cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andrea M. Ghez
Andrea Mia Ghez ye una astrónoma d'Estaos Xuníos y profesora nel Departamentu de Física y Astronomía en UCLA. Recibió un BS en física del Institutu Teunolóxicu de Massachusetts en 1987 y el so doctoráu nel Institutu de Teunoloxía de California en 1992. Nel 2004, la revista Discover incluyó a Ghez nel top 20 de los científicos nos Estaos Xuníos que demostraron un altu grau de comprensión nos sos respeutivos campos. En 2020 recibió'l Premiu Nobel de Física.
Nel 2004, Gheze foi escoyida pola Academia Nacional de Ciencies d'Estaos Xuníos. Apaeció nuna llista notable de presentaciones en medios de comunicación. Los documentales fueron entamaos por The Learning Channel, BBC, y The History Channel; nel 2006 hubo una presentación en Nova.
1560
Abreviatures
Andrea M. Ghez
Actividaes y familia
Crecida en Chicago, Ghez primero quería ser baillarina. Los allunizaxes inspirar en ser la primera astronauta y la so madre sofitar. El so únicu modelu de rol femenín foi la so profesora de química na escuela. Empezó'l colexu pola especialización en matemátiques, pero camudó a la física.
1560
° : fecha de nacencia
† : fecha de la muerte
Andrea M. Ghez
Actividaes y familia
Ghez ta casada con Tom LaTourrette, xeólogu y científicu d'investigación na corporación RAND. Tienen dos fíos, Evan, nacíu nel 2001 y Miles nacíu en 2005. Ghez ye una nadadora apasionada nel Club de Natación Masters, actividá que practica pa tomar un descansu de la ciencia.
Sinensia; Contributions from the Metropolitan Museum of Natural History
Sinensia; Contributions from the Metropolitan Museum of Natural History (embrivíu Sinensia) ye una revista con ilustraciones y descripciones botániques qu' edítase en Nanking dende l'añu 1929.
Tournedos-Bois-Hubert
Tournedos-Bois-Hubert ye una comuña francesa del departamentu d'Eure, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Amy Acker
Amy Louise Acker ye una actriz de cine y televisión d'Estaos Xuníos. Conózse-y principalmente pol so trabayu na series de TV Angel (spin off de Buffy the Vampire Slayer), Alias y Person of Interest.
Argueil
Argueil ye una comuña francesa del departamentu de Sena Marítimu, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
John F. Kennedy
John Fitzgerald Kennedy  foi'l trentenu quintu presidente de los Estaos Xuníos. Foi conocíu como John F. Kennedy, Jack Kennedy polos sos amigos y popularmente como JFK.
Escoyíu en 1960, Kennedy convertir nel presidente más nuevu del so país, dempués de Theodore Roosevelt. Exerció como Presidente dende'l 20 de xineru de 1961 hasta el so asesinat u'l 22 de payares de 1963. Mientres el so gobiernu tuvo llugar la invasión de Badea de Cochinos, la crisis de los misiles de Cuba, la construcción del Muriu de Berlín, l'entamu de la carrera espacial y l'afitamientu del Movimientu polos Derechos Civiles n'Estaos Xuníos, según les primeres aiciones d'Estaos Xuníos na Guerra de Vietnam.
Mientres la Segunda Guerra Mundial, destacó pol so lideralgu como comandante de la llancha torpedera PT-109 nel área del Pacíficu Sur. Realizando una reconocencia, la PT-109 foi impactada por un destructor xaponés, que partió la llancha en dos y causó una esplosión. La tripulación al so cargu llogró nadar hasta una islla y sobrevivir hasta ser rescatada. Esta fazaña dio-y popularidá y colla empezó la so carrera política. Kennedy representó al estáu de Massachusetts como miembru de la Cámara de Representantes dende 1947 hasta 1953, y depués como senador dende 1953 hasta qu'asumió la presidencia en 1961. Con 43 años d'edá, foi'l candidatu presidencial del Partíu Demócrata nes eleiciones de 1960, ganando a Richard Nixon nuna de les votaciones más afeches de la historia presidencial del país. Kennedy fuera la última persona en ser escoyida exerciendo'l cargu de senador. Tamién foi l'únicu católicu en ser escoyíu presidente de EE. XX. hasta la fecha, según l'únicu nacíu mientres la Primer Guerra Mundial y tamién el primeru nacíu nel sieglu XX.
El presidente Kennedy morrió asesináu'l 22 de payares de 1963 en Dallas, Texas,  Estaos Xuníos. Lee Harvey Oswald foi arrestáu y acusáu del homicidiu, pero foi asesináu dos díes depués por Jack Ruby, polo que nun pudieron sometelo a xuiciu. La Comisión Warren concluyó que Oswald actuara solo nel asesinatu. Sicasí, el Comité Selectu de la Cámara sobre Asesinatos envaloró en 1979 que pudo esistir una combalechadura en redol al asesinatu. La tema foi bien aldericáu y esisten múltiples teoríes sobre'l magnicidiu. El crime foi un momentu imborrable na historia d'Estaos Xuníos por cuenta del so traumáticu impautu na memoria de la nación.
Munchos consideraron a Kennedy como un iconu de les aspiraciones y esperances d'Estaos Xuníos; en delles encuestes realizaes nel so país sigue siendo envaloráu como unu de los meyores presidentes de los Estaos Xuníos.
Infancia y mocedá
Los padres de Kennedy fueron Joseph P. Kennedy, Sr. y Rose Fitzgerald. Joseph foi un empresariu esitosu y líder de la comunidá irlandesa d'Estaos Xuníos; foi embaxador ante'l Reinu Xuníu. Rose yera la fía menor de John "Honey Fitz" Fitzgerald, una prominente figura política de Boston, que foi congresista y alcalde de la so ciudá. El matrimoniu tuvo nueve fíos. John foi'l segundu d'ellos. Nació nel númberu 83 de la cai Beals, en Brookline, Massachusetts, el martes 29 de mayu de 1917, a les 3:00 p.m.
Mientres los sos primeros diez años de vida, vivió en Brookline. Realizó los sos estudios nel colexu públicu "Edward Devotion School" dende la guardería hasta l'empiezu del tercer grau. Mientres el cuartu grau estudió nun colexu priváu pa homes llamáu "Noble and Greenough", que darréu denominaron "Dexter School".
