cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cheryl Burke
Vida personal
En 2011, llanzó la so autobiografía. Dancing Lessons, describiendo en como, a los 5 años, foi abusada por un carteru xubiláu. El carteru en repitíes ocasiones baxába-y los pantalones y tocar. Ella creía que taba mal pero quería ganar el ciñu de la persona. L'agresor foi condergáu a 22 años en prisión y foi puestu en llibertá apocayá. Burke dixo que-y tien mieu a ésta persona. Burke fixo numberoses promociones fora de Dancing with the Stars, qu'inclúin Depend Silhouette briefs, Impress Nails y Sarxentu Cheese. La so asociación con estes empreses recaldó una gran cantidá de dineru incluyendo 50 mil dólares que Depend ta donando a Dress for Success. Ella abrió'l so primer estudiu de baille n'abril de 2008 y va crear la so propia llinia de ropa deportivo'l próximu añu.
Uchon
Uchon ye una comuña francesa del departamentu de Saona y Loira, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Montes Balcanes
thumb|Vista de Ray Resthouse escontra los Balcanes Centrales. La cascada [[Raysko Praskalo repárase en mediu.]] thumb|El [[ríu Iskar pasando al traviés d'una canga ente los montes.]] thumb|Reserva de Kozya Stena. Los montes Balcanes o cordal de los Balcanes (Стара планина, Stara planina, "monte antiguu" en búlgaru y serbiu) ye una estensión de la cordal de los Cárpatos, y de la que s'atopa dixebrada pol ríu Danubiu nel puntu llamáu Puertes de Fierro (nes actuales fronteres ente Bulgaria y Serbia).
Xeografía
Los puntos más altos de la Stara Planina atópense na Bulgaria central. La mayor cume ye'l Botev (2.376 msnm) allugáu nel Parque Nacional de los Balcanes Centrales.
Cercanu a ésti atópase Kalofer, llugar de nacencia de Hristo Botev, poeta búlgaru y héroe nacional que morrió na parte occidental de la Stara Planina, cerca de Vratsa, en 1876 nuna llucha escontra l'Imperiu otomanu.
Tamién cerca del monte Botev atópase'l Pasu de Shipka, escenariu de cuatro batalles mientres la guerra ruso-turca (1877-1878) que terminó col dominiu turcu nos Balcanes. Cercanu al pasu, nel pueblu de Shipka hai una ilesia ortodoxa rusa, construyida pa conmemorar el valor búlgaru mentanto la defensa del pasu.
La Stara Planina destaca pola so flora y fauna. L'edelweiss crez ellí, na rexón de Koziata Stena.
Puertos
Nos montes atópense venti puertos y dos ribayos. Hai carreteres pavimentaes que traviesen los siguientes pasos de Stara Planina (llistaos d'oeste a este):
Distritu de Bülach
El distritu de Bülach (Bezirk Bülach) ye un de los 12 distritos del cantón de Zúrich, en Suiza. Según el censu tien y ye el tercer distritu más grande del cantón. La so capital alministrativa ye Bülach y la mayor comuña ye Kloten, au tá l'Aeropuertu de Zúrich.
El distritu llenda al norte col distritu de Waldshut (GER-BW), al este col cantón de Schaffhausen y los distritos d'Andelfingen y Winterthur, al sur con Pfäffikon, Uster y Zúrich, y al oeste con Dielsdorf.
Montes Rila
El picu más altu ye'l Musala de 2925 msnm; ye'l picu más altu de los Balcanes. Emplazado a dos hores de la capital de Bulgaria, Sofía. Ye la principal zona d'esquí cercana a Sofía y hai dellos albergues de montes nes sos fasteres.
Tien más de 2.000 especies de plantes y una gran riqueza faunística.
Xeoloxía
Rila ye un monte de cume arrondada macizu teutónicu, parte de la más antigua tierra de los Balcanes, el Macizu Macedoniu-Traciu. Ta compuesta por granitu y roques de gneis mientres el Paleozoicu (fai 250.000.000 años). El relieve alpín de Rila formóse más tarde, fai de 10 a 12.000 años, tres la Glaciación de Würm o Wisconsin, cuando la cota de nieve taba a 2100 msnm, enriba d'esta llinia los glaciares camudaron radicalmente'l relieve esistente, creando fondos circos, pirámides abruptas, picos arrondaos, picos predresos, munchos valles, morrenes y otres típiques formaciones glaciares.
Llendes y clima
El clima ye típicamente alpín, con 2000 mm de precipitación en Musala añalmente, 80% de la cual ye nieve. La media de temperatura más baxo midida en Musala ye en febreru con –11,6 °C y la mínima absoluta de -31,2 °C. la media de temperatura n'agostu is 5,4 °C, el máximu ye de 18,7 °C.
Subdivisión
Rila subdividir en numberoses partes dependiendo de la so posición xeográfica.
Los llagos Musala Lakes estender nesta parte de Rila, como'l Ledeno ezero ("Llagu Xeláu"), el llagu más altu de los Balcanes a 2.709 m. Otros llagos en Rila Esti son los Llagos Maritsa Lakes y los Llagos Ropalitsa. El renombráu resort del monte Borovets ta tamién alcontráu nesta parte del monte.
Llugares d'interés
Culturalmente, Rila ye famosa pol Monesteriu de Rila, el más grande y más importante monesteriu de Bulgaria, fundáu nel sieglu X por San Juan de Rila.
Uxeau
Uxeau ye una comuña francesa del departamentu de Saona y Loira, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Eugene Gordon Lee
Eugene Gordon Lee foi un actor infantil de nacionalidá estauxunidense conocíu principalmente por interpretar a Porky nos curtios de Our Gang ente 1935 y 1939. A lo llargo de la so permanencia en La Peada, Porky anició la muletilla "O-tay!", anque la mesma ye atribuyida davezu a Buckwheat.
La Peada
Nacíu en Fort Worth, Texas, Lee foi un neñu adoptáu. La so gran oportunidá cinematográfica llegó en 1935, al reparar el productor Hal Roach la paecencia que Lee, entós con dieciocho meses d'edá, guardaba cola estrella de La Peada Spanky McFarland, tamién natural de Texas. La familia Lee viaxó de Texas a Culver City, California, y Eugene Lee, moteyáu "Porky" pol estudiu, sumar a la repartida col papel del hermanu pequeñu de Spanky. Porky actuó nun total de 42 comedies de La Peada nun periodu de cuatro años. Lee, McFarland, Carl "Alfalfa" Switzer, Billie "Buckwheat" Thomas, y Dala Hood constituyeron la formación de La Peada más conocida na actualidá.
