cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roberto Leguía
Biografía
Roberto Leguía retornó al Perú en 1927, al ser escoyíu senador pol departamentu de Lambayeque. Daquella gobernaba nuevamente'l so hermanu Augusto, mientres el periodu conocíu como'l Oncenio. De momentu foi nomáu presidente del Senáu, siendo reelixíu hasta 1930, poco primero de que el Congresu fuera disueltu tres el golpe d'estáu del comandante Luis M. Sánchez Cuetu.
Heterocercus aurantiivertex
Heterocercus aurantiivertex, ye una especie d'ave paseriforme de la familia Pipridae, nativa d'América del Sur.
Distribución y hábitat
Los so hábitats naturales son los banzaos y carbes seques n'Ecuador y Perú. Ta clasificáu como esmolición menor pola IUCN.
Odense
ye la tercer ciudá más grande de Dinamarca, dempués de Copenḥague y Aarhus. Ta allugada 147 km al oeste de Copenhague, na islla de Fionia, y ye la capital y la ciudá más grande de la isla. La ciudá d'Odense tien 166 305 habitantes (2010) y el conceyu homónimu tien 187 929 habitantes (2009).
El nome d'Odense provién de Odins Vi que significa «el Santuariu de Odín», en rellación cola antigua mitoloxía escandinava. Ye una de les ciudaes más antigües de Dinamarca. En 1988 celebró los 1000 años d'antigüedá. El Templu de San Knud foi mientres la Edá Media un importante puntu de pelegrinaxe pa honrar al rei Knud, asesináu en 1086. En 1805 convertir na sede de l'asamblea provincial de Fionia.
La ciudá ta allugada ente'l fiordu d'Odense y el ríu Odense. Una canal construyida ente 1796 y 1806 da accesu a la ciudá dende'l fiordu. La canal tien una fondura de 7,5 metros y un llargor de casi 8 quilómetros.
Numberoses industries tienen el so allugamientu cercanu a Odense. Destaquen unu de los mayores estelleros de Dinamarca, un importante mercáu de flores y vexetales según una destilería.
Hans Christian Andersen nació en Odense el 2 d'abril de 1805. La so casa natal convirtióse nun muséu. La ciudá tien tamién un muséu n'honor del compositor Carl Nielsen nacíu na redoma d'Odense.
Etimoloxía
El nome derivar de "Odins Ve Odense", que significa "santuariu de Odín" una y bones la zona yera conocida como un santuariu pa los adoradores del dios nórdicu Odín.
Historia
Odense ye una de les ciudaes más antigües de Dinamarca. Les escavaciones arqueolóxiques de la zona amuesen pruebes d'asentamientos de más de 4000 años a lo menos dende la Edá de Piedra. La primer comunidá centrar nel terrén más altu ente'l ríu d'Odense al sur y Naesbyhoved llagu (agora secu) nel norte. Nonnebakken, una de les ex fortaleces viquingues de Dinamarca, taba al sur del ríu. Na actualidá, Montergarden el Muséu d'Odense tien munchos artefautos rellacionaos cola historia temprana de los Viquingos nel área d'Odense. Los viquingos construyeron numberoses fortificaciones a lo llargo de la riberes de los ríos pa defendese contra los invasores que veníen de la mariña. thumb|right|Mapa d'Odense de 1593 La ciudá celebró'l so milésimu aniversariu en 1988, en conmemoración de la primer mención del nome de la ciudá nuna carta de 18 de marzu 988 del emperador alemán Otón III que daba derechos a Odense y los asentamientos vecinos. La primer ilesia en Odense foi probablemente construyida a finales del sieglu XII. El primer obispu d'Odense foi Reginbert que foi consagráu por Æthelnoth, arzobispu de Canterbury, en 1022.
Recién escavaciones demostraron qu'a partir de principios del sieglu XI, la ciudá desenvolver nel área alredor de Albani Torv Fisketorvet, Overgade y Vestergade. Por 1070, Odense yá creciera hasta convertise nuna ciudá de talla en Dinamarca. Canutu IV de Dinamarca, xeneralmente consideráu como l'últimu rei viquingu, foi asesináu por llabradores rebalbos, descontentu colos altos impuestos qu'impunxo na ciudá, el 10 de xunetu 1086. Foi canonizáu en 1100. El prioratu yá nun esiste, anque hai una ilesia asitiada nel sitiu dende aproximao del añu 900. A principios del sieglu XII, los monxos benedictinos d'Inglaterra fundaron l'Abadía de San Canutu. Foi equí'l monxu inglés Ælnoth el qu'escribió la primer obra lliteraria de Dinamarca, Vita et Passio S. Canuti (La Vida y Pasión de San Canutu). El santuariu de Canutu na catedral d'Odense (que s'axuntó al Prioratu) atraxo a enforma pelegrinos. Edá Media [Editar]
Na Edá Media, construyéronse una serie d'ilesies y monesterios na ciudá. La ilesia de San Canutu (sct. Knuds Kirke), agora la catedral, data de finales del sieglu XIII y ta estrechamente coneutada a la Orde Benedictina. Otres ilesies antigües de la ciudá son de (Vor Frue Kirke) (sct. Hans Kirke) Santa María y San Juan, col so monesteriu axacente. El monesteriu Greyfriars (Kloster Gråbrødre) foi fundáu polos franciscanos en 1279.
En 1247 Odense foi quemáu por Abel de Dinamarca mientres los conflictos col so hermanu'l rei Erik IV. La catedral tuvo que ser dafechu reconstruyida. Sicasí, la ciudá siguió floriando como un centru comercial, y foi trazáu en 1335. la ciudá espolletó económicamente mientres tola Edá Media, qu'atraxo a munchos comerciantes y artesanos que comercialicen los sos productos.
En 1482 l'obispu Karl Rønnov brought y l'imprentador alemán Johann Snell viaxaron a Odense pa imprimir un llibru d'oraciones curties, Breviarium Ottoniense, consideráu como'l primer trabayu que se va a imprimir nos países escandinavos. En paralelu Snell imprime "et de obsidione" una cuenta del asediu turcu de la isla de Rodas.
