ভাৰতীয়_জাতীয়_কংগ্ৰেছ
* প্ৰাক্-স্বাধীনতা যুগ
শিক্ষিত ভাৰতীয়সকলৰ বাবে চৰকাৰত অধিক অংশ লাভ কৰাৰ উদ্দেশ্যৰে 1885 চনত স্থাপিত, ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ প্ৰথমতে ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধী নাছিল। ডিচেম্বৰৰ সময়ত কংগ্ৰেছবছৰত এবাৰ কৈ মিলিত হৈছিল। সঁচাকৈয়ে, এজন স্কটছমেন এলান অক্টাভিয়ান হিউম আছিল, যিয়ে তেতিয়াৰ ভাইচৰয় লৰ্ড ডাফৰিনৰ অনুমোদনত বোম্বাইত ইয়াৰ প্ৰথম সাক্ষাৎ কৰিছিল।ৱমেশ চন্দ্ৰ বনাৰ্জী আইএনচিৰ প্ৰথম সভাপতি আছিল। প্ৰথম বৈঠকখন পুনেত অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা আছিল, কিন্তু তাত প্লেগৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে, সভাখন পিছত বোম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আইএনচিৰ প্ৰথম অধিৱেশন 1885 চনৰ 28-31 ডিচেম্বৰৰ পৰা অনুষ্ঠিত হৈছিল, আৰু ইয়াত 72 জন প্ৰতিনিধি উপস্থিত আছিল।কেইবছৰমানৰ ভিতৰতে, চৰকাৰৰ নিৰন্তৰ বিৰোধিতাৰ সন্মুখীন হৈ আইএনচিৰ দাবীবোৰ অধিক মৌলবাদী হৈ পৰে, আৰু দলটো স্বাধীনতা আন্দোলনত অতি সক্ৰিয় হৈ পৰে। ১৯০৭ চনলৈ দলটো দুটা ভাগত বিভক্ত হৈছিল - বাল গংগাধৰ তিলকৰ গৰম দল (আক্ষৰিক ভাৱে "গৰম গোট") বা উগ্ৰপন্থী, আৰু গোপাল কৃষ্ণ গোখলেৰ নৰাম দল (আক্ষৰিক ভাৱে "কোমল গোট") বা মডাৰেট- ব্ৰিটিছৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ মনোভাৱৰ দ্বাৰা পৃথক। তিলকৰ প্ৰভাৱত কংগ্ৰেছ দেশৰ প্ৰথম একত্ৰিত গণ সংগঠন হিচাপে পৰিগণিত হয়, যাৰ ফলত লাখ লাখ লোক ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে একত্ৰিত হয়। ভাৰতীয় সমাজৰ সকলো সম্প্ৰদায়ক সম্প্ৰীতি প্ৰদান কৰা ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ একমাত্ৰ ৰাজনৈতিক দল আছিল।স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ যুগত, আইএনচি-ত কেইবাজনো বিশিষ্ট ৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল: ভগ্নী ইণ্ডিয়ান নেচনেল এছ'চিয়েচনৰ সদস্য দাদাভাই নৰোজী, 1886 চনত কংগ্ৰেছৰ সভাপতি নিৰ্বাচিত হৈছিল, আৰু 1892 আৰু 1895 চনৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ হাউচ অফ কমন্সত প্ৰথম ভাৰতীয় সংসদ সদস্য; বাল গংগাধৰ তিলক; বিপিন চন্দ্ৰ পাল; লালা লাজপত ৰায়; গোপাল কৃষ্ণ গোখলে; আৰু মহম্মদ আলী জিন্না, পিছলৈ মুছলিম লীগৰ নেতা আৰু পাকিস্তান সৃষ্টিত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ১৯০৫ চনত বংগ বিভাজন আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে স্বদেশী আন্দোলনৰ সময়ত সুৰেন্দ্ৰনাথ বানাৰজী আৰু ছাৰ হেনৰী