antigua policía secreta de la República Democrática d'Alemaña onde se reflexaben les rellaciones de los organismos de seguridá del antiguu Bloque soviéticu col grupu de terroristes lideraos por Ilich Ramírez.
El 1 d'abril d'esi mesmu añu, violando la so llibertá condicional y la fianza, Frohlich treslladar escontra Alemaña aprovechando qu'esti país nun estradita a los sos ciudadanos; sicasí quedó so resguardu de la xurisdicción alemana con midíes cautelares que-y torguen salir del país o realizar actividaes polítiques.
El 7 de payares de 2011, empecipiar en París, un nuevu xuiciu contra Ilich Ramírez, onde foi acusáu de la muerte de 11 persones y cerca de 150 mancaos, amás de cuantiosos daños materiales ente 1982 y 1983, en territoriu francés. Nesta nueva oportunidá, foi xulgáu por cuatro atentaos perpetaos pol Grupo Carlos, al so mandu: l'españíu d'una bomba nun tren que cubría la ruta Toulouse - París, el 29 de marzu de 1982 (cinco muertos); la esplosión d'un carru bomba frente a la sede de la revista Al Watan Al Arabi, en París el 22 d'abril de 1982 (un muertu); un ataque contra la estación de trenes Saint Charles en Marsella (dos muertos) y contra el tren d'alta velocidá a Tain (trés muertos), dambos fechos realizaos el 31 d'avientu de 1983. Al pie de Carlos fueron xulgaos otros trés miembros del so grupu: Kamal al Issawi alies "Alí", y los alemanes Christa Margot Frohlich y Johannes Weinrich quien cumplé sentencia de cadena perpetua nel so país natal. Al xuiciu asistieron 51 querellantes civiles, 23 testigos y cuatro espertos.
Depués d'escuchar les deliberaciones ya informes de testigos foi sentenciáu la nueche del xueves 15 d'avientu de 2011, a la pena de Cadena Perpetua con un plazu mínimu de 18 años en prisión pa poder solicitar cualquier beneficiu procesal, l'alemana Christa Frohlich resultó absuelta de los cargos. La Fiscalía solicitara n'ausencia una condena de 15 años de prisión, que quedaron ensin efeutu.
Nuevamente a xuiciu y pase a la clandestinidá
Depués d'esta sentencia de 2011, la Fiscalía francesa presentó una Apelación la cual foi xuntada a l'Apelación d'Ilich Ramírez, ordenar un nuevu xuiciu que se llevaría a cabu ente'l 13 de mayu y el 5 de xunetu de 2013, en Francia. Con esti oxetu llibró Orde de Captura contra Frohlich quien en desacatamientu a la llei despintar na clandestinidá, negándose a presentase a xuiciu nuevamente.
Nuevu Xuiciu y absolución
En mayu de 2013, empecipióse un nuevu procesu, nel cual a Christa Frohlich el fiscal de la causa solicitó una pena de 20 años. Carlos, ante'l tribunal reivindicó “1.500 muertos, 80 d'ellos coles sos propies manes”, negó, sicasí, toa implicación nesos cuatro atentaos, que causaron once muertos y cerca de 150 mancaos en París, en dos trenes París-Toulouse y Marsella-París y nuna estación ferroviaria de Marsella. La Fiscalía francesa dexó notar que Carlos "siguía siendo'l mesmu de cuando ordenara los atentaos", pa establecer que nun había arrepentimientu dalgunu nos sos actos.
El 26 de xunu de 2013 el tribunal especial d'apelación de Paris confirmó a Ilich Ramírez la sentencia a cadena perpetua, con un mínimu de tiempu de 18 años a partir de la sentencia, pa cualquier revisión de midida.
La ex terrorista Frohlich foi absuelta nuevamente y quedó en llibertá plena.
Lloret de Vistalegre
thumb|250px|[[Términu municipal de Lloret de Vista Allegre al respective de la islla de Mallorca.]] Lloret de Vistalegre, tamién conocíu como Llorito, ye un conceyu de la comunidá autónoma d'Islles Baleares, España. Asítiase nel centru xeográficu de la islla de Mallorca. Los conceyos que lu llinden son: Montuiri, Sineu, Sancellas, Costitx, Algaida y San Juan. La so principal vía d'accesu ye la carretera vieya de Sineu. El so patrón ye Santu Domingu y la so patrona la Virxe de Loreto y la fiesta más popular, denomada "Ye Sequer" y que se celebra'l primer sábadu de setiembre, xira en redol a distintos usos gastronómicos de los figos, según el so caltenimientu. Caltién una significativa actividá agrícola (ceberes, figos, hortolices) y ganadera (avícola, ovina y porcina), anque s'incorporó a l'actividá turística al traviés de dellos establecimientos de agroturismo.
Historia
Les diverses alqueríes árabes que s'atopaben nel área correspondiente al términu municipal de Lloret fueron partíes tres la conquista cristiana pol rei Xaime I ente los sos collaboradores, anque caltuvo los alodios. Una d'estes alquerías y tendeyones yera la de Benigalip, que correspondió a Ponç Olzet y a cinco caballeros de Manresa, que la rebautizaron col nome de la so ciudá d'orixe. Nel sieglu XIV empezó a establecese y a sobresalir ente les alquerías vecines. Nel sieglu XVI constaba yá de venti families. El nucleu siguió aumentando col establecimientu del conventu de La nuesa Señora de Loreto y se substituyó el nome de Manresa pol de Llorito. Nel sieglu XVIII la población yera próxima a los quinientos habitantes, y yá dientro del sieglu XX remató un llargu procesu de separación municipal de Sineu, qu'empezara'l sieglu anterior; foi l'añu 1924 y coincidió col momentu de máxima población hasta'l momentu de Llorito (1250 habitantes). Cola independencia de Sineu, sustituyóse'l topónimu de Llorito pol de Lloret de Vistalegre.
== Descripción del conceyu Dalgunos de los pueblos de la contorna a la que pertenez Lloret, Pla de Mallorca, apostáronse históricamente l'honor o la denominación de tar asitiaos el centru xeográficu de la isla, ente los cualos atópase Lloret. Diversos estudios ya informes confirmen esta afirmación, designando'l conceyu como'l centru de la isla. El so nucleu de población disponse sobre una pequeña elevación.
La dedicación a l'agricultura, el denominador común de la contorna del Pla de Mallorca, ye inda güei la principal actividá del pueblu, magar qu'esperimente la mesma recesión que n'otros llugares. Ye probable que los lloritanos de xeneraciones pasaes llevaren a cabu toles xeres del campu, porque ente les personalidaes destacaes de la villa figura Monserrat Fontanet, payés que vivió nel sieglu XVIII y escribió la obra Arte de Conró, un tratáu de conseyos y téuniques de llabrar la tierra que tuvo una gran aceptación. Esti home de campu diseñó la canaleta de Masanella, construcción hidráulica na Sierra de Tramuntana, y tradicionalmente tamién se-y atribuyó la invención de la carretilla de bater, ferramienta de piedra fundamental a la de bater les ceberes.