cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rabindranath Tagore
Política
thumb|Tagore lleendo Na formación del so pensamientu políticu fueron cruciales los diez años (1891-1901) que pasó viviendo nel campu bengalí, mientres los cualos, como destacó l'ensayista indiu Pankaj Mishra, «quedó convencíu pal restu de la so vida de la superioridá moral de la civilización preindustrial sobre la cultura mecanizada moderna» y de que «la autorrealización de la India tenía d'empezar nes sos aldegues». Estes idees esponer por primer vegada en La civilización oriental y occidental, una obra publicada en 1901, precisamente'l mesmu añu en que fundó la famosa escuela esperimental de Santiniketan. Nesta obra denunció a Occidente que s'alimenta de los recursos d'otros pueblos, ya intenta encloyar la totalidá del so futuru».
Tagore vía la lliberalización de la India dientro del contestu asiáticu y en 1902 escribió:
Por eso cuando en 1905 conocióse la victoria de Xapón sobre Rusia na guerra ruso-xaponesa, Tagore, como otros intelectuales asiáticos, celebrar como una victoria de toa Asia y entamó un desfile colos sos alumnos de la escuela de Santiniketan. Amás escribió un poema d'homenaxe a Xapón, nel que tamién faía referencia a que'l budismu fuera lleváu ellí dende la India:
Per otru llau, nesi mesmu añu de 1905 xunir al movimientu Swadeshi que s'oponía al proyeutu presentáu pol virréi de la India lord Curzon d'estremar en dos Bengala. Tagore compunxo entós dos canciones que darréu se convirtieron nos himnos nacionales d'India y de Himnu nacional de [[Bangladex. 280px|left|thumb|Tagore con [[Mahatma Gandhi y Kasturba Gandhi en Santiniketan en 1940.]] Sicasí, llueu s'alloñar del nacionalismu indio —y refugó el recursu a la violencia preconizáu pol so sector más radical— porque nun creía que «la construcción d'una nación según el modelu européu» fuera «l'únicu tipu de civilización y la única meta del home» y porque, como dixo en 1917 mientres un viaxe a Estaos Xuníos, consideraba que l'Estáu Nación «ye una maquinaria de comerciu y de política que produz fardos d'humanidá pulcramente estruyíos». Nel so llugar defendía, como'l chinu Kang Youwei, un ciertu cosmopolitismu asiáticu. «India nunca tuvo un auténticu sentíu del nacionalismu. […] Toi convencíu de que los mios compatriotes van conquistar de verdá la so India a base de lluchar contra la educación qu'enseña qu'un país ye más grande que los ideales de la humanidá», afirmó. Nesto coincidió en gran midida con Gandhi, con quien caltuvo una llarga y granible amistá, quien tamién criticaba la civilización moderna y la so obsesión pola crecedera económicu y la soberanía política —Gandhi dicía de los nacionalistes hindús que queríen «el dominiu inglés ensin l'inglés»— y amás «tantu Tagore como Gandhi condicionaben la rexeneración nacional a la rexeneración individual».
Gracies a la popularidá qu'algamó tres el llogru del Premiu Nobel de Lliteratura en 1913, Tagore convertir na mayor celebridá d'Oriente y nel so voceru —y en cierta forma tamién na so profeta debíu al aspeutu de sabiu que-y confería'l so pelo y la so llarga barba blanca y la so túnica—, nun momentu en que bien poques voces provenientes d'Asia escuchar n'Occidente.
Tagore viaxó per tol mundu espublizando la so crítica a la civilización occidental —en Nueva York en 1930 ante una selecta audiencia, ente la que s'atopaba'l futuru presidente Franklin D. Roosevelt, dixo que «la era actual pertenez a Occidente» pero «ustedes esplotaron a los indefensos, y humildáu a los desventuraos»—, pero paradóxicamente onde atopó mayor oposición foi en dos países asiáticos, en Xapón y en China.
thumb|Tagore en Xapón en 1916
Na so primer visita a Xapón en 1916 afirmó mientres la receición oficial, a la qu'asistía'l primer ministru xaponés, que «el Nuevu Xapón ye tan solo una imitación d'Occidente», lo que nun gustó a los sos anfitriones sobremanera viniendo d'un indiu, «un pueblu derrotáu». Tamién criticó'l nacionalismu xaponés: «La xente [en Xapón] acepta esa esclavitú mental que la invade tou con allegría y arguyu, por cuenta del so deséu nerviosu de convertise nuna máquina de poder, llamada Nación, y d'emular a otres máquines na so sofisticación coleutiva», escribió. Na so segunda visita, realizada en 1924, atacó de nuevu al nacionalismu, aduciendo como prueba la Primer Guerra Mundial na que «la civilización materialista d'Occidente, actuando de la mano del so fuerte nacionalismu, llegó al súmmum de la irracionalidá». Añediendo de siguío: «Agora, dempués de la guerra ¿nun oyen ustedes peruquier les denuncies en contra d'esi espíritu de la nación, d'esi egoísmu coleutivu del pueblu, que ta endureciendo universalmente'l so corazón?». La rotura definitiva producir en 1929 mientres la so tercer visita cuando Tagore refartó a les sos anfitriones, ente los que s'atopaba'l ultranacionalista Toyama Mitsuru, que Xapón se taba convirtiendo nuna potencia imperialista según el «modelu occidental», subordinando los intereses d'Asia a los intereses de Xapón, como lo demostraben les brutalidaes cometíes polos xaponeses en Corea, ocupada per Xapón dende 1910. «Ustedes hanse arimáu col virus imperialista européu», díxo-y Tagore a Toyama, y a pesar de qu'ésti intentó aselalo, Tagore díxo-y qu'enxamás volvería a Xapón, promesa que cumplió. thumb|290px|left|Tagore xunto a los sos discípulos en 1925
En China, namái l'anunciu fechu en 1923 de que al añu siguiente viaxaría ellí desencadenó'l discutiniu. La idea d'una China convertida nuna nación fuerte y decidío utilizando los métodos occidentales, defendida pola xeneración del Movimientu Cuatro de Mayu, topetaba col orientalismu de Tagore. Asina lo espresó nun artículu'l novelista Mao Dun: «Tamos decidíos a nun dar la bienvenida a Tagore que canta a berríes les allabancies de la civilización oriental. Primíos como tamos polos militaristes dende dientro del país, y polos imperialistes dende fora, nun ye momentu de ensoñaciones». Tamién fueron oxetu de duros ataques los anfitriones de Tagore en China Liang Qichao y Zhang Junmai y el so intérprete'l poeta Xu Zhimo. Tagore pronunció conferencies y asistió a receiciones en Shanghai, Hangzhou, Nanking y Hankou, pero foi en Beixín onde se producieron los incidentes más graves, promovíos fundamentalmente pola campaña esplegada contra él pol Partíu Comunista Chinu —«Prevenímoslos de que nun se dexen indificar. A menos, ta claro, que deseyen que dalgún día los sos autaúdes reposen nuna tierra que ta so la bota d'una potencia estranxera», escribió Chen Duxiu—, y que finalmente-y obligaron a atayar tola xira. En Beixín Tagore, en denunciando al Occidente esplotador», dixera que «nós los orientales, nunca hemos reverenciado a los xenerales que semen la muerte, nin a los diplomáticos que parten mentires, sinón a los líderes espirituales» y que «la fuercia físico nun ye la más fuerte a lo último». Dempués emponderara'l budismu y el confucianismu como mediu pa cultivar una civilización «na so vida social basada na alma humana». Tamién atacara a la democracia moderna porque al so xuiciu beneficiaba «puramente a los plutócratas con diversos amarutes». Cuando se coló'l poeta comunista Qu Qiubai escribió: «Gracies, señor Tagore, pero en China yá tuvimos demasiaos Confucios y Mencios».