En setiembre de 1930 Kennedy foi unviáu al internáu de varones "Canterbury School" pa cursar el so octavu grau; esti colexu atopar a cincuenta milles del so llar en New Milford, Connecticut. A finales d'abril de 1931 sufrió un ataque d'apendicitis y foi sometíu a una apendicectomía, tres los que se retiró de "Canterbury" pa recuperase nel so llar. En setiembre de 1931, John foi unviáu col so hermanu mayor, Joe, dos años mayor qu'él, al colexu priváu masculín "The Choate School", a sesenta milles de la so casa en Wallingford, Connecticut, un institutu de preparación pa la universidá. En xineru de 1934, en Choate, careció perdiendo enforma pesu; foi hospitalizáu nel "Yale-New Haven Hospital" hasta Pascua, y pasó la mayoría de xunu de 1934 hospitalizáu na clínica Mayo en Rochester, Minnesota, sometíu a analís pola colitis que carecía.
Graduóse de Choate en xunu de 1935. El "superlativu"  de Kennedy na revista de fin d'añu del colexu foi "El que tien más probabilidaes de llegar a Presidente". En setiembre de 1935 viaxó a Londres nel SS Normandie, nel que sería'l so primer viaxe al estranxeru. Acompañar los sos padres y la so hermana Kathleen. La idea del viaxe yera que'l mozu Kennedy estudiara un añu col profesor Harold Laski nel London School of Economics (LSE), tal como fixera'l so hermanu mayor, Joe. Pero na segunda selmana nel LSE tuvo que ser hospitalizáu por causa d'una ictericia. Por cuenta de ello, embarcóse de vuelta a Estaos Xuníos en permaneciendo tres selmanes nel Reinu Xuníu. N'ochobre de 1935, Kennedy matricular con retrasu na Universidá de Princeton, onde tuvo namái seis selmanes, yá que ente xineru y febreru de 1936 foi hospitalizáu mientres dos selmanes nel "Peter Bent Brigham Hospital", en Boston, por que-y realizaren observaciones por una posible leucemia. Ente marzu y abril d'esi añu permaneció en Palm Beach, na casa d'iviernu de la familia, recuperándose, y mientres mayu y xunu trabayó nel ranchu de 40 000 acres de les contornes de Benson, Arizona. Dempués, ente xunetu y agostu participó en competiciones de vela, mientres s'agospiaba na casa de veranéu de la so familia en Hyannis Port.
En setiembre de 1936 matricular pa cursar el so primer añu na Universidá de Harvard, morando en "Winthrop House" dende'l primeru hasta l'últimu cursu. Nuevamente siguió los pasos del so hermanu Joe, quien yá llevaba dos años na universidá. En xunetu de 1937, viaxó a Francia nel "SS Washington", treslladando tamién el so coche descapotable. Pasó diez selmanes conduciendo con un amigu, non yá per esi país, sinón tamién por Italia, Alemaña, los Países Baxos y el Reinu Xuníu.
A finales de xunu de 1938, viaxó xunto a so padre y al so hermanu Joe nel SS Normandie pa trabayar el mes de xunetu na embaxada d'Estaos Xuníos en Londres, pos el so padre fuera nomáu Embaxador d'Estaos Xuníos ante la "Corte de St. James" pol presidente Franklin D. Roosevelt. N'agostu fueron xuntos a una villa cercana a Cannes. Dende febreru hasta setiembre de 1939, Kennedy percorrió Europa, la Xunión Soviética, la Península Balcánica y Oriente Mediu p'axuntar información pa la so tesis en Harvard. Pasó los últimos diez díes d'agostu en Checoslovaquia y Alemaña enantes de tornar a Londres el 1 de setiembre de 1939, xusto'l mesmu día en qu'asocedió la invasión alemana a Polonia. El 3 de setiembre de 1939, tuvo xunto colos sos padres, el so hermanu Joe y la so hermana Kathleen na "Strangers Gallery" de la Cámara de los Comunes, onde escuchó discursos de sofitu a la declaración de guerra del Reinu Xuníu a Alemaña. Kennedy foi unviáu pol so padre como'l so representante p'ayudar nes xestiones pa socorrer a los sobrevivientes d'Estaos Xuníos del "SS Athenia". A fines de setiembre tornó a EE. UU. nun vuelu tresatlánticu nun Dixie Clipper de la Pan Am, que voló dende "Foynes", Irlanda, hasta "Port Washington", Nueva York.
En 1940 completó la so tesis, "Appeasement in Münich," sobre la participación del Reinu Xuníu nos Alcuerdos de Múnich. Primeramente quería que la so tesis fora privada, pero'l so padre convencer por que la publicar nun llibru. Graduóse cum laude en Harvard con un títulu en rellaciones internacionales en xunu de 1940, y en xunetu del mesmu añu la so tesis foi publicada col títulu Por qué Inglaterra se durmió (Why England Slept),;, que se convirtió nun superventes.
Ente setiembre y avientu de 1940 asistió a clases nel Stanford Graduate School of Business. A empiezos de 1941, ayudó al so padre a completar la redaición de les sos memories de tres años como embaxador. En mayu y xunu de 1941 viaxó por América del Sur.
Serviciu militar
thumb|200px|Kennedy a bordu del so [[llancha torpedera PT-109.]] Na primavera de 1941 ufiertóse como voluntariu pal Exércitu de los Estaos Xuníos pero foi refugáu principalmente polos sos problemes de columna. Sicasí, en setiembre d'esi añu l'Armada de los Estaos Xuníos aceptar, pola influencia del direutor de la Oficina d'Intelixencia Naval (ONI), un antiguu ayudante naval del so padre na so etapa como embaxador en Gran Bretaña. Col rangu d'alférez de fragata, trabayó nuna oficina encargada de los boletinos y los informes que se presentaben al Secretariu de la Marina. Foi nesti periodu cuando asocedió'l ataque a Pearl Harbor. Tuvo estudiando na Escuela d'Entrenamientu d'Oficiales de la Reserva Naval (Naval Reserve Officers Training School) y nel Centru d'Entrenamientu d'Escuadrones de Llanches Torpederas (Motor Torpedu Boat Squadron Training Center) enantes de ser destináu a Panamá y finalmente a les operaciones del Pacíficu. Participó en delles misiones y foi xubíu a alférez de navío, comandando una llancha "patrulla torpedera" (PT boat, llanches pequeñes y rápides destinaes a atacar por sorpresa grandes buques, que'l so efeutu foi comparáu col de los mosquitos).