Dempués de la Reforma danesa la ciudá esfrutó d'un periodu sosteníu de prosperidá de la década de 1530 a la metá del sieglu XVII, convirtiéndose nel centru comercial del norte de Fionia. Una de les principales fontes d'ingresos yera la venta de ganáu, apurrir fondos sustanciales pa la construcción de cases de madera fino pa los comerciantes locales. Les nobleces locales participaron nel desenvolvimientu de la ciudá por aciu la construcción de residencies onde pasaron los meses d'iviernu. Pero la prosperidá de la ciudá llegó a un abrupto final, a fines de la década de 1650 cuando los impuestos pesaos impunxéronse dempués del final de les guerres sueques. Un periodu d'estancamientu producir hasta finales del sieglu XVIII.
Dende'l sieglu XVI la ciudá foi'l llugar d'alcuentru de dellos parllamentos, y hasta 1805 Odense foi la sede de l'asamblea provincial de Fionia. En 1700 cuntaba con cerca de 4000 habitantes.
Xeografía y clima
thumb|left|320px|Llagu cercanu a la ciudá Odense ta asitiáu nel centru del nordeste de la islla de Fionia. Per carretera, Odense atopar a 45 quilómetros al norte de Svendborg, 144 quilómetros al sur d'Aarhus, 167 quilómetros al suroeste de Copenḥague, 136 quilómetros al este d'Esbjerg y 69 quilómetros al sureste de Kolding. Los suburbios d'Odense inclúin Estigia escontra'l norte, Sedan, Bullerup y Agedrup al nordeste, Blommenslyst a Occidente, Bellinge al suroeste, y Neder Holluf y Højby al sur.
El ríu Odense flúi al traviés Odense, al sur de la principal zona comercial. Al nordeste de la ciudá ta'l fiordu Odense, y al nordeste, a lo llargo de la carretera a 165 esta'l fiordu Kerteminde Kerteminde. Aportar al fiordu pol estrechu pasaxe de Gabets, ente Hals y Skoven, y ta conectáu por canal hasta'l Puertu d'Odense. El pequeñu pueblu pesqueru de Bregnor atopa 3,7 quilómetros al sureste del pasaxe. Una fondura de control de 11 metros reportar en partir norte de la canal ente la entrada del fiordu y Lindo Quay Terminal. L'ancón de Fyns Hoved al nordeste de les curves del puertu al sur pa formar l'enfoque del fiordu d'Odense. El llau este de la ensenada ente Fyns Hoved y Skoven, 5,5 metros escontra'l sur, ye irregular, con una sablera y les llombes detrás d'él, y al sur de la ensenada ye la pequeña, pocu fonda Korshavn Bay, cola Korshavn lluz nes proximidaes. Skoven ye una península serrapatosa desnuda, cola badea de Dalby (Dalby Bugt) al este.
En partir suroeste del fiordu Odense son les islles de Vigelsø. Vigelsø ye la islla más grande nel fiordu con 132 hectárees y ye un caldu de cultivu importante pa les aves migratories. Ye parte de la zona especial de caltenimientu SPC Nᵘ94. El fiordu d'Odense foi'l suxetu a estrecha vixilancia, coles mires d'algamar siquier "bon" estáu ecolóxicu pal añu 2015. La islla ye de baxa altitú, el puntu más altu de Østerhoved solu pasaren seis metros sobre'l mar. Hai un monte de 25 hectárees en partir norte de la isla, ente que la parte sur Consiste en praos costeros.
Demografía
Coles meyores nes comunicaciones per ferrocarril y vía el puertu, la población d'Odense creció de forma espectacular nel sieglu 20. El censu de 1901 rexistró 40 138 persones, con una crecedera de 47 224 en 1911, 61 969 en 1921 y 87 090 en 1935. Mientres la Segunda Guerra Mundial, la población pasó la marca de 100 000, algamando 103 107 en 1945. Siguió creciéndose na posguerra años, con 120 570 rexistraos en 1955 y 133 384 en 1965; la ciudá algamó una población de 139 490 persones en 1970, cuando se taba desenvolviendo la Universidá d'Odense que s'estableció en 1966.
Los residentes empezaron a movese fuera del centru nes árees suburbanas que s'incluyeron en Odense y que los sos llendes fueron redefiníos en 1970. Como resultancia, la población amenorgóse llixeramente nos años 1970 y 1980, cayendo a 136.646 en 1981. Empezó a xubir de nuevu a finales de 1980, y de manera constante creció a 144 518 en 1996 y 145 554 en 2004. En 2009 Odense tenía una población de 158 678 persones. A partir de 2014 tenía una población de 172 512.
Economía
left|thumb|Puertu comercial d'Odense Odense ye'l más importante centru industrial y comercial de Fiona, y el so allugamientu central en Dinamarca convertir n'unu de los centros nacionales de convenciones y congresos. Les empreses inclúin la Cervecería Albani, ABB (Asea Brown Boveri), Kansas ropa de trabayu (ropa), Plus Pack (enlatado y envases), según fabricantes nel sector llétricu. Nos últimos años hubo un enclín xeneral de la manufactura nel sector de servicios. En 2002, el 51 % de la fuercia llaboral taba emplegada pol sector de servicios, ente que solo'l 13 % trabayaben na industria. Lindo Wharf, una de les mayores constructores navales de Dinamarca, agora convirtióse nel "Lindo Parque Industrial" especializáu na producción y l'almacenamientu de componentes pa la industria. Tamién ests GASA, un gran centru d'horticultura, suministros de frutes, hortolices, flores y plantes pa la mayor parte del país, según pa la esportación. Establecíu en 1988, la principal canal de televisión anunciu de televisión de Dinamarca basar en Odense.
Rosengårdcentret ye un centru comercial que s'atopa en partir sur-oriental d'Odense. El centru data de 1971 y ye el segundu más grande en Dinamarca con 100 000 m² d'espaciu nel pisu y más de 150 tiendes, según restoranes, cines y un centru de fitness. Una amplia variedá de tiendes puede atopase nel centru de la ciudá, especialmente en Kongens Gade y Vestergade y cais piatonales axacentes.
El turismu ye una importante fonte d'ingresos pa la ciudá. En 2008 Odense figuraba como séptimu en Dinamarca pol volume de negocios nel turismu, llegando a 1,6 millones de corones daneses pal añu. En 2011, El Zoo d'Odense yera l'atracción turística más popular de Fionia y l'oncenu más popular en Dinamarca con 405 913 visitantes. El zoolóxicu foi fundáu en 1930 y tien una superficie de 3.6 hectárees y tien alredor de 2000 animales, que cubre 147 especies. En 2001 el Zoo d'Odense foi inauguráu en 60 millones de corones daneses "Oceanium", cola vida de los animales d'América del Sur.