En 1935 el poeta xaponés Noguchi Yonejirō, vieyu amigu so, escribiólu pa pidi-y el so sofitu a la guerra de Xapón en China, una guerra de «Asia p'Asia», destinada, según él, a «consolidar un gran nuevu mundu nel continente». Tagore contestó-y que'l conceutu que tenía Noguchi d'Asia diba acabar «alzándose sobre una torre de cranios» y que lu deseyaba «al pueblu xaponés, al qu'amu, non ésitu, sinón reconcomiu». Tres años dempués, Tagore escribía: «Somos un hatajo de xente desventurao, ¿de quién tenemos de tomar exemplu? Los díes de mirar a Xapón acabáronse».
La Charme
La Charme ye una comuña francesa del departamentu de Jura, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Tártaru (mitoloxía)
El Tártaru na Mitoloxía Griega vien a significar dos coses, per un llau'l llugar u tán asitiaos los Infiernos; y per otru la mesma deidá primordial que lo representa.
N'orixe taba allugáu nel mundu soterráneu, embaxo los infiernos; nos que se diferenciaba d'estos nel so emplegu, dao que'l Tártaru sirvía de cárcele pa los nemigos de los Dioses Primordiales, ehí encarceláronse a los Hecatónquiros, los Cíclopes y a los Xigantes. Col tiempu esti llugar foi identificáu como'l llugar de los castigos pa los condergaos polos sos crímenes, en contraposición de los Campos Elíseos que yera'l premiu pa los qu'obraren bien na so vida. Amás el Tártaru griegu posee la especifidá de ser un infiernu personalizáu, como nos casos de Tántalu o Sísifu.
Asinamesmu, Tártaru ye la divinidá primordial que lu personifica, siendo fíu del Caos tuvo cola so hermana Gaia, tamién productu d'una partenoxénesis del Caos; a los monstruos Equidna y Tifón.
Programa de les Naciones Xuníes pal Desenvolvimientu
El Programa de les Naciones Xuníes pal Desenvolvimientu (PNUD), crear por aciu la fusión del Programa Ampliáu d'Asistencia Téunica de les Naciones Xuníes, creáu en 1949, y el Fondu Especial de les Naciones Xuníes, establecíu en 1958. El PNUD, tal como se-y conoz na actualidá, foi creáu en 1965 pola Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes. Pertenez al sistema de Naciones Xuníes, y la so función ye contribuyir a la meyora de la calidá de vida de les naciones. Dende 1990, el PNUD publica l'informe sobre desenvolvimientu humanu o Índiz de desenvolvimientu humanu (IDH). El PNUD promueve el cambéu y coneuta a les conocencies, la esperiencia y los recursos necesarios p'ayudar a los pueblos a forxar una vida meyor. Ta presente en 178 países.
Árees de trabayu
La so meta ye ayudar a los países a ellaborar y compartir soluciones que dexen responder a los retos que plantegen: gobernabilidad democrática, amenorgamientu de la probeza, prevención y recuperación de les crisis, enerxía y mediu ambiente, teunoloxía de la información y les comunicaciones y el VIH-SIDA. Igualmente, estableciéronse metes clares p'amenorgar la enfermedá, el analfabetismu y la discriminación contra la muyer pal citáu.'''
El PNUD ye una rede internacional de la ONX en desenvolvimientu económicu y ta empobináu nes siguientes árees:
Gobernabilidad democrática
Un númberu cada vez mayor de países esforciar por establecer la gobernabilidad nun contestu democráticu. Pero enfrenten al desafíu d'ellaborar instituciones y procesos que respuendan meyor a les necesidaes de los ciudadanos ordinarios, incluyíos los probes. El PNUD arrexunta a la xente nes naciones y en tol mundu, creando asociaciones y compartiendo les maneres de fomentar la participación, la responsabilidá y l'eficacia en tolos niveles. Ayudar a los países a fortalecer los sos sistemes eleutorales y llexislativos, ameyorar l'accesu a la xusticia y l'alministración pública, y a desenvolver una mayor capacidá pa faer llegar los servicios básicos a quien más los precisen.
Amenorgamientu de la probeza
Los países en desenvolvimientu tán esforciándose por crear les sos propies estratexes nacionales pa erradicar la probeza, con base nes necesidaes y prioridaes locales. El PNUD fomenta estes soluciones nacionales, y ayuda a garantizar la so eficacia.
Prevención y recuperación de les crisis
Munchos países amuésense cada vez más vulnerables a los conflicto violentos o los desastres naturales que pueden borrar decenios de desenvolvimientu ya intensificar la probeza y la desigualdá. Por conductu de la so rede mundial, el PNUD trata d'arbitrar y compartir enfoques innovadores pa la prevención de la crisis, l'alerta temprano y el resolución del conflictu. El PNUD tópase presente en casi tolos países en desenvolvimientu, de manera que cuando se produza la crisis siguiente, el PNUD va tar presente p'ayudar a cubrir la etapa que media ente'l socorru d'emerxencia y el desenvolvimientu al llargu plazu.
