cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rugbi
Rugby 13 o Rugby league
N'árees d'Inglaterra onde'l Rugby a 13 predomina - Yorkshire y el Noroeste - l'usu del términu rugbi refierse, polo xeneral, al rugbi a 13, a diferencia de la mayor parte del país, onde esti términu referir al Rugby Union o Rugby a 15. N'árees d'Australia y Nueva Zelanda onde predomina'l Rugby a 13, el xuegu ye comúnmente conocíu como League o fútbol. En Francia, el xuegu ye llamáu'l Rugby à Treize, que significa Rugby a trelce en francés. N'Arxentina (únicu país de fala hispana en practicalo) el nome adoptáu foi Rugby 13.
El Rugby a 13 foi xugáu de primeres por una faición que se biforcó de la Federación Inglesa de Rugby (RFU) conocíu como la Unión del Norte. Cuando se producieron tamién dixebres similares nes federaciones de Rugby afiliaes a la RFU n'Australia y Nueva Zelanda, en 1907 y 1908 formaron asociaciones conocíes como Rugby Leagues y usaron les regles de la Unión del Norte modificaes. La Unión del Norte más tarde camudó'l so nome al Rugby Football League. Asina, el xuegu fíxose conocíu como'l Rugby League.
Rugby 7
El formatu de rugby de 7 (seven-a-side) xuégase de normal en torneos curtios (d'un día o una fin de selmana). Utilízase'l mesmu campu que na modalidá de 15 homes, pero con solu 7 xugadores per equipu. Les variaciones respeuto de les regles del xuegu de quince son: Anguaño esiste un Campeonatu del Mundu de Rugby a 7 y un circuitu mundial, y foi aceptáu como deporte olímpico pa les Olimpiaes de 2016. thumb|250px|[[Tercer tiempu en Oxford (Inglaterra). El tercer tiempu ye una tradición moral del rugbi, una de les principales manifestaciones del espíritu de xuegu llimpiu y llealtá xeneral que constitúin un aspeutu central del xuegu.]]
Valores destacaos nel rugbi
El rugbi ye un deporte nel que tradicionalmente diose gran importancia a los valores morales. Les normes oficiales del xuegu tán integraes polo que se denomina "Documentu del Xuegu", empobináu a garantizar la conducta ética de tolos arreyaos nel xuegu, "tanto dientro como fuera del campu". Una muestra de la importancia de los valores éticos nel rugbi ye la disposición referida al espíritu del xuegu que ta incluyida nel Documentu:
Dende temprana edá a los xugadores de rugbi enséñense-yos una serie de cualidaes positives, como son el compañerismu, la honestidá, el respetu, la disciplina, la llealtá, el sacrificiu y l'altruísmu.
A diferencia d'otros deportes d'equipu, nel rugbi los xugadores nun suelen aldericar a los árbitros les sos decisiones, nin traten d'engañar pa sacar partíu de les sos decisiones. Los tantos son necesariamente consecuencia del esfuerciu de toos, polo que nun se producen les celebraciones individuales, tres la consecución d'un try (ensayu) o una conversión (tresformamientu), que se producen n'otros deportes.
A la fin del partíu'l xugadores de dambos equipos confraternizan xuntos nel llamáu «tercer tiempu», nel que beben y comen xuntos por invitación del equipu llocal.
IRB-World Rugby
Nel marcu del zarru de la World Rugby Conference and Exhibition que se celebró en Londres el día 19 de payares de 2014, la IRB, l'asociación madre del rugbi mundial, presentó a la lluz el so nuevu programa de cambéu de marca, y pasó oficialmente a llamase World Rugby. Nel corazón de la marca hai un allugamientu distintu, espresáu visualmente al traviés d'un logo más modernu y progresista qu'encarna la misión de World Rugby pa faer crecer el xuegu en tol mundu, calteniendo un venceyu col patrimoniu de la organización al traviés de la so combinación de colores azul y verde. Esta nueva denominación ye más inclusiva, yá que World Rugby toma los fanes, xugadores aficionaos, xugadores profesionales, árbitros y toos aquellos que d'una o otra manera tán rellacionaos a esti deporte, xuníos so los mesmos valores y convida a nuevos públicos en tol mundu. El presidente de World Rugby, Bernard Lapasset, dixo: «El rugbi creció enforma nos últimos cuatro años, algamando una participación global de 6,6 millones de xugadores, impulsáu pol ésitu comercial del Rugby World Cup, les estratexes de desenvolvimientu de World Rugby y les sos inversiones récor, la fortaleza de les Uniones y el regresu del rugbi al Programa Olímpicu». L'anunciu foi realizáu nel zarru d'una esitosa World Rugby Conference and Exhibition, qu'axuntó a más de 700 delegaos de 60 países mientres más de dos díes nos que participaron de talleres que convidaron a la reflexón y charres que cubrieron les temes más importantes del rugbi actual: el bienestar de xugador, la integridá pal futuru de la Copa del Mundu de Rugby y la realización d'un escepcional eventu de Seven en Rio 2016.
Nomatos de les seleiciones
Polo xeneral, y a diferencia d'otros deportes, les seleiciones nacionales de rugbi tienen unos llamatos afeutivos polos que son conocíos los sos equipos. Les de los diez primeros equipos según la clasificación del IRB a finales d'ochobre de 2007 son:
Xuegos Olímpicos
thumb|200px|Seleición de rugbi d'[[Alemaña qu'apostó los Xuegos Olímpicos de 1900.]]
El rugbi foi incluyíu como deporte olímpico a iniciativa del Barón Pierre de Coubertin, impulsor de les Olimpiaes modernes, quien fuera árbitru de la final de 1892, ente Stade Français y Racing Club de France. Tuvo presente nos Xuegos Olímpicos de París 1900, Londres 1908, Amberes 1920 y París 1924. Les causes de la so esclusión fueron la mínima cantidá de países participantes (solo 3 en 1924), el debú de les muyeres nos Xuegos Olímpicos d'Ámsterdam 1928, y el mayor énfasis del COI nos deportes individuales.
William Thomas Stead
William Thomas Stead foi un un escritor y periodista británicu, pioneru del periodismu d'investigación. Morrió nel fundimientu del RMS Titanic, n'abril de 1912.