La vida nocherniega na ciudá remata nel Pasaxe Brandts, que contién numberosos restoranes, chigres y cafeteríes,: tales como la envidia-Lounge, Australian Chigre, Brandts Kladefabrik y Cafe Biografen. El club de jazz, Jazzhus Dexter, ta asitiáu nel Vindegade. Otros llugares notables inclúin Nighlife Franck A, Froggys y el Club Retro. Los restoranes inclúin el chigre cucos nial y restorán, la Brasserie Klitgaard, el conxuntu Dean Gamle Kro nuna casa de treme de madera del sieglu 17, Kvaegtorvet, al cargu de los cocineros principales Klavs Styrbæk que suelen sirvir pexes y carnes fresques, y la Sub-Lindetraet nuna casa de campu del sieglu 18 frente a la casa de Hans Christian Andersen, que sirve cocina francu-danesa. Hoteles de la nota inclúin el Radisson SAS HC Andersen Hotel, el First Hotel Grand Col so chigre brasserie, el 68-habitación d'estilu antiguu Inglese Clarion Collection Hotel Plaza, City Hotel, que s'atopa nes proximidaes del muséu Hans Christian Andersen y el 140-sala de Danhostel Odense City.
Deportes
thumb|Partíu mientres la superliga nel [[TRE-FOR Park]] Los clubes de fútbol más importante d'Odense son Odense BK (OB), BK Marienlyst (BM), B1909, B1913 y OB que tienen una historia que se remonta a 1887 cuando foi fundada como Kricketklub Odense (Odense Cricket Club). Camudóse'l nome aL SO Odense BK en 1893 dempués del fútbol foi incluyíu nes actividaes. El club ganó la Copa de Dinamarca en 2002 y 2007 y foi subcampeón en 2009, 2010 y 2011. El club TRE-FOR Park, tamién ye conocíu como Odense Stadion. BK Marienlyst, fundada en 1922, atópase na 2a División Oeste, y xuega partíos llocales nel so Marienlystcentret, que tien una capacidá de 1200 persones. El club tien un equipu de voleibol notable. RC Odense representa a la ciudá nel rugby en combinación con Lindo RSC.
Los Bulldogs d'Odense ye un equipu de ḥoquei sobre xelu profesional con sede en Odense. Xueguen na parte cimera de Dinamarcalliga AL-Bank Ligaen, como l'únicu equipu de Fionia. Nel tenis, el club de tenis d'Odense atópase cerca del ríu d'Odense.
El H. C. Andersen maratón celébrase añalmente en Odense. El domingu de l'Ascensión, los neños pueden participar en Eventyrløbet (el cuentu de fades d'execución) con circuitos de 2,5 a 10 quilómetros. Hai munchos clubes deportivos más pequeños en Odense cubren atletismu, bádminton, baloncestu, el boxéu, esguilada, ciclismu, esgrima, fútbol, golf, ximnasia, balonmano, jiujitsu, karate, equitación, patinaxe sobre ruedes, tiru, natación, tenis de mesa, tenis, voleibol, yoga y la llucha llibre, según dellos especializaos n'instalaciones pa les persones con discapacidá.
Tresporte
El Puertu d'Odense consiste en tres cuenques principales y una serie d'instalaciones a lo llargo de la canal, con muelles mide aproximao 4200 metros de llargor total. Buques d'hasta un llargor de 160 metros y un proyeutu de 6,8 metros facilitar nel puertu. El muelle de los buques tanque atópase fora del puertu nel llau sur de la canal, coles instalaciones de los buques tanque, buques de carga xeneral, a granel y buques de GLP, y tien una fondura de 7,5 metros. L'accesibilidá a Odense foi aumentáu considerablemente cuando'l serviciu de ferry ente los dos principales islles daneses, Zelanda y Fionia, foi sustituyíu pol Gran Belt Ponte qu'abrió les sos puertes en 1997 pal tráficu ferroviariu de 1998 pal tráficu rodáu. Cuando la ponte abrióse, yera la segunda ponte colgante más llargu del mundu. A Aarhus puede llegase en tren en 1 hora y 33 minutos, ente que, gracies a la Ponte del Gran Belt, trenes a Copenḥague puedenlegar como muncho n'hora y cuartu.
Per carretera, Odense coneutar a Xutlandia y Zelanda y cola autopista Funish (Fynske motorvej), una seición de la Y20, y de Svendborg en partir sur de Fionia al traviés de l'Autopista Svendborg (Svendborgmotorvejen) Qué entiende la danesa Ruta 9. Otres rutes, más pequeñes d'Odense conecten col restu de Fionia, con enllaces direutos a toles ciudaes costeres.
Sanidá
El Hospital Hans Christian Andersen pa neños, parte de la OUH, ye l'únicu departamentu de pediatría na islla de Fionia, y lleva a cabo investigaciones sobre la nutrición y les enfermedaes gastrointestinales, l'asma y les alerxes, enfermedaes hormonales y otros. A partir de 2013, l'Hospital de Neños consistiera en siete pabellones y tenía 377 emplegaos, con cerca de 10 000 almisiones y 25 000 visites añales de pacientes esternos al añu. Mil millones de corones daneses costara'l nuevu hospital que ta en construcción nuna proximidá más cercana a la Universidá del Sur de Dinamarca, programáu pa ser completáu en 2018. L'hospital va tener una superficie construyida de 212 000 m².
Odense ye'l llar de dellos otros hospitales privaos, incluyendo Privathospitalet HC Andersen Klinikken, Privathospitalet Hunderup, y Privathospitalet Mariahjemmet. Amás Odense ye l'allugamientu de la clínica dental con más prestíu de la zona, Tandlægeselskabet Karen Juel Nissen.
Educación
thumb|left|Universidá d'Inxeniería d'Odense La Universidá d'Odense foi establecida por llei en 1964 y empezó les sos actividaes d'enseñanza en 1966. Foi la primera de tres universidaes provinciales creaes pa solliviar la presión qu'había sobre les universidaes de Copenhague y Aarhus. A finales del sieglu XX tenía aproximao 11 000 estudiantes y 5000 emplegaos. Primero que s'incorporara a la Universidá del Sur de Dinamarca en 1998, tenía cuatro facultaes dedicaes a artes, medicina, ciencies sociales y ciencies naturales. L'edificiu de la universidá, termináu en 1971, foi diseñáu pola firma KHR Arkitekter.