কটনৰ দ্বাৰা কংগ্ৰেছ এক গণ আন্দোলনলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। মোহনদাস গান্ধী ১৯১৫ চনত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰা উভতি আহে আৰু ঘোখালেৰ নেতৃত্বত মধ্যপন্থী গোটৰ সহায়ত কংগ্ৰেছৰ সভাপতি হয় আৰু খিলাফত আন্দোলনৰ সৈতে মিত্ৰতা গঠন কৰে। ইয়াৰ প্ৰতিবাদত কেইবাজনো নেতা- চিত্তৰঞ্জন দাস, এনি বেচেণ্ট, মতিলাল নেহৰুৱে স্বৰাজ পাৰ্টি স্থাপনৰ বাবে কংগ্ৰেছৰ পৰা পদত্যাগ কৰে। খিলাফত আন্দোলন ভেঙ্গে পৰিছিল আৰু কংগ্ৰেছ বিভক্ত হৈছিল। মহাত্মা গান্ধীৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধি আৰু তেওঁৰ বিপ্লৱৰ সত্যাগ্ৰহ কলাৰ উত্থানৰ লগে লগে চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল, পণ্ডিত জৱাহৰলাল নেহৰু (দেশৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী), ড০ ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ (দেশৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি), খান মহম্মদ আব্বাছ খান, খান আব্দুল গফৰ খান, চক্ৰৱৰ্তী ৰাজগোপালচাৰী, ড০ অনুগ্ৰহ নাৰায়ণ নাৰায়ণ সিনহা, জয়প্ৰকাশ নাৰায়ণ আজাদন আৰু মৌলনাৰায়ণ জীৱন ীপল আজৱন আহিছিল। গান্ধীৰ জনপ্ৰিয়তাৰ সৈতে ইতিমধ্যে বিদ্যমান জাতীয়তাবাদী অনুভূতিৰ সৈতে কংগ্ৰেছ দেশৰ এক শক্তিশালী গণ সংগঠন হৈ পৰিছিল, বিশেষকৈ জাতিগত পাৰ্থক্য, অস্পৃশ্যতা, দৰিদ্ৰতা আৰু ধৰ্মীয় আৰু জাতিগত সীমাৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰি লাখ লাখ লোকক একত্ৰিত কৰিছিল। যদিও মুখ্যতঃ হিন্দু, ইয়াত প্ৰায় প্ৰতিটো ধৰ্ম, জাতিগত গোট, অৰ্থনৈতিক শ্ৰেণী আৰু ভাষিক গোটৰ সদস্য আছিল।১৯৩৯ চনত, ১৯৩৮ আৰু ১৯৩৯ দুয়োটা ক্ষেত্ৰতে নিৰ্বাচিত সভাপতি সুভাষ চন্দ্ৰ বসুক তেওঁৰ সমাজতান্ত্ৰিক দৃষ্টিভংগীৰ বাবে কংগ্ৰেছৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয় আৰু কংগ্ৰেছক বিৰলা আৰু বাজাজৰ ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ দ্বাৰা বিত্তীয় ব্যৱসায়িক গোটলৈ হ্ৰাস কৰা হয়। ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ সময়ত, কংগ্ৰেছ নিঃসন্দেহে ভাৰতৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজনৈতিক আৰু বিপ্লৱী সংগঠন আছিল, কিন্তু কংগ্ৰেছে কেইদিনমানৰ ভিতৰতে ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ পৰা নিজকে বিচ্ছিন্ন কৰিছিল। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে ভাৰতীয় জনসাধাৰণৰ একমাত্ৰ প্ৰতিনিধি বুলি দাবী কৰিব নোৱাৰিলে কিয়নো তাত আন দলবোৰৰ লগতে হিন্দু মহাসভা, আজাদ হিন্দ সৰকাৰ আৰু ফৰৱাৰ্ড ব্লক আছিল।