cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ৰবীনা টেণ্ডন
১৯৯১ চনত মুক্তি পোৱা একচন চলচ্চিত্ৰ পাত্থৰ কে ফুলৰ যোগে চলচ্চিত্ৰ অভিনয়ত আত্মপ্ৰকাশ কৰে আৰু নিউ ফেচ অফ দ্য ইয়েৰ শিতানত ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰে। ব্যৱসায়িকভাৱে সফল একচন ছবি দিলৱালে (১৯৯৪), মোহৰা (১৯৯৪),খিলাড়ীয়োঁ কা খিলাড়ী (১৯৯৬), আৰু জিদ্দিত (১৯৯৭) মুখ্য নাৰী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি টেণ্ডনে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
১৯৯৪ চনৰ ড্ৰামাফিল্ম লাদলাত অভিনয় কৰি শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন পায় আৰু ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালে গোবিন্দৰ সৈতে বড়ে মিঞা ছোটে মিঞা (১৯৯৮),দুলহে ৰাজা (১৯৯৮), আনাড়ী নাম্বাৰ ৱান (১৯৯৯) আদি বহুকেইখন সফল কমেডী ছবিত অভিনয় কৰে। তেওঁ অপৰাধমূলক ছবি গুলাম-ই-মুস্তাফা (১৯৯৭) আৰু শুলত (১৯৯৯) ব্যতিক্ৰমী চৰিত্ৰতো অভিনয় কৰিছিল।
২০০০ৰ দশকত টেণ্ডনে দমন (২০০১) আৰু অকছ্ (২০০১) ছবিৰ যোগে কলাত্মক ছবিতো জড়িত হয় আৰু সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে। প্ৰথমখনৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা আৰু দ্বিতীয়খনৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ স্পেচিয়েল পাৰফৰমেঞ্চ বঁটা পাবলৈ সক্ষম হয়। ছবি বিতৰক অনিল থাদানীৰ সৈতে বিবাহৰ পিছত টেণ্ডনে ছবি জগতৰ পৰা বিৰতি লৈছিল। সাময়িক বিৰতিৰ পিছত তেওঁ ছাহাৰা ৱান ড্ৰামা চাহিব বিৱি গুলাম (২০০৪),ডান্স ৰিয়েলিটি শ্ব’ , চক দে বচ্ছে (২০০৮) আৰু টক শ্ব’ ইসী কা নাম জিন্দেগী (২০১২) আৰু চিম্পলি বেটীয়েঁ উইথ ৰবীনা (২০১৪) আদি টিভি অনুষ্ঠানত তেওঁক দেখা যায়। কেইবা বছৰৰ বিৰতিক মূৰত টেণ্ডনে থ্ৰিলাৰ মাতৰত (Maatr) (২০১৭) মূল ভূমিকাত আৰু  কে.জি.এফ: চেপ্টাৰ-২ত (২০২২) সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০২১ চনত নেটফ্লিক্সৰ অপৰাধ থ্ৰিলাৰ ৱেব ধাৰাবাহিক আৰণ্যকৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ প্ৰশংসিত হয়।
টেণ্ডন এগৰাকী পৰিৱেশক কৰ্মীও আৰু ২০০২ চনৰ পৰা তেওঁ PETA-ৰ সৈতে কাম কৰি আহিছে। টেণ্ডনৰ চাৰিটা সন্তান; ইয়াৰে দুটা দত্তক আৰু দুটা নিজৰ স্বামীৰ ফালৰ।
এমিবা
এমিবা (Amoeba) শব্দটো গ্ৰীক ভাষাৰ "এম'বি" (amoibe) শব্দৰপৰা আহিছে,যাৰ অৰ্থ হ'ল "পৰিৱৰ্তন"। ১৭৫৫ চনত ৰ'ছেল ফন ৰ'ছিনহফ (Rossel von Rosenhoff) এ এমিবা আৱিষ্কাৰ কৰে। এমিবা এককোষী আৰু মুক্তভাৱে জীৱন-যাপন কৰা আদ্যপ্ৰাণী। এই প্ৰাণীবোৰ প্ৰাণীজগতৰ আটাইতকৈ নিম্নখাপৰ প্ৰাণী। ইহঁতৰ দেহ অলপ প্ৰ'ট'প্লাজমৰ দ্বাৰা গঠিত। মাত্ৰ এটা কোষৰ দ্বাৰা গঠিত হ'লেও এমিবাই শ্বসন,পুষ্টি,ৰেচন,প্ৰজনন আদি যাৱতীয় জৈৱিক-কাৰ্য সম্পন্ন কৰে। বহুকোষী প্ৰাণীবোৰৰ দৰে আকাৰগত জটিলতা নাথাকিলেও ইহঁতৰ জীৱন-ক্ৰিয়াত যথেষ্ট জটিলতা দেখা যায়। ।
আকাৰ আৰু আকৃতি
এমিবা এককোষী ক্ষুদ্ৰ প্ৰাণী। অণুবীক্ষণ যন্ত্ৰৰ সহায়ত ইয়াৰ স্থিতি স্পষ্টকৈ ধৰিব পাৰি। ইয়াৰ দেহৰ আকাৰ সাধাৰণতে ০.২৫-০.৬ mm পৰ্যন্ত। কিছুমান বৃহৎ আকৃতিৰ এমিবাৰ দেহৰ ব্যাস ১-১.৫ mm পৰ্যন্ত হয় আৰু এইবোৰ প্ৰাণীক খালি চকুৰে ক্ষুদ্ৰ ধোঁৱাবৰণীয়া বিন্দু এটাৰ দৰে দেখা যায়।
ৰবীনা টেণ্ডন
বঁটা আৰু স্বীকৃতি
১৯৯২: নিউ লাক্স ফেচ অফ দ্য ইয়েৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা (লাদলা)।
এমিবা
আকাৰ আৰু আকৃতি
বিভিন্ন দিশত,বিভিন্নভাৱে কূটপদ সৃষ্টি হোৱাৰ ফলত এমিবাৰ দেহৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট আকৃতি নাই,জীৱিত এমিবাৰ দেহৰ আকাৰ ক্ষণে ক্ষণে পৰিৱৰ্তন হৈ থাকে। ইয়াৰ দেহ বৰণহীন,অৰ্দ্ধস্বচ্ছ,দানাযুক্ত প্ৰ'ট'প্লাজমৰ দ্বাৰা গঠিত। দেহৰ কোনো পৃষ্ঠীয় আৰু অংকীয় ভাগ নাথাকে।
ৰবীনা টেণ্ডন
বঁটা আৰু স্বীকৃতি
২০০২: ফিল্মফেয়াৰ স্পেচিয়েল পাৰফৰমেঞ্চ এৱাৰ্ড (অকছ্)।
২০২৩: কলা শিতানত পদ্মশ্ৰী।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী শ্ৰেণী:তেলুগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী শ্ৰেণী:কানাড়া চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী
এমিবা
কূটপদ (Pseudopodia)
এমিবাৰ দেহৰ আকৃতি সঘনাই পৰিৱৰ্তন হৈ থাকে,কাৰণ ইয়াৰ দেহৰপৰা বিভিন্ন দিশত আঙুলিৰ দৰে ভোটা কিছুমান প্ৰক্ষেপণ (projection) ওলায় নাইবা প্ৰক্ষেপণবোৰ নোহোৱা হৈ যায়। এই প্ৰক্ষেপণবোৰক কূটপদ (pseudopodia; pseud-fal) বোলা হয়। কূটপদৰ সহায়ত এমিবাই খাদ্য গ্ৰহণ কৰা তথা চলন ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰে। এমিবা প্ৰটিয়াছৰ কূটপদ দীঘল,ভোটা আৰু সন্মুখপ্ৰাপ্ত কিছু ঘূৰণীয়া আকাৰৰ হোৱা বাবে ইয়াক ল'ব'প'ডিয়া (lobopodia) বোলা হয়।
চাইট'প্লাজমা (Cytoplasm)
প্লাজমাৱৰণে আৱৰি থকা ডাঠ জেলীৰ দৰে অংশক চাইট'প্লাজমা বোলা হয়। ই দুটা ভাগত বিভক্ত-ব্যাহ্যিক বহি:প্লাজমা (ectoplasm) আৰু অভ্যন্তৰীণ অন্ত:প্লাজমা (endoplasm)।
আন্তঃপ্লাজমীয় অংগাণু
ইহতে মানুহৰ জৰে প্রজনন নকৰে. ইহতে কোষৰ দ্বাৰা প্রজনন কৰে 8822052630
তথ্য সংগ্ৰহ
আাাাাাাাাাাাাাাাাা ৰেেেেেেেেেেে ভাাাাাইিিইিইই
শিয়াল
শিয়াল (Golden Jackal) এবিধ বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাণী। ইয়াক common jackal, Asiatic jackal, gold-wolf আদি নামেৰেও জনা যায়। শিয়ালৰ বৈজ্ঞানিক নাম হৈছে Canis Aureus।  ই দেখাত কুকুৰৰ দৰে (বৰ্ণ Canis) এবিধ স্তন্যপায়ী  স্থলচৰ প্ৰাণী। শিয়াল মূলতঃ উত্তৰ আৰু উত্তৰ-পূৱ আফ্ৰিকা, দক্ষিণ-পূব আৰু মধ্য ইউৰোপ, পূৱ-মধ্য আৰু দক্ষিণ-পূৱ এছিয়াত পোৱা যায় ।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:মাংসভোজী শ্ৰেণী:স্তন্যপায়ী প্ৰাণী
সত্যেন্দ্ৰ কুমাৰ জৈন
সত্যেন্দ্ৰ কুমাৰ জৈন দিল্লী চৰকাৰৰ এজন কেবিনেট মন্ত্ৰী তথা আম আদমী পাৰ্টিৰ এজন ৰাজনীতিবিদ। অৰবিন্দ কেজৰিৱালৰ নেতৃত্বত থকা দিল্লী চৰকাৰৰ সাতজন কেবিনেট মন্ত্ৰীৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম। তেওঁৰ দপ্তৰ সমূহৰ ভিতৰত আছে স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ, উদ্যোগ, গৃহ, শক্তি, পানী, নগৰ উন্নয়ন আৰু জলসিঞ্চন আৰু বান নিয়ন্ত্ৰণ। তেওঁ বৰ্তমান দিল্লীৰ স্বাস্থ্যমন্ত্ৰী হিচাপে তৃতীয়বাৰৰ বাবে কাৰ্যকালত আছে। তেওঁৰ প্ৰথম কাৰ্যকালত তেওঁ ২০১৩ চনৰ ২৮ ডিচেম্বৰৰ পৰা ২০১৪ চনৰ ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ, গুৰুদ্বাৰ নিৰ্বাচন আৰু উদ্যোগ মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু, দ্বিতীয় কাৰ্যকালত ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী,২০১৫ৰ পৰা ১৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০ লৈ তেওঁ আপ চৰকাৰত স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ, উদ্যোগ, গৃহ, পি ডব্লিউ ডি, শক্তি, পানী, পৰিবহণ, নগৰ উন্নয়ন আৰু জলসিঞ্চন আৰু বান নিয়ন্ত্ৰণ আদি বিভাগৰ মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। পেছাত জৈন এজন স্থপতিবিদ আছিল।
অসম ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ প্ৰশমন বাহিনী
ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ প্ৰশমন বাহিনী অসম বা SDRF ASSAM (State Disaster Response Force, Assam) হৈছে যিকোনো প্ৰাকৃতিক আৰু মানৱসৃষ্ট দুৰ্যোগৰ সময়ত ক্ষিপ্ৰ আৰু ফলপ্ৰসূভাৱে উদ্ধাৰ আৰু সাহায্য অভিযান চলোৱাৰ উদ্দেশ্যেৰে ১৫ ডিচেম্বৰ ২০১১ তাৰিখে গঠন কৰা এক বিশেষ আৰক্ষী বাহিনী। ইয়াৰ নেতৃত্বত আছে বিশেষ আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধান সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিং (আই পি এছ), আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অসমৰ গুৱাহাটীত অৱস্থিত।
সাংগঠনিক গাঁথনি
অসম ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ প্ৰশমন বাহিনী অসম চৰকাৰৰ গৃহ পৰিক্ৰমা বিভাগৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে। ইয়াৰ নেতৃত্বত আছে এজন বিশেষ আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধান। এই বাহিনীয়ে মূলতঃ বানপানী, ভূমিকম্প, পথ দুৰ্ঘটনা, ৰেল দুৰ্ঘটনা, ৰাসায়নিক, জৈৱিক, ৰেডিঅ’লজিকেল, পাৰমাণৱিক আদি দুৰ্যোগৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি জনায়। অসম ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ প্ৰশমন বাহিনী যিকোনো প্ৰাকৃতিক আৰু মানৱসৃষ্ট দুৰ্যোগৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ বিভিন্ন ধৰণৰ আধুনিক সঁজুলিৰে সজ্জিত।