Myiarchus ferox
Myiarchus ferox, tamién denomináu burlisto picu negru (Arxentina, Paraguái, atrapamoscas garrochero (Colombia), atrapamoscas garrochero chicu (Venezuela) o maría caballera (“cavaleira”, en portugués) (Brasil), ye una especie d'ave paseriforme perteneciente al xéneru Myiarchus qu'integra la familia Tyrannidae. Alcuéntrase en toa América del Sur sacante Chile.
William Thomas Stead
Enllaces esternos
[http://www.encyclopedia-titanica.org/titanic-victim/william-thomas-stead.html Encyclopedia Titanica. Bíografía de William Thomas Stead]
Lagardiolle
Lagardiolle ye una comuña francesa del departamentu de Tarn, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Myiarchus ferox
Descripción
Mide 18 a 19  cm. Pico tou negru. Marrón olivaceu nes partes cimeres, más escuru na cabeza; cola más corita, uniforme. Gargüelu y pechu abuxaos, abdome mariellu claru. Nes nales estremen dos faxes clares y filetes claros nos cantos de les plumes de vuelu. Esta especie ye visualmente bien paecida a Myiarchus swainsoni y Myiarchus tyrannulus, con quien ye llocalmente sintópica, y munches vegaes solo pueden estremase pola vocalización.
Lagardiolle
Tien una población de y una superficie de  km².
Chad Allen
Chad Allen (Lazzari) ye un actor y direutor d'Estaos Xuníos que nacíu'l 5 de xunu de 1974, en Cerritos, California, EE. XX.
Myiarchus ferox
Distribución y hábitat
Alcuéntrase n'Arxentina, Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Guayana Francesa, Guyana, Paraguái, Perú, Surinam, Uruguái y Venezuela. El so hábitat natural son los montes húmedos de tierres baxes subtropicales o tropicales y los montes antiguos bien degradaos. Nun s'atopa amenaciáu.
Chad Allen
Magar que trabayó nel cine dende pequeñu ye más conocíu por interpretar al personaxe de Matthew Cooper na serie americana Dr. Quinn, Medicine Woman, dende 1993 hasta 1998. El so papel favoritu, sicasí, foi nel programa "Cutter to Houston" en que recibio respiracion de boca a boca del actor Alec Baldwin.
Puertu d'Al Maqal
El Puertu d'Al Maqal (n'árabe: ميناء المعقل) ye un puertu nel sur del país asiáticu d'Iraq. Atopar en Basora y ta asitiáu cerca a les agües del Golfu Pérsicu. Al Maqal ye un puertu asitiáu nel centru de la ciudá, nes veres del ríu Shatt Al Arab, 135 quilómetros enagües enriba de la desaguada del ríu, cerca de munchos de los campos de petroleu y gas xigante que tien Iraq. Al Maqal empezó les sos operaciones en 1919, en siendo construyíu so la égida de los británicos, qu'ocuparon Mesopotamia mientres la Primer Guerra Mundial. Siendo'l Primer puertu modernu d'Iraq, foi pensáu polos británicu pa sirvir como un importante centru comercial y mercantil, non solo al serviciu de Basora, sinón tamién actuando como ponte económica pervalible ente Europa y Asia.
Myiarchus ferox
Alimentación
Aliméntase principalmente d'inseutos alaos que prinda en vuelos curtios, volviendo al so percha, pero tamién caza inseutos sobre les fueyes o cañes d'árboles y consume pequeños frutos.
Reproducción
Como otres aves del xéneru añera en buecos d'árboles. A pesar de cantar tol añu, facer con mayor constancia mientres el periodu reproductivu ente los meses de payares y xunetu, cuando presenta otros llamaos. Xeneralmente pon dos güevos que son amarellentaos.
Taxonomía
Enantes incluyó Myiarchus venezuelensis y Myiarchus panamensis como subespecies. L'analís de les carauterístiques morfolóxiques del ADN mitocondrial indica una afinidá cercana con aquelles especies y tamién con Myiarchus phaeocephalus, pero les rellaciones más precises dientro d'esi grupu permanecen inciertes. N'estudiu de la filoxenia del xéneru, el ADNmt d'un únicu individuu de M. venezuelensis esamináu foi añeráu cola presente especie, suxuriendo hibridación ente los dos nel pasáu, o separación incompleta del ADNmt nesti grupu d'especies o identificación errónea de la única amuesa. Estudios ecolóxicos y xenéticos más cuidadosos d'estes especies en zones de simpatría y parapatría tendríen de compensar. Les variaciones xeográfiques nestes especies son complexes y non por completu entendíes. La variación de plumaxe ente los trés subespecies ye bien llixera, y anguaño reconócense vastes zones de cruzamientu. Les populaciones en zones híbrides ente la subespecie nominal y brunnescens yeren entendíes por dellos autores anteriores como siendo australis migrantes. L'analís molecular filogeográfico de 14 exemplares d'esta zona de cruzamientos y de la zona amazónica principal de la subespecie nominal, reveló que nun hai estructura filoxeográfica; notablemente, los exemplares d'estos dos rexones y de una tercera, Guyana central (Iwokrama), cada unu cayó nun clado distintu; sicasí, y yá que nun fueron incluyíos exemplares de les zones principales tantu de brunnescens como de australis, estes resultancies pueden reflexar el ADNmt de la subespecie nominal solamente. Son necesarios más estudios pa clarificar la historia evolutiva y filoxeográfica d'esta especie.
Subespecies
Reconócense 3 subespecies cola so correspondiente distribución xeográfica:
Chad Allen
Dempués de l'apaición en 1996 nuna revista d'una serie de fotografíes nes que se-y vía besando a otru home, Chad Allen fixo pública la so homosexualidá. Dempués d'esti fechu convirtióse nun activista de la causa LGTB, interpretando cuasi siempres a personaxes gais nes sos películes o n'obres de teatru.
Tien una hermana melliza.
Edward Albert
Primeros años
El so verdaderu nome yera Edward Laurence Heimberger y nació en Los Angeles, California. Los sos padres yeren l'actor Eddie Albert y l'actriz y baillarina mexicana Margo Albert. El so padrín foi l'amigu de la familia y lleenda cinematográfica Laurence Olivier, n'honor del que recibió Albert el so segundu nome.
