cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Renier de Saint-Laurent
Reiner o Renier de Saint-Laurent de Liexa o, en llatín, Reinerus Sancti Laurentii Leodiensis foi un monxu benedictín belga del sieglu XII, escritor en llingua llatina d'obres teolóxiques, exexétiques, polémiques, históriques, biográfiques y haxográfiques.
Biografía
Foi monxu na abadía de Saint-Laurent, en Liexa; ellí recibió les enseñances de los monxos Jean y Nizon. Lleíense-y, na so mocedá, la comedies de Terencio, qu'envaloraba pocu aparentes pa la formación del espíritu relixosu. Cita dalguna vegada a Virxiliu y más de cutiu a Horacio. Conocía tamién a Plinio, Macrobio y a otru escritores de l'antigüedá clásica. Foi un escritor fecundu, y les sos obres pueden atopase na Patroloxía Llatina de Migne (vol. CCIV) y nos Monumenta Germaniae Historica Scriptores (vol. XX). Escribió un Bulonicum Triumphale, crónica que conmemora'l cercu en 1141 del castiellu de Bouillon por Alberón II, príncipe-obispu de Liexa. Les sos fontes son abondo veraces, porque se funda en rellatos de testigos oculares. Tamién figura ente les sos obres una Vita Evracli, una Vita Wolbodonis y una Vita Reginardi, tres obispos que s'ocuparon especialmente de l'abadía de Saint-Laurent. Pero la más popular ye la so De gestis abbatum Sancti Laurentii, tituláu tamién De ineptiis cuiusdam idiotae o De claribus scriptoribus monasterii sui, qu'entiende tres llibros y ye única fonte pa conocer los trabayos intelectual y cultural que se llevaron a cabu nel so monesteriu. El primer llibru trata sobre los abás del monesteriu y los escritores del mesmu. El segundu, sobre él mesmu y les sos propies obres. El terceru contién solo considerancies místiques diverses. La obra foi compuesta dempués de 1153. La obra foi prosiguida por autores anónimos. De adventu reliquiarum Sacti Laurentii ye una versificación sobre la narración que de la traslación de les reliquies de San Llorienzo escribió en prosa un monxu del conventu llamáu Louis. La traducción ye parafrástica y foi compuesta enantes de 1153. Otres obres tienen menor interés.
Islla Herald
La islla Herald   ye una pequeña y aisllada islla de Rusia nel mar de Chukchi, a 70 km al este de la islla Wrangel.
Llevantase sobro altos cantiles, polo que ye bastante inaccesible, yá sía por barcu o por avión.
Una franxa de mariña esta na so parte noroeste, onde los cantiles derrumbáronse nun montón de roques y grava.
La so superficie ye de 11,3 km² y l'altor máximu sobro'l nivel del mar llega a 364m.
La islla ta despoblada y nun tien glaciares, tien una meteoroloxía intempestiva.
Delles naciones participaron nel descubrimientu y l'esploración de la islla d' Herald.
La islla foi afayada en 1849 por Sir Henry Kellett, capitán del buque d'investigación HMS Herald, que taba en busca d'una espedición sumida de sir John Franklin. Kellett desembarcó na islla de Herald y dio-y el nome del so barcu. Tamién columbró la islla de Wrangel na distancia.
Pertenez alministrativamente al Chukotka Autonomous Okrug de la Federación Rusa. Xunto cola Islla Wrangel, la Islla Herald ye parte de la Reserva de Vida Montesa de la Islla Wrangel, un Parque Nacional Rusu, dende 1976. El cabu Dmitrieva na Islla Herald, marca les llendes más orientales de la reserva natural.
Herald ta compuesta de roques sedimentaries, metamórfiques ya ígnees. La punta nordés d'esta islla consiste nuna serie de capes de 600 m. (1.969 pies) d'espesura d'arenisca, filita, arenisca de cuarzu, esquistu de cuarzu-clorita-sericita, mielina y sienita cataclástica de cuarzu. Estes roques son d'edá proterozoica o paleozoica tardida. La mayor parte d'esta islla consiste n'un plutón de granitu xurásicu, procedente del ascensu de magma fundíu dende grandes fondures.
Plainval
Plainval ye una comuña francesa del departamentu d'Oise, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Tien una población de y una superficie de  km².
Aragón Musical
Aragón Musical ye un coleutivu formáu por miembros de grupos musicales y medios de comunicación arrexuntaos nun proyeutu que trata de reafitar y espardir el panorama musical aragonés.
La entidá cunta con un portal d'internet del mesmu nome “Aragón Musical”.
Premios de la Música Aragonesa Aragón Musical
Como asociación entama, dende 1999, añalmente los "Premios de la Música Aragonesa Aragón Musical”. Estos premios decídense por votación popular, yá qu'esiste un periodu de votación mientres el cual el públicu pue votar al Grupu con Mayor Proyeición, pero amás, los nomaos al premiu son escoyíos, en parte, pol mesmu públicu, quien lo desee pue añadir propuestes a les categoríes que presentense per parte de la organización. Amás de la votación popular esiste un xuráu, qu'emite'l so votu una vegada cerráu'l plazu de propuestes.
Nel añu 2016 tienen llugar los XVII Premios de la Música Aragonesa Aragón Musical. Salen alantre gracies al sofitu en forma de patrociniu d'instituciones públiques y privaes. La gala lleva realizándose dende 2008 nel Teatru Principal de Zaragoza. Sueli ser mientres el mes de marzu. Tamién celebróse nel Auditoriu de Zaragoza, la sala Oasis, El Centru Cívicu Delicias, la sala Superfly (antes En Bruto), La Casa del Loco y la Morrissey (na so primer edición).
Trento
Trento (n'italianu: Trento; n'alemán: Trient; en llatín: Tridentum) ye una ciudá italiana asitiada na rexón de Trentín-Altu Adigio (llamada n'alemán Südtirol, Tirol del Sur). Ye la capital de la rexón y de la Provincia autónoma de Trento. Conocida internacionalmente pol Concilio de Trento. Trento foi territoriu austriacu hasta la Primer Guerra Mundial. Ta asitiada nel fondu valle del Adigio.
Etimoloxía
Yá se noma a Tridentum nun documentu datáu nel añu 222 e. C. L'orixe del nome ye deriváu del de "tridente", tres dientes. Los historiadores nun se punxeron d'alcuerdu en cuálos sían estos "dientes": pueden ser o los montes qu'arrodien la ciudá (Doss Trento o Verouca, Santa Aghata y San Roque) o los trés ríos que lu traviesen (tres brazos del ríu Adigio). Los cenomanos d'esta rexón fueron conocíos como tridentinus, polo que se conoz esti sitiu como Tridentum. La tradición llatina, que ye la más recordada, indica que vien de la inscripción Montes argentum mihi dant nomenque Tridentum (los montes danme la plata y el nome de tridentum), fecha por Frai Bartolomeo da Trento († 1251) y que s'atopa nel Centru Históricu de la ciudá.