বেটেলিয়ন আৰু সংৰক্ষিত বাহিনী
অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত এছ.ডি.আৰ.এফ ৰ ৫টা বেটেলিয়ন বা কোম্পানী আছে। SDRF বাহিনীৰ ৩ কোম্পানীৰ উপৰিও এই বাহিনীৰ দলসমূহ ৰাজ্যৰ বিভিন্ন জিলাৰ অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ কেন্দ্ৰত নিয়োজিত হৈ আছে। অসমৰ প্ৰতিখন জিলাতে প্ৰায় ১০জন এছ.ডি.আৰ.এফ জোৱানক নিয়োজিত কৰা হৈছে।
তথ্য উৎস
শ্ৰেণী:চৰকাৰী সংস্থা
জিন
জিন (جن) হৈছে প্ৰাক-ইছলামিক আৰব আৰু পিছলৈ ইছলামিক সংস্কৃতি আৰু বিশ্বাসত আদিম ধৰ্মৰ এক অদৃশ্য প্ৰাণী। মানুহৰ দৰে জিনবোৰো নিজৰ কামৰ বাবে জবাবদিহি। ঈশ্বৰৰ নিৰ্দেশনা গ্ৰহণ কৰে নে নকৰে তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এইবোৰ হয় মুমিন নাইবা কাফিৰ হ’ব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। জিনবোৰ জন্মগতভাৱে বেয়া বা ভাল বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা নাযায়। ইছলামে অন্য ধৰ্মৰ আত্মাক স্বীকাৰ কৰিছিল আৰু ইয়াৰ সম্প্ৰসাৰণৰ সময়ত সেইবোৰক খাপ খুৱাবলৈ সক্ষম হৈছিল। জিন কোনো কঠোৰ ইছলামিক ধাৰণা নহয়; ইছলামৰ সৈতে সংযুক্ত কেইবাটাও পৌত্তলিক বিশ্বাসক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব পাৰে। কঠোৰ একশ্বৰবাদ আৰু ইছলামিক তাওইদৰ ধাৰণাক দাবী কৰিবলৈ ইছলামে জিন আৰু ঈশ্বৰৰ মাজৰ সকলো আত্মীয়তাক অস্বীকাৰ কৰে, যাৰ ফলত জিনক মানুহৰ সমান্তৰালভাৱে ৰখা হয়। কোৰআনে ইছলামৰ পূৰ্বৰ আৰবসকলৰ পূজা কৰা বা তেওঁলোকৰ পৰা সুৰক্ষা বিচৰা প্ৰথাক নিন্দা কৰে।
ব্যুৎপত্তি আৰু অনুবাদ
জিন হৈছে চেমিটিক মূল jnn (جَنّ / جُنّ; jann)ৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা আৰবী জাতিবাচক বিশেষ্য, যাৰ প্ৰধান অৰ্থ হৈছে 'লুকাই থকা' বা 'অনুকূলন'। কিছুমান লেখকে শব্দটোৰ অৰ্থ আক্ষৰিক অৰ্থত 'ইন্দ্ৰিয়ৰ পৰা লুকাই থকা সত্তা' বুলি ব্যাখ্যা কৰে। সম্পৰ্কীয় শব্দসমূহৰ ভিতৰত আৰবী মাজনুন (مَجْنُون, 'অধিগ্ৰহণ কৰা' বা সাধাৰণতে 'উন্মাদ'), জান্নাহ (جَنَّة, 'বাগিচা', 'ইডেন' বা 'স্বৰ্গ'), আৰু জানিন (جَنِين, 'ভ্ৰূণ') আদি অন্তৰ্ভুক্ত। জিনক সঠিকভাৱে বহুবচন হিচাপে গণ্য কৰা হয় (কিন্তু ধ্ৰুপদী আৰবীত, jānn, جَانّ হিচাপেও দেখা দিব পাৰে) আৰু ইয়াৰ একবচনটো হ'ল jinnī (جِنِّيّ)।
জিন শব্দটোৰ উৎপত্তি বৰ্তমানো অনিশ্চিত হৈয়ে আছে। কিছুমান পণ্ডিতে আৰবী ভাষাৰ জিন শব্দটোক লেটিন শব্দ জিনিয়াছ অৰ্থাৎ ৰোমান ধৰ্মৰ মানুহ আৰু স্থানৰ ৰক্ষক আত্মাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে; কিন্তু এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়েও বিতৰ্ক দেখা যায়। আন এক ব্যাখ্যা অনুসৰি জিন আৰামীয় জিনায়া (ক্লাছিকেল চিৰিয়াক: ܓܢܝܐ)ৰ পৰা 'টিউটেৰী দেৱতা' বা 'অভিভাৱিকা' অৰ্থৰ পৰা উদ্ভৱ হ'ব পাৰে। আন কিছুমানে এই শব্দটো পাৰ্চী মূলৰ বুলি দাবী কৰে, সেই অনুসৰি এয়া এভেষ্টিক জৈনীৰ ৰূপত, দুষ্ট (মহিলা) আত্মা। ইৰাণৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ সম্ভৱতঃ প্ৰাক-জৰোষ্ট্ৰিয়ান পৌৰাণিক কাহিনীতো জৈনীক বিভিন্ন জীৱৰ ভিতৰৰে এক বুলি ধৰা হৈছিল।
ইংৰাজী ৰূপ জিনি ফৰাচী জেনি আৰু লেটিন শব্দ জিনিয়াছৰ পৰা আহিছে। ই প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৮ শতিকাৰ ফৰাচী ভাষাৰ এহেজাৰ এনিশাৰ অনুবাদত প্ৰকাশ পাইছিল য'ত শব্দ আৰু অৰ্থৰ মোটামুটি সাদৃশ্যৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ বিপৰীতে উপকাৰী মধ্যস্থতাকাৰী আত্মাৰ ক্ষেত্ৰত অধিক প্ৰযোজ্য সাহিত্যত 'দানৱ' আৰু 'স্বৰ্গীয় স্বৰ্গদূত' বুলি কোৱা দুষ্ট আত্মাক বুজোৱা হৈছিল। অচূৰৰ শিল্পত মানুহ আৰু দেৱতাৰ মাজৰ অন্তৰ্নিহিতভাৱে জীৱক জিন বুলিও কোৱা হয়।
সঠিক মিল নাথাকিলেও, পশ্চিমীয়া চিন্তাধাৰাত এই সত্তাসমূহৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা বৰ্ণনাত্মক উপমাসমূহৰ ভিতৰত উৎসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি দানৱ, আত্মা আৰু পৰী আদি অন্তৰ্ভুক্ত।
মিলি ববি ব্ৰাউন
মিলি ববি ব্ৰাউন (Millie Bobby Brown; জন্ম: ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০৪) হৈছে এগৰাকী ব্ৰিটিছ অভিনেত্ৰী আৰু মডেল। মিলিয়ে নেটফ্লিক্সৰ বিজ্ঞান-কল্পকাহিনী ড্ৰামা-ছিৰিজ ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ থিংছ (২০১৬–বৰ্তমান)ত এলেভেন চৰিত্ৰটো ৰূপায়ণ কৰি স্বীকৃতি লাভ কৰে। এই অভিনয়ৰ বাবে অভিনেত্ৰীগৰাকীয়ে অসামান্য সহযোগী অভিনেত্ৰী-ড্ৰামা ছিৰিজ শিতানত দুটাকৈ প্ৰাইমটাইম এমি বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে; আৰু ড্ৰামা ছিৰিজত অসাধাৰণ অভিনয়-প্ৰদৰ্শন কৰা মহিলাৰ শিতানত দুটাকৈ স্ক্ৰীন গীল্ড বঁটাৰ মনোনয়নৰ গৰাকী হয়। উক্ত মনোনয়ন লাভ কৰা তেঁৱেই হৈছে কনিষ্ঠতম অভিনেত্ৰী। ২০১৮ চনত ব্ৰাউনক টাইমে যুগুতোৱা বিশ্বৰ প্ৰভাৱশালী ১০০ লোকৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। ২০১৮ বৰ্ষতে মিলিক ইউনিচেফৰ সদিচ্ছা ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। এই পদৰ বাবে নিৰ্বাচিত হোৱা তেঁৱেই কনিষ্ঠতম ব্যক্তি।
মিলি ববি ব্ৰাউনে গডজিলা: কিং অৱ দ্য মনষ্টাৰছ (২০১৯)ত এটি গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। একেটা চৰিত্ৰতে তেওঁক গডজিলা বনাম কং (২০২১)তো দেখা যায়। নেটফ্লিক্সৰ ৰহস্যধৰ্মী ছবি এন’লা হোমছ (২০২০)তো মিলিয়ে অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনৰ প্ৰযোজনাৰ দিশটোও তেওঁ চম্ভালিছিল।
প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
ব্ৰাউনৰ জন্ম হৈছিল ২০০৪ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত স্পেইনৰ মাৰ্বেলাত ইংৰাজ পিতৃ-মাতৃ কেলি আৰু ৰবাৰ্ট ব্ৰাউনৰ চাৰিটা সন্তানৰ ভিতৰত মিলি তৃতীয়গৰাকী।[8] জন্মতে মিলিৰ এখন কাণৰ আংশিক শ্ৰৱণ ক্ষমতা হেৰাইছিল, আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ কাণৰ সম্পূৰ্ণ শ্ৰৱণ ক্ষমতা হেৰুৱাই পেলাইছিল। চাৰি বছৰ বয়সত তেওঁ পৰিয়ালৰ সৈতে ইংলেণ্ডলৈ উভতি যায় আৰু বোৰ্ণমাউথত থাকে। আঠ বছৰ বয়সত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো ফ্ল'ৰিডাৰ অৰলেণ্ডোলৈ গুচি যায়।
২০১৩-২০১৭
ৱান্স আপন এ টাইমৰ স্পিন অফ ড্ৰামা ছিৰিজ (এবিচি ফেণ্টাচিৰ) ৱান্স আপন এ টাইম ইন ৱণ্ডাৰলেণ্ডত অতিথি শিল্পী হিচাপে অভিনয়ৰ জগতত মিলিয়ে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তেওঁ কিশোৰী এলিচৰ চৰিত্ৰটি ৰূপায়ণ কৰে। ২০১৪ চনত তেওঁ বিবিচি আমেৰিকাৰ পেৰানৰ্মেল ড্ৰামা-থ্ৰিলাৰ ছিৰিজ ইনট্ৰুডাৰ্ছ এছ মেডিচন অ'ডনেলৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ চিবিএছৰ আৰক্ষীৰ প্ৰক্ৰিয়াগত ড্ৰামা এনচিআইএছ, এবিচিৰ চিটকম মডাৰ্ণ ফেমিলি আৰু এবিচিৰ চিকিৎসা ড্ৰামা ছিৰিজ গ্ৰেজ এনাটমীত অতিথি শিল্পী হিচাপে অভিনয় কৰে।
২০১৬ চনত ব্ৰাউনক নেটফ্লিক্সৰ কল্পবিজ্ঞান হৰৰ ছিৰিজ ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ থিংছত এলেভেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত কৰা হয়। বিশেষ চৰিত্ৰটিত অভিনয়ৰ জৰিয়তে তেওঁ সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে
লগতে ড্ৰামা ছিৰিজত এগৰাকী মহিলা অভিনেত্ৰীৰ দ্বাৰা অসাধাৰণ অভিনয়ৰ শিতানত স্ক্ৰীণ এক্টৰছ গিল্ড বঁটা আৰু ড্ৰামা-ছিৰিজত অসাধাৰণ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ বাবে প্ৰাইমটাইম এমি বঁটাৰ বাবে মনোনীত হয়। ইয়াৰ পিছত তেওঁ সহ অভিনেতাসকলৰ সৈতে এন্সেম্বল ইন এ ড্ৰামা ছিৰিজৰ অসাধাৰণ অভিনয়ৰ বাবে স্ক্ৰীণ এক্টাৰ্ছ গিল্ড বঁটা লাভ কৰে আৰু টেলিভিছন ছিৰিজত এগৰাকী কনিষ্ঠ অভিনেতাৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়ৰ বাবে ৪৩ সংখ্যক চেটাৰ্ণ বঁটা লাভ কৰে। ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ থিংছৰ দ্বিতীয় ছিজনত এলেভেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে তেওঁ ২০১৮ চনত স্ক্ৰীণ এক্টাৰ্ছ গিল্ড বঁটা আৰু প্ৰাইমটাইম এমি বঁটাৰ বাবে দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে।
২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ব্ৰাউনে চিগমা আৰু বাৰ্ডিৰ একক গীত "ফাইণ্ড মি"ৰ মিউজিক ভিডিঅ'ত অভিনয় কৰে। ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰৰ পৰা তেওঁ চিটিগ্ৰুপৰ বাণিজ্যিক বিজ্ঞাপনত দেখা দিয়ে।[19] ২০১৭ চনৰ জানুৱাৰী মাহত তেওঁ কেলভিন ক্লেইনৰ "বাই এপইণ্টমেণ্ট" অভিযানত মডেলিঙৰ আত্মপ্ৰকাশ কৰে।[20] পিছৰ মাহত তেওঁক আইএমজি মডেলছ নামৰ সংস্থাটোৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ কৰা হয়।[21] ২০১৮ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ইটালীৰ ব্ৰেণ্ড মনক্লাৰৰ প্ৰচাৰ অভিযানত ব্ৰাউনে অভিনয় কৰিছিল।