Teunoloxíes de la información y la comunicación
Les teunoloxíes de la información y la comunicación (TIC) constitúin un preséu cada vez más poderosu pa poder participar nos mercaos mundiales; promover la responsabilidá política; ameyorar la provisión de servicios básicos, y realzar les oportunidaes de desenvolvimientu llocal. Pero ensin polítiques innovadores de TIC, munches persones de los países en desenvolvimientu -especialmente los probes- van quedase atrasaos. El PNUD ayuda a los países a utilizar el remangu y les meyores práutiques de tol mundu pa ellaborar estratexes qu'amplíen l'accesu a la TIC y aprovechar pal desenvolvimientu. El PNUD tamién confía en soluciones de TIC pa poder faer l'usu más eficaz posible de la so propia rede mundial y menguando la fienda dixitalsobremanera nos países d'América Llatina.
VIH/SIDA
Con cuenta de torgar l'espardimientu del VIH/SIDA y amenorgar les sos consecuencies, los países en desenvolvimientu precisen movilizar tolos niveles del gobiernu y de la sociedá civil. Como un fidedignu asociáu pal desenvolvimientu, el PNUD defende que s'asitie la cuestión del VIH/SIDA nel nucleu de la planificación y los presupuestos nacionales; ayuda a la creación de capacidá nacional pa xestionar iniciatives qu'incluyan a persones ya instituciones de normal comprometíes direutamente con cuestiones de salú pública, y promueve respuestes descentralizaes que sofiten iniciatives a nivel de la comunidá. Habida cuenta de que'l VIH/SIDA ye un problema mundial, el PNUD sofita estos esfuercios nacionales facilitando conocencies, recursos y les meyores práutiques del mundu.
Oxetivos de Desenvolvimientu del Mileniu
Los líderes mundiales comprometer nel añu 2000 a llograr los oxetivos de desenvolvimientu del mileniu, incluyíu l'oxetivu fundamental d'amenorgar la probeza a la metá pa 2015.
Informes sobre Desenvolvimientu Humanu
El PNUD tamién realiza un ampliu llabor de promoción. L'Informe sobre Desenvolvimientu Humanu añal, encargáu pol PNUD, centra l'alderique mundial sobre cuestiones clave de desenvolvimientu, apurriendo nuevos preseos de midida, analises innovadores y, de cutiu, propuestes de política revesoses. Empobinar pola creencia de que'l desenvolvimientu, n'última instancia, ye "un procesu d'ampliación de la capacidá d'elección de les persones", non a cencielles una cuestión d'ingresos nacionales. L'equipu independiente d'espertos qu'ellabora l'Informe utiliza la contribución d'una rede mundial de personalidaes destacaes del sector académicu, el gobiernu y la sociedá civil qu'apurren datos, idees y les meyores práutiques. Los países en desenvolvimientu y los sos asociaos internacionales utilicen l'Informe pa cubicar los resultaos y configurar nueves polítiques.
El marcu analíticu mundial y l'enfoque ampliu del Informe siguir n'informes sobre desenvolvimientu humanu nacionales y locales, que cunten tamién col sofitu del PNUD. Hasta l'añu 2003, publicáronse más de 420 Informes Nacionales sobre Desenvuelvo Humanu en 135 países. Estos informes son ellaboraos por espertos ya intelectuales nacionales que recurren a la rede mundial del PNUD pa llograr asesoramientu ya inspiración; el so ésitu demuestra la manera en que la investigación calidable y el llabor de promoción pueden amenar alderiques de política, señalar cuestiones urxentes a l'atención política, y ayudar a los países a ellaborar les sos propies soluciones pa les cuestiones de Subdesarrollu.
El país col Índiz de desenvolvimientu humanu más altu del mundu ye Noruega, con 0,971.Estes resultancies fueron daos pola ONX.
Dryocopus pileatus
Dryocopus pileatus ye una especie d'ave piciforme de la familia Picidae nativa d'América del Norte.
Hydrornis baudii
La pita cabeciazul o pita de cabeza azul (Hydrornis baudii) ye una especie d'ave paseriforme de la familia Pittidae endémica de Borneo. Ta en peligru pola perda d'hábitat.
Descripción
Ye una pita de tamañu medianu, mide unos los 17 cm de llargor. El plumaxe del machu ye de colores brillosos, la corona ye de color azul, la rexón auricular negra, el gargüelu blancu, l'envés de color coloráu castañal, la cola y el banduyu azul violeta y les ales negres marcaes con blancu. Los colores de la fema son más apagaos, l'envés y la cabeza son de color ante y la cola azul.
Reproducción
Créese que ye un criador estacional, yá que s'atoparon aves en condiciones reproductives nel mediu del añu (marzu a xunu) y una fema que taba a puntu poner foi atopada en xunetu. Tamién foron atopaes aves nueves nos niales ente mayu y ochobre. El nial ye típicu de la familia, una cúpula redonda de fueyes con una entrada llateral, cerca o nel suelu. Nos niales esaminaos topáronse dos güevos.
Distribución y hábitat
La especie yeendémical de la islla de Borneo. Habita en monte perennifoliu de tierres baxes. Polo xeneral vive per debaxo de los 600 m, pero hai rexistros ensin verificar d'hasta 1200 m.
Tierz
Tierz ye un conceyu español de la provincia d'Huesca asitiáu na contorna Hoya d'Huesca, Aragón. Enllaza cola carretera N-240. Ta asitiáu a 6 km al este de Huesca nuna dilatada vega so los cuetos d'Estrechu Quintu y a veres del ríu Flumen. El centru urbanu constituyir una gran plaza presidida pola ilesia.
Demografía
El conceyu esperimentó una fuerte crecedera demográfica nos años recién. Dempués d'una lenta perda de población a partir de 1940, l'enclín revirtióse y, ente 2004 y 2006, el númberu d'habitantes virtualmente doblóse, gracies a la construcción de dos amplies urbanizaciones de viviendes unifamiliares.
Coruño
Coruño ye un llugar de la parroquia de Cayés nel conceyu asturianu de Llanera.
Alcuéntrase a 2,00 km de Posada, la capital del conceyu, a un altor mediu de 159 msnm y tien una población de.
