cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ঠগী সুত
৪২ৰ আন্দোলনত নগাঁৱৰ ঠায়ে ঠায়ে সেৱাদল গঠন কৰা হৈছিল৷ ১৯৪২ চনৰ ১৬ ছেপ্তেম্বৰৰ দিনা বঢ়মপুৰত “পঞ্চবীৰ দিৱস’’ পালন কৰি ১৮ ছেপ্তেম্বৰৰ দিনা বৰভোজৰ আয়োজন কৰিছিল৷ সেইদিনা চলচলি কংগ্ৰেছ শিবিৰত জিলা কংগ্ৰেছ সদস্য প্ৰতাপ চন্দ্ৰ শৰ্মাৰ উপস্থিতিত ৰাইজে এখন আলোচনা চক্ৰ অনুষ্ঠিত কৰিছিল৷ আলোচনা চলি থাকোঁতে জিলা মেজিষ্ট্ৰেট ৰুছ, মিলিটাৰী কামাণ্ডাৰ ফিন্স আহি উপস্থিত হৈছিল আৰু চৰকাৰৰ বাধা থকা স্বত্বেও মিটিং কৰা বাবে সকলোকে সোধা-পোচা কৰি জেললৈ যাবলৈ হুকুম দি শিবিৰ ভাঙিবলৈ আদেশ দিছিল৷ নুমলী ফুকন নামৰ এগৰাকী সংগ্ৰামীয়ে ’আদেশ নামানো’ বোলাত লাঠিচাৰ্জ আৰম্ভ হৈছিল৷ বহু লোক আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল৷ ভোজৰ থলীতে ইংৰাজৰ কমাণ্ডাৰ ফিন্স আৰু গোৰা পল্টনৰ এনে অতৰ্কিতে আক্ৰমণত ২০ বছৰীয়া ঠগী সুত আন কেইবাগৰাকীৰ সৈতে শ্বহীদ হৈছিল৷ মৃত্যুৰ আগমূহুৰ্তত তেওঁ তেওঁৰ ওচৰতে থকা নগাঁও জিলা কংগ্ৰেছ সভাপতি মহেন্দ্ৰনাথ হাজৰিকাক নিজৰ জেপৰ পৰা “চুপি কলম’’ এটা উলিয়াই দি কঁপা কঁপা মাতেৰে সেইটো মাতৃভূমিৰ সেৱাত লগাবলৈ তেওঁৰ শেষ দান হিচাপে আগবঢ়াইছিল৷
তথ্য সূত্ৰ
শ্ৰেণী:অসম শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী
কলমকাৰী
thumb|[[নতুন দিল্লীৰ এক সংগ্ৰহালয়ত কলমকাৰী চিত্ৰকলাৰ উদাহৰণ]] কলমকাৰী (Kalamkari) হ'ল হাতেৰে অঁকা বা ব্লক-প্ৰিণ্টেড কটন টেক্সটাইল, যি ইচফাহান আৰু ভাৰতৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ আৰু তেলঙ্গানাত উৎপাদিত হয়। কেৱল প্ৰাকৃতিক ভাবে উৎপাদিত ৰং আৰু ৰঞ্জকহে কলমকাৰীত প্ৰয়োগ হয়। এইবোৰ তেইশটা প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰে তৈয়াৰ হয়।
ভাৰতত কলমকাৰী চিত্ৰশিল্পৰ দুটা শৈলী আছে- শ্ৰীকলাহস্তী শৈলী আৰু মচলিপট্টম শৈলী। শ্ৰীকলাহস্তী শৈলীত বিষয়বস্তুৰ মুক্তহস্ত চিত্ৰণ আৰু ৰঙেৰে ভৰাবলৈ কলম বা পেন ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াত গোটেই কামখিনি হাতেৰে কৰা হয়। এই কলা-কৌশল ঘাইকৈ মন্দিৰসমূহ আৰু ইয়াৰ সংৰক্ষণৰ চাৰিওদিশে বিয়পি থকাৰ বাবে ইয়াৰ এক ধৰ্মীয় পৰিচিতি আছে। সাঁচিপতীয়া ধৰ্ম-পুথি, মন্দিৰৰ ধ্বজা, ৰথৰ বেনাৰ আৰু মহাভাৰত, ৰামায়ণ, পুৰাণ আদিৰ দৰে হিন্দু মহাকাব্যৰপৰা লোৱা দেৱ-দেৱী আৰু অন্যান্য চিত্ৰত ইয়াৰ নিদৰ্শন পোৱা যায়। কমলা দেৱী চট্টোপাধ্যায়ৰ বাবে এই শিল্পকলাই আজিৰ পৰিচিতি লাভ কৰে, যি সৰ্ব ভাৰতীয় হস্তকলা বৰ্ডৰ অধ্যক্ষৰূপে প্ৰথমে এই শিল্পক জনপ্ৰিয় কৰে।
নামৰ ইতিহাস
আদিতে কলমকাৰীক পট্টচিত্ৰ বুলি জনা গৈছিল। উৰিষ্যা আৰু ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগতে নেপালত এই শৈলীৰ অনুশীলন কৰা হৈছিল। 'পট্টচিত্ৰ' (সংস্কৃত:पट्टचित्र) নামটোত পট্ট মানে হৈছে কাপোৰ আৰু চিত্ৰ মানে ছবি। অৰ্থাৎ কাপোৰত অংকিত ছবি। মধ্যকালীন ইছলামিক শাসনকালত, কলমকাৰী শব্দটো পাৰ্ছিয়ান শব্দ قلمکار পৰা উদ্ভৱ হৈছে বুলি কোৱা হৈছে- য'ত কলম মানে পেন আৰু কাৰী মানে ক্ৰাফ্‌টমেনশ্বিপ অৰ্থাৎ হস্তকলা। গোলকুণ্ডা চুলটানিৰ পৃষ্ঠপোষকতাত এই হস্তকলা জনপ্ৰিয় হৈছিল।
ৰং দিয়া পদ্ধতি
এই কলা অংকনৰ পাছত এষ্ট্ৰিনজেণ্ট আৰু ম'হৰ গাখীৰত ডুবাই ৰাখি ৰ'দত শুকুৱা হয়। পিছত অংকনৰ ৰঙা, ক'লা, মটীয়া আৰু বেঙুণীয়া অংশক এক মোৰ্ডেণ্টেৰে ৰেখাংকন কৰা হয় আৰু এলিজৰিনেৰে কাপোৰখন ধোৱা হয়। ইয়াৰ পিছৰ স্তৰটি হ'ল ম'মেৰে নীলা ডাই কৰা অংশৰ বাহিৰে বাকী কাপোৰখন ঢাকি ৰাখি ইণ্ডিগ' ডাইত ইয়াক ডুবাই দিয়া। ম'মখিনি তেতিয়া আঁতৰাই বাকী অংশ ইণ্ডোনেছিয়ান বাতিক পেইণ্টৰ দৰে হাতেৰে ৰং বোলোৱা হয়।
ডিজাইনসমূহ অংকন কৰিবলৈ শিল্পীসকলে বাঁহৰ নহ'লে খেজুৰৰ এডাল শলা ব্যৱহাৰ কৰে, ইয়াৰ এটা মূৰ জোঙা কৰি মিহি চুলিৰে সেই অংশ ব্ৰাছৰ দৰে বনোৱা হয়। এই ব্ৰাছ বা কলমটো গোৰাই থোৱা গুড় আৰু পানীৰ মিশ্ৰণত তিয়াই এটাৰ পিছত আনটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পিছত ইয়াত শাক-পাচলিৰে তৈয়াৰী ডাই ব্যৱহৃত হয়। ইৰাণত, কাঠৰ ষ্টাম্পত কটা ডিজাইন ব্যৱহাৰ কৰি ৰং বোলোৱা হয়।
ৰং সংশ্লেষণ
বিভিন্ন গছৰ শিপা, পাত আৰু খনিজ লৱণ যেনে আইৰণ, টিন, ক'পাৰ আৰু ফিটকিৰিৰপৰা কাপোৰত দিয়া ৰং সমূহ সংশ্লেষণ কৰা হয়। প্ৰাকৃতিক ৰং পাবৰ বাবে গৰুৰ গোৱৰ, বিভিন্ন ধৰণৰ বীজ, গছ আৰু মোহাৰি লোৱা ফুলৰ পাপৰি ব্যৱহাৰ কৰা হয়; এইবোৰে ৰঙত বিভিন্ন প্ৰভাৱ পেলায়। কলমকাৰীত ম'হৰ গাখীৰৰ লগতে গাখীৰৰপৰা ওলোৱা গোন্ধ নাশৰ বাবে আমলখিৰ ৰস ব্যৱহৃত হয়। আমলখিত থকা ফিক্সিং এজেণ্টে কাপোৰত সহজতে ৰং বহাত সহায় কৰে। এই শৈলীত ফিটকিৰিৰ ব্যৱহাৰে কাপোৰত ব্যৱহৃত ৰঙক স্থায়িত্ব প্ৰদান কৰে।
বিষয়বস্তু
কলমকাৰীত বিশেষকৈ ৰামায়ণ আৰু মহাভাৰতৰ চিত্ৰসমূহ অংকিত হয়। অৱশ্যে আজিকালি বুদ্ধ আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মীয় কলাৰ ৰূপ সমূহো কলমকাৰীত চিত্ৰিত কৰা হয়।
আজিৰ ডিজিটেল যুগত
আজিকালি এই কাম ডিজিটেল পদ্ধতিত কৰা হয়। নতুন যুগত নতুন প্ৰকাৰ আৰু নতুন পদ্ধতিৰে ভাৰত আৰু ইৰাণত কলমকাৰী আৰ্ট বহুলভাৱে ডিজিটেল মাধ্যমত কৰা হয়। ভাৰতত ডিজিটেল প্ৰিণ্টৰ চিল্ক, মলমল, কপাহী আৰু চিন্থেটিক শাৰী বিক্ৰী কৰা হয়। প্ৰকৃত কলমকাৰী আৰ্টতকৈ এই পদ্ধতি সহজ। কলমকাৰী প্ৰিণ্টৰ দুপাট্টা আৰু ব্লাউজ ভাৰতীয় মহিলা সকলৰ মাজত জনপ্ৰিয়।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:বয়ন শিল্প শ্ৰেণী:কলা শ্ৰেণী:শিল্প
মুছলপুৰ
মুছলপুৰ অসমৰ বাক্সা জিলাৰ সদৰ। বাক্সা জিলা অসমৰ প্ৰশাসনিক জিলাৰ ভিতৰত এখন। বাক্সা জিলা বড়োলেণ্ড স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ২০০৩ চনত ইয়াক নতুন জিলা ৰূপে ঘোষণা কৰা হয়। বাক্সা জিলাৰ মাটিকালি প্ৰায় ২৪০০ বৰ্গকিলোমিটাৰ।
ইতিহাস
২০০৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত বি টি চি চুক্তিমতে অসমত চাৰিখন জিলা- কোকৰাঝাৰ, বাক্সা, চিৰাং আৰু ওডালগুৰিৰে বড়োলেণ্ড স্বায়ত্ত্ব শাসিত অঞ্চল স্থাপিত হয়। বৰপেটা, নলবাৰী, কামৰূপ আৰু দৰং জিলাৰ অংশৰে বাক্সা জিলাৰ সৃষ্টি কৰা হৈছে। ২০০৩ চনৰ অক্টোবৰত ইয়াৰ ঘোষণা কৰা হয় আৰু ২০০৪ চনৰ ১ জুনৰ পৰা আনুষ্ঠানিকভাৱে কাম-কাজৰ আৰম্ভণি হয়৷ বাক্সাৰ প্ৰথম উপায়ুক্ত আছিল ড: আনোৱাৰুদ্দিন চৌধুৰী।
জন গাঁথনি
২০১১ চনৰ লোকপিয়ল মতে, মুছলপুৰৰ জনসংখ্যা ৭৯৫ আছিল তাৰে ভিতৰত ৪২৯জন পুৰুষ আৰু ৩৬৬জনী মহিলা। ০-৬ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ সংখ্যা ৬৯ জন। এই সংখ্যা চহৰ খনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৮.৬৮% । গড় লিংগ অনুপাত ৮৫৩ যিটো অসমৰ লিংগ অনুপাত ৯৫৮ তকৈ কম। মুছলপুৰৰ শিশুৰ লিংগ অনুপাত ১০২৯ যিটো অসমৰ গড় ৯৬২ তকৈ বেছি। ২০১১ চনত মুছলপুৰৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৩.১৯%। মুছলপুৰত পুৰুষৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮২.৫৩% আৰু মহিলাৰ ৬৩.১৪% ৷
বহিঃ সংযোগ
শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ
পুষ্পৰাম দাস
পুষ্পৰাম দাস (Pushparam Das) কামৰূপ জিলাৰ হাজো অঞ্চলৰ এজন মুক্তি যুঁজাৰু৷ তেখেতে ১৯৪২ চনৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনত অংশ লৈ কাৰাবাস পৰ্যন্ত খাটিছিল৷
পৰিচয়
তেখেতৰ জন্ম হয় ১৯০৪ চনত কামৰূপ জিলাৰ হাজোৰ মনাহকুছি অঞ্চলত৷৷ পিতৃৰ নাম ৰজত দাস আৰু মাতৃৰ নাম বানশ্বৰী দাস ৷ দাসৰ ভাতৃৰ নাম নন্দৰাম দাস আৰু পত্নীৰ নাম লাভেশ্বৰী দাস৷ লাভেশ্বৰী দাসৰ সৈতে তেখতেৰ বিবাহ সম্পন্ন হয় ১৯৫২ চনৰ ২৬ মাৰ্চ তাৰিখে৷ ১৯৪২ চনত দাসৰ সৈতে কাৰাবাস খটা এজন বন্ধুৰ নাম আছিল বলোৰাম দাস৷
সামাজিক কৰ্ম
তেখেতে গাঁৱত পানীৰ অসুবিধা হোৱাত নিজৰ মাটি দি পুখুৰী খন্দাই দিছিল৷ এখন এম.ভি স্কুল প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল৷ শিক্ষক ৰূপে সেৱা আগবঢ়াইছিল৷ শেষলৈ তেখেতে গুৱাহাটীৰ যোগান বিভাগত চাকৰি কৰিছিল৷
মৃত্যু
১৯৯২ চনৰ ২১ জুন তাৰিখে ৪.৩০ বজাত ছাত্ৰীবাৰী মিছন হাস্পতালত তেখেতৰ মৃত্যু হয়৷ মৃত্যুৰ সময়ত তেখেতে তিনিজন পুত্ৰ, একমাত্ৰ কন্যা আৰু পত্নীক এৰি থৈ যায়৷