শেৱালি ফুল
নাম আৰু প্ৰতীক
বৈজ্ঞানিক নাম: Nyctanthes arbor-tristis সাধাৰণ নাম: শেৱালি ফুল
মিলি ববি ব্ৰাউন
২০১৮–বৰ্তমান
২০১৮ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ব্ৰাউনক দ্য এন'লা হোমছ মিষ্ট্ৰীজৰ চলচ্চিত্ৰ অভিযোজনাত অভিনয় আৰু প্ৰযোজনা কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত কৰা হয়। ডেৰেন এৰ'নফস্কিৰ ভাৰ্চুৱেল ৰিয়েলিটি অভিজ্ঞতা স্ফিয়াৰছ: ছংছ অৱ স্পেচটাইমত কণ্ঠদান কৰিবলৈও তেওঁক নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। ২০১৮ চনৰ ২০ এপ্ৰিলত টাইম আলোচনীয়ে বিশ্বৰ ১০০ গৰাকী প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে মিলিক নিৰ্বাচিত কৰে আৰু এই তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া ব্যক্তি হিচাপে মিলি পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ উপৰি টাইম আলোচনীয়ে তেওঁক ২০১৭ আৰু ২০১৮ চনৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী কিশোৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। ২০১৮ চনৰ ২০ নৱেম্বৰত ঘোষণা কৰা হয় যে তেওঁ ইউনিচেফৰ সদিচ্ছা ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে নিযুক্তি পোৱা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।. ২০১৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইএ গেমছে ঘোষণা কৰে যে ব্ৰাউনে দ্য চিমছ ৪ প্ৰগ্ৰেমাৰৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি চিমছ ৪ পজিটিভিটি চেলেঞ্জত অংশগ্ৰহণ কৰে। ২০১৮ চনত দ্য হলিউড ৰিপ'ৰ্টাৰে ব্ৰাউনক আঠাইশ বছৰৰ তলৰ হলিউডৰ শীৰ্ষ ত্ৰিশগৰাকী তাৰকাৰ ভিতৰত স্থান দিয়ে।
শেৱালি ফুল
নাম আৰু প্ৰতীক
লেটিন Nyctanthes-ৰ অৰ্থ হ’ল “সন্ধিয়া ফুলা” আৰু arbor-tristis-ৰ অৰ্থ হ’ল “বিষণ্ন গছ”। সন্ধিয়া ফুলা আৰু ৰাতিপুৱা সৰি পৰা কাৰণে কেতিয়াবা ইয়াক "tree of sorrow" বা "দুখৰ গছ"-বুলিও কোৱা হয়।
মিলি ববি ব্ৰাউন
২০১৮–বৰ্তমান
ব্ৰাউনে ২০১৯ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত গডজিলা: কিং অৱ দ্য মনষ্টাৰছ ছবিৰ জৰিয়তে মূলসুঁতিৰ হলিউডৰ ছবিত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী ছিকুৱেল গডজিলা বনাম কং (২০২১)তো তেওঁ পুনৰ অভিনয় কৰে। ২০১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ ইউএফএৰ টুগেদাৰ #WePlayStrong অভিযানৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হয়। সেই মাহতে ঘোষণা কৰা হৈছিল যে ব্ৰাউনে আলী বেঞ্জামিনৰ দ্য থিং এবাউট জেলিফিছৰ চলচ্চিত্ৰ অভিযোজনত চুজিৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব। ২০১৯ চনত ব্ৰাউনে নিজৰ বিউটি প্ৰডাক্ট লাইন ফ্ল’ৰেন্স বাই মিলছ মুকলি কৰে। ইয়াক ব্ৰিটেইনৰ ফাৰ্মাচী বুটছত উপলব্ধ,  আৰু শেহতীয়াকৈ কানাডাত শ্বপাৰ্ছ ড্ৰাগ মাৰ্টৰ জৰিয়তে উপলব্ধ কৰা হৈছে।
শেৱালি ফুল
প্ৰতীক
শেৱালি ফুল ভাৰতৰ পশ্চিমবঙ্গ আৰু থাইলেণ্ডৰ কাঞ্চনাবুৰিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফুল।
মিলি ববি ব্ৰাউন
২০১৮–বৰ্তমান
২০২০ চনৰ ২৮ জুলাইত ঘোষণা কৰা হয় যে তেওঁ তেওঁৰ পিচিএমএ প্ৰডাকচনৰ জৰিয়তে টেছ শ্বাৰপৰ একে নামৰ উপন্যাসখনৰ আধাৰত নিৰ্মিত দ্য গাৰ্লছ আই হেভ বিন নামৰ এখন ছাচপেন্সধৰ্মী ছবিত অভিনয়ৰ লগতে প্ৰযোজনা কৰিব। ডেন মেজ'ৰ চিত্ৰনাট্যৰ ওপৰত আধাৰিত স্পেনিছ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা জুয়ান কাৰ্লোছ ফ্ৰেছনাডিলোৰ পৰিচালনাত ব্ৰাউনে নেটফ্লিক্সৰ বাবে ডেমচেল নামৰ ফেণ্টাচি ছবিখনো অভিনয় কৰিব আৰু কাৰ্যবাহী প্ৰযোজকৰ ভূমিকা পালন কৰিব। ২০২০ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে ৰুছ' ভাতৃদ্বয়ে চাইমন ষ্টেলেনহাগৰ গ্ৰাফিক উপন্যাস দ্য ইলেক্ট্ৰিক ষ্টেট ফৰ ইউনিভাৰ্চেল পিকচাৰ্ছৰ অভিযোজনা পৰিচালনা কৰিব য'ত ব্ৰাউনে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব। সেই ডিচেম্বৰ মাহত ৰিপৰ্ট কৰা হৈছিল যে নেটফ্লিক্সে তাইক একাধিক প্ৰজেক্ট অন্তৰ্ভুক্ত কৰা এটা ফাৰ্ষ্ট লুক চুক্তি আগবঢ়াইছিল। ২০২১ চনৰ ১৩ মে'ত ঘোষণা কৰা হয় যে তেওঁ এন'লা হোমছ ২ৰ ছিকুৱেলত ইনোলা হোমছৰ চৰিত্ৰত পুনৰ অভিনয় কৰিব।
শেৱালি ফুল
ব্যৱহাৰ
প্ৰাচীন কালৰে পৰা ই মেলেৰিয়াসদৃশ জ্বৰৰ ঔষধ হিচাপে ভাৰতবৰ্ষত ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে । এই ফুল হালধীয়া ৰঙ তৈয়াৰ কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ফুলসমূহ শুকুৱাই বহুদিনলৈ সংৰক্ষণ কৰি পিছত প্ৰয়োজন অনুসৰি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াক চুলি, শালমন, মূৰৰ বিষ-ঘূৰণী, পেটৰ কৃমি ইত্যাদিৰ বেমাৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয় ।
মিলি ববি ব্ৰাউন
ব্যক্তিগত জীৱন
ব্ৰাউনে আমেৰিকান গায়ক জেকব ছাৰ্টৰিয়াছৰ সৈতে সাত মাহ ধৰি ৰোমাণ্টিক সম্পৰ্ক বৰ্তাই ৰাখি ২০১৮ চনৰ জুলাই মাহত বিচ্ছেদ ঘটায়। ২০২১ চনলৈকে তেওঁ ৰক ষ্টাৰজন বন জোভিৰ পুত্ৰ অভিনেতা জেক বংগিঅ'ভিৰ সৈতে সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল। ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ থিংছত অভিনয় কৰাৰ পিছৰে পৰা মিলিয়ে তেওঁৰ সতীৰ্থ সহ অভিনেতা নোৱাহ শ্নেপ্পৰ সৈতে গাঢ় বন্ধুত্ব বৰ্তাই ৰাখিছে।
শেৱালি ফুল
তথ্য উৎস
শ্ৰেণী:ফুল
মিলি ববি ব্ৰাউন
তথ্যসূত্ৰ
শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:অভিনয় শিল্পী শ্ৰেণী:মডেল শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি শ্ৰেণী:হলিউড অভিনেত্ৰী
হালধীয়া ফুটুকী মাইম
হালধীয়া ফুটুকী মাইম (Common Mime, বৈজ্ঞানিক নাম-Papilio clytia) দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখা পোৱা এবিধ চাতকনেজীয়া পখিলা (Swallowtail butterfly)৷ এই প্ৰজাতিটোৱে অনুকৰণধৰ্মিতা (mimicry) দেখুৱায় বুলি জান যায়৷
বিৱৰণ
এই পখিলাবিধৰ মতা আৰু মাইকী উভয়ৰে পাখিৰ ওপৰৰ অংশ বেঙুণীয়া ক’লা বা কোমল মটিয়া বৰণৰ হয়৷ আগফালৰ পাখি (Forewing)ত এটা বগা দাগ থাকে৷ তেনেদৰে পিছফালৰ পাখি (Hindwing)তো ত্ৰিভুজাকাৰ এটা বগা দাগ থকা দেখা যায়৷ ইয়াৰ পাখিৰ তলৰ অংশ শেঁতা মটিয়া বা গাঢ় বেঙুণীয়া হ’ব পাৰে৷. অৱশ্যে প্ৰকাৰভেদে ইয়াৰ দেহৰ বৰণো বেলেগ বেলেগ হ’ব পাৰে৷
বিস্তৃতি
এই পখিলাবিধ ভাৰতৰ হিমাচল প্ৰদেশৰ পৰা ছিক্কিম আৰু অসম পৰ্যন্ত বিস্তৃত হৈ আছে৷ তাৰোপৰি নেপাল, বাংলাদেশ, আন্দামান দ্বীপপূঞ্জ, শ্ৰীলংকা, থাইলেণ্ড,চীন, হংকং, ভিয়েটনাম, লাওছ, মালয়েছিয়া, ফিলিপাইনছ, ইন্দোনেছিয়া আদিত এই পখিলাবিধ দেখিবলৈ পোৱা যায়৷
বাসস্থান
হালধীয়া ফুটুকী মাইম পখিলাক পৰ্বতীয়া অঞ্চলৰ পখিলা বুলি গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াক সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা কম উচ্চতাতো দেখিবলৈ পোৱা যায়৷ বাৰিষাৰ সময়ত ইয়াক বেছিকৈ দেখা যায়৷
আচৰণ
হালধীয়া ফুটুকী মাইম পখিলাৰ উৰাৰ ধৰণ খৰো নহয় বা বেছিল লেহেমো নহয়৷ ই গ্ৰিস্মকালত বোকাত পৰি খাদ্যৰ সন্ধান কৰে (mud-puddle)৷ এই পখিলাবিধে ঘাইকৈ ফুলৰ মৌ খাই জীয়াই থাকে৷
কণী
ঘুৰণীয়া, কমলা-হালধীয়া বৰণীয়া আৰু চিকচিকিয়া হয়৷
পলুৱে বাস কৰা উদ্ভিদসমূহ
এই পখিলাৰ পলুৱে সাধাৰণতে Lauraceae পৰিয়ালৰ উদ্ভিদত বাস কৰে৷ ইয়াৰে কিছুমান উদভিদৰ প্ৰজাতি হ’ল-
লেটা
এই পখিলাৰ লেটা দেখাত মৰি যোৱা ডালৰ দৰে৷
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:পখিলা
নেজাল জে
নেজাল জে (Tailed Jay, বৈজ্ঞানিক নাম-Graphium agamemnon) এটা সেউজীয়া আৰু ক’লা বৰণৰ চাতকনেজীয়া (Swallowtail ) পখিলা ৷ ইয়াক সাধাৰণতে ক্ৰান্তীয় অঞ্চলসমূহত দেখা পোৱা যায়৷ ই ভাৰত, শ্ৰীলংকাৰ লগতে সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া মহাদেশত সততে পোৱা এবিধ স্থানীয় পখিলাৰ প্ৰজাতি৷
বিৱৰণ
ইয়াৰ মতা পখিলাটোৰ দেহৰ ওপৰৰ অংশ ক’লা৷ আগফালৰ পাখি (Forewing)খনত কেইবাটাও বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ দাগ থকা বাবে ইয়াত সহজে চিনাক্ত কৰিব পৰা যায়৷ ইয়াৰ পাখিৰ তলৰ অংশ মটিয়া বা ক’লা-মটিয়া বৰণৰ হয়৷ মাইকী পখিলাজনী প্ৰায় একে যদিও ইয়াৰ পাখিত সেউজীয়া-বগা বৰণৰ আভাস থাকে৷
বিস্তৃতি
দক্ষিণ ভাৰতৰ সৌৰাষ্ট্ৰৰ পৰা উত্তৰ ভাৰতৰ কুমায়ুনৰ পৰা অসম পৰ্যন্ত, নেপাল, শ্ৰীলংকা, আন্দামান, নিকোবৰ, বাংলাদেশ, ব্ৰুণেই, ম্যানমাৰ, থাইলেণ্ড, লাওছ, কম্বোডিয়া,চীন, টাইৱান, নিউগিনি আৰু অষ্ট্ৰেলিয়ালৈকে এই পখিলাবিধ বিস্তৃত হৈ আছে৷.