Esti grupu pasó del estudiu de Hal Roach a Metro-Goldwyn-Mayer en 1938, al vender Roach la serie. Lee foi creciendo y en 1939, con cinco años d'edá, tenía la mesma estatura que McFarland, de diez años. Por esi motivu MGM reemplazó-y por Mickey Gubitosi, más palantre conocíu col nome artísticu de Robert Blake.
Años posteriores
En dexando la serie, Lee retirar del cine y entró na escuela pública. Siendo adultu dedicar a enseñar por aciu educación alternativa na Broomfield High School de Colorado. Lee camudó'l so nome pol de Gordon Lee (como homenaxe al so direutor favoritu de La Peada, Gordon Douglas) pa evitar que se rellacionara cola so antigua carrera d'actor.
En retirándose, Lee camudar a Minnesota pa tar más cerca del so fíu Douglas. A principios de los años ochenta Lee empezó a participar nes xuntes de los Little Rascals y empecipió un negociu rellacionáu cola venta de productos rellacionaos con "Porky".
Fallecimientu
Eugene Gordon Lee finó en 2005 por causa de un cáncer de pulmón y celebru en Minneapolis, Minnesota. Tenía 71 años d'edá. Los sos restos fueron encenraos, y les cenices espardíes.
ONCE (equipu ciclista)
ONCE foi un equipu ciclista español que, col patrociniu principal de la ONCE, tuvo en competición ente los años 1989 y 2003. Corrió na categoría UCI WorldTeam. Depués de la marcha de la ONCE como patrocinador, l'equipu foi patrocináu por Liberty Seguros hasta 2006, cuando sumió y la so plaza foi heredada por Team Astana.
Ciclistes destacaos
right|thumb|[[Alex Zülle.]] right|thumb|[[Laurent Jalabert.]] right|thumb|[[Joseba Beloki.]] right|thumb|[[Michele Scarponi.]] right|thumb|[[Sergio Paulinho.]]
Dellos ciclistes destacaos d'esti equipu:
Midori Honda
Midori Honda (本田 美登里, ), ye una ex-futbolista xaponesa.
Tajo
El ríu Tajo (en portugués, Tejo) ye'l ríu más llargu de la península ibérica, a la que traviesa pela so parte central, siguiendo direición este oeste, con un leve enclín escontra'l suroeste, que s'acentúa cuando llega a Portugal.
Dempués de formar frontera ente España y Portugal a lo llargo de 47 km, entra nesti últimu país. Equí percuerre 145 km, al traviés de les rexones tradicionales de Beira Baixa, Alto Alentejo, Ribatejo y Estremadura, nes que s'integren los distritos de Castelo Branco, Portalegre, Santarém y Lisboa. Les ciudaes más importantes poles que pasa son Aranjuez, Toledo, Talavera de la Reina y Alcántara n'España; y Abrantes, Santarém y Lisboa, en Portugal.
La so cuenca tien una superficie total de 80. 600 km². Ye la de mayor población de la península ibérica, con más de diez millones d'habitantes. Nella intégrense les árees metropolitanes de Madrid y Lisboa. La cuenca del Tajo algama una capacidá total de banzáu en redol a los 14 500 hm³. Polo que respecta al territoriu español, atópase regulada pola Confederación Hidrográfica del Tajo, organismu dependiente del Ministeriu d'Agricultura y Pesca, Alimentación y Mediu Ambiente. El tresvase Tajo-Segura deriva parte del caudal del ríu escontra la zona suroriental d'España.
Toponimia
thumb|El Tajo, vistu dende'l [[Castillo de Almourol, en Vila Nova da Barquinha (Portugal).]]
Conocíu como'l Tagus polos romanos,
Cuenca
thumb|left|upright=1.5|El ríu tien un desnivel de 453 m nos diez primeros quilómetros (ente la fonte en Fonte de García y la boca del so primer gran afluente, el [[ríu del Focete Secu).]]
La cuenca del Tajo ocupa una estensión de 80 600 km², que se distribúin nun 69,2 % (55 750 km²) per suelu español y nun 30,8 % per tierres portugueses (24 850 km²). Ye la tercer cuenca de mayor superficie de la península ibérica, dempués de la del Duero, con 97 290 km², y de la del Ebro, con 83 093 km².
Allugar nel centru del Macizu Hespérico, que'l ríu percuerre a lo llargo de 910 km, al traviés de la Submeseta Sur. Queda delimitada, al norte, pol Sistema Central, al traviés de les sierres de Guadarrama —y la so estensión oriental, Somosierra—, Gredos, Gata y la Estrella (port., Serra da Estrela); al sur, polos montes de Toledo y la sierra de Montánchez; al este, pol sistema ibéricu, cola sierra d'Albarracín y la Serranía de Cuenca como principales formaciones; y al oeste, pol océanu Atlánticu.
Los sos afluentes más importantes (Jarama, Guadarrama, Alberche, Tiétar y Zézere) provienen de la parte septentrional, colo que, consecuentemente, arramen nel Tajo pela derecha. Los cuatro primeros nacen nes sierres de Guadarrama y Gredos, onde se devasen frecuentemente los 2000 m d'altor. Nes demás cordales, esta cota ráspiase dacuando tan solo na sierra de la Estrella, asitiada igualmente al norte del so cursu, que la so altitú máxima ye de 1993 m. Equí tien el so orixe'l ríu Zézere. thumb|Piragüismu nel cursu mediu-alto del Tajo, al altor d'[[Aranjuez (Madrid, España). Nesti términu conflúin el Jarama y l'Algodor.]]
No que fai a la caña occidental del sistema Ibéricu, solo dellos cumes superen los 1800 m. L'afluente más destacáu d'esta formación montascosa ye'l ríu Gallu. De los montes de Toledo provienen los ríos Algodor y Almonte, que tributen nel Tajo pela esquierda. Les elevaciones más relevantes d'esti sistema correspuenden a Las Villuercas, que ronden los 1600 m. thumb|left|Curso mediu-baxu del Tajo, una vegada salváu'l [[banzáu d'Alcántara (Cáceres, España), el de mayor capacidá d'almacenaxe de la so cuenca.]]
Dende un puntu de vista demográficu, la cuenca del Tajo ye la más poblada tantu d'España como de la península ibérica. No que respecta al territoriu español, integra una población averada de 7 000 000 habitantes, que, nun 82 %, concentrar na Comunidá de Madrid. Per parte de Portugal, contabilícense más de 3 500 000 habitantes, cola área metropolitana de Lisboa como nucleu más importante. A estes concentraciones urbanes añedir zones de fuerte despoblamientu, alcontraes preferentemente nel so cursu altu y nel so cursu mediu-baxu.