তথ্য সূত্ৰ
শ্ৰেণী:অসম শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী
হোজাই জিলা
হোজাই অসমৰ ৩৫খন জিলাৰ ভিতৰত নতুন জিলা। ১৫ আগষ্ট ২০১৫ চনত হোজাই জিলা গঠন কৰা হয়। হোজাই নৱগঠিত হোজাই জিলাৰ সদৰ। নগাঁও জিলাৰ তিনিখন তহচিল হোজাই, ডবকা আৰু লংকাক একত্ৰিত কৰি হোজাই জিলা গঠন কৰা হয়।
নামৰ উৎপত্তি
মধ্যযুগত হোজাই ডিমাচা-কছাৰী ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। আহোম বুৰঞ্জী মতে, ডিমাচা-কছাৰী ৰাজ্য দিখৌ নদীৰ পৰা কলং নদী পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। হোজাইত বসবাসকাৰী ডিমাচা-কছাৰী সকল "হোজাই- কছাৰী" নামে জনাজাত আছিল। "হোজাই" ডিমাচা উপজাতিৰ এক বংশ বা গোষ্ঠী সম্ভৱত হোজাই নাম "হোজাই" গোষ্ঠীৰ নামৰ পৰা আহিছে।
জন গাঁথনি
২০১১ চনৰ লোকপিয়ল মতে তিনিটা ৰাজহ চক্ৰ সংলগ্ন নৱগঠিত হোজাই জিলাৰ মুঠ জনসংখ্যা ৯,৩১,২১৮ জন। তাৰে ভিতৰত ৪৯,৯৫৬৫জন মুছলমান আৰু ৪২,৪০৬৫জন হিন্দু। অৰ্থাৎ হোজাই জিলাৰ জনসংখ্যাৰ মুছলমানৰ শতকৰা হাৰ ৫৩.৬৫% আৰু হিন্দুৰ শতকৰা হাৰ ৪৫.৫৩% । ডবকা ৰাজহ চক্ৰৰ মুছলমানৰ জনসংখ্যাৰ শতকৰা হাৰ প্ৰায় ৮৭% । হোজাই জিলাৰ আন দুটা ৰাজহ চক্ৰ হিন্দুপ্ৰধান। ২০০১ চনত বৰ্তমান হোজাই জিলাৰ জনসংখ্যা আছিল ৭৪,৪৭৯১জন; তাৰে ভিতৰত ৩৭,৪২০৫জন মুছলমান আৰু ৩৬,৫১৮০জন হিন্দু। অৰ্থাৎ হোজাই জিলাত হিন্দুৰ জনসংখ্যাৰ হাৰ আছিল ৪৯.০৩% আৰু মুছলমান আছিল ৫০.২৪% । হোজাই জিলাত ২০০১ চনৰ পৰা ২০১১ চনলৈ জনসংখ্যা ২৫.০৩% বৃদ্ধি হৈছে।
ৰাজনীতি
হোজাই জিলাত তিনিখন বিধানসভা সমষ্টি আছে। এই কেইখন হ'ল- হোজাই জিলা নগাঁও লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্ভুক্ত।
বহিসংযোগ
শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা
বিশ্ব জনসংখ্যা দিৱস
বিশ্ব জনসংখ্যা দিৱস (World Population Day) হৈছে এক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান। প্ৰতি বছৰে ১১ জুলাইত এই দিৱস পালন কৰা হয়। ইয়াৰ দ্বাৰা বিশ্ব জনসংখ্যাৰ বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সজাগতা সৃষ্টিৰ চেষ্টা কৰা হয়। ১৯৮৯ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন কাৰ্যসূচীৰ গভৰ্নিং কাউন্সিলে এই দিৱসৰ ঘোষণা কৰে। ১৯৮৭ চনৰ ১১ জুলাইত পাঁচ বিলিয়ন দিৱসৰ জনস্বাৰ্থৰ দ্বাৰা এই দিৱসটো অনুপ্ৰাণিত। উক্ত তাৰিখত বিশ্বৰ জনসংখ্যা আনুমানিক পাঁচ বিলিয়নৰ কাষ চাপিছিল।
লক্ষ্য
বিশ্ব জনসংখ্যা দিৱসৰ লক্ষ্য হৈছে পৰিয়াল পৰিকল্পনা, লিংগ সমতা, দৰিদ্ৰতা, মাতৃ স্বাস্থ্য আৰু মানৱ অধিকাৰৰ গুৰুত্ব আদি বিভিন্ন জনসংখ্যা বিষয়ৰ ওপৰত জনসাধাৰণৰ সজাগতা বৃদ্ধি কৰা।
ড° কে.চি.জাখৰিয়ায়ে উক্ত দিনটোৰ পৰামৰ্শ দিছিল কিয়নো তেওঁ বিশ্ব বেংকত জনগাঁথনিবিদ হিচাপে কাম কৰাৰ সময়ত জনসংখ্যা পাঁচ বিলিয়ন পৰ্যন্ত বৃদ্ধি হৈছিল। কোটি কোটি লোকৰ সংখ্যা বৃদ্ধিৰ লগে লগে বিশ্বৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰতি সংবাদ মাধ্যমৰ আগ্ৰহ আৰু সাধাৰণ সজাগতা বৃদ্ধি পায় যদিও বিশ্বৰ জনসংখ্যা প্ৰায় প্ৰতি ১৪ মাহৰ মূৰে মূৰে ১০ কোটি বৃদ্ধি পায়। ২০১৬ চনৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত বিশ্বৰ জনসংখ্যা ৭,৪০০,০০০,০০০ আৰু ২০১৭ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলত ই ৭,৫০০,০০০,০০০ হয় বুলি অনুমান কৰা হৈছিল। ২০১৯ চনত বিশ্বৰ জনসংখ্যা ৭,৭০০,০০০,০০০ আছিল।
২০২০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউএনএফপিএই কেনিয়া আৰু ডেনমাৰ্ক চৰকাৰৰ সৈতে মিলি নাইৰোবিত এক উচ্চ পৰ্যায়ৰ সন্মিলন আহ্বান কৰি এই পূৰণ নোহোৱা লক্ষ্যসমূহ লাভৰ প্ৰচেষ্টা ত্বৰান্বিত কৰে। বিশ্ব জনসংখ্যা দিৱসত বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা অহা সমৰ্থকসকলে নেতা, নীতি নিৰ্ধাৰক, তৃণমূল পৰ্যায়ৰ সংগঠক, প্ৰতিষ্ঠান আৰু অন্যান্যসকলক প্ৰজনন স্বাস্থ্য আৰু অধিকাৰক সকলোৰে বাবে বাস্তৱত পৰিণত কৰাত সহায় কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:দিৱসসমূহ
ডিজিটেল লাইব্ৰেৰী
ডিজিটেল লাইব্ৰেৰী, যাক অনলাইন লাইব্ৰেৰী, ইণ্টাৰনেট লাইব্ৰেৰী, ডিজিটেল পুথিভঁৰাল বা ডিজিটেল সংগ্ৰহ (Digital library) বুলিও কোৱা হয়, সেয়া হৈছে ডিজিটেল বস্তুৰ অনলাইন ডাটাবেছ, য'ত লিখনি, স্থিৰ ছবি, অডিঅ', ভিডিঅ', ডিজিটেল নথিপত্ৰ, বা অন্যান্য ডিজিটেল মাধ্যমৰ ফৰ্মেট সমূহৰ বাবে ইণ্টাৰনেটৰ জৰিয়তে প্ৰৱেশ কৰিব পৰা এটা পুথিভঁৰাল। বস্তুবোৰ প্ৰিণ্ট বা ফটোগ্ৰাফৰ দৰে ডিজিটেলাইজড বিষয়বস্তুৰ লগতে ৱৰ্ড প্ৰচেছৰ ফাইল বা ছ’চিয়েল মিডিয়া পোষ্টৰ দৰে মূলতঃ উৎপাদিত ডিজিটেল বিষয়বস্তুৰে গঠিত হ’ব পাৰে। বিষয়বস্তু সংৰক্ষণ কৰাৰ উপৰিও, ডিজিটেল লাইব্ৰেৰীয়ে সংগ্ৰহত থকা বিষয়বস্তু সংগঠিত, সন্ধান আৰু উদ্ধাৰৰ বাবে উপায় প্ৰদান কৰে। ডিজিটেল লাইব্ৰেৰীসমূহৰ আকাৰ আৰু পৰিসৰৰ ক্ষেত্ৰত অপৰিসীম ভিন্নতা থাকিব পাৰে, আৰু ব্যক্তি বা সংস্থাসমূহে ইয়াক ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰিব পাৰে। ডিজিটেল বিষয়বস্তু স্থানীয়ভাৱে সংৰক্ষণ কৰিব পাৰি, বা কম্পিউটাৰ নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে দূৰৈৰ পৰা অভিগম কৰিব পাৰি। এই তথ্য উদ্ধাৰ ব্যৱস্থাসমূহে আন্তঃকাৰ্য্যক্ষমতা আৰু বহনক্ষমতাৰ জৰিয়তে ইটোৱে সিটোৰ সৈতে তথ্য বিনিময় কৰিবলৈ সক্ষম।
ইতিহাস
ডিজিটেল পুথিভঁৰালৰ প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাসৰ বিষয়ে ভালদৰে নথিভুক্ত কৰা হোৱা নাই যদিও কেইবাজনো মূল চিন্তাবিদ এই ধাৰণাটোৰ উত্থানৰ সৈতে জড়িত। পূৰ্বসূৰীসমূহৰ ভিতৰত আছে পল অটলেট আৰু হেনৰী লা ফণ্টেইনৰ মুণ্ডেনিয়াম, যিটোৰ দ্বাৰা ১৮৯৫ চনত বিশ্বৰ জ্ঞান সংগ্ৰহ আৰু পদ্ধতিগতভাৱে তালিকাভুক্ত কৰাৰ প্ৰচেষ্টাত বিশ্ব শান্তি অনাৰ আশাৰে আৰম্ভ কৰা হৈছিল। এশ বছৰৰ পিছত ইণ্টাৰনেটৰ বৃহৎ সম্প্ৰসাৰণৰ সময়ত ৱৰ্ল্ড ৱাইড ৱেবত লাখ লাখ ব্যক্তিয়ে কিতাপৰ প্ৰৱেশ আৰু নথিপত্ৰৰ অনুসন্ধান কৰি ডিজিটেল পুথিভঁৰালৰ দৃষ্টিভংগী বহুলাংশে বাস্তৱায়িত কৰি তুলিছিল।
ভানেভাৰ বুছ আৰু জে.চি.আৰ.লিকলাইডাৰ নামৰ দুজন অৱদানকাৰীয়ে এই ধাৰণাটোক তেতিয়াৰ প্ৰযুক্তিৰে আগবঢ়াই লৈ গৈছিল। ১৯৫৬ চনত ফৰ্ড ফাউণ্ডেচনে লিকলাইডাৰক পুঁজিৰে প্ৰযুক্তিৰ সহায়ত পুথিভঁৰালসমূহ কেনেকৈ উন্নত কৰিব পাৰি সেই বিষয়ে বিশ্লেষণ কৰিবলৈ সহায় কৰে। প্ৰায় এটা দশকৰ পিছত তেওঁৰ "ভৱিষ্যতৰ পুথিভঁৰাল" শীৰ্ষক গ্ৰন্থখনত তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী সন্নিবিষ্ট কৰিছিল। তেওঁ এনে এটা ব্যৱস্থা সৃষ্টি কৰিব বিচাৰিছিল যিয়ে কম্পিউটাৰ আৰু নেটৱৰ্ক ব্যৱহাৰ কৰিব যাতে মানৱ জ্ঞান মানুহৰ প্ৰয়োজনৰ বাবে সুলভ হয় আৰু যন্ত্ৰৰ উদ্দেশ্যে প্ৰতিক্ৰিয়া স্বয়ংক্ৰিয় হয়। এই ব্যৱস্থাত তিনিটা উপাদান আছিল, জ্ঞানৰ কৰ্পাছ, প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ। লিকলাইডাৰে ইয়াক প্ৰকগনিটিভ চিষ্টেম বুলি অভিহিত কৰিছিল।
আমেৰিকাৰ ছখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সফল গৱেষণা প্ৰস্তাৱ আহিছিল। বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত আছিল কাৰ্নেগী মেলন বিশ্ববিদ্যালয়, কেলিফৰ্ণিয়া-বাৰ্কলে বিশ্ববিদ্যালয়, মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়, ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয়, কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়-চাণ্টা বাৰ্বাৰা, ষ্টেনফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়। প্ৰকল্পসমূহৰ পৰা পোৱা প্ৰবন্ধসমূহে ১৯৯৬ চনৰ মে' মাহত ইয়াৰ আধাখিনি সময়ত ইয়াৰ অগ্ৰগতিৰ সাৰাংশ দাঙি ধৰিছিল। ছাৰ্গেই ব্ৰিন আৰু লেৰী পেজৰ ষ্টেনফৰ্ড গৱেষণাৰ ফলত গুগলৰ প্ৰতিষ্ঠা হয়।
পৰিভাষা