Historia
thumb|250px|left|Dibuxu del campamentu romanu qu'anició Trento. thumb|250px|left|Mapa del sieglu XVIII de Trento. thumb|250px|left|L'exércitu italianu entrando en Trento el 3 de payares de 1918, mientres la [[Primer Guerra Mundial.]] thumb|250px|left|La ponte de San Llorienzo destruyíu por un bombardéu en 1943, mientres la [[Segunda Guerra Mundial.]]
Originariamente foi una ciudá celta conquistada dempués polos romanos nel añu 15 e.C.. Foi amestáu a la Papiria y l'emperador Augustu incluyir na Xª rexón d'Italia. Travesar importantes víes de comunicación qu'enllazaben la Llanura padana colos territorios allende los Alpes, al traviés de los pasos de Resia y del Brennero. Pero sobremanera Trento volvióse famosa pol concilio col que se sofitó la Contrarreforma (1545-1563). L'axetivu tridentino lliteralmente significa perteneciente a Trento, pero debíu al Conseyu Tridentino, puede referise tamién a esti acontecimientu específicu.
Según delles teoríes, Trento (Tridentum) desenvolveríase sobre un asentamientu réticu no fondero d'un valle. Amás ye posible la presencia d'un antiguu castelliere (pueblu fortificáu) réticu sobre la llomba del Doss Trento, utilizáu probablemente tamién polos romanos dempués de la conquista; ésti foi unu de los primeros nucleos urbanos de la ciudá. Ye lóxicu pensar que'l valle del Adigio como vía de comunicación Norte-Sur de primera importancia fixera posible frecuentes cambeos culturales con otres poblaciones preromanas, como los vénetos, etruscos y galos.
Aportó a importante y rica de suntuosos palacios colos romanos. Destruyida poles invasiones de los godos y longobardos, repunxo importancia nel sieglu VIII-IX, beneficiándose de la so situación de camín obligáu pela vía Brennero; precisamente p'asegurase equí un aliáu, los emperadores dieron poder temporal sobre la rexón a los obispos de Trento, instituyendo la serie de príncipes-obispos. Los más importantes d'ellos, dambos del sieglu XVI, fueron Bernardo Clesio y Cristoforo Madruzzo, que participaron nes sesiones del Concilio. Tres la muerte del postreru de los Madruzzo en 1658 empezó la decadencia del Trentín.
Nos sieglos socesivos la ciudá decayó política y económicamente. Napoleón, qu'ocupó la ciudá en 1796, suprimió la figura del príncipe-obispu, que nunca volvió ser repuesta. Anexonó la ciudá al reinu d'Italia, que yera un gobiernu títere de los franceses. Nel Congresu de Viena, en 1815, decidió incorporase la ciudá y provincia al Imperiu austrohúngaru, que se fixo efectiva a partir de 1816 formando parte del Principáu de Tirol. A partir de 1870 desenvolver en Trento movimientos políticos que trataben de defender la italianidad de la ciudá y defendela de los intentos de xermanización llevaos polos sectores más nacionalistes del Tirol alemán. Foi lliberada pol exércitu italianu'l 3 de payares de 1918 (vease Frente Italianu (Primer Guerra Mundial)) una vegada rematada la Primer Guerra Mundial ya incorporóse definitivamente a Italia en 1919 al roblase'l Tratáu de Saint-Germain-en-Laye.
Na Segunda Guerra Mundial, cuando Mussolini foi depuestu en 1943 y depués lliberáu cola ayuda de los nazis, volvió a la llucha nel norte del país contra los aliaos y fundó la República Social Italiana, anque eso significó l'anexón de la ciudá al Tercer Reich hasta la derrota total de 1945.
A partir de la década de los 50, la ciudá y la rexón empezaron a crecer económicamente y a espolletar gracies en parte al estatutu especial d'autonomía dau pol Estáu italianu.
El 4 de payares de 1966, Trento conoció'l mayor hinchente de la so historia recién: bona parte de la ciudá y cerca de 5000 hectárees de campu fueron somorguiaes so unos 2 m d'agua. En 1971 modificóse l'estatutu especial, lo que provocó una ampliación de l'autonomía de Trento y Bolzano, un casu únicu en tol sistema alministrativu del Estáu italianu.
La ciudá
La ciudá en 2009 tenía 115.511 habitantes. Atopar a los pies de los Alpes. La provincia entiende 6.207 km² y una población de 524.826 (31/12/2009). Anguaño Trento ye una ciudá cosmopolita, altamente desenvuelta y con servicios sociales modernos. De cutiu ocupa un puestu por demás bien alto ente les 103 ciudaes italianes tocantes a calidá de vida y nivel de vida, según el de negocios y les oportunidaes d'empléu, ocupando los puestos 1 ª, 6ª y 2ª, respeutivamente. Tamién ye una de les ciudaes más segures del país. La provincia de Trento ye una de les más riques d'Italia, y Trento ye una de les ciudaes más cares d'Italia xunto con Milán, Roma y Venecia.
Educación
thumb|250px|right|Trento allumada pela nueche. thumb|250px|right|Vista de Trento.
Trento tien munchos de los principales centros educativos, científicos, financieros y políticos del Trentín-Altu Adigio/Südtirol y del norte d'Italia polo xeneral. La Universidá de Trento empieza a funcionar en 1962, convirtiéndose non yá nuna de los meyores d'Italia, sinón la meyor en Derechu y Socioloxía y una de los meyores n'Economía ( de fechu cada añu celebra'l famosu Festival d'Economía). Nel ranking de les universidaes del mundu "World University Rankings 2009", la Universidá de Trento ye una de les poques universidaes italianes que s'atopen y asítiase ente los llugares 401-500.
Clima y xeografía
Atópase arrodiada de montes (Dolomites y Alpes meridionales) y a 200 metros sobre'l nivel del mar nun fondu valle trevesáu pel ríu Adigio y pola riega Fersina. Tamién ta cerca de los munchos llagos esistentes na zona, ente los cualos destaca'l Llagu de Garda. En cuanto al clima tien branos templaos y variables ya iviernos fríos y abondo nevaos. Según los datos llograos ente 1961 y 1990, la temperatura medio del mes más fríu, xineru, foi de 1,6 ºC; y la del mes más templáu, xunetu, foi de 22,4ºC. Les precipitaciones medies añales superen los 900 mm distribuyíes en 88 díes, con un picu en primavera y otru na seronda.