বাসস্থান
পূৰ্বতে এই পখিলাবিধ কেৱল পৰ্য্যাপ্ত পৰিমাণে বৰষুণ হোৱা বনাঞ্চলতহে পোৱা গৈছিল যদিও বৰ্তমান নেজাল জে পখিলা খেতি-পথাৰকে ধৰি চহৰীয়া অঞ্চলতো সততে দেখা যায়৷
আচৰণ
নেজাল জে এবিধ খুউব শক্তিশালী আৰু খৰকৈ উৰিব পৰা পখিলাৰ প্ৰজাতি৷ ই প্ৰায় সকলো সময়তে অতি সক্ৰিয় হৈ থাকে৷ মতা পখিলাবোৰে ঘাইকৈ Lantana, Ixora, Mussaenda আৰু Poinsettia আদি উদ্ভিদৰ পৰা ফুলৰ মৌ খায়৷ মাইকী পখিলাবোৰে এই উদ্ভিদসমূহ কণী পাৰিবৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰে৷ নেজাল জে পখিলা বছৰৰ সকলো সময়তে দেখা যায় যদিও ইয়াৰ ঘনত্ব বাৰিষাৰ আগমণ তথা খাদ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে৷
খাদ্য
Polyalthia longifolia, Polyalthia cerasoides, Annona squamosa, Annona reticulata, Annona discolor, Annona muricata, Goniothalamus cardiopetalus, Mitrephora heyneana and Uvaria narum Michelia doltospa, Michelia champaca, Milliusa tomentosum , Cinnamom, আৰু Artabotrys hexapetalus আদি উদ্ভিদত এই পখিলাবিধে মৌৰ সন্ধান কৰা দেখা যায়৷
জীৱন-চক্ৰ
নেজাল জে পখিলাই কণীৰ পৰা পূৰ্ণবয়স্ক হোৱালৈকে মাথোঁ ৩৩-৩৬ দিন পৰ্যন্ত আয়ুস পায়৷
কণী
ইয়াৰ কণীৰ বৰণ শেঁতা হালধীয়া৷ এই পখিলাই সাধাৰণতে গছৰ পাতৰ তলৰফালে কণী পাৰে৷ ৩-৪ দিনৰ ভিতৰত কণী ফুটি পোৱালি জগে৷
পলু
পলুৰ বৰণ গাঢ় হালধীয়া সেউজীয়া আৰু পেটৰ অংশতে এডাল শেঁতা হালধীয়া আঁচ থাকে৷
লেটা
লেটা সাধাৰণতে সেউজীয়া বা মটিয়া বৰণৰ হয়৷ লেটাবোৰ গছৰ পাতৰ তলৰফালে সংযুক্ত হৈ থাকে৷ এই অৱস্থাত ইহঁত ১৩-১৪ দিন পৰ্যন্ত থাকে৷
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:পখিলা
মাৰ্টিন লুথাৰ কিং, কনিষ্ঠ
আমেৰিকান পাদ্ৰী মাৰ্টিন লুথাৰ কিং, অনুজ আছিল একাধাৰে সক্ৰিয় কৰ্মী, আফ্ৰিকীয়-আমেৰিকান গণ অধিকাৰ আন্দোলনৰ আগশাৰীৰ নেতা। তেওঁক বিশেষকৈ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ তথা সমগ্ৰ বিশ্বতে গণ অধিকাৰৰ বিষয়ে সজাগতা অনাৰ বাবে জনা যায়। মহাত্মা গান্ধীৰ অহিংস নীতিয়ে তেওঁক প্ৰভাৱিত কৰে আৰু নিজ কৰ্মপদ্ধতিতো ইয়াৰ প্ৰয়োগ কৰে।
এজন ব্যাপ্তিষ্ট পাদুৰি কিঙে কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণিতেই এজন সক্ৰিয় গন-অধিকাৰ কৰ্মী হৈ পৰে। ১৯৫৫ চনত তেওঁ মণ্টগোমাৰী বাচ বয়্কটত নেতৃত্ব দিয়ে। তেখেতৰ চেষ্টাতেই বিখ্যাত ৱাচিংটনৰ সমদল হয়। ইয়াতে তেওঁ “মোৰো এটি সপোন আছে (I have a dream)” ভাষণটি দিয়ে। এই ভাষণৰ বাবেই তেওঁক আমেৰিকাৰ সৰ্বোকৃষ্ট বক্তাসকলৰ এজন বুলি কোৱা হয় আৰু তেখেতে এজন গন-অধিকাৰ সংগ্ৰামী হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰে।
বৰ্ণবৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে কৰা অহিংস সংগ্ৰামৰ বাবে ১৯৬৪ চনৰ শান্তিৰ নোবেলেৰে মাৰ্টিন লুথাৰ কিঙক সন্মানিত কৰা হয়। ইয়াৰ পাচতো কিঙে দাৰিদ্ৰ আৰু ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ বিপক্ষে যুঁজে।
শিক্ষা আৰু জীৱনৰ আগচোৱা
সৰুকালত কিং নানান খ্ৰীষ্টিয় বিশ্বাসৰ ওপৰত সন্দেহী আছিল। কিন্তু পাচলৈ তেওঁৰ ভাৱ হয় যে বাইবেল বহুতো গভীৰ সত্যৰ ভঁৰাল আৰু ছেমিনাৰীত যোগদান কৰে।
আটলাণ্টাত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা কিঙে বুকাৰ টি ৱাচিংটন হাইস্কুলত শিক্ষা লাভ কৰে। ১৫ বচৰ বয়সতে তেওঁ মুৰহাউচ মহাবিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰে আৰু ১৯৪৮ চনত সমাজ তত্ত্বৰ স্নাতক উপাধি লাভ কৰে। ইয়াৰ পাচত তেওঁ ক্ৰ্'জাৰ থিয়'ল'জিকেল চেমিনাৰী পেনচিলভেনিয়াৰ পৰা ঈশ্বৰত্বৰ স্নাতক উপাধি লাভ কৰে।
১৯৫৩ চনৰ ১৮ জুনত কিং আলাবামাত ক'ৰেট্টা স্কটৰ সৈতে বিৱাহ পাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ চাৰিটি সন্তানৰ জন্ম হয় ক্ৰমে য়'লাণ্ডা কিং, মাৰ্টিন লুথাৰ কিং ৩য়, ডেস্কটাৰ স্কট কিং, বাৰ্নিচ কিং।
১৯৫৪ চনত তেওঁ দেক্সতাৰ পথৰ ব্যাপ্তিষ্ট গিৰ্জা, মণ্টগোমাৰীৰ পাষ্ট’ৰ নিযুক্ত হয়। কিঙে ব’ষ্ট’ন বিশ্ববিদ্যালয়ত প্ৰণালীবদ্ধ ঈশ্বৰতত্ত্বৰ ডক্টৰেটৰ বাবে অধ্যয়ন কৰে আৰু ১৯৫৫ চনত দৰ্শনৰ ডক্টৰেট লাভ কৰে।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:শান্তিৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী
মেৰী মেলন
মেৰী মেলন (২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৮৬৯ – ১১ নৱেম্বৰ ১৯৩৮), বা টাইফ‌ইড মেৰী, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত টাইফইড জ্বৰৰ জীৱাণুৰ অলাক্ষণিক বাহক হিচাপে চিনাক্ত হোৱা প্ৰথম ব্যক্তি। ৰান্ধনীৰূপে কাম কৰা প্ৰথম সময়ছোৱাত তেওঁ ২২ গৰাকী অন্য লোকক সংক্ৰমিত কৰিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয় যাৰ ভিতৰত তিনিজনৰ মৃত্যু ঘটে। তেওঁক স্বাস্থ্য কৰ্তৃপক্ষ‌ই দুবাৰ জোৰ কৰি পৃথককৈ ৰাখিছিল। প্ৰায় তিনি দশক তেনেকৈ থকাৰ পাছত তেওঁৰ মৃত্যু ঘটে।
প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
১৮৬৯ চনত কুক্‌ছটাউন, কাউণ্টি টাইৰন (এতিয়াৰ উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড)ত মেৰী মেলনৰ জন্ম হৈছিল। ১৮৮৩ চনত ১৫ বছৰ বয়সত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ অভিবাসন কৰে। কিছুকাল সম্পৰ্কীয় লোকৰ লগত থকাৰ পাছত ধনী মানুহ এঘৰত তেওঁ ৰান্ধনীৰ কাম পায়।
কৰ্মজীৱন
১৯০০ চনৰ পৰা ১৯০৭ চনলৈকে মেলনে নিউ য়ৰ্ক মহানগৰ অঞ্চলত সাতটা পৰিয়ালৰ বাবে ৰান্ধনীৰ কাম কৰিছিল। ১৯০০ চনত তেওঁ নিউ য়ৰ্কৰ মামাৰ'নেকত কাম কৰিছিল য'ত কামত সুমুৱাৰ দুসপ্তাহৰ ভিতৰতে বাসিন্দাসকল টাইফ‌ইডত ভোগে। ১৯০১ চনত তেওঁ মানহাটানলৈ যায়। তাত তেওঁ কাম কৰা পৰিয়ালৰ লোকসকল জ্বৰ আৰু হাগনিত ভোগে আৰু ধোবীগৰাকীৰ মৃত্যু হয়। তাৰ পাছত মেলনে উকীল এজনৰ ঘৰত কাম কৰে। সেই পৰিয়ালৰ সাত নে আঠজন লোক অসুস্থ হোৱাৰ পাছত তেওঁ সেই ঠাই পৰিত্যাগ কৰে।
১৯০৬ চনত তেওঁ লং আইলেণ্ডৰ অয়ষ্টাৰ বে'ত কাম কৰিবলৈ লয়। দুসপ্তাহৰ ভিতৰতে পৰিয়ালৰ ১১ গৰাকী সদস্যৰ ১০ জনেই টাইফ‌ইডত পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ আকৌ ঠাই সলায় আৰু পুনৰ তিনিটা পৰিয়ালত একে ঘটনা ঘটে। এনেদৰে আন কেইটামান পৰিয়ালতো টাইফ‌ইড ৰোগ সোঁচৰে।
অনুসন্ধান
১৯০৬ চনৰ শেষৰফালে এটা পৰিয়ালে জৰ্জ ছপাৰ নামৰ এজন টাইফ‌ইড গৱেষকক বিচাৰ-খোচাৰৰ বাবে নিয়োগ কৰে। ১৯০৭ চনৰ ১৫ জুনত ছপাৰে Journal of the American Medical Association তেওঁৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে এই প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ উৎস খুব সম্ভৱ মেলন। তেওঁ লিখিছিল::
"It was found that the family changed cooks on August 4. This was about three weeks before the typhoid epidemic broke out. She remained in the family only a short time, leaving about three weeks after the outbreak occurred. The cook was described as an Irish woman about 40 years of age, tall, heavy, single. She seemed to be in perfect health."
ছপাৰে আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁক দিয়া দৈহিক বিৱৰণৰ সৈতে মিলা এগৰাকী মহিলা আইৰিছ ৰান্ধনী এই সকলোবোৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ লগত যুক্ত। প্ৰাদুৰ্ভাৱ হোৱাৰ পাছতে আন ঠিকনা নিদিয়াকৈ মেলনে ঠাই এৰাৰ বাবে তেওঁক বিচাৰি পোৱাটো টান আছিল। পাৰ্ক এভিনিউৰ এটা ঘৰত সক্ৰিয় প্ৰাদুৰ্ভাৱ ঘটাৰ কথা জানিব পাৰি ছপাৰে আৱিষ্কাৰ কৰে যে মেলনেই ইয়াত ৰান্ধনীৰ কাম কৰে। এই ঘৰৰ দুজন লগুৱা চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হোৱাৰ লগতে ঘৰৰ জীয়ৰীগৰকীৰ টাইফ‌ইডত মৃত্যু ঘটিছিল।