Odense tamién tien departamentos del Colexu Universitariu del Pequeñu Belt (University College Lillebælt, UCL), que la so sede central ye Vejle. Esta institución ye resultáu d'una fusión ente delles instituciones d'educación cimera de Fionia y Jellling, Vejle y Svendborg.
Puntos d'interés
thumb|right|[[Zoo d'Odense]] thumb|[[Palaciu d'Odense]] thumb|[[Teatru d'Odense]]
Ciudaes hermanaes
La ciudá d'Odense ta hermanada con:
Corteza de quina
La corteza de quina, tamién llamada corteza xesuita o corteza peruana, ye'l nome históricu del remediu más celebráu, específicu pa evitar toles formes de la malaria.
Etimoloxía
Dio esti nome porque se llogró de la corteza de delles especies del xéneru Cinchona, de la familia Rubiaceae, afayaes n'ocasiones distintes y orixinaria de les rexones orientales de los Andes de Perú, descrites ya introducíes per primer vegada por sacerdotes Xesuites faciendo trabayu misional en Perú. Otros términos que refieren a la preparación y la so fonte son, "árbol Xesuita", "polvu Xesuita" y "Pulvis Patrum". Ye patrimoniu natural y símbolu patriu de Perú, presente na Bandera Oficial del Estáu Peruanu y el so escudu nacional.
Historia
Enantes, la corteza, preparada con distintes fórmules, usábase como un sicotrópicu, pero nel sieglu XIX y empiezos del sieglu XX, la collecha natural d'inmenses cantidaes constituyó la base de la producción d'alcaloides de cinchona. Esta industria asocedió principalmente n'Alemaña, y los plantíos holandeses y ingleses de cinchona Xava, Ceylon y la India yeren les principales fontes que suplía la materia primo. El principiu activu básicu, la quinina, sintetízase agora químicamente. El términu quinina vien de ghina o quina-quina, ye'l nome que los indíxenes peruanos dáben-y a la corteza, que significa medicina de medicines o corteza de corteces.
La hestoria de la corteza de cinchona, que data más de 300 años, influyó a la farmacopéa, botánica, medicina, comerciu, química teórica y práutica, y a l'agricultura tropical. Escontra 1650, el médicu Sebastiano Báu declaró: "esta corteza resultó ser más preciosa pa la humanidá que tol oru y plata que los españoles sacaren de Perú. De lo que s'aplica la frase acuñada faen dellos sieglos a nivel mundial "Vale un Perú" como significáu de la so gran riqueza natural y cultural d'esti país, yá que los antiguos peruanos yá utilizaben la quina pa la cura de la malaria o paludismu.
Crevillent
Crevillent ye un conceyu de la Comunidá Valenciana, España. Ta asitiáu na comarca del Bajo Vinalopó na Sierra de Crevillent a 129 metros d'altitú, na provincia d'Alacant, y la so vecindá col conceyu d'Elx déxa-y formar parte del área metropolitana d'Alacant-Elx. Crevillent cunta con 28465 habitantes (INE 2015).
Cuenta con dos grandes festividaes: la de Moros y Cristianos declarada Fiestes d'Interés Turísticu Nacional, xunto cola celebración de la Selmana Santa, Fiestes d'Interés Turísticu Internacional. Crevillent tamién destacó pol so tradicional industria alfombrera, que-y confirió'l nomatu de Ciudá de l'Alfombra.
Xeografía
280px|thumb|left|Términu municipal de Crevillent. Ta asitiáu ente la Sierra de Crevillent y la vega del Segura. Les sos llendes son: al norte, Aspe y El Fondó de les Neus; al este, Elx; al oeste, Albatera y San Isidro; y al sur, Catral, Dolores y Callosa de Segura. El so términu municipal comparte'l Parque Natural del Fondu con Elx.
Historia
Abondosos afayos atestigüen el pasu de distintes cultures: la Paleolítica cimera, hai alredor de 18.000 o 20.000 años (La Ratlla del Bubo, Cova del Xorret),la calcolítica nel III mileniu e.C. (Les Moreres), el Bronce Antiguo, finales del III mileniu y primer metá del II mileniu e.C. (Pic de les Moreres), el Bronce Final y el Periodu Orientalizante, 850-550 e.C. (La Peña Negra), la ibérica, sieglos V - IV e.C. (El Forat, "El Castellar"), la romana, restos topaos del sieglu II e.C. hasta VI d.C. (La Canyada Joana). Esta última etapa estudiada pol arqueólogu J. Trelis Martí (actual direutor del Muséu Arqueolóxicu de Crevillent), ente que la fase paleolítica tuvo en manes de V. Villaverde; Román Lajarín y G. Iturbe. Deste la calcolítica hasta la ibérica l'estudiu y les escavaciones fueron realizaes pol catedráticu en prehistoria de la Universidá d'Alicante Alfredo González Prats.
La presencia musulmana empieza a documentarse na zona de El Forat y sobremanera en El Frare, onde s'asitió un pobláu fortificáu, anguaño tan solo caltiénense los cimientos, dellos murios baltaos y dos barcales (va siguir exerciendo como fortaleza en dómina de los ra'is), esti llugar abandonar ente 1316-1318. Hai que destacar la construcción de La Font Antiga pa la canalización de l'agua y Els Pontets. Paez que na cortil de Crevillent, concretamente nel cascu antiguu, siguiendo la mesma llinia que la del cascu antiguu musulmán, paez esistir con seguridá un asentamientu de dómina ibérica teniendo como prueba los restos de dómina ibérica qu'apaecen xusto onde tamién apaecen muertes de dómina árabe. La fundación díxose que paez ser árabe, pero nin la etimoloxía del so topónimu, nin la so xénesis, queden totalmente clares. Apaez como: Karbalyan o Qarbalyan, Qarbillan, Qaribliyan, Querbelien, atendiendo a les fontes musulmanes y la filiación de Muhammad As-Safra. Mientres la dominación árabe foi una importante población integrada nel Reino de Murcia.
Siguiendo'l tratáu d'Almizra, los castellanos conquistaron el sur de la provincia d'Alicante en 1244, siendo apurríu en 1262 al Señor de Villena, infante Manuel de Castiella como parte del apanage castellán de Villena, dexando a la llocalidá con un estatus bien autónomu, una y bones el poder llocal siguió so un ra'īs o caudiellu moru hasta 1318. Les tierres que tomaba esti señoríu sarracenu de Crevillent incluyíen los llugares de Cox, Albatera, Aspe, Chinosa y Monóvar.