Economía
Convirtióse nun pasu casi obligáu pa les persones que deseyen dir esquiar a los Alpes y eso, xuníu a qu'entá conserva gran cantidá d'edificios medievales y del Renacimientu provocó un gran impulsu del sector turísticu. Famosos son los sos productos lácteos (lleche, yogures y quesos), mazanes y vinos con denominación d'orixe.
Cultura
Nel sieglu XIX toparon restos del anfiteatru romanu, y nel muséu de la ciudá caltién la llamada "tabla clesiana", afayada en 1869 nos campos de Cles in Val di Non, y na que se reproduz en bronce un edictu del emperador Claudio que data del 46 d.C. que menta a Trento calificándolo de "arrogante conceyu". Otru de les muertes romanes de Trento constituyir la Torre Mirana. Nella puédense contemplar los restos de les canalizaciones que llevaben les agües residuales de les viviendes al ríu Adige. La Catedral de San Vigilio (tamién llamada Duomo) xunto col castiellu del Buonconsiglio son quiciabes los dos edificios más reconocibles de la ciudá.
Piazza Duomo
thumb|250px|right|[[Catedral de San Vigilio]] Plaza Duomo, asitiada nel centru de la ciudá, llámase asina por cuenta de que ellí atópase la Catedral de San Vigilio ("Cattedrale di San Vigilio") más conocida como "Duomo" o "Cattedrale di Trento". Ta afatada cola fonte de Neptunu del sieglu XVII, ta dedicada a San Vigilio, patrón de la ciudá. Ye un pimpanu edificiu románicu-góticu construyíu ente los sieglos XII-XIII. Acompáña-y un campanariu alzáu nel sieglu XVI. Hai monumentos funerarios y restos de los frescos de los sieglos XII y XV nos brazos del cruceru. Na cripta queden restos de la basílica paleocristiana del sieglu VI y de la posterior reestructuración mientres los sieglos IX y XII.
Castello del Buonconsiglio
thumb|right|250px|[[Castillo de Trento]] El Castillo del Buonconsiglio (Buenconsejo), foi la residencia de los príncipes-obispos. Tien un nucleu orixinariu del sieglu XIII y xunida a él atopa la Torre Grande. Foi reacondicionado en 1475 con formes gótiques venecianes. Anguaño ye un muséu que cunta con material arqueolóxico, artísticu (pintures, monedes, codices, estatues, códices, oxetos sagraos...) y etnolóxicos. Tamién s'atopen les celdes de soldaos que llucharon per Italia na primer guerra mundial y fueron fusilaos nel foso del castiellu. Destaquen na torre de l'águila los frescos titulaos "Doce Meses" d'estilu góticu internacional del sieglu XV.
Otres zones d'interés
thumb|250px|right|Piazza Duomo. thumb|250px|right|La riega Fersina desagua nel ríu Fiume. thumb|250px|right|Aeropuertu de Trento.
La cai más guapa ye Via Belezani, que sale dende piazza Duomo. Tien palacios renacentistes d'estilu vénetu con frescos na fachada, que ye unu de los símbolos d'esta ciudá. Hai gran cantidá d'ilesies y palacios na ciudá. En piazza Battisti pueden visitase los únicos restos romanos de la ciudá, qu'entienden dende'l sigo I a.c. hasta'l VI d.c.
Ye importante la Ilesia de Santa María la Maggiore, llugar onde se celebraron delles sesiones del Concilio de Trento (otres realizáronse na Catedral de San Vigilio).
Cerca de la ponte de San Llorienzo, hai un teleféricu dende'l cual puede reparase tola ciudá yá que xube dende Trento (194 metros) al Belvedere di Sardagna (595 metros). Daqué más nel norte, nel monte Doss Trento, atópase'l monumentu a Cesara Battisti que se trata d'un ampliu círculu de columnes.
Evolución demográfica
La población vive nuna provincia que ye dafechu montascosa
Fiestes y tradiciones
Les más famoses son les llamaes "Fiestes Vigilianas" que se celebren ente'l 22 y el 26 de xunu.Trátase d'una manifestación históricu-folclórica que toma'l nome del patrón de la ciudá, San Vigilio, y que cada añu en xunu remembra les tradiciones de la ciudá na dómina de la renacencia y del Concilio de Trento (1545-1563). Les Fiestes Vigilianas constitúin la más importante tradición de fiesta urbana trentina, ufiertando una gran y suxestiva representación de la realidá del s.XVI. L'orixe de la fiesta remontar a esi sieglu, cuando'l príncipe obispu Cristoforo Madruzzo xugó un papel central nos episodios históricos y políticos de la península italiana. Hai duelos con vistíos de la dómina ente "Ciusi y Gobj", en llucha pola conquista d'una polenta; desfilen cortexos con traxes de la dómina; el Lung'Adige, onde los barrios ciudadanos dan vida al "Paliu de la Oca" que consiste nuna serie de pruebes d'habilidá, encaraes con equipamientos que compiten en balses; y el Dos Trento, qu'acueye la conocida como "Cena benedictina". L'espectáculu renacentista de les paraes y de los duelos ye remembráu gracies a la estructura arquitectónica de la ciudá y gracies a les costumes de la dómina, que movilicen cada añu un gran públicu internacional. D'últimes hai un espectáculu de fueos artificiales sobre'l Adige, que cierra les celebraciones. Otra cita tradicional de Trento ye l'históricu Mercadín de Navidá.
Ciudaes hermanaes
Trento ta hermanada coles siguientes ciudaes:
Francis van Aarsens
Baron Francis van Aerssen foi un diplomáticu de Países Baxos que tomó parte en Francia de les negociaciones qu'acabaron cola tregua de dolce años ente España y les Provincies Xuníes. Foi embaxador en Francia y n'Inglaterra y escribió unes interesantes Memories.
Un nietu de Francisco van Arsens escribió en 1655 un interesante llibru impresu na capital de Francia tituláu Viaxe por España.
