Santa_Cruz_de_Boedo
Fueru de Santa Cruz de Boedo (c. 1030)
A partir del sieglu XV y XVI, la historia de Santa Cruz de Boedo paez siguir una vida bastante sele. Nun hai grandes cambeos nin no demográfico nin no económico. Pero sí llargos pleitos coles llocalidaes vecines, lo que dexa bien a les clares les llimitaciones pa la crecedera non d'esti del pueblu, sinón de tolos circundantes, empobinaos a l'agricultura, la ganadería lanar y una pequeña actividá molinar y artesana nel texíu del llinu, d'ende la proliferación de tierres fresques y irrigadas denominaes “llinares” y la forxa y arreglu de preseos pal mesmu usu. Con Calahorra de Boedo, pleitiar poles camperes del citáu despoblado de Resgada, que taría despobláu yá a principios del sieglu XV, empecipiándose un pleitu en 1443 que va siguir mientres los cientu cincuenta años siguientes hasta algamar un compromisu y finsamientu de tierres en 1603; con Villaprovedo, pol aprovechamientu de les agües que baxen pol arroyo madre procedentes de la fonte del Dujo sita nesti pueblu y son importantes pal so regadío y pa un inxeniu habilitáu na zona de los “alcantarillones”, onde les agües procedentes de Villaprovedo movíen mientres el sieglu XVIII les palas d'un Pisón de llinu, especie de molín onde, aprovechándose la fuercia hidráulico que remanaba unos mazos se desfibra la planta paso previu al llogru del filo, que darréu sería texíu. A parte llográbase l'aceite de llinaza de les granes del llinu. El señoríu de la llocalidá nel sieglu XVIII yera de los Marqueses de Bermudo, que nel sieglu XVIII entroncarían cola casa de Superhunda por matrimoniu ente Doña Juana de Sahagún Tomasa de la Águila, marquesa de Bermudo y señora de Santa Cruz de Boedo y D. Diego Antonio Manso de Velasco y Samaniego, 2ᵘ Conde de Superhunda. Nes respuestes al cuestionariu del catastru d'Ensenada, los vecinos de Santa Cruz de Boedo en febreru de 1752 dícennos qu'entós daquella Santa Cruz yera un pequeñu pueblu habitáu por unes 20 families o vecinos dedicáu a l'agricultura cerealera (trigu, cebada, centenu y avena) el cultivu del llinu pa fibra testil y pa acéite de llinaza, 12 obraes de viñes, la ganadería ovina y caballar, un molín fariñeru y una tabierna, con 23 obraes de praos regadíos. En 1752 l'alcalde ye coles mesmes Juan García y son vecinos destacaos Lorenzo Blanco y Francisco Coloráu y cura beneficiáu don Antonio Carbayos. Del sieglu XVIII, pensamos que ye la portada de Casar Palaciu próxima a la Ilesia parroquial. Esta ye la Casa del Conde”, y na actualidá axunta'l Conceyu y los servicios principales del conceyu de Santa Cruz de Boedo, hasta la próxima inauguración, el 28 d'ochobre de 2010 del nuevu Centru Social del conceyu. Detrás d'esta casa, estiéndense les güertes que dan “escasos pero esquisitos frutos”, según Miñano, y los praos que confinan col regueru madre”, delimitando esta, per un sitiu de la Serranilla y por otru de la tierra de la llámpara”. Esta tierra lleva esti nome desque tamién nel sieglu XVIII Lorenza Amor, muyer del mentáu Lorenzo Blanco estableciera na Ilesia de Santa Cruz de Boedo una capellanía de La nuesa Señora de la Blanca, cola obligación de cantar dos salves a la Virxe'l día de l'Asunción y el de l'Anunciación en cada añu. Y pa caltener l'aceite necesario pa llucir la imaxe de La nuesa Señora, donóse esta Ilesia de la Llámpara, nel pagu llamáu entós “al Sotillo”, asitiáu na Vega del Boedo.