Carrera
Albert debutó nel cine nel inusual y excéntrico drama de 1965 The Fool Killer. Nel filme actuaba como un güérfanu fuxitivu que viaxaba con un veteranu de la Guerra de Secesión, papel interpretáu por Anthony Perkins. Ye sobremanera recordáu pol so papel d'un home ciegu na película de 1972 Les caparines son llibres, xunto a Goldie Hawn. Con esti trabayu consiguió un Globu d'Oru a la estrella masculina más prometedora.
Al añu siguiente actuó con Liv Ullmann na adautación pal cine de la obra Forty Carats (Cuarenta quilates). Albert tamién interpretó a un pilotu estauxunidense, fíu d'un capitán de l'Armada (Charlton Heston), nel filme Midway.
Tamién consiguió fama pol so papel periódicu d'Elliot Burch, millonariu de Nueva York namoráu de la heroína Catherine Chandler (interpretada por Linda Hamilton) na serie televisiva de la década de 1980 Beauty and the Beast. Foi conocíu del públicu infantil por interpretar a Mr. Collins, padre de Wesley Collins, la Red Ranger de Power Rangers: Time Force. Asina mesmu, Albert dio voz al superhéroe ciegu Daredevil en dos episodios de Spider-Man nos años noventa.
En 1982 interpretó un papel protagonista na cinta d'horror The House where Evil Dwells xunto a Susan George y Doug McClure.
Nel filme Guarding Tess (1994), foi'l fíu de la secuestrada antigua Primer Dama Tess Carlisle (Shirley MacLaine), producción na que trabayaba Nicolas Cage.
A lo llargo de la so vida actuó en gran númberu de filmes, programes televisivos y seriales, de cutiu interpretando a gayardos caballeros con enclinos malvaos.
Vida personal
Albert foi un fotógrafu espertu, amás de músicu. Casóse cola actriz Katherine Woodville en 1978, y tuvieron una fía, Tai Carmen, que ye cantante y compositora de la banda de rock Sugar in Wartime.
Nos sos últimos años, Albert dedicó Bona parte del so tiempu a moliciones medioambientales y humanitaries. Asina, trabayó na California Coastal Commission y na Native American Heritage Comission del mesmu estáu. Vivió nun ranchu nos montes cercanos a Malibu y como residente del área, dedicó parte del so tiempu a la preservación de los montes y cañones qu'inda nun fueren urbanizaos.
Edward Albert finó por causa d'un cáncer de pulmón en 2006 na so casa en Malibu. La so muerte produció un añu dempués de la del so padre. A pesar de la so dolencia, curiara del so padre, afeutáu por una enfermedá d'Alzheimer, hasta'l momentu del so fallecimientu a los 99 años d'edá en 2005.
Houville-en-Vexin
Houville-en-Vexin ye una comuña francesa del departamentu d'Eure, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Myiarchus nugator
Myiarchus nugator ye una especie d'ave de la familia Tyrannidae. Enantes foi consideráu como una subespecie de Myiarchus tyrannulus. Alcuéntrase en Granada, San Vicente y Les Granadines. El so hábitat natural son los montes húmedos de tierres baxes subtropicales o tropicales los y los montes antiguos bien degradaos.
Huest
Huest ye una comuña francesa del departamentu d'Eure, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Cipriano de Cartago
Tascio Cecilio Cipriano (en llatín, Thascius Cæcilius Cyprianus; c. 200 - 14 de setiembre de 258) foi clérigu y escritor romanu, obispu de Cartago (249-58) y santu mártir de la Ilesia.
Autor importante del empiezu del cristianismu, nació probablemente a principios del sieglu III nel norte d'África, quiciabes en Cartago, onde recibió una educación clásica (pagana). En convirtiéndose al cristianismu foi obispu (249) y morrió martirizado en Cartago.
Primeros años
Cipriano tenía un orixe rico y distinguío. Ello ye que'l so martiriu producir na so propia villa. La fecha de la so conversión al cristianismu ye desconocida, pero tres el so bautismu en c. 245-248 donó una porción de la so riqueza a los probes de Cartago. Yera púnicu o quiciabes bereber.
La so apostada eleición como obispu de Cartago
Poco dempués del so bautismu foi ordenáu diáconu, y más tarde presbíteru. En dalgún momentu ente xunetu de 248 y abril de 249 foi escoyíu obispu de Cartago, una eleición popular ente los probes, que recordaben la so caridá, anque una parte de los presbíteros opúnxose por causa de la riqueza de Cipriano, la so diplomacia y el so talentu lliterario. Amás, la oposición na comunidá de Cartago nun s'eslleió tres la so eleición.
Los cristianos del norte d'África nun sufrieren la persecución mientres munchos años. En 250 l'emperador Decio decretó la supresión de la cristiandá, colo que dio empiezu la persecución deciana. Un procónsul unviáu pol emperador y cinco comisionados de cada ciudá alministraben l'edictu, pero cuando'l procónsul llegó a Cartago Cipriano fuxera.
Nos documentos que se caltienen de los Padres de la Ilesia de delles diócesis, poner de manifiestu que la comunidá cristiana estremar nesta ocasión ente los que prauticaron la desobediencia civil a cualquier preciu y los que se sometieron de pallabra o actu al edictu. La fuxida de Cipriano de Cartago foi interpretada polos sos enemigos como cobardía ya infidelidá, y acusáron-y ante Roma. Roma escribió a Cipriano en términos de desaprobación. Cipriano contestó que fuxera d'alcuerdu al mandatu divín. Dende'l so abellugu dirixó a los sos fieles con seriedá y entusiasmu, emplegando a un diáconu d'enfotu como intermediariu.
Discutiniu alrodiu de los lapsi
thumb|Cipriano de Cartago, de Meister von Meßkirch. La persecución foi especialmente severa en Cartago, acordies coles fontes de la Ilesia. Les fontes oficiales romanes nun falen de la severidá de la persecución deciana. Munchos cristianos abjuraron de la so fe, y dende entós recibieron el nome de lapsi, pero dempués pidieron ser readmitidos pola ilesia. Los sos pidimientos fueron atendíes. El confesores del grupu más lliberal intervinieron pa dexar a cientos de lapsi volver a la ilesia.