Pulicaria dysenterica
La yerba de gatu (Pulicaria dysenterica) ye una planta de la familia de les asteracees. thumb|Ilustración thumb|Vista de la planta
Calteres
Planta viviegu, de 20-70 cm d'altu, ramificada penriba, formando renuevos de nidiu arume. Tarmu de vellosidá llanuda penriba. Fueyes basales peciolaes, amostalgues nel floriamientu. Fueyes caulinares alternes, llanceolaes, de 2-5 cm de llargu, cola base acorazonada hasta en forma de flecha, arrodiando'l tarmu, serruchaes, verdes, aspres pol fai, pol viesu tomentosas de gris. Numberoses cabezueles de 1,5-3 cm d'anchu, semiesfériques. Pedúnculos de les cabezueles de 1,5,2,5 cm de llargu, con un hipsofilo a lo más. Arreyo de delles capes. Bráctees involucrales más o menos punchantes y más o menos llanudes y glanduloses. Lígules marielles doraes, sobresaliendo unos 5 mm del arreyo. flósculos mariellos. Frutos de 1,5 mm de llargu, con 14-20 goches arrodiaes d'una corona membranosa. Floria pel branu.
Distribución y hábitat
Mediterraneu y nel norte hasta Europa central. Praderíes húmedes, banzaos, cabianes.
Importancia económica y cultural
Dosis: Infuso al 2%, 2-3 taces/día dempués de les comíes. Nun tienen d'adulzar se los infusos, teniendo de guardar réxime nel casu de que s'alministre pa tratar fories y disenteríes.
Taxonomía
dysenterica: epítetu llatín que significa "disentérica".
Valle de Bravo (conceyu)
Valle de Bravo ye un municipiu al occidente del Estáu de Méxicu, en Méxicu. Llenda colos conceyos mexicanos de Santo Tomás, Amanalco y Zacazonapan. El so área ye de 431.6 km², y la población de 73.696 habitantes. La capital municipal ye Valle de Bravo.
Plainville (Oise)
Plainville ye una comuña francesa del departamentu d'Oise, na rexón d'Altos de Francia. Llenda con.
Girton College
Anque la sede principal del college atopar a 2,5 milles al noroeste del centru de la ciudá, hai un anexu residencial, el Wolfson Court, que s'atopa al llau del Institutu pa les Ciencies Matemátiques Isaac Newton, nos barrios orientales, pero a un curtiu paséu de la Biblioteca de la Universidá y el centru de la ciudá.
Plainville (Oise)
Tien una población de y una superficie de  km².
Girton College
Los estudiantes del Girton son conocíos pol so cantar que diz “¡Somos del Girton – del súper Girton! ¡Nun hai otros como nós. Pero nun nos importa!”. La referencia a “nun hai otros como nós” ta rellacionada a la relativa distancia del Girton al centru en comparanza colos demás colleges de Cambridge. Hai múltiples anécdotes sobre la distancia del Girton como la que diz que, hai más estudiantes de Cambridge que visitaron Delhi que'l Girton.
El colexu hermano n'Oxford ye Somerville College.
Historia
El college foi establecíu'l 16 d'ochobre de 1869 por Emily Davies y Barbara Bodichon, como'l primera college residencial pa muyeres d'Inglaterra.
Llamóse-y College pa muyeres, y atopábase en Benslow House, en Hitchin, un pueblu nel condáu de Hertfordshire, Inglaterra. El primer grupu d'estudiantes foi conocíu como les Pioneres. En 1872 adquirióse la sede actual, alcontrada a 2,5 milles al noroeste de Cambridge nel pueblu de Girton; entós camudóse al nome al college pol de Girton College, y abrió nel so nuevu allugamientu n'ochobre de 1873.
En 1921 designóse un comité encargáu de redactar la Carta del College. Pal branu de 1923, so la direición del Direutor del Emmanuel College, Cambridge el comité concluyó la so misión, y el 21 d'agostu de 1924 el Rei concedió la Carta a “los señores y gobernadores del Girton College” como cuerpu corporativu. Recibiendo la Carta, el college solicitó un escudu d'armes que derivaría de les armes de les sos fundadores y benefactores: Mr H. R. Tomkinson, Madame Bodichon (nacida Leigh Smith), Henriette Maria, Lady Stanley de Alderley (fía del 13º Vizconde de Dillon), - y Miss Emily Davies que nun tenía armes y polo tanto taría representada polos colores de Galés, el sinople y el argén. El Reverendu Y. Y. Dorling presentó una gran variedá de diseños al conseyu, anque la xera nun yera fácil. “Gran cantidá d'ellaboraos cargos y munchu colores tiénense qu'abandonar. Los fabulosos páxaros de la señora Tomkinson y el lleón de Lady Stanley tiénense que quitar con pesar, y un diseñu mayoritariamente colos colores verde y plata daría muncha importancia a Miss Davies”.
Les armes son simples tantu en forma como color, y representen a los cuatro mayores benefactores. Tien de tenese en cuenta, que nesta etapa'l Girton nun yera inda un college, y los sos miembros tampoco yeren miembros de les Universidá. Les muyeres en Cambridge tuvieron qu'esperar hasta otra guerra; foi'l 8 d'avientu de 1947 cuando'l cambéu más esperáu llegó, y “el Girton & Newnham nun seríen reconocíos mientres más tiempu como “altes instituciones educatives” son como colleges de la universidá”. Como vistimienta académica, adoptáronse les togues pero con dalgún cambéu y capa. Esta ropa reparar por primer vegada nel primer graduáu femenín que s'apurría a una muyer, un Doctoráu en lleis a la Reina, el 21 d'ochobre de 1948.
El 27 d'abril de 1948, otorgar a les muyeres el privilexu de ser miembros de plenu derechu de la Universidá de Cambridge, y el Girton recibió estatus de college de la universidá. Sicasí, pa recordar la dómina en qu'a les muyeres nun se-yos dexaba llograr graduaos de la Universidá de Cambridge, nun s'usen togues mientres les fiestes universitaries, cuando los estudiantes celebren el so últimu añu.
Terèsa Pambrun-Lavit
La so obra más conocida ye Sho!, editada pol Institutu d'Estudios Ilerdenses en 2006 y ganadora del so premiu de narración curtia n'occitanu.
Tamién escribió materiales pedagóxicos como Trepa-mandrilha, Palhassa o –en collaboración– Alisadas. Otres de les sos obres sos Arcolin; seguit de Cèu bleu, Memòrias de peira y Passejada als quatre vents.
Alta velocidá ferroviaria n'España
La alta velocidá n'España compónse anguaño de cuatro corredores principales d'alta velocidá peles que circulen dellos servicios y poles numberoses llinies en construcción o en proyeutu. Con 2515 km en serviciu (agostu de 2015), trátase de la rede d'alta velocidá más estensa d'Europa y la segunda en tol mundu, namái per darrera de China.
Per esta rede circulen ensame de servicios de la operadora Renfe, principalmente AVE, Alvia y Avant. D'ente estos, los más conocíos, y tamién los de mayor calidá, son los servicios AVE. Por esti motivu, los trenes d'alta velocidá n'España y les llinies ferroviaries poles que circula son denominaos popularmente como AVE.
