cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
থৰ মৰুভূমি
থৰ মৰুভূমি (Thar Desert) ভাৰতৰ উত্তৰ-পশ্চিম তথা পাকিস্তানৰ দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত এখন বিশাল মৰুভূমি। ২,০০,০০০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ ঠাই আগুৰা এই মৰুভূমিখনক ‘দ্য গ্ৰে’ট ইণ্ডিয়ান ডেজাৰ্ট’ বুলিও জনা যায়। থৰ পৃথিৱীৰ বিংশ তম সৰ্ববৃহৎ মৰুভূমি, আৰু পৃথিৱীৰ নৱম সৰ্ববৃহৎ উষ্ণ উপ-ক্ৰান্তীয় মৰুভূমি। থৰ মৰুভূমিৰ প্ৰায় ৮৫% ভাৰতত আৰু বাকী ১৫% পাকিস্তানত আছে। ভাৰতৰ মুঠ ভৌগোলিক মাটিকালিৰ প্ৰায় ৪.৫৬% ঠাই থৰ মৰুভূমিয়ে আগুৰি আছে। মৰুভূমিখনৰ ৬০% তকৈও অধিকাংশ ৰাজস্থানত পৰে যদিও ভাৰতৰ আন তিনিখন ৰাজ্য ক্ৰমে গুজৰাট, পঞ্জাব আৰু হাৰিয়ানালৈ আৰু পাকিস্তানৰ সিন্ধ আৰু পঞ্জাব প্ৰান্তলৈ ই বিস্তৃত হৈ আছে।
ভৌগোলিক বিৱৰণ
থৰ মৰুভূমিৰ উত্তৰ-পূব অংশ আৰাৱলী পাহাৰৰ মাজত অৱস্থিত। এই মৰুভূমিখন উত্তৰে পঞ্জাব আৰু হাৰিয়ানালৈকে, উপকূলৰ কাষেৰে গ্ৰে’ট ৰণ অৱ কট্‌ছলৈ, পশ্চিম আৰু উত্তৰ-পশ্চিমে সিন্ধু নদীৰ জলজ সমভূমিলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। মৰুভূমি অঞ্চলটোৰ বেছিভাগ ঠাই বিশাল, স্থানান্তৰিত বালিৰ টিলাৰে আবৃত যিয়ে জলজ সমভূমি আৰু উপকূলৰ পৰা পলস গ্ৰহণ কৰে। বাৰিষা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতেই প্ৰতি বছৰে বাঢ়ি অহা প্ৰচণ্ড বতাহৰ বাবে বালি অতি চলনশীল হয়। লুনি নদী মৰুভূমিখনৰ একমাত্ৰ নদী। বছৰি ১০০ৰ পৰা ৫০০ মিলিমিটাৰ (৪ৰ পৰা ২০ ইঞ্চি) বৰষুণ হয়। ইয়াৰ প্ৰায় সকলোখিনি জুনৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত হয়।
থৰ মৰুভূমিৰ ভিতৰত থকা লুনীয়া পানীৰ হ্ৰদসমূহৰ ভিতৰত গুজৰাটৰ খাৰাঘোড়া আৰু ৰাজস্থানৰ সম্ভাৰ, কুচামান, দিদৱানা, পাচপদ্ৰা, আৰু ফলোদি অন্যতম। এই হ্ৰদবোৰে বাৰিষা কালত বৰষুণৰ পানী গ্ৰহণ কৰি সংগ্ৰহ কৰে আৰু খৰালি কালত বাষ্পীভৱন হয়। এই হ্ৰদবিলাকত নিমখ আহে অঞ্চলটোত হোৱা শিলৰ অপক্ষয়ৰ ফলত।
মাগ্ৰেবৰ প্ৰাকঐতিহাসিক এটেৰিয়ান সংস্কৃতিৰ অন্তৰ্গত প্ৰস্তৰ যুগৰ সঁজুলিসমূহ থৰ মৰুভূমিৰ মধ্য আদি প্ৰস্তৰ যুগৰ আৱৰ্জনাত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:মৰুভূমি
প্লাষ্টিক
প্লাষ্টিক (Plastic) হৈছে সংশ্লেষিত বা অৰ্ধ-সংশ্লেষিত নমনীয় বহু বিধৰ পদাৰ্থ। সাঁচত ঢালি প্লাষ্টিকক বিভিন্ন আকাৰলৈ নিব পাৰি। প্লাষ্টিক সাধাৰণতে উচ্চ আণৱিক ভৰযুক্ত জৈৱিক বহুযোগী যৌগ। কিন্তু, প্ৰায়েই লগত আন মৌলও যোগ দিয়া হয়। সাধাৰণভাৱে প্লাষ্টিক খনিজ তৈল ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰপৰা সংশ্লেষিত কৰি পোৱা যায়। কিন্তু, কিছুমান প্লাষ্টিক প্ৰাকৃতিক ভাৱেও পোৱা যায়। পদা্ৰ্থ এটা নভঙাকৈ নতুন আকাৰলৈ নিব পৰা গুণক 'নমনীয়তা' (ইংৰাজীত প্লাষ্টিচিটি) বোলা হয়। প্লাষ্টিকত এই গুণ বিশেষভাৱে পৰিলক্ষিত হয় বাবে এই গুণৰ নামেৰেই বহুযোগী যৌগৰ এই পদাৰ্থসমূহক প্লাষ্টিক বোলা হৈছে।
প্লাষ্টিক নিৰ্মাণৰ কম খৰচ, উৎপাদনৰ সহজতা, বহুমুখীতা আৰু পানীত সহজে নষ্ট নোহোৱা গুণৰ বাবে প্লাষ্টিক বহু ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমানৰ যুগত লিখা কাকতৰপৰা মহাকাশযান নিৰ্মাণলৈ প্লাষ্টিকৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰম্পৰাগত কাঠ, শিল, জন্তৰ হাড় বা শিঙ, ছামৰা, কাগজ, ধাতু, কাঁচ আৰু চিনামাটিৰ স্থানত এতিয়া প্লাষ্টিক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। উন্নত দেশসমূহত এক তৃত্বীয়াংশ প্লাষ্টিক বস্তু বন্ধাৰ কামত আৰু এক তৃত্বীয়াংশ গৃহ নিৰ্মাণৰ পানীৰ নলী, খিৰিকীৰ ছাদ আদিত ব্যৱহৃত হয়। গাড়ী নিৰ্মাণতো প্ৰায় ২০% প্লাষ্টিক ব্যৱহৃত হয়। ), ঘৰৰ আচ-বাব, খেলনা আদিতো প্লাষ্টিক প্ৰভুত ভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভাৰতত বস্তু বন্ধাৰ বাবেই্ ৪২% প্লাষ্টিক ব্যৱহৃত হয়। চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত সংৰোপিত কৃত্ৰিম ভাল্ভ আদিতো প্লাষ্টিক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
পৃথিৱীত প্ৰথম সংশ্লেষিত প্লাষ্টিক হৈছে বেকেলাইট। বেকেলা্‌ইট ১৯০৭ চনত নিউ-ৱৰ্কৰ লিঅ' বেকেলেণ্ডৰদ্বাৰা আৱিষ্কৃত হৈছিল, তেখেতেই ইয়াৰ নামো প্লাষ্টিক দিছিল। প্লাষ্টিকৰ বিকাশত কেবাগৰাকী ৰসায়নবিদৰ নাম জড়িত হৈ আছে। ন'বেল বঁটা জয়ী বিজ্ঞানী হাৰমান ষ্টডিঞ্জাৰ-ক 'বহুযোগী ৰসায়নৰ পিতৃ' বুলি জনা যায়। আনহাতে বিজ্ঞানী হাৰমান ফ্ৰান্সিছ মাৰ্ক-ক 'বহুযোগী পদাৰ্থবিদ্যাৰ পিতৃ' বুলি কোৱা হয়। বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰেপৰা প্লাষ্টিকৰ সফলতা আৰু বহুল ব্যৱহাৰৰ বাবে পৰিবেশৰ প্ৰতি কিছুমান প্ৰশ্ন আহি পৰিছে। বহুদিনলৈ নষ্ট নোহোৱাকৈ থকাৰ গুণৰ বাবেই প্লাষ্টিকৰপৰা সমস্যাৰ উদ্ভৱ হৈছে। বিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সেয়ে প্লাষ্টিকৰ পুনৰব্যৱহাৰৰ ওপৰত জোৰ দিয়া হৈছে। thumb|Xe-o-to-dien-tre-em-2-cho-ngoi-BMW-Z4-Roadster-6673R
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:সামগ্ৰী
ধ্বনিগত বৰ্ণমালা লিপি
ধ্বনিগত বৰ্ণমালা লিপি বা আবুগিদা (/ɑːbʊˈɡiːdə, ˈæb-/, Ge'ez: አቡጊদা), কেতিয়াবা আলফাচুলাবাৰী, নিউঅ'চুলাবাৰি বা pseudo-আলফাবেট নামেৰে জনাজাত, হৈছে এটা শাখাগত লিখন প্ৰণালী য'ত সংকেতসমূহ একক হিচাপে লিখা হয়; প্ৰতিটো সংকেত হৈছে আখৰৰ ওপৰত আধাৰিত। ই পূৰ্ণ বৰ্ণমালাৰ বিপৰীত, য'ত বৰ্ণৰ স্থিতি সমতুল্য, আৰু এটা আবেজডৰ সৈতে, য'ৰ বৰ্ণৰ চিহ্ন নাই, আংশিক, বা বিকল্প। (অলপ আনুষ্ঠানিকভাৱে, এই তিনি প্ৰকাৰৰ লিপি "বৰ্ণমালা" বুলি কোৱা হয়) । এই শব্দসমূহে ইয়াক syllabary-ৰ সৈতেও তুলনা কৰে, য'ত চিহ্নবোৰক পৃথক স্বৰবৰ্ণ আৰু ব্যঞ্জনবৰ্ণত ভাগ কৰিব নোৱাৰি।
১৯৪৮ চনত জেম্ছ জাৰমেন ফেব্ৰিয়েৰ (নেঅ'ছিলেবাইজম শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰি) আৰু ডেভিদ ডাইৰেঞ্জাৰ (ছেমিছুলাবাৰি শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা) আৰু ১৯৫৯ চনত ফ্ৰেড হাউছহ'ল্ডাৰে (পাইড'-আল্ফবেট শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল) স্বতন্ত্ৰভাৱে এই ধাৰণাসমূহ প্ৰৱৰ্তন কৰে। ইথিওপিয়ান শব্দ "আবুগিদা"ক ১৯৯০ চনত পিটাৰ টি ডিয়েলছে এই ধাৰণাৰ এক নাম হিচাপে মনোনীত কৰিছিল। ১৯৯২ চনত, ফাবাৰে "segmentally coded syllabically linear phonographic script"ৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে, আৰু ১৯৯২ চনত ব্ৰাইট আলফাচুলাবেৰি শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰে, আৰু জ্ঞানদেশিকান আৰু ৰিমঝিম, কাটিজ, আৰু ফাউলাৰে অক্ষৰ বা āksharik শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰিছে।
মৰিগাঁও
মৰিগাঁও নগৰ মৰিগাঁও জিলাৰ সদৰ ঠাই। মৰিগাঁও নগৰ 26.379 উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু 92.341 পুৱ দ্ৰাঘিমাংশত অৱস্থিত। মৰিগাঁও নগৰখনত বৰ্তমান ১০ ওৱাৰ্ড আছে।
ৰাজনীতি
মৰিগাঁও নগাঁও (লোকসভা সমষ্টি)ৰ অন্তৰ্গত।
পৰিবহণ
৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপেথ মৰিগাঁও জিলাক ৰাজ্যৰ অন্যান্য ঠাই সমূহৰ লগত যোগাযোগ স্থাপন কৰিছে। এই ঘাইপথ মৰিগাঁও নগৰৰ সমীপৰ জাগীৰোডৰ মাজেদি পাৰ হৈ গৈছে। মৰিগাঁও ৰোডে মৰিগাঁও নগৰক জাগীৰোডৰ লগত সংযুক্ত কৰিছে। আনহাতে নগৰৰ নিকটৱৰ্ত্তী ৰেলৱে ষ্টেচন দুটা চাপৰমুখ আৰু জাগীৰোডত অৱস্থিত।