Dryolimnas cuvieri
Dryolimnas cuvieri ye una especie d'ave na familia Rallidae.
Distribución y hábitat
Alcuéntrase en Comores, Madagascar, Mayotte, y Seixeles. Una subespecie non voladora, Dryolimnas cuvieri aldabranus (rascón de Aldabra), habita en Aldabra, ente qu'otra, D. c. abbotti (rascón de Asunción), de la islla d'Asunción escastóse a empiezos del sieglu XX por causa de depredadores introducíos.
Na actualidá ye l'últimu miembru sobreviviente del xéneru Dryolimnas y créese que ye la última ave non voladora del Océanu Índicu. Los sos hábitats naturales son los montes baxos húmedos subtropicales o tropicales y los manglares.
Hydrornis schneideri
Hydrornis schneideri ye una especie d'ave paseriforme de la familia Pittidae endémica de la islla de Sumatra. Foi redescubierta en 1988 n'habiendo nun reparase dende 1918.
Descripción
La pita de Schneider ye un páxaru principalmente terrestre con pates llargues y cola bien curtia, que mide alredor de 23 cm de llargor corporal total. Presenta dimorfismu sexual. El plumaxe de la fema ye principalmente de tonos canela, salvo la cola que ye azul y la parte cimera de la cabeza que ye de color castañu anaranxáu. El machu sicasí tien les nales tamién de color azul claru. Dambos sexos tienen una llista ocular negra, y otra llista negra alredor del pescuezu, más ancha nos machos. El so picu ye rectu y buxu. Los xuveniles presenten un patrón similar pero de tonos abuxaos con llixos blancos en pileu y pechu.
Distribución y hábitat
Alcuéntrase namái nos montes húmedos de monte del oeste de Sumatra (Indonesia). Ta amenazada pola perda d'hábitat.
Denzel Washington
Denzel Hayes Washington, Jr. ye un actor y direutor de cine d'Estaos Xuníos, ganador de dos Premios Óscar, dos Globos d'Oru y un premiu Tony.
Biografía
Nació'l 28 d'avientu de 1954, en Mount Vernon, Nueva York (EE.XX.) y ye'l segundu de tres fíos d'un ministru pentecostal y una madre bautista, propietaria d'una tienda de belleza. Nun principiu pensaba dedicase a la medicina, pero finalmente empecipió la carrera de periodismu na Universidá de Fordham. Mientres la so estancia como orientador nun campamentu de branu intervieno nuna producción teatral y empezó a interesase pola actuación. Volvió a Fordham esi añu y estudió col profesor Robinson Stone. Más tarde treslladóse a San Francisco pa inscribise nel Conservatoriu Americanu de Teatru. Dempués d'un intensivu añu d'estudiu nel ACT, tres una curtia parada en Los Angeles y abandonando el conservatoriu, tornó a Nueva York pa buscar trabayu como actor.
Debutó nel cine en 1981 con Carbon Copy. En 1987 Denzel Washington interpretó'l papel del activista negru sudafricanu Stephen Biko en Glaya llibertá, papel pol que foi nomáu al Óscar como Meyor Actor Secundariu. En 1989 interpretó unu de los papeles protagonistes en Glory, alrodiu de la participación de los afroamericanos na guerra civil norteamericana, que-y fizo ganar l'Óscar al meyor actor de repartu.
Carrera al estrellalgu
La carrera profesional nel teatru neoyorquín empezó con Shakespeare in the park, de Joseph Papp, a la que-y siguieron aína numberoses producciones, ente elles, Ceremonies in dark old men, Came home to roost, Otelo o Man and Superman. La so versatilidad como actor apurrió-y un puestu trabayu en producciones televisives como'l telefilme Flesh and blood (1970), Wilma (1977), Carbon Copy (1981) o la serie St. Elsewhere (1982), na qu'algamó la fama pola so interpretación mientres seis temporaes del Dr. Chandler.
Trabayó en Cry Freedom (1987), dirixida pol británicu Richard Attenborough, pol que foi nomáu al Óscar al meyor actor de repartu. Darréu, siguió con papeles de gran entidá como en Tiempos de gloria (1989), cola que volvió tar ente los nomaos.
Washington interpretó unu de los sos papeles más aclamaos pola crítica na película Malcolm X de 1992, dirixida por Spike Lee, onde la so interpretación del líder del nacionalismu negro reportó-y una nominación al Óscar. Tanto l'influyente críticu de cine Roger Ebert como l'aclamáu direutor de cine Martin Scorsese nomaron a la película como una de les diez meyores de los años 90.
Malcolm X tresformó la carrera de Denzel Washington, convirtiéndolu n'unu de los actores de Hollywood más respetaos y aclamaos. Refugó dellos papeles asemeyaos, como la posibilidá d'interpretar a Martin Luther King.
Denzel Washington interpretó'l papel del abogáu Joe Miller en Philadelphia (1993), xunto a Tom Hanks, pero esta vegada l'Academia nin siquier lu nomó. Tom Hanks, sicasí, dixo d'él que yera l'actor del que más deprendiera.
En películes como The Pelican Brief, Crimson Tide, The Preacher's Wife, Fallen y The Bone Collector, foron ésitos de taquilla. Trabayó en  The Hurricane (1999), na qu'encarnaba a un boxeador acusáu inxustamente d'un triple homicidiu pol que tuvo venti años na cárcele. Por esti papel llogró'l Globu d'Oru y l'Osu de Plata de la Berlinale.
Denzel Washington tien un estilu bien particular qu'entemez la bondá y la pasión, esti amiestu innatu da-y a los complicaos personaxes qu'interpreta una solidez bien creíble qu'apasiona al públicu, quiciabes una de les interpretaciones más representatives del so estilu seya nel filme dramáticu John Q de Nick Cassavetes, con Robert Duvall y Anne Heche.
Washington fixo'l so debú como direutor con Antwone Fisher en 2002, una película que co-protagonizó xunto a Derek Luke, na qu'interpreta a un psiquiatra naval qu'ayuda a un mozu marine con un traumáticu pasáu.
Tamién participó en grandes películes como Man on Fire,  The Manchurian Candidate (2004) y Plan ocultu (2006), última película de Spike Lee.
En 2007 protagonizó American Gangster, rodada so les órdenes de Ridley Scott y acompañáu nel repartu por Russell Crowe, na qu'interpreta a Frank Lucas, un vendedor d'heroína de Harlem de la década de los 60.