En 1296, cola conquista por Xaime II d'Aragón del sur de la provincia d'Alicante (baxu dominiu castellanu), el ra'īs de Crevillent (Muhámmad ibn Hudayr) robló una acta de vasallaxe y plena sumisión a la Corona d'Aragón.En 1305 la ciudá la cual formaba parte del señoríu d'Elx incorporar al reinu de Valencia y la Corona d'Aragón pola sentencia arbitral de Torrellas. Xaime II compensó al ra'īs col rangu institucional de "xuez ordinariu" de los musulmanes de la provincia d'Alicante, de la que lo confirmaba na posesión de la so señoríu. Darréu asocedió-y al ra'īs el so fíu Muhámmad ibn Áhmad, y a ésti'l so fíu Ibrahim en 1316. Tres la muerte d'esti postreru en 1318 el señoríu de Crevillent pasó al gobiernu xeneral del reinu de Valencia ultra Saxonam. En 1324 apurrióse como señoríu al infante Pedro. La población siguió siendo mayoritariamente musulmana mientres los trés sieglos siguientes.
En 1439 vender a Bernat Requesens. Dempués del matrimoniu de Sabela I de Castiella y Fernando d'Aragón pasó al señoríu de los Gutiérrez de Cárdenas. La perda de los derechos de realengu d'esta llocalidá provocó que los sos habitantes opunxérense violentamente al so nuevu señor. Ésti namái pudo exercer los sos derechos a partir de 1481, y los sos descendientes siguieron col señoríu. En 1521, mientres les Germanías, la población sulevar contra'l señor vixente, Dídac de Cárdenas. Nos primeros años del sieglu XVII, el so población formar un total de 400 families, de les que la mayoría yeren moriscos. Asina, cola espulsión d'estos en 1609, la so población viose amenorgada a la tercer parte.
Mientres la guerra de Socesión (1705) tomó partíu por Felipe V de Borbón el cual, n'agradecimientu, dio-y el títulu de villa.
Evolución demográfica
L'estudiu de la población de Crevillent, como cuasi, en xeneralmente en toa España, nun puede realizase d'una manera periódica y seguro más qu'a partir de 1857.
La población hasta 1609 taba compuesta cuasi totalmente de moriscos o cristianos nuevos, esto ye, musulmanes convertíos al catolicismu, los más a encomalo, ente 1521 y 1526, de resultes de la revuelta de les Germanías.
Según el censu de Lapeyre de 1563, con 208 vecinos, que col coeficiente de 1 vecín igual a 4,5 persones, daríennos 938 habitantes aproximao. En 1602 había 1777, en 1609 había 1800 habitantes, dempués de la espulsión de los moriscos (1609) namái quedó una cuarta parte de la población, y en 1646 había 873 habitantes, según Henri Lapeyre. En 1739 había en Crevillent 3600 habitantes, en 1794 había 8100 habitantes.
Demografía actual ya inmigración
Según el censu del Institutu Nacional d'Estadística pal 2008, Crevillent cuenta con 28432 residentes, polo que ye'l 16º conceyu de la provincia en númberu d'habitantes. El 12,3% de la población censada nel 2008 yera de nacionalidá estranxera, principalmente marroquina (1879 censaos, el 6,6% del total del conceyu), anque tamién esiste una resaltable colonia de nacionalidaes llatinoamericanes, según comuñales, na so mayoría ingleses.
Nucleos de población
Los habitantes atópense partíos polos distintos nucleu de población del términu (datos de población según INE 2016):
Economía
La industria testil, en concretu l'alfombra foi la principal actividá económica de Crevillent. Anguaño atópase nuna fonda crisis de la que va ser bien difícil salir sacantes que camude la economía nacional. Esta indústria surdió de l'artesanía del espartu y del xuncu qu'abondaba nos sieglos XIX y XX. Nel meyor momentu de la indústria testil había más de 80 fábriques, con una producción del 76% del total nacional que yera esportáu.
Otru sectores que sufrieron la mesma suerte son el del calzáu, que sustituyó a l'alpargata tradicional, la construcción, la madera, la metalurxa y l'alimentación.
Nel so campu, cultivábense algarrobos, almendrales, cítricos, viña, figales, granaos y hortolices (25% de secanu, ente que'l regadío supón el 75%). Munchos d'estos campos tán siendo urbanizaos masivamente al volvese secu y grebu el suelu, pola falta d'agua na zona.
Monumentos y llugares d'interés
thumb|280px|Ilesia de La nuesa Señora de Belén en Crevillent. El nucleu urbanu amuesa trames urbanes bien estremaes: per una parte el cascu antiguu o barriu de la Morería, de marcáu calter musulmán; por otra les típiques cueves-vivienda; y por otra, el modernu Crevillent d'edificios actuales. Del so patrimoniu puede citase:
Otra de les carauterístiques del Muséu de la Selmana Santa de Crevillent, ye que la visita ta configurada pa siguir cronológicamente la Pasión, Muerte y Resurrección de Cristu, polo que'l muséu ye tou un referente nel valor didáctico y catequético que tienen esti tipu de museos. Nél, vamos poder atopar obres d'artistes de la talla de Mariano Benlliure, Antonio Riudavets, Carmelo Vicent, García Talens, Antonio Parera..., xunto a una serie d'elementos singulares de la nuesa Selmana Santa: bordaos, orfebrería, cartelería, pintura relixosa (obres d'artistes de la talla de Julio Quesada Guilabert), túniques... La visita remata nel salón d'actos del muséu, onde puede visualizase un videu de la nuesa selmana santa d'unos 30 minutos de duración, por aciu trés grandes proyeutores que proyeuten imáxenes distintes pero rellacionaes ente sigo.
Esta llocalidá cunta con una biblioteca, dedicada a Enric Valor que se llevanta sobre los restos del antiguu llavaderu municipal, del cual solo queda la cubrición.
Les fiestes son la segunda selmana de setiembre y gocien de gran participación.
Música y danza
De la tradición musical local fala la Sociedá Unión Musical de Crevillent que la so antigüedá remontar al añu 1860; amás de les numberoses corales y orfeones.
Otres manifestaciones son los cantares corales atestiguaos yá en 1891 naquel Orfeón Crevillentino. En 1940 esta entidá camuda esi nome por Coral Crevillentina y a partir d'ende empecípiase una nueva etapa que marca un finxu perimportante nel panorama musical d'esta llocalidá.