শিক্ষা
মৰিগাঁও নগৰত কেইবাখনো উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান আছে।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ শ্ৰেণী:মৰিগাঁও জিলা
ইগ্ ন'বেল বঁটা
ইগ্ ন'বেল বঁটা (Ig Nobel Prizes) ন'বেল বঁটাৰ এক আমেৰিকান পেৰ'ডী সংস্কৰণ। প্ৰতি বছৰে অক্টোবৰ মাহৰ আৰম্ভণিতে এই বঁটা বৈজ্ঞানিক গৱেষণা ক্ষেত্ৰৰ দহটা আচহুৱা (unusual) আৰু তাৎপৰ্যহীন (trivial) প্ৰাপ্তিক প্ৰদান কৰা হয়। এই বঁটাৰ লক্ষ্য সম্পৰ্কে এইদৰে উল্লেখ কৰা হৈছে The stated aim of the prizes is to "honor achievements that first make people laugh, and then make them think."। কেতিয়াবা এই বঁটাৰ জৰিয়তে সমালোচনা (veiled criticism) আৰু আন কেতিয়াবা ইয়াৰ দ্বাৰা গুৰুত্বহীন গৱেষণাক মৃদু ভেঙুচালি (gentle sattire) কৰা হয়। বৈজ্ঞানিক হাস্য ব্যংগ আলোচনী Annals of Improbable Research (AIR)ৰ দ্বাৰা হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ Sanders Theater -ত আয়োজিত বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত ন'বেল বঁটা বিজয়ী আৰু অন্য সদস্যৰে গঠিত এটা গোটৰ দ্বাৰা এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। বঁটা প্ৰদানৰ পিছত বিজয়ীসকলৰ দ্বাৰা MIT-ত ৰাজহুৱা বক্তৃতা প্ৰদান অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়।
ইগ্ ন'বেল বঁটাৰ ইগ্ (Ig) শব্দাংশ ignoble ("characterized by baseness, lowness, or meanness") আৰু বাকী শব্দাংশ ন'বেল বঁটা(Nobel Prize)-ৰ পৰা লোৱা হৈছে। বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত ইয়াক "ignoble" হিচাপে উচ্চাৰণ নকৰি  হিচাপে উচ্চাৰণ কৰা হয়।
ইতিহাস
১৯৯১ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে Annals of Improbable Research আলোচনীৰ সম্পাদক তথা সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক Marc Abrahams -এ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ইগ্ ন'বেল বঁটাৰ আৰম্ভণি কৰিছিল। আৰম্ভণিৰে পৰা এই বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানটোৰ আঁত ধৰোঁতা হিচাপেও Marc Abrahams-এ ভূমিকা লৈ আহিছে। সেই সময়ত বঁটা প্ৰদানৰ কাৰণ এইদৰে ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল- Awards were presented at that time for discoveries "that cannot, or should not, be reproduced।" প্ৰতি বছৰে ন'বেল বঁটা প্ৰদান কৰা পদাৰ্থ বিজ্ঞান, ৰসায়ন বিজ্ঞান, চিকিৎসা বিজ্ঞান, সাহিত্য আৰু শান্তিৰ লগতে অন্য কেইবাটাও শাখাত – জনস্বাস্থ্য, অভিযান্ত্ৰিক, জীৱবিজ্ঞান আৰু আন্তঃবিভাগীয় গৱেষণা এইকেইটা বিভাগত ইগ ন'বেল বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। ইগ ন'বেল বঁটা সম্পূৰ্ণ বাস্তৱিক প্ৰাপ্তিকহে প্ৰদান কৰাৰ নিয়ম। অৱশ্যে ব্যতিক্ৰম হিচাপে এই বঁটা প্ৰদানৰ প্ৰথম বছৰত তিনিজন কাল্পনিক বিজ্ঞানী ক্ৰমে Josiah Carberry, Paul DeFanti, আৰু Thomas Kyle-ক এই বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।
২০১০ চনত ছাৰ Andre Geim ইগ্ ন'বেল বঁটা আৰু ন'বেল বঁটা দুয়োটা পুৰস্কাৰ লাভ কৰা প্ৰথম ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়।
পুৰস্কাৰ প্ৰদান অনুষ্ঠান
ইগ্ ন'বেল বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত প্ৰকৃত ন'বেল বঁটা বিজয়ীৰ দ্বাৰা ইগ' ন'বেল প্ৰদান কৰা হয়। আদিতে এই বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান MIT-ৰ এটা বক্তৃতা প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত হৈছিল যদিও বৰ্তমান ই হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ Sanders Theater-ত অনুষ্ঠিত হয়। বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত বহু ফুচুৰিৰ অৱতাৰণা কৰা হয়। এনে এক ফুচুৰিৰ এটা চৰিত্ৰ হৈছে Miss Sweetie Poo, আৰু কোনো বক্তাই দীঘলীয়া বক্তব্য আগবঢ়াবলৈ ধৰিলেই তাই উচ্চ স্বৰত "Please stop: I'm bored" বুলি ফেকুঁৰি কান্দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। সচৰাচৰ এই বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানটি নিম্নোক্ত বাক্যশাৰীৰে সমাপ্তি ঘটোৱা হয়:"If you didn't win a prize — and especially if you did — better luck next year!"
এই বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান Harvard Computer Society, Harvard–Radcliffe Science Fiction Association আৰু Harvard–Radcliffe Society of Physics Students-ৰ যুটীয়া পৃষ্ঠপোষকতাত অনুষ্ঠিত হয়।
ইগ্ ন'বেল বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত কাগজেৰে তৈয়াৰী বিমান প্ৰক্ষেপ কৰাটো এটা পুৰণি পৰম্পৰা। বিগত বৰ্ষবোৰত, পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক Roy Glauber -এ আনুষ্ঠানিক "Keeper of the Broom" হিচাপে বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানৰ মঞ্চ কাগজৰ বিমানবোৰ সাৰি পুঁচি নিকা কৰাৰ দায়িত্ব পালন কৰি আহিছে। ২০০৫ চনত অধ্যাপক Glauber-এ ইগ্ ন'বেল বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানৰ একে সময়তে ষ্টকহ'মলৈ পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ প্ৰকৃত ন'বেল বঁটা গ্ৰহণ কৰিবলৈ যাব লগা হোৱাৰ বাবে তেওঁ ইগ্ ৰ অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পৰা নাছিল।
প্ৰচাৰ
ইগ্ ন'বেল বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানটো বাণীবদ্ধ কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় সৰ্বজনীন ৰেডিঅ' (ইংৰাজী:National Public Radio)-ৰ জৰিয়তে প্ৰচাৰিত হোৱাৰ উপৰিও ইণ্টাৰনেটত পোনপটীয়াভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ইয়াৰ বাণীবদ্ধৰূপ প্ৰতিবছৰে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ থেংক্‌ছগিভিং দিৱসৰ পিছৰ শুকুৰবাৰে ৰাজহুৱা ৰেডিঅ'ৰ Science Friday শীৰ্ষক কাৰ্যক্ৰমত প্ৰচাৰিত হয়। ইয়াৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে শ্ৰোতাসকলে ৰেডিঅ' অনুষ্ঠানৰ আঁতধৰোঁতা গৰাকীৰ প্ৰথম নামটো গায়।
ইগ্ ন'বেল বঁটা বিজয়ীসকলৰ কাহিনীৰে ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে দুখন কিতাপ প্ৰকাশিত হৈছে। এই দুখন হৈছে: The Ig Nobel Prize (2002, US paperback ISBN 0-452-28573-9, UK paperback ISBN 0-7528-4261-7) আৰু The Ig Nobel Prize 2 (2005, US hardcover ISBN 0-525-94912-7, UK hardcover ISBN 0-7528-6461-0)। দ্বিতীয়খন কিতাপ পিছত The Man Who Tried to Clone Himself (ISBN 0-452-28772-3) নামেৰে পুনঃনামকৰণ কৰা হয়।
তথ্যসূত্ৰ
শ্ৰেণী:আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাসমূহ
এলব্ৰেখট ড্যুৰাৰ
এলব্ৰেখট ড্যুৰাৰ (Albrecht Dürer) (২১ মে, ১৪৭১– ৬ এপ্ৰিল, ১৫২৮) এগৰাকী জাৰ্মান চিত্ৰশিল্পী তথা গণিতজ্ঞ। তেওঁৰ অতি উচ্চপৰ্য্যায়ৰ কাঠত খোদিত শিল্পকলাসমূহৰ বাবে বিশ বছৰ বয়সতে তেওঁ সমগ্ৰ ইউৰোপতে প্ৰসিদ্ধ হৈ পৰে। বৰ্তমান এই শিল্পসমূহ Meisterstiche নামেৰে প্ৰসিদ্ধ।
এলগৰিথম আৰু ডেইটা ষ্ট্ৰাকচাৰ
তথ্য প্ৰতীকিকৰণ বা ডেইটা এবষ্ট্ৰেকশ্যন