El 2 d'agostu de 1943, la llancha de Kennedy, la PT-109, foi encetada pol destructor xaponés Amagiri mientres participaba nuna misión nocherniega cerca de Nueva Xeorxa, nes Islles Salomón. John cayó de la llancha, mancándose nuevamente la columna. A pesar de la so mancadura, ayudó a los sos otros diez compañeros sobrevivientes, y n'especial a unu al que cargó por tar bien quebráu, a llegar a una islla onde fueron rescataos. Por esta aición, recibió la Medaya de la Marina y del Cuerpu de Marines ("Navy and Marine Corps Medal") y la siguiente reconocencia:
Otres condecoraciones de Kennedy na Segunda Guerra Mundial fueron el Corazón Púrpura, la Medaya de la Campaña Asia-Pacíficu (Asiatic-Pacific
thumb|left|200px|El teniente Kennedy, recibiendo de manes del capitán Conklin la "Medaya de la Marina y del Cuerpu de Marines". Campaign Medal) y la Medaya de la Victoria de la Segunda Guerra Mundial (World War II Victory Medal). Foi dau honorablemente de baxa a principios de 1945, unos pocos meses enantes de la rindición xaponesa. Los sos actos na guerra fueron popularizaos cuando se convirtió en Presidente, siendo oxetu de dellos artículos de revistes, llibros, historietes, especiales de televisión y películes. Contribuyó a faer de la PT-109 una de les naves más famoses de l'Armada de los Estaos Xuníos mientres la Guerra: modelos a escala ya inclusive figures de G.I. Joe sobre l'incidente siguen produciéndose nel sieglu XXI.
Mientres la so presidencia, Kennedy almitió privadamente a los sos amigos que nun se sentía merecedor de les medayes recibíes, pos l'incidente de la PT-109 foi resultáu d'una operación militar que costó la vida a dos miembros de la so tripulación. Cuando un reporteru preguntó-y cómo convertir nun héroe, Kennedy bromió: "Foi involuntariu. Ellos fundieron el mio barcu".
N'agostu de 1963, tres meses enantes del so asesinatu, Kennedy escribió: "A cualquier home que se-y preguntar nesti sieglu qué fixo por que la so vida valiera la pena, creo que puede responder con fartu arguyu y prestu: sirví na Marina de los Estaos Xuníos"
En mayu de 2002, una espedición de la National Geographic atopó lo que se supón son los restos de la PT-109 nes Islles Salomón. Un miembru de la familia Kennedy viaxó a les islles p'apurrir un regalu a quien rescataron a John y qu'inda permanecíen con vida, pero problemes de comunicación torgar participar na ceremonia. Los guardacostes australianos a los qu'avisaron los nativos fueron convidaos a la Casa Blanca.
Tourville-la-Campagne
Tourville-la-Campagne ye una comuña francesa del departamentu d'Eure, na rexón de Normandía. Llenda con.
John F. Kennedy
Entamos de la so vida política
Terminada la Segunda Guerra Mundial, Kennedy consideró la idea de faese periodista. Nos años anteriores a la guerra nun pensara na política pos la so familia depositara les sos esperances polítiques nel so hermanu mayor, Joseph P. Kennedy, Jr.. Sicasí, Joseph finó na Segunda Guerra Mundial. Cuando en 1946 el Representante de los Estaos Xuníos James Michael Curley dexó'l so cargu vacante nun distritu predominantemente demócrata p'aspirar al cargu d'Alcalde de Boston, Kennedy postular al cargu de Representante, llogrando la victoria ante'l so oponente republicanu por una amplia mayoría. Foi miembru del Congresu mientres seis años. Los sos votos a les distintes iniciatives nun s'afixeron a un enclín fixu, y frecuentemente diferíen de la posición del Presidente Harry S. Truman y de la del restu del Partíu Demócrata. En 1952 venció al candidatu republicanu Henry Cabot Lodge, Jr. na eleición pol cargu de Senador de los EE. XX.
Kennedy casóse con Jacqueline Lee Bouvier el 12 de setiembre de 1953. Mientres los dos años siguientes someter a delles operaciones polos sos problemes de columna vertebral. Llegó a tar a la muerte (recibió entós el sacramentu de la estremaunción, como fadría cuatro veces na so vida). Tuvo por tantu ausente en delles sesiones del Senáu. Mientres la so convalecencia escribió Profiles in Courage, llibru nel que describe ocho situaciones nes que senadores de EE. XX. arriesgaron les sos carreres por caltenese firmes nos sos convencimientos y creencies personales. El llibru foi premiáu en 1957 col premiu Pulitzer a la meyor biografía.
En 1956, el candidatu presidencial Adlai Stevenson dexó en manes de la Convención del Partíu Demócrata la nominación d'un candidatu a la vicepresidencia de los EE. XX. Kennedy terminó segundu nes votaciones, superáu pol Senador Estes Kefauver de Tennessee. Gracies a esti episodiu y a pesar de la so derrota, Kennedy adquirió notoriedá nacional, lo cual ayudaríalu nos años siguientes. El so padre, Joseph Kennedy, señaló que no fondero yera bonu pa John nun llograr la nominación, porque depués munchos culparen a los católicos de la derrota eleutoral, anque en priváu reconocieren que cualesquier demócrata tuviera graves dificultaes compitiendo contra Eisenhower en 1956.
John F. Kennedy votó, como senador, l'aprobación final de la Lee de Derechos Civiles de 1957, la primer llei que protexía dellos derechos de les minoríes, particularmente el derechu efectivu al votu de los negros nos estaos sureños. Sicasí, primeramente Kennedy votara a favor d'una enmienda que llindaba la capacidá de los tribunales pa escorrer los incumplimientos de tales derechos civiles, enmienda qu'estrechaba en gran parte la efectividá de la llei (dexaba a la llei "ensin dientes", como se dixo entós), al torgar la condena de los que la violaren. Dalgunos segregacionistes radicales, como'l senadores James Eastland y John McClellan, o'l gobernador de Mississippi James Coleman, fueron de los primeres que sofitaron la campaña presidencial de Kennedy. En 1958, Kennedy foi reelixíu como senador por un segundu periodu, ganando per ampliu marxe al so oponente republicanu, l'abogáu bostoniano Vincent J. Celeste.