ডিজিটেল লাইব্ৰেৰী শব্দটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৪ চনত NSF/DARPA/NASA ডিজিটেল লাইব্ৰেৰীজ ইনিচিয়েটিভৰ দ্বাৰা জনপ্ৰিয় কৰা হয়। কম্পিউটাৰ নেটৱৰ্কৰ উপলব্ধতাৰ লগে লগে তথ্য সম্পদসমূহ প্ৰয়োজন অনুসৰি বিতৰণ আৰু প্ৰৱেশ কৰা হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছে, আনহাতে ভানেভাৰ বুছৰ এজ উই মে থিংক (১৯৪৫) ৰচনাত সেইবোৰ সংগ্ৰহ কৰি গৱেষকৰ মেমেক্স (মেমেক্স হৈছে মাইক্ৰ’ফৰ্ম নথিপত্ৰৰ সৈতে ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়াৰ বাবে এটা কাল্পনিক ইলেক্ট্ৰ’মেকানিকেল যন্ত্ৰ)ৰ ভিতৰত ৰাখিবলৈ সক্ষম হ'ব।
ভাৰ্চুৱেল লাইব্ৰেৰী শব্দটো প্ৰথমতে ডিজিটেল লাইব্ৰেৰীৰ সৈতে বিনিময়যোগ্যভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এতিয়া প্ৰধানকৈ অন্য অৰ্থত ভাৰ্চুৱেল লাইব্ৰেৰীসমূহৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয় (যেনে বিতৰণ কৰা বিষয়বস্তু একত্ৰিত কৰা লাইব্ৰেৰীসমূহ)। ডিজিটেল লাইব্ৰেৰীৰ প্ৰথম দিনত ডিজিটেল, ভাৰ্চুৱেল আৰু ইলেক্ট্ৰনিক শব্দ দুটাৰ মাজত সাদৃশ্য আৰু পাৰ্থক্যৰ বিষয়ে আলোচনা হৈছিল।
কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ ডিজিটেল লাইব্ৰেৰীয়ে দীৰ্ঘম্যাদী আৰ্কাইভ হিচাপেও কাম কৰে, যেনে arXiv আৰু ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভ। আন কিছুমানে, যেনে ডিজিটেল পাব্লিক লাইব্ৰেৰী অৱ আমেৰিকাই বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠানৰ ডিজিটেল তথ্য অনলাইনত বহুলভাৱে সুলভ কৰি তুলিবলৈ বিচাৰে।
চৰাই
চৰাইৰ (Bird) বৈজ্ঞানিক সংজ্ঞা হ’ল “কণী পৰা, ডেউকা থকা, উষ্ণৰক্তী, এবিধ দুঠেঙীয়া মেৰুদণ্ডী প্ৰাণী”। সকলো মিলাই বৰ্তমান প্ৰায় ১০,০০০টা প্ৰজাতি, পৃথিৱীৰ সকলো জলবায়ুতে, মেৰু অঞ্চলৰ পৰা এণ্টাৰ্কটিকালৈক, বসবাস কৰা দেখা যায়। চৰাই জাতিৰ আকাৰ ২ ইঞ্চিৰ “হামিং বাৰ্ড” ৰ পৰা প্ৰায় ৯ ফুটৰ ঊট পক্ষীলৈকে হ'ব পাৰে।
আধুনিক চৰাই সমূহৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল, ডেউকা, ঠোঁট, টান-খোলাৰ কণী পৰা, চাৰি-কোঠালিৰ হৃদযন্ত্ৰ তথা উচ্চ পাচন-হাৰ (metabolic rate)। চৰাইৰ সকলো প্ৰজাতিৰে ডেউকা আছে। চৰাইৰ ডেউকা প্ৰকৃততে ইয়াৰ আগঠেঙৰ ৰূপান্তৰিত ৰূপ। উৰিব নোৱাৰা চৰাইৰ উদাহৰণ হ’ল, ৰেটিটছ (ratites), পেংগুইন (penguins) আৰু নানা দ্বীপবাসী চৰাই সমূহ। চৰাইৰ পাচন-যন্ত্ৰ তথা শ্বাসযন্ত্ৰও উৰিবৰ বাবে বিশষভাৱে ৰূপান্তৰিত হৈছে। চৰাইৰ বহুতো প্ৰাজাতিয়ে বহু দীঘলীয়া দুৰত্ব অতিক্ৰম কৰি পৰিভ্ৰমণ কৰে। চৰাই সামাজিক জীৱ। নানা ধৰণৰ সংকেত তথা মাতেৰে পৰস্পৰে পৰস্পৰৰ লগত যোগাযোগ স্থাপন কৰিব পাৰে।
ক্ৰমবিৱৰ্তন
জীৱাশ্ম আৰু জৈৱ প্ৰমাণ সমূহৰ আধাৰত বিজ্ঞানীসকলে প্ৰাচীন জুৰাচিক যুগৰ থেৰ’পড ( Theropod) ডাইন’ছৰৰ পৰাই ক্ৰমান্বয়ে ৱিৱৰ্তন ঘটি চৰাইৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি গণ্য কৰে। চৰাইৰ উৎপত্তি আজিৰ পৰা ১৫০-২০০ মিলিয়ন বছৰ আগতে হৈছে বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে।
ফ্ৰান্সিছ উইলোগবী ( Francis Willughby) আৰু জন ৰে ( John Ray) নামৰ বিজ্ঞানী দুগৰাকীয়ে পোনপ্ৰথমে ১৬৭৬ চনত “অৰ্নিথ’লজী’’(Ornithologiae) ত চৰাইৰ বৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন আগবঢ়াইছিল কেৰ’লাছ লিনিয়াছ ( Carolus Linnaeus) এ ১৭৫৮ চনত এই শ্ৰেণীবিভাজন সংশোধিত ৰূপত প্ৰকাশ কৰে।
আধনিক চৰাইসমূহ মূলত নিঅৰনিথিছ ( Neornithes) বিভাগটোৰ আন্তৰ্ভুক্ত, ইয়াৰে দুটা বিভাজন আছে। পেলিঅগনেথি ( Palaeognathae), য’ত উৰিব নোৱাৰা চৰাইৰ প্ৰজাতি সমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, যেনে- ৰেটিটছ আৰু নিঅ'গনেথি ( Neognathae), য’ত অন্য সকলো চৰাইক সামৰা হৈছে।
শ্ৰেণীবিভাজন
পৃথিৱীৰ সকলো ঠাইতে পক্ষী বা চৰাই দেখিবলৈ পোৱা যায়। প্ৰাচীন যুগৰ প্ৰাণীবোৰৰ তুলনাত্মক শাৰীৰবিজ্ঞান আৰু জীৱাশ্মবোৰ অধ্যয়ন কৰি প্ৰাণীবিদসকলে পক্ষীবোৰ সৰীসৃপৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে বুলি একমত হৈছে। চৰাই আৰু সৰীসৃপবোৰে বহুক্ষেত্ৰতে সাদৃশ্য দেখুৱাই বাবে হাক্স্‌লেই ইহঁতক কশেৰুকী প্ৰাণীৰ অন্তৰ্গত চৌৰ’পছিডা (sauropsida) নামৰ অতিগোত্ৰত (Superclass) অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। তদুপৰি হাক্সলেই পক্ষীবোৰক মহামান্বিত সৰীসৃপ বুলি অভিহিত কৰিছিল। চৰাইবোৰ হ’ল দ্বিপদী তথা পাখিযুক্ত প্ৰাণী। ইহঁতবোৰ মেছ’য’ইক যুগৰ অৰনিথিছিয়া বৰ্গৰ সৰীসৃপৰ পৰা উৎপত্তি হৈ বৰ্তমান যুগৰ পক্ষীবোৰলৈ ক্ৰ’ম’বিকশিত হৈছে। ক্ৰম’বিকাশৰ ধাৰাত চৰাইবোৰ সৰীসৃপতকৈ উচ্চখাপৰ আৰু স্তন্যপায়ী প্ৰাণীতকৈ নিম্নখাপৰ। দেখা গৈছে যে আধুনিক যুগৰ চৰাইবোৰ প্ৰকৃততে ক্ৰিটেছিয়াছ যুগৰ প্ৰাৰম্ভিক সময়তহে আৱিৰ্ভাব হৈছিল। সৰীসৃপৰ ক্ৰ’মবিকাশ হওঁতে বহু সময়ৰ প্ৰয়োজন হৈছিল; যিহেতু এই পৰিৱৰ্তনে দেহৰ আৰু দেহক্ৰিয়াৰ প্ৰায় সকলোখিনি স্পৰ্শ কৰিছে। এই ক্ৰম’বিকাশৰ ধাৰাত শীতলৰক্তী সৰীসৃপৰ উষ্ণৰক্তী চৰাইলৈ পৰিৱৰ্তন, লাওঁখোলাৰ হাড়সমূহৰ সংযোজন, পুচ্ছাংশৰ দেহাংশলৈ পৰিৱৰ্তন, বাতিল হাড়ৰ (Pneumatic bone) উৎপত্তি, কশেৰুকাৰ সংযোজনৰ ফলত ছিনছেক্ৰাম নামৰ হাড়ৰ সৃষ্টি আদিয়েই প্ৰধান পৰিৱৰ্তন। উষ্ণৰক্তী, দ্বিপদী, অগ্ৰপদখন উৰণ কাৰ্যত সহায় কৰিবলৈ ডেউকালৈ ৰূপান্তৰণ, গ্ৰন্থিবিহীন ছাল আৰু পাখিৰে আবৃত শৰীৰযুক্ত প্ৰাণীবোৰকে চৰাই বোলা হয়। IUCN ৰ তথ্য মতে বৰ্তমান পৃথিৱীত 10,400 তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই আছে।
উপশ্ৰেণী (Subclass) নিঅৰনিথিছৰ বিভিন্ন ভাগ সমূহ তলত দিয়াৰ দৰে--.
উপশ্ৰেণী নিঅৰনিথিৰ দুটা মূল উচ্চবৰ্গ (Superorder)–
উচ্চবৰ্গ নিঅগনেথি: এই উচ্চবৰ্গত ২৭টা বৰ্গ আৰু সৰ্বমুঠ দহহাজাৰ প্ৰজাতি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। এই বৰ্গসমূহ হ’ল-
বিতৰণ
চৰাই বিশ্বৰ আটাইকেইখন মহাদেশতে পোৱা যায় যদিও আটাইতকৈ বেছি বৈচিত্ৰতা দেখা যায় বিষুৱীয় (tropical ) অঞ্চল সমূহত। thumb|left|মানুহৰ কাৰ্য-কলাপৰ ফলস্বৰূপে ঘৰচিৰিকাৰ বিতৰণ শেহতীয়াকৈ যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে
পূৰ্বতে ধাৰণা কৰা হৈছিল যে বিষুৱীয় অঞ্চলত এই বৈচিত্ৰতাৰ কাৰণ হ'ল তুলনামূলক ভাৱে বেছি speciation হাৰ: অৱশ্যে শেহতীয়া তথ্যই দেখুৱাইছে যে বিষুৱীয় অঞ্চলৰ উচ্চ অক্ষাংশৰ লগে লগে নতুন প্ৰজাতিৰ সৃষ্টিও বৃদ্ধি পায় আৰু সেয়ে বিলুপ্তিকৰণ ( extinction) ৰ হাৰেও বৈচিত্ৰতাৰ ওপৰত ঋণাত্মক প্ৰভাৱ পেলাব নোৱাৰে। এক বুজনসংখ্যক চৰায়ে সাগৰতো বসবাসৰ বাবে নিজকে অভিযোজিত কৰি ল'ব পাৰিছে। আনকি কিছুমান সাগৰীয় চৰাইৰ প্ৰজাতি কেৱল প্ৰজননৰ বাবেহে পাৰলৈ আহে বুলি জনা যায়।
মানুহে সংস্থাপন (introduce) কৰা অনেক ঠাইতো নতুন প্ৰজাতি সমূহে প্ৰজনন কৰি আবাদী গঠন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। ইয়াৰে কিছুমান উদ্দেশ্যপূৰ্ণভাৱে কৰা হৈছে, যেনে - Ring-necked Pheasant', নামৰ চৰাইৰ প্ৰজাতিটৌ সমগ্ৰ বিশ্বৰ বিভিন্ন ঠাইত  game bird হিচাপে সংস্থাপন কৰা হৈছে।. অন্যান্য কিছুমান সংস্থাপন আকস্মিক ঘটনাক্ৰমেও (accidental)হয়, যেনে গড়ালৰ পৰা মুক্ত হৈ উত্তৰ আমেৰিকাৰ কেইবাখনো চহৰত সংস্থাপিত হোৱা বন্য Monk Parakeet, কেইবাখনো ঠাইলৈ বিস্তাৰিত হোৱা Cattle Egret, Yellow-headed Caracara, আৰু Galah ইত্যাদি চৰাইৰ প্ৰজাতিয়ে মূল বিস্তৃতিতকৈ বহু বেছি প্ৰসাৰতা লাভ কৰিছে।
ক্ৰম'জ'ম
চৰাই দুই লিংগৰ হয়ঃ পুৰুষ আৰু স্ত্ৰী। চৰাইৰ লিংগ নিৰ্ধাৰণ হয় Z আৰু W ক্ৰম'জমৰ আধাৰত, আনহাতে স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত লিংগ নিৰ্ধাৰণ হয় XY ক্ৰম'জ'মৰ দ্বাৰা। পুৰুষ চৰাইৰ দুডালকৈ Z ক্ৰম'জ'ম থাকে (ZZ), আনহাতে স্ত্ৰী চৰাইৰ এডাল W ক্ৰম'জ'ম আৰু এডাল Z ক্ৰম'জ'ম থাকে (WZ)।
প্ৰায় সকলো চৰাইৰ ক্ষেত্ৰতে, চৰাইটোৰ লিংগ নিৰ্ধাৰণ হয় নিষেচনৰ (ferilization) সময়ত। শেহতীয়াকৈ প্ৰকাশিত এক গৱেষণাৰ মতে অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ব্ৰাছ টাৰ্কী (Australian Brush Turkey) চৰাইৰ ক্ষেত্ৰত লিংগ নিৰ্ধাৰণ উমনি দিয়া সময়ৰ তাপমাত্ৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এইবিধ চৰাইৰ ক্ষেত্ৰত অধিক উষ্ণতাত স্ত্ৰী-পুৰুষ লিংগীয় অনুপাত বাঢ়ি যোৱা পৰিলক্ষিত হয়।
ডেউকা