Llogró gallardones bien calificaos, ente los que cabo destacar el Primer Premiu del Festival d'Habaneres de Torrevieja y la Gran Cruz de les Artes, Ciencies y Lletres de Francia, según realizó actuaciones nel Gran Teatru del Llicéu de Barcelona, na Catedral de Santiago de Compostela con motivu del Añu Santu Compostelanu, nel Advientu en Viena y representó a España na Europea d'en Bélxica.
La danza popular ta representada pol Grupu de Dances "Pilar Penalva" que recuperó y fomentó los bailles típicos de Crevillent como son El Ball Xafat y La Danceta.
Llingua
Crevillent ye, xunto a Guardamar del Segura (anque con mayor viveza que nesta postrera), la llocalidá más meridional que caltién el valencianu como llingua habitual de munchos vecinos. El dialeutu llocal caltién dellos arcaísmos medievales, anque polo xeneral cumple coles carauterístiques del valencianu del sur d'Alicante como son la cayida de la "r" final, por casu pujà, baixà por "puxar" o "baixar"), cayida de la "d" intervocálica (naal por "nadal")... El valencianu de Crevillent toma munchos castellanismos, por cuenta de la so situación histórica nuna frontera llingüística: al sur y al oeste de Crevillent atópase la contorna de la Vega Baja del Segura, monollingüe en castellán, y de fechu na pedanía crevillentina de San Felipe Neri fálase namái en castellán dende la so fundación; amás, al norte atopa la llocalidá d'Aspe, tamién históricamente monollingüe en castellán, y al este la ciudá d'Elx, ciudá onde se caltién el valencianu en barrios céntricos y pedaníes. Crevillent foi orixinalmente castellanu-parlante al tar asitiada al sur de la frontera del Tratáu d'Almizra pero, tres la espulsión de la gran parte de la población (moricos), repoblar con colonos del norte, que falaben valencianu.
Tres el castellán y el valencianu tamién esiste una significativa comunidá llingüística de falantes d'árabe por cuenta de la fuerte inmigración magrebina.
Selmana Santa
Páxina web : Federación de Confreríes y Hermandaes de Selmana Santa Crevillent
Declaraes d'Interés Turísticu Internacional dende'l 11 de payares de 2011 en tando trabayando mientres estos últimos años en consiguir tal reconocencia. La Selmana Santa de Crevillent, ta considerada como una de les celebraciones pasionales más importantes d'España, destaquen pola imaginería, música n'especial el cantar coral, gastronomía típica, participación popular y sobremanera por ser una celebración totalmente autóctona, apinada de peculiaridaes que la estremen del restu de celebraciones de la zona. Imaginería La Selmana Santa de Crevillent ye la población d'España con mayor númberu d'obres de Mariano Benlliure,qu'al pie de otros artistes de la talla d'Antonio Riudavets, García Talens, Carmelo Vicent, Antonio Parera..., conformó una Selmana Santa d'una escelente templada escultórica. Música De sobra ye conocida l'afición musical de Crevillent, cuantimás el cantar coral, Crevillent trubiecu de grandes músicos y cantantes llíricos. Dellos coros o agrupaciones corales, acompañen a los distintos pasos, interpretando distintos motetes. D'especial importancia, ye la procesión de la Muerte de Cristu (Viernés Santu Nueche), onde toles imáxenes o grupos escultóricos van acompañaes de los sos respeutivos coros. Asina, como'l Septenariu n'Honor a la Virgén de los Dolores, Pórticu de la Selmana Santa, onde'l pueblu canta los dolores de María. Gastronomía La Selmana Santa de Crevillent, ye una celebración apinada de ritos y tradiciones perantigues, una de les cualos ye'l tradicional "Pa Torrat", del Vienres Santu, compuestu por Pan Turrao al Fornu, con abondosu aceite, acompañáu de la Coca de Crevillent, onde destaca la de Boquerón, masa de farina con boquerón fritu, tou ello acompañáu de fabones tienres, ayos y bacaláu. Esta xinta, típicu de la Selmana Santa crevillentina, ye la xinta que realicen les distintes confreríes a los sos cofrades y visitantes que vienen conocer la nuesa Selmana Santa.
Moros y Cristianos
Les fiestes patronales son les de Moros y Cristianos, declaraes en 2017 Fiestes de Interés Turísticu Internacional, que celébrense n'honor al patrón de la llocalidá, San Franciscu d'Asís, mientres la primer fin de selmana d'ochobre.
San Montés
En Crevillent celébrase la carrera San Montesa Crevillentina Internacional. Fundada en 1981 por cuatro socios crevillentinos Ramón López, Paco, Felix y Jose Silverio. Consta de 10 quilómetros y celébrase el 31 d'avientu dende va munchos años. Ye popular y de les más famoses na provincia d'Alicante, cuantimás nes contornes cercanes a Crevillent. Tolos años un invitáu d'honor, famosu internacionalmente, ye llamáu pa participar na prueba. Amás de ser declarada internacional, ye la única San Montesa de la provincia, que ta incluyida nel calendariu oficial RFEA (Real Fderación Española d'Atletismu) y la FACV (Federación d'Atletismu de la Comunidá Valenciana), siendo la quinta más importante d'España.
Entá se caltién el xuegu de la pelota valenciana, especialmente'l xuegu de llargues.
Política
Nes eleiciones de 2011, el PP llogró 13 conceyales, unu menos que nes anteriores eleiciones de 2007; el PSPV-PSOE llogró 3, dos menos qu'en 2007; y Coalició Compromís llogró 3, unu más qu'en 2007. La Unitat d'Esquerres, formada por EUPV y ERPV, obutvo 2 conceyales.
Personaxes históricos
thumb|200px|Ciudaes hermanaes con Crevillent.
Secesión
Una secesión ye l'actu de retirase d'una organización, unión o entidá política. Típicamente, hai un fuerte factor diferencial que motiva la retirada. La pallabra deriva del llatín secessio.
La secesión puede ser un fechu o un derechu. Como derechu'l fenómenu políticu de la secesión rique la previa esistencia d'un Estáu Federal o Confederal, del que forme parte l'Estáu que manifiesta la so voluntá de dixebrase de la unión.
Kastelo de Prelongo
Kastelo de Prelongo (Castiellu de Prélong) ye la primera novela escrita orixinalmente n'esperantu. Escrita pol médicu francés Henri Vallienne y espublizada en 1907.