El desarrollu d'infraestructures y los trenes de fabricación nacional dexaron adquirir una esperiencia na ellaboración, proyeición, execución y esplotación de proyeutos que causaron qu'Estaos Xuníos quizera tomar la rede ferroviaria d'alta velocidá española como exemplu pa desenvolver la suya propia.
Definiciones d'alta velocidá
Asina, la UIC considera d'alta velocidá a les siguientes llinies: Zaragoza-Uesca, Ourense-Santiago, Sevilla-Cádiz y la Variante de Payares, que nun tán incluyíes n'ADIF AV. Tamién considera d'alta velocidá al Corredor Nordeste d'Estaos Xuníos, au comparte víes con trenes de cercaníes y de mercancíes, o a los Mini-Shinkansen, antigües llinies de vía estrecha afeches al anchu estándar y onde la velocidá máxima ye de 130 km/h. Mientres, ADIF AV inclúi'l tramu Valencia-Vandellós del Corredor Mediterraneu, y dambos organismos consideren d'alta velocidá al tramu A Coruña-Vigo de la Exe Atlánticu y a la futura llinia Plasencia-Badayoz.
Los entamos
El 7 de xunu de 1966, mientres una serie d'ensayos de la llocomotora 2000-T de Talgo especial p'arremolcar el Talgo III, algámense los 202 km/h nel trayeutu ente Sevilla y Les Rosales: yera la primer vegada que n'España circulábase a esa velocidá, anque tuvieron que pasar munchos años más por que l'alta velocidá consolidárase, cosa que nun asocedió hasta los años noventa.
Malthinus devillei
Malthinus devillei ye una especie de coleópteru de la familia Cantharidae, xéneru Malthinus.
Alta velocidá ferroviaria n'España
Los entamos
Dellos años dempués d'esti ensayu, el 20 de mayu de 1972, la llocomotora 3005-T de Talgo-Krauss-Maffei, bautizada como «Virgen de la Bien Aparecida», algama los 222 km/h na llinia Madrid–Barcelona, ente les estaciones d'Azuqueca de Henares (Guadalaxara) y Meco (Madrid), constituyendo'l récor mundial con tracción diésel.
Anny Ahlers
Anny Ahlers foi una cantante y actriz alemana.
Alta velocidá ferroviaria n'España
Los entamos
En 1976, empezar a investigar n'España con un tren deriváu del ETR-401 Pendolino italianu, enmarcáu n'España dientro de la serie 443 de Renfe, del que namái se construyó una unidá que se caltién" en Castejón (Navarra). Con esti tren lleváronse a cabu una serie d'ensayos, siendo n'unu d'ellos el 6 de mayu del añu 1987 nel que s'algamaron los 206 km/h ente los puntos quilométricos 220 y 221 de la llinia de Madrid a Alicante, nel tramu ente Villarrobledo y Minaya.
Marie Taylor
Marie Clark Taylor foi una botánica, y profesora d'Estaos Xuníos, la primer muyer (y amás sumaba que yera negra) en ganar un doctoráu de ciencia pola Universidá de Fordham, y direutora del Departamentu de Botánica na Universidá Howard dende 1947 hasta la so xubilación en 1976. Los sos intereses d'investigaciones fueron fotomorfogénsis vexetal.
Biografía
Taylor nació en Sharpsburg, Pennsylvania, en 1911. Ganó'l so B.S. (1933) y el M.Sc. (1935, en botánica) pola Universidá Howard, y en 1941, la so Ph.D. pola Universidá de Fordham, siendo la primer muyer de cualquier carrera (y amás negra) en ganar un doctoráu de ciencia en Fordham.
Enseñó de volao n'escueles medies, y más tarde facer n'institutos de ciencia de branu pa profesores de ciencia, trayendo métodos nuevos de cómo enseñar ciencia, como utilizar microscopios de lluz, pa estudiar célules. Dempués de sirvir nel Exércitu Cruz Roja mientres la segunda guerra mundial, en 1945, xunir al Departamentu de botánica na Howard Universidá. Presidió'l Departamentu de botánica, empecipiáu en 1947 en Howard Universidá hasta la so xubilación en 1976. Mientres el so mandatu, el Departamentu espandióse y Taylor implicar nel diseñu y construcción d'un nuevu edificiu de bioloxía nel Campus universitariu Howard. Casóse con Richard Taylor en 1948, y tuvieron un fíu.
Alta velocidá ferroviaria n'España
Los entamos
Esti tren denominóse popularmente "El Platanito" debíu al color mariellu col que taba pintáu y oficialmente Electrotrén 443, siendo consideráu un iconu" de la modernización del ferrocarril nos años 70 y 80. Foi construyíu pola empresa Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles (CAF) so llicencia de Fiat en 1976 y el so destín yera'l d'estudiar la pendulación activa nel ferrocarril, teunoloxía que dexa aumentar la velocidá en trazaos abegosos. La construcción de "El Platanito" debióse a un alcuerdu ente Fiat, Renfe y CAF; n'Italia construyóse otru tren asemeyáu dientro d'esi alcuerdu. La primer llinia que cubrió foi Xixón y Madrid, onde amenorgó la duración del viaxe en dos hores, depués ente Madrid-Chamartín y Albacete y Madrid-Atocha con Xaén. Tres una curtia parada, realiza pruebes de Madrid a Valencia, Vigo, Xixón y Barcelona y ye estremáu de nuevu del serviciu p'apaecer pocu dempués como tren turísticu nes llinies ‘Muralles d'Ávila' y darréu ‘Doncel de Sigüenza'.
L'alta velocidá llega a España: naz l'AVE
En 1981 inauguróse en Francia la primer llinia de TGV y empezaron a proyeutase les primeres llinies d'alta velocidá n'Europa. N'España la primer llinia escoyida pa ser realizada n'alta velocidá foi'l Nuevu Accesu Ferroviariu a Andalucía, llinia ente Getafe y Córdoba de la que yá s'empecipiaron dellos trabayos de construcción. Tenía como oxetivu ser alternativa d'alta capacidá al congestionado pasu de Despeñaperros, de vía única.
Marie Taylor
Biografía
Taylor tamién enseñaba ciencia, en vacaciones de branu, pa la Fundación Nacional pa la Ciencia concebíu por que los profesores de bioloxía utilizaren materiales botánicos pa los sos cursos d'ilustrar la vida celular. Neses clases de branu, tamién desenvolvía los sos métodos d'enseñanza, onde enfatizaba l'usu del microscopiu pa estudiar les célules vives. A mediaos de los 1960s, por pidíu del presidente Lyndon B. Johnson espandió'l so trabayu nel estranxeru, trayendo'l so estilu d'enseñanza a un nivel internacional.