সাধাৰণতে কম্পিউটাৰ প্ৰয়োগ কৰি যিকোনো সমস্যা সমাধান কৰিবলৈ হ'লে প্ৰথমতে সেই সমস্যাৰ এটা গাণিতিক আৰ্হি বা মডেল তৈয়াৰ কৰা হয়। এই অৱৰূপত উক্ত সমস্যা সম্পৰ্কীয় সকলো প্ৰাসংগিক তথ্য ব্যৱহাৰ কৰি উপযুক্ত চলক আৰু প্ৰতীকৰ পাৰস্পৰীক ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়াসমূ্হ গাণিতীয় সমীকৰণৰ সহায়ত দৰ্শাই ভৌতিক জগতৰ সমস্যাটো তাত্বিক ৰূপত অৱতাৰণা কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াক তথ্য প্ৰতীকিকৰণ বা ডেইটা এবষ্ট্ৰেকশ্যন বোলা হয়। এই আৰ্হিৰ মুখ্য উপাদানদুটা হ'ল “এলগৰিথম” আৰু “ডেইটা ষ্ট্ৰাকচাৰ”।
এলব্ৰেখট ড্যুৰাৰ
জীৱন
ড্যুৰাৰৰ জন্ম হয় ১৪৭১ চনৰ ২১ মেত হাংগেৰীত। বিদ্যালয়ত কেইবছৰমান অধ্যয়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ দেউতাকৰ পৰা সোণাৰীৰ কাম আৰু ছবি আঁকিবলৈ শিকে। নিজৰ অসাধাৰণ প্ৰতিভাৰ বলত পোন্ধৰ বছৰ বয়সতে ড্যুৰাৰে বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী 'Michael Wolgemut'ৰ সৈতে সহায়কৰ কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ সৈতে কাম শিকাৰ পিছত ড্যুৰাৰে অন্যান্য চিত্ৰশিল্পীসকলৰ পৰাও কাম শিকিবলৈ লয়। ইয়াৰ লগে লগে তেওঁ নিজাকৈও চিত্ৰশিল্প সৃষ্টিত মনোনিবেশ কৰে।
এলগৰিথম আৰু ডেইটা ষ্ট্ৰাকচাৰ
এলগৰিথম
এই কাৰ্য্যৰ কৰিবলৈ কম্পিউটাৰক দিবলগীয়া পদ্ধতিগত নিৰ্দেশাৱলীকে “এলগৰিথম” বোলা হয়। এলগৰিথম মূলতে পাচঁটা ভাগত ভগাব পাৰি। এই এলগৰিথমটোক উপযুক্ত প্ৰগ্ৰেমিং লেংগুৱেজ ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰগ্ৰেম হিচাবে প্ৰকাশ কৰি কম্পিউটাৰত ৰাণ কৰিলে কম্পিউটাৰটোৱে প্ৰতীকাত্মকভাৱে বাস্তৱ সমস্যাটো আৰু তাৰ অনুসংগবোৰৰ দৰে আচৰণ কৰিব বুলি ভাৱিব পৰা যায়। সমাধান কৰিবলগীয়া সমস্যাটোৰ পৰিৱেশসমূহ দৰ্শাই উপযুক্ত ইনপুট দিলে কম্পিউটাৰটোৱে উক্ত পৰিৱেশত বাস্তৱ সমস্যাটোৰ দৰে আচৰণ কৰিব। এই আচৰণ তথা সংশ্লিষ্ট আউটপুটবিলাক নিৰীক্ষণ কৰি সমস্যাটোৰ সমাধান নিৰ্ণয় কৰিব পৰা যায়। উদাহৰণ স্বৰূপে ধৰাহওক আমাক তিনিজন মানু্হৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ওখজনক বাচি উলিয়াবলৈ দিয়া হল। বাস্তৱ ক্ষেত্ৰত এই সমস্যাটো সমাধান কৰিবলৈ আমি মানু্হ তিনিজনৰ উচ্চতাৰ তুলনা কৰিম। কিন্তু কম্পিউটাৰৰ সহায়ত ইয়াকে কৰিবলৈ আমি এক নিৰ্দিষ্ট প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰণ কৰিব লাগিব যাক ওপৰৰ পেৰাগ্ৰাফত “তথ্য প্ৰতীকিকৰণ” বা “ডেইটা এবষ্ট্ৰেকশ্যন” বোলা হৈছে। কম্পিউটাৰৰ কাৰ্যক্ষমতাৰ সীমাবদ্ধতা আছে। উপযুক্ত উপকৰণ নহলে এটা কম্পিউটাৰে মানু্হ এজনৰ উচ্চতা জুখিব নোৱাৰে। গতিকে তুলনা কৰিবলগীয়া মানুহ তিনিজনৰ উচ্চতা আমিয়েই জুখিব লাগিব আৰু কীবৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰি ইনপুট হিচাবে কম্পিউটাৰক দিব লাগিব। লগতে আমি উচ্চতা জোখা প্ৰক্ৰিয়াটোও প্ৰগ্ৰেমৰূপে প্ৰকাশকৰি কম্পিউটাৰক জনাব লাগিব। এই প্ৰগ্ৰেমৰ এলগৰিথম আৰু সংশ্লিষ্ট ইনপুট-আউটপুট বোৰেই হব আমাৰ সমস্যাটোৰ কম্পিউটাৰ অৱৰূপ বা মডেল। তিনিজনৰ উচ্চতা তুলনা কৰা এলগৰিথমটোত প্ৰথমতে আমি একোজন মানুহৰ উচ্চতাক প্ৰকাশ কৰিবলৈ একোটা চলক ব্যৱহাৰ কৰিম। এনেদৰে আমি একোজন মানুহৰ উচ্চতাৰ “এবষ্ট্ৰেকশ্যন” বা প্ৰতীকিকৰণ কৰিলোঁ। ধৰাহওক এই তিনিজন মানুহ – ঘটিৰাম, বাতিৰাম আৰু কাঁহীৰামৰ উচ্চতা প্ৰকাশ কৰা চলক তিনিটা হ'ল যথাক্ৰমে “ক”, “খ” আৰু “গ”। সংশ্লিষ্ট এলগৰিথমটো হ'ল: এই এলগৰিথমক এটা জনপ্ৰিয় প্ৰগ্ৰেমিং লেংগুৱেজ “চি”-ত লিখিলে এনে হ'ব: /************************************************** * A program to compare 3 numbers a, b and c, * and to find out the biggest ***************************************************/ int main { 	float a, b, c; 	printf("Please input values for a, b & c:"); scanf("%d%d%d”, &a, &b, &c); 	if(a > b) { 		if ( a > c) 			printf("A is the biggest\n"); 		else	 			printf("C is the biggest\n"); 	} else { 		if ( b > c) 			printf("B is the biggest\n"); 		else	 			printf("C is the biggest\n"); 	} getch; }
এলব্ৰেখট ড্যুৰাৰ
জীৱন
১৪৯৪ চনৰ ৭ জুলাইত ২৩ বছৰ বয়সত ড্যুৰাৰে সেই চহৰৰে এগনেছ ফ্ৰে (Agnes Frey) নামৰ এগৰাকী মহিলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ইয়াৰ পিছতে ১৪৯৫ চনত তেওঁ স্বাধীনভাৱে নিজৰ এক কৰ্মশালা আৰম্ভ কৰে। পৰৱৰ্তী কালত তেওঁ ভালেমান বৃহৎ প্ৰকল্পলৈ অৱদান আগবঢ়োৱাৰ সুযোগ লাভ কৰে।
এলগৰিথম আৰু ডেইটা ষ্ট্ৰাকচাৰ
ডেইটা ষ্ট্ৰাকচাৰ
এটা বাস্তব সমস্যা প্ৰতীকিকৰণ বা এবষ্ট্ৰেকশ্যন কৰোঁতে ব্যৱহৃত সংশ্লিষ্ট তথ্যসমূ্হ উপযুক্ত ৰূপত উপস্থাপন কৰাৰ প্ৰয়োযন হয়। উদাহৰণস্বৰূপে এটা লাইব্ৰেৰী অটোমেশ্যন প্ৰগ্ৰেমত এখন কিতাপৰ সম্পৰ্কে সকলো তথ্য ষ্ট'ৰ কৰা বা সাঁচি থোৱা বা ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। তেনেদৰে এটা মিচাইল গাইডেন্স প্ৰগ্ৰেমতো মিচাইলৰ গতিপথ, বায়ুগতি ইত্যাদি সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন জটিল তথ্য উপস্থাপন আৰু ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। এনে জটীল তথ্য প্ৰণালীক বুজা আৰু ব্যৱহাৰৰ সুচল হোৱাকৈ উপযুক্ত ৰূপত সজাই উপস্থাপন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা বিভিন্ন সজ্জাকে “ডেইটা ষ্ট্ৰাকচাৰ” বা “তথ্যসজ্জা” বোলা হয়। এনেকৈ সজ্জিত তথ্য উপযুক্ত এলগৰিথমৰ সহায়ত ব্যৱহাৰ কৰিলেহে উৎকৃষ্ট সমাধান পোৱা যায়।
এলব্ৰেখট ড্যুৰাৰ
জীৱন
ন্যুৰেমবাৰ্গ চহৰত ৫৬ বছৰ বয়সত ড্যুৰাৰে শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে। তেওঁৰ কৰ্মশালা বৰ্তমান এক সংগ্ৰহালয়লৈ পৰিৱৰ্তিত কৰা হৈছে।
এলগৰিথম আৰু ডেইটা ষ্ট্ৰাকচাৰ
এলগৰিথমৰ “স্থান-কালৰ জটীলতা” বা “টাইম এণ্ড স্পেচ কম্লেকচিটী”
কোনো এটা সমস্যা সমাধান কৰিবলৈ যথোপযুক্ত এলগৰিথমৰ পৰীক্ষণ আৰু কাৰ্যক্ষমতা নিৰ্ণয়ো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়। উদাহৰণ স্বৰূপে একেটা সমস্যা সমাধান কৰিবলৈ একাধিক এলগৰিথম থাকিব পাৰে। অথবা, একেটা কামকে কৰিবলৈক ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা দুটা এলগৰিথমৰ এটাই কম পৰিমাণৰ ইনপুটত বেচি ভাল কাৰ্য্যক্ষমতা দেখুৱালেও সৰহীয়া ইনপুট ডেইটাৰ ক্ষেত্ৰত তেনে নহবও পাৰে। গতিকে, প্ৰদত্ত সমস্যাটোৰ ক্ষেত্ৰত সেই পাৰিপাৰ্শ্বিকত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উপযুক্ত এলগৰিথমটো বাছনি কৰিবলৈ হ'লে এলগৰিথমটোৰ “স্থান-কালৰ জটীলতা” বা “টাইম এণ্ড স্পেচ কম্লেকচিটী” নিৰ্ণয় কৰাৰ অৰ্থাৎ ইয়াৰ ৰাণ কৰিবলৈ লোৱা সময়, কম্পিউটাৰৰ মেমৰী আৰু ক্ষমতা, ইনপুট তথ্যৰ ধৰণ আদি বিভিন্ন কাৰকসমূহৰ প্ৰভাৱ পৰ্যালোচনা কৰি চোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। এই অধ্যয়নক এলগৰিথম আৰু ডেইটা ষ্ট্ৰাকচাৰ বিষয়টোৰ অন্যতম মুখ্য উদ্দেশ্য।
শ্ৰেণী:কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান শ্ৰেণী:পোখালি (কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান)
এলব্ৰেখট ড্যুৰাৰ
অৱদান