Años dempués revelaríase qu'en setiembre de 1947, cuando tenía 30 años d'edá y mientres el so primer periodu como congresista, Kennedy foi diagnosticáu cola enfermedá de Addison (un defectu hormonal bien rara) por Sir Daniel Davis en "The London Clinic". Esti y otros problemes médicos fueron calteníos de callao pal públicu y pa la prensa mientres tola vida de Kennedy.
El Senador republicanu por Wisconsin Joseph McCarthy, principal responsable de la persecución anticomunista de principios de los años 1950, foi un gran amigu de la familia Kennedy. Joe Kennedy sofitó siempres a McCarthy. Robert F. Kennedy trabayó pal subcomité de McCarthy, y McCarthy tuvo rellacionáu sentimentalmente con Patricia Kennedy. En 1954, cuando'l Senáu estudiaba condergar al senador de Wisconsin, John Kennedy redactó un discursu censurando a McCarthy, pero nunca lu apurrió. El 2 d'avientu de 1954 el Senador Kennedy atopar nel hospital cuando'l Senáu comunicó'l so altamente espublizada decisión de censurar a McCarthy. Anque ausente, Kennedy pudo influyir na decisión, pero optó por nun faer lo y nunca indicó cómo votara. Esti episodiu estropió severamente el sofitu a Kennedy na comunidá más progresista, especialmente d'Eleanor Roosevelt, inclusive na eleición de 1960.
Eleición presidencial de 1960
thumb|250px|John y [[Jacqueline Kennedy Onassis|Jackie Kennedy en campaña (Appleton, Wisconsin), marzu de 1960.]] El 2 de xineru de 1960, Kennedy manifestó la so intención de competir nes eleiciones presidenciales d'esi mesmu añu. Nes eleiciones primaries del partíu demócrata, compitió col Senador Hubert Humphrey de Minnesota y el Senador Wayne Morse d'Oregón. Kennedy venció a Humphrey en Wisconsin y Virxinia Occidental, y a Morse en Maryland y Oregón. Tamién superó a cierta oposición simbólica (munchos yeren candidatos informales, nomes escritos por el mesmu votante al rellenar la papeleta) en New Hampshire, Indiana y Nebraska. En Virxinia Occidental, visitó les mines de carbón y paroló colos mineros pa llograr el so sofitu; la mayoría del eleutoráu nesi estáu yera conservadora y protestante, bien roceana del catolicismu de Kennedy; magar ello resultó victoriosu precisamente en Virxinia Occidental, lo que confirmó'l so prestíu como candidatu de gran curiosu popular.
Con Humphrey y Morse fora de la competencia, el principal oponente de Kennedy na convención de Los Angeles foi'l Senador Lyndon B. Johnson de Texas. Adlai Stevenson, el candidatu nomáu polos demócrates en 1952 y 1956, nun taba compitiendo oficialmente pero tenía gran sofitu de les bases, presentes o non na convención. El Senador Stuart Symington, de Missouri, tamién yera aspirante. El 13 de xunetu, Kennedy consiguió ser escoyíu candidatu presidencial del Partíu Demócrata, siendo'l segundu católicu que lu llograba (Al Smith foi'l primeru en 1928, sofitáu por Joseph Kennedy Sr.). Kennedy pidió-y a Johnson que fuera'l so candidatu a la Vicepresidencia, a pesar de la oposición de munchos delegaos progresistes, y del grupu cercanu a Kennedy, incluyendo al so hermanu Robert. Pero precisaba la popularidá de Johnson nos Estaos del Sur pa ganar na que se prevía como una de les eleiciones presidenciales más reñíes dende 1916. Les temes de mayor importancia incluyíen el catolicismu de Kennedy, Cuba, la esmolición al respective de si la Xunión Soviética taba ganando o non la carrera espacial y los programes de misiles. Kennedy sentía que les temes d'importancia pa los ciudadanos d'Estaos Xuníos taben dexándose de llau nos alderiques, nos cualos solíase-y atacar pol so catolicismu, remor compartíu per gran parte de la población, non solo por cuenta de la mayoría protestante, sinón tamién porque nunca tuvieren a un católicu como presidente. Pa esplicar y aselar la medrana del eleutoráu al respective de si les sos creencies influyiríen les sos decisiones como presidente, y pa tratar de que los alderiques volvieren a les temes principales de la situación d'Estaos Xuníos y mundial de 1960, el 12 de setiembre dio un discursu ante la "Gran Asociación Ministerial de Houston" (organización de líderes y predicadores protestantes del área metropolitana de Houston) (Greater Houston Ministerial Association), nel cual intentó esclariar les duldes en rellación cola so relixón y declarar cómo actuaría en situaciones polítiques que fueren contraries a los sos principios relixosos. Mentó les temes qu'a él -y paecíen más importantes: la creciente influencia del comunismu, la probeza de la población, refiriéndose a les persones que vio en Virxinia Occidental que nun teníen qué comer y a aquelles families que s'habíen vistu forzaes a apurrir les sos granxes, la escasez de colexos y l'aumentu de les poblaciones probes. Mentó tamién el retrasu del país na carrera espacial. Nesti discursu dixo una de les sos frases célebres: "Nun soi'l candidatu católicu a la presidencia. Soi'l candidatu del Partíu Demócrata que resulta que tamién ye católicu. Nun falo pola ilesia en temes públiques -y la ilesia nun fala por mi". Kennedy, que destacó na so presidencia pola llucha a favor de los derechos civiles, plantegó nel discursu la tema relativa a la discriminación que nesa dómina tener en contra de los católicos, preguntando si los católicos perdíen el so derechu a ser presidente, o a otros cargos públicos, dende'l día en que yeren bautizaos.