প্ৰথম সংগৰোধ (১৯০৭-১০)
নিউ য়ৰ্ক মহানগৰ স্বাস্থ্য বিভাগে অৱশেষত ছাৰা জে'চেফিন বেকাৰ নামৰ এগৰাকী চিকিৎসকক মেলনৰ ওচৰলৈ পঠিয়ায়। ইতিমধ্যে মেলন পতিয়ন গৈছিল যে একো দোষ নকৰা সত্ত্বেও আইনে তেওঁক নগুৰ-নাকতি কৰিবলৈ বিচাৰিছে। কেইদিনমান পাছত কেইজনমান আৰক্ষীৰ লগত বেকাৰে মেলনৰ কৰ্মস্থলীলৈ গৈ তেওঁক আটক কৰে।
মেলনে অৱশ্যে স্বাস্থ্যবিধি মানি নচলাৰ কথা স্বীকাৰ কৰে। মেলনে কয় যে তেওঁৰ পৰা কোনো আশংকা নথকা বাবে তেওঁ হাত ধোৱাৰ উদ্দেশ্য বুজি নাপায়। কাৰাগাৰত তেওঁৰ পৰা জোৰকৈ মল আৰু প্ৰস্ৰাৱৰ নমুনা লোৱা হৈছিল। চিকিৎসকে তেওঁৰ পিত্তাশয়ত টাইফ‌ইড বেক্টেৰিয়া ধৰা পেলায়। কৰ্তৃপক্ষই তেওঁক শল্য চিকিৎসাৰে পিত্তাশয় আঁতৰোৱাৰ পৰমৰ্শ দিয়াত মেলনে অস্বীকাৰ কৰে। ৰান্ধনী হিচাপে কাম নকৰিবলৈও তেওঁ অনিচ্ছুক আছিল।
নিউ য়ৰ্ক মহানগৰ স্বাস্থ্য পৰিদৰ্শকে তেওঁক বাহক হিচাপে ঠাৱৰ কৰে। নৰ্থ ব্ৰাদাৰ আইলেণ্ডৰ এক ক্লিনিকত তেওঁক তিনি বছৰৰ বাবে সংগৰোধ কৰি ৰখা হয়।
পাছত নিউ য়ৰ্ক মহানগৰ স্বাস্থ্য আয়ুক্ত‌ই সিদ্ধান্ত দিয়ে যে ৰোগৰ বাহকে পৃথককৈ থকাৰ প্ৰয়োজন নাই। ৰান্ধনী হিচাপে কাম নকৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে আৰু আনলৈ ৰোগ নোসোঁচৰিবৰ বাবে উপযুক্ত পদক্ষেপ ল'লে মেলনক মুক্তি দিব পৰি। এই কথা মানি লোৱাত ১৯১০ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত মেলনক মুক্তি দিয়া হয়।
মুক্তি আৰু দ্বিতীয় সংগৰোধ (১৯১৫-৩৮)
মুক্তি লাভ কৰাৰ পাছত মেলনক কাপোৰ ধোৱাৰ কাম দিয় হয় য'ত ৰান্ধনীৰ কামতকৈ দৰ্মহা কম আছিল। কেইবছৰমানৰ পাছত তেওঁ নাম সলাই মেৰী ব্ৰাউন কৰে আৰু পুনৰ ৰান্ধনীৰ কামত নিয়োগ হয়। পৰৱৰ্তী পাঁচ বছৰত তেওঁ কাম কৰা প্ৰতি ঠাইতে টাইফ‌ইডৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ ঘটে। ঘনাই ঠাই সলোৱাৰ বাবে জৰ্জ ছপাৰেও মেলনক বিচাৰিবলৈ অসমৰ্থ হয়।
১৯১৫ চনত মেলনে নিউ য়ৰ্ক মহানগৰৰ Sloane Hospital for Women in-ত গুৰুতৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ সূত্ৰপাত ঘটায়। ২৫ গৰাকী লোকৰ সংক্ৰমণ হৈ দুগৰাকীৰ মৃত্যু ঘটে। সেই ঠাই এৰাৰ পাছত আৰক্ষীয়ে তেওঁক বিচাৰি পায়। আটক কৰাৰ পাছত ১৯১৫ চনৰ ২৭ মাৰ্চত মেলনক নৰ্থ ব্ৰাদাৰ আইলেণ্ডত পৃথককৈ ৰখা হয়। তেতিয়াও মেলনে পিত্তাশয় আঁতৰাবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। মৃত্যু পৰ্যন্ত মেলন তাতেই থাকিবলৈ বাধ্য হয়। ইতিমধ্যে তেওঁ সৰু-সুৰা চেলিব্ৰিটী হৈ পৰিছিল আৰু মিডিয়াই মাজে-সময়ে সাক্ষাৎকাৰ লৈছিল। পাছলৈ আইলেণ্ডৰ গৱেষণাগাৰত তেওঁক বটল ধোৱাৰ কামত নিযুক্ত কৰা হৈছিল।
মৃত্যু
মেলনে জীৱনৰ পৰৱৰ্তী কাম ৰিভাৰচাইড চিকিৎসালয়ত পৃথককৈ কটায়। মৃত্যুৰ ছবছৰ আগতে ষ্ট্ৰ'কৰ ফলত তেওঁৰ পক্ষাঘাট হয়। ১৯৩৮ চনৰ ১১ নৱেম্বৰত ৬৯ বছৰ বয়সত নিম'নিয়াত ভুগি তেওঁৰ মৃত্যু হয়। শৱদেশ পৰীক্ষাত তেওঁৰ পিত্তাশয়ত জীৱন্ত টৈফ‌ইড বেক্টেৰিয়া ধৰা পৰে।
ঐতিহ্য
মেৰী মেলনে সংক্ৰমণ কৰা লোকৰ ভিতৰত অন্ততঃ তিনিজনৰ মৃত্যুৰ তেওঁ বুলি ঠাৱৰ কৰা হয়। কিন্তু ছদ্মনামৰ ব্যৱহাৰ আৰু অনুসন্ধানত সহযোগ নকৰাৰ বাবে সঠিক সংখ্যা জনা নাযায়। কোনো কোনোৱে কয় যে প্ৰায় ৫০ গৰাকী লোকৰ মৃত্যু তেওঁৰ বাবে হৈছিল।
চিকিৎসা বিজ্ঞানে অলাক্ষণিক বাহক হিচাপে চিনাক্ত কৰা মেৰীয়েই প্ৰথম ব্যক্তি। এনে ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত কোনো নিৰ্দিষ্ট নীতি তেতিয়ালৈকে নাছিল। মেৰীয়ে তেওঁৰ ৰান্ধনি কাম আৰু টাইফ‌ইড ৰোগৰ মাজত কোনো সংযোগ অস্বীকাৰ কৰা বাবে সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছিল। শেষত কৰ্তৃপক্ষ‌ই সিদ্ধান্ত লৈছিল যে তেওঁক অকলশৰীয়া কৰি ৰখাই উত্তম পন্থা।
পাছলৈ বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগত চিনাক্ত হোৱা আন স্বাস্থ্যবান টাইফ‌ইড বাহকৰ ভিতৰত আছিল প্ৰায় ১০০ গৰাকী লোকক আক্ৰান্ত কৰা বুলি ধাৰণা কৰা (পাঁচগৰাকীৰ মৃত্যু) ইটালীয় অভিবাসী টনী লেবেলা; প্ৰায় ৩৬ গৰাকীক সংক্ৰমিত কৰা (দুগৰাকীৰ মৃত্যু) "টাইফা‌ইড জন" বুলি নাম দিয়া এজন পৰ্বতৰ পথপ্ৰদৰ্শক; আৰু ৰেস্তোৰাঁ গৰাকী আলফন্স কটিল্‌ছ।
আজিকালি যিজন মানুহে জনা বা নজনাকৈ আন মানুহলৈ ৰোগ বা অন্য নিবিচৰা বস্তু বিয়পায় তেওঁক "টাইফ‌ইড মেৰী" বোলা হয়।
২০১৩ চনৰ আগষ্টত Stanford University School of Medicine-ৰ এদল গৱেষকে ঘোষণা কৰে যে তেওঁলোকে মেলনৰ দৰে অলাক্ষণিক বাহকৰ কাৰণ বিচাৰি পাইছে। টাইফইডৰ বেক্টেৰিয়া দেহৰ প্ৰতিৰোধী কোষ মেক্ৰ'ফেজত সোমাই থাকিব পাৰে।
মানৱ বাহকে দূষিত কৰা পানী বা খাদ্য গ্ৰহণ কৰিলে আন লোকৰ টাইফ‌ইড হ'ব পাৰে। এই মানৱ বাহকজনৰ অতীতত টাইফ‌ইড হৈছিল কিন্তু তেওঁ এতিয়াও টাইফ‌ইডৰ বেক্টেৰিয়া শৌচ আৰু প্ৰস্ৰাৱত বাহিৰ কৰি থাকে। খাদ্য চোৱা বা ৰন্ধাৰ আগতে চাবোনেৰে হাত ধুলে, চাবোন-পানীৰে বাচন-বৰ্তন ধুলে আৰু কেঁচাৰ সলনি কেৱল ৰন্ধা খাদ্য খালে টাইফ‌ইডৰ সংশয় কমাব পাৰি।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:টাইফ‌ইড জ্বৰ শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি
আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজ্যসমূহ
তলৰ তালিকাত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৫০ খন ৰাজ্যৰ নামৰ লগতে প্ৰত্যেকখন ৰাজ্যৰে প্ৰাথমিক তথ্যসমূহ দিয়া হৈছে:
তালিকা
(এই সংক্ষিপ্তকৰণ আন্তৰ্জাতিক মান সংস্থা (ISO)-ৰ Standard 3166-2 দেশৰ উপবিভাগৰ কোডতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়)
বহিঃসংযোগ
* শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
থানমানা পূজা
থানমানা পূজা (Thanmana Puja) ত্ৰিপুৰাৰ অধিবাসী চাকমাসকলৰ পৰম্পৰাগত পূজা৷ বাংলদেশৰ পাৰ্বত্য অঞ্চলৰ চাকমাসকলেও এই পূজা কৰে৷ ই পূজা নদীৰ তীৰত কৰা হয়৷ থানমানা পূজাক গাং পূজা বা গঙ্গা পূজাও বোলে৷ থানমানা শব্দৰ অৰ্থ “থান’’ মানে ঠাই আৰু “মানা’’ মানে মান বা সন্মান দিয়া; অৰ্থাৎ ঠাইক পূজা কৰা৷ থানমানা পূজাৰ লগত নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়৷ এই নৃত্যক থানমানা নৃত্য বোলে সাধাৰণতে চাকমাসকল বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী যদিও তেওঁলোকে বুদ্ধৰ লগতে আন আন দেৱ-দেৱীৰো পূজা কৰে৷ বাস্তুশাস্ত্ৰৰ লগত সম্পৰ্ক থকা ঠাইৰ পূজা তেওঁলোকে ’থানমানা’ নামেৰে কৰে৷ চাকমাসকলৰ থানমানা পূজা হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ ভূমি পূজনৰ উদ্দেশ্যৰ সৈতে একে বুলি ধৰিব পাৰি৷
গাঁওবাসীৰ মঙ্গলৰ বাবে সকলোৱে মিলি এই পূজা কৰে। এই পূজা দিবৰ বাবে এজন ওজাই পৌৰহিত্য কৰে। সাধাৰণতে আঘোণ মাহত থানমানা কৰা হয়। থানমানা পূজাৰ সময়ত গাঁওবাসীয়ে সামৰ্থ্য অনুসাৰে চাউল, গাহৰি, অন্যান্য দ্ৰব্যাদি আৰু নগদ টকাৰ বৰঙণি আগবঢ়ায়৷ সকলো আয়োজন কৰি সকলোৱে মিলি ভোজ খায়। এইসময়তেই তেওঁলোকে আগন্তুক কৃষিকৰ্মৰ বাবে আলোচনা কৰে আৰু কৃষিৰ বাবে স্থান নিৰ্ধাৰণ কৰি থানমানা পূজাৰ আয়োজন কৰে৷
নৃত্য শৈলী
থানমানা পূজাৰ শেষত থানমানা নৃত্য কৰা হয়৷ এই নৃত্যত সাধাৰণতে ছোৱালীসকলেই অংশগ্ৰহণ কৰা দেখা যায়৷ চাকমাসকলৰ জাতীয় পোছাক পিন্ধি, এটা শাৰীত ছোৱালীসকল নৃত্যস্থলত প্ৰৱেশ কৰি এটি চতুষ্কোণ কৰি থিয় হয়৷ তাৰপিছত হাতযোৰ কৰি বৃত্তাকাৰে ঘূৰি ঘূৰি আহি পূজাৰ বেদীৰ আগত আঁঠু কাঢ়ি সেৱা কৰে৷ ইয়াৰ পিছত মূল নৃত্য আৰম্ভ হয়৷ নৃত্যৰ ভংগীমাত বেছিকৈ হাততালি দি ভংগীমা প্ৰদৰ্শন কৰে৷ পূজাৰ ফুল অৰ্চ্চনা কৰিবলৈ “পদ্মকোষ’’ মুদ্ৰা ব্যৱহাৰ কৰে৷ মধ্য লয়ত সৰল আৰু ভক্তিপূৰ্ণভাবে নৃত্য পৰিৱেশন কৰাটোৱেই এই নৃত্য মূল বৈশিষ্ট্য৷ অৱশ্যে আধুনিকতাৰ ফলত চাকমাসকলৰ জীৱন যাত্ৰা পদ্ধতিত সালসলনি অহাৰ লগে লগে বিভিন্ন পূজা-পাৰ্বনৰ লগতে থানমানা বা গাংপূজা আগৰ দৰে পালন কৰা দেখা নাযায়৷