Según la revista especializada "Cahiers du cinema", l'actor preparaba pa 2012 la interpretación na gran pantalla d'un biopic sobre Obama.
Pere Molina encargóse de doblar la so voz nes versiones en castellán.
Villardiegua de la Ribera
Ye riberana del Dueru nes sos arribes zamoranes. El so términu municipal ta integráu nel parque natural d'Arribes del Dueru. Nel pueblu puede contemplase una mula vetona trayida del Castru de San Mamede (tamién conocíu como Castru de San Mamed o de Peña Redonda).
Allugamientu
190px|thumb|left|Situación del conceyu de Villardiegua de la Ribera na [[provincia de Zamora.]]
Villardiegua asítiase nel suroeste zamoranu. Fai frontera con Portugal. Ta a 44 km de Zamora capital.
Pertenez a la contorna de Sayago. Nun s'integra dientro de nenguna mancomunidá y pertenez al partíu xudicial de Zamora.
El so términu municipal atópase dientro del Parque Natural d'Arribes del Dueru, un espaciu natural protexíu de gran sonadía turística.
Topónimu
Del bracu, traíu del pobláu de San Mamede, más conocíu por La Mula y, posiblemente antes, como La Yegua, pudiera proceder el nome de Villardiegua o Villar de la Yegua. Sicasí, en llingua céltica'l nome podría significar "villa de l'agua".
Historia
Cuntó con ocupación de población dende la dómina prerromana, según atestigüen los restos topaos nos dellos xacimientos calteníos, como'l Castru de San Mamede o Peña Redonda, asitiáu a unos 4 quilómetros del nucleu de población actual. D'esti castru remanecen dos bracos vettones nel mesmu Villardiegua, unu emblemáticu conocíu como La Mula (a pesar de los sos atributos sexuales masculinos claramente marcaos), a la que s'atribúi'l nome de la llocalidá, y otru en manes particulares.
Darréu, la esistencia de numberosos cercos romanos en Villardiegua atestigüen que la llocalidá tuvo poblada na dómina romana. Estos cercos atópense empotraos nes parés de les viviendes, tando documentaos una ventena d'ellos, ente completos y fragmentos.
Na Edá Media, Villardiegua sería repobláu, quedando integráu nesta dómina nel Reinu de Llión, que los sos monarques entamaron dicha repoblación nel contestu de la xeneral llevada a cabu en Sayago. Asina, el documentu más antiguu que se refier a esta llocalidá, data de 1175 y trátase d'una d'unes mandes parllamentaries en que se conceden a los monxos de Peleas una canal y dos cortes en Villaryegua…”.
Hai constancia documental nos censos del sieglu XVI de la llocalidá como “Villar de la Yegua”, según el catastru d'Ensenada nel sieglu XVIII y l'obra de Gómez Carabias de 1884, na que menta ente otres cuestiones la ilesia parroquial de la Natividá de la Santísima Virxe, y les ermites de San Roque, San Mamed y la sumida ermita de San Sebastián.
Mientres la Edá Moderna, Villardiegua tuvo integráu nel partíu de Sayago de la provincia de Zamora, tal que reflexaba en 1773 Tomás López en Mapa de la Provincia de Zamora. Asina, al reestructurase les provincies y crease les actuales en 1833, la llocalidá caltúvose na provincia zamorana, dientro de la Rexón Llionesa, integrándose en 1834 nel partíu xudicial de Bermillo de Sayago, dependencia que s'enllargó hasta 1983, cuando foi suprimíu'l mesmu ya integráu nel Partíu Xudicial de Zamora.
Villardiegua de la Ribera foi unu de los arciprestalgos más grandes de Sayago, llegando nel so momentu a tomar una cincuentena de parroquies, d'ende'l so ricu patrimoniu.
Demografía
<p style="clear:both">
Castru de San Mamede
thumb|right|250px|Mula vetona de Villardiegua thumb|right|250px|[[Arribes (xeografía)|Arribes del Duero en Villardiegua]]
El Castru de San Mamede o Peña Redonda, asítiase a unos 4km, aproximao, al suroeste del cascu urbanu y a lo cimero d'un cuetu que, de la mesma, atópase coronáu por un bolu de granitu que dio nome a la paraxa. Asítiase na antigua devesa de Bozón, nel so día partida ente los términos de Torregamones y Villardiegua. Na citada paraxa fueron atopaos restos prerromanos, romanos y visigodos.
A la entrada de lo que foi'l castru, son entá divisables les ruines d'una ermita y de la casa del que sería l'ermitañu. Muncha de la piedra qu'esistió, foi acarretada pa la construcción de cortines y, polo xeneral, nes edificaciones de Villardiegua.
En delles de les roques de la zona ye posible evidenciar grabaos qu'amuesen l'antiguu cultu prerromanu a la culiebra. Dientro y fora de la cortil fueron atopaos diversos restos prerromanos y romanos, como cachos de cerámica, urnes cinerarias, piedres molineres, monedes y un pequeñu llábanu visigóticu de cayuela asemeyáu a los de Salvatierra de Tormes. Arqueólogos como Benito de Rey y Grande del Río, cunten que el llugar foi santuariu a xulgar poles duernes de sacrificiu que s'atopen nel llugar.
Nel cercanu paraxe de Peñica les Cruces tamién fueron descubiertos uranoglifos y petroglifos, grabaos rupestres en piedra que s'acomuñen a santuarios celtibéricos.
Rivera del Pontón
D'especial guapura ye la cascada que, n'abril y mayu, anicia esta rivera sobre les agües del banzáu de Miranda de l Douro, pa lo qu'empieza a coyer impulsu a partir del ponte que la crucia pa dar pasu al camín que va a Peña Redonda. Agües enriba ye posible ver, en bones conidicones, trés antiguos molinos de Villardiegua, ente qu'agües embaxo pueden cuntase hasta once molinos abandonaos y arruinaos. La rivera, a lo llargo de tol so trayeutu, ye acompañada d'una exuberante vexetación, compuesta por figal, artos, carba, fresnu,... Pa reparar meyor la cascada, ye aconseyable baxar pela marxe esquierda, a partir del penúltimu molín.
Villárdiga
Villárdiga ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Zamora, na comunidá autónoma de Castiella y Llión.