thumb|250px|Alderique televisáu mientres la candidatura presidencial ente Kennedy y Nixon Ente setiembre y ochobre realizaron trés alderiques presidenciales ente Kennedy y Richard Nixon, nesi momentu Vicepresidente de los Estaos Xuníos y tamién el candidatu presidencial Republicanu. El 26 de setiembre 70 millones d'espectadores guardaron el primer alderique presidencial tresmitíu per televisión na historia de los EE. XX. Antes del primer alderique Nixon pasara dos selmanes nel hospital por cuenta de una mancadura na so pierna, llucía barba de munches hores, y non quixo maquillase. Paecía tar tirante ya incómodu, ente que Kennedy apaeció relaxáu. Al terminar l'alderique gran parte de l'audiencia dio a Kennedy como ganador. Sicasí quien lo escuchaben pela radio dieron a Nixon como ganador, o dixeron que la resultancia yera un empate. El 7 d'ochobre realizó'l segundu alderique y el tercer y últimu alderique tuvo llugar el 13 d'ochobre. Anguaño los alderiques televisaos son consideraos fundamentales na política d'Estaos Xuníos, pero foi l'alderique Kennedy-Nixon de 1960 el momentu a partir del cual la televisión pasaría a exercer un rol predominante na política. Dempués del alderique, la campaña de Kennedy ganó impulsu, llogrando devasar por dellos puntos a Nixon na mayoría de les encuestes. El martes 8 de payares, Kennedy venció a Nixon nuna de les eleiciones presidenciales más cinxíes del sieglu XX. Nel votu popular nacional Kennedy ganó a Nixon por 49,7% contra 49,5%, ente que nel colexu eleutoral ganó con 303 votos contra los 219 llograos por Nixon (precisábense 269 pa ganar). Catorce eleutores de Mississippi y Alabama refugaron sofitar a Kennedy por cuenta del so sofitu al movimientu de derechos civiles; esti eleutores dieron los sos votos al Senador Harry F. Byrd, Sr. de Virxinia.
Kennedy, con 43 años d'edá, convertir na persona más nueva escoyida como Presidente d'Estaos Xuníos. Sicasí, nun foi'l más nuevu n'exercer el cargu, pos en 1901, el Vicepresidente Theodore Roosevelt, de 42 años d'edá, exerció como presidente tres l'asesinatu del Presidente William McKinley. Amás, Kennedy hasta agora ye l'únicu presidente católicu que tuvo dichu país.
Asesinatu
220px|left|thumb|El coche presidencial momentos enantes del asesinatu. thumb|left|Monumentu John F. Kennedy, nel centru de [[Dallas.]] El Presidente Kennedy recibió dellos impautos de bala na cai Elm de Dallas (Texas) a les 12:30 p.m. el 22 de payares de 1963, mientres realizaba una visita política pol estáu de Texas. Foi declaráu muertu media hora más tarde.
Lee Harvey Oswald, el supuestu asesín, foi arrestáu nun teatru aproximao 80 minutos dempués de los disparos. Oswald foi primeramente acusáu pol homicidiu d'un oficial de policía de Dallas, J.D. Tippit, enantes de ser acusáu pol homicidiu del presidente. Oswald dixo nun matar a naide, alegando qu'él solo yera un señuelo.
El 29 de payares, Lyndon B. Johnson creó la Comisión Warren —presidida pol xuez de la Suprema Corte Earl Warren— pa investigar l'asesinatu, que concluyó que Oswald actuó solo, pero les sos conclusiones siguen siendo oxetu d'alderique, tanto académicu como popular.
El Comité Selectu de la Cámara sobre Asesinatos (U.S. House of Representatives Select Committee on Assassinations) o (HSCA) foi establecíu en 1976 pa investigar l'asesinatu del Presidente John F. Kennedy. Les investigaciones del comité duraron hasta 1978, y en 1979 emitieron l'informe final. En dichu informe, concluyó, ente otros fechos, que'l presidente John F. Kennedy foi asesináu como resultáu d'una combalechadura, na que tuvieron arreyaes delles dependencies del Gobiernu d'Estaos Xuníos. El Departamentu de Xusticia, FBI, CIA, y la Comisión Warren fueron severamente criticaos por dichu Comité pol so probe desempeñu nes investigaciones llevaes a cabu, y el Serviciu Secretu foi llomáu de deficiente na so proteición al Presidente.
Funeral y entierru
thumb|La tumba de Kennedy nel [[Campusantu de Arlington.]] Dempués del asesinatu'l cuerpu de Kennedy foi treslladáu a Washington D. C., específicamente al Nala Este de la Casa Blanca, onde permaneció hasta'l domingu. El domingu 24 de payares, el ataúd foi tresportáu nun xarré tiráu por caballos dende la Casa Blanca hasta'l Capitoliu, onde foi veláu públicamente. El llunes 25 de payares realizóse'l funeral d'estáu, al cual asistieron más de 90 representantes de diversos países. A otru día al asesinatu, el nuevu Presidente Johnson declarara'l llunes como día nacional de llutu. Na mañana realizó una misa na Catedral de San Mateo de Washington D. C. y depués foi soterráu nel Campusantu Nacional de Arlington.
El 14 de marzu de 1967, el cuerpu de Kennedy foi treslladáu al so sepultura permanente asitiada nel Cementario Nacional de Arlington. Ta soterráu xunto a la so esposa y los sos fíos menores. El so hermanu, el Senador Robert F. Kennedy ta soterráu cerca d'ellos. La so tumba ta allumada polo que se denomina "llapada eterna". Nel documental The Fog of War, l'entós Secretariu de Defensa Robert McNamara, dixo escoyer el llugar pa la tumba y que Jackie tuvo acordies col llugar escoyíu. Kennedy y William Howard Taft son los únicos Presidentes de los Estaos Xuníos soterraos nel Campusantu Arlington.
Presidencia (1961-1963)
John F. Kennedy xuró como'l 35º presidente de los Estaos Xuníos el 20 de xineru de 1961. Nel so discursu inaugural faló de la necesidá de que los ciudadanos d'Estaos Xuníos fueren más activos, pronunciando una de les sos frases más famoses: «Nun preguntar qué ye lo que'l to país puede faer por ti; pregunta qué ye lo que tu puedes faer pel to país». Tamién solicitó a les demás naciones del mundu que llucharen en xunto contra lo qu'él llamó l'enemigu común del home: la tiranía, la probeza, les enfermedaes y la guerra mesma». A la fin, esplayóse sobre'l so deséu d'un mayor internacionalismu: «Finalmente, tanto si son ustedes ciudadanos de los Estaos Xuníos como si ser del mundu, esixan de nós la mesma arrogancia de fuercia y sacrificiu que nós-yos pidimos a ustedes».
Política interna
Kennedy llamó al so programa de política interna «La nueva frontera» (New Frontier). Ambiciosamente prometía fondos federales pa la educación, atención médica pa la tercer edá y l'intervención del gobiernu pa detener la recesión. Prometió tamién poner fin a la discriminación racial. En 1963, propunxo una reforma nos impuestos qu'incluyía'l so amenorgamientu, que foi aprobada pol Congresu en 1964, dempués del so asesinatu. Pocos de los más importantes programes de Kennedy llograron pasar pol Congresu mientres la so vida, anque baxu Johnson, el so socesor, el Congresu votar mientres la llexislatura 1964-65.