El ríu forma cerca d'una ventena de banzaos (banzaos) a lo llargo del so cursu, a los que se xunen los de los sos afluentes, qu'empezaron a construyise, na so mayor parte, a partir de los años 50. La so cuenca tien una capacidá total de banzáu en redol a los 14 500 hm³, de los cualos 12 000 correspuenden a España (el 83 %) y 2500 a Portugal (el 17 % restante). Los sistemes d'almacenaxe más importante alcontrar nes preses del so cursu altu, na provincia de Guadalaxara (2441,4 hm³); nes del so cursu mediu-baxu, en Cáceres (5157,3 hm³); y nes del so cursu baxu, alredor del ríu Zézere, el so principal afluente portugués (1863,4 hm³).
El banzáu d'Alcántara, na provincia de Cáceres, ye'l de mayor capacidá de tola cuenca del Tajo. La so superficie ye de 10 400 hectárees y puede almacenar hasta 3160 hm³. Los banzaos d'Entrepeñas y Buendía, pela so parte, regulen el Tresvase Tajo-Segura, inauguráu en 1979, pal suministru d'agua a la zona suroriental d'España, integrada dientro de la cuenca del Segura, onde viven alredor de 3 000 000 habitantes. Esti acueductu convierte a la so cuenca na de mayor contribución d'España, acordies con el volume d'agua suministráu a otres cuenques hidrográfiques.
Cursu
thumb|Monumentu a la nacencia del ríu Tajo (1974), de [[José Gonzalvo Vives, Frías de Albarracín, Teruel.]]
Fonte
El ríu Tajo naz a 1593 m d'altor, na paraxa conocida como Fuente García, dientro del términu municipal de Frías de Albarracín, na provincia de Teruel (España). La so fonte asitiar ente la muela de San Juan (1830 m) y el cuetu de San Felipe (1839 m), na sierra d'Albarracín, que pertenez a los montes Universales, na caña occidental del sistema Ibéricu. Nun puntu de cota inferior instalóse'l Monumentu a la nacencia del ríu Tajo (1974), de José Gonzalvo Vives, nel que se representen la personalización del ríu y les provincies de Teruel, Cuenca y Guadalaxara.
Esta formación montascosa alluga unu de los nuedos hidrográficos más importantes de la península ibérica, al dixebrar l'aguada atlántica de la mediterránea. El Júcar, que desagua nel Mar Mediterraneu, tien el so orixe a pocos quilómetros de la so fonte, según el Guadalaviar, que da llugar darréu al Turia.
Nel so primer percorríu, el ríu salva un fuerte desnivel, llabrando materiales aniciaos ente l'Ordovícicu y el Cuaternariu, ente los que predominen les caliares, les dolomíes y les margues, según les arenisques.
Cursu altu
thumb|El ríu pol [[Parque Natural del Alto Tajo.]] El ríu escurre, nun primer momentu, en direición sur-noroeste, marcando la llinia divisoria ente Aragón y Castiella-La Mancha, al traviés de les provincies de Teruel y Cuenca, respeutivamente. Entra dempués en Guadalaxara, onde recibe pela derecha al ríu del Focete Secu. Trátase del so primer gran afluente, con un caudal inclusive mayor que'l que presenta'l mesmu Tajo nel so tramu inicial. El Focete Secu, que recueye les agües de les sierres d'Orihuela del Tremedal (Teruel), nos montes Universales, tributa nel términu municipal de Peralejos de las Truchas (Guadalaxara). Equí'l Tajo yá baxó a una altitú de 1140 m, dempués de vencer pronunciaes pendientes y formar distintos cañones, enclavaos n'árees fuertemente despobladas.
Cerca de Zaorejas, el Tajo xira sópito y toma aldu oeste. Dexa a la so derecha'l pueblu d'Ocentejo, onde vuelve camudar de sentíu, esta vegada escontra'l suroeste, y recibe pela derecha al ríu Ablanquejo. Diríxese dempués escontra Valtablado del Río y Trillo, que la so central nuclear utiliza les sos agües como sistema de refrigeración, al traviés del banzáu de La Ermita. A esti altor, xúnese-y el ríu Cifuentes.
Antes d'abandonar la provincia de Guadalaxara, el Tajo ye reteníu en cinco grandes banzaos. Los más importantes son el d'Entrepeñas, nos términos de Sacedón y Auñón, y el de Buendía, ésti construyíu sobre'l ríu Guadiela poco primero de el so confluencia, el postreru de los grandes afluentes que proceden del Sistema Ibéricu. Nesti puntu, el ríu baxó a una cota llixeramente cimera a los 600 m. Más palantre vuelve ser represado nel banzáu de Bolarque, asitiáu en Almonacid de Zorita y Pastrana, y nel de Zorita, en que les sos veres foi construyida la central nuclear del mesmu nome, que foi clausurada en 2006. Nel términu municipal de Zorita de los Canes, arrodia los restos arqueolóxicos de la ciudá visigótica de Recópolis. El Tajo dexa Guadalaxara formando un nuevu banzáu, el d'Estremera, que toma la so denominación del pueblu madrilanu homónimu, estremeru cola provincia.
Cursu mediu-altu
thumb|[[Ponte de Fuentidueña de Tajo (Madrid, España), del sieglu XIX, sobre'l ríu.]] thumb|Vista del Tajo, al so pasu por [[Aranjuez (Madrid, España), onde bordia la so Palaciu Real.]] thumb|El Tajo, nel banzáu de Castrejón. El Tajo entra na Comunidá de Madrid al traviés del so estremu sudoriental, pola contorna histórica de la Cuesta de les Encomiendes. Bordia los cascos urbanos de Fuentidueña de Tajo, onde s'alcuentra'l Remanso de la Teyera —a un altor d'unos 500 m—, y de Villamanrique de Tajo.
En siendo reteníu nun nuevu banzáu, el de Valdajos, enfusar nel conceyu d'Aranjuez, la primer llocalidá d'importancia cola que s'atopa, onde pasa al llau de la so Palaciu Real. Nesta población forma'l banzáu del Embocador, llevantáu nel sieglu XVI y remocicáu nel sieglu XVIII pa garantizar el suministru d'agua a les güertes colindantes. Amás, el so cursu ye reguláu por aciu una serie de canales artificiales, utilizaos como sistemes de riego y ornamientu de los Xardinos d'Aranjuez. Dientro d'esti términu municipal, recibe pela derecha al ríu Jarama, el primeru de los sos grandes afluentes procedentes del sistema Central y unu de los más importantes de tol so cursu.
Esta corriente fluvial apúrre-y, amás del so caudal natural, les agües residuales arramaes poles distintes poblaciones integraes nel área metropolitana de Madrid, ente les que destaquen la mesma capital y les ciudaes del llamáu Corredor del Henares. Los sos arramaos lleguen al Jarama —y, por estensión, al Tajo— al traviés del Manzanares y del Henares, respeutivamente. En Aranjuez tamién-y tributa'l ríu Algodor, que llega pola so esquierda, dende los montes de Toledo. L'altitú nesti tramu ye inferior a los 500 m.