La so proximidá con San Martín de Valderaduey fai que los dos pueblos paezan unu, y como diz un refrán popular "San Martín y Villárdiga dos llugares son, que dende lloñe paecen la lluna y el sol".
Topónimu
Conocida dende'l s XII como "Villa Ardega" qu'equival a villa qu'esta na ribera del regatu buelguizu, cerca del ríu, que tien enforma llagano.
Historia
Les primeres muertes de presencia humana nel términu daten de dómina vaccea, datando de la mesma los afayos atopaos nel Tesu de los Lladriyos, ente los que se cunta una necrópolis.
La denominación de Villárdiga data del sieglu X y en 1130 yera pueblu feudatario del monesteriu de Villacete de Belver de los Montes. Coles mesmes, nos sieglos XII y XIII Villárdiga foi tenencia de la Orde del Temple, de la cual llegó a encabezar una encomienda, integrándose darréu na xurisdicción de Villalpando, siendo'l so señor nel sieglu XIV Arnao Solier, tamién señor de Villalpando, donándolo en 1371 a Barnar de Bartes, el so vasallu, dambos d'orixe francés.
Darréu, se reintegró na alfoz villalpandino, pasando a manes de los Fernández de Velasco, y collo a integrar la denomada Provincia de les Tierres del Condestable. Sicasí, tres la perda de la condestabilía de los Velasco en 1711, Villárdiga, xunto al restu de la Tierra de Villalpando, dexó de pertenecer a la Provincia de les Tierres del Condestable, pasando a faelo de Llión, en que la so provincia apaez integráu en 1786 nel mapa de Tomás López tituláu ‘Mapa xeográficu d'una parte de la provincia de Llión’.
Al crease les actuales provincies en 1833, Villárdiga quedó adscritu primeramente al partíu xudicial de Medina de Rioseco, na provincia de Valladolid, magar tres les reclamaciones de los conceyos del área villalpandina, quedó dafechu integráu a partir de 1858 na provincia de Zamora, dientro de la Rexón Lleonesa, la cual, como toles rexones españoles de la dómina, escarecía de competencies alministratives. Tres la constitución de 1978, esti conceyu pasó a formar parte en 1983 de la comunidá autónoma de Castiella y Llión, en cuantes que pertenecíen a la provincia de Zamora.
Mancomunidá del Rasu de Villalpando
Villárdiga forma parte de la Mancomunidá Intermunicipal del Rasu de Villalpando xunto con otros dolce conceyos de la Tierra de Campos de la provincia de Zamora. Esti consorciu de conceyos, a pesar de que se autodenomina mancomunidá, nun tien tal naturaleza, consistiendo la so finalidá na esplotación del monte públicu denomináu'l "Rasu de Villalpando", esti postreru declaráu nel añu 2000 d'utilidá pública.
El monte del "Rasu de Villalpando" asítiase nel términu municipal de Villalpando y tien una superficie total de 1.654 hectárees de les cualos 90 pertenecen a enclavaos. Tien calter patrimonial y aprovechamientu comunal, tando consorciado col númberu d'Repartu 3028. Les bases del Consorciu, ente'l Patrimoniu Forestal del Estáu y la Mancomunidá de Rasu de Villalpando fueron aprobaes con fecha 13 de febreru de 1948, anque los sos oríxenes remontar a finales del sieglu X o principios del sieglu XI por donación de los Reyes lleoneses, posiblemente Alfonsu V, a Villalpando, por aquella dómina cabeza de l'Alfoz, y a les aldegues del mesmu.
Dende un puntu de vista botánicu, tratar d'un monte pobláu por especies como'l pinus pinea y pinus pinaster, anque tamién esisten rodales de pinus nigra. Tópase presente'l quercus rotundifolia y de manera bien aisllada crataegus monogyna, cistus ladaniferus y populifolius según chamaespartium tridentatum.
Fiestes
Villárdiga festexa a la Virxe del Carmen o de los Pastores (8 de setiembre), constituyendo la so fiesta Mayor. Coles mesmes, festexar a San Isidro, (15 de mayu) con misa, procesión hasta la Cuesta de San Isidro y bendición de campos.
Dallas-Fort Worth metroplex
El Dallas/Fort Worth Metroplex ye'l nome informal que los habitantes d'esta área metropolitana diéron-y a la rexón nel norte de Texas (EUA). Otros llamatos que recibe inclúin el "Metroplex", "North Texas", "DFDub" y "DFW". Debíu a la gran crecedera del área, especialmente'l de los suburbios, la Oficina del Censu de los Estaos Xuníos designó-y el títulu d'área metropolitana Dallas–Fort Worth–Arlington. L'área metropolitana pue ser estremada entá más en dos divisiones metrópolitanas: Dallas–Plano–Irving y Fort Worth–Arlington. Dallas (la ciudá más grande del área metropolitana) ye una de 11 ciudaes estauxunidenses que foi clasificada como ciudá global de tipo gamma.
Según el censu del 2013, l'área metropolitana tenía una población de cuasi 6,6 millones. Dallas–Fort Worth ye l'área metropolitana más grande de Texas y cuenta con 6 de les 12 ciudaes más grandes del estáu. Ye la cuarta área metropolitana más grande nos Estaos Xuníos dempués de Nueva York, Los Angeles y Chicago y la más grande ensin accesu al mar. El Metroplex toma a 12 condaos y 26.500 km², faciéndola un área más grande que los estaos de Nueva Jersey y Rhode Island combinaos.