Alta velocidá ferroviaria n'España
L'alta velocidá llega a España: naz l'AVE
En 1988 decidióse que la nueva rede d'alta velocidá tendría anchu de vía estándar, tamién llamáu internacional o UIC, al igual que'l restu d'Europa, pero incompatible col anchu ibéricu d'España. Al nun poder siguir los trenes pola rede yá esistente, la primer llinia tuvo qu'allongar escontra Madrid per un sitiu y Sevilla pol otru, coincidiendo cola Esposición Universal de Sevilla de 1992.
Anny Ahlers
Carrera
Nació frutu d'un matrimoniu entre Wilhelm Ahlers y la so esposa Augusta Victoria Lieberg. El so padre yera un oficial del exércitu y la so güela materna yera inglesa. Ahlers empezó la so carrera a la edá de cuatro años, actuando como baillarina en funciones de circu. A los siete años estudió na Operatic School of Dancing d'Hamburgu. El so papel principal foi na opereta Casanova, compuesta por Ralph Benatzky. Esti papel afitó la so popularidá en Berlín.
Alta velocidá ferroviaria n'España
L'alta velocidá llega a España: naz l'AVE
Tres cinco años d'obres, los 471 km de la Llinia d'alta velocidá Madrid-Sevilla fueron inauguraos oficialmente'l 14 d'abril de 1992.Esta nueva infraestructura, la primer llinia construyida n'España pa trenes d'alta velocidá n'anchu estándar, foi diseñada pa dexar velocidaes máximes d'hasta 300 km/h, y el so costu global (incluyendo'l material) algamó los 450.000 millones de pesetes. La so esplotación comercial per parte de la empresa pública estatal Renfe, so la marca «AVE» (Alta Velocidá Española), empezó'l 21 d'abril coincidiendo cola apertura de la Esposición Universal de Sevilla. La llinia escurre ente les estaciones de Madrid-Puerta de Atocha y Sevilla-Santa Justa, con paraes entemedies en Ciudá Real, Puertollano y Córdoba. Pa dar serviciu amás a otres ciudaes fuera de la llinia d'alta velocidá, pero aprovechando esta no posible, en mayu de 1992 empezaron a circular trenes Talgo ente Madrid y Málaga (rebautizados en 1993 como «Talgo 200», y estendíos tamién a Cádiz, Huelva, Granada o Alxecires), que gracies a la so teunoloxía de cambéu d'anchu son capaces de circular tantu pela llinia d'alta velocidá n'anchu estándar como peles llinia convencionales n'anchu ibéricu, llogrando importantes rebaxes nos tiempos de viaxe.
Marie Taylor
Biografía
Taylor morrió en 1990.
Anny Ahlers
Carrera
Tamién fixo seis películes de 1928 a 1931 y consiguió un compromisu pa una opereta en Londres por cuenta de la so formosa voz. Trabayó con estrelles de la talla de José Wedorn, Sig Arno, Kurt Gerron, Ida Wüst, Lotte Neumann, Johannes Riemann, Walter Janssen, y Ernö Verebes, ente munchos otros. El públicu queríala, y rápido convirtióse nuna de les estrelles más populares d'Europa. Consiguió papeles principales nes películes True Jacob y The Company's In Love.
Alta velocidá ferroviaria n'España
L'alta velocidá llega a España: naz l'AVE
La mesma UIC fala de "definiciones", considérase alta velocidá:
Redes: el sistema ferroviariu español que forma parte del sistema ferroviariu transeuropeo d'alta velocidá inclúi: les llinies especialmente construyíes pa l'alta velocidá, forníes pa velocidaes polo xeneral iguales o superiores a 250 km/h, les llinies especialmente acondicionaes pa l'alta velocidá forníes pa velocidaes del orde de 200 km/h, les llinies especialmente acondicionaes pa l'alta velocidá, de calter específicu por cuenta de dificultaes topográfiques, de relieve o de redolada urbana, que la so velocidá tendrá d'afaese casu per casu. Esta categoría inclúi tamién les llinies de interconexón ente les redes d'alta velocidá y convencionales, los tramos d'estación, l'accesu a les terminales, almacenes, etc., que son percorríos a velocidá convencional por material rodante de «alta velocidá».
Anny Ahlers
Carrera
N'avientu de 1931, apaeció con Richard Tauber nuna opereta d'Erich Wolfgang Korngold nel Admiralspalast de Berlín. Esti llamóse Das Lied der Liebe y basóse na opereta Johann Strauss Das Spitzentuch der Königin. Esto presentó hasta marzu de 1932, dempués de lo cual foise a Londres, Inglaterra, p'apaecer xunto a Heddle Nash na opereta The Dubarry nel teatru de La so Maxestá. Anque ella nun falaba inglés, el so cantu ganó escelentes crítiques. Los críticos denomáronlu "viviegu" y dixeron que taba destinada al estrellalgu de Hollywood. izquierda|miniaturadeimagen|Ahlers na década de 1930
Alta velocidá ferroviaria n'España
L'alta velocidá llega a España: naz l'AVE
Vehículos: el sistema ferroviariu español que forma parte del sistema ferroviariu transeuropeo d'alta velocidá engloba los vehículos concebíos pa circular: a una velocidá de 250 km/h a lo menos nes llinies especialmente construyíes pa l'alta velocidá, pudiéndose coles mesmes, nes circunstancies fayadices, algamar velocidaes cimeres a los 300 km/h, o bien a una velocidá del orde de 200 km/h nes llinies anteriores, en casu de ser compatibles coles posibilidaes d'eses llinies. Amás, los vehículos concebíos pa funcionar a una velocidá máxima inferior a 200 km/h que posiblemente vaigan circular por tola rede transeuropea d'alta velocidá, o per una parte d'ésta, cuando sían compatibles colos niveles de rendimientu de dicha rede, tendrán d'axuntar los requisitos que garanticen un funcionamientu seguru nesa rede.
Anny Ahlers
Vida privada y suicidiu
Tuvo una curtia rellación col productor Stanley Scott.