Argumentu
Un sirvidor del marqués de Prélong en Normandía por medio de maniobres astutes y robos al marqués, llogra enriquecese y posicionar socialmente a la so familia y a si mesmu. El So fíu Víctor (Viktoro) incluso ambiciona desposar a la fía del marqués Maltilda. Pa ello enllistase nel exércitu u llogra alcanzar el rangu de capitán, y espera qu'esti títulu puea solventar el fechu de nun tener un títulu nobiliariu. Ensin embargo la so propuesta de matrimoniu ye rechazada fuertemente, lo qu'espierta nel xoven un sentimientu de venganza. Consigue averiguar que Matilda visita una casa na costa, u la so amiga Valentina (Valentino) reside tando embaranzada y ensin un esposu, esperando la llegada del nácaru. Víctor, con l'ayuda de Dupont (Duponto), un criminal, y de la so amante, Xosefina (Jozefino), consigue robar al recién ñacíu, planeando chantaxear a Matilda, salvando ensin saber al nácaru, ya qu'esa nueche una tormenta avienta la casa al mar. Matilda casase con Gastón, duque de Blasán, pero dempués de la ceremonia de matrimoniu alcuéntrase na Ilesia un cestu col nácaru y una carta diciendo, qu'ella yera la madre. Ella nun lo niega, ya que xuró-y a Valentina enxamas revelar el so secretu. El triste Gastón suicidase y dexa llibre a Matilda pa dirse col so supuestu amante. Víctor por medio d'amenaces escontra'l nácaru y escontra los vieyos marqueses, obliga a Matilda a casase con él, pero nin siquiera'l encarcelamientu llogra qu'ella cumpla con «los deberes maritales» y darle un descendiente. Dempués de dos años reapaez Valentina, que foi salvada del mar por marinos americanos, tamién Gastón reapaez vivo, porque'l so supuesto suicidiu nun foi más qu'una apoplexía en realidá, enfermedá qu'él sufría dende los dieciséis años. Víctor ye obligáu a dirse y Matilda retorna col so verdaderu esposu.
La novela se asemeya al estilu profesáu por Alexandre Dumas, o al estilu góticu d'Ann Radcliffe, lleno de situaciones tenses, misterioses y sorprendentes (Dardos envenenaos, corredores subterráneos, criptes, habitaciones ensin ventanes, etc).
Al ser la primera novela escrita n'esperantu, conserva los arcaísmos propios de la época.
Crítica
La crítica ye ampliamente compartida. Y anque dalgunos lo recibieron con entusiasmo, otros más esixentse nou lo fixeron, pol so estilu senciello.
Robert King Merton
Robert King Merton, nacíu Meyer Robert Schkolnick foi un sociólogu d'Estaos Xuníos. Ye padre del Premiu Nobel d'Economía Robert C. Merton.
Biografía
Nacíu nel senu d'una humilde familia xudía emigrada del este d'Europa, el so nome de nacencia foi Meyer Schkolnick, que más tarde camudó al de Robert King Merton. Como declara na so autobiografía, allegó a la escuela elemental de Filadelfia pero'l so pasatiempu favoritu yera lleer na biblioteca Andrew Carnegie, colo que consiguió una sólida y enciclopédica formación autodidacta y llogró dixebrase de les bandes caleyeres. Empezó a cursar los sos estudios universitarios en Temple College (1927), un centru universitariu de la Ilesia bautista de Filadelfia pa moces con pocos recursos. Primero empobinóse escontra la filosofía, pero al conocer a George Y. Simpson, un profesor de socioloxía nueva que preparaba la so tesis doctoral sobre la imaxe de los negros na prensa de Filadelfia, convirtióse al poco nel so ayudante d'investigación y decantóse por esta disciplina. Ellí llogró'l so Bachelor of Arts en 1931. Pola so rellación con Simpson asistió al alcuentru añal de l'American Sociological Society, antecedente de l'actual ASA, y ellí conoció a Pitirim Sorokin fundador y direutor del acabante crear (1930) Departamentu de Socioloxía de la Universidá de Harvard, que-y animó a prosiguir los sos estudios con él y empobinar escontra la socioloxía europea; na so autobiografía destaca Merton que Sorokin abrió-y los güeyos a perspectives sociolóxiques más amplies que les de los Estaos Xuníos. Amás la so figura impresionába-y pol papel que xugó na revolución rusa: Sorokin foi encarceláu tres veces polos zaristes y otros trés polos bolxeviques, foi secretariu de Kerensky y sufrió una condena a muerte que Lenin conmutó por exiliu. Naquellos momentos en qu'Estaos Xuníos travesaba pola Gran Depresión, Merton yera entós un entusiasta socialista.
Merton convertir n'ayudante de Sorokin en Harvard. Los sos primeros artículos académicos apaecieron en 1934: «Recent French Sociology» y «Durkheim’s Division of Labor in Society». Merton convertir nun durkheimiano tresatlánticu y nestos artículos fuelguen les bases de lo que darréu foi la so propia manera d'analís funcional y estructural, arriendes d'espresar el so interés pola socioloxía europea más clásica. Pero quien más influyó nes sos formes sociolóxiques de pensar nun foi tantu'l yá reconocíu Sorokin, sinón un nuevu profesor inda desconocíu, Talcott Parsons, que cinco años dempués, publicaría'l so capital llibru La estructura de l'aición social (1937). De Parsons aprendió Merton la importancia d'enseñar y aldericar les idees nes sos clases pa preparar y ameyorales antes de la so publicación.
Mientres los años trenta dedicóse casi de manera esclusiva a los contestos sociales de la ciencia y la teunoloxía, especialmente na Inglaterra del sieglu XVII, pa estudiar consecuencies imprevistes de l'aición social intencional, atendiendo sobremanera a les investigaciones sobre historia de la ciencia de George Sarton quien-y abrió les puertes pa publicar na revista Isis y dirixó y publicó la so tesis doctoral: Ciencia, teunoloxía y sociedá na Inglaterra del sieglu XVII (lleida en 1936 y publicada en 1938). Por suxerencia de Sorokin y Parsons, Merton algama en 1933 el grau de Assistant de docencia ya investigación y en 1936 el de tutor ya instructor. Mientres la so estancia en Harvard (1931-1939) escribe dieciséis artículos de los que siquier trés constitúin ensayos paradigmáticos pa la socioloxía contemporánea: «Les consecuencies imprevistes de l'aición intencional» (1936); «El tiempu social: Un analís funcional y metodolóxico» (1937), escritu con Sorokin, y «Estructura social y anomia» (1938), que foi reimpreso unes cuarenta veces y hasta finales de los años sesenta foi l'artículu más citáu nel campu del analís de la esviación.