El Tajo sigue aldu suroeste marcando la llinde ente les provincies de Madrid y Toledo, pa enfusase definitivamente nésta. En pasando pol términu d'Añover de Tajo, llega a Toledo, la única capital española pola que pasa, a la qu'arrodia n'unu de los sos meandros. Nesta ciudá, traviesa les pontes monumentales d'Alcántara y de San Martín.
A la so salida de Toledo, xira escontra l'oeste y recueye pela esquierda al regueru Guajaraz, al altor de Guadamur, y pela derecha al ríu Guadarrama, cerca d'Albarreal de Tajo, a una altitú d'unos 450 m. Antes de llegar a La Puebla de Montalbán, ye represado nel banzáu de Castrejón.
A partir de Talavera el ríu toma aldu suroeste. Forma'l banzáu de Azután, asitiáu nel conceyu del mesmu nome, onde vuelve camudar de sentíu, esta vegada escontra l'oeste. El ríu sale de la provincia de Toledo por Alcolea de Tajo y El Puente del Arzobispo, onde s'atopa con una ponte monumental construyida n'estilu góticu. Nesti puntu, el Tajo yá baxó a un altor de 320 m.
Cursu mediu-baxu
thumb|[[Central nuclear de Almaraz (Cáceres, España), que'l ríu esfrez al traviés del banzáu de Arrocampo-Almaraz.]] thumb|[[Ponte d'Alcántara, na población homónima, na provincia de Cáceres (España).]]
Traviesa dempués l'A-5 (autovía d'Estremadura) y pasa cerca d'Almaraz. Equí les sos agües son utilizaes como sistema de refrigeración de la central nuclear homónima, llabor que se desenvuelve per mediu del banzáu de Arrocampo-Almaraz, construyíu pa tales efeutos.
Vuelve ser represado nel banzáu de Torrejón, que s'asitia sobre'l Parque nacional de Monfragüe. Esti espaciu natural protexíu, qu'ocupa una superficie de 17 852 hectárees, integra tres ecosistemes principales: el monte mediterraneu, los roquedos y les zones húmedes, estes postreres alcontraes alredor del cursu del ríu. El banzáu de Torrejón tamién anubre parte del cursu baxu y la desaguada del Tiétar, dando llugar a un banzáu adicional que, pa estremalo del principal, ye conocíu como banzáu de Torrejón-Tiétar. Esti ríu vien de la sierra de Gredos y conflúi pela derecha nel Tajo, cerca de Villarreal de San Carlos, a un altor sobre'l nivel del mar inferior a los 200 m. A partir d'esta llocalidá, el Tajo inclinar escontra'l suroeste, pero vuelve a redireccionarse escontra l'oeste mientres forma'l banzáu d'Alcántara, una de les obres d'infraestructura hidráulica más importantes de tola so cuenca.
Pela marxe derecha d'esti banzáu desagua primero la rivera de Fresnedosa y dempués l'Alagón, al altor de la llocalidá d'Alcántara. El Alagón ye l'afluente de mayor llargor de toles cuenques españoles, llega al Tajo procedente de la sierra de Ferreros, cerca de Béxar (Salamanca), coles agües de los ríos Arrago y Jerte, dos de los sos principales afluentes. Pola ribera esquierda del banzáu, reporta'l Almonte, que naz na sierra de Guadalupe. Nesti puntu, el ríu atopar a una altitú llixeramente cimera a los 100 m.
Na confluencia del Alagón y el Tajo, atópase la ciudá d'Alcántara, que da nome a la ponte romana asitiáu dientro del so términu. Alzar a los pies de la presa del banzáu homónimu y ta consideráu como una de les obres d'inxeniería de caminos más relevantes del arte romano. Consta de seis arcos y tien 194 m de llargor, 8 d'anchu y 61 d'altor máximu.
Pasáu Alcántara, xúnese-y el ríu Salor. El Tajo marca dempués les llendes polítiques ente España y Portugal, nun tramu carauterizáu pola ausencia de nucleos urbanos relevantes, cola esceición de Herrera de Alcántara y Cedillo, mui cerca de la frontera portuguesa. Esti últimu pueblu da nome al banzáu de Cedillo, que'l ríu forma antes d'abandonar definitivamente'l suelu español.
thumb|700px|center|Vista panorámica del [[banzáu de Torrejón (Cáceres, España), formáu pol Tajo y el Tiétar, en plenu Parque nacional de Monfragüe.]]
Cursu baxu
thumb|El Tajo bordia'l [[castiellu de Almourol, en Vila Nova da Barquinha (Portugal).]] thumb|Vista del [[estuariu del Tajo, en Lisboa (Portugal).]]
Vila Velha de Ródão ye la primer llocalidá d'importancia que'l ríu atópase en Portugal. Pasáu'l so cascu urbanu, el Tajo inclinar escontra'l suroeste y, siguiendo esta direición, forma'l banzáu de Fratel, que, parcialmente, trescurre paralelu a l'autopista A-23. Nesti banzáu recibe pela derecha al ríu Ocreza.
Camín de Belver, ye reteníu nel banzáu homónimu, a lo llargo del cual vuelve endrechase en direición oeste. Entra nel conceyu d'Abrantes, al traviés de la freguesía d'Alvega. En Abrantes, forma un meandro alredor de la llomba de 800 m d'altitú sobre la que s'asitia esta llocalidá. Equí tribúta-y el ríu Tortu, que llega pela esquierda.
Dirixir escontra Constância, onde-y apurre pela derecha'l Zézere, que naz na sierra de la Estrella, la formación montascosa más occidental del sistema Central. Esti ríu, el principal afluente del Tajo nel so cursu baxu, presenta nos sos últimos tramos numberosos apresamientos, no que constitúi unu de los sistemes de banzáu más importantes de tola cuenca hidrográfica.
Vila Nova da Barquinha ye'l so próximu destín. Equí bordia'l castiellu medieval de Almourol, unu de los monumentos más relevantes al so pasu por Portugal, y toma otra vegada aldu suroeste, que yá nun abandona hasta la so desaguada. Pasa cerca de Xamusca y llega hasta Santarém, una de les ciudaes más poblaes de tol so cursu. Cercanu a la so desaguada, el so anchu va amontándose adulces y va formando distintes islles sedimentariu, ente les que destaquen, poles sos dimensiones, les asitiaes al sur de Vila Franca de Xira y Alhandra, que precieden al so estuariu. Al so pasu por Portugal, bona parte del percorríu del ríu ye navegable, magar namái pa barcaces d'escasu caláu, quitando la so desaguada, onde ye aptu pa embarcaciones de mayor valumbu.