Siendo presidente, Kennedy autorizó la execución de dos penes de muerte, una por condena de la xusticia ordinaria y otra na xurisdicción militar, negándose en dambos casos a exercer la so potestá de conmutar la pena. El gobernador de Iowa, Harold Hughes, solicitó personalmente a Kennedy clemencia pa Victor Feguer, el condergáu pola xusticia ordinaria, ensin poder evitar que fuera colgáu'l 15 de marzu de 1963. Dase la circunstancia de que dambes execuciones marcaron un finxu. La de Feguer, porque foi la postrera del estáu de Iowa (qu'abolió la pena capital en 1965) y tamién la postrera d'un recluyíu federal anterior a la moratoria 1972-1976 tres el casu Furman v. Xeorxa. La execución militar foi la postrera realizada hasta l'actualidá.
Economía
Kennedy punxo fin a un periodu d'una estricta política fiscal, relaxó la política monetaria pa caltener los tipos d'interés y aguiyar la crecedera de la economía. Kennedy presidió'l presupuestu del gobiernu primeru en superar la marca de 100 mil millones dólares, en 1962, y el so primer presupuestu en 1961 condució a los primeres déficit presupuestarios ensin guerra y ensin recesión. La economía, que pasara al traviés de dos recesiones en tres años y taba cuando Kennedy asumió'l poder, aceleróse notablemente mientres la so curtia presidencia. A pesar d'una inflación baxa y tases d'interés, el PIB creciera nun permediu de namái'l 2,2 % mientres la presidencia d'Eisenhower (pocu más de crecedera de la población a la hora), y menguó nun 1 % mientres l'últimu añu de Eisenhower. L'estancamientu tomara un peaxe nel mercáu llaboral del país, asina: el desemplegu aumentó constantemente, pasando de menos del 3 % en 1953 al 7 %, a principios de 1961.
La economía xiró y espolletó mientres l'alministración de Kennedy. El PIB creció nun permediu del 5,5 % dende principios de 1961 a finales de 1963, ente que la inflación caltúvose estable en redol al 1 % y el desemplegu empezó a vencer; la producción industrial aumentó un 15 % y les ventes d'automóviles saltaron nun 40 %. Esta tasa de crecedera del PIB y la industria siguió hasta alredor de 1966, ya inda tuvo que ser repitíu por un periodu sosteníu de tiempu.
Derechos civiles
thumb|250px|Kennedy dirixir a la nación sobre los [[derechos civiles, 11 de xunu de 1963.]] Unu de los asuntos nacionales más agobiantes de la era Kennedy foi l'aturbolináu final de les práutiques de discriminación racial toleraes o inclusive autorizaes poles autoridaes estatales. La Corte Suprema de los Estaos Xuníos fallara en 1954 que la segregación racial nos colexos públicos yera inconstitucional. Sicasí, munchos colexos —especialmente los de los estaos sureños— nun obedecieron el fallu de la Corte Suprema. La segregación nos autobuses, los restoranes, los teatros, cines, baños y otros espacios públicos siguió. Kennedy sofitó la integración racial y los derechos civiles, y mientres la so campaña presidencial en 1960 telefonió a Coretta Scott King, esposa del encarceláu reverendu Martin Luther King, Jr., lo que, quiciabes, atraxo sofitu del eleutoráu negru a la so candidatura. La intervención de John y Robert Kennedy aseguró la escarcelación de King.
Al entamu de la so presidencia, Kennedy pensó que les organizaciones y movimientos populares antisegregacionistas lo único que diben consiguir yera agafar a munchos blancos sureños, lo que fadría inda más difícil l'aprobación de lleis de derechos civiles nun Congresu apoderáu por demócrates de los estaos del sur. Por eso alloñóse de los movimientos de derechos civiles, que los sos líderes sintieron que Kennedy nun sofitaba los sos esfuercios. El 9 de setiembre de 1963 Kennedy dirixir al país por cuenta de la segregación que siguía asocediendo en Alabama, y encamentó al gobernador Wallace que l'orde solo caltendríase en tal estáu si él taba dispuestu a esixilo. Amestó que'l so "gobiernu ta dispuestu a faer tou lo necesario por que les órdenes de los tribunales cumpla pero yo [Kennedy] tengo la esperanza de que'l gobernador Wallace va esixir a los funcionarios locales y a les comunidaes qu'asuman les sos responsabilidaes sobre esta tema, lo qu'elles tán dispuestes a cumplir.
Inmigración
Lo que Kennedy quería yera desmantelar la política de seleición d'inmigrantes basada nel so país d'orixe, viendo esto como una espansión de les polítiques relatives a los derechos civiles.
Programa espacial
thumb|El presidente Kennedy xunto a la [[nave espacial Friendship 7, que realizó tres órbites a la Tierra, pilotada pol astronauta John Glenn. 23 de febreru de 1962, Cabu Cañaveral, Florida, Hangar S. Semeya de Cecil Stoughton.]]
Kennedy deseyaba con ansiedá qu'Estaos Xuníos liderara la carrera espacial. Sergéi Khrushchov diz que Kennedy averóse dos veces al so padre, Nikita, por que realizaren una empresa en xunto pa esplorar l'espaciu: en xunu de 1961 y na seronda de 1963. Na primer ocasión, la Xunión Soviética taba muncho más adelantrada en términos de teunoloxía espacial que EE. XX. La primer vegada que Kennedy declaró l'oxetivu de llevar a un home a la Lluna foi nuna Sesión Conxunta de Congresu y Senáu, celebrada'l 25 de mayu de 1961. Nesa ocasión dixo:
En setiembre de 1962, pronunció un discursu na Universidá Rice, nel que dixo:
Más tarde, n'este mesmu discursu:
Nel segundu aproximamientu a Khrushchov, el rusu viose persuadíu de los beneficios qu'acarretaría compartir los costos y porque la teunoloxía d'Estaos Xuníos taba más adelantrada. Los EE.XX. llanzaron un satélite a la órbita geoestacionaria y Kennedy solicitó al Congresu qu'aprobara un presupuestu de más de 25 mil millones de dólares pal Programa Apollo.