Sicasí les restricciones presupuestaries de la Universidá mientres la Gran depresión oblíguen-y a colar a la Universidá de Tulane en Nueva Orleans (Luisiana) en 1939; ellí permanez hasta 1941; llogra la cátedra y dirixe el Departamentu de Socioloxía. Publica ente otros artículos «Estructura burocrática y personalidá» (1940) y «Mannheim y la socioloxía de la conocencia» (1941), y sigue faciendo aportaciones a la socioloxía de la ciencia, que va tener la so contribución más significativa cola so polémica tesis del ethos científicu contenida en «Nota sobre la ciencia y la democracia» (1942).
Dende Nueva Orleans coló a la Universidá de Columbia en Nueva York, onde desenvolvió'l restu de la so carrera académica ya investigadora y na que se xubiló en 1979, anque foi un activu profesor eméritu hasta'l so mesmu fallecimientu. Dende la so xubilación, compatibilizó'l so trabayu en Columbia cola so actividá na Universidá Rockefeller y na Fundación Russell Sage. Cola so primer esposa, Suzanne M. Carhart, una trabayadora social a la que conoció en 1934 cuando ella estudiada en Temple College y él acababa de ser nomáu profesor en Harvard, instalar en Hastings-on Hudson, un pequeñu pueblu cercanu a Nueva York, y ellí tuvieron a los sos trés fíos, Stephanie, Robert y Vanessa. El so fíu Robert Carhart Merton llogró'l premiu Nobel n'economía en 1997 poles sos contribuciones, xunto con Myron S. Scholes, a la ellaboración d'un nuevu métodu d'evaluación de los preseos financieros derivaos. En 1968 el matrimoniu dixebróse y Merton pasó a compartir la so vida con Harriet Zuckerman, una moza qu'espuntaba polos sos escelente trabayos na socioloxía de la ciencia.
Y mientres los años cincuenta, influyíu pol suprascrito Talcott Parsons, pero tamién dixebrándose d'él y de los sos otros maestros, desenvolvió la teoría sociolóxica estructural-funcionalista, que privilexa un analís macroscópico de la sociedá, analizando les partes que lu integren y la rellación ente elles. La so célebre revisión de los trés postulaos funcionalistes clásicos, qu'acometió na nota sobre «Funciones manifiestes y latentes» de Teoría y estructura sociales (1949), empobinar contra una variante del enfoque funcional que considera ahistórico, estáticu, xeneralista y carente de sentíu pa la investigación y la contrastación empírica. D'esa crítica surde tamién la so tesis de les teoríes d'algame entemediu como una forma de remediar la distancia ente, d'un llau, la gran teoría especulativa y, d'otru, l'empirismu ateórico ramplón. A última hora, coles sos crítiques a los sos maestros de Harvard o a otros clásicos como Émile Durkheim, Alfred Reginald Radcliffe-Brown o Bronisław Malinowski, Merton ejemplifica el so dictum d'honrar a los clásicos non por repetición, sinón pol discutiniu, cambéu y, n'ocasiones, refugu de les sos idees y afayos. Pero esti acusáu sentíu críticu nun-y fixo perder la elegancia nes sos formes, nin el respetu que sentía escontra los sos maestros. Sorokin espresar con gracia na dedicatoria d'un llibru que dicía: «pal mio malditu enemigu (sic) y más queríu amigu —Robert— de Pitirim»
A la Universidá de Columbia llegó cuando'l departamentu topábase estremáu ente Robert Staughton Lynd y Robert Morrison MacIver. Merton ocupó una de los dos places de profesor ayudante que se convocaron; la otra foi para Paul F. Lazarsfeld, con quien aína empezó a entablar un granible llabor investigador. De los sos trabayos comunes surdió'l llibru de Merton Mass Persuasion (1946), basáu nes investigaciones sobre les emisiones de radiu pa mercar bonos del exércitu; y nel futuru siguieron trabayando nel senu del Bureau of Applied Social Research que dirixía'l sociólogu austriacu de forma tal qu'esti lo nomó direutor asociáu del mesmu dende 1942 a 1971. En 1957 foi escoyíu presidente de l'American Sociological Association y permaneció enseñando na Universidá de Columbia hasta 1979. Morrió en 2003 a los 93 años, en Nueva York.
En Columbia Merton tamién foi maestru de sociólogos tan destacaos como Daniel Bell, Lewis Coser, Franco Ferrarotti, Philip Selznick, Peter Blau, Rose Coser, Seymour Martin Lipset, Alvin Gouldner, Arthur Stinchcombe y Juan Linz, ente otros.
Teoría sociolóxica
Toma como oxetu d'estudiu les rellaciones d'interdependencia sociocultural, les estructures, los procesos y les conductes sociales. Ta empobinada al conxuntu de la sociedá o empobinaes al ámbitu de problemes y oxetos de la convivencia sociocultural. Esiste una gran bayura de teoríes sociolóxiques, lo que fai difícil atopar una que pueda ser válida como “regla xeneral”. A la vista de la gran dificultá que corada l'intentu de topar una teoría sociolóxica xeneral, R. K. Merton encamentó la conveniencia d'ellaborar, primero de too, teoríes d'algame entemediu. Sorokin y el so primu Lazarsfeld fueron una importante influencia pa Merton, induciéndolo a los estudios d'esti tipu de teoríes.
Teoría funcional y estructuralista (1985) Ye unu de los padres de la escuela estructural funcionalista. Pa Merton, la sociedá ye un sistema que ta constituyíu por una estructura que permanez nel tiempu, siendo un sistema un conxuntu d'elementos interdependientes, n'equilibriu y que tienen la posibilidá de camudar. Por esti motivu, a la teoría denominó-ylo sistémica. Eso foi tomáu de la teoría parsoniana.
Los elementos qu'integren el sistema son subsistemas interdependientes, que cumplen funciones sociales necesaries pal funcionamientu, regularidá y estabilidá de tol sistema. La unidá funcional ten de ser entendida nel conxuntu de la realidá y tien de considerase como un elementu central la especificación de les unidaes funcionales y tomar en cuenta qu'esisten disfunciones dientro de la sociedá y la cultura y estes tamién formen parte de la supuesta unidá funcional, una y bones les disfunciones son en ciertes formes un tipu de función.
Merton considera a la estructura como un sistema de rellaciones relativamente estables ente les partes d'un conxuntu, y l'estabilidá deriva de la permanencia de los actos sociales más allá de les persones.