Desaguada
thumb|[[Ponte 25 d'Abril, construyíu sobre l'estuariu del Tajo, en Lisboa (Portugal).]]
El Tajo prosigue escontra Lisboa y traviesa la ponte Vasca da Gama, considerada como la más llarga d'Europa. Tien 17,2 km de llargor, 10 de los cualos salven la corriente del ríu. Foi llevantada en 1998 y comunica les ciudaes de Montijo, na ribera esquierda, y de Sacaven, na derecha, integraes nel área metropolitana lisboeta. Pasada la ponte, apaez a la so derecha Lisboa. Conforme averar a la capital, l'anchu del so estuariu va adulces amenorgándose. N'unu de los sos puntos más estrechos, foi construyida la ponte colgante 25 d'abril, que tamién tien un gran interés arquiteutónicu. Foi inaugurada'l 6 d'agostu de 1966 y presenta un llargor de casi 2 km. El ríu oriella la parte oriental y meridional de Lisboa, onde s'atopa con distintos monumentos, alzaos práuticamente nes sos veres. Unu de los más destacaos ye la Torre de Belém, d'estilu manuelino, declarada Patrimoniu de la Humanidá en 1983.
Principales afluentes
Los afluentes del Tajo presenten un curtiu percorríu, comparativamente colos del Duero y Ebro, dada la proximidá a la so cuenca de distintes formaciones montascoses. Vense afeutaos por un fuerte estiaje y, inclusive, lleguen a ensugase mientres el branu, casu de dalgunos de los sos tributarios pela esquierda. Los más importantes desagüen nel Tajo pela derecha, procedentes del sistema Central. Contabilícense alredor de 9600 km de calces en tola cuenca.
Afluentes pela esquierda
thumb|El [[Algodor tributa nel Tajo pel so marxe esquierda. Na imaxe, al so pasu por Los Yébenes (Toledo, España).]] thumb|[[Ríu Ibor al so pasu pola llocalidá cacereña de Bohonal de Ibor.]]
Oliete
Oliete ye una llocalidá y conceyu español na comarca d'Andorra-Sierra d'Arcos de la provincia de Teruel, comunidá d'Aragón asitiáu a veres del ríu Martín.
Lliga ACB 2006-07
Clasificación final
J = Partíos xugaos; G = Partíos ganaos; P = Partíos perdíos; PF = Puntos a favor; PC = Puntos en contra
Oliete
Tien una población de 357 habitantes (INE 2017).
Llugares d'interés
El conceyu cunta con gran cantidá de llugares d'interés. Estos puédense estremar en:
Dientro del cascu urbanu: Dientro del términu municipal:
Personaxes pernomaos
== Demografía == Presenta unes carauterístiques demográfiques típiques del interior peninsular de manera bien acentuada. Hai de solliñar el descensu poblacional dempués de la Guerra Civil pola mor del éxodu rural, y l'avieyamientu de la población actual, con más d'un 40% de mayores de 65 años.
Tajo
Réxime hidrolóxicu
El réxime hidrolóxicu del Tajo queda determináu poles variaciones pluvio-nivales propies de la rexón central de la península ibérica, especialmente en referencia a les formaciones montascoses equí integraes. Les grandes aveníes del ríu suelen producise dende xineru a abril, con máximu absolutu en marzu —cuando tien llugar el destemple—, ente que los caudales más baxos dar ente xunetu y ochobre, con mínimu nel mes de setiembre.
Tou ello condiciona un cursu bien irregular, con fuertes oscilaciones de caudal. Al so pasu por Alcántara (Cáceres), éstes van dende los 350 m³/s de los meses de febreru y marzu hasta los 11 m³/s d'agostu y setiembre.
Bloomsbury Publishing
Bloomsbury Publishing ye una casa editorial independiente, asitiada en Londres y conocida poles sos noveles lliteraries. Foi nomada Editorial del añu 1999 y 2000. El crecimientu de Bloomsbury los últimos años ye debíu principalmente a la serie de Harry Potter de la escritora J. K. Rowling.
Tajo
Réxime hidrolóxicu
Esti réxime viose alteriáu na segunda metá del sieglu XX de resultes de la construcción de distintes obres d'inxeniería, dirixíes a regular la so cuenca pa cinco usos principales:
Bloomsbury Publishing
Autores de los que s'espubliza'l so trabayu
Ente otros
Tajo
Cabecera
thumb|upright=1.5|Evolución del caudal na cabecera del ríu (ente la so nacencia y el [[banzáu de Buendía), según datos de la Confederación Hidrográfica del Tajo.]]
El tresvase Tajo-Segura ye una de les infraestructures que más contribuyeron a modificar el réxime hidrolóxicu del Tajo. Atópase reguláu al traviés de los banzaos d'Entrepeñas y Buendía, que deriven les agües del ríu, bien al traviés del so calce natural, bien escontra la zona sureste d'España.
Abánades
miniaturadeimagen|Vista de la entrada del conceyu. Abánades ye un conceyu español perteneciente a la provincia de Guadalaxara, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Tien un área de 36,08 km², con un censu de población de 59 habitantes (INE 2016) y una densidá de 1,64 hab/km².
Tajo
Cabecera
Equí son utilizaes preferentemente para riego de cultivos y suministru d'agua potable a árees con un fuerte desenvolvimientu turísticu. La normativa española preve que se puede detraer hasta'l 70,29 % de les aportaciones que'l ríu recibe na so cabecera, con destín a la rexón llevantina.
Esta cesión a la cuenca del Segura rebaxó notablemente'l caudal del ríu, al traviés del so calce natural. Según datos de la Confederación Hidrográfica del Tajo, el tramu entendíu ente Fonte de García y los banzaos de Entrepeñas y Buendía algamó, ente 1999 y 2006, un volume añal de 853,6 hm³, un 50,1 % menos qu'ente 1959 y 1968.
Abánades
Historia
Nos sieglos X y XI, Medinaceli (güei na provincia de Soria), se conviritió na capital militar de la Marca Media, calteniendo asina la so importancia estratéxica como fortaleza defensiva contra y meyora de los reinos critianos. reconquistar de Medinaceli tuvo llugar definitivamente nel añu 1104, liderada por Alfonsu VI. Reconquistar de Medinaceli non yá incluyía la ciudá como tal, sinón tambiñen la so zona d'influyencia, qu'incluyía la zona de Soria y Guadalaxara del norte, según una porción de Teruel. Como los primeros documentos del conceyu de Abánedes, que tuvieron llugar nel sieglu XIV, enmarcaben a Abánades dientro de la xurisdicción de Medinaceli, fai suxurir que nun pasáu, el territoriu que güei ocupa'l conceyu perteneciera a la ciudá de Medinaceli cuando s'atopaba so dominiu árabe. La repoblación de les tierres conquistaes nun tuvo llugar hasta cincuenta años más tarde.