তেওঁৰ কৰ্মসমূহৰ ভিতৰত গীৰ্জাৰ শিল্পসামগ্ৰী, ধৰ্মীয় কাম, প্ৰতিকৃতি আৰু আত্ম-প্ৰতিকৃতি, তামৰ সামগ্ৰী আদিয়েই প্ৰধান। "এপ'কেলিপ্স" চিৰিজ (১৪৯৮)-ৰ দৰে কাঠৰ শিল্পনমুনাত তেওঁৰ বাকীবোৰ কৰ্মতকৈ অধিক গথিক প্ৰভাৱ দেখা যায়। তেওঁৰ প্ৰখ্যাত প্ৰিণ্ট যেনে "নাইট, ডে'থ এণ্ড দ্য ডে'ভিল" (১৫১৩), "ছেইণ্ট জেৰ'ম ইন্‌ হিজ ষ্টাডী" (১৫১৪) আৰু "মেলান্‌কলিয়া ১" (১৫১৪) আদিৰ বহু অৰ্থ বা বিশ্লেষণ দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁৰ পানীচিত্ৰসমূহে তেওঁক ইউৰোপৰ প্ৰথম লেণ্ডস্কেপ শিল্পীসকলৰ ভিতৰত অন্যতমৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু কাঠৰ কৰ্ম‌ই সেই শিল্পৰ ধাৰণালৈ বৈপ্লৱিক পৰিৱৰ্তন আনে। তেওঁৰ বিখ্যাত "এপ'কেলিপ্স" চিৰিজৰ ষোল্লটা ডিজাইন আৰু "ছেইণ্ট মাইকেল ফাইটিং দ্য ড্ৰেগন" শীৰ্ষক খোদিত কৰ্মৰ সময় ১৪৯৮ বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে।
অমৃতা সুৰেশ
প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
১৯৯০ চনৰ ২ আগষ্ট তাৰিখে সংগীতকাৰ পি আৰ সুৰেশ আৰু লেইলাৰ ঘৰত অমৃতাৰ জন্ম হয়। অমৃতাৰ দেউতাক সুৰেশ হিন্দু আৰু মাক লেইলা খ্ৰীষ্টিয়ান আছিল। তেওঁতকৈ পাঁচ বছৰে সৰু তেওঁৰ ভগ্নীৰ নাম হ'ল অভিৰামি সুৰেশ। তেওঁলোক কোচিৰ ইৰাপল্লীৰ। পৈতৃক সূত্ৰে সংগীতকাৰৰ পৰিয়ালত জন্ম হোৱা বাবে অমৃতাৰ সৰুৰেপৰা সংগীতৰ প্ৰতি অনুৰাগ আছিল। ডিয়ন আৰু মাইকেল জেকছনৰ পাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ তিনি বছৰ বয়সৰেপৰা অমৃতাই গান গাবলৈ আৰম্ভ কৰে। পঢ়া-শুনাতো তেওঁ ভাল আছিল আৰু বিদ্যালয়ত শীৰ্ষস্থান অধিকাৰ কৰিছিল। তথাপি উচ্চতৰ মাধ্যমিক দ্বিতীয় বৰ্ষত তেওঁ দূৰদৰ্শনৰ ৰিয়েলিটি শ্ব' আইডিয়া ষ্টাৰ চিংগাৰত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ পঢ়া স্থগিত ৰাখে। শেষত অনানুষ্ঠানিক ভাবে তেওঁ পঢ়া শেষ কৰে।
এলব্ৰেখট ড্যুৰাৰ
অৱদান
ইটালীয় ৰেঁনেছা আৰু জাৰ্মানীৰ মানৱতাবাদৰ জ্ঞানেৰে উত্তৰীয় কলালৈ ৰোমান কিংবদন্তীৰ আগমণ ঘটোৱাৰ বাবে তেওঁৰ উত্তৰীয় ৰেঁনেছাৰ এক অন্যতম গুৰিধৰোঁতা হিচাপে জনা যায়। তেওঁৰ প্ৰিন্সিপল্‌ছ অৱ মেথেমেটিক্‌ছ, লিনিয়াৰ পাৰ্সপেক্টিভ আৰু আইডিয়েল প্ৰ'পৰ্চন শীৰ্ষক লেখাবোৰে এই কথাকে প্ৰমাণ কৰিছে।
অমৃতা সুৰেশ
সংগীত
সৰুতেই মঞ্চ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি অমৃতাই তেওঁৰ সংগীতকাৰ পৰিয়ালটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। সাত বছৰ বয়সতে তেওঁ নাদিৰছাহৰ মঞ্চ অনুষ্ঠানত শিশু শিল্পী ৰূপে গীত পৰিৱেশন কৰিছিল। টেলিভিচনৰ আইডিয়া ষ্টাৰ চিংগাৰ ৰিয়েলিটি শ্ব'ত ভাগ লৈ অমৃতাই চিনেমাত গীত গোৱাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল। তেতিয়াৰপৰাই তেওঁ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছে। নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী ৰূপে পুল্লিমান তেওঁৰ প্ৰথম চিনেমা। আগাথান(২০১০) চিনেমাত তেওঁ গোৱা মুন্থিৰপু গীতটিৰ গায়ন শৈলী উচ্চ প্ৰশংসিত হৈছিল।
অমৃতাৰ প্ৰথমটো একক গীত অনাথে ২০১৭ চনত মুক্তি পাইছিল। গীতটি মহিলা আৰু মাতৃত্বলৈ উচৰ্গিত আছিল। থীমটোৰ বাবে গীতটিয়ে দৰ্শক-শ্ৰোতাৰ ধনাত্মক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু অমৃতালৈ কেইবাখনো তামিল ছবিওত অভিনয়ৰ প্ৰস্তাৱ আহে। অভিনয় কৰিবলৈ অমৃতা অমান্তি হয়। এখন কানাডিয়ান প্ৰযোজনাৰ ইংৰাজী ছবিত অভিনয় কৰাৰ প্ৰস্তাৱো অমৃতাই লাভ কৰিছিল। একে বছৰতে অমৃতাই ৰেডিঅ' সুনৌ নাইটি ওৱান পইণ্ট চেভেনত ৰেডিঅ' জ'কি ৰূপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।
এলব্ৰেখট ড্যুৰাৰ
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:চিত্ৰশিল্পী শ্ৰেণী:গণিতজ্ঞ শ্ৰেণী:জাৰ্মানীৰ ব্যক্তি
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তাত্বিক বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তাত্বিক বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ (ইংৰাজী: International Centre for Theoretical Sciences) টাটা মৌলিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ দ্বাৰা স্থাপিত এটা বিজ্ঞান গৱেষণা কেন্দ্ৰ। এই কেন্দ্ৰৰ নিৰ্মীয়মান চৌহদ বাংগালোৰৰ হেছাৰাঘাটা অঞ্চলত অৱস্থিত। এই গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ স্থাপনৰ উদ্দেশ্য হৈছে উচ্চ শিক্ষা, প্ৰশিক্ষন আৰু গৱেষণাৰ বাবে সমল প্ৰতিষ্ঠান এটা সৃষ্টি কৰা। কেলিফ'ৰ্ণিয়াৰ ছান্টা বাৰবাৰাত অৱস্থিত কাৱলি ইনষ্টিউট ফৰ থিয়'ৰিটেকিল ফিজিক্স আৰু ইটালীৰ ট্ৰিয়েষ্টত অৱস্থিত আব্দুচ চালাম ইন্টাৰনেছনেল চেন্টাৰ ফৰ থিয়'ৰেটিকেল ফিজিক্সৰ আৰ্হিত এই গৱেষণা কেন্দ্ৰটি গঢ় দিয়া হৈছে। এই গৱেষণা কেন্দ্ৰটিৰ সঞ্চালক হিচাপে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতিসম্পন্ন পদাৰ্থবিজ্ঞানী স্পেন্ট্ৰা ৱাডিয়া কৰ্মৰত আৰু বৰ্তমান এই কেন্দ্ৰটিয়ে ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠানত থকা ইয়াৰ অস্থায়ী চৌহদৰ পৰা কাম চলাই আছে।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান
অমৃতা সুৰেশ
সংগীত
২০১৯ চনত তেওঁ জুন চিনেমাত গোৱা মিন্নি মিন্নি গীতটোৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ গায়িকা শিতানত মাযহাভিল মিউজিক এৱাৰ্ড বঁটাৰ মনোনয়ন পায়।
অন্যান্য কৃতি
অমৃতাই মডেলিঙো কৰিছিল। ২০১৭ চনত জীৱন চৰ্চা আলোচনী এফ ডব্লিউ ডিৰ প্ৰচ্ছদত অমৃতাৰ ছবি প্ৰকাশ হৈছিল। কেৰালা সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ ৰেম্প্ত অমৃতাই ভাগ লৈছিল। ভণিতা আলোচনীৰ বেটুপাতটো ভগ্নীৰ সৈতে অমৃতাৰ পটো ওলাইছিল। ২০১৮ চনৰ অমৃতাই ইনষ্টাগ্ৰামত এমেজিং মি নামেৰে এটি হেশ্ব টেগ প্ৰচাৰ আৰম্ভ কৰি আত্ম সন্মানৰ বাবে মাত মাতিছিল। এই প্ৰচাৰে ৰাইজৰ ধনাত্মক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল। ২০১৮ চনৰ ডিচেম্বৰত অমৃতা আৰু তেওঁৰ ভগ্নী অভিৰামিয়ে মিলি তেওঁলোকৰ সৃষ্টিশীল কৰ্মৰাজি প্ৰচাৰৰ বাবে অমৃতম গময় নাম দি ইউটিউবত এটা ভল্গ খুলিছিল। তাত তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত জীৱন, ভ্ৰমণ, সংগীত, বজাৰ-সমাৰ আদি বিভিন্ন বিষয়ে ঠাই পাইছিল। এই চিৰিজটোৱেও দৰ্শকৰ বিপুল সঁহাৰি লাভ কৰিছিল। ২০২০ চনত অমৃতা আৰু অভিৰামিয়ে মালয়ালম টিভিৰ ৰিয়েলিটি শ্ব বিগ বচতো ভাগ লৈছিল।
ব্যক্তিগত জীৱন
অমৃতাই তেওঁ স্বামী বালাক ৱেনাল্মৰম চিনেমাৰ চেটত লগ পাইছিল য'ত তেওঁ অভিনয় কৰিছিল আৰু অমৃতা নেপথ্যৰ গায়িকা আছিল। পিছত তেওঁলোকৰ মাজত বন্ধুত্ব আৰু প্ৰেম হয়। পৰিয়ালৰ সন্মতি ক্ৰমে ২০১০ চনৰ ২৭ আগষ্ট তাৰিখে চেন্নাইত তেওঁলোক বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। কোচিৰ পালাৰিৱট্টমত তেওঁলোকে থাকিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল যদিও ২০১৫ চনৰপৰা দুয়ো সুকীয়াকৈ থাকিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ২০১৯ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়। তেওঁলোকৰ কন্যা অৱন্তিকা মাকৰ লগত থাকে। ২০১২ চনত তাইৰ জন্ম হৈছিল। অমৃতা ভ্ৰমণ বিলাসী। সংগীতৰ উপৰিও ভ্ৰমণত সময় খৰচ কৰি তেওঁ ভাল পায়।
তথ্য সূত্ৰ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী
লাম্‌বাদা নাচৰ শেষত
লাম্‌বাদা নাচৰ শেষত অসমীয়া গল্পকাৰ, প্ৰবন্ধকাৰ, কলা-সমালোচক, শিল্পকলাৰ গৱেষক আৰু অধ্যাপিকা মৌচুমী কন্দলীৰ এখন অসমীয়া গল্প সংকলন। ১৯৯৮ চনত সৰস্বতী প্ৰকাশনৰ পৰা প্ৰকাশিত সংকলনখনত লেখিকাৰ মুঠ এঘাৰটা গল্প সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই গল্পসমূহ প্ৰান্তিক, গৰীয়সী আদি আলোচনীত প্ৰকাশিত হৈছিল। এইখন লেখিকাৰ প্ৰথম গল্প সংকলন। উক্ত সংকলনখনৰ বাবে কন্দলীয়ে ২০০০ চনত মুনীন বৰকটকী বঁটা লাভ কৰিছিল। সংকলনখনিৰ বাবে কন্দলীয়ে ২০০৫ চনত ভাৰতীয় ভাষা পৰিষদৰ যুৱ পুৰস্কাৰো লাভ কৰিছিল।