Sida (revista)
Sida foi una revista ilustrada con descripciones botániques qu'editóse pol Institutu d'Investigación Botánica de Texas, n'inglés: Botanical Research Institute of Texas. Espublizáronse 22 númberos ente los años 1962 hasta 2006, col nome de ''Sida; Contributions to Botany. Dallas; Fort Worth, TX''.
John F. Kennedy
Cuba y la Invasión de la Badea de Cochinos
left|thumb|El presidente Kennedy y el Secretariu de Defensa McNamara nuna xunta de EXCOMM. Primero que Kennedy fuera electu Presidente, l'alministración de Eisenhower creó un plan pa derrocar al réxime de Fidel Castro en Cuba. Como parte central del plan, estructurado y detalláu pola CIA con sofitu mínimu del Departamentu d'Estáu, incluyíase armar una insurrección contra-revolucionaria compuesta por cubanos anti-castristes. Los insurrectos cubanos, entrenaos por EE. XX., teníen qu'invadir Cuba y encamentar a una sulevación del pueblu cubanu pa llograr l'oxetivu de derrocar a Castru del poder. El 17 d'abril de 1961, Kennedy ordenó que'l plan executárase. Con sofitu de la CIA, no que foi conocíu como la Invasión de la Badea de Cochinos, 1.500 exiliaos cubanos, entrenaos por EE. XX. y llamaos "Brigada 2506", volvieron a la islla cola esperanza de derrocar al réxime castrista. Sicasí, Kennedy ordenó que la invasión llevar a cabu ensin el sofitu aereu de EE. XX. El 19 d'abril el gobiernu cubanu prindara o executara a los invasores exiliaos, y Kennedy viose obligáu a axustar la salida de los 1.189 sobrevivientes. Ente les causes del fracasu del plan, señaláronse la falta de diálogu ente los líderes militares, y la falta total de sofitu naval pa faer frente a la eficaz artillería de la isla, que incapacitó fácilmente a los exiliaos cubanos cuando desembarcaron. Dempués de 20 meses, Cuba lliberó a los exiliaos prindaos en cuenta de 53 millones de dólares en comida y medicina. L'incidente foi bien embarazoso pa Kennedy, pero él responsabilizóse totalmente del fracasu. Por cuenta de esta invasión, Castro empezó a esmolecese de los d'Estaos Xuníos, creyendo qu'habría una segunda invasión. thumb|John F. Kennedy y [[Nikita Khrushchov en Viena, 1961]]
Crisis de los misiles de Cuba
thumb|250px|El [[EXCOMM de Kennedy axuntar mientres la crisis de los misiles cubanos (29 d'ochobre de 1962).]]
La crisis de los misiles de Cuba empezó'l 14 d'ochobre de 1962, cuando aviones espíes U-2 tomaron fotografíes de la construcción de silos pa misiles soviéticos de llargu algame en Cuba. Les fotografíes fueron amosaes a Kennedy el 16 d'ochobre de 1962. Estaos Xuníos atopó ante una inminente amenaza nuclear. Kennedy enfrentar a un dilema: si los EE. XX. atacaben tales asentamientos, podría causase una guerra nuclear cola U.R.S.S.; pero si EE. XX. nun se pronunciaba, tendría armes nucleares a pocos quilómetros de distancia del país y yá que los misiles atopar a tan curtia distancia del continente, les posibilidaes de reaición amenorgar al mínimu. A esto añedía la esmolición alrodiu de la imaxe débil que EE. XX. daba ante'l mundu nel so propiu hemisferiu.
thumb|left|220px|El Presidente J.F.K. axuntar col Xeneral [[Curtis LeMay y los pilotos que realizaron la reconocencia de los misiles.]]
Munchos militares y miembros del EXCOMM primieron a Kennedy por qu'aprobara un ataque aereu contra los allugamientos cubanos de los misiles, pero'l Presidente ordenó una cuarentena naval na que l'Armada d'Estaos Xuníos inspeccionaría a tolos barcos que llegaren a Cuba. Empecipió conversaciones colos soviéticos por que retiraren tol material de "defensa" que taba instalando en Cuba; si nun lu faíen, la cuarentena ordenada por Kennedy duraría indefinidamente. Una selmana dempués, él y el Primer ministru soviéticu Nikita Khrushchov llegaron a un alcuerdu. Khrushchov alcordó qu'esaniciaría los misiles suxetos a inspeiciones de la ONX si los EE. XX. emitíen una declaración pública diciendo que nunca invadiríen Cuba. Dempués d'esta crisis, la más cercana de la historia a una guerra nuclear, Kennedy empezó a tener más curiáu nes sos confrontaciones cola Xunión Soviética.
Llatinoamérica y el comunismu
right|thumb|250px|El presidente [[John F. Kennedy xunto a la Primer Dama Jackie Kennedy en La Morita, mientres la primer visita oficial d'un presidente de los Estaos Xuníos a Venezuela (Dic, 1961).]] Argumentando que "aquellos que faen de les revoluciones pacífiques un imposible faen que les revoluciones violentes seyan inevitables", trató de contener el comunismu en Llatinoamérica estableciendo una Alianza pal Progresu, al traviés de la cual unviárase ayuda internacional a los países en problemes dientro de la rexón, buscando al empar un estándar rexonal en materia de derechos humanos. Trabayó cercanamente col Gobernador de Puertu Ricu Luis Muñoz Marín y el presidente de Venezuela Rómulo Betancourt pal desenvolvimientu de l'Alianza pal Progresu, como tamién pal desenvolvimientu de l'autonomía del estáu llibre acomuñáu de Puertu Ricu. N'avientu de 1961 realizó una xira d'estáu per Puertu Ricu, Venezuela y Colombia que se promocionaben como bastiones demócrates antagónicos del comunismu castrista.
El Cuerpu de Paz
thumb|248x248px|El Presidente [[John F. Kennedy xunto al Presidente de Chile <span style="font-size: 11px; line-height: 15.834113121032715px; background-color: rgb(249, 249, 249);"> Jorge Alessandri, na visita oficial que realizó Alessandri a Estaos Xuníos (Dic, 1962).]]
Como unu de los sos primeros actos presidenciales, Kennedy creó'l Cuerpu de Paz. Al traviés d'esti programa, los d'Estaos Xuníos podíen ufiertase como voluntarios p'ayudar a naciones en desenvolvimientu n'árees tales como la educación, agricultura, salú y construcción.