Anque él mesmu habíase retiráu y aislláu, Cipriano censuró la dexadez colos lapsi, y refugó absolvelos sacante nel casu d'enfermedá mortal, y quixo retardar la cuestión de la so realmisión na ilesia hasta que llegaren tiempos más seles. Entós la comunidá de Cartago sufrió una cisma. Felicísimo, que fuera ordenáu diáconu pol presbíteru Novatus mientres l'ausencia de Cipriano, oponer a toles midíes de los representantes de Cipriano. Cipriano depúnxo-y y escomulgó-y a él y al so partidariu Augendius. Felicísimo recibió'l sofitu de Novatus y otros cuatro presbíteros, qu'entamaron una fuerte oposición al obispu.
Cuando, tres una ausencia de catorce meses, Cipriano volvió a la so diócesis, defendió la so marcha (empuestu por una visión, pal bien de la comunidá) en cartes a los otros obispos del Norte d'África y un tratáu De lapsis, y convocó un concilio d'obispos norteafricanos en Cartago pa considerar el tratamientu de los lapsi y la cisma de Felicísimo (251). El concilio sofitó a Cipriano y condergó a Felicísimo, anque nun se caltienen actes del mesmu. Los libellatici, esto ye, cristianos qu'obedecieren al emperador, seríen readmitidos tres arrepentimientu sinceru, pero los qu'habíen tomáu parte en sacrificios al emperador namái podríen volver a la Ilesia cuando tuvieren cerca de la muerte. Más tarde esta regulación anidióse, ya inclusive los que celebraren sacrificios fueron readmitidos si penábense darréu y buscaben l'absolución, anque los clérigos cayíos fueron depuestos y nun podíen recuperar los sos cargos.
En Cartago, el siguidores de Felicísimo escoyeron a Fortunato como obispu n'oposición a Cipriano, ente qu'en Roma'l siguidores del presbíteru Novaciano, que tamién refugó l'absolución pa los lapsi, escoyéron-y obispu de Roma, n'oposición al obispu lexítimu Cornelio. Los novacionistas consiguieron la eleición d'un obispu rival del so bandu en Cartago, llamáu Máximu. Novatus abandonó a Felicísimo y xunióse al bandu novaciano.
Estos estremos fortalecieron la firme pero moderada influencia de los escritos de Cipriano, y el siguidores de los sos oponentes fueron perdiendo fuercia. El so prestíu amontóse cuando los fieles fueron testigos de la so devoción abnegada mientres una gran plaga y la fame que lu siguió.
Al obispu Cornelio asocedió-y San Lucio I, y a esti San Esteban I, que caltuvo importante enfrentamientu con Cipriano: Esteban fixo usu —per primer vegada na historia de la Ilesia— de la pretensión de que la Ilesia de Roma non yá tenía una autoridá moral sobre les restantes Ilesies de la cristiandá, sinón de qu'amás tenía una autoridá xurídica que-y dexaba imponer se sobre'l restu de les ilesies del mundu. Esto llevó a una rotura de les ilesies africanes con Roma que se caltuvo hasta la muerte d'Esteban.
San Esteban quixo apoderar al obispu de Cartago xustificando la primacía del so obispáu de Roma sobre los otros col argumentu del El to ye Petrus que s'atopa nel Evanxeliu de Matéu: (Matéu 16, 13-20), pero Cipriano respondió que, d'alcuerdu a les antigües enseñances de la Ilesia toes los obispos yeren iguales y cada unu d'ellos la figura de Pedro, y por tantu cada obispu yera socesor de Pedro na so diócesis, no cual tuvieron d'alcuerdu en cuatro Concilios socesivos tolos obispos del África, y les Ilesies d'Asia Menor, encabezaes pola Metrópolis de Cesarea.
Cipriano confortó a los sos hermanos escribiendo'l so De mortalitate, y nel so De eleomosynis encamentó-yos a la caridá a los probes, de la que conducía la so vida de forma recta. Defendió a la cristiandá y a los cristianos nel so apoloxía Ad Demetrianum, dirixida contra un tal Demetrio y el reproche de los paganos de que los cristianos yeren la causa de les calamidaes.
Polémica sobre'l bautismu realizáu por herexes
Cipriano tuvo que llibrar una nueva llucha a partir de 255, na que s'enfrentó al obispu romanu Esteban I. La causa de la guerra foi la eficacia del bautismu nes formes convencionalmente aceptaes cuando yera alministráu por herexes.
Esteban declaró que'l bautismu realizáu por herexes yera válidu si alministrar en nome de Cristu o de la santísima Trinidá. Esta yera la visión d'una importante parte de la Ilesia occidental. Cipriano, per otra parte, creía que fora de la Ilesia nun podía haber verdaderu bautismu, considerando a los realizaos por herexes nulos y vacíos, y bautizaba de nuevu a los que se xuníen a la Ilesia. Cuando los herexes fueren bautizaos na Ilesia pero haber dexáu y deseyaben volver en penitencia, non los rebautizaba.
L'afecha definición de Cipriano de la Ilesia llevó a ciertes inferencias que-y convirtieron nel enllaz ente'l so modelu, el rigorista Tertulianu, y el discutiniu donatista qu'estremó al norte d'África más palantre y que trataba de la eficacia de la misa cuando la pronunciaba un sacerdote indignu.
La mayoría de los obispos norteafricanos alliniar con Cipriano, y atopó un poderosu aliáu en Firmiliano, obispu de Cesarea Marítima. Pero la postura d'Esteban llogró l'aceptación xeneral. Esteban emplegó nes sos cartes l'argumentu de la superioridá de la Santa Sede sobre los obispaos de la tola cristiandá. Cipriano contestó que l'autoridá del obispu de Roma taba coordinada cola suya, pero nun yera cimeru.
La Ilesia católica ortodoxa, sicasí, fixo so la eclesioloxía de Cipriano, y refuga na so doctrina oficial la esistencia de bautismu y otros sacramentos fora de la Ilesia ortodoxa. Asina recibe a quien vienen d'otres comunidaes eclesiástiques bautizándolos "per primer vegada" (yá que considera al bautismu anterior inesistente) o bien realizando sobre ellos la crismación o imposición de manes pa suplir la falta d'un bautismu anterior y considerándolo como una forma vacida de conteníu a la qu'hai qu'enllenar cola Gracia divina.
Persecución de Valeriano
A finales de 256 entamóse una nueva persecución de cristianos en tiempu del emperador Valeriano, y tantu Esteban como'l so socesor Sixto II, fueron martirizados en Roma.