ডেউকা চৰাইৰ এটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য। ই চৰাইক উৰাত সহায় কৰে। তদুপৰি ডেউকাই চৰাইক প্ৰজনন কালত প্ৰদৰ্শন (display),পৰিৱেশত মিলি পৰাত (camouflage) আৰু যোগাযোগ (signaling) ত সহায় কৰে। বেলেগ বেলেগ কাৰ্য্ডেয সমাধা কৰাৰ উদেশ্যে ডেউকাও ভিন্ন প্ৰকাৰৰ হোৱা দেখা যায়। ডেউকা প্ৰকৃততে ছালৰে এটা বৃদ্ধি (epidermal growth) আৰু সেয়ে ই ছালৰ লগত লাগি থাকে। পাখিসমূহৰ বাহ্যিক গঠন আৰু বিন্যাস (arrangement) ক plumage বুলি কোৱা হয়। ই প্ৰজাতি আৰু লিংগ ভেদে বেলেগ বেলেগ হয়।
প্লুমেজ (Plumage)
চৰাইৰ প্লুমেজ অৰ্থাৎ পাখিৰ ৰং, বিন্যাস (arrangement) আৰু সজ্জা (pattern) নিয়মীয়াকৈ সলনি (moult) কৰে। প্ৰজননৰ পিছত চৰাইৰ প্লুমেজ সলনি হ'লে ইয়াক 'non-breeding" plumage বুলি কোৱা হয়। সাধাৰণতে প্ৰয়ভাগ চৰাইৰ ক্ষেত্ৰত 'Moulting' বছৰেকত এবাৰ হয়। অৱশ্যে কিছুমান প্ৰজাতিৰ ক্ষেত্ৰত ই বছৰত দুবাৰ আৰু ডাঙৰ আকাৰৰ মাংসভোজী চৰাই (birds of prey)ৰ ক্ষেত্ৰত ই কেইবাবছৰৰ মূৰত এবাৰকৈ হয়। 'Moulting' ৰ প্ৰক্ৰিয়া প্ৰজাতি ভেদে ভিন্ন হয়। পেচ্ছেৰাইন (passerine) অৰ্থাৎ পেচ্ছেৰিফৰমিছ (Passeriformes) বৰ্গৰ অন্তৰ্গত চৰাই সমূহৰ ডেউকাৰ পাখি সমূহ (flight feather) ভিতৰৰ পৰা এডাল এডালকৈ সৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। হাঁহজাতীয় অন্য কিছুমান চৰায়ে আকৌ একেবাৰতে ডেউকাৰ গোটেইবোৰ পাখি সৰায় আৰু কিছুসময়ৰ বাবে উৰিব নোৱাৰা হৈ পৰে।
বাহ সজাৰ আগে আগে প্ৰায়ভাগ মাইকী চৰায়ে পেটৰ পাখিবোৰ সৰাই বুকুত এটা অঞ্চল পাখিবিহীন কৰি তোলে, এই অংশটোক 'brood patch' বুলি কোৱা হয়। সেই অংশত তেজ চলাচলৰ বাবে ষথেষ্ট ধমনী থাকে আৰু ই চৰাইজনীক উমনি দিয়াত সহায় কৰে।
চৰাইৰ পাখিসমূহক যত্নৰ প্ৰয়োজন। সেয়ে চৰায়ে নিয়মীয়াকৈ দিনৰ প্ৰায় ৯% সময় পাখি সমূহ চাফা কৰাত ব্যয় কৰে। ইহঁতে ঠোঁটৰ সহায়ত পাখিত লাগি থকা ধূলি বা বস্তু আঁতৰায়। তদুপৰি 'uropygial gland' এ নিঃসৰণ কৰা আঠাজাতীয় ৰস (waxy secretion)ৰ ব্যৱহাৰ কৰি পাখিৰ নমনীয়তা (fexibility) অটুট ৰাখে আৰু অন্যান্য ক্ষতিকৰ অনুজীৱসমূহৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষা দিয়ে।
উৰণ ক্ষমতা
অন্যান্য মেৰুদণ্ডী প্ৰাণী সমূহৰ পৰা ব্যতিক্ৰমী বৈশিষ্ট্য হ'ল প্ৰায়ভাগ চৰায়ৈ উৰিব পাৰে। উৰণ ক্ষমতা প্ৰজনন, খাদ্য আহৰণ (feeding) আৰু ভক্ষক (predator)ৰ পৰা ৰক্ষা পোৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। ডেউকাৰ আকাৰ আৰু আকৃতিয়ে চৰাইৰ উৰাৰ ধৰণ নিৰ্ণয় কৰে।
আচৰণ
প্ৰায়ভাগ চৰায়ে দিবাচৰ (diurnal), কিন্তু ইয়াৰ ব্যতিক্ৰমো নোহোৱা নহয়। উদাহৰণস্বৰূপে ফেঁচা ( owl) নাইটঝাৰ (nightjar) আদি নিশাচৰ আৰু সাগৰীয় চৰাই যেনে ৱেডাৰ (wader) জাতীয় চৰায়ে দিন-ৰাতিৰ বিচাৰ নকৰাকৈ জোৱাৰ (tide)ৰ সময়ৰ লগত মিলাই খাদ্য খায়।
খাদ্য
চৰায়ে বিভিন্ন খাদ্য খায়। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য খাদ্যসমূহ হ'ল, ফুলৰ ৰস (nectar), ফল-মূল (fruit),উদ্ভিদ (plant), গছৰ গুটি (seeds) আৰু অন্য প্ৰজাতিৰ চৰাইকে ধৰি বিভিন্ন সৰু সৰু জীৱ-জন্তু। চৰাইৰ দাঁত নাই বাবে ইয়াৰ পাচকতন্ত্ৰ গিলি থোৱা খাদ্যৰ পাচন ঘটৌৱাত বিশেষভাৱে অভিযোজিত।
যিবোৰ চৰায়ে খাদ্য আহৰণৰ বাবে বিভিন্ন উপায় অৱলম্বন কৰে আৰু বহুতো প্ৰকাৰৰ খাদ্য গ্ৰহণ কৰে সেইবোৰক generalist বুলি কোৱা হয়। অন্যহাতে বাকী কিছূমান চৰায়ে বিশেষ কিছুমান খাদ্যহে খায় আৰু এটা প্ৰক্ৰিয়াৰেই সেই খাদ্য আহৰণ কৰে, তেনে চৰাইক specialist বুলি আখ্যা দিয়া হয়। খোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াও প্ৰজাতিভেদে বেলেগ বেলেগ হয়। কিছুমান চৰায়ে অলপ অলপকৈ (glean) পোকপতংগ, অমেৰুদণ্ডী প্ৰাণী, ফল-মূল বা গুটি আদি সংগ্ৰহ কৰে। কিছুমানে পোক-পতংগক আকস্মিকভাৱে আক্ৰমণ কৰে। ফুলৰ ৰস চুহি খোৱা চৰাই যেনে হামিংবাৰ্ড (hummingbird), মৌ-পিয়া (sunbird) ইত্যাদিৰ ঠোঁট আৰু জিভা চুহিবৰ বাবে বিশেষভাৱে অভিযোজিত হয়। কিৱি (Kiwi) আৰু সাগৰীয় চৰাই সমূহৰ দীঘল ঠোঁট অমেৰুদণ্ডী প্ৰাণী চিকাৰ কৰাৰ উদেশ্যে ব্যৱহৃত হয়। ।
কিছুমান চৰাই যেনে ফ্ৰিগেটবাৰ্ড (frigatebird), গাল ( gull) আৰু স্কুৱা ( skua), আদিয়ে অন্য চৰাইৰ পৰা খাদ্য চুৰি কৰি আনে। এই বিশেষ আচৰণটোক ক্লেপ্ট'পৰজীৱিতা (kleptoparasitism) বুলি আখ্যা দিয়া হয়। অন্য কিছুমান চৰই মৃতভোজী, যেনে- শগুণ (scavenger)।
পানী
চৰাইৰ বৰ্জনীয় পদাৰ্থ বিসৰ্জনৰ বিশেষ প্ৰক্ৰিয়া (excretion) আৰু ঘৰ্মগ্ৰন্থি (sweat gland) নথকাৰ বাবে শৰীৰত পানীৰ প্ৰয়োজন কম। অৱশ্যে অন্য বহুতো কামত চৰাইক পানীৰ প্ৰয়োজন একেবাৰেই নথকা নহয়। মৰুভূমিৰ বহুতো চৰায়ে খাদ্যত থকা পানীৰেই এই প্ৰয়োজন পূৰাৱ পাৰে। তেনেদৰে সাগৰীয় চৰাই সমূহে সাগৰৰ লোণীয়া পানী খায়ে জীৱন ধাৰণ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ বাবে ইহঁতৰ মূৰত লোণ গ্ৰন্থি (salt gland) যি নাকৰ পৰা অনাৱশ্যকীয় লোণখিনি বৰ্জন কৰিব পাৰে।
পৰিষ্কাৰ পৰিচ্ছন্নতা
চৰায়ে বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াৰে পাখিবোৰ তিয়াই গা-ধুৱে।
চৰায়ে দেহৰ বৰণ আৰু পাখিসমূহ অক্ষত ৰাখিবৰ বাবেই প্ৰধানকৈ গা ধুৱে। ধূলিয়ে অপ্ৰয়োজনীয় তৈল পদাৰ্থ শুহি লয় আৰু মৰা ছাল বা বৰ্জনীয়া সামগ্ৰী আঁতৰোৱাত সহায় কৰে। তদুপৰি ধূলিয়ে পৰজীৱী প্ৰাণীকো আঁতৰায় বুলি ধাৰণা কৰা হয়।
প্ৰব্ৰজন
বিশ্বৰ বিভিন্ন ঠাইত ঋতু অনুযায়ী হোৱা উষ্ণতাৰ পৰিৱৰ্তনৰ সুবিধা লৈ চৰায়ে খাদ্য আৰু প্ৰজননৰ ঠাইৰ সন্ধানত প্ৰব্ৰজন কৰে। চৰাইৰ প্ৰজাতি ভেদে এনে প্ৰব্ৰজননৰ ধৰণো বেলেগ বেলেগ হয়। বহুতো স্থলচৰ পক্ষী, সাগৰীয় আৰূ জলাশয় সমূহৰ চৰাই আদিয়ে বছৰেকত এবাৰ দীঘলীয়া দুৰত্ব অতিক্ৰম কৰি প্ৰব্ৰজন কৰে। এই প্ৰক্ৰিয়া সাধাৰণতে দিনৰ দৈৰ্ঘ্য (length of daylight) আৰু বতৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই চৰাইসমূহে প্ৰজননৰ সময়খিনি temperate বা উত্তৰ নাইবা দক্ষিণ গোলাৰ্ধ (arctic/ antarctic)ত কটায় বাকী সময়ছোৱা বিষুৱীয় অঞ্চল (tropical)ত অতিবাহিত কৰে। প্ৰব্ৰজনৰ আগে আগে চৰায়ে দেহৰ চৰ্বী (body fat) বৃদ্ধি কৰে আৰু কিছুমান অংগৰ আকাৰ হ্ৰাস কৰি তোলে। চৰায়ে অকণো জিৰণি নোলোৱাকৈ মৰুভূমি-সাগৰ সকলো পাৰ হৈ যাব লাগে বাবে প্ৰব্ৰজননৰ সময়ত যথেষ্ট শক্তিৰ প্ৰয়োজন হয়। স্থলচৰ চৰায়ে সাধাৰণতে ২৫০০ কি:মি: পৰ্যন্ত আৰু সাগৰীয় চৰায়ে ৪০০০ কি:মি: পৰ্যন্ত প্ৰব্ৰজন কৰিব পাৰে। । অৱশ্যে Bar-tailed Godwit নামৰ চৰাইবিধে একেৰাহে ১০২০০ কি:মি: পৰ্যন্ত প্ৰব্ৰজন কৰাত সক্ষম। সাগৰীয় চৰাই সমূহৰ ভিতৰত শ্বুটি শ্বিয়েৰৱাটাৰ (Sooty Shearwater) নামৰ চৰাইবিধে সৰ্বাধিক দুৰত্ব অতিক্ৰম কৰে। ই নিউজিলেণ্ড আৰু চিলি (Chile) ত বাহ সাজি পোৱালিজগায় আৰু গ্ৰীষ্মকালটো জাপান, আলাস্কা আৰু কেলিফৰ্ণিয়াত অতিবাহিত কৰে। এনেদৰে বছৰেকত ই প্ৰায় ৬৪০০০ কি: মি: পৰ্যন্ত প্ৰব্ৰজন কৰে।
কিছূমান চৰায়ে কেৱল বেয়া বতৰ বা খাদ্যৰ অভাৱ পূৰাব পৰাকৈ প্ৰয়োজন হোৱা দুৰত্বহে অতিক্ৰম কৰে। উদাহৰণ স্বৰূপে ফিন্স ([[:en:Finch| Finch) জাতীয় চৰায়ে খাদ্যৰ সন্ধানত বেলেগ ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। কিছূমান চৰায়ে ইয়াৰ বিতৰণ (range) পৰিসৰতে চমূকৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। অন্য কিছুমান চৰাইৰ ক্সত্ৰত আংশিক প্ৰব্ৰজনো দেখা যায়। অৰ্থাৎ কেৱল মাইকী আৰু তলতীয়া মতা (subdominant male) চৰায়ে প্ৰব্ৰজন কৰে। আকৌ সাগৰ-পৃষঠৰ পৰা উচ্চতাৰ ভিত্তিতো চৰায়ে প্ৰব্ৰজন কৰে। এইক্ষেত্ৰত চৰায়ে সাধাৰণতে সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা বেছি উচ্চতাত প্ৰজনন কৰে আৰু তাৰ পিছত তললৈ নামি আহে। এইধৰণৰ প্ৰব্ৰজন সাধাৰণতে উষ্ণতাৰ পৰিৱৰ্তন আৰু খাদ্যৰ উপলভ্যতাৰ ভিত্তিত হয়।
চৰায়ে প্ৰব্ৰজনৰ পিছত পুনৰ একেখন ঠাইলৈকে উভতি অহাৰ ক্ষমতা পৰীক্ষা কৰিবলৈ১৯৫০ চনত বষ্টনত Manx Shearwater নামৰ চৰাইবিধ মুকলি কৰি দিয়া হৈছিল। ১৩ দিনৰ ভিতৰতে ইহঁতে ৫১৫০ কি: মি: অতিক্ৰম কৰি পূৰ্বৰ বাসস্থান ৱেলছ (Wales) লৈ উভতি আহে। বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াৰে প্ৰব্ৰজননৰ সময়ত চৰায়ে দিক নিৰ্ণয় (Navigation) কৰে। দিনৰ ভাগত কৰা প্ৰব্ৰজননত সূৰ্যক ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰায়ভাগ চৰায়ে দিক-নিৰ্ণয় কৰে। ৰাতিৰ সময়ত stellar compass ৰ সহায় লয়।