Condaos del Metroplex
right|280px|Condaos del Metroplex Según les estadístiques d'árees Metropolitanes (MSA), l'área metropolitana Dallas/Fort Worth toma a 12 condaos nel nordeste de Texas. Les estadístiques d'árees Combinaes (CSA) tien la definición d'área metropolitana más estensa y define al Metroplex como una metrópolis de 18 condaos. El más grande de los 12 condaos en población ye'l Condáu de Dallas con 2,3 millones d'habitantes nel 2010 siguíu pol Condáu de Tarrant con 1,8 millones d'habitantes nel censu del 2010. Tocantes a superficie, el Condáu de Denton ye'l más grande con 2.481 km². Los condaos del Dallas/Fort-Worth Metroplex son:
Ciudaes y Pueblos del Metroplex
thumb|260px|[[Dallas ye la 3ª ciudá más grande de Texas y la 8ª nos Estaos Xuníos]] thumb|260px|[[Fort Worth ye la 5ª ciudá más grande de Texas y la 19ª nos Estaos Xuníos.]] thumb|260px|[[Irving (Texas)|Irving ye la 12ª ciudá más grande de Texas.]] thumb|260px|[[Distritu financieru (downtown)|Downtown d'Addison]]
Cultura
thumb La cultura de Dallas-Fort Worth foi vista na serie de televisión Dallas como un llugar que formaba parte del oeste americanu, llenu de xente adinerao con botes y sombreru vaqueru. Anque esto forma parte de la historia rexonal y los habitantes reconocer y arguyécense, anguaño ye un estereotipu anticuáu. Un vaqueru que la xente conoz perbién ye Big Tex, el símbolu del Texas State Fair, la feria estatal más grande y de más audiencia nos Estaos Xuníos. Envalórase que más de 3 millones de visitantes lleguen a la feria cada añu ya inyecten 350 millones de dólares a la economía de Dallas. Esti acontecimientu llevar a cabu en setiembre y ochobre de cada añu y cuenta con Texas Star, la rueda de la fortuna más grande d'América del Norte. Otru eventu popular ye'l Red River Shootout, un xuegu de fútbol estauxunidense ente la Universidá d'Oklahoma y l'Universidá de Texas que tamién atrai a una gran audiencia. La ciudá de Fort Worth faise llamar la ciudá vaquera y cuenta colos stockyards qu'ufierten un sabor del vieyu oeste y ye el llugar de la caminada de vaques. La xente suel habitar nos suburbios lo qu'esplica la gran abarcación del Metroplex, pero apocayá les árees urbanes de Dallas y Fort Worth tán nuna puxanza d'edificios residenciales. La ciudá de Dallas ye la de más grande crecedera tocantes a edificios nos Estaos Xuníos.
Aeropuertos
thumb|250px|L'[[Aeropuertu Internacional de Dallas-Fort Worth ta alcontráu ente les ciudaes de Dallas y Fort Worth]] L'área cunta col Aeropuertu Internacional de Dallas-Fort Worth, l'aeropuertu más grande de Texas y el terceru más congestionado del mundu. L'aeropuertu apocayá foi nomáu como'l meyor aeropuertu nel mundu pa carga. L'área del aeropuertu ye más grande que la Isla de Manhattan. L'aeropuertu ta asitiáu estratéxicamente na llende de los condaos de Dallas y Tarrant. La ciudá de Dallas tamién cunta col aeropuertu Love Field. Este yera l'aeropuertu principal de Dallas hasta la construcción del Aeropuertu Internacional de DFW en 1974. Apocayá se repeló una llei qu'acutaba los vuelos del aeropuertu a cierta rexón lo cual suxure que'l tráficu del aeropuertu creza. Southwest Airlines tien la so sede al llau de Love Field ente que American Airlines tien les sos oficines principales en Fort Worth. En Fort Worth alcuéntrase l'Aeropuertu Alliance. Este foi'l primer aeropuertu dedicáu totalmente a la industria aéreo. En menor escala, esisten dellos aeropuertos municipales y aeropuertos d'aviación xeneral. D'estos destaquen l'Aeropuertu Municipal de Arlington, L'Aeropuertu Municipal de Grand Prairie y l'Aeropuertu Addison. L'Aeropuertu de Addison ye l'aeropuertu d'aviación xeneral más congestionado de Texas y unu de los más ocupaos del país.
Tresporte públicu
right|170px Dallas cuenta col tresporte públicu denomináu Dallas Area Rapid Transit o DART. Otres ciudaes amás de Dallas que son sirvíes por DART inclúin a Irving, Plano, Garland y Carrollton pa un total de 12 suburbios. L'axencia de tránsitu opera autobuses, tren llixeru, tren rexonal y carriles d'altu tránsitu (HOV). Pal añu 2013 el tren llixeru va estender al doble de l'actual cobertoria p'algamar los 145 km de cobertoria y tener como destino l'Aeropuertu Internacional DFW. DART ye l'operador de tren llixeru más grande nel estáu Texano. En Fort Worth el tresporte públicu llámase "T". Les dos ciudaes tán xuníes per delles carreteres y el tren del Trinity Railway Express. La ciudá de Denton tamién tien serviciu de tresporte, cuenta con autobuses y el so propiu tren llixeru con accesu a la Ciudá de Carrollton.
Carreteres
La manera primaria de tresporte na Metroplex ye por automóvil. Les carreteres principales del Área Metropolitana de Dallas Fort Worth son les siguientes:
Pa una llista completa vea: Llista de Carreteres en Dallas/Fort Worth
Recreación
thumb|150px Como la cuarta área metropolitana más grande d'Estaos Xuníos, el Metroplex tien bastantes atraiciones a lo llargo de Dallas y Fort Worth. La Ciudá de Arlington foi onde s'abrir el primer parque de la cadena Six Flags. Six Flags over Texas sigue ende y agora tien a Hurricane Harbor, un parque acuáticu. Hai otros parques de diversión na rexón de Dallas. Tocantes a zoolóxicos, la ciudá de Fort Worth ye'l llar del Fort Worth Zoo, ente qu'en Dallas atópase'l Dallas Zoo y el aquario Dallas World Aquarium. Na ciudá de Grand Prairie atópase'l Teatru Nokia, una sala pa conciertos, espectáculos de Broadway, y acontecimientos televisaos. Nesta ciudá tamién s'atopa Trader's Village, el mercáu de pulgues más grande de Texas.
Museos
thumb|250px|El Muséu de la Muyer. L'área Metropolitana de Dallas/Fort-Worth cunta con numberosos museos. Nel Distritu d'Artes de Dallas atópense'l Muséu d'Arte, la Coleición d'Artes asiátiques de Trammell y Margaret Crow, el Centru d'Escultura Nasher y el Contemporario Dallas. El centru de Dallas tamién ye'l sitiu del Muséu del Sestu Pisu, un muséu dedicáu a la vida y muerte del presidente Kennedy. El Parque de la Feria ye'l llar del Muséu de la Muyer, Muséu de Afro-Americanos, el Muséu de la Edá del Tren de Vapor, y el Muséu de la Naturaleza y Ciencia de Dallas. En North Dallas atópase'l Meadows Museum, una de los meyores y más estensa exhibición d'arte español nel mundu. En Fort Worth atópense'l Museum d'Arte Moderno de Fort Worth, el Muséu d'Arte Kimbell, el Muséu Amon Carter, el Muséu Nacional de la Fama de Vaqueres y el Muséu de Ciencia y Historia de Fort Worth. La ciudá de Grand Prairie ye'l llar del Palaciu de Cera, un muséu de recreaciones de celebridaes famoses feches de cera.