Tajo
Cabecera
Nesti últimu periodu, contabilizáronse 1712,8 hm³, cifra que baxó a 1305,6 ente 1969 y 1978 y a 941,2 ente 1979 y 1988. La baxada ye entá más bultable ente 1989 y 1998, cuando se rexistraron apenes 782,8 hm³, el datu más baxu de los decenios consideraos.
Abánades
Historia
La primer vegada que se menta a Abánedes foi nel sieglu XIV, cuando'l rei castellanu, Pedru I, ecnargó el llibru Magüetu de les Behetrías de Castiella, coles mires de controlar y pescudar toles persones que s'atopaben na Corona de Castiella.
Tajo
Cabecera
Nel añu hidrolóxicu 2005/06, los banzaos de Entrepeñas y Buendía movieron escontra'l ríu Segura un caudal de 253 hm³, superior al arramáu al propiu calce del Tajo (247,7 hm³). En 1979/80, acabante inaugurar el tresvase, la contribución cifrar en 36 hm³.
Abánades
Historia
Na historia más recién, ye destacable el papel que tuvo esti conceyu tocantes a la Guerra Civil Española, conflictu que se saldó en total con aproximao mediu millón de baxes. En marzu de 1938, tres dos años de batalles, el bandu nacional, coles mires d'algamar el Mediterraneu y estazar en dos el terrén de la República, empecipia una ofensiva n'Aragón. P'ayudar al Exércitu del Este, el Mayor de Milicies, Cipriano Mera, actuó ofensivamente en Guadalaxara. En Abánades el Batallón 268 de San Fernando llegó dende Renales asitiándose nel Castiellu, que inda nun tenía ocupación republicana, siendo asina la posición más avanzada de los Nacionales nel sector. Tres unos intensos trés díes de combates, el frente estabilízase. Dicha batalla recibe'l nome de "Batalla Escaecida", una de les batalles más desconocíes de la historia de la Guerra Civil, a pesar d'acabar con más de 7000 baxes ente dambos bandos.
Tajo
Tramu ente Buendía y Talavera de la Reina
thumb|upright=1.5|Volumes vencíos añalmente pol [[Tresvase Tajo-Segura, ente los años hidrolóxicos 1979/80 y 2000/01, según datos de la Confederación Hidrográfica del Tajo.]]
Abánades
Símbolos
L'escudu heráldicu y la bandera que representen al conceyu fueron aprobaos pola Real Academia de la Historia. El blasón que define al escudu ye'l siguiente: left|120px|Representación heráldica del blasón aprobáu
Florence Lee
Nacida en Xamaica, Vermont, actuó en más de 100 producciones ente 1911 y 1931. Finó en Hollywood, California, a los 74 años d'edá.
Tajo
Tramu ente Buendía y Talavera de la Reina
Cuando'l Tajo llega a Aranjuez, la so aportación ye munches vegaes inferior a los 6 m³ per segundu, mínimu establecíu pola normativa que regula'l tresvase Tajo-Segura, conocíu como «caudal ecolóxicu». Antes de la inauguración del tresvase en 1979, el ríu llevaba nesti puntu un volume d'agua de 30 m³/s.
El Tajo reponse parcialmente de les contribuciones realizaes al Segura cuando conflúi col Jarama, que desagua nel citáu conceyu madrilanu. Esta corriente tributa con un caudal mediu d'unos 16-20 m³/s, esto ye, tres veces más que'l que lleva'l mesmu Tajo.
Abánades
Símbolos
La descripción testual de la bandera ye la siguiente:
Tajo
Tramu ente Buendía y Talavera de la Reina
Les aportaciones de los siguientes afluentes (Algodor, Guadarrama y Alberche) tampoco consiguen recuperar dafechu'l caudal vencíu al Segura. Al altor de Talavera de la Reina, el ríu sigue llevando un volume d'agua bien inferior al que presentaba antes de la puesta en marcha del tresvase Tajo-Segura. Según datos de la Confederación Hidrográfica del Tajo, el so caudal menguó un 40,2 % ente 1972 y 2005, al so pasu pela ciudá talaverana.
Chris Columbus
Christopher Joseph Columbus, más conociu como Chris Columbus ye un direutor de cine d'Estaos Xuníos. Entamó nel cine como guionista de la película Gremlins (1984). Ye conocíu por dirixir películes familiares de gran ésitu de crítica y en taquilla. Les sos obres más destacaes son les dos primeres de la serie Harry Potter: Harry Potter and the Philosopher's Stone y Harry Potter and the Chamber of Secrets, Home Alone, Home Alone 2: Lost in New York, Percy Jackson & the Olympians: The Lightning Thief y Mrs. Doubtfire, ente otres.
Tajo
Preses del cursu mediu-so
Los banzaos construyíos sobre'l so cursu constitúin, coles mesmes, otru factor d'alteración del réxime hidrolóxicu, dada la intensa regulación a la que ye sometíu'l so caudal. L'apresamientu del ríu ye especialmente visible nel tramu que va dende Talavera de la Reina hasta la frontera ente España y Portugal, d'aproximao unos 300 km. Nesta parte, el ríu escurre al traviés d'una socesión de preses (Azután, Valdecañas, Torrejón-Tajo, Alcántara y Cedillo), que se van coneutando unes con otres. Namái nel trayeutu entendíu ente Azután y Valdecañas, el Tajo escurre ensin tar reteníu.
Abánades
Xeografía
name=altitú> El so puntu culminante atopar nel cuetu de Mayada Ancha; a una altitú de 1154 m; dafechu amesetado y al llau de la GU-928. Abánades ta chiscáu de collaes destacables; ente los más importante son: La Tablada, El Chaparral, Los Llanos, El Tejar y El Castiellu -onde s'asitia'l pueblu-
Tajo
Datos oficiales de caudal
La Confederación Hidrográfica del Tajo, organismu que regula la cuenca española, fai un siguimientu del caudal del ríu, a partir de datos recoyíos en distintos estaciones d'aforu dende la década de los setenta.
De siguío detállense los caudales medios del Tajo, rexistraos en puntos significativos del so cursu altu y mediu-altu, ordenaos d'agües enriba a agües embaxo:
Abánades
Xeoloxía
El conceyu de Abánades allúgase sobre un suelu geologicamente antiguu; que da la formación del suelu magrizu que tien el mesmu conceyu. Cuando'l magre amacérase; fórmase la cayuela; que ye la piedra que predomina nesti llugar. Por cuenta de ser un llugar qu'abonda muncho magre; tamién abonda la cuarcita. El suelu de Abánades predomina pequeños mantos verdes con bien pocos árboles -xeroranker- alternando con suelu ricos en que pueda llantase un pequeñu monte -redzina- y campos de cultivos.