ভাৱ বিনিময় (Communication)
চৰায়ে মুখ্যত: visual and auditory সংকেত (signal)ৰ সহায়ত ইটোৱে সিটোৰ স'তে যোগাযোগ কৰে। ই বেলেগ বেলেগ প্ৰজাতিৰ মাজত (intraspecific-within species) বা নিজৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত (interspecific -between species) হ'ব পাৰে। কেতিয়াবা চৰায়ে সামাজিক ভাৱে নিজৰ প্ৰভুত্ব (dominance) দেখুৱাবলৈ গাৰ বৰণ অৰ্থাৎ প্লুমেজও বৰৱহাৰ কৰা দেখা যায়। প্ৰজননৰ সময়ত চৰাইৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া আৰু নান্দনিক প্ৰদৰ্ষণ (display) দেখা যায়। ইয়াক নাচ বুলি কোৱা হয় যি প্ৰকৃততে বিভিন্ন জটিল দেহ সঞ্চালনৰ সমষ্টি হয়। মতা চৰাইৰ প্ৰজননৰ সাফল্য এনে প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰতো বহু নিৰ্ভৰ কৰে।
চৰায়ে বিভিন্ন ধৰণৰ মাত (calls and songs)ৰ সহায়তো ভাৱ বিনিময় কৰে। । চৰায়ে মাতৰ যোগেদি সাম্ভাৱ্য লগৰীয়া (potential mates) বাছনি, নিজৰ অধিকাৰ ক্ষেত্ৰ (claiming and maintenance of territories) ৰ ঘোষণা আৰু পৰিচালনা অন্য চৰাইৰ চিনাক্তকৰণ, আৰু গোটৰ চৰাইসমূহক ভক্ষক (predator)ৰ আগমণৰ বিষয়ে সকিয়নি দিয়া আদি কাৰ্য্য সমাপন কৰে।
গোট (flocking)
কিছুমান চৰায়ে নিজৰ অধিকাৰ ক্ষেত্ৰ অৰ্থাৎ টেৰিট'ৰী (territory) বজাই সৰু পৰিয়ালত বাস কৰে, অন্যহাতে আন কিছুমান চৰায়ে আকৌ বৃহৎ গোট গঠন কৰি বসবাস কৰে। বৃহৎ গোট গঠন কৰি একেলগে থকাৰ প্ৰধান সুবিধাবোৰ হ'ল, ভক্ষকৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষা আৰু খাদ্য আহৰণৰ সুবিধা। বিশেষকৈ ঘন বনাঞ্চলৰ দৰে পৰিৱেশত ভক্ষক প্ৰাণীৰ পৰা বেছি সাৱধান হোৱাৰ প্ৰয়োজন কাৰণ এনে বাসস্থানত চোপ লৈ কৰা আক্ৰমণৰ সম্ভাৱনাও বেছী হয়। সেয়ে বৃহৎ গোটৰ সমূহীয়া সতৰ্ক দৃষ্টিয়ে চৰাইসমূহক সময় মতে সকিয়াই দিবলৈ সক্ষম হয়। সেইবাবেই বনাঞ্চল সমূহত বেলগ বেলগ প্ৰজাতিৰ চৰায়ে একোটা বৃহৎ গোট গঠন কৰি একেলগে চৰা দেখা যায়। অৱশ্যে এই ব্যৱস্থাই খাদ্যৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰতিযোগিতাৰো সৃষ্টি কৰে।
চৰায়ে কেতিয়াবা অন্য কিছুমান জীৱজন্তুৰ সৈতেও সহযোগিতা (associations) কৰি চলা দেখা যায়। যেনে- সাগৰীয় চৰায়ে মাছ ধৰোঁতে ডলফিন ( dolphin) আৰু টুনা (tuna)ই সাগৰপৃষ্ঠলৈ মাছ ঠেলি দি সহায় কৰে। তেনেদৰে ধনেশ চৰাই আৰু ডোৱাৰ্ফ মংগুজ (Dwarf Mongoose) একেলগে খাদ্য আহৰণ কৰে আৰু ইটোৱে সিটোক কোনো ভক্ষকৰ আগমণত সতৰ্ক কৰি দিয়ে।
জিৰণি (roosting)
চৰায়ে শুওতেও আধা জাগি থাকে আৰু মাজে মাজে ঘপকৈ চকু মেলি আকৌ মুদি দিয়ে। ইয়াক সতৰ্ক শুৱন (vigilant sleep) বুলি কোৱা হয়। ই চৰাইক হঠাতে অহা বিপদৰ পৰা বচাই ৰাখে। বহুতো চৰায়ে টপনি যাওঁতে মূৰটো পিছলৈ কৰি ঠোঁটটো পিছফালৰ ডেউকাত সুমুৱাই থোৱা দেখা যায়। অন্য কিছুমানে অৱঢ়্যে বুকুৰ পাখিতহে মূৰটো লুকুৱাই টোপনি যায়। কিছূমান চৰায়ে এটা ঠেঙৰ ওপৰত ভৰ দি জিৰণি লয়। পেচ্ছেৰাইন Perching birds বৰ্গৰ চৰাই সমূহৰ দেহত থকা বিশেষ অভিযোজন (tendon locking mechanism)ৰ বাবে টোপনি যোৱাৰ সময়তো গছৰ ডালত ঠেঙেৰে খোপনি পুতি ৰাখিব পাৰে। কিছুমান ভাটৌৰ প্ৰজাতিয়ে গছৰ ডালত ওলোটাকৈ ওলমি থাকি শোৱে।
সমাজ
চৰাইৰ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত ৯৫% চৰায়ে একগামী (monogamous)। প্ৰজাতি ভেদে চৰায়ে প্ৰায়ে প্ৰজনন কালছোৱা, কেতিয়াবা কেইবাবছৰলৈ আৰু কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত মৃত্যু পৰ্যন্ত যোৰা পাতি থাকে। একগামীতাই মাক-দেউতাকৰ যত্নৰ নিশ্চিতি দিয়ে।
অন্যান্য বংশবৃদ্ধিৰ প্ৰক্ৰিয়া (mating systems) সমূহ হ'ল, পলিগাইনি (polygyny), পলিএণ্ড্ৰি (polyandry), পলিগেমী (polygamy), পলিগাইনেণ্ড্ৰি (polygynandry) আৰু promiscuity ইত্যাদি।
প্ৰজননৰ সময়ত প্ৰধানকৈ মতা চৰাইটোৱে বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰদৰ্ষণ (courtship display) কৰে। প্ৰায়বোৰ এনে প্ৰদৰ্শন সাধাৰণতে চৰাইৰ গান বা বিশেষ মাত, নাচোন, উৰন্ত অৱস্থাত কৰা ডেউকাৰ কৌশল আদিৰ মাধ্যমত হয়। মাইকী চৰায়ে এনে প্ৰদৰ্শন সমূহৰ ভিত্তিত পছন্দৰ মতা চৰাইটো নিজৰ লগৰীয়া হিচাপে বাছনি কৰে। [
বাহ সজা আৰু উমনি
প্ৰয়ভাগ চৰায়ে প্ৰজনন কালত নিজৰ অধিকাৰ ক্ষেত্ৰ বা টেৰিট'ৰী (territory) আন চৰাই সমূহৰ পৰা সক্ৰিয়ভাৱে ৰক্ষা কৰি চলে। আনহাতে যিবিলাক চৰায়ে নিজৰ টেৰিট'ৰী ৰক্ষা কৰিব নোৱেৰে যেনে- সাগৰীয় চৰাই সমূহে কল'নি বা বৃহৎ গোট গঠন কৰি বাস কৰে যাতে ভক্ষকৰ পৰা বাচি থাকিব পাৰে। এনেকৈ কল'নি গঠন কৰি বাস কৰা চৰাই সমূহে নিজৰ নিজৰ বাহ সজা ঠাইখন কেৱল আন চৰাইৰ পৰা ৰক্ষা কৰি চলে।
সকলো চৰায়ে কেলছিয়াম কাৰ্বনেট (calcium carbonate)এৰে গঠিত টান খোলা (hard shells) ৰে আবৃত এমনিয়টিক কণী ( amniotic egg) পাৰে। গছৰ খোৰোং বা গাতত কণী পৰা চৰাইৰ কণীবোৰ সাধাৰণতে বগা বা শেঁতা বৰণৰ আৰু মুকলি ঠাইত বাহ সাজি কণী পৰা চৰাইৰ কণীবোৰ চৌদিশৰ পৰিৱেশৰ লগত মিলি থকা (camouflage) বৰণৰ হয়।
চৰায়ে সাধাৰণতে নিজৰ বাহত কণী পাৰে। বেছিভাগ চৰায়ে নিজৰ প্ৰয়োজনৰ জোখাৰে বিভিন্ন আকৃতিৰ বাহ সাজি লয়। চৰায়ে পাখিৰে বাহটো উমাল কৰি ৰাখে। কিছুমান চৰাইৰ বাহ নাথাকে। উদাহৰণস্বৰূপে শিলাময় পাহাৰত বাস কৰা (cliff-nesting) Common Guillemot নামৰ চৰাইটোৱে শিলতে কণী পাৰে। তেনেদৰে এম্পাৰৰ পেংগুইনৰ মাইকীয়ে কণী পাৰে আৰু মতা চৰাইটোৱে নিজৰ ঠেঙৰ মাজতে কণীটো ভৰাই থয়।
পোৱালিৰ যতন
কণী ফুটি ওলোৱাৰ সময়ত চৰাইৰ প্ৰজাতি ভেদে পোৱালিবোৰ অসহায় বা আত্মনিৰ্ভৰশীল হ'ব পাৰে। একেবাৰে অসহায় আৰু মাক-দেউতাকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল পোৱালিক এল্ট্ৰিছিয়েল (altricial)। এনে ধৰণৰ চৰাইৰ পোৱালিবোৰ আকাৰত সৰু, অন্ধ, পাখিবিহীন আৰু লৰচৰ কৰিব নোৱাৰা বিধৰ হয়। অন্যহাতে যিবিলাক পোৱালি জন্মতে চলিব পৰা আৰু নোমেৰে আবৃত হৈ থাকে সিহঁতক প্ৰিক'ছিয়েল (precocial) হয়। এলট্ৰিছিয়েল পোৱালিক প্ৰিক'ছিয়েল পোৱালিতকৈ বেছি যত্নৰ প্ৰয়োজন হয়।
চৰাইৰ বিভিন্ন প্ৰজাতি সমূহৰ ভিতৰত মাক-দেউতাকৰ পোৱালিৰ প্ৰতি যত্ন (parental care) পৰিমাণৰ তাৰতম্য ঘটা দেখা যায়। চূড়ান্ত পৰ্য্যায়ত মেগাপড (megapode)নামৰ চৰাইৰ ক্ষেত্ৰত কণী ফুটি পোৱালি জগিলেই মাক-দেউতাকৰ দায়িত্ব শেষ হয়। তাৰপিছত পোৱালিয়ে নিজে মাটিৰে বনোৱা বাহৰ পৰা মাটি খান্দি ওলাই আহে আৰু নিজৰ আহাৰ নিজে যোগাৰ কৰি লয়। আনহাতে বহুতো সাগৰীয় চৰাইৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত প্ৰতিচ্ছবি এখন দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে ফ্ৰিগেটবাৰ্ড (Great Frigatebird) নামৰ চৰাইবিধৰ পোৱালিৰ পাখি সম্পূৰ্ণকৈ গঁজিবলৈ প্ৰায় ছমাহ সময় লয় আৰু তাৰ পাছতো প্ৰায় ১৪ মাহ পৰ্যন্ত মাক-দেউতাকে পোৱালিক খাদ্য যোগাৰ কৰি দিয়ে।
কিছুমান চৰাইৰ প্ৰজাতিৰ ক্ষেত্ৰত মাক-দেউতাক দুয়ো মিলি পোৱালিৰ যত্ন লয়। অন্য কিছুমান প্ৰজাতিত আকৌ কেৱল মাক বা দেউতাকে অকলে পোৱালি ডাঙৰ কৰে। কিছুমান বিশেষ প্ৰজাতিত আকৌ পোৱালিৰ ওচৰ সম্পৰ্কীয় (যেনে-পূৰ্বৰ গোটত জন্মা একে মাক-দেউতাকৰ ডাঙৰ হোৱা পোৱালি) চৰায়ে মাক-দেউতাকক সহায় কৰে। কাউৰী (crows), অষ্ট্ৰেলিয়ান মেগপাই (en:Australian Magpie:Australian Magpie), পখৰা মাছোৰোকা আদি চৰাইৰ ক্ষেত্ৰত এনেদৰে ওচৰ সম্পৰ্কীয় চৰয়ে সহায় কৰা দেখা যায়। প্ৰয়ভাগ জীৱ-জন্তুৰ ক্ষেত্ৰতে দেউতাকে পোৱালিৰ যত্ন লোৱা খুউব কমেই দেখা যায়। কিন্তু চৰাইৰ ক্ষেত্ৰত ই তুলনামূল ভাৱে সহজলভ্য।
উমনি পৰজীৱী (Brood parasites)