তথ্য সূত্ৰ
শ্ৰেণী:ধৰ্মীয় উৎসৱ
গণেশ
গণেশ (সংস্কৃত: गणेश; আন্তৰ্জাতিক সংস্কৃত লিপ্যন্তৰ পদ্ধতি অনুসৰি: ; ) পৌৰাণিক হিন্দু ধৰ্মৰ জনপ্ৰিয় আৰু সৰ্বাধিক পূজিত দেৱতাসকলৰ অন্যতম। ভাৰতৰ সকলো ঠাইতে গণেশ-মূৰ্তি দেখা যায়। সকলো হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ মাজতেই গণেশ দেৱৰ পূজা প্ৰচলিত। জৈনধৰ্ম, বৌদ্ধধৰ্ম আৰু ভাৰতৰ বাহিৰতো গণেশৰ আৰাধনা ব্যাপকভাৱে প্ৰচলিত। পুৰাণৰ বিৱৰণ অনুসৰি শিৱ আৰু পাৰ্বতীৰ জেষ্ঠ্য পুত্ৰ গণেশ আৰু কনিষ্ঠ পুত্ৰ কাৰ্তিক।
পুৰাণত উল্লেখ কৰা অনুসৰি গণেশ হৰ-পাৰ্বতীৰ পুত্ৰ। তেখেতৰ ৰূপ বিভিন্ন শাস্ত্ৰসমূহত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ; তথাপিও সকলোতে তেওঁ গজমুণ্ড মনুষ্যাকাৰ দেৱতা। তেখেতৰ বাহন মূষিক বা এন্দুৰ; অথবা কোনো কোনো ঠাইত সিংহ। গণেশক সৰ্ববিঘ্নহন্তা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁ সাধাৰণভাবে প্ৰাৰম্ভৰ দেৱতা, বিঘ্নৰ দেৱতা (বিঘ্নেশ বা বিঘ্নেশ্বৰ), গণেশ মূলত: শিল্পকলা, বিজ্ঞানৰ পৃষ্ঠপোষক, মহাবল, মেধা আৰু বুদ্ধিৰ দেৱতা। পূজা আৰু অন্যান্য অনুষ্ঠানৰ সময়ত গণেশৰ পূজা সবাতোকৈ আগত কৰা কৰ্তব্য বুলি বিবেচিত হয়। লিখাৰ সময়তো তেওঁক আখৰৰ পৃষ্ঠপোষকৰূপে আৱাহন কৰাৰ ৰীতি আছে। একাধিক পৌৰাণিক সূত্ৰৰ পৰা তেখেতৰ জন্ম, কীৰ্তিকলাপ আৰু মূৰ্তিতত্ত্বৰ ব্যাখ্যা পোৱা যায়। গণেশৰ অন্যান্য নামসমূহ হ’ল গণপতি, বিনায়ক, মহাগণপতি, বিৰিগণপতি, শক্তিগণপতি, বিদ্যাগণপতি, হৰিদ্ৰাগণপতি, উচ্ছিষ্টগণপতি, লক্ষ্মীবিনায়ক, হেৰম্ব, বক্ৰতুণ্ড, একদন্ত, মহোদৰ, গজানন, লম্বোদৰ, বিকট আৰু বিঘ্নৰাজ। দুৰ্গা (অম্বিকা) আৰু চামুণ্ডা, এই দুজনাই গণেশক পালন কৰিছিল বাবে তেওঁ দ্বৈমাতুৰ নামেও অভিহিত।
পৃথক দেৱতা ৰূপে গণেশৰ উদ্ভৱ খ্ৰীষ্টিয় চতুৰ্থ আৰু পঞ্চম শতাব্দীৰ গুপ্তযুগত হৈছিল। যদিও একাধিক বৈদিক আৰু প্ৰাক-বৈদিক উৎসৰ পৰাও গণেশৰ উল্লেখ পোৱা যায়। তেখেতৰ জনপ্ৰিয়তা দ্ৰুতভাবে বৃদ্ধি পায় আৰু নৱম শতাব্দীত। পাঁচজন প্ৰধান দেৱতাৰ অন্যতম দেৱতা ৰূপে গণ্য কৰা হয়। এই সময়ত গণেশক সৰ্বোচ্চ দেৱতা স্বীকাৰ কৰি গাণপত্য (সংস্কৃত: गाणपत्य; আন্তৰ্জাতিক সংস্কৃত লিপ্যন্তৰণ পদ্ধতি অনুসৰি: ) সম্প্ৰদায়ৰ উদ্ভৱ ঘটে। গণেশ সংক্ৰান্তিয় প্ৰধান ধৰ্মগ্ৰন্থসমূহ হ’ল গণেশ পুৰাণ, মুদগল পুৰাণ, আৰু গণপতি অথৰ্বশীৰ্ষ।
পুৰাণ কাব্যটো গণেশৰ উপস্থিতি লক্ষণীয়। তেওঁক অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় মহাকাব্য মহাভাৰত-ৰ লিপিকাৰ ৰূপে কল্পিত হয়। ভাৰতৰ সকলোতে তেখেতৰ পূজা প্ৰচলিত। তাৰপাছত মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু পাৰ্শ্বৱৰ্তী অঞ্চলসমূহত গণেশ পূজা জাতীয় উৎসৱ ৰূপে উদযাপিত হয়। পশ্চিমবঙ্গ, অসম আৰু বাংলাদেশ আদি ঠাইত অসমীয়া তথা বাংলাৰ নৱবৰ্ষৰ দিনটোত গণেশ পূজা প্ৰচলিত। ইয়াৰ বাদেও দুৰ্গোৎসৱত সপৰিয়ালে দেৱী দুৰ্গাৰ লগত গণেশৰো পূজা অৰ্চনা কৰা হয়। গণেশৰ গায়ত্ৰী মন্ত্ৰটো হ’ল – মহৎকায়া বিদ্মহে বক্ৰতুণ্ডায় ধীমহি তন্নো দন্তী প্ৰচোদয়াৎ।
বুৎপত্তি আৰু অন্যান্য নাম
thumb|right|'শ্ৰীময়ূৰেশ্বৰৰ ৰূপত দুই স্ত্ৰী বুদ্ধি আৰু সিদ্ধিৰ লগত গণেশ, [[মোৰগাঁৱৰ গণেশ মন্দিৰ (স্থানীয় আস্থাবিনায়ক চত্বৰৰ কেন্দ্ৰীয় মন্দিৰত) ]]
গণপতি আৰু বিঘ্নেশ্বৰ সহ গণেশৰ একাধিক নাম আৰু বিশেষণ আছে। হিন্দুসকলৰ সম্মানজনক শ্ৰী (সংস্কৃত: श्री; ) সম্বোধনটো প্ৰায়েই তেখেতৰ নামৰ আগত ব্যৱহৃত হয়। গণেশ পূজাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পন্থা হ’ল গণেশ সহস্ৰনাম স্তোত্ৰপাঠ। এই স্তোত্ৰ গণেশৰ এহাজাৰ নামৰ সংকলন। সহস্ৰনামৰ প্ৰত্যেকটো নামেই গণেশৰ বিভিন্ন ৰূপৰ প্ৰতীক আৰু প্ৰত্যেকটোৱেই ভিন ভিন অৰ্থ বহন কৰে। গণেশ সহস্ৰনামৰ দুটা ভিন্ন পাঠ পোৱা যায়। তাৰ মাজত এটা গণেশ সম্পৰ্কিত শাস্ত্ৰগ্ৰন্থ গণেশ পুৰাণৰ পৰা সংগৃহীত।
পুৰাণ আৰু বৌদ্ধ তন্ত্ৰত গণেশক বিনায়ক (সংস্কৃত: विनायक; vināyaka) নামেৰে অভিহিত কৰা হৈছে। অষ্টবিনায়ক নামেৰে পৰিচিত মহাৰাষ্ট্ৰৰ আঠোটা বিখ্যাত গণেশ মন্দিৰতো গণেশ এই নামেৰেই পূজিত হয়। বিঘ্নেশ (সংস্কৃত: विघ्नेश; vighneśa) আৰু বিঘ্নেশ্বৰ (সংস্কৃত: विघ्नेश्वर; vighneśvara) নামদুটা হিন্দু পুৰাণত বৰ্ণিত গণেশৰ প্ৰাথমিক দায়িত্ব বিঘ্ন অপসাৰণকে নিৰ্দেশ কৰে।
তামিল ভাষাত গণেশক সাধাৰণতে পিল্লে বা পিল্লাইয়াৰ (সৰু শিশু) নামেৰে অভিহিত কৰা হৈছে। এ. কে. নাৰায়ণে এই দুই শব্দৰ পাৰ্থক্যক নিৰ্দেশ কৰি লিখিছে যে, পিল্লে শব্দৰ অৰ্থ শিশু, কিন্তু পিল্লাইয়াৰ শব্দৰ অৰ্থ মহান শিশু। তেওঁ আৰু লিখিছে যে দ্ৰাবিড় ভাষাগোষ্ঠীত পাল্লু, পেল্লাআৰু পেল শব্দসমূহৰ মাধ্যমত গজদন্ত অথবা সাধাৰণভাবে হাতীক নিৰ্দেশ কৰা হয়। অনিতা ৰাইনা থাপানে ভাবে যে, পিল্লাইয়াৰ শব্দৰ মূল শব্দ পিল্লে ৰ অৰ্থ সম্ভৱত: হাতীৰ পোৱালি; কাৰণ পালি ভাষাতপিল্লাকা শব্দৰ অৰ্থ হস্তীশিশু বা হাতীৰ পোৱালি।
বিৱৰ্তন
‘গণপতি’ৰ প্ৰথম উল্লেখ পোৱা যায় প্ৰাচীনতম হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ ঋগ্বেদত। দুটি ঋক মন্ত্ৰত ‘গণানাম গণপতিম হবামহে...’ আৰু ‘বিষু সীদা গণপতে...’ বাক্যাংশসমূহে বৈদিক গণপতিৰ এটা ধাৰণা দিয়ে। যদিও এই গণপতি অৰু বৰ্তমান কালত পূজ্য পৌৰাণিক গণপতি একে নহয়। তথাপি এইকথা অনেকেই স্বীকাৰ কৰে যে বেদোত্তৰ যুগত ঋষিসকলৰ ‘গণপতি-ব্ৰহ্মণস্পতি’ৰ পৰাই পৌৰাণিক ‘গজবদন-গণেশ-বিঘ্নেশ্বৰ’-ৰ ধাৰণাটি বিবৰ্তিত হৈছে।
ঋগ্বৈদিক গণপতিৰ আন এক নাম আছিল 'বৃহস্পতি' বা 'বাচস্পতি'। তেওঁ জ্যোতিৰ্ময় দেৱতা। তেখেতৰ গাৰ বৰণ ৰক্তিমাভ-স্বৰ্ণালি। অঙ্কুশ বা কুঠাৰ তেখেতৰ অস্ত্ৰ। তেখেতৰ আৰ্শীবাদ অবিহনে কোনো ধৰ্মীয় সিদ্ধি সম্ভব নহয় বুলি ধৰা হৈছিল। তেওঁ সৰ্বদা ‘গণ’ নামৰ এটা নৃত্যগীতকাৰী দলৰ লগত বিৰাজমান আছিল আৰু দেৱতা সকলৰ ৰক্ষকৰূপে কল্পিত হৈছিল।
অন্যমতে, ভাৰতৰ আদিম অধিবাসীসকলৰ পূজিত হস্তীদেৱতা আৰু লম্বোদৰ যক্ষৰ মিশ্ৰণত গণেশৰ কল্পনাৰ উদ্ভব। অথবা এনেকুৱাও হ’ব পাৰে যে গণেশ সম্পূৰ্ণ অনাৰ্য দেৱতা, পাছত যাৰ আৰ্যীকৰণ ঘটে। গণেশৰ বাহন এন্দুৰ এই আদিম কোনো সংস্কাৰৰ প্ৰতীক। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব অষ্টমৰ পৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ মধ্যবৰ্তী কোনো সময়ৰ লেখাতে বৌধায়ণ ধৰ্মসূত্ৰত গণেশৰ উল্লেখ নাই। খ্ৰীষ্টিয় চতুৰ্থ শতিকাত কালিদাস, খ্ৰীষ্টিয় ষষ্ঠ শতিকাত ভাৰবি, খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চম শতিকাত পঞ্চতন্ত্ৰ বা ভৰত নাট্যশাস্ত্ৰ য়ো গণেশৰ সাক্ষ্য নিদিয়ে। গুপ্ত যুগৰ শেষভাগত খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চম শতিকাৰ পৰাই এওঁৰ একক পূজা প্ৰচলিত হয়।
'মানবগৃহ্যসূত্ৰ' আৰু 'যাজ্ঞবল্ক্য স্মৃতি'-ত শাল, কটঙ্কট, উষ্মিত, কুষ্মাণ্ড ৰাজপুত্ৰ আৰু দেবযজন ইত্যাদিকে বিনায়ক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মহাভাৰততো এওঁলোকেই বিনায়ক। এওঁলোকৰৰ কাম বিঘ্ন উৎপাদন কৰা। এই সকলো বিনায়ক মিলি পাছত বিঘ্নৰাজ গণপতিৰ ৰূপ লয়। যাজ্ঞবল্ক্যৰ স্মৃতি অনুসৰি এজন বিনায়ক অম্বিকাৰ পুত্ৰ। ইয়াতেই গণেশক প্ৰথমবাৰ দুৰ্গাৰ সন্তান বুলি উল্লেখ কৰা হয়। বহু পুৰাণত তেওঁক স্বয়ম্ভূ বোলা হৈছে। আকৌ স্কন্সকলৰ গণ বা পৰিসদসকলৰ অনেকেই পশু-চৰাইৰ মুখবিশিষ্ট। খ্ৰীষ্টিয় ষষ্ঠ শতিকাৰ 'ভূমাৰা'ত এই ধৰণৰ বহু গণৰ উল্লেখ পোৱা যায়। গণেশ অৰ্থাৎ গণ-ঈশৰ হস্তীমুখৰ ইও এক কাৰণ হ’ব পাৰে। আকৌ কোনো কোনোৰ মতে যক্ষ আৰু নাগদেৱতা মিলি গণেশ। হাতীৰ মুণ্ড যুক্ত যক্ষ পুৰাণত বৰ্ণিত। ইয়াৰ বাদেও যক্ষসকলো লম্বোদৰ।
পৌৰাণিক উপাখ্যান