লেখিকাৰ চমু পৰিচয়
মৌচুমী কন্দলী এগৰাকী অসমীয়া সাহিত্যিক হোৱাৰ লগতে শিল্প কলাৰো গৱেষক আৰু লেখক। তেওঁ তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কালচাৰেল ষ্টাডিজ বিভাগৰ সহকাৰী অধ্যাপক। তেওঁ জাৰ্মানীৰ ফ্ৰেংকফ'ৰ্ট, বাৰ্লিন, মিউনিখ, লাইপজিগ, হালে, আউচবাৰ্গ আদি ঠাইত গল্প পাঠ কৰাৰ লগতে অসম আৰু ভাৰতৰ কলা-সংস্কৃতি, সাহিত্য আদি বিষয়ত আলোকপাত কৰিছে। কন্দলীৰ কলা সম্পৰ্কীয় বহুসংখ্যক প্ৰবন্ধ বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু অসমীয়া ভাষাৰ স্থানীয় কাকত-আলোচনীত প্ৰকাশিত হৈছে। তেওঁ কৰা চালভাড'ৰ দালিৰ গ্ৰন্থ Diary of A Genius-ৰ অনুবাদ এক ধীমানৰ আত্মজীৱনী নামেৰে প্ৰকাশ পায়। ২০০৮ চনত সাহিত্য অকাডেমীয়ে প্ৰকাশ কৰা মিচিং লোক কবিতাৰো তেওঁ ইংৰাজী অনুবাদ (Listen My Flower-bud : Mishing Oral Poetry of Assam) কৰিছে। তেওঁৰ গল্প ইংৰাজীৰ লগতে জাৰ্মান, হিন্দী, বাংলা, নেপালী, উড়িয়া, কাচী আদি ভাষালৈ অনূদিত হৈছে। ২০২২ চনত The Black Magic Women নামেৰে তেওঁৰ গল্পৰ ইংৰাজী অনুবাদ পেংগুইনৰ বেনাৰত প্ৰকাশিত হয়।
বিষয়বস্তু
সংকলনখনিৰ গল্পসমূহৰ বিষয়বস্তু মানৱ জীৱনৰ বিভিন্ন ভাবানুভূতি। এই বিষয়ে ৰঞ্জিৎ কুমাৰ দেৱগোস্বামীয়ে মন্তব্য কৰিছে: "তীব্ৰভাৱে সংবেদনশীল তৰুণী গল্পকাৰৰ পৰীক্ষামূলক প্ৰয়াসত মূৰ্ত হৈ উঠিছে অৱচেতনৰ গোপন কন্দৰত লুকাই থকা নানানটা ভাবানুভূতি আৰু আকৰ্ষণ-বিকৰ্ষণৰ ৰহস্যঘন গতি: প্ৰেম-যৌনতা-বিৰক্তি-বিতৃষ্ণা-সৌন্দৰ্যপ্ৰীতি-ক্ৰোধ-ঘৃণা-আতংক-যন্ত্ৰণা-উৎকণ্ঠা-পাপবোধ-আত্মীয়তা-নিঃসংগতা। ঘনসন্নিবদ্ধ গদ্যৰ লয়ে বিভিন্ন অনুষংগৰ আলমত সন্ধান কৰিব খুজিছে অৱচেতনৰ অটল তলি।"
সংকলনখনিৰ প্ৰথমটো গল্প জোনাকত ঢেঁ‌কীয়াবোৰক ড° প্ৰফুল্ল কটকীয়ে "লেখিকাৰ নিজৰ অস্তিত্বৰ অনুভৱ বা সচেতনতা সম্পৰ্কে লিখা একপ্ৰকাৰৰ স্বীকাৰোক্তি" বুলি অভিহিত কৰিছে। লাম্‌বাদা নাচৰ শেষত শীৰ্ষক গল্পটোত জনজাতীয় সমাজ এৰি দিল্লীত আত্মপ্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ চেষ্টা কৰা এজন কাৰ্বি যুৱকৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে পৰম্পৰাগত কাৰ্বি জীৱন-যাত্ৰাৰ পৰিপূৰ্ণতা আৰু স্থিৰতাৰ বিপৰীতে আধুনিক নাগৰিক জীৱনযাত্ৰাৰ অস্থিৰতা, অগভীৰতা আৰু অৰ্থহীনতাৰ চেতনা ব্যক্ত কৰা হৈছে। চিৰন্তন নামৰ গল্পটোত স্বাধিকাৰেৰে গৌৰৱময়ী এগৰাকী আধুনিক নাৰীৰ প্ৰতি আদৰ আৰু সন্মানৰ ভাবৰ বিপৰীতে নাৰীৰ সমাজৰ চিৰন্তন শোষণ-দমনৰ কথা চিত্ৰিত কৰা হৈছে।
গল্পসমূহ
লাম্‌বাদা নাচৰ শেষত সংকলনখনিত লেখিকাৰ মুঠ ১১টা গল্প সন্নিৱিষ্ট হৈছে। ইয়াৰ লগতে শেষৰ ফালে লাম্‌বাদা নাচৰ শেষত শীৰ্ষক ড° হীৰেন গোহাঁ‌ইৰ নতুন পদাতিকত প্ৰকাশিত আৰু সাহিত্যত নতুন মাত্ৰা আৰু নতুন সুৰ শীৰ্ষক ড° প্ৰফুল্ল কটকীৰ আমাৰ অসমত প্ৰকাশিত সংযোজন সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে।
মন্তব্য আৰু সমালোচনা
ড° প্ৰফুল্ল কটকীয়ে সংকলনখনিৰ সংযোজনত লিখিছে: "গল্প লেখিকা হিচাপে মৌচুমী কন্দলী কাহিনীবয়নৰ সহজে চকুত পৰা বৈশিষ্ট্য হ'ল এই যে কাহিনীটোক তেওঁ নিজৰ ভাব, অনুভূতি আৰু চিন্তাৰ কুণ্ডলীৰ মাজত সোমাই লৈ তাক সেই সীমাৱদ্ধতাৰ মাজেদিয়েই আগবঢ়াই লৈ যায়।"
ড° হীৰেন গোহাঁ‌ইৰ মতে: ...প্ৰতীকৰ ব্যৱহাৰেও বহু ঠাইত (যেনে- জোনাকত দেখা ঢেঁ‌কীয়াবোৰ) কাহিনীক এক অতিৰিক্ত মাত্ৰা প্ৰদান কৰিছে। পাঠকৰ অব্যাহত মনোযোগ দাবী কৰা এই গল্পবোৰ দেবব্ৰত দাসৰ পিছৰ পৰ্যায়ৰ এক সম্ভাৱনাময় পদক্ষেপ।"
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:অসমীয়া গ্ৰন্থ
কীৰ্তন ঘোষা সংকলন
শংকৰদেৱ ৰচিত কীৰ্তন ঘোষা পুথিখন এখন সংকলন পুথি আৰু ই শংকৰদেৱৰ মৃত্যুৰ পিছত সংকলয়িত হৈছিল৷ শংকৰদেৱে ভাগৱত পুৰাণৰ কাহিনীৰ আলমতে তেওঁ সৰহভাগ কীৰ্তন লিখিছিল যদিও ব্ৰহ্মপুৰাণ, পদ্মপুৰাণ আৰু বৃহন্নাৰদীয় পুৰাণৰ পৰাও তেওঁ তিনিটা খণ্ডৰ কীৰ্তন লিখিছিল৷ কীৰ্তনৰ প্ৰতিটো খণ্ডত বেলেগ বেলেগ কাহিনীৰ অৱতাৰণা কৰা হৈছে আৰু সেই খণ্ডসমূহ তেওঁ অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত বসতি কৰোঁতে ৰচনা কৰা বাবে সিবোৰ য’তে ত’তে সিঁচৰতি হৈ পৰি ৰৈছিল৷ গুৰুজনাই শিষ্য মাধবদেৱক কীৰ্তনসমূহ একত্ৰিত কৰাৰ কথা কৈছিল যদিও বিভিন্ন কাৰণত সেই কাম হৈ উঠা নাছিল আৰু জীৱনৰ বিয়লি বেলাত মাধবদেৱৰ আজ্ঞামতে তেওঁৰ শিষ্য আৰু ভাগিনীয়েক ৰামচৰণ ঠাকুৰে কীৰ্তন ঘোষা পুথিখন সংকলন কৰে৷
গুৰুৰ আজ্ঞা
শংকৰদেৱে বিভিন্ন কাৰণত বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন ঠাইত থাকিবলগীয়া হৈছিল আৰু য’তে আছিল ত’তে গীত পদ ঘোষা কীৰ্তন আদি ৰচনা কৰিছিল৷ শংকৰদেৱে তেওঁৰ জীৱন কালত এই লেখাসমূহ আৰু কীৰ্তনসমূহ একত্ৰিত কৰি সংকলন কৰিব পৰা নাছিল৷ সেয়ে এই কামৰ ভাৰ দিছিল মাধবদেৱক৷ মাধবদেৱৰ জীৱনৰ বিয়লিবেলাত কোচবিহাৰত থকা সময়ত তেওঁৰ ভগ্নী উৰ্বশীয়ে পুত্ৰ ৰামচৰণক ক’লে, সেই কথাত হৰিচৰণৰ সৈতে ৰামচৰণ গ’ল মোমায়েক মাধবদেৱক সাক্ষাৎ কৰিবলৈ৷ কলয়া পথাৰত গুৰুজনা ধৰ্মকথা আলোচনা কৰি থাকোঁতে দুয়ো গৈ দেখা কৰে৷ মাধবদেৱৰ বাৰ্দ্ধক্য অৱস্থালৈ চাই আৰু মাধবদেৱৰ অনুৰোধত তেওঁৰ আলধৰা হিচাপে তাতেই ৰামচৰণ থাকি যায়৷ পিছত ৰামচৰণকে চাউল ভোজনী দি ৰান্ধনিৰ দায়িত্ব দিয়া হয়৷ কথাপ্ৰসঙ্গত এদিন মাধবদেৱে ভাগিন ৰামচৰণক ক’লে, যে গুৰু শংকৰদেৱে মোক তেওঁৰ কীৰ্তনসমূহ একত্ৰিত কৰিবলৈ কৈছিল যদিও সেই কাম কৰাটো সম্ভৱ হোৱা নাই৷ এতেকে, তুমিয়েই মোৰ হৈ এই কাম কৰা৷ কথা গুৰুচৰিতত আছে,মাধবদেৱৰ আজ্ঞা পাই ৰামচৰণ ঠাকুৰে কীৰ্তনৰ খণ্ডসমূহ একত্ৰিত কৰাৰ কামত লাগি গ’ল৷
ৰামচৰণৰ প্ৰচেষ্টা
দৈত্যাৰী ঠাকুৰ ৰচিত চৰিত পুথিত আছে,
ক’তো আছে হাজো দক্ষিণ কূলত কতো বৰনগৰত কতো বৰপেটা আসাম ৰাজ্যত কতোহো কালজাৰত৷
মোমায়েকৰ আজ্ঞামতে ৰামচৰণ ঠাকুৰে কীৰ্তন ঘোষাৰ খণ্ডসমূহ সংগ্ৰহৰ কামত উঠিপৰি লাগিল৷ প্ৰায় এবছৰ কাল বিভিন্ন ঠাইত ঘূৰি ঘূৰি তেওঁ কীৰ্তনৰ খণ্ডসমূহ একত্ৰিত কৰিলে আৰু কোচবিহাৰলৈ উভতি আহিল৷ মোমায়েকক সাক্ষাৎ কৰি সেৱা কৰাৰ পিছত মাধবদেৱে কুশল বাতৰি লৈ কীৰ্তনৰ কথা সুধিলে৷ কথা গুৰুচৰিতত আছে, পুথিখন গোটাই থৈ অকলে আনিব নোৱাৰি চাৰিজন ভকতসহিতে গৈ চাৰিদিন পাছত পুনৰ মাধবদেৱৰ ওচৰত পুথিখন নিবেদন কৰিলে৷ মাধবদেৱে পুথিখন পাই আনন্দত উত্ৰাৱল হ’ল৷
দেখি পুথিখান আনন্দিত মন তাৱক্ষণে উঠিলন্ত শিৰৰ উপৰে পুথিখান ধৰি আনন্দতে নাচিলন্ত৷
গুৰুবাক্য ৰাখিব পৰাৰ আনন্দিত হৈ মাধবদেৱে পুথিখন মেলি চাই, “য’ত যি থ’ব লাগিছিল সেইমতে থোৱা দেখি’’ পুথিখন চাৰিজন ভকতক চাৰিভাগ কৰি লিখি উলিয়াবলৈ উপদেশ দিলে৷ সেইমতে চাৰিজন ভকতে আঠদিনত কীৰ্তন পুথিখনৰ সংকলন কৰি উলিয়ালে৷ উল্লেখযোগ্য যে সাঁচিপতীয়া পুথিমতে চতুৰ্বিংশতি অৱতাৰৰ পৰা উৰেষা বৰ্ণনলৈ কীৰ্তন ঘোষা পুথিৰ মূল পাঠ৷ সহস্ৰ নাম বৃত্তান্ত আৰু ঘুনুচা কীৰ্তন পিছতহে সংযোগ কৰা হয়৷ সহস্ৰ নাম বৃত্তান্ত ৰত্নাকৰ কন্দলিৰ ৰচিত আৰু ঘুনুচা কীৰ্তন শ্ৰীধৰ কন্দলিৰ ৰচনা৷
তথ্য সূত্ৰ
শ্ৰেণী:অসমীয়া গ্ৰন্থ
যোগেশ দাস