উমনি পৰজীৱিতা (Brood parasitism) নামৰ পৰিঘটনাতো যথেষ্ট সংখ্যক চৰাইৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। এনে চৰায়ে আন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাহত কণী পাৰে আৰু আনৰ হতুৱাই পোৱালিক ডাঙৰ কৰোৱায়। যাৰ বাহত উমনী পৰজীৱীয়ে কণী পাৰে সেই চৰাইটোৱে কণীটো চিনিব নোৱাৰি নিজৰ আনবোৰ কণীৰ দৰেই উমনি দিয়ে। উমনি পৰজীৱীতা দেখা পোৱাৰ প্ৰধান কাৰণ বোৰৰ ভিতৰত নিজে বাহ সাজি কণী উমনি দিয়াত অক্ষমতা, আনৰ বাহতো পোৱালি জগাই প্ৰজনন অধিক সফল কৰাৰ উদেশ্য হ'ব পাৰে। উমনী পৰজীৱীসমূহৰ ভিতৰত কুলি চৰায়ে আটাইতকৈ বেছি জনাজাত যদিও এনে এশৰো অধিক প্ৰজাতি পোৱা যায়।
মানৱ সমাজত গুৰুত্ব
পাৰিপাৰ্শ্বিকতাৰ কথা বাদ দিলেও, মানৱ সমাজত চৰাইৰ গুৰুত্ত অপৰিসীম। পৃথিৱীৰ প্ৰায় সকলোবোৰ লোককৃষ্টিত চৰাইৰ উপস্থিত লক্ষ্য কৰিবলগীয়া। সৌন্দৰ্যৰ প্ৰতীক হিচাপে মানৱ সভ্যতাত চৰাইৰ এক বিশেষ স্থান আছে। তদুপৰি চৰাইৰ অৰ্থনৈতিক দিশতো অনেক অৱদান আছে, বিভিন্ন চৰাইৰ মাংস, বিভিন্ন খাদ্য প্ৰণালীৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ।
চৰাই সততে দেখা পোৱা যায় বাবে মানুহৰ লগত চৰাইৰ সম্বন্ধ মানৱজাতিৰ জন্মলগ্নৰপৰাই চলি আহিছে। কেতিয়াবা এনে সম্বন্ধ 'পৰস্পৰ সহজীৱি' (mutualistic), যেনে 'মৌ-বিচৰা চৰাই'ৰ (honeyguide) লগত আফ্ৰিকাৰ 'ব'ৰানা' (Borana) সম্প্ৰদায়ৰ মানুহৰ। আন ক্ষেত্ৰত, যেনে ঘৰচিৰিকাৰ লগত মানুহৰ সম্বন্ধ 'সহভোজী' প্ৰকাৰৰ (commensal), য'ত মানুহৰ দৈনন্দিন কাম-কাজৰপৰা ঘৰচিৰিকাই খাদ্যবস্তু লাভ কৰে। কেবাবিধ চৰাইৰ প্ৰজাতি শস্য-বিনস্তকাৰী,, আৰু কিছুমান ক্ষেত্ৰত চৰাইৰ দ্বাৰা 'পক্ষী-সংকট' (aviation hazard) হোৱাৰো সম্ভাৱনা থাকে। মানুহৰ কৰ্ম-কাণ্ডৰপৰাই চৰাইৰ ক্ষতি হ'ব পাৰে, আৰু মানুহৰ বিভিন্ন কাৰ্য, যেনে চিকাৰ, পক্ষী-সীহ-বিষৰ প্ৰয়োগ, কীটনাশক দ্ৰৱ্যৰ প্ৰয়োগ, বাহনৰ খুন্দা, অন্য পোহনীয়া জন্তৰ দ্বাৰা হত্যা আদিৰে কেবাবিধ চৰাইৰ বিলুপ্ত হৈছে বা বিলুপ্ত হোৱাৰ উপক্ৰম ঘটিছে।
চৰাই কিছুমান ৰোগৰ বীজাণু বিয়পোৱা মাধ্যমো হ'ব পাৰে, যেনে ছিটাক'ছিছ (psittacosis), ছালম'নেল'ছিছ (salmonellosis), কেম্পাইল'বেক্টৰিঅ'ছিছ (campylobacteriosis), মাইক'বেক্টেৰিঅ'ছিছ (পক্ষী যক্ষ্মা), পক্ষী জ্বৰ, জিয়াৰডিয়েছিছ (en:giardiasis) আৰু ক্ৰিপ্ট'স্প'ৰিডিঅ'ছিছ (en:cryptosporidiosis)। ইয়াৰোপৰি জীৱ-জন্তুৰ শৰীৰৰপৰা কিছুমান ৰোগ পক্ষীয়ে বৃহৎ দূৰত্বত থকা মানৱ-দেহলৈ বিয়পাব পাৰে।
অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব
ঘৰচীয়া চৰায়ে মানুহক মাংস আৰু কণী যোগান ধৰে যি মানূহৰ বাবে প্ৰটিনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উৎস। এক তথ্য অনুসৰি ২০০৩ চনত সমগ্ৰ বিশ্বযুৰি ৭৬ মিলিয়ন টন ঘৰচীয়া চৰাইৰ মাংস আৰু ৬১ মিলিয়ন টন কণী উৎপাদন হৈছিল। মাংসৰ বাবে বহুটো চৰাই চিকাৰো কৰা হয়। উত্তৰ আৰু দক্ষিণ আমেৰিকাত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা চৰাইসমূহৰ ভিতৰত জলচৰ চৰাই (waterfowl), কুকুৰা-জাতীয় চৰাই (pheasant), কপৌ, ক্কুৱেইল (quail), পাৰট্ৰিজ (partridge), গ্ৰাউজ (grouse) আদি উল্লেখযোগ্য। যদিও কিছুমান বিশেষ চৰাইৰ চিকাৰ বহনক্ষম (sustainable), চিকাৰে প্ৰায়ভাগ চৰাইৰ প্ৰজাতিৰে জনসংখ্যাত বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলাইছে আৰু ইহঁতক বিলুপ্তিৰ পথলৈ থেলি দিছে।
চৰাইৰ পৰা পোৱা বাণিজ্যিকভাৱে মূল্যৱান পদাৰ্থ হৈছে কাপোৰ আৰু শুৱাৰ বিভিন্ন সামগ্ৰীত ব্যৱহৃত পাখি (বিশেষকৈ হাঁহজাতীয় চৰাইৰ পাখি), ফছফৰাছ আৰু নাইট্ৰজেনৰ মূল্যৱান উৎস হিচাপে সাগৰীয় চৰাইৰ মল ইত্যাদি।
ধৰ্ম আৰু লোক-সংস্কৃতিত
বিভিন্ন লোক সংস্কৃতিৰ মাজত চৰাইৰ ভূমিকাও ভিন্ন। উদাহৰণ স্বৰূপে আফ্ৰিকাৰ বিভিন্ন অঞ্চলত ফেঁচাক দুৰ্ভাগ্য, ডাইনী আৰু মৃত্যুৰ স'তে জড়িত কৰা হয় কিন্তু ইউৰোপৰ প্ৰায়ভাগ অঞ্চলত ইয়াক আকৌ জ্ঞানী বুলি গণ্য কৰা হয়। । তেনেদৰে কাকৈশিৰাক প্ৰাচীন ইজিপ্টত পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল কিন্তু ইউৰোপত ইয়াক চোৰৰ শাৰীত ৰখা হৈছিল।
সংৰক্ষণ
যদিও মানুহৰ কাৰ্য্যকলাপে চৰাইৰ কিছুমান প্ৰজাতিৰ যেনে 'Barn Swallow' আৰু 'European Starling' আদিৰ বিস্তৃতিত সহায় কৰিছে, তাতোকৈ বহু বেছি পৰিমাণে প্ৰজাতিৰ বিলুপ্তিকৰণত অধিক প্ৰভাৱিত কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে এশৰো অধিক চৰাইৰ প্ৰজাতি বিলুপ্ত হোৱাৰ তথ্য পোৱা যায় যদিও শেহতীয়াকৈ প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপ সমূহত মানুহৰ আবাদী আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত মানুহৰ অদুৰদৰ্শী কাৰ্য্যকলাপৰ বলি হৈ নাটকীয় ভাৱে ৭৫০-১৮০০টা চৰাইৰ প্ৰজাতি বিলুপ্ত হৈ গৈছিল। বৰ্তমান সমগ্ৰ বিশ্বতে এক বুজন পৰিমাণৰ চৰাইৰ প্ৰজাতি বিলুপ্তিৰ পথত আগবাঢ়িছে। ইয়াৰে ১,২২৭টা প্ৰজাতি ২০০৯ চনত আই. ইউ. চি. এনৰ ৰেড লিষ্টত সংকটপূৰ্ণ (threatened) অৱস্থাত থকা প্ৰজাতি বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।
চৰাইৰ বিলুপ্ত হোৱাৰ আটাইতকৈ আলোচিত কাৰণটো হ'ল মানুহে কৰা পৰিৱেশ বিনষ্টিকৰণ আৰু তাৰ ফলত হোৱা বাসস্থান ধ্বংসৰ প্ৰক্ৰিয়া (Habitat loss)। অন্যান্য কাৰণ সমূহ হ'ল, চোৰাং-চিকাৰ, প্ৰয়োজনাধিক মাছ মৰা, পৰিৱেশ প্ৰদুষণ, কীটনাশকৰ ব্যৱহাৰ, নতুনকৈ সংস্থাপিত হোৱা বহিৰাগত প্ৰজাতি (nonnative invasive species)ৰ স'তে হোৱা প্ৰতিযোগিতা, আৰু গোলকীয় বতৰ পৰিৱৰ্তন (Climate change) ইত্যাদি।
চৰকাৰ তথা পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ কৰ্মী সকলে উপযুক্ত আইনৰ সহায় লৈ আৰু পৰিৱেশ restoration (ecological restoration) ৰে চৰাইৰ বাসস্থানৰ প্ৰতিৰক্ষা দিয়ে বা প্ৰয়োজন সাপেক্ষে captive breeding আৰু পুনৰ সংস্থাপন (reintroduction)ৰ বাবেও পদক্ষেপ হাতত লোৱা দেখা যায়। এনে পদক্ষেপসমূহ আংশিক ভাৱে হ'লেও সফল হৈছে বুলি কব পাৰি। এটা গৱাষণাত গম পোৱা গৈছিল যে এনেধৰণৰ পসক্ষেপ সমূহে ১৯৯৪ ৰ পৰা ২০০৪ ৰ ভিতৰত অতি কমেও ১৬ বিধ চৰাইৰ প্ৰজাতি বিলুপ্ত হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব পাৰিছে।
চৰাইৰ উৰণ পেশী আৰু উৰণ ক্ৰিয়াবিধি
উৰণ পেশী: চৰাইবোৰে ডেউকা দুখন ওপৰ তলকৈ কোৱাই বতাহত উৰিব পাৰে। চৰাইৰ আগ ঠেং দুখন ৰূপান্তৰিত হৈ ডেউকাৰ সৃষ্টি হৈছে। উৰণ কাৰ্যৰ বাবে চৰাইৰ কিছুমান শক্তিশালী উৰন পেশী থাকে। এই পেশীবোৰ উৰোস্থি (Sternum) আৰু উৰোস্থিৰ তলত থকা তৰীদলৰ (Keel) লগত সংযুক্ত হৈ থাকে। উৰণ পেশীবোৰ যথেষ্ট ডাঙৰ। এই উৰণ পেশীবোৰ তলত দিয়া ধৰণৰ।
১. বক্ষ পেশী (Pecoral muscles): উৰণ কাৰ্যত সহায় কৰিবলৈ অতি প্ৰয়োজনীয় পেশী হ’ল বক্ষ পেশী। ই দুই প্ৰকাৰৰ, যেনে – বৃহৎ বক্ষ পেশী (Pectoralis major) আৰু লঘু বক্ষ পেশী (Pectoralis minor)। এই পেশীবোৰৰ কাম হ’ল ডেউকা দুখনক টানি আৰু এৰি দি ডেউকা দুখনক তল- ওপৰ কৰোৱা। এই পেশী দুটা উৰোস্থিৰ তৰীদল আৰু ডেউকাত লাগি থাকে।
২. সহায়ক পেশী (Accessory muscles): চৰাইৰ উৰণ ক্ৰিয়াত সহায় কৰিবলৈ বক্ষ পেশীৰ উপৰিও আন কিছুমান সহায়ক পেশীও থাকে। বক্ষ পেশীৰ ঠিক তলতে ত্ৰিভুজ আকৃতিৰ কৰাক’ব্ৰেকিয়েলিছ লংগাছ (Coraco brachialis longus) নামৰ আন এটুকুৰা পেশী থাকে। এই পেশীটো কোৰাককিড আৰু উৰোস্থিৰ পৰ্শুকী বা কষ্টেল প্ৰবৰ্ধৰ (Costal process) পৰা ওলায় আৰু ইয়াৰ ঠেক কণ্ডৰা অংশ প্ৰগণ্ডিআস্থি মুণ্ডৰ পিছফালে লাগি থাকে। এই প্ৰশীয়ে ডেউকাখনত তললৈ নমোৱাত সহায় কৰে। ইয়াৰ উপৰিও কৰাক’ব্ৰেকিয়েলিছ লংগাছৰ (Coraco brachialis longus) সম্মুখৰ পিনে কৰাক’ ব্ৰেকিয়েলিছ ব্ৰিভিছ (Coraco brachialis brevis) নামৰ আন এটুকুৰা সৰু ঠেক পেশীয়েও উৰণত সহায় কৰে।
৩. আভ্যন্তৰিক পেশী (Intrensic muscles): আভ্যন্তৰিক পেশীবোৰো উৰণৰ বাবে আতি লাগতিয়াল। ইয়াৰে ভিতৰত বাহুৰ বাইচেপ (Biceps) আৰু ট্ৰাইচেপ (Triceps) পেশী উল্লেখযোগ্য। এই পেশী দুটাই উৰণৰ সময়ত কিলাকুটিটো ঘূৰোৱাত সহায় কৰে। পূৰ্ব-বাহুৰ (Fore arm) এক্সটেনছৰ কাৰ্পি ৰেডিয়েলিছ (Extensor carpi radialis) আৰু এক্সটেনছৰ কাৰ্পি আলনেৰিছ (Exensor carpi ulnaris) নামৰ পেশী দুটাই ডেউকাখন জপোৱা আৰু মেলাত সহায় কৰে। আকৌ দুডাল ব্ৰেকিঅ’ ৰেডিয়েলিছ (Brachio-radialis) পেশীয়ে ৰেডিয়াছ (Radius) অস্থিডালক ঘূৰোৱাত সহায় কৰে। অতিশয় হ্ৰাসপ্ৰাপ্ত ডিজিটেল পেশীবোৰে (Digital muscles) উৰণৰ সময়ত পৃথক অংশসমূহ আনকি পাখিবিলাককো ঘুৰা মেলাত সহায় কৰে। আন এটুকুৰা পলিছিছ পেশীয়ে প্ৰথম আঙুলিত লাগি থকা এলুলা বা বাষ্টাৰ্ড ডেউকাখনক (Alula or bastard wing) স্বাধীন ভাবে লৰাচৰা কৰাত সহায় কৰে।