N'África, Cipriano preparó a los fieles pal esperáu edictu de persecución na so De exhortatione martyrii. El 30 d'agostu de 257, ante'l procónsul romanu Aspasius Paternus negar a realizar sacrificios a les deidaes paganes y profesó firmemente la so fe en Cristu.
El cónsul desterró-y a Curubios. Tuvo una visión que-y anunció'l so destín. Cuando hubo trescurríu un añu foi llamáu de vuelta y caltúvose-y práuticamente prisioneru na so propia villa, n'espera de midíes más severes tres la llegada d'un nuevu edictu imperial qu'ordenaba la execución de tolos clérigos cristianos, acordies colos testimonios de los escritores cristianos.
El 14 de setiembre de 258 foi prindáu pol nuevu procónsul, Galerio. A otru día foi esamináu per última vegada y sentenciáu a morrer pola espada. La so única respuesta foi «¡Gracies a Dios!». La execución tuvo llugar cerca de la ciudá. Un gran ensame siguió a Cipriano nel so últimu día. Quitóse les sos prendes ensin asistencia, se arrodilló, y rezó. Tres vendarse los güeyos foi degolláu.
El cuerpu foi soterráu por cristianos cerca del llugar de la execución y sobre él, según nel llugar de la so muerte, construyéronse más tarde ilesies, que, sicasí, fueron destruyíes polos vándalos. Dizse que Carlomagno treslladó los güesos a Francia, y en Lion, Arles, Venecia, Compiegne y Roenay aseguren que tienen reliquies del mártir.
Obra
Amás de delles epístoles, que s'arrexuntaron parcialmente xunto coles respuestes d'aquellos a los qu'escribía, Cipriano escribió dellos trataos, dalgunos de los cualos tienen calter de carta pastoral.
La so obra más importante ye la so De unitate ecclesiae.
Otra obra importante ye la so Tratáu sobre la Oración del Señor (Padre Nuesu).
Les siguientes obres tienen una autenticidá dudosa: De spectaculis, De bonu pudicitiae, De idolorum vanitate,De laude martyrii, Adversus aleatores, De montibus Sina et Sion y la Cena Cypriani. El tratáu tituláu De duplici martyrio ad Fortunatum non yá foi publicáu por primer y única vegada por Erasmo, sinón que probablemente tamién lo compunxo y atribuyó-y l'autoría a Cipriano.
La posteridá atopó menos dificultaes en llegar a una visión universalmente aceptada de la personalidá de Cipriano que los sos contemporáneos. Combinaba l'arrogancia del so pensamientu cola conciencia de la dignidá del so oficiu; la so vida seria, la so abnegación y fidelidá, moderación y el grandor de la so alma recibieron l'almiración posterior. Como escritor, sicasí, nun foi polo xeneral orixinal o especialmente fondu.
Damán y Diu
Goa, Damán y Diu fueron ocupaos pola República de la India el 19 d'avientu de 1961 na Guerra Lusu-India; Portugal nun reconoció la soberanía india nestos territorios hasta 1974. Los enclaves fueron alministraos como parte d'un solu territoriu hasta 1987, cuando Goa foi alzáu a la categoría d'estáu federáu (pradesh), dexando asina a Damán y Diu como Territorios de la Unión; cada enclave constitúi un distritu en sí mesmu.
El guyaratí y el maratí son los idiomes principales. Fálase hindi, inglés y esisten amás llingües criollas del portugués como la Língua da Casa (llingua de casa) en Damán y la Língua dos Velhos (llingua de los vieyos) en Diu. L'usu del portugués ye bien marxinal, y namái unos pocos habitantes d'edá avanzada falar con fluidez.
Damán
Damán (tamién conocida pola forma en portugués: Damão) ye un enclave na mariña occidental de la India, alcontráu na desaguada del ríu Daman Ganga, y arrodiáu pol distritu de Valsad (nel estáu de Guyarat) y pol mar Arábigu al oeste. El distritu cunta con una superficie de 72 km², y una población de 158.059 habitantes, amontada nun 83% ente 1991 y 2001.
La ciudá ye un centru industrial de relativa importancia. Ye famosa poles sos sableres, la so arquiteutura portuguesa, la so ilesia y pola guapura escénica de les ciudaes ximielgues de Nani-Daman y Moti-Daman, que allúguense en dambos marxes del ríu Daman Ganga. La principal ocupación llaboral ye la pesca. La ciudá de Surat alcontrar al norte, y Bombay a unos 160 km al sur, sobre la mariña del mar Arábigu, nel estáu de Maharastra.
Diu
Diu ye una islla alcontrada na mariña sur de la península de Kathiawar en Guyarat, dixebrada de tierra firme por una marisma. Cuenta con una superficie de 40 km², y una población de 44.110 habitantes. La ciudá de Diu atópase na punta Esti de la islla, y ye famosa pola so fortaleza y la so antigua catedral portuguesa. Ye tamién un importante centru pesqueru. La Fuercia Aérea India cuenta con una base na islla. El pueblu de Ghoghla, alcontráu en tierra firme, ye tamién parte del territoriu.
En 1535, Bahadur Shah, sultán de Guyarat, robló una alianza defensiva colos portugueses pa lluchar contra Humayun, emperador mogol, y dexó a los portugueses la construcción d'una fortaleza y una guarnición na islla. Sicasí, l'alianza llueu se rompió, y los sultanes realizaron dellos intentos fallíos por espulsar a los portugueses de la islla ente 1537 y 1546. La fortaleza, reconstruyida por Dom João de Castro dempués del sitiu de 1545, entá sigue de pies.
La islla foi ocupada pola India'l 19 d'avientu de 1961. Ye considerada una de les más belles ciudaes de la India. Ente los sos sitios d'interés inclúyense la sablera de Nagoa, una de los meyores del país. L'arquiteutura amuesa una fuerte influencia portuguesa.
Steve Allen
Stephen Valentine Patrick William Allen, más conocíu como Steve Allen, foi un animador y compositor de lletres d'Estaos Xuníos.
Biografía
Debutó como comediante na radio mientres los años 1940, enantes de pasase a la televisión nel horariu nocherniegu, onde creó y presentó The Tonight Show (1953–1957) y The Steve Allen Show (1957–1960). Foi anfitrión d'otros tantos programes televisivos como Meeting of Minds, que dirixó dende 1977 hasta 1981.