গণেশ পৌৰাণিক হিন্দুধৰ্মত সৰ্বাগ্ৰে পূজ্য আৰু সেই কাৰণে অন্যতম প্ৰধান দেৱতা। স্বাভাৱিক কাৰণেই তেখেতৰ সম্পৰ্কে প্ৰচলিত নানা আখ্যান-উপাখ্যানে বিভিন্ন পুৰাণ আৰু মহাকাব্যত স্থান পাইছে। গণেশ সম্পৰ্কিত যিটো কাহিনী পুৰাণ আৰু উপকথাত সৰ্বাধিক চৰ্চিত সেইটো হ’ল গণেশৰ ‘গজানন’ হোৱাৰ কাৰণ। কোৱা বাহুল্য যে, পুৰাণৰ স্বাভাৱিক চৰিত্ৰ অনুসৰি এক এক পুৰাণত এই প্ৰসঙ্গত এক এক ৰকমৰ ভাষ্য পোৱা যায়। এনেকি একেই পুৰাণত পৰস্পৰ-বিৰোধী দুটি মতও কিছু কিছু ক্ষেত্ৰত স্থান পাইছে। ইয়াৰ বাদেও গণেশৰ পিতৃমাতৃভক্তি আৰু বিবাহ সম্পৰ্কিত নানা কাহিনীও বিভিন্ন গ্ৰন্থত পোৱা যায়।
thumb|left|300px|অবনীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ অঙ্কিত 'গণেশ-জননী'
জন্মকথা
স্কন্দপুৰাণ-ৰ ব্ৰহ্মখণ্ডত আছে, পাৰ্বতীয়ে নিজৰ গাত্ৰমলৰ পৰা এটা সুন্দৰ আৰু পূৰ্ণাঙ্গ পুতলা নিৰ্মাণ কৰি তাত প্ৰাণপ্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াৰ পাছত পাৰ্বতীয়ে তেওঁক নিজৰ স্নানাগাৰৰ দ্বাৰৰক্ষকৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰে। শিৱই স্নানাগাৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ যোৱাত বালক-কুমাৰে তেওঁক বাধা দিয়ে। শিৱৰ লগত তেখেতৰ যুদ্ধ হয় আৰু শিৱই ত্ৰিশূলেৰে তেখেতৰ মস্তক ছিন্ন কৰে। ইয়াৰ পাছত গজাসুৰক সন্মুখত পাই শিৱই তাৰ মস্তক ছিন্ন কৰি তাৰ মস্তক কুমাৰৰ স্কন্ধত যুক্ত কৰে। স্কন্দপুৰাণ-ৰ অৰ্বুদ খণ্ডত কোৱা হৈছে, পাৰ্বতীয়ে গাত্ৰমল দি এটা মুণ্ডহীন পুতলা তৈয়াৰ কৰে। তাৰপাছত স্কন্দক কৈছিল, পুতলাটোৰ মাথা তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে অলপ বোকা আনিবলৈ; এই পুতলা হ’ব তেওঁৰ ভায়েক। স্কন্দই বোকা নাপায় এটা হাতীৰ মাথা কাটি আনে। পাৰ্বতীয়ে আপত্তি কৰিলেও দৈবযোগে এই মুণ্ডটিয়ে পুতলাৰ স্কন্ধত যুক্ত হয়। ইয়াৰ পাছত শক্তিৰূপিনী পাৰ্বতীয়ে পুতলাটিৰ জীৱনদান কৰে। গজমুণ্ডযুক্ত পুতলাৰ দেহত এক বিশেষ নায়কৰ ভাব ফুটি উঠে। এই কাৰণে শিৱৰ বৰত এওঁ ‘মহাবিনায়ক’ নামে পৰিচিত হ’ল। শিৱই কৈছিল, এই কুমাৰ গণাধিপতি হ’ব আৰু সকলো কামৰ আগে এওঁৰ পূজা নকৰিলে কাৰ্যসিদ্ধি নহ’ব। স্কন্দই এওঁক অস্ত্ৰ হিচাপে কুঠাৰ দান কৰে, পাৰ্বতীয়ে দিয়ে মোদকপূৰ্ণ সুগন্ধযুক্ত ভোজনপাত্ৰ। মোদকৰ গন্ধত এন্দুৰ এওঁৰ বাহন হয়।
thumb|right|300px|শিৱ আৰু পাৰ্বতীয়ে গণেশক স্নান কৰাইছে, অষ্টাদশ শতাব্দীৰ কাংড়া চিত্ৰকলা ব্ৰহ্মবৈবৰ্ত পুৰাণত উল্লিখিত আন এক মতৰ মতে, মালী আৰু সুমালী নাম দুই শিৱভক্তই সূৰ্যক ত্ৰিশূলৰ দ্বাৰা আঘাত কৰে। ইয়াতে সূৰ্য অচেতন হৈ পৰাত সমগ্ৰ বিশ্ব অন্ধকাৰ হৈ যায়। সূৰ্যৰ পিতা কশ্যপে শিৱক অভিশাপ দিয়ে যে শিৱৰ পুত্ৰৰ মাথাও খহি পৰিব। এই বাবে গণেশ মুণ্ডহীন হয় আৰু ইন্দ্ৰৰ ঐৰাবতৰ মাথা আনি তেখেতৰ মস্তকত জোৰা দিয়া হয়।
thumb|left|300px|ৰাজা ৰবি বৰ্মা অঙ্কিত 'ঋদ্ধি সিদ্ধি' চিত্ৰত সস্ত্ৰীক গণেশ
গণেশ চতুৰ্থী
ভাদ্ৰ আৰু মাঘমাহৰ শুক্লাচতুৰ্থীকে গণেশ চতুৰ্থী বোলা হয়। হিন্দু বিশ্বাস অনুসৰি এই দিনটো গণেশৰ জন্মদিন। গণেশ চতুৰ্থী সংক্ৰান্তত এটা কিংবদন্তী হিন্দুসমাজত প্ৰচলিত, এবাৰ গণেশ চতুৰ্থীত প্ৰতি ঘৰতে মোদক ভক্ষণ কৰি ভৰা পেটেৰে এন্দুৰৰ পিঠিত উঠি ফুৰি আছিল গণেশ। পথত এন্দুৰৰ সন্মুখত এটা সাপ আহি পৰাত সি ভয়ত কঁপিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এনেতে গণেশ পৰি যায় আৰু তেখেতৰ পেট ফাটি সকলো মোদক ৰাস্তাত পৰি যায়। গণেশে উঠি সেইবোৰ বুটলি পেটৰ মাজত সুমুৱায় পেটৰ ফটা ঠাইটুকুৰা সেই সাপডালেৰেই বান্ধি দিয়ে। আকাশৰ পৰা চন্দ্ৰই তাকে দেখি হাঁহি পেলায়। গতিকে গণেশ শাও দিয়ে যে চতুৰ্থীৰ দিনা কোনেও চন্দ্ৰ দেখা নাপাব। প্ৰসঙ্গক্ৰমে উল্লেখযোগ্য যে গণেশ অত্যন্ত মোদকপ্ৰিয় দেৱতা। অন্যমতে, এই দিনা শিৱই গণেশক লুকুৱাই কাৰ্তিকক এটা ফল দিছিল। চন্দ্ৰই তাকে দেখি হঁহাত শিৱই চন্দ্ৰক অভিশাপ দিয়ে।
অৱতাৰ
গাণপত্য সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰধান ধৰ্মগ্ৰন্থ তথা গণেশ বিষয়ক দুই উপপুৰাণ গণেশ পুৰাণ আৰু মুদ্গল পুৰাণ-ত পৃথক পৃথকভাবে গণেশৰ যথাক্ৰমে চাৰি আৰু আঠোটি অৱতাৰৰ কথা কোৱা হৈছে।
ৰূপ আৰু ৰূপভেদ
thumb|left|250px|১৮১০ চনত অঙ্কিত নুৰপুৰ ঘৰানাৰ গণেশ চিত্ৰ, চণ্ডীগড় মিউজিয়ামত সংৰক্ষিত ভাৰতীয় শিল্প আৰু চিত্ৰকলাত গণেশ এক অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু জনপ্ৰিয় মূৰ্তিকল্প। গণেশৰ নানা ৰূপৰ বৰ্ণনা যিদৰে পুৰাণ আৰু ইতিহাসত পোৱা গৈছে, তেনেকৈ তেখেতৰ বিচিত্ৰ আৰু বহুমুখী মূৰ্তিও ভাৰতীয় উপমহাদেশত, আনকি উপমহাদেশৰ বাহিৰতো নানা স্থানৰ পৰা আবিষ্কৃত হৈছে। তেখেতৰ মূৰ্তিসমূহ বিচিত্ৰ ভাৱত ৰঞ্জিত। ক’ৰবাত তেওঁ দণ্ডায়মান, ক’ৰবাত নৃত্যৰত, ক’ৰবাত তেওঁ অসুৰবধকাৰী বীৰ যুৱক, ক’ৰবাত শিশুপুত্ৰ বেশত মাতাপিতাৰ কোলাত ক্ৰীড়াৰত অৱস্থাত, আকৌ ক’ৰবাত নিতান্তই পূজাভিলাষী হৈ উপবিষ্ট হৈ থকা। জনা যায় যে, গণেশৰ মূৰ্তি প্ৰথম নিৰ্মিত হৈছিল শ্ৰীলঙ্কাত খ্ৰীষ্টিয় দ্বিতীয় শতিকাত। খ্ৰীষ্টিয় ষষ্ঠ শতিকাত ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ গণেশৰ মূৰ্তি নিৰ্মিত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে। খ্ৰীষ্টিয় সপ্তম শতিকাতেই গণেশে এক লোকপূজ্য দেৱতা ৰ আসন লাভ কৰে আৰু তেখেতৰ বহু মূৰ্তি নিৰ্মিত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে।
ৰূপ
ভাৰতীয় শিল্পকলাত প্ৰথমৰ পৰাই গণেশ গজানন, একদন্ত আৰু লম্বোদৰৰূপে চিহ্নিত। গণেশৰ ধ্যান, প্ৰাৰ্থনা আৰু প্ৰণাম মন্ত্ৰতো তেখেতৰ এই ৰূপৰেই আদৰ বেছি। যেনে – <poem style="margin-left: 2em"> “খৰ্বং স্থূলতনুং গজেন্দ্ৰবদনং লম্বোদৰং সুন্দৰং প্ৰস্যন্দন্মদ্গন্ধলুব্ধমধুপব্যালোলগণ্ডস্থলম্। দন্তাঘাতবিদাৰিতাৰিৰুধিৰৈঃ সিন্দূৰশোভাকৰং বন্দে শৈলসূতাসুতং গণপতিং সিদ্ধিপ্ৰদং কামদম্॥” (গণেশধ্যানম্) অৰ্থাৎ, “যিনি খৰ্বাকৃতি, স্থূলশৰীৰ, লম্বোদৰ, গজেন্দ্ৰবদন অথচ সুন্দৰ; বদন হইতে নিঃসৃত মদগন্ধে প্ৰলুব্ধ ভ্ৰমৰসমূহেৰ দ্বাৰা যাঁহাৰ গণ্ডস্থল ব্যাকুলিত; যিনি দন্তাঘাতে শত্ৰুৰ দেহ বিদাৰিত কৰিয়া তাহাৰ দন্ত দ্বাৰা নিজ দেহে সিন্দূৰেৰ শোভা ধাৰণ কৰিয়াছেন; সেই পাৰ্বতীপুত্ৰ সিদ্ধিদাতা ও কামদাতা গণপতিকে বন্দনা কৰি। ”
গণেশৰ প্ৰণামমন্ত্ৰতো দেখা যায় – <poem style="margin-left: 2em"> একদন্তং মহাকায়ং লম্বোদৰং গজাননং। বিঘ্ননাশকৰং দেবং হেৰম্বং প্ৰণমাম্যহম্॥ (গণেশপ্ৰণামঃ) অৰ্থাৎ, “যিনি একদন্ত, মহাকায়, লম্বোদৰ, গজানন আৰু বিঘ্ননাশকাৰী সেই হেৰম্বদেবকে আমি প্ৰণাম কৰি। ”
গণেশেৰ প্ৰাৰ্থনা মন্ত্ৰটি ততোধিক সুলিখিত – <poem style="margin-left: 2em"> দেবেন্দ্ৰমৌলিমন্দাৰমকৰন্দকণাৰুণাঃ। বিঘ্নং হৰন্তু হেৰম্বচৰণাম্বুজৰেণবঃ॥ (গণেশপ্ৰাৰ্থনা) অৰ্থাৎ, “দেবৰাজ ইন্দ্ৰেৰ মস্তকে বিমান্তিত মন্দাৰপুষ্পেৰ পৰাগসমূহেৰ দ্বাৰা ৰক্তিম হেৰম্বেৰ পাদপদ্মেৰ ৰেণুসমূহ আমাৰ বিঘ্নহৰণ কৰুক। ”
গণেশৰ প্ৰথমৰ ফালৰ মূৰ্তিসমূহত দেখা যায়, গণেশে তেখেতৰ ভঙা দাঁতটি স্বহস্তে ধৰি আছে। গণেশ লম্বোদৰ গুপ্তযুগৰ পৰাই। ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণ মতে, তেখেতৰ উদৰত সমগ্ৰ জগৎসংসাৰৰ অৱস্থান বুলিয়েই তেওঁ লম্বোদৰ। গণেশৰ হস্তসংখ্যা আৰু অস্ত্ৰক লৈ নানা মতবিৰোধ দেখা যায়। সচৰাচৰ গণেশৰ চতুৰ্ভূজ মূৰ্তি অধিক পূজিত হ’লেও স্থানবিশেষে দ্বিভূজৰ পৰা ষড়ভূজ গণেশো দেখা যায়। গণেশৰ হাতত সাধাৰণভাবে পাশ-অঙ্কুশ, বৰাভয় আৰু মোদকেই দেখা যায়। তথাপি বাঙালীলোকসকলে বিশ্বাস কৰে যে গণেশ বিষ্ণুৰ দৰে শঙ্খচক্ৰগদাপদ্মধাৰী। এই প্ৰসঙ্গত ব্ৰহ্মবৈবৰ্ত পুৰাণ-ত বৰ্ণিত পাৰ্বতীৰ কৃষ্ণৰূপী পুত্ৰলাভৰ উপাখ্যানটি স্মৰ্তব্য। গণেশৰ বাহন মূষিক বা এন্দুৰ। এন্দুৰ ধৰ্মৰ অৱতাৰ; মহাবল আৰু পূজাসিদ্ধিৰ অনুকূল। অন্যমতে, সংস্কৃতত মূষিক শব্দটো ‘মুশ’ ধাতুৰ পৰা উৎপন্ন, যাৰ অৰ্থ চুৰি কৰা। ধৰা হয়, গণেশৰ পদতলত এন্দুৰ, গণেশৰ দ্বাৰা বিঘ্নবিজয়ৰ প্ৰতীকমাত্ৰ। বৃহদ্ধৰ্ম পুৰাণ আৰু ব্ৰহ্মবৈবৰ্ত পুৰাণ অনুসৰি পৃথিৱীয়ে গণেশক মূষিক বাহন দিছিল।