Alta velocidá ferroviaria n'España
L'alta velocidá llega a España: naz l'AVE
Nel so estrenu'l 21 d'abril de 1992, la velocidá comercial máxima de los primeros trenes AVE de la serie 100 de Renfe foi de 250 km/h, dexando un tiempu de viaxe ente Madrid y Sevilla de dos hores y 45 minutos, tando previstu dir aumentando la velocidá de forma progresiva. Asina, el 18 d'ochobre de 1992 Renfe anunció la medría de la velocidá punta hasta los 270 km/h, llogrando amenorgar el tiempu de viaje Madrid-Sevilla a dos hores y media, ya introdució nuevos servicios d'alta velocidá dende Madrid hasta Ciudá Real y Puertollano baxu marcar «AVE Danzadera» (antecedende de los actuales Avant). El 23 d'abril de 1993 algamóse'l récor de velocidá de los trenes AVE con 356,8 km/h, lo que dexó que'l 12 de setiembre de 1994 empecipiárase la esplotación comercial a 300 km/h nos trenes AVE de llarga distancia con una duración de dos hores quince minutos.
Anny Ahlers
Vida privada y suicidiu
Mentanto una actuación en setiembre de 1932, tuvo una crisis nerviosa nel escenariu. L'espectáculu atayóse mientres ella recuperábase nun balneariu. Empezaron los rumores de que desenvolviera una adicción a la morfina y les pastielles pa dormir. Nesi momentu empezó a salir con Sir Merrik Burrell, un millonariu apocayá divorciáu. Él dio-y un aníu d'esmeralda y encargó-y una semeya d'ella al artista Philip Alexius De Laszlo.
Alta velocidá ferroviaria n'España
L'alta velocidá llega a España: naz l'AVE
Na actualidá marcar AVE ye bien valorada a nivel internacional como proyeutu modélicu d'implantación de l'alta velocidá ferroviaria nun país. Representantes de países tales como EE. XX., China, Brasil o Noruega visiten España pa informase, asesorase y enllantar el modelu español, faciendo pública'l so prestu col sistema, proyeutos y la xestión del modelu n'esplotación español.
Estensión de l'Alta Velocidá
En 1987 empezaron los proyeutos pa reformar el Corredor Mediterraneu y dotalo de doble vía en tola so estensión, proyeutu del qu'en 1996 inauguraríense los primeros tramos d'alta velocidá, asitiaos ente Vandellós (Tarragona) y Oropesa del Mar (Castellón), dexando circular al tren a 200 km/h nuna infraestructura apta pa esa velocidá.
Anny Ahlers
Vida privada y suicidiu
El 14 de marzu de 1933, mientres s'atopaba en Londres, morrió en circunstancies revesoses dempués de saltar dende la so ventana del balcón del segundu pisu del hotel onde vivía y romper el so pescuezu tres la cayida, nun aparente suicidiu. La so muerte foi atribuyida tantu a la morfina que tomara mientres sufría de tuberculosis como al alcohol y a les pastielles pa dormir que taba tomando debíu a la velea severa. La so ama de llaves comentó a un periodista nel so momentu qu'Anny yera sonámbula y que podría cayese. Sicasí, el forense dictaminó que la so muerte foi un suicidiu. Foi amburada y les sos cenices foron soterraes n'Hamburgu. La so llábana sepulcral treslladóse al Xardín de Muyeres inauguráu en 2001. Tenía 25 años.
Alta velocidá ferroviaria n'España
Estensión de l'Alta Velocidá
Nel branu de 1997 entró en serviciu comercial el tren Euromed, un tren d'alta velocidá d'anchu ibéricu, que cubre la llinia ente Barcelona y Alicante pasando por Tarragona, Castellón de la Plana y Valencia. Al Euromed sumaríase-y en 1999 el Alaris, circulando ente Madrid y Valencia vía Albacete a una velocidá máxima de 200 km/h.
Malthinus devillei
Distribución xeográfica
Ye una especie qu'integra la fauna d'Europa.
Alta velocidá ferroviaria n'España
Estensión de l'Alta Velocidá
En 1999 proxéctase la construcción de la LAV Córdoba–Málaga, pa poder llevar l'AVE a la Costa del Sol.
Na llinia Madrid–Valladolid empiecen en 2002 les obres de los túneles de Guadarrama pa salvar el Sistema Central. En vista a un futuru relativamente próximu, ta executándose la variante de Payares (qu'inclúi los túneles de Payares) pa coneutar dicha llinia con Asturies.
La construcción d'una nueva llinia d'anchu estándar de Madrid a la frontera francesa, na so primer fase Madrid–Zaragoza–Lleida, rematar en 2003, en que se fai'l primer viaxe oficial. Entra en serviciu'l 11 d'ochobre de 2003 l'AVE Llarga Distancia Madrid–Zaragoza–Lleida'', que coneuta estes ciudaes al pie de Guadalaxara–Yebes (Guadalaxara) y Calatayud (Zaragoza). Mientres los primeros años nun lo fai a la velocidá prevista por non tener llistu'l sistema européu normalizáu de señalización ERTMS. Esta llinia ye la primer n'España en cuntar col sistema d'electrificación a 2x25 kV 50 Hz, que dexa alloñar la distancia a la que s'asitien les subestaciones de tracción, ensin necesidá d'aumentar la tensión.
N'avientu de 2004 inaugúrase'l serviciu Avant Sevilla–Córdoba, que los sos trayectos duren unos 40 minutos col nuevu material S-104, que tamién s'introduz nel serviciu Avant Madrid–Ciudá Real–Puertollano (anterior AVE Danzadera) en xineru de 2005.
N'abril de 2005, empieza a circular el primer AVE de TALGO S-102, que cubre'l serviciu AVE Llarga Distancia Madrid–Zaragoza–Uesca. Anque hai que reseñar qu'esta unidá nun ye 100 % Talgo, pos el sistema de tracción construyir en consorciu con Adtranz, agora Bombardier.
La construcción d'un nuevu accesu ferroviariu d'alta velocidá hasta Toledo de 21 km, partiendo de la primer infraestructura na contorna toledana de La Sagra, dexa inaugurar el serviciu Avant Madrid–Toledo en payares de 2005. El trayeutu dura menos de 30 minutos. Esta llinia d'alta velocidá xeneró y xenera discutiniu pola eliminación del restu de los servicios ferroviarios qu'operaben en Toledo, yá qu'al pasase la rellación pela vía d'anchu estándar, dellos conceyos grandes como Getafe (Madrid), Aranjuez (Madrid) y Algodor (Toledo) perdieron el tren direutu a Toledo, quedándose la estación d'Algodor(Toledo) ensin serviciu comercial, y teniendo los ciudadanos de les capitales de provincia de Castiella-La Mancha (Albacete, Cuenca, Ciudá Real) que viaxar hasta Madrid-Puerta de Atocha pa transbordar al tren pela llinia Madrid–Sevilla, cosa que fizo aumentar los viaxes n'autobús dende dichos llugares, yá que'l viaxe realizase en menor tiempu y ye más económicu respectu al ferrocarril. Anguaño Toledo namái tien accesu a la rede d'alta velocidá n'anchu estándar, lo qu'imposibilita el tresporte de mercancíes y viaxeros d'otres procedencies que nun sían de llinies d'alta velocidá.