Compunxo más de 3.000 cantares como Picnic y Impossible, apaeciendo tamién en películes como The Benny Goodman Story de 1956 y The Sunshine Boys de 1975.
Finó d'un infartu al corazón.
El Natahoyo
43.54043°N, -5.68232°W thumb|200px|Sede de l'Asociación de Vecinos «Villa Ataulio», ún de los edificios más vieyos del barriu El Natahoyo (tamién recoyío como El Nataoyo o El Lataoyo ) ye un barriu del conceyu asturianu de Xixón, asitiáu na zona oeste de la ciudá. Cuenta con más de 20.000 habitantes. Tien trés colexos públicos (Lloréu, Santa Olaya y Atalía). Cuenta amás con una Escuela de Segundu Ciclu d'Educación Infantil llamada EEI Miguel Hernández y una Escuela d'Educación Infantil de Primer Ciclu d'Educació Infantil, EEI Atalía. El so allugamientu ye afayadizu ya que na so redolada alcuéntrase la Playa de Poniente y la de L'Arbeyal (nel barriu próximu de La Calzada), l'Acuariu y el balneariu de Talasoponiente.
La zona de Moreda, poseye una grande instalación deportiva y un institutu d'educación secundaria llamáu I.E.S. Emilio Alarcos, amás d'una pista de patinaxe conocida a nivel mundial por ser una de les instalaciones del Campeonatu Mundial nel añu 2008. El barriu de La Calzada alcuéntrase adegañu, nel qu'atopamos el centru comercial de Carrefour y delles sales de cine, llamáu Ocimax.
Enllaces esternos
Oríxenes
Puertu d'Alexandría
El Puertu d'Alexandría (n'árabe: ميناء الإسكندرية البحري) ta en cantu oeste del delta del Nilu, ente'l mar Mediterraneu y el Llagu Mariut en Alexandría, Exiptu. Considerada como la segunda ciudá más importante y el principal puertu d'Exiptu, remana más de trés cuartes partes del comerciu esterior d'Exiptu. El puertu d'Alexandría componer en realidá de dos puertos (Este y Oeste) separaos por una península en forma de T. El puertu oriental ye pocu fondu y nun ye navegable por grandes barcos. El puertu occidental utilizar pa la navegación comercial. El puertu ta formáu por dos espigones converxentes.
Moza bint Nasser al-Missned
Moza bint Nasser al-Missned (n'árabe: موزة بنت ناصر المسند ) ye una de los trés esposes del emir del estáu de Qatar, Hamad bin Jalifa Al Thani.
El so padre, Nasser bin Abdullah al-Missned (fináu en 2007) foi un oponente del emir Jalifa bin Hamad Al Thani, padre del anterior emir, el so home. La so familia vivió nel exiliu n'Exiptu y Kuwait, pero tornaron a Qatar en 1977, cuando la so fía casóse col entós xeque (emir herederu).
Graduada en socioloxía pola Universidá de Qatar en 1986, foi gallardoniada como doctor honoris causa pola Universidá de Virginia, Universidá de Texas A&M, Carnegie Mellon University, el Imperial College London y la Universidá de Georgetown.
Participó viviegamente na educación y la reforma social de Qatar nos últimos años. Ye presidenta de la Fundación Qatarina pa la Educación, la Ciencia y el Desenvolvimientu de la Comunidá, conocida tamién como Qatar Foundation, organización non gubernamental fundada en 1995.
Ye tamién presidenta del Conseyu Supremu d'Asuntos de la Familia, una institución gubernamental col fin de fortalecer el papel de la familia na sociedá, vicepresidenta del Supremu Conseyu d'Educación que supervisa una reforma completa del sistema educativu qatarín y presidenta de la Fundación Árabe pa la Democracia con sede en Doḥa.
En 2003, la Unesco nomar la so unviada especial, misión cola que promueve diversos proyeutos internacionales p'ameyorar la calidá y l'accesibilidá de la educación en tol mundu. En xunu de 2003, participó nel establecimientu del Fondu Internacional pa la Educación Cimera n'Iraq, que se dedica a la reconstrucción de les instituciones d'aprendizaxe avanzáu. En 2005 foi designada miembru del Grupu d'Altu Nivel de les Naciones Xuníes pa l'Alianza de Civilizaciones, que foi establecíu pol entós Secretariu Xeneral, Kofi Annan.
Col so maríu, Moza tuvo siete fíos de mancomún, dos muyeres y cinco varones, el segundu d'ellos ye l'actual emir, Tamim. En xunu de 2013 el so maríu abdicó en favor del so fíu Tamim.
Mozelle Britton
Mozelle Britton foi una actriz y columnista d'Estaos Xuníos.
Biografía
Nacida en Oklahoma City, Oklahoma, cuando tenía diecisiete años d'edá foi a vivir al sur de California. Ellí estudió nel Pasadena Playhouse, actuando más palantre en filmes producíos por Fox Film Corporation y Columbia Pictures.
Britton yera ayudante del direutor de repartu de Columbia cuando conoció al so futuru home, l'actor Alan Dinehart, col que se casó en 1933. El matrimoniu duró once años, hasta la muerte d'él. Tuvieron un fíu, l'actor Mason Alan Dinehart. En 1948 ella casóse con Thomas W. Gosser, un inxenieru ya inventor. La pareya dixebróse cinco meses antes de finar ella.
Amás de la so actividá cinematográfica, Britton tamién escribió una columna periodística diaria en distintos periódicos de California y otros estaos.
Mozelle Britton finó nel Hospital Good Samaritan de Los Angeles, California, en 1943, a los 41 años d'edá, por causa de un infartu agudu de miocardiu. Según la so hermana, Mrs. Allamae Gingg, la so muerte foi bastiada pol escesivu trabayu. Nel momentu del so fallecimientu atopábase preparando un show benéficu en San Diego a favor de l'American Cancer Society. Foi soterrada xunto a Alan Dinehart nel Campusantu Forest Lawn Memorial Park, en Glendale, California.
Lakshadweep
miniaturadeimagen|Vista de satélite del archipiélagu. L'archipiélagu de les Laquedivas nel océanu Índicu, constitúi'l territoriu más pequeñu de la India. Hasta 1973, el nome oficial yera Laccadives, grafía tradicional inglesa, nesi añu camudó'l nome a Lakshadweep, el so nome orixinal en malabar y maldivo.