ৰূপভেদ
thumb|left|300px|নৃত্যৰত বৌদ্ধগণেশ, পঞ্চদশ শতাব্দীৰ প্ৰথমাৰ্ধত মধ্য তিব্বতত অঙ্কিত
ভাৰত আৰু ভাৰতৰ বাহিৰত প্ৰাপ্ত বিভিন্ন প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন আৰু বিভিন্ন শাস্ত্ৰত গণেশৰ এই সাধাৰণ ৰূপৰ বহু ৰূপভেদো পৰিলক্ষিত হয়। এই সকলো ৰূপভেদসকলৰ মূৰ্তি অনুসৰি ধ্যান আৰু পূজাবিধি ভিন্ন ভিন্ন। যেনে, গুপ্তযুগত প্ৰাপ্ত বহুকেইটা গণেশমূৰ্তি অষ্টভূজৰ পৰা দশভূজধাৰী। আকৌ তন্ত্ৰগ্ৰন্থ তন্ত্ৰসাৰত, কাশ্মীৰত, নেপালত আৰু আফগানিস্তানত কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত গণেশৰ বাহন সিংহ। ইফালে প্ৰসন্ন গণেশ সাধাৰণ ৰূপেৰেই বিৰাজমান। কিন্তু প্ৰাণতোষিনী তন্ত্ৰ-ত উল্লিখিত চৌৰগণেশে সাধনাৰ ফল চুৰ কৰি বিঘ্নগণেশৰ বিঘ্ন ঘটায়। লক্ষ্মীগণেশ ে লক্ষ্মীক আলিঙ্গন কৰি থাকে।
thumb|right|200px|কৰ্ণাটকত প্ৰাপ্ত দ্বাদশ-ত্ৰয়োদশ শতাব্দীৰ উপবিষ্ট গণেশমূৰ্তি, হৈসল শাসনকালত নিৰ্মিত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথমৰ পৰা খ্ৰীষ্টিয় প্ৰথম শতিকাৰ মাজত নিৰ্মিত শ্ৰীলঙ্কাৰ মিহিনটালত প্ৰাপ্ত শিলাফলকত গুড়ি মৰা গজমুণ্ড আৰু ৰদবিশিষ্ট মূৰ্তিটোকে গণেশৰ প্ৰাচীনতম শিল্পৰূপ বুলি মানি লোৱা হয়। উত্তৰ প্ৰদেশৰ ফৰুখবাদ জিলাত প্ৰাপ্ত আনুমানিক চতুৰ্থ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মিত দ্বিভূজধাৰী এটা গণেশ শিলামূৰ্তিত দেখা যায় দেৱতাৰ বাওঁ হাতত মোদকভাণ্ড আৰু তেওঁ শুঁৰেৰে মোদক ভক্ষণ কৰিছে। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চম শতিকাত নিৰ্মিত মধ্যপ্ৰদেশৰ উদয়গিৰি গুহাত, ভূমাৰা আৰু উত্তৰপ্ৰদেশৰ ভিতৰগাঁও মন্দিৰত প্ৰাপ্ত পোৰামাটিৰ ফলকত মোদকভক্ষণৰত অৱস্থাত গণেশ মূৰ্তি দেখা যায়। ইয়াৰ মাজত উদয়গিৰিৰ মূৰ্তিটো উৰ্ধ্বলিঙ্গ বুলি ধৰা হয়। এই মূৰ্তিসমূহ তিনিপ্ৰকাৰৰ – উপবিষ্ট, নৃত্যৰত আৰু দণ্ডায়মান। ইয়াৰ মাজত উপবিষ্ট মূৰ্তিৰ সংখ্যাই সৰ্বাধিক। নৃত্যৰত মূৰ্তিত দেখা যায় গণেশে বাহনৰ ওপৰত নাচিছে। ইয়াত তেওঁ গজমুণ্ড, ত্ৰিনয়ন, খৰ্বাকাৰ, লম্বোদৰ, চতুৰ্ভূজ বা ষড়ভূজ বা অষ্টভূজ বা দশভূজধাৰী। দ্বিভূজ মূৰ্তি সংখ্যাত কম। বৌদ্ধ আৰু জৈনসকলেও গণেশৰ এই মূৰ্তি পূজা কৰিছিল বুলি জনা যায়।
প্ৰথমৰ ফালৰ গণেশ মূৰ্তিসমূহ দ্বিভূজধাৰী আৰু উপবিষ্ট। হাতত কুঠাৰ আৰু মোদক। দেৱতা গজানন, একদন্ত অৰু লম্বোদৰ। বহুকেইটা মূৰ্তিত চতুৰ্ভূজ গণেশো দেখা যায়। বৃহৎসংহিতা গ্ৰন্থ অনুসৰি, গণেশ দ্বিভূজধাৰী আৰু ইয়াতো তেখেতৰ হাতত মূলক। এই মূলক হাতীৰ খাদ্য বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অমৰকোষ গ্ৰন্থত গণেশ একদন্ত। অংশুমৎভেদাগম, কালিকাগম আৰু বিষ্ণুধৰ্মোত্তৰ প্ৰভৃতি গ্ৰন্থত গণেশ চতুৰ্ভূজধাঈ আৰু তেখেতৰ হাতত নিজ দন্ত, কপিত্থ মোদক, পাশ-অঙ্কুশ, নাগ, অক্ষসূত্ৰ, পদ্ম ইত্যাদি দেখা যায়। এই সকলো গ্ৰন্থৰ উত্তৰকালৰ সংস্কৰণসমূহত দেখা যায় গণেশৰ বাহন মূষিক আৰু স্ত্ৰী ভাৰতী (সৰস্বতী), শ্ৰী (লক্ষ্মী), বিঘ্নেশ্বৰী, বুদ্ধি আৰু কুবুদ্ধি। ইয়াৰ বাদেও এই গ্ৰন্থসমূহত গণেশৰ অন্যান্য কিছু বৈশিষ্ট্যও পৰিলক্ষিত হয়। যেনে – তেওঁ ত্ৰিনয়ন, ব্যাঘ্ৰচৰ্মপৰিহিত আৰু নাগযজ্ঞোপবীতধাৰী। তেখেতৰ মূৰ্তি আভঙ্গ বা সমভঙ্গ। thumb|left|300px|কৰ্ণাটকেৰ মাইসোৰেৰ মিউজিয়ামে ৰক্ষিত ভাগবত পুথিৰ অলংকৰণে গণেশ
বিগ্ৰহ ৰূপতো গণেশৰ নানা মূৰ্তি প্ৰচলিত আছিল। এই সকলো মূৰ্তি সহগ্ৰন্থ গুপ্তোত্তৰ যুগত নিৰ্মিত নহ’ল। গুপ্তযুগৰ প্ৰথমৰ ফালে মথুৰাত প্ৰাপ্ত বেলেমাটিৰ গণপতি আৰু ভিতৰগাঁও-ৰ ইষ্টকনিৰ্মিত মন্দিৰত প্ৰাপ্ত পোৰামাটিৰ গণপতিৰ মূৰ্তিটিয়ে গণেশ মূৰ্তিৰ বিবৰ্তনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সাক্ষ্যবহন কৰিছে। উল্লেখ্যোগ্য যে মথুৰাত গণেশমূৰ্তিত এন্দুৰৰ উপস্থিতি দেখা নাযায় আৰু ভিতৰগাঁৱতো ঠিক দেৱতা ৰ আকাৰত গণেশ চিত্ৰিত হোৱা নাই, তাত তেওঁ উড্ডীয়মান। খ্ৰীষ্টিয় ষষ্ঠ শতিকাৰ ভূমাৰা শিবমন্দিৰত প্ৰাপ্ত গণেশ মূৰ্তিটোৱে গণেশ-বিবৰ্তনৰ শেষ নিদৰ্শন। প্ৰথম যুগৰ মূৰ্তিসমূহ নগ্ন আৰু দণ্ডায়মান। এইবোৰক দেখি দেৱতা যেন নালাগে। ইয়াৰ বাদেও গুপ্তযুগৰ প্ৰথম ভাগত ভিলসা উদয়গিৰিৰ চন্দ্ৰগুপ্ত গুহাত গণেশৰ যি এক উৎকীৰ্ণ চিত্ৰ পোৱা যায়, সেইটোও কম গুৰুত্বপূৰ্ণ নহয়। এই মূৰ্তি অনুসৰি গণেশ পৰ্যঙ্ক আসনত উপবিষ্ট, বাওঁ হাতত তেখেতৰ মোদকভাণ্ড আৰু এন্দুৰ অনুপস্থিত। উপবিষ্ট গণেশ মূৰ্তি প্ৰথম আৰু শেষ গুপ্তযুগত সমগ্ৰ ভাৰততে বিয়পি পৰে। আন এক ধৰণৰ গণেশ মূৰ্তিৰ সন্ধান পোৱা যায় ওড়িশাত। তেওঁ নৃত্যগণেশ, অষ্টভূজধাৰী, সন্মুখৰ সোঁহাতত গজহস্ত, নৃত্যৰ আবৰ্ত দেহত সুস্পষ্ট ফুটি উঠিছে।
পৰৱৰ্তীকালত তান্ত্ৰিকতা আৰু শক্তিপূজাৰ লগত গণেশৰ ধাৰণা বিশেষ ভাবে জড়িত হৈ পৰে। বিভিন্ন তান্ত্ৰিকে গণেশ মূৰ্তিত শক্তিৰ উপস্থিতি লক্ষ্য কৰে। যেনে – শক্তিগণেশ, লক্ষ্মীগণেশ (লক্ষ্মীগণেশৰ লক্ষ্মী ঐশ্বৰ্যৰ দেৱী নহয়), উচ্ছিষ্টগণেশ ইত্যাদি। দাক্ষিণাত্যত উচ্ছিষ্টগণেশৰ বহুকেইটা মূৰ্তি পোৱা গৈছে। এইবোৰ বামাচাৰত পূজিত। জব্বলপুৰৰ কাষত গজমুণ্ডবিশিষ্ট এটা দেৱীমূৰ্তিও পোৱা গৈছে। সম্ভবত: এওঁ তন্ত্ৰোল্লিখিত গণেশ-পত্নী গণেশানী।
বহিৰ্ভাৰতত গণেশ
ভাৰতৰ বাহিৰেও বিভিন্ন দেশত গণেশেৰ মূৰ্তি পোৱা যায়। আনামত প্ৰাপ্ত মূৰ্তি দ্বিভূজধাৰী আৰু মোদকভক্ষণৰত। হাতত মোদকভাণ্ডৰ উপৰিও কুঠাৰ, অক্ষমালা, মূলদন্তক, অঙ্কুশ, পাশ, দণ্ড, শূল, সৰ্প, ধনু আৰু শৰো দেখা যায়। জাভা দ্বীপৰ বাড়া নামৰ স্থানত আবিষ্কৃত খ্ৰীষ্টিয় একাদশ শতিকাত নিৰ্মিত এটা মূৰ্তি নৰকপালযুক্ত আসনত উপবিষ্ট আৰু মাথাৰ জঁটাত নৰকপালধাৰী। জাভাত গণেশ চতুৰ্ভুজধাৰী। এই মূৰ্তিত তন্ত্ৰৰ প্ৰভাৱ সুস্পষ্ট। ইন্দোনেছিয়া অঞ্চলৰ অন্যতো গণেশৰ উপবিষ্ট মূৰ্তি পোৱা গৈছে। তথাপি খিচিঙত আবিষ্কৃত মূৰ্তিটোৱেই সবাতোকৈ সুন্দৰ। মধ্যযুগৰ প্ৰথমফালে নিৰ্মিত এই মূৰ্তিটো চতুৰ্ভূজধাৰী, আভঙ্গ দেহ, কটাক্ষত চতুৰ চাৱনি, নাগযজ্ঞোপবীতধাৰী, বাহন এন্দুৰ। চাৰিহাতৰ তিনিহাততে অক্ষসূত্ৰ, বিষাণ, মোদকভাণ্ড বিৰাজমান; চতুৰ্থ হাত অস্পষ্ট।
পূজা আৰু উৎসৱ
thumb|right|300px|ফ্ৰান্সৰ পেৰিচত ভাৰতীয় আৰু শ্ৰীলঙ্কান তামিলসকলৰ গণেশোৎসৱ উদযাপন হিন্দুসকলৰ সমস্ত ধৰ্মীয় আৰু বিভিন্ন সাৰস্বত অনুষ্ঠানত গণেশ পূজিত হয়। ইয়াৰ বাদেও ব্যৱসায় আৰম্ভৰ সময়ত গণেশপূজা আৱশ্যকীয় কৰ্তব্য বুলি বিবেচিত হয়। হিন্দুসকলে বিশ্বাস কৰে, সকলো কাৰ্যৰ পূৰ্বে গণেশ স্মৰণ বা পূজন শুভকৰ আৰু মঙ্গলজনক আৰু তাক কৰিলে কাৰ্য সিদ্ধি অবশ্যম্ভাবী।
খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চম শতিকাত গণেশৰ একক পূজা প্ৰচলিত হোৱাৰ দুই-এক শতিকাৰ পাছত গাণপত্য নামৰ এক গণেশপূজক সম্প্ৰদায়ৰ উদ্ভব হয়। ক্ৰমশ: এই সম্প্ৰদায় ছটা শাখাত বিভক্ত হৈ পৰে – মহাগাণপত্য, হৰিদ্ৰাগাণপত্য, উচ্ছিষ্টগাণপত্য, নবনীতগাণপত্য, স্বৰ্ণগাণপত্য আৰু সন্তানগাণপত্য। বৰ্তমানে গাণপত্য সম্প্ৰদায় অবলুপ্ত আৰু গণেশ এক সম্প্ৰদায়বিহীন বা নহয়-সেক্টেৰিয়ান হিন্দু দেৱতা।
মাৰ্গসঙ্গীত আৰু শাস্ত্ৰীয় নৃত্য বিশেষত: ভৰতনাট্যমৰ সূচনাত গণেশ বন্দনাৰ প্ৰথা প্ৰচলিত আছে। ‘ওঁ শ্ৰী গণেশায় নমঃ’ বা ‘ওঁ গাং গণেশায় নমঃ’ গণেশৰ সৰ্বাধিক প্ৰসিদ্ধ দুটি মন্ত্ৰ। গণেশ পূজাৰ সময়ত ভক্তগণ মোদক অৰ্থাৎ লাড্ডু, ৰক্তবৰ্ণৰ পুষ্প, ৰক্তচন্দন আৰু দূবৰি নিবেদন কৰা হয়। thumb|right|270px|২০০৪ চনত মুম্বাইত আয়োজিত গণেশ মহোৎসৱ