El 19 de mayu de 2006 amóntase la velocidá nos servicios AVE S-102 qu'operen na llinia Madrid–Zaragoza–Lleida, pasando de los 200 km/h a los 250 km/h gracies a la entrada en funcionamientu del ERTMS con ETCS de nivel 1, un sistema de conducción automática de los trenes compatible coles llinies franceses y del restu d'Europa. Dende'l 16 d'ochobre d'esi añu dichos servicios circulen a 280 km/h y dende el 7 de mayu de 2007 algámense los 300 km/h. El 11 d'avientu de 2011 entra en serviciu'l nivel 2 d'ETCS ente Madrid y Lleida y autorícense los 310 km/h en 60 km ente Guadalaxara y el PK 124,4.
El 17 de mayu de 2006 entren en serviciu los Alvia, unos trenes capaces d'operar n'anchu estándar y n'ibéricu, y de camudar d'anchu sobre la marcha. Estos trenes retayen el tiempu de viaxe ente Madrid y delles ciudaes del norte d'España, como Bilbao (Vizcaya), Vitoria (Álava), Santander (Cantabria) o Xixón (Asturies).
El 16 d'avientu de 2006 ábrese'l tramu Córdoba–Antequera de la llinia Madrid–Córdoba–Málaga, qu'inclúi les estaciones de Puente Genil-Herrera y Antequera-Santa Ana. Esto dexó un retayu del tiempu nos viaxes ente Madrid y Alxecires (Cádiz), amás d'un nuevu itinerariu escontra Granada. Dos díes depués ábrese'l tramu Lleida–Campu de Tarragona de la llinia Madrid–Barcelona–Frontera Francesa. El 22 d'avientu de 2007 inauguróse la llinia Madrid-Segovia-Valladolid, y un día dempués el tramu que quedaba de la LAV Córdoba–Málaga (Antequera–Málaga). Anque de primeres prevista pal 21 d'avientu, el 20 de febreru de 2008 abriose al públicu'l tramu Roda de Bará-Barcelona de la Llinia d'alta velocidá Madrid-Zaragoza-Barcelona-Frontera francesa. D'esta miente la conexón por alta velocidá ente Madrid y Barcelona ta operativa, con un tiempu de viaxe de 2 hores y 38 minutos.
En mayu de 2009, roblóse'l conveniu pa construyir el ferrocarril d'alta velocidá en Navarra, poniendo fin a trece años de parones y movimientos en falsu.
Dende 2010 España cuenta cola segunda mayor rede d'alta velocidá ferroviaria nel mundu, con 2515 km n'agostu de 2015, superando a países pioneros na alta velocidá, como Xapón o Francia, y solo por detrás de China. La última llinia d'alta velocidá en ser inaugurada ye la llinia d'alta velocidá Valladolid-Palencia-Lleón, el 29 de setiembre de 2015.
thumb|Trenes AVE S-102 y AVANT S-104 na estación María Zambrano de [[Málaga.]]
El 19 d'avientu de 2010 producíase un fechu históricu pa l'alta velocidá española, al coneutar a Barcelona con París en siete hores y 25 minutos, incluyendo tresbordu -camudando d'andén- na estación de Figueres-Vilafan. Esti finxu producir al llegar trenes d'anchu internacional (TGV, trenes franceses d'alta velocidá) procedentes de la frontera y faer un tresbordu a trenes convencionales con destín a Girona y Barcelona, salvando per primer vegada los Pirineos pela parte catalana y el so túnel del Pertuis. Dende'l 9 de xineru de 2013 el trayeutu Barcelona-París realizar ensin tresbordu en trenes TGV.
Nel marcu de la Crisis económica española (2008-2015), los oxetivos d'amenorgar el déficit públicu retrasaron el proyeutu o la execución de dellos tramos d'AVE. Pa embrivir l'impautu del amenorgamientu de presupuestu sobre los oxetivos marcaos nel PEIT, el gobiernu d'España buscó fórmules de financiamientu públicu-privada. Buscando inclusive la presentación del proyeutu a inversores estranxeros de capital riesgu, pa face-yos interesantes les inversiones na rede del Ave, actual y futura.
El 11 de febreru de 2011 dar por concluyida, antes de esperar, la perforación del túnel d'alta velocidá ente les estaciones madrilanes de Chamartín y Atocha, que la so puesta en serviciu va dexar la circulación tresversal de trenes AVE pola península y qu'executen en consorciu con una inversión de 206 millones d'euros. Este ye un proyeutu estratéxicu d'unión de toles llinies d'AVE al traviés de Madrid, ensin necesidá de transbordos, convertíu en «el nerviu central d'España» tocantes a tresporte de pasaxeros xuniendo l'AVE col aeropuertu de Barajas.
Les incorporaciones de ciudaes españoles a la rede d'alta velocidá siguió'l so cursu nos siguientes años: 2010: llegó l'AVE a Cuenca, Albacete, Requena-Utiel y Valencia. 2011: abrióse una llinia d'alta velocidá en Galicia aisllada del restu de la rede nacional, coneutando Ourense, Santiago de Compostela y La Coruña. 2013: llegó a Girona, Figueres y la frontera francesa, según a Villena y Alicante. 2014: inauguróse l'apeaderu de Villanueva de Córdoba-Los Pedroches. 2015: rematóse'l Exa atlántica que xune Vigo y Pontevedra cola vía d'Alta velocidá esistente ente Santiago de Compostela y La Coruña. Adicionalmente, l'AVE llegó a Palencia y Lleón (30 de setiembre), Cádiz (2 d'ochobre), y Zamora (17 d'avientu), xunto con nuevos servicios a Salamanca qu'aprovechen esta vía amenorgando la duración del viaxe. 2016: ta previstu que llegue a Burgos, Castellón, Granada y Murcia, según la inauguración del tramu Atocha-Chamartín en Madrid.
L'AVE convirtióse en referencia mundial de xestión, proyeición, desarrollu, esplotación y puntualidá.
Rentabilidá económica, social y ambiental
Anque la rentabilidá económica de construyir y esplotar esti proyeutu va n'ascensu, puede amenar dalguna dulda pindia de demostrar al ciudadanu. Comparando cifres de caltenimientu d'infraestructures, caltener un quilómetru d'AVE cuesta 33 457 € (n'euros de 2002 por km de vía senciella),