উৰণ ক্ৰিয়াবিধি (Mechanism of Flight): 	চৰাইৰ আকৃতি অনুসৰি উৰণৰ আৰম্ভণি ক্ৰিয়াবিধিও বেলেগ হয়। সৰু চৰাইবোৰে উৰাৰ আগে আগে ঠেং দুখনৰ সহায়ত এটা জাপ মাৰে। এই জাপটোৱে উৰিবৰ বাবে চৰাইটোক শক্তি যোগায়। ডাঙৰ আকৃতিৰ চৰাইৰ ক্ষেত্ৰত উৰণ কাৰ্যৰ আৰম্ভণিৰ বাবে যথেষ্ট শক্তিৰ প্ৰয়োজন হয়। সেয়েহে শক্তি গোটাবৰ বাবে চৰাইটোৱে প্ৰথমতে কিছুদূৰ জোৰেৰে দৌৰ মাৰে নাইবা সাঁতোৰে যাতে মাটি এৰি বতাহত যাবলৈ পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে বল আৰু উল্লাস পায়। উৰাৰ আৰম্ভণিত চৰাইটোৱে ডেউকাখন তলমুৱাকৈ আৰু পিছৰ ফালে কোৱাবলৈ ধৰে যাৰ ফলত প্ৰকৃত উৰণ আৰম্ভ হয়। আকৌ নামিবৰ সময়ত ডেউকা দুখন ওপৰলৈ আৰু আগলৈ কোৱাই কোৱাই চৰাইটো মাটিলৈ বা নিৰ্দিষ্ট স্থানলৈ নামি আহে। চৰাইৰ প্ৰকৃত উৰণ পেশী হ’ল বৃহৎ বক্ষ পেশী। বৃহৎ বক্ষ পেশীৰ সংকোচনে ডেউকাখনক তলৰপিনে কোবাবলৈ শক্তি যোগায় যাৰ ফলত চৰাইটো ওপৰলৈ উঠে। ডেউকা দুখন তললৈ কোবোৱাৰ ফলত উত্তোলন বলৰ (Lift force) সৃষ্টি হয় আৰু চৰাইটো ওপৰলৈ উঠিবলৈ ধৰে। আকৌ বতাহৰ সোঁত ডেউকাৰ ওপৰেদি যোৱাৰ ফলত ওপৰৰ বায়ু চাপ কম হয় আৰু ইও চৰাইটোক কিছু ওপৰলৈ উঠাত সহায় কৰে। লঘু বক্ষ পেশীৰ সংকোচনে ডেউকা দুখনক ওপৰলৈ কোবোৱাত সহায় কৰে। ওপৰ ফালে কোবোৱাৰ ফলত ডেউকা দুখন আংশিক ভাবে জাপ খায় আৰু ডেউকাৰ মাজেৰে বায়ু পাৰ হৈ যাব পাৰে। ইয়াৰ ফলত চৰাইটো লাহে লাহে তললৈ নামি আহিবলৈ ধৰে। চৰাইৰ পুচ্ছ পাখিসমূহে বঠাৰ দৰে কাম কৰে। পুচ্ছ পাখিসমূহ ওপৰলৈ ডাঙি ধৰিলে চৰাইটো ওপৰমূৰা হয় আৰু তলফালে নমাই দিলে চৰাইটো তলমূৱা হয়। নামিবৰ সময়ত চৰাইটোৱে পুচ্ছ পাখিবোৰ তললৈ নমাই দি বিছনীৰ দৰে কোবাৱাৰ ফলত ব্ৰেকৰ কাম কৰে আৰু লগে লগে ই ঠেং দুখন তললৈ নমাই দি গছৰ ডালত বা আন কোনো ঠাইত নামি পৰে।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:বৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিন্যাস *
পুণেৰী পাগুৰী
পূণেৰী পাগুৰী (Puneri Pagadi) মহাৰাষ্ট্ৰৰ পূণে নগৰীৰ গৌৰৱ আৰু সন্মানৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা এক প্ৰকাৰৰ পাগুৰী। দুই শতিকাৰ আগতে ইয়াৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। এই পাগুৰী সন্মানৰ প্ৰতীক হ'লেও আজি কালি মহাবিদ্যালয় বোৰত পাৰম্পাৰিক দিনসমূহতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। এই পাগুৰীৰ সুকীয়া পৰিচয় ৰক্ষা কৰিবলৈ স্থানীয় লোকসকলে "ভৌগোলিক পৰিচায়ক"ৰ মৰ্যাদা দাবী কৰিছিল। ২০০৯ চনৰ ৪ ছেপ্তেম্বৰত তেওঁলোকৰ বহুদিনৰ দাবী পূৰণ হ’ল আৰু এই পাগুৰী এক বৌদ্ধিক সম্পদৰূপে পৰিগণিত হ’ল।
ইতিহাস
১৯ শতিকাৰ এজন সমাজ-সংঘঠক মহাদেৱ গোবিন্দ ৰাণাডে পোন-প্ৰথমে এই পাগুৰীৰ প্ৰচলন কৰিছিল। পিছলৈ কেইবাজনো বিখ্যাত নেতা লোকমান্য তিলক, জে.এছ. কৰণদিকাৰ, দি.দি. চাথে, তাতিয়াচাহেব কেলকাৰ আৰু দাত্তু বামন পটদাৰে এই পাগুৰী পিন্ধিছিল। ১৯৭৩ চনৰ মাৰাঠী ভাষাৰ নাটক "ঘাচীৰাম কটৱাল"ৰ পৰা ই আৰু অধিক জনপ্ৰিয় হৈ পৰিল।
ব্যৱহাৰ
এই পাগুৰী সাধাৰণতে কিছুমান বিশেষ অনুষ্ঠান যেনে বিয়া-বাৰু আৰু বিদ্যালয়-মহাবিদ্যালয়ৰ পাৰম্পাৰিক দিৱসত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যুৱসকলে "গন্ধাল" কলা প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে এই পাগুৰী মাৰে। তদুপৰি ঐতিহাসিক বোলছবি আৰু থিয়েটাৰত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি
থাপনা (মুখপত্ৰ)
বিৱৰণ
পাহাৰীয়া জিলা ডিমা হাচাওৰ সদৰ ঠাই হাফলঙত চাকৰিসূত্ৰে বাস কৰা ভৈয়ামৰ অসমীয়াভাষী অসমীয়া লোকৰ মিলনৰ একমাত্ৰ উমৈহতীয়া ঠাই হাফলং নামঘৰ৷ এই নামঘৰৰে ৭ আগষ্টৰ প্ৰতিষ্ঠা দিৱসত প্ৰতি বছৰে “থাপনা’’ উন্মোচন কৰা হয়৷ “থাপনা’’ৰ সূচনা হৈছিল, ১৯৯১ চনৰ ৭ আগষ্ট তাৰিখে৷ প্ৰথম সংখ্যাৰ পৰা একেৰাহে চতুৰ্থ বছৰৰ চতুৰ্থ সংখ্যালৈ সম্পাদক আছিল ধৰ্মেশ্বৰ দুৱৰা৷ চতুৰ্থ সংখ্যাটি প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত “থাপনা’’ অদৃশ্য কাৰণত বন্ধ হৈ যায়৷ দীৰ্ঘ বিৰতিৰ পাছত ২০০৮ চনত হাফলং নামঘৰৰ ৰূপালী জয়ন্তী বৰ্ষত পুনৰ মুখপত্ৰ “থাপনা’’ প্ৰকাশৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়৷ এই উদ্দেশ্যে দিগন্ত দাসক সম্পাদক নিৰ্বাচিত কৰা হয়৷ সেইবৰ্ষৰ সংখ্যাটোক পঞ্চম সংখ্যা হিচাপে ধৰি বৰ্তমানলৈ থাপনা প্ৰতি বছৰে প্ৰকাশ হৈ আছে৷ নামঘৰৰ পৰিচালনা সমিতিয়ে প্ৰতিবছৰে সম্পাদক আৰু সম্পাদনা সমিতি নিৰ্বাচিত কৰি দিয়ে আৰু তেওঁলোকে মুখপত্ৰখনি সজাই উলিয়ায়৷
থাপনাৰ প্ৰথম চাৰিটা সংখ্যা
থাপনাৰ প্ৰথম চাৰিটা সংখ্যাৰ সম্পাদক আছিল ধৰ্মেশ্বৰ দুৱৰা৷ তেখেতৰ সম্পাদনাত ড° মহেশ্বৰ নেওগ, বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত, শিৱনাথ বৰ্মন, মেনসিং তেৰাং, কৰবী ডেকা হাজৰিকা, মোহিনী মোহন শইকীয়া, কেশৱানন্দ দেৱগোস্বামী, লীলা গগৈম যতিন্দ্ৰনাথ গোস্বামী, নাহেন্দ্ৰ পাদুন, বাপচন্দ্ৰ মহন্ত, সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা, নবীন চন্দ্ৰ শৰ্মা আৰু প্ৰবীণ চন্দ্ৰ দাস আদি সাহিত্যিকৰ লেখা প্ৰকাশ পাইছিল৷ ঘাইকৈ গদ্যময় মুখপত্ৰখনত শংকৰী কলা-কৃষ্টি বিষয়ক লেখা দুৱৰাৰ সম্পাদনাত ঠাই পায়৷ গুৰুচৰিতৰ পুনৰ অধ্যয়নৰ আৱশ্যকতা, অসমত নৱ-বৈষ্ণৱ আদৰ্শ আৰু সংগঠন : সাম্প্ৰতিক সামাজিক পৰিস্থিতিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, শংকৰী ধৰ্মৰ সৰলতা, মাধৱদেৱৰ দাৰ্শনিক চিন্তাধাৰা, হিন্দু-মুছলমানৰ সম্প্ৰীতি স্থাপনত ধৰ্মৰ ভূমিকা, গুৰু নানক আৰু শংকৰদেৱ, জেমী নগা সকলৰ ধৰ্মীয় পৰম্পৰা, শংকৰী সংস্কৃতি, অসমৰ জনজাতীয় সংস্কৃতিত শমকৰী সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱ, শাস্ত্ৰীয় সংগীত আৰু বৰগীত, অংকীয়া নাটৰ গদ্যৰীতি, পুতলা নাচ, অংকীয়া নাট ভাওনাৰ উৎপত্তি সন্দৰ্ভত মধ্যযুগৰ ভাৰতীয় নাট্যানুষ্ঠানৰ বিচাৰ আদি শিৰোনামাৰে বিভিন্ন লেখা থাপনাত প্ৰকাশ পাইছিল৷
পৰৱৰ্তীকালৰ থাপনা
দিগন্ত দাসৰ সম্পাদনাত ৰূপালী জয়ন্তী বৰ্ষৰ থাপনা প্ৰকাশ পায় ২০০৮ চনত৷ মুঠ পৃষ্ঠা সংখ্যা আছিল, ৮০, আৰু এই সংখ্যা থাপনা স্থানীয় লেখক-লেখিকাসকলৰ বিভিন্ন প্ৰবন্ধ আদিৰে সজোৱা হয়৷ বৰ্তমানলৈ প্ৰতি বছৰে থাপনা বিভিন্ন সম্পাদকৰ সম্পাদনাত প্ৰকাশ পাই আছে৷
তথ্য সূত্ৰ
শ্ৰেণী:অসমীয়া আলোচনী
ভাৰতীয় মানক ব্যুৰো
ভাৰতীয় মানক ব্যুৰো (Bureau of Indian Standards) হ’ল ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মানক নিৰ্ধাৰণ কৰা সংস্থা। ইয়াৰ প্ৰথমে নাম আছিল ভাৰতীয় মানক স্ংস্থান (ISI), যাক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল ১৯৪৬ চনত। ভাৰতীয় মানক ব্যুৰোক বি আই এছ অধিনিয়মৰ ২০১৬ যোগেদি প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।
কৰ্পোৰেট সংস্থা হিচাপে সংস্থানটো আৰম্ভ কৰা সময়ত ইয়াত ২৫জন সদস্য আছিল। সদস্যসকলক কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্যিক চৰকাৰবোৰৰ পৰা, উদ্যোগসমূহৰ পৰা, বৈজ্ঞানিক আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানসমূহ আৰু উপভোক্তা সংগঠনসমূহৰ পৰা নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্য্যালয় নতুন দিল্লী ত অৱস্থিত। কলকাতা(পূৱৰ), চেন্নাই(দক্ষিণা), মুম্বাই(পশ্চিমা),দিল্লী (কেন্দ্ৰীয়) আৰু ছণ্ডীগড়(উত্তৰা) ত ইয়াৰ ক্ষেত্ৰিয় কাৰ্য্যালয় আছে । ইয়াৰ কেইবাটাও শাখা কাৰ্যালয় আছে; আহ্‌মেদাবাদ, বাঙ্গালোৰ, ভূৱেনেশ্বৰ, ভূপাল, কৈম্বাত'ৰে, দেৰাডুন, ফৰিদাবাদ, গাজিয়াবাদ, গুৱাহাটী, হায়দৰাবাদ, জয়পুৰ, কোচি, লক্ষ্ণৌ, নাগপুৰ, পাৰৱানো, পাটনা, পুনে, ৰাজকোট, দুৰ্গাপুৰ, জামছেদপুৰ আৰু বিশাখাপট্‌তনম ।
জৈৱিক ৰসায়ন