Deportes
thumb|450px|El Rangers Ballpark de Arlington ye'l llar de los [[Vixilantes de Texas.]] El Metroplex tien un gran númberu d'equipos deportivos. La ciudá de Dallas, por casu, ye una de namái seis ciudaes en tener un equipu pa los cinco lligues más prominentes de deportes profesionales de los Estaos Xuníos. Los equipos de fútbol americanu son los Dallas Cowboys de la NFL. Esti equipu anguaño xuega nel Estadiu AT&T d'Arlington. Los Desesperaos de Dallas xueguen nel American Airlines Center y son parte de l'AFL. Los Sixers de Fort Worth pertenecen a la National Indoor Football League y xueguen nel Cowtown Coliseum. El Frisco Thunder ye parte de la Intense Football League y xueguen nel Dexa Blue Arena na ciudá de Frisco. El Reguladores de Fort Worth son un nuevu equipu parte del American Professional Football League y entá nun tienen llar. Los Diamantes de Dallas de la NWFA y el Dallas Rage son equipos de fútbol americanu de muyeres.
Tocantes a béisbol, Los Vixilantes de Texas (Texas Rangers pol so nome n'inglés) tienen base na ciudá de Arlington. Estos pertenecen a la MLB y xueguen nel Rangers Ballpark. La ciudá de Frisco tien a los RoughRiders que xueguen nel Dr Pepper Ballpark. Los Cats tienen el so llar en Fort Worth. La ciudá de Grand Paririe tamién tien planes de construyir un estadiu nuevu nel 2008 pa los Grand Prairie AirHogs, un nuevu equipu de béisbol profesional que va pertenecer al American Association.
thumb|150px|Animadores de los [[Dallas Cowboys.]] Hai dos equipos de fútbol soccer nel área. El FC Dallas tien el so llar en Frisco y xuega nel Pizza Hut Park. Esti equipu pertenez al Major League Soccer. Los DFW Tornaos tienen la so sede n'Arlington. Estos son parte del Premier Development League y xueguen nel Pennington Field.
Otros llugares de deporte inclúin al hipódromu Lone Star Park en Grand Prairie. Nesta llévense a cabo carreres de caballu dende una tribuna de siete pisos. La ciudá de Grand Prairie tamién tien el GPX, un parque de patinaxe que foi la sede de competenicias nacionales de deportes estremos. El Texas Motor Speedway atópase na ciudá de Fort Worth y ufierta carreres de carros. Nesta preséntense carreres de NASCAR como la Copa NASCAR y tamién foi la sede de copes como la Serie Bucsh. Nel Fair Park de Dallas atópase'l Cotton Bowl. Esti campu de fútbol estauxunidense ye l'escenariu de xuegos ente universidaes. Un xuegu de particular importancia ye'l xuegu de la Universidá d'Oklahoma y la Universidá de Texas n'Austin. Estos dos universidaes grandes enfréntense a mediu camín de distancia (en Dallas) pal xuegu que se denomina'l Red River Shootout n'inglés o'l "tirotéu del Ríu Colorado". Na ciudá de Fort Worth ye popular el rodiu. Nel coliséu d'esta ciudá llevar a cabo competencies d'esti deporte.
Medios
Les ciudaes de Dallas y Fort Worth tienen los sos propios periódicos, El Dallas Morning News y el Fort Worth Star-Telegram. Históricamente, dambos periódicos yeren acutaos a los sos propios condaos; Los habitantes del condáu de Tarrant nunca lleeríen el Dallas Morning News y vise trata. Dallas ye la sede d'Univision Radio, la mayor difusora de radiu de fala hispana n'Estaos Xuníos.
Debíu al gran númberu d'habitantes hispanos nel Metroplex, esisten dellos periódicos n'español que circulen nel área. El más notable ye Al Día, una publicación del Dallas Morning News. A diferencia del Morning News, el periódicu adquier les sos ganancies de la publicidá. La Estrella ye'l periódicu que lu sigue a Al Día.
Economía
Dallas y les sos suburbios tienen una de les concentraciones más grandes de sedes corporatives nos Estaos Xuníos. Esta ye una de les razones que'l negociu ye importante. El Metroplex tamién contién la industria de teunoloxía d'información más grande de Texas. Esta dacuando ye llamada'l Silicon Prairie o'l "planicie de silicon" debíu al gran númberu de proyeutos de la industria tecnolóxico y la presencia de numberoses firmes d'electrónicos, computación y telecomunicaciones como Texas Instruments, Electronic Data Systems, Perot Systems, i2, AT&T, y Verizon que s'atopen alredor de Dallas. Nel otru llau de l'aplicación de negocios y nel otru llau del Metroplex, la industria d'agricultura y ganadería de Texas tien les sos bases na ciudá de Fort Worth. Según El Llibru de Llistes del 2006 del Dallas Business Journal, el emplegador más grande nel Metroplex ye American Airlines. Dellos fabricantes grandes de defensa incluyendo a Lockheed Martin, Bell Helicopter Textron, y Raytheon, caltienen operaciones significantes nel Metroplex. ExxonMobil, la corporación númberu unu nel llistáu de Fortune 500 y la compañía más grande del mundu, tien les sos oficines principales na ciudá d'Irving. El Metroplex ye'l 3º con más compañíes na llista de Fortune ayudando bastante al estáu Texano a asitiase nel segundu llugar con más compañíes na mesma llista.
Leptotes webbianus
Leptotes webbianus (d'antiguo Cyclyrius webbianus) ye una especie de caparina endémica de les Islles Canaries, de la familia de las lycaenidae.
Distribución
Apaez nes islles de Gran Canaria, Tenerife, La Palma, La Gomera, y El Hierro.
Gata
Al nacer la gata ye blancu-amarellentada y mide unos 2,5 mm, con cogordes bien fines nel envés y los llaterales. Mientres los sos trés mudes pasen de esti color a otru mariellu, pa finalmente tornase verdoses cola parte dorsal puntedada de blancu y negru dibuxando llinies oblicues paraleles ente sigo. Algamen los 10-12 mm antes de convertise en Pupa