Solamente les siguientes diez islles tán habitaes:
Les islles principales son Kavarrati (onde s'atopa la capital, Kavarrati), Agatti, Minicoy y Amini. La población total del territoriu ye de 60.595 persones acordies col censu de 2001. Agatti tien un aeropuertu con vuelos a Kochi.
El nome del archipiélagu, d'orixe sánscritu, significa lliteralmente «cien mil islles» (laksha = cien mil, dweep = islla). Ye un nome análogu al de Maldives, en sánscritu Maladweepa.
Los habitantes de les islles falen un dialeutu del malayalam y la mayoría son musulmanes (93%). Esiste la creencia popular de que los isleños son descendientes de viaxeros que desembarcaron nes islles mientres una fuerte nube. Étnicamente la población ye similar a la de Kerala salvu nel estremu sur (Islla de Minicoy) que la so población paecer enforma a la de les Maldives y falen mahl, un llinguaxe paecíu al dhivehi de les Maldives del que podría ser un dialeutu.
Moisés Ribeiro Santos
Moisés Ribeiro Santos ye un futbolista brasilanu.
Lagarrigue (Tarn)
Lagarrigue ye una comuña francesa del departamentu de Tarn, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Mozhan Marnó
Mozhan Marnó ye una actriz d'Estaos Xuníos d'orixe iranín. Participó en películes y series de televisión d'Estaos Xuníos.
Biografía
Mozhan nació en 1980 en Los Angeles y foi educada na mariña este. Asistió a un internáu na Academia Phillips, Andover, en Massachusetts. Amás llogró una llicenciatura en Lliteratura Comparada na Universidá de Columbia y una maestría n'Arte Dramático na prestixosa Yale School of Drama. Amás, Marnó recibíu capacitación nel Teatru Guthrie en Minnesota y nel Llaboratoriu Shakespeare del Teatru Públicu de Nueva York. Foi doble en dellos videoxuegos y protagonista en películes como The Stoning of Soraya M..
Igoville
Igoville ye una comuña francesa del departamentu d'Eure, na rexón de Normandía. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Zeca Pagodinho
Zeca Pagodinho ye l'alcuñu de Jessé Gomes da Silva Filho, músicu y compositor brasilanu, nacíu el 4 de febreru de 1959 en Rio de Janeiro, al barrio Irajà.
Abondo ceo quedó impresionáu pola música, sobre tod el samba de la Escuela Portela.
Casó co Mônica Silva, cola que tuvo cuatro fíos (Eduardo, Elisa, Louis y Maria Eduarda).
Kyohei Yumisaki
Kyohei Yumisaki (弓崎 恭平, ) ye un futbolista xaponés.
Lagrave
Lagrave ye una comuña francesa del departamentu de Tarn, na rexón d'Occitania. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Haría
miniaturadeimagen miniaturadeimagen Haría ye un conceyu canariu perteneciente a la provincia de Les Palmes. Ta asitiáu nel norte de la isla de Lanzarote.
Historia
Dende dómina prehispánica'l conceyu de Haría cuenta con numberosos asentamientos aboríxenes distribuyíos por tol territoriu municipal. Atopamos asina hábitats esvalixaos con estructures pocu ellaboraes como les de Tinache (Haría) o en cueves naturales (Malpaís de La Corona) amestaes a actividaes pastoriles y de marisquéu.
Frutu de los asentamientos na zona de Malpaís de La Corona foi la creación de les Queseres de Bravo: estructura radial en forma de quesera esculpida en piedra volcánica, única nel archipiélagu y de la qu'entá se desconoz la so utilidá y significáu.
El nome de Haría atópase rellacionáu cola toponimia del llugar. Sábese que'l valle de Haría yera conocíu polos aboríxenes col nome de Faria, polo qu'esta denominación pudo ser una derivación de la pallabra Chafariz, d'orixe árabe, que significa fonte o manantial d'agua.
Illeville-sur-Montfort
Illeville-sur-Montfort ye una comuña francesa del departamentu d'Eure, na rexón de Normandía. Llenda con.
Haría
Historia
Tres la conquista en 1492 por Juan de Bethencourt y Gadifer de la Salle nel valle de Haría sigue calteniéndose un asentamientu poblacional poles particularidaes xeográfiques y climátiques de la zona, que la converten n'unu de los llugares más fértiles de la isla.
Illeville-sur-Montfort
Tien una población de y una superficie de  km².
Haría
Historia
Les continues razzias mientres los sieglos XVI Y XVII y los años de seca provocaron fuertes oscilaciones na población del conceyu, pero a pesar d'ello sigue siendo'l segundu nucleu de población más habitáu de la isla dempués de Teguise.
Una de les incursiones piráticas más nefastes pal conceyu foi la que realizó l'arxelín Morato Arráez, cuando al mandu de 600 homes atacó'l 1 d'agostu de 1586, el pueblu de Haría, suministrándose d'aves, cabres y verdures, quemando de siguío les colleches y el palmeral.
La Cueva de los Verdes xugó un papel fundamental na defensa de la población insular ante los continuos ataques piráticos sufiertos pola isla de Lanzarote, antes y dempués de la conquista.
Dende 1585 el beneficiáu de Teguise concédelu a Haría pila bautismal y cura, dependientes d'esti beneficiáu. Nestos momentos Haría ye l'únicu nucleu de población al que se-y concede esti privilexu, pos l'alloñanza de Teguise y l'altu númberu de vecinos fai necesariu qu'estos cunten con estos servicios relixosos.
En 1811 les Cortes de Cádiz deroguen por Decretu les islles de señoríu quedando por tantu l'alministración civil so la Corona. En 1812 y tamién por decretu, distribúyese l'alministración insular en conceyos. Pa 1835 yá s'atopa configuráu'l mapa municipal de Lanzarote formando Haría parte de los ocho conceyos creaos nesi entós.
El desenvolvimientu turísticu de los años 70/80 provocó cambeos na economía. Les zones más fértiles del conceyu son la vega de Máguez y el valle de Haría, nestos llugares atopamos plantíos de papes, llegumes, ceberes, hortolices etc. El restu del conceyu atopamos pequeños plantíos afechos al mediu y salteadas por árboles frutales y viñes.
La riqueza pecuaria venía dada pola esistencia de ganaos caprinos y corderunos, que solíen alcontrase na zona del Malpaís de La Corona y debaxo del risco, siendo'l so treslláu estacional.