জৈৱিক ৰসায়ন (Organic chemistry) হৈছে ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ এটা উপশাখা য'ত জৈৱযৌগ আৰু জৈৱপদাৰ্থসমূহৰ ধৰ্ম, গঠন আৰু বিক্ৰিয়াসমূহৰ বিশয়ে বিজ্ঞানসন্মত অধ্যয়ন কৰা হয়। জৈৱযৌগ আৰু জৈৱপদাৰ্থসমূহ হৈছে সেইবোৰ য'ত কাৰ্বনৰ অণুৰ উপস্থিতি আছে । জৈৱিক ৰসায়নত হাইড্ৰ'কাৰ্বনৰ (যিবোৰ যৌগত হাইড্ৰ'জেন আৰু কাৰ্বন থাকে) বিষয়ে আলোচনা কৰা হয়  আৰু লগতে বৃহৎ সংখ্যক যৌগ য'ত কাৰ্বনৰ বাহিৰেও আন মৌল থাকে যেনে অক্সিজেন, নাইট্ৰ'জেন, ছালফাৰ, ফছফৰাছ আৰু হেল'জেন গ্ৰুপৰ তেজস্ক্ৰিয়ভাৱে সুস্থিৰ (Radiostable) মৌলবোৰ। কাৰ্বনৰ যোজ্যতা চাৰি। কাৰ্বনৰ এটা পৰমাণুৱে আন পৰমাণুৰ সৈতে একবন্ধনী, দ্বিবন্ধনী, ত্ৰিবন্ধনী গঠন কৰি বিভিন্ন অণু গঠন কৰে। লগতে ইলেক্ট্ৰনৰ স্থান সলনি কৰি বিভিন্ন সজ্জাৰ অণু গঠন কৰে।
ইতিহাস
ঊণবিংশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ পৰা শৃঙ্খলাবদ্ধভাৱে জৈৱিক ৰসায়নৰ অধ্যয়ন আৰম্ভ হয় বুলি জানিবলৈ পৰা গৈছে। ১৮১৬ চনত মাইকেল চেভ্ৰিউল (Michel Chevreul) নামৰ বিজ্ঞানীজনে বিভিন্ন চৰ্বী আৰু ক্ষাৰৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা চাবোন সম্পৰ্কে গৱেষণা চলাইছিল। ১৮২৮চনত ফ্ৰেইডৰিক্ ৱহলাৰে (Friedrich Wöhler) প্ৰস্ৰাৱৰ প্ৰধান অংশ ইউৰিয়া (Urea) নামৰ জৈৱযৌগবিধ এম'নিয়াম চায়ানেট (ammonium cyanate, NH4CNO) ৰ পৰা তৈয়াৰ কৰে। যাৰ ফলত সেইসময়ত অজৈৱ যৌগৰ পৰা জৈৱ যৌগ সৃষ্টি কৰিব নোৱাৰি বুলি মানুহৰ মনত সোমাই থকা ভ্ৰান্ত ধাৰণাটো দূৰ হয় । ১৮৫৬ চনত উইলিয়াম হেনৰী পাৰ্কিনে (William Henry Perkin) কুইনাইন তৈয়াৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি থাকোঁতে আকস্মিকভাৱে এবিধ জৈৱিক ৰঞ্জক পদাৰ্থ আৱিষ্কাৰ কৰে যিটো বৰ্তমান পাৰ্কিনৰ মউভ (Perkin's mauve) বুলি জনা যায় । ফ্ৰেডৰিক আগষ্ট কেকুলে (Friedrich August Kekulé) আৰু আৰ্কিবাল্ড স্কট কুপাৰে (Archibald Scott Couper) ১৮৫৮ চনত সুকীয়া সুকীয়াকৈ দিয়া অণুৰ ৰাসায়নিক গঠনৰ ধাৰণা জৈৱিক ৰসায়নৰ ইতিহাসত উল্লেখযোগ্য আৱিষ্কাৰ । দুয়োজনে আগবঢ়োৱা ধাৰণামতে চতুৰ্যোজী কাৰ্বন পৰমাণুৱে ইটোৱে সিটোৰ লগত লগ লাগি কাৰ্বনৰ জালসদৃশ অণু গঠন কৰে। উপযুক্ত ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াৰ সহায়ত সেই আণৱিক বান্ধনি ধৰা পেলাব পৰা যায়।
উণবিংশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত জৈৱিক ৰসায়নৰ ওপৰত ব্যৱস্থাগত অধ্যয়ন চলাই সংশ্লেষিত নীল (Indigo) উৎপাদন কৰা হয়। এডল্ফ ভন বেইয়াৰে (Adolf von Baeyer) উদ্ভাৱন কৰা সংশ্লেষিত নীলৰ জৰিয়তে ১৮৯৭চনৰ পৰা ১৯১৪চনৰ ভিতৰত প্ৰাকৃতিক নীলৰ উৎপাদন ১৯০০০টনৰ পৰা ১০০০ টনলৈ কমি যায়। ২০০২চনত পেট্ৰকেমিকেলচৰ পৰা ১৭০০০টন সংশ্লেষিত নীল উৎপাদন কৰা হয়।
খাৰুৱা তেলৰ আৱিষ্কাৰে জৈৱিক ৰসায়নৰ উন্নতিত অৰিহণা যোগায়। খাৰুৱা তেলৰ পৰা বিভিন্ন যৌগ উৎপাদন কৰাৰ পৰাই পেট্ৰ'কেমিকেল ইণ্ডাষ্ট্ৰীৰ আৰম্ভণি হয়। য'ত কৃত্ৰিম ৰবৰ, প্লাষ্টিক, আঠা আদি সফলভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হয়।
ধৰ্মসমূহ
জৈৱিক যৌগ সমূহৰ ভৌতিক ধৰ্মসমূহ গুণগত আৰু সংখ্যাগত হিচাপে ভাগ কৰা হয়। গুণগতৰ ভিতৰত পৰে গোন্ধ, ৰঙ, দ্ৰৱণীয়তা। সংখ্যাগতৰ ভিতৰত পৰে উতলাংক, গলনাংক আৰু প্ৰতিসৰণাংক।
উতলাংক আৰু গলনাংক
জৈৱযৌগসমূহ উতলে আৰু গলে। ইহঁতৰ উতলাংক আৰু গলনাংক অণুৰ ধ্ৰুৱতা আৰু আণৱিক ভৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। জৈৱযৌগসমূহ ৩০০°ছেলচিয়াচ উষ্ণতাৰ ওপৰত সুস্থিৰ হৈ নাথাকে যদিও কিছুমান ব্যতিক্ৰম নথকা নহয়। কিছুমান জৈৱযৌগ যেনে পেৰা-ডাইক্ল'ৰ'বেনজিন্ (para-dichlorobenzene) পোনে পোনে ভাপ হৈ উৰি যায়।
দ্ৰৱণীয়তা
প্ৰশম (Neutral) জৈৱ যৌগসমূহ জৈৱ দ্ৰাৱকতকৈ পানীত কম দ্ৰৱণীয়। কিন্তু আয়নীভূত জৈৱ যৌগৰ লগতে হাইড্ৰ'জেন বন্ধনি থকা কম আণৱিক ভৰ বিশিষ্ট এলক'হ'ল, এমাইন (amines), কাৰ্বক্সিলিক এচিড (carboxylic acids) সমূহ এইক্ষেত্ৰত ব্যতিক্ৰম। জৈৱিক যৌগসমূহ সাধাৰণতে জৈৱিক দ্ৰাৱকত দ্ৰৱীভূত হয়।
গোটা অৱস্থাৰ ধৰ্মসমূহ
ব্যৱহাৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আণৱিক ক্ৰিষ্টেল (molecular crystals) আৰু জৈৱিক বহুযোগী (organic polymers) সমূহৰ দৰে বিশেষ গঠনসমূহৰ ধৰ্মৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। উদাহৰণস্বৰূপে বৈদ্যুতিক বলবিদ্যা, বৈদ্যুতিক পৰিবাহী, আলোক বৈদ্যুতিক ধৰ্মসমূহ।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:ৰসায়ন বিজ্ঞান শ্ৰেণী:জৈৱিক ৰসায়ন
পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা
পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা অসমৰ ৩৩ খন জিলাৰ ভিতৰত নতুনকৈ গঠন হোৱা জিলা। কাৰ্বি আংলং জিলাৰ পশ্চিম অংশৰে ২০১৬ চনত এই জিলা আনুষ্ঠানিক ভাবে উদ্ধোধন কৰা হয়। জিলাখন কাৰ্বি আংলং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদৰ এটা অংশ। ইয়াৰ প্ৰশাসনিক কাম-কাজ সংবিধানৰ ষষ্ঠ অনুসুচী মতে চলোৱা হয়।
ভাষা
কাৰ্বি ভাষা এই অঞ্চলৰ মুখ্য ভাষা। ইয়াৰ লগতে ইংৰাজী, হিন্দী আৰু অসমীয়া ভাষা এই অঞ্চলত প্ৰচলিত। এই জিলাত কাৰ্বি জনগোষ্ঠীৰ লগতে তিৱা, লালুং, গাৰো, বড়ো ইত্যাদি জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰে।
যাতায়ত
এই জিলাৰ সদৰ স্থলপথৰ সু ব্যৱস্থা আছে। কাৰ্বি আংলং স্বায়ত্ব শাসিত পৰিষদৰ বাছে জিলাৰ সদৰ আৰু আন গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান যেনে গুৱাহাটী, ডিফু, হোজাই ইত্যাদিৰ লগত সংযোগ কৰে। আটাইতকৈ ওচৰৰ ৰে'ল ষ্টেচন হোজাই হামৰেণৰ পৰা প্ৰায় ৪৭ কিঃমিঃ নিলগত অৱস্থিত। লোকপ্ৰিয় গোপিনাথ বৰদলৈ আন্তৰ্জাতিক বিমান বন্দৰ পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলাৰ নিকটবৰ্তী বিমান বন্দৰ।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা
মতিৰাম বৰা
মতিৰাম বৰা (Motiram Bora) ভাৰতৰ স্বাধীনতা যুঁজৰ সংগ্ৰামী আৰু স্বাধীনোত্তৰ অসমৰ গোপীনাথ বৰদলৈ মন্ত্ৰীসভা আৰু বিষ্ণুৰাম মেধি মন্ত্ৰীসভাৰ বিভিন্ন বিভাগৰ মন্ত্ৰী আছিল৷ বৰ্তমানৰ মৰিগাঁও জিলাৰ অন্তৰ্গত বৰঙাবাৰীত তেখেতে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল৷
জন্ম পৰিচয় আৰু শিক্ষা
১৮৯৭ চনত মতিৰাম বৰাৰ জন্ম হয়৷ জন্ম তাৰিখ অজ্ঞাত৷ তেওঁৰ পিতৃ বুদুৰাম আৰু মাতৃৰ নাম আছিল ৰূপহী৷ বুদুৰাম এজন সাধাৰণ খেতিয়ক আছিল৷ প্ৰাথমিক শিক্ষা গাঁৱতে শেষ কৰি ১৯১০ চনত নগাঁও হাইস্কুলত নাম লগায় আৰু তাৰেপৰা প্ৰথম বিভাগত প্ৰৱেশিকা পাছ কৰে৷ ১৯১৭ চনত তেওঁ মেট্ৰিকুলেছন পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু প্ৰথম বিভাগত পাছ কৰে৷ ১৯১৯ চনত তেখেতে বুৰঞ্জী, ৰসায়ন আৰু তৰ্কবিজ্ঞান বিষয় লৈ আই,এ পাছ কৰে৷ অসম উপত্যকাৰ আই,এ পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ মাজত মতিৰাম বৰাই পঞ্চম স্থান অধিকাৰ কৰিছিল আৰু আন সাতগৰাকী ছাত্ৰৰ লগতে তেওঁ “ছিনিয়ৰ স্কলাৰশ্বিপ’’ লাভ কৰিছিল৷ ১৯২১ চনত তেওঁ কটন মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বুৰঞ্জীত অনাৰ্চসহ বি,এ পাছ কৰে৷ অসমৰ পৰা কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰিব বিচৰা দুগৰাকী শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষাৰ্থীক প্ৰতি বছৰে জলপানি দিয়াৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল৷ মতিৰাম বৰাই এই সন্মানীয় জলপানি লাভ কৰি প্ৰতিমাহে মাচুলসহ ২৫ টকাকৈ পাইছিল৷ ১৯২৩ চনত বৰাই দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰি বুৰঞ্জীত এম,এ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়৷ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা বুৰঞ্জীতে স্নাতকোত্তৰ উপাধি লোৱাৰ লগতে আইনৰ গ্ৰেজুৱেট হৈ তেওঁ ১৯২৫ চনত নগাঁৱলৈ উভতি আহে৷
পৰিয়ালবৰ্গ
মতিৰাম বৰাৰ পত্নীৰ নাম আছিল ভোগেশ্বৰী বৰা৷ তেওঁলোকৰ তিনিটা ল’ৰা সন্তান আৰু চাৰিজনী ছোৱালী৷ ল’ৰাকেইগৰাকী নাম ক্ৰমে, হেম বৰা(অসম প্ৰশাসনিক সেৱাৰ উচ্চ পদস্থ বিষয়া), অতুল বৰা(প্ৰাক্তন মহাধিবক্তা) আৰু ফণীন্দ্ৰ কুমাৰ বৰা(অধিবক্তা)৷ ছোৱালী চাৰিজনীৰ নাম আছিল, সত্যব্ৰতী শইকীয়া, অমিয়া বৰা, অৰুণা বৰা আৰু মীৰা চৌধুৰী৷