Tajo
Valores ambientales
Les riberes y zones d'influencia del Tajo axunten una relevante flora y fauna, representatives de la rexón central de la península ibérica. El fuerte grau de despoblamientu que presenten delles zones integraes na so cuenca, como'l so cursu altu y mediu-baxu, dexaron caltener paraxes de gran interés ecolóxicu. Dalgunos d'ellos fueron protexíos llegalmente, casu del Parque Natural del Alto Tajo (Guadalaxara y Cuenca), del Parque nacional de Monfragüe (Cáceres) y de la Reserva Natural del Estuariu del Tajo, cerca de Lisboa. Alredor del cursu del ríu habiten cuatro especies animales en peligru d'estinción: el llobu cerval ibéricu, el águila imperial ibérica, la cigüeña negra y el utre negra.
Abánades
Clima
Abánades cuenta con un clima mediterraneu, etiquetándose como Csb, según la clasificación climática de Köppen. Los iviernos en Abánades suelen ser fríos; y los branos, bien calorosos. Llueve con cierta bayura y el vientu sopla norte y noroeste.
Tajo
Flora
thumb|Cañaverales del Tajo, cerca de [[Talavera de la Reina (Toledo, España).]] thumb|Vexetación de ribera alredor del Tajo, en [[Aranjuez (Madrid, España).]]
La cuenca hidrográfica del Tajo tien una gran variedá d'ambientes climáticos, consecuencia del so allugamientu nes zones d'influencia de les rexones bioclimáticas eurosiberiana y mediterránea. La presencia de delles unidaes xeomorfolóxiques a lo llargo del cursu del ríu tamién contribúi a la citada diversidá d'ecosistemes, según los distintos rangos altitudinales. Los escobios, los focetes y los cortaos definen el paisaxe de los primeros tramos del Tajo. Equí abonden especies vexetales resistentes a los sópitos cambeos de temperatura de la zona, casu del pinu, que puebla los llugares más serrapatosos del cursu altu.
Abánades
Hidrografía
El ríu Tajuña, un subafluente del ríu Tajo ye'l ríu más importante del conceyu pos la xente del pueblu usa les sos agües pa los campos de cultivos que tienen na zona. Tamién puede citase el regueru de Valdelasarna, allugáu al norte del pueblu, que tamién irriga distintos campos cultivables. El regueru tamién ye moteyáu «el de los Güeyos» y forma un estrechu valle qu'escurre escontra l'este hasta'l Tajuña.
Tajo
Flora
Conforme perder n'altitú, apaecen les encines, que s'entrepolen, nes fasteres de solana, con grupos d'enebro, sabina y boxe. Les partes avesíes tán integraes por caxigals, que s'acompañen, nel sotobosque, de carrasquíns y guillomos. Les parameras constitúin otra unidá xeomorfolóxica del cursu altu del ríu. La degradación floral ye la nota dominante na mayor parte de les mesmes, por cuenta de la intensa esplotación ganadera. Los antiguos sabinares fueron sustituyíos por arbustos, carbes y plantes herbales, col tomillu, l'espliegu, la retama, el artuganciu y les gramínees como especies principales.
Nel so cursu mediu-alto, les riberes del ríu tán poblaes fundamentalmente por sauces y tarayes, tres los cualos asítiense choperas y alamedes. Los cañaverales tamién faen actu de presencia nos sos marxes, en remansos y encharcamientos, principalmente na provincia de Toledo. A cierta distancia de les veres, surden fresnos y llameres, esta última especie en claru retrocesu por cuenta de la apaición d'un fungu infeiciosu qu'acabó con numberosos exemplares.
Abánades
Demografía
El conceyu, que tien una superficie de 36,08 km², cuenta según el padrón municipal pa 2016 del INE con 59 habitantes y una densidá de 1,64 hab./km².
Tajo
Flora
Les encines, coscojas, enebros, torviscos y espinos estender na so redoma, magar los usos agrícoles fueron alteriando esti paisaxe, amenorgando les poblaciones d'estes especies, a favor de la carba baxa y de los campos. Estes son frecuentes na zona suroriental de Guadalaxara, suroccidental de Madrid y septentrional de Toledo, provincia, esta postrera, onde s'alternen con estensos regadíos y vegues.
Abánades
Economía
El conceyu ye dafechu agrícola. Hai campos de cultivos que s'alternen ente regadío y secanu, onde puede cultivase ceberes y frutales. Tamién cobren importancia coto de caza y pesca.
Tajo
Flora
Esta vexetación enllarga agües embaxo, escontra Alcántara y nel primer tramu del ríu per tierres portugueses, al so pasu pola rexón d'Alentejo. A midida que el Tajo averar a la so desaguada, pasando per árees cada vez más poblaes, el nivel de caltenimientu de la flora riberana va menguando. La esceición asitiar na Reserva Natural del Estuariu del Tajo, que caltién ecosistemes de zones húmedes de gran interés ecolóxicu.
Abánades
Monumentos
Destaca especialmente la Ilesia Parroquial de San Pedro, que data del sieglu XVI. Otru edificiu destacáu ye la Ermita de La nuesa Señora de les Mercedes.
Tajo
Aves
thumb|El [[águila imperial ibérica, una de les especies avícoles más amenaciaes del mundu, tien una significativa presencia nel cursu mediu-baxu del ríu, nel Parque nacional de Monfragüe (Cáceres, España).]]
Les garces tienen nes riberes del Tajo una de les más importantes poblaciones de la península ibérica. Utilicen los sos carrizales y espadañes como dormideros y llugares de nidificación, según les copes de dellos árboles de ribera, casu del sauce, el chopu y el llamera.
Abánades
Fiestes
El conceyu de Abánedes celebra les sos fiestes municipales patronales ente la primer fin de selmana d'agostu y el 24 de setiembre. Nelles hónrase a la patrona del Abánedes, Nuesa Señora de La Mercé. Neses fiestes, que son les de mayor importancia de la llocalidá, realícense xuegos, espectáculos y actuaciones musicales, bailles y otru tipu d'actividaes d'ociu y entretenimientu, según una misa n'honor a la patrona. Coles mesmes, el día 15 de mayu tamién s'entamen festexos nel pueblu, n'honor esti casu a San Isidro.
Tajo
Aves
Especialmente significatives son les sos colonies de garcillas bueyeras, les más numberoses d'España, y de garceta común, que se concentren na redoma de Malpica de Tajo y del banzáu de Azután, dambos enclaves pertenecientes a la provincia de Toledo.