África
John F. Kennedy dio un discursu na Universidá de Saint Anselm el 5 de marzu de 1960, al respective de la conducta d'Estaos Xuníos nes nueves realidaes de la incipiente Guerra Fría. El discursu de Kennedy detallaba cómo la política esterior d'Estaos Xuníos tenía de llevase a cabu escontra les naciones d'África, señalando un toque d'ayuda pal nacionalismu africano modernu diciendo que: "Pa nós, tamién, fundóse una nueva nación sobre la rebelión de la dominación colonial".
Iraq
En 1963, el gobiernu de Kennedy sofitó un golpe d'estáu contra'l gobiernu d'Iraq encabezáu pol xeneral Abdul Karim Qasim, que cinco años enantes depunxera a los aliaos occidentales cola monarquía iraquina. La CIA ayudó a los nuevos gobiernu del Partíu Baaz encabezáu por Abdul Salam Arif pa llibrar al país de supuestos izquierdistes y comunistes. Nun golpe d'estáu baazista, el gobiernu utiliza les llistes de sospechosos comunistes y otros izquierdistes apurrida pola CIA, p'asesinar sistemáticamente a un númberu incalculable d'educación d'élite d'Iraq, los asesinatos nos que'l mesmu Sadam Husein dizse que participó. Ente les víctimes había cientos de médicos, profesores, téunicos, abogaos y otros profesionales, según militares y figures polítiques. Acordies con un artículu d'opinión en The New York Times, los Estaos Xuníos unviaron armes al nuevu réxime, les armes más utilizaes contra los insurxentes curdos mesmos que los EE.XX. sofitó contra Kassem y que depués abandonaron. El petroleu d'Estaos Xuníos y del Reinu Xuníu y otros intereses, incluyendo Mobil, Bechtel y British Petroleum, tuvieron llevando a cabo negocio n'Iraq.
Vietnam
Nel sureste d'Asia, Kennedy siguió lo que Eisenhower empezara, usando fuercia militar llindada pa combatir les fuercies comunistes comandadas principalmente por Ho Chi Minh. Proclamando una guerra contra la espansión del comunismu, Kennedy estableció programes p'ayudar al inestable gobiernu de Vietnam del Sur aproviendo ayuda política, económica y militar, lo qu'incluyía la unviada de 16.000 soldaos y Fuercies Especiales d'EE.XX. como conseyeros militares a la rexón aumentando la presencia militar a 60.000 soldaos. Kennedy alcordó tamién utilizar "zones llibres pa disparar" (free-fire zones), napalm, axente naranxa y aviones jet. Estaos Xuníos foise arreyando cada vegada más nel área hasta que fuercies armaes d'Estaos Xuníos fueron unviaes direutamente pa combatir na Guerra de Vietnam mientres la siguiente alministración, la de Johnson. L'alministración Kennedy aumentó'l sofitu militar, pero les fuercies militares de Vietnam del Sur nun fueron capaces de superar a les fuercies del Viet Minh y Viet Cong. Kennedy enfrentar a la crisis de Vietnam en xunetu de 1963. El plan de CIA, sofitáu pola alministración del Presidente, yera provocar un golpe d'estáu contra'l Presidente de Vietnam del Sur, Ngo Dinh Diem por xenerales vietnamites fácilmente manipulables polos d'Estaos Xuníos. El 2 de payares el Presidente Diem foi derrocáu, arrestáu y executáu (anque les circunstancies exactes de la so muerte nun se fixeron públiques, pos los archivos del golpe d'estáu considérense secretu d'estáu). Cuando Kennedy foi informáu sobre estos fechos Maxwell Taylor recuerda que "corrió apresuradamente de la sala perplexo y desilusionao". Él nun aprobara l'asesinatu de Diem. Una razón pola que se tarrecía sofita-y yera la posibilidá de qu'axustara con Ho Chi Minh pa llograr una coalición de gobiernu neutral na que pudieren incluyise comunistes, como asocedió en Laos en 1962. Dean Rusk, Secretariu d'Estáu de los Estaos Xuníos, dixo que "Los neutralismos... ye igual a rindición."
Dempués del asesinatu de Kennedy, el nuevu Presidente, Lyndon B. Johnson, anuló darréu la orde de Kennedy de retirar un total de 1.000 militares pa finales de 1963, col so orde NSAM #273 del 26 de payares de 1963.
Discursu en Berlín Occidental
thumb|left|250px|El Presidente Kennedy dirixir a los berlineses. [[26 de xunu de 1963.]]
La Teyera (Caborana)
La Teyera ye un llugar de la parroquia de Caborana nel conceyu asturianu d'Ayer.
John F. Kennedy
Discursu en Berlín Occidental
Al términu de la Segunda guerra mundial, Alemaña foi estremada so les presiones simultánees de los aliaos y los soviéticos. Cola construcción del Muriu de Berlín el 13 d'agostu de 1961, los comunistes dixebraron Berlín en dos partes, una, sol control de los aliaos, llamaríase Berlín occidental, y otra, sol control de los soviéticos, llamaríase Berlín oriental. Kennedy visitó Berlín occidental y el 26 de xunu de 1963 pronunció un discursu públicu criticando'l comunismu con motivu del decimoquintu aniversariu del bloquéu de Berlín impuestu pola URSS. Nel discursu, pronunciáu dende'l balcón del edificiu 'Rathaus Schöneberg', señaló la construcción del Muriu de Berlín como un exemplu del fracasu comunista:
"La llibertá supón munches dificultaes y la democracia nun ye perfecta, pero enxamás vimos obligaos a alzar un muriu, pa confinar al nuesu pueblu."
La frase Ich bin ein Berliner (Soi un berlinés), en virtú de la cual el discursu pasó a la historia, asocedióse-y a Kennedy cuando diba xubiendo al balcón del Rathaus Schöneberg. La idea basar na antigua frase civis romanus sum (Soi ciudadanu de Roma) utilizada polos romanos. Averar al so intérprete, Robert H. Lochner, por que-y traduxera la frase "I am a Berliner" y por que lo ayudar cola so pronunciación, escribiendo rápido nuna fueya la frase y la so pronunciación. Casi'l 83% de la población berlinesa alcuéntrase nes cais cuando Kennedy dixo esta frase. Dempués, impresionáu, confesaría a los sos asistentes: "Nunca vamos tener otru día como esti."