La única industria cola que cuntó'l conceyu foi les salines, destinada a la producción de sal p'abastecer el mercáu interinsular.
El camudó de capitalidad en 1852 a favor de Petón apostra al pueblu de Haría a una situación de menor categoría.
La economía de la isla tuvo siempres suxeta a les fluctuaciones del mercáu internacional. Nel sieglu XVIII esplótase la barrilla, Arrieta y Orzola, pero nel sieglu XIX la sosa artificial arruina la producción. La seca y l'importación más barata de granos y farines estranxeres provoca la cayida del mercáu municipal lo que traxo consigo la diáspora escontra Cuba, Venezuela y Uruguái. Al poco apaez el nopal (cochinilla) pero a finales de sieglu l'apaición de los colorantes artificiales vuelve provocar la emigración de los vecinos del conceyu a Gran Canaria, Tenerife, Cuba y Venezuela.
Punyab
thumb|250px| Estensión del Panyab a principios del [[sieglu XX.]] thumb|250px|Área de distribución del idioma panyabí (nos sos dos variantes: [[Idioma panyabí oriental|oriental y occidental).]] El Panyab o Punyab (conocíu n'inglés como Punjab y pronunciáu o /panyáb/) ye una rexón xeográfica compartida polos estaos de Punyab, Haryana y Himachal Pradesh (n'India) y la provincia de Punyab (en Paquistán).
Haría
Carauterístiques territoriales y poblacionales
izquierda|miniaturadeimagen|300x300px|Mirador del Ríu. El conceyu de Haría asítiase al norte de la isla de Lanzarote ocupando 107 km. La mayor parte del so perímetru, concretamente 42 km, ta ocupáu per zones costeres, siendo la zona septentrional más acantilada que la oriental onde la mariña ye más nidia dexando la formación de sableres. Presenta una superficie de 106, 6 km² de los cualos un 30% aproximao ye Espaciu Natural Protexíu. El conceyu atópase conformáu anguaño por diez nucleos de población; Haría, Máguez, Guinate, Ye, Órzola, Punta Mujeres, Arrieta, Tabayesco, Mala y Charco del Palo con una población de 4.736 habitantes (INE 2014).
Punyab
El nome Panyab provién del persa پنج (panch ‘cinco') y اب (āb ‘corriente d'agua, ríu'), que significa ‘cinco ríos'. Estos, tributarios del ríu Indo, son el Beas, el Chenab, el Jhelum, el Ravi y el Sutlesh. Los cinco ríos, agora estremaos ente India y Paquistán, xunir pa formar el ríu Panch Nad (‘cinco ríos'), afluente del Indo.
Haría
Carauterístiques territoriales y poblacionales
En 1900 el conceyu de Haría cuntaba con una población de fechu de 3.101 y de derechu de 3.189. persones. En 1979 por cuenta de factores económicos los índices poblacionales baxen pasando a tener una población de fechu de 2.897 y de derechu de 2.899 persones. Na actualidá'l conceyu cunta con un censu poblacional de 4.782 persones.
Punyab
El términu Panyab tamién puede provenir del hindi o del sánscritu:pañcha (que significa ‘cinco') y apa (que significa ‘agua').
Los griegos traducíen el nome Pañchab (‘cinco ríos') como Pentapotamia (‘la tierra de los cinco ríos'). Nel Avesta, el testu sagráu de los zoroastrianos, la rexón de Punyab ta acomuñada col antiguu hapta həndu o Sapta Sindhu (‘siete ríos'). Históricamente, la rexón de Punyab foi la entrada al subcontinente indiu de la mayoría de los invasores estranxeros.
Haría
Tradiciones
Dientro de l'artesanía típico del conceyu de Haría podemos señalar la ellaboración de rosetas, que ellabórense individualmente pa darréu ellaborar manteleríes y paños d'estructures más complexes.La roseta ellabórase sobre un coxín o almadina rellena de serrín, según una base metálica denominada piqué.Dientro de les rosetas podemos contemplar numberoses variantes tales como la roseta de galletones, centros, pispillas, pexe, cachu, ordinaria, de cuatro y a dos 2, de trinque, etc
Punyab
L'agricultura ye l'actividá económica más importante en Punyab. Otros grandes sectores son la manufactura de preseos científicos, bienes agrícoles, bienes llétricos, servicios financieros, ferramientes pa máquines, testiles, máquines de coser, bienes deportivos, almidón, turismu, fertilizantes, bicicletes, vistíos, y el procesamientu d'aceite de pinu y azucre. Punyab tamién tien el mayor númberu de plantes de trenes de laminación d'aceru n'India, que tán asitiaes na "ciudá del aceru" —Mandi Gobindgarh-, nel distritu Fatehgarh Sahib.
Haría
Tradiciones
La palmera apurre la materia primo necesaria pa la realización de la cestería, según del trabayu de palma (esteres, escobes, sombreros de palmito trenzado (conocíes como sombreras), empleitas (molde pa faer quesu), bolsos etc.)
Punyab
Etimoloxía
La pallabra Panyab ye un pseudónimu de los vocablos perses panj y Āb, asina PanjĀb significa «Cinco Río», que s'avera al significáu «Tierra De Cinco Río». Los cinco ríos son Sutlej, Beas, Ravi, Chenab y Jehlum (tamién escritu Jhelum).
Haría
Tradiciones
Máguez y Haría presenten la particularidá d'afatiar les escobes de palma cola vistimienta tradicional de la isla.
Punyab
Etimoloxía
Tradicionalmente, mientres la ocupación británica de la India, los británicos escribíen el nome a la so manera, con un artículu definíu antes del nome: the Punjab (‘el Punyab'). Na actualidá, n'inglés, el nome vese escritu usualmente como Panjab (que se pronuncia [panyáb]).
Haría
Tradiciones
En Máguez., a principiu del sieglu XX, desenvolvióse l'artesanía del atillo, qu'entá se sigue calteniendo. El atillo #estrayer de la pitera. Les fiestes más destacaes son les de San Juan en Haría por ser el patrón del conceyu. Marca l'entamu del branu. Ye tradicional festexala cola celebración d'una gran foguera onde quemase a Facundo el día 23 pela nueche.. Esta manifestación ta venceyada con dellos ritos propios de la cultura prehispánica rellacionaos cola recoyida de les colleches.