El martinete tamién s'abeluga na cuenca española y portuguesa del ríu, xunto col avetoro, l'avetorillo y la garza imperial. Menos destacaes son les poblaciones de garcilla cangrejera y garza real, qu'apaecen bien alcontraes na provincia de Toledo.
La cigüeña blanca y la cigüeña negra —especie, esta postrera, de la qu'apenes habiten unes 350 pareyes reproductores n'España— tamién nidifican na so cuenca. Dalgunos de los afluentes y subafluentes del ríu (el Tiétar, el Alberche o'l Cofio) axunten interesantes colonies de cigüeña negra, xunto con el mesmu Tajo, principalmente nes árees protexíes del Parque nacional de Monfragüe (Cáceres).
Con al respective de les zancudes de gran tamañu, contabilizáronse alredor de 20 000 exemplares de grúa común na cuenca del Tajo, colos banzaos cacereños de Valdecañas y Alcántara como hábitats principales. L'estuariu del Tajo, pela so parte, llega a allugar unos 6000 flamencos. Anátidas como'l coríu real, la focha común o la polla d'agua completen el capítulu d'aves acuátiques qu'habiten nes riberes y banzaos del ríu. A elles xúnense aves de presa como'l elanio azul, el utre leonado, el alimoche, el águila real, el águila culebrera, el águila perdicera, l'águila calzada, el águila pescadora, el ferre pelegrín, el uxu real, el cárabo, la curuxa o'l peñerina primilla, qu'utilicen les turries predreses del Tajo como hábitat, según la so vexetación circundante.
El banzáu de Valdecañas y el Parque nacional de Monfragüe dan abellu al águila imperial ibérica, considerada una de los siete aves más amenaciaes del mundu. Monfragüe, amás, integra la mayor colonia d'Europa Occidental d'utre negra —especialmente visibles na paraxa conocida como Saltu del Xitanu, farallón predresu cortáu a picu sobre'l mesmu ríu—, xunto con otres árees próximes al so enclave. Envalórase que, en tol mundu, viven unes 1600 pareyes reproductores d'esta última especie avícola. Ente les aves de pequeñu tamañu, destaquen el picatueru, la filomena, la papuda, el ruiseñor común, el abeyerucu y el martín pescador.
Mamíferos
thumb|Inda ye posible atopar [[llondra|llondres nel cursu del Tajo, según en dalgunos de los sos afluentes.]]
Ente los mamíferos qu'habiten na redolada del Tajo, destaca especialmente'l llobu cerval ibéricu. Esti felín, consideráu'l más amenaciáu del planeta, con una población mundial de pocu más de 200 exemplares, alcontrar en delles árees del Parque nacional de Monfragüe, según na zona fronteriza ente España y Portugal.
El llobu ibéricu, nel pasáu bien abondosu nes zones d'influencia del ríu, visita dacuando les sos riberes, procedente de paraxes próximes, casu de la sierra de San Pedro, na provincia de Badayoz. La llondra, el mamíferu d'hábitat acuáticu más representativu de la fauna ibérica, apaez nos afluentes menos contaminaos del ríu, como'l Alberche y el Tiétar. Pero tamién n'el mesmu Tajo, al altor d'Aranjuez, nos carrizales y sotos de les sos riberes.
Reptiles, anfibios y peces
thumb|El tramu portugués del ríu alluga les úniques poblaciones ibériques de la [[Lampetra fluviatilis|llamprea de ríu.]]
Tocantes a la herpetofauna, la cuenca del ríu integra especies reptiles como'l llagartu ocelado, la culiebra d'escalera, la víbora hocicuda y la salamanquesa, amás del llagartu verdinegru, magar, esti postreru, con una presencia testimonial. La xaronca común, la xaronca patillarga o ibérica, el gallipato y el tritón ibéricu son los anfibios más carauterísticos.
En referencia a la fauna piscícola, la cuenca del Tajo integra 14 de los 23 endemismos ibéricos. Los más representativos son la trucha y el barbu, qu'apaecen nel cursu altu, y el lucio y la boga, principalmente nos tramos medios y baxos.
Pexes migradores, antaño bien numberosos, sumieron del tramu español del ríu, de resultes de la construcción, na segunda metá del sieglu XX, de distintes preses a lo llargo del so cursu. Ye'l casu del sépalo y de la llamprea de ríu, especie, esta postrera, que tien nel tramu portugués el so únicu hábitat de la península ibérica.
Sicasí, sí que s'atopen poblaciones d'anguiles na parte española, concretamente n'Estremadura. Trátase de grupos que quedaron aisllaos tres el llevantamientu de la presa de Cedillo.
Contaminación
Nun esisten datos rigorosos avera del nivel de contaminación del Tajo y los sos afluentes. La Confederación Hidrográfica del Tajo, organismu que regula'l tramu español del ríu, reconoz que nun dispón d'información d'impautu ambiental sobre'l 95,11 % de les agües superficiales. Namái pudo evaluar la calidá del 2,17 % de les mesmes, acordies colos parámetros definíos pola direutiva europea del Marcu de l'Agua, qu'afita un plazu de cumplimientu hasta l'añu 2015.
Tampoco abonda la información sobre la calidá de les agües soterrañes, magar la mesma Confederación envalora que'l 80 % presenta problemes de contaminación por nitratos. Los acuíferos más degradaos asitiar en Castiella-La Mancha, con niveles cimeros a los 100 mg/l en Ocaña (Toledo), nel valle del Tiétar y na contorna de La Alcarria (Guadalaxara); según na exa Madrid-Talavera de la Reina (Toledo), onde se superen los 50 mg/l.
Sicasí, sí hai constancia de que dellos tramos nun cumplen colos oxetivos marcaos por el mesmu Plan Hidrolóxicu del Tajo, que se circunscribe a la cuenca española. Nun son aptes pa usu prepotable les agües del Alberche, al altor de Talavera de la Reina; del banzáu de Cazalegas, formáu per esti últimu ríu; del Alagón, na provincia de Cáceres; del Algodor, na de Toledo; y del Henares, al so pasu pol banzáu de Beleña (Guadalaxara).
Los principales focos contaminantes de la cuenca son los siguientes:
Importancia histórica
thumb|upright|Cai en [[Aranjuez (Madrid, España), utilizáu pola monarquía española.]] Amás de la so relevancia xeográfica, el Tajo tien una gran importancia histórica, frutu de la so vinculación con Toledo y Lisboa, dos de les ciudaes de mayor pesu y percorríu históricu de la península ibérica. La primera foi llevantada sobre una llomba d'unos 100 m d'altitú, alredor del meandro conocíu como Tornu del Tajo, que la caltenía de posibles ataques ya incursiones.