যোগেশ দাস (Jogesh Das) অসমৰ এজন চুটিগল্প আৰু উপন্যাস লেখক তথা সাংবাদিক। তেখেতৰ জন্ম হৈছিল ১৯২৭ চনৰ ১ এপ্ৰিলত। তেখেতে ১৯৮০ চনত 'পৃথিৱীৰ অসুখ' গল্প সংকলনৰ বাবে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰে। তেখেত ১৯৮৫ চনত অসম সাহিত্য সভাৰ বিহপুৰীয়া অধিবেশনৰ সভাপতি নিৰ্বাচিত হোৱাৰ উপৰিও আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগত জড়িত আছিল।
মৃত্যু
১৯৯৯ চনৰ ছেপ্তেম্বৰ মাহৰ ৯ তাৰিখে তেখেতৰ মৃত্যু হয়।
লেখক জীৱন
যোগেশ দাসে পঞ্চাছৰ দশকত এজন লেখক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। চুটিগল্প আৰু উপন্যাস তেখেতে সমান দক্ষতাৰে লিখি যায়। ১৯৫৩ চনত তেখেতৰ প্ৰথম উপন্যাস "কলপটুৱাৰ মৃত্যু" প্ৰকাশ পায়। ১৯৫৫ চনত তেখেতৰ দ্বিতীয় উপন্যাস 'ডাৱৰ আৰু নায়ে' তেখেতক এজন শক্তিশালী ঔপন্যাসিক ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই গ্ৰন্থখন নেশ্যনেল বুক ট্ৰাষ্টৰ দ্বাৰা ভাৰতৰ প্ৰধান ভাষাসমূহলৈ অনূদিত হৈছে। তেখেতৰ আন এখন প্ৰখ্যাত গ্ৰন্থ আছিল চুটিগল্পৰ সংকলন 'পৃথিৱীৰ অসুখ'। তেখেতৰ "Folklore of Assam" গ্ৰন্থখনত অসমৰ লোক-সংস্কৃতিৰ সৰল অথচ বিশদ বিৱৰণ পোৱা যায়।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ শ্ৰেণী:অসমীয়া ঔপন্যাসিক শ্ৰেণী:অসমৰ সাংবাদিক শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী শ্ৰেণী:অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা বিজয়ী
কলম্বিয়াৰ নাৰী
১৯৯১ চনৰ কলম্বিয়াৰ সংবিধানত প্ৰতিষ্ঠা কৰা অনুসৰি কলম্বিয়াৰ মহিলাসকলৰ শাৰীৰিক অখণ্ডতা আৰু স্বায়ত্তশাসনৰ অধিকাৰ আছে৷ তেওঁলোকৰ ভোট দিয়া; ৰাজহুৱা পদবীত অধিষ্ঠিত হোৱা; কামলৈ যোৱা; ন্যায্য মজুৰি বা সমান দৰমহা লাভ কৰা; সম্পত্তিৰ মালিক হোৱা; শিক্ষা লাভ কৰা; কিছুমান বিশেষ কৰ্তব্যত সামৰিক বাহিনীত সেৱা আগবঢ়োৱা অধিকাৰ আছে৷ কিন্তু tতেওঁলোকক যুদ্ধ অস্ত্ৰ ইউনিটৰ পৰা বাদ দিয়া হৈছে; আইনী চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰা; আৰু বৈবাহিক, পিতৃ-মাতৃ আৰু ধৰ্মীয় অধিকাৰৰ বঞ্চিত কৰা হৈছে। ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই কলম্বিয়াত নাৰীৰ অধিকাৰ ক্ৰমান্বয়ে বিকশিত হৈ আহিছে।
পৃষ্ঠভূমি
কলম্বিয়াৰ মহিলাসকলে সামৰিক দিশত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, মূলতঃ সমৰ্থক বা চোৰাংচোৱা হিচাপে কাম কৰি আহিছে৷ যেনে: স্পেনিছ সাম্ৰাজ্যৰ পৰা কলম্বিয়াক স্বাধীনতা লাভ কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰা পলিকাৰ্পা চালাভাৰিয়েটাৰ ক্ষেত্ৰত। ৱাইউৰ দৰে কিছুমান খিলঞ্জীয়া গোটে মাতৃতন্ত্ৰবাদী সমাজ এখন ধাৰণ কৰে য’ত এগৰাকী নাৰীৰ ভূমিকা কেন্দ্ৰীয় আৰু তেওঁলোকৰ সমাজৰ বাবে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ঔপনিৱেশিক যুগত স্পেনিছ উপনিৱেশিকসকলে খিলঞ্জীয়া গোটৰ মহিলাসকলক অতিশয় লক্ষ্য কৰি লৈছিল। বহুতো খিলঞ্জীয়া মহিলা দাসত্ব, ধৰ্ষণ আৰু নিজৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয় হেৰুৱাৰ বলি হৈছিল। সমগ্ৰ ঔপনিৱেশিক যুগ, ১৯ শতিকা আৰু গণৰাজ্য যুগৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ছোৱাত কলম্বিয়াৰ মহিলাসকলক পুৰুষ প্ৰধান সমাজত গৃহিণী হিচাপে অৱনমিত কৰা হৈছিল। মহিলাসকলৰ শিক্ষা ধনীসকলৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল আৰু তেওঁলোকক ৰোমান কেথলিক শিক্ষাৰ অধীনত মঠত মধ্যবিদ্যালয়লৈকেহে অধ্যয়ন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল। ১৯৩৪ চনৰ ১০ ডিচেম্বৰত কলম্বিয়াৰ কংগ্ৰেছে মহিলাসকলক অধ্যয়নৰ অধিকাৰ প্ৰদানৰ বাবে এখন আইন দাখিল কৰে। এই আইনখনে বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু সেই সময়ত মহিলাৰ অধিকাৰৰ সৈতে জড়িত যিকোনো বিষয়তো সংঘাতৰ সূচনা কৰিছিল।
পাৰিবাৰিক জীৱন
এই দেশত সহবাস অতি সাধাৰণ৷ গৰিষ্ঠসংখ্যক সন্তান বিবাহ-বৰ্হিভূত সম্পৰ্কৰ ফলত জন্ম হয়। ২০০০ চনত ৫৫.৮% জন্ম সহবাস কৰা মাতৃৰ, ২২,৯% বিবাহিত মাতৃৰ আৰু ২১,৩% অকলশৰীয়া মাতৃৰ (সংগীৰ সৈতে বাস নকৰা)ৰ জন্ম হয়। যোৱা দশকবোৰত পাৰিবাৰিক জীৱনৰ বহু পৰিৱৰ্তন হৈছে৷ ১৯৭০ চনত ৬৮.৮% জন্ম বিবাহ-বৰ্হিভূত আছিল; আৰু কলম্বিয়াত ১৯৯১ চনতহে বিবাহ বিচ্ছেদ বৈধ কৰা হৈছিল।
ঘৰুৱা হিংসা
১৯৯০ চনত কলম্বিয়াই ঘৰুৱা হিংসাৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ লে ২৯৪ ডি ১৯৯৬ প্ৰণয়ন কৰে। ২০০৮ চনত লে ১২৫৭ ডি ২০০৮ চনত মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসা-বিৰোধী এক বিস্তৃত আইন প্ৰণয়ন কৰা হয়। ১৯৯৬ চনত বৈবাহিক ধৰ্ষণক অপৰাধমূলক বুলি গণ্য কৰা হয়। কলম্বিয়াৰ সংবিধানৰ ৪২ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ আছে যে "পাৰিবাৰিক সম্পৰ্ক দম্পতীটোৰ অধিকাৰ আৰু কৰ্তব্যৰ সমতা আৰু ইয়াৰ সকলো সদস্যৰ পাৰস্পৰিক সন্মানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠে। পৰিয়ালত যিকোনো ধৰণৰ হিংসাক ইয়াৰ সমন্বয় আৰু ঐক্যৰ প্ৰতি ধ্বংসাত্মক বুলি গণ্য কৰা হয়, আৰু আইন অনুসৰি সেয়া কাৰ্যকৰী হ'ব।"
তথ্যসূত্ৰ
শ্ৰেণী:দেশভেদে নাৰী
কাৰ্ল মাৰ্ক্স
কাৰ্ল হেনৰিখ মাৰ্ক্স (৫ মে' ১৮১৮ – ১৪ মাৰ্চ ১৮৮৩) এজন জাৰ্মান দাৰ্শনিক, অৰ্থনীতিবিদ, ইতিহাসবিদ, সমাজবিজ্ঞানী, ৰাজনৈতিক তত্ত্ববিদ, সাংবাদিক আৰু সমাজতান্ত্ৰিক বিপ্লৱী আছিল।
শৈশৱ
১৮১৮ চনৰ ৫ মে তাৰিখে জাৰ্মানীৰ ৰাইনলেণ্ড অঞ্চলৰ ত্ৰায়াৰ চহৰত কাৰ্ল মাৰ্ক্সৰ জন্ম হয়। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ হেনৰিখ আৰু হেনৰিয়েট মাৰ্ক্স দুয়োজনেই ইহুদী ধৰ্মযাজক পৰিয়ালৰ বংশধৰ আছিল। কিন্তু ১৮১৭ চনত তেওঁলোকে ইহুদী ধৰ্ম পৰিত্যাগ কৰি খৃষ্টান ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। সেইসময়ত প্ৰুছিয়াৰ ইহুদী বিৰোধী চৰকাৰী নিয়ম-কানুনসমূহ যথেষ্ট কাঢ়া আছিল; আনকি ইহুদীসকলে চৰকাৰী চাকৰি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল। এই জাতীয় বাধাসমূহৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈকে মাৰ্ক্স দম্পত্তীয়ে ইহুদী ধৰ্ম পৰিত্যাগ কৰিছিল বুলি জনা যায়। অৱশ্যে প্ৰতিক্ৰিয়াশীল প্ৰুছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ আন আন অঞ্চলৰ বিপৰীতে ৰাইনলেণ্ড ৰাজনৈতিক তথা অৰ্থনৈতিকভাৱে যথেষ্ট আগবঢ়া আছিল। বিশেষকৈ ফৰাচী বিপ্লৱৰ আমূল পৰিবৰ্তনকামী চিন্তা-চৰ্চাই অঞ্চলটো দকৈ ছুই গৈছিল। এনে এক তুলনামূলকভাৱে মুক্ত পৰিবেশতে মাৰ্ক্সৰ শৈশৱ অতিবাহিত হৈছিল।
পেছাত এজন সফল আইনজীৱি হেনৰিখ মাৰ্ক্স উদাৰবাদী চিন্তাৰ লোক আছিল। তেওঁৰ নাতিনী অৰ্থাৎ কাৰ্ল মাৰ্ক্সৰ জীয়ৰী এলেন’ৰৰ ভাষাত ‘মোৰ ককাদেউতা আছিল ১৮ শতিকাৰ এজন প্ৰকৃত ফৰাচী ভদ্ৰলোক; ৰুছো আৰু ভল্টেয়ৰ তেওঁৰ কণ্ঠস্থ আছিল’। দেউতাকৰ সৈতে মাৰ্ক্সৰ সম্পৰ্ক আছিল অতিশয় মধুৰ। মৃত্যু পৰ্যন্ত দেউতাকৰ ছবি এখন মাৰ্ক্সে সযতনে লগত লৈ ফুৰিছিল।
সুখ আৰু সমৃদ্ধিৰে ভৰা এক মধ্যবিত্তীয় পৰিবেশত মাৰ্ক্সৰ শৈশৱ অতিবাহিত হয়। ত্ৰায়াৰ চহৰতেই তেওঁ পঢ়াশুনা আৰম্ভ কৰে আৰু পৰিয়ালৰ বন্ধু তথা প্ৰুছিয়ান ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰশাসনিক বিষয়া চাৰ্ভেণ্ট বেৰণ লুদৱিগ ভন ৱেষ্টফালেনৰ তত্ত্বাৱধানত তেওঁ ত্ৰায়াৰ উচ্চ বিদ্যালয়ৰ পৰা ধ্ৰুপদী শিক্ষা লাভ কৰে। পাছলৈ এই লুদৱিগৰে দুহিতা জেনী ভন ৱেষ্টফালেনক মাৰ্ক্সে বিয়া কৰায়। অৱশ্যে স্কুলীয়া সময়ছোৱাত মাৰ্ক্সে কোনো বিশেষ প্ৰতিভা প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল। লুদৱিগৰ প্ৰভাৱতেই মাৰ্ক্সে হোমাৰ তথা শেক্সপীয়েৰৰ ৰচনাৱলী পঢ়িবলৈ ললে।
উচ্চশিক্ষা
বনত এবছৰ থকাৰ পাছত ১৮৩৬ চনত মাৰ্ক্সে বাৰ্লিন বিশ্ববিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰিলে। প্ৰথমতে তেওঁ আইনী শিক্ষাৰ কথাই ভাবিছিল যদিও লাহে লাহে দৰ্শনৰ প্ৰতি তেওঁৰ মন ঢাল খাবলৈ ধৰিলে। প্ৰেমৰ কবিতা এৰি মাৰ্ক্সে এইবাৰ ভালকৈ পঢ়াশুনাত মনোযোগ দিলে। আইনৰ দৰ্শনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ক্ৰমান্বয়ে তেওঁ দৰ্শনৰ গূঢ় জগতখনত নিমগ্ন হৈ পৰিল। অৱশেষত তেওঁ মুখামুখি হ’ল সেই সময়ৰ শ্ৰেষ্ঠ দাৰ্শনিক ফ্ৰেডৰিক হেগেলৰ দৰ্শনৰ সৈতে। হেগেলেৰ ৰচনাৱলীয়ে মাৰ্ক্সৰ হৃদয়ত তীব্ৰ মানসিক তথা বৌদ্ধিক অন্তৰ্দ্বন্দ্ব সৃষ্টি কৰিলে। বন্ধু এজনলৈ লিখা চিঠি এখনত মাৰ্ক্সে ঘোষণা কৰিলে- “হেগেলৰ ৰচনাসমূহ ৰুগ্ন, বীভৎস গদ্যৰ চূড়ান্ত নিদৰ্শন”। কিন্তু তথাপিও শেষলৈ তেওঁ হেগেলৰ অনুগামী হিচাপেই পৰিচিত হ’ল।
মাৰ্ক্সৰ এই বৌদ্ধিক পৰিৱৰ্তন কোনো আকস্মিক ঘটনা নাছিল। ১৮৩০ তথা ৪০ৰ দশকত জাৰ্মান-দৰ্শনৰ জগতখন সমকালীন ৰাজনীতিৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ পৰিছিল। ৰাজনৈতিকভাৱে সেইসময়ত জাৰ্মানীখন বহুধাবিভক্ত আছিল; আৰ্থিক তথা সামাজিকভাৱে পিছপৰা তথা বহুতো ক্ষুদ্ৰ ৰজা মহাৰজাৰে ভৰা। সিবিলাকৰ ওপৰত আকৌ অষ্ট্ৰিয়া, প্ৰুছিয়া তথা ৰাছিয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াশীল ‘পবিত্ৰ জোট’ৰ প্ৰতিপত্তি চলিছিল। কিন্তু বৌদ্ধিক দিশৰপৰা দেশখন যথেষ্ট আগুৱাই গৈছিল। ১৯ শতিকাৰ প্ৰথমছোৱা সময় জাৰ্মান দৰ্শনৰ সোণালী কাল বুলিয়েই ক’ব পাৰি; যেন সামাজিক-ৰাজনৈতিক অনগ্ৰসৰতাৰ ক্ষতিপূৰণ জাৰ্মানীয়ে বৌদ্ধিক উপলব্ধিৰ দ্বাৰাই কৰিব খুজিছিল। মাৰ্ক্সৰ ভাষাত- ‘আন আন দেশসমূহে ৰাজনৈতিকভাৱে যি উপলব্ধি লাভ কৰিছিল, সেইখিনি জাৰ্মানীয়ে কেৱল বিমূৰ্ত তত্ত্বৰ সহায়ত ভবা চিন্তাহে কৰিছিল’ (Collected Works, Vol. iii, পৃষ্ঠা ১৮১)।
জাৰ্মান সমাজৰ এই অন্তৰ্বিৰোধসমূহ প্ৰতিফলিত হৈছিল দাৰ্শনিক হেগেলৰ চিন্তাধাৰাৰ মাজত। প্ৰথমতে হেগেল ফৰাচী বিপ্লৱৰ উগ্ৰ সমৰ্থক আছিল, পাছলৈ নেপোলিয়নপন্থী হৈ পৰিছিল আৰু শেহান্তৰত তেওঁ প্ৰতিক্ৰিয়াশীল প্ৰুছিয়ান ৰাষ্ট্ৰৰ পদলেহনকাৰীলৈ পৰিণত হৈছিল। হেগেলে মতপোষণ কৰিছিল যে প্ৰুছিয়ান ৰাষ্ট্ৰই হৈছে মানৱ বুদ্ধি (reason) -ৰ পৰম মূৰ্ত ৰূপ (embodiment)। ১৮৩০ৰ পৰা ১৮৪০ৰ দশকলৈকে তেওঁক প্ৰুছিয়ান ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰী দাৰ্শনিক বুলিয়েই ক’ব পৰা যায়। এই সময়ছোৱাত ৰাষ্ট্ৰ নিয়ন্ত্ৰিত সকলো বিশ্ববিদ্যালয়তে হেগেল অনুগামী দাৰ্শনিক-অধ্যাপকসকলে বিশেষ স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল।
অৱশ্যে এই অৱস্থা বেছিপৰলৈকে একেই নাথাকিল। হেগেলৰ কেতবোৰ তৰুণ অনুগামীয়ে তেওঁৰ দাৰ্শনিক সূত্ৰসমূহৰ বৈপ্লৱিক ৰূপ দিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। হেগেলৰ মতে, বুদ্ধিৰ আন এটা নাম হৈছে ভগবান বা পৰমাত্মা (absolute spirit)। ইতিহাস হৈছে এই পৰমাত্মাৰ ক্ৰমান্বয়ে চেতন লাভ কৰাৰ যাত্ৰা, যাৰ ফলাফল হৈছে প্ৰটেষ্টাণ্ট ৰিফৰমেছন (Protestant Reformation)। তৰুণ হেগেলবাদীসকলে এই পৰমাত্মাক ‘মানব’ বুলি পুনঃসূত্ৰায়িত কৰিলে। অৰ্থাৎ এই নতুন সূত্ৰ মতে- ইতিহাস হৈছে মানুহে ক্ৰমান্বয়ে চেতনা লাভ কৰাৰ এক যাত্ৰা মাথোঁ। এই তৰুণ হেগেলবাদীসকল বাওঁ হেগেলবাদী ৰূপেও জনাজাত হ’ল। তেওঁলোকৰ পুনঃসূত্ৰায়ণৰ ফলত হেগেলবাদী দৰ্শনৰ পৰা ভগবানৰ ধাৰণাটোৱে পলাই ফাট মেলিলে। অৱশ্যে হেগেলৰ দৰেই তেওঁলোকেও মানি ল’লে যে ৰাষ্ট্ৰ (State) বুদ্ধিৰ মূৰ্তমান ৰূপ হোৱা উচিত। কিন্তু লগতে তেওঁলোকে এই বুলিও ক’লে যে প্ৰুছিয়ান ৰাজতন্ত্ৰই এই ভূমিকা পালন কৰিব পৰা নাই। এই তৰুণ হেগেলবাদীসকল নাস্তিক, উদাৰবাদী তথা যুক্তিবাদী আছিল। প্ৰথমতে তেওঁলোকে আশা কৰিছিল যে, যুবৰাজ ফ্ৰেডৰিক ৰজা হোৱাৰ পাছত প্ৰুছিয়ান ৰাষ্ট্ৰ ব্যৱস্থাৰ কেতবোৰ গণতান্ত্ৰিক সংস্কাৰ সাধন হ’ব। পিছে ১৮৪০ চনত যুবৰাজে ৰজা হৈ পুনৰ একেই প্ৰতিক্ৰিয়াশীল নীতিসমূহ পালন কৰি যোৱাত তেওঁলোক ক্ৰমান্বয়ে যথাস্থিতি বিৰোধী তথা উগ্ৰ হৈ পৰিল।
এনে সময়তে মাৰ্ক্সে হেগেলৰ দৰ্শন গ্ৰহণ কৰিলে। সেইসময়ত বাৰ্লিন ডক্টৰছ ক্লাবত প্ৰায়ে তৰুণ হেগেলবাদীসকলৰ নিয়মীয়া বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল। মাৰ্ক্সে ততালিকে ক্লাবত যোগদান কৰিলে আৰু অতি সোনকালেই মহাশয় ক্লাবৰ এজন নিয়মীয়া সদস্য হৈ পৰিল। ক্লাবৰ সভ্যসকলৰ জীৱন ধাৰণৰ একো ঠিকনা নাছিল। প্ৰায়ে মদ খাই, তৰ্ক, বাক-বিতণ্ডাত মত্ত হৈ তেওঁলোকে জীৱন কটাইছিল। মাৰ্ক্সৰ দেউতাকৰ অভিযোগ মতে, “মোৰ লৰাটিয়ে সকলো প্ৰতিশ্ৰুতি আওকাণ কৰি কোনো ধনীৰ দুলালৰ দৰেই এবছৰতে প্ৰায় ৭০০ থেলাৰ মুদ্ৰা খৰচ কৰি পেলালে। অথচ ধনীতকৈ ধনী মানুহেও বছৰত ৫০০ থেলাৰমানহে খৰচ কৰে।” ১৮৩৮ চনত দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত ঘৰৰ সৈতে মাৰ্ক্সৰ প্ৰায় সকলো সম্পৰ্কই ছিন্ন হৈ পৰিল। অৱশ্যে মাকৰ কৃপাত লৰাটিলৈ ধনৰ যোগাৰ ঠিকেই অব্যাহত থাকিল। সেই সময়ত মাৰ্ক্সৰ বন্ধু (ব্ৰুন’ বয়াৰৰ ভাতৃ) এদগাৰ বয়াৰ তথা এংগেলছে তেওঁৰ বেপৰোৱা জীৱন সম্পৰ্কে এটি ধেমেলীয়া কবিতা ৰচনা কৰিছিল :
“মানব নহয় ই জানিবা অসুৰ/ ত্ৰায়াৰ চহৰ মুখী ৰঙা বকাসুৰ/ খোজত নবহে হিয়া জাপতহে মন/ উৰ্ধ মুষ্টি বাহু পিশাচ আচৰণ/ অবিন্যস্ত কেশ সজ্জা বিকট বচন/ অশান্ত দেহা মন অসুৰ বিচৰণ”!!
এই সময়ছোৱাত মাৰ্ক্সৰ সপোন আছিল এজন প্ৰফেচনেল দাৰ্শনিক হোৱাৰ। তেওঁ ধ্ৰুপদী গ্ৰীক দাৰ্শনিকসকলৰ ৰচনাৱলীত মনোনিবেশ কৰিলে আৰু ১৮৪১ চনত ‘Difference Between the Democritean and Epicurean Philosophy of Nature’ শীৰ্ষক গৱেষণা পত্ৰ লিখি ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিলে। হেগেলৰ সুস্পষ্ট চাপ থকা সত্ত্বেও এই ৰচনাখনিতেই ভাববাদী দৰ্শনৰ প্ৰতি মাৰ্ক্সৰ লাহে লাহে মোহভংগ ঘটাৰ উমান পোৱা যায়। স্মৰ্তব্য যে মাৰ্ক্সৰ সেইকালৰ হেগেলবাদী বন্ধু ব্ৰুন’ বয়াৰৰ ৰচনাসমূহত ইতিমধ্যেই সকলো প্ৰক্ৰিয়াকে মানৱ চেতনালৈ পৰ্যৱসিত কৰি পেলোৱাৰ প্ৰৱণতা সুস্পষ্ট হৈ পৰিছিল। সিবিলাকৰ সৈতে মাৰ্ক্সৰ অসহমতি ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিলে। আনফালে একে সময়তে প্ৰুছিয়ান সম্ৰাট ফ্ৰেদৰিক উইলিয়াম চতুৰ্থৰ দ্বাৰা উগ্ৰ তৰুণ হেগেলবাদীসকলৰ দমন প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হ’ল। ফ্ৰেদৰিকে তৰুণ হেগেলবাদীসকলৰ আলোচনী Hallische Jahrbücher -ৰ প্ৰকাশন নিষিদ্ধ ঘোষণা কৰিলে আৰু হেগেলৰ পুৰণা শত্ৰু চেলিঙক ‘হেগেলবাদৰ শিপা উঘালিবলৈ’ বাৰ্লিন বিশ্ববিদ্যালয়ত দৰ্শনৰ অধ্যাপক ৰূপে নিযুক্তি দিলে। শেহত ১৮৪২ চনৰ মাৰ্চ মাহত বন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপকৰ পদৰ পৰা ব্ৰুন’ বয়াৰকো বৰ্খাস্ত কৰা হ’ল। এইবোৰ ধাম-খুমিয়াৰ মাজতেই মাৰ্ক্সৰ প্ৰফেচনেল দাৰ্শনিক হোৱাৰ সপোনৰো অন্ত পৰিল।
সাংবাদিকতা
ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত মাৰ্ক্স ত্ৰায়াৰ চহৰলৈ উভতি আহিল। এইবাৰ তেওঁ ৰাজনৈতিক-সাংবাদিকতালৈ হাত মেলিলে। সেই সময়ত ৰাইনলেণ্ডৰ পুঁজিপতিসকলে ৰাইনিচে চাইতুং (Rheinische Zeitung)নামেৰে কাকত এখন ছপাবলৈ উদ্যোগ লৈছিল। পুঁজিপতিসকলৰ শ্ৰেণী স্বাৰ্থসমূহ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈকে কাকতখনৰ জন্ম দিয়া হৈছিল যদিও হেগেলবাদী সম্পাদক মজেজ হেছৰ হাতত পৰি কাকতখন তৰুণ হেগেলবাদীসকলৰ মুখপত্ৰলৈ পৰিণত হৈছিল। ১৮৪২ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ পৰা মাৰ্ক্সে কাকতখনত নিয়মীয়াকৈ লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে আৰু সেই বছৰৰে অক্টোবৰ মাহলৈ তেওঁ কাকতখনৰ সম্পাদক পদত নিযুক্ত হ’ল। কাকতৰ কামত তেওঁ এইবাৰ কল’ন চহৰলৈ আহিল। মাৰ্ক্স সেই সময়ত এজন ৰেডিকেল উদাৰবাদী ডেমক্ৰেট আছিল; ১৭৮৯ৰ ফৰাচী বিপ্লৱৰ লেখিয়াকৈ তেওঁ জাৰ্মানীতো সৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ তথা গণতন্ত্ৰ সাব্যস্ত হোৱাটো বিচাৰিছিল। আন এখন কাকতে ৰাইনিচে চাইতুঙক সাম্যবাদৰ প্ৰচাৰক বুলি অভিযোগ আনোতে সেই অভিযোগ নাকচ কৰি মাৰ্ক্সে এনেদৰে লিখিছিল, ‘সাম্যবাদ সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ বৰ্তমান যি ৰূপ, সিবিলাক তত্ত্বগত দৃষ্টিৰেও সুসংগত নহয়, এনে স্থলত সিবিলাকে বাস্তবিক ৰূপ ধাৰণ কৰিব পাৰিব বুলি আমি বিশ্বাস নকৰোঁ’(Collected Works,Vol. i., পৃষ্ঠা ২২০)।
অৱশ্যে ৰাইনিচে চাইতুঙৰ অভিজ্ঞতাই মাৰ্ক্সৰ চিন্তাধাৰা ইতিমধ্যেই বহুখিনি সলনি কৰি পেলালে। মাৰ্ক্সৰ ভাষাত, ৰাইনিচে চাইতুঙৰ পাততেই “পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে মই বাস্তৱ স্বাৰ্থ সম্পৰ্কীয় আলোচনাত ভাগ ল’বলৈ বাধ্য হ’লোঁ।” এই সময়ছোৱালৈকে আন আন হেগেলবাদীৰ দৰেই মাৰ্ক্সেও বিশ্বাস কৰিছিল যে ৰাষ্ট্ৰই সমাজৰ শ্ৰেণী স্বাৰ্থসমূহতকৈ ঊৰ্ধত অৱস্থান কৰে; অৰ্থাৎ শ্ৰেণী সংঘাতৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰই এক নিৰপেক্ষ ভূমিকা পালন কৰে। বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ আন্তঃসংঘাতসমূহ নিৰাময় কৰি সকলো নাগৰিকৰে সৰ্বজনীন স্বাৰ্থ সাধন কৰাটোৱেই হৈছে ৰাষ্ট্ৰৰ মূল উদ্দেশ্য। পিছে সেই সময়ৰ খৰি চুৰি সম্পৰ্কীয় কেতবোৰ সংসদীয় বিতৰ্ক অনুসন্ধান কৰি মাৰ্ক্সৰ অনুভৱ হ’ল - উদ্যোগিক পুঁজিপতি, সামন্তীয় ভূ-স্বামী তথা প্ৰুচিয়ান ৰাষ্ট্ৰ – এই আটাইৰে মাজত যেন কেতবোৰ সমূহীয়া স্বাৰ্থ আছে। এই তিনিওটা শক্তিয়েই ব্যক্তিগত সম্পত্তিৰ সমৰ্থক, যি বৃহত্তৰ কৃষক তথা শ্ৰমিক জনগণৰ জীৱনলৈ বিভীষিকা কঢ়িয়াই ফুৰিছে। মছেল অঞ্চলৰ কৃষক ৰাইজৰ দুৰৱস্থা সম্পৰ্কীয় এটা ৰিপৰ্ট লিখি থাকোঁতে মাৰ্ক্সে অনুভৱ কৰিলে- ব্যক্তিগত সম্পত্তি বিষয়ক আইনসমূহ কাঢ়াকৈ বলবৎ কৰাৰ ফলত কৃষকে ভূ-স্বামীসকলৰ মাটিৰ পৰা পৰম্পৰাগতভাৱে খৰি লুৰাৰ অধিকাৰৰ পৰা বঞ্চিত হৈ পৰিছে আৰু ই কেৱল ভূ-স্বামীসকলকেই লাভবান কৰিছে। সুদীৰ্ঘ পঞ্চাছ বছৰৰ পাছত এই সময়খিনিৰ বিষয়ে সুৱঁৰি এংগেলছে এনেদৰে লিখিছিল, “মাৰ্ক্সে মোক প্ৰায়েই কৈছিল- খৰি চুৰি সম্পৰ্কীয় আইনসমূহ তথা মছেল অঞ্চলৰ কৃষকৰ দুৰৱস্থা- এই দুটি বিষয় সম্পৰ্কে অনুসন্ধান কৰিয়েই তেওঁ পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে অৰ্থনৈতিক অৱস্থা সম্পৰ্কে সচেতন হল, আৰু ই তেওঁক তথাকথিত বিশুদ্ধ ৰাজনীতিৰ পৰা আঁতৰাই আনি অৰ্থনীতিৰ অধ্যয়নৰ বাবে প্ৰেৰণা যোগালে, যি পাছলৈ সমাজবাদৰ পথটি প্ৰশস্ত কৰিলে।”
ৰাইনিচে চাইতুং কাকতখনত মাৰ্ক্সে অৱশ্যে কেৱল অৰ্থনীতিৰ চিন্তাই কৰা নাছিল। স্মৰ্তব্য এই সময়ছোৱাতে ব্ৰুন’ বয়াৰ আদি তৰুণ হেগেলবাদীসকলৰ বিপ্লৱী বহুবল্কিতাই চৰম পৰ্যায় পাইছিল। প্ৰুচিয়ান ৰাষ্ট্ৰৰ দমনৰ বলি হৈ তৰুণ হেগেলবাদীহঁতে নিজকে ‘ফ্ৰী’ বা ‘স্বাধীন’ নামেৰে নামকৰণ কৰিছিল আৰু ঘোষণা কৰিছিল যে ভুল দেখুৱাই দিয়াটোৱেই হৈছে দাৰ্শনিকসকলৰ একমাত্ৰ উদ্দেশ্য! এই সময়ছোৱাত তেওঁবিলাকৰ আক্ৰমণৰ মূল লক্ষ্য আছিল- ধৰ্ম। ইফালে কাকতখনক কোনোমতে চেঞ্চৰ বৰ্ডৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ তাড়নাত মাৰ্ক্সে কৰা প্ৰতিটো সৰু বৰ বুজাপৰাকে মহাশয়সকলে সত্যৰ সৈতে চৰম বিশ্বাস ঘাটকতা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। সিবিলাকৰ পৰা মাৰ্ক্সে এটা জীৱনজোৰা শিক্ষা লাভ কৰিলে, “যি তত্ত্বই বাস্তৱ পৰিস্থিতিৰ সৈতে সম্পৰ্ক হেৰুৱাই পেলায়, সি আপাত দৃষ্টিত অগ্নিবৰ্ষা হ’লেও বাস্তৱ জীবনত ই নিস্তেজ হৈ পৰিবলৈ বাধ্য।”
ব্ৰুন’ বয়াৰকে আদি কৰি বাৰ্লিনস্থিত এই পুৰণি বন্ধুসকলক আক্ৰমণ কৰি মাৰ্ক্সে কিছু দিনৰ পাছত লিখিলে,
"“আমি কোনো শাস্ত্ৰ আওঁৰাই পৃথিবীৰ বাবে নতুন নিয়ম বান্ধিবলৈ নাযাওঁ। আমি এইবুলি নকওঁ যে চোৱা! আমি এটা নতুন নিয়ম বান্ধিছোঁ, এয়াই সত্য নিয়ম। সকলোৱে ইয়াৰ আগত আঁঠু লোৱা! বৰঞ্চ আমি পৃথিবীৰ বাস্তৱিক নিয়মসমূহৰ পৰাই নতুন নিয়ম গঢ়িব বিচাৰোঁ। আমি জগতখনক এইবুলি ক’বলৈ নাযাওঁ: তোমালোকৰ সংগ্ৰাম বন্ধ কৰা, তোমালোক আটাইবোৰ মুৰ্খ; আমাৰ কথা শুনা, আমি তোমালোকক সংগ্ৰামৰ নতুন বাণী গঢ়ি দিম! বৰঞ্চ আমি সংগ্ৰামৰ প্ৰকৃত লক্ষ্যৰ প্ৰতিহে আঙুলিয়াই দিওঁ আৰু লগতে কওঁ যে এই লক্ষ্য সম্পৰ্কে [সংগ্ৰামী সকলে] যথোচিত চেতনা বিকশিত কৰি লবই লাগিব।”(Marx Engels Collected Works, Vol. iii, পৃষ্ঠা ১৪৪)।"
শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ সংগ্ৰাম সম্পৰ্কীয় মাৰ্ক্সৰ প্ৰাৰম্ভিক চিন্তা-ভাৱনাৰ এইখিনিতেই উমান পোৱা যায়। লগতেই উমান পোৱা যায় তত্ত্ববিদকসকলৰ সামাজিক ভূমিকা সম্পৰ্কীয় তেওঁৰ চিন্তাৰাজিৰো। মাৰ্ক্সৰ মতে শ্ৰমিকক নীতি-নিয়ম শিকোৱাটো তাত্ত্বিকৰ কাম নহয়, বৰঞ্চ শ্ৰমিকসকলৰ সংগ্ৰামৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্যনো কি তথা কেনেকৈনো তেওঁলোকে এই উদ্দেশ্যত উপনীত হ’ব পাৰিব এই সম্পৰ্কে বিশ্লেষণ কৰি আঙুলিয়াই দিয়াটোৱেই হৈছে তেওঁলোকৰ কৰ্তব্য।
অৱশ্যে শ্ৰমিক-শক্তিৰ প্ৰচুৰ বৈপ্লৱিক সম্ভাৱনীয়তা সম্পৰ্কে এইখিনি সময়তো মাৰ্ক্সৰ ধাৰণা পৰিষ্কাৰ হোৱা নাছিল। এই কথাৰ উমান পোৱা যায় ১৮৪৩ চনৰ মাজভাগত তেওঁ লিখা এটি পাণ্ডুলিপিৰ পৰা। (এই পাণ্ডুলিপিটো লিখাৰ কিছুদিন পূৰ্বেই মাৰ্ক্সে ৰাইনিচে চাইতুঙৰ পৰা পদত্যাগ কৰে। ) পিছলৈ Contribution to the Critique of Hegel’s Philosophy of Right নামেৰে জনাজাত হোৱা এই পাণ্ডুলিপিটো গ্ৰন্থৰূপত অৱশ্যে ১৯২৭ চনতহে ছপা হয়গৈ। এই ৰচনাখনিত মাৰ্ক্সে হেগেলৰ ‘শ্ৰেণী নিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰ’ সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহ খণ্ডন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। ৰচনাখনিত সেই সময়ৰ আন এজন দাৰ্শনিক লুদউইগ ফয়াৰবাখৰ প্ৰভাৱ বাৰুকৈয়ে দেখিবলৈ পোৱা যায়। মাৰ্ক্সৰ দৰেই ফায়াৰবাখো এটা সময়ত হেগেলৰ অনুগামী আছিল; পিছে পাছলৈ তেওঁ হেগেলৰ তীব্ৰ সমালোচক হৈ পৰে। ১৮৪১ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ Essence of Christianity শীৰ্ষক গ্ৰন্থখনি ইতিমধ্যেই ব্যাপক চৰ্চাৰ বিষয় হৈ পৰিছিল। ব্ৰন’ বয়াৰ আদি তৰুণ হেগেলবাদী সকলতকৈ বহুখিনি আগুৱাই গৈ ফায়াৰবাখে ঘোষণা কৰিছিল-‘হেগেলৰ সমস্ত দৰ্শন নাকচ কৰাৰ সময় আহি পৰিছে; হেগেলে কোৱাৰ দৰে কোনো ভগবান বা আইডিয়াৰ পৰা দৰ্শনৰ আৰম্ভণি কৰাটো ভ্ৰান্তিকৰ; বৰঞ্চ মানৱ জীৱন আৰু এই জীৱনৰ বস্তুনিষ্ঠ পৰিস্থিতিৰ অধ্যয়ন হে দৰ্শনৰ আৰম্ভণি বিন্দু হোৱা উচিত’। ফয়াৰবাখৰ এই ধাৰণাসমূহ ততালিকেই মাৰ্ক্স, এংগেলছ, হেছ আদিৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিল; ইতিমধ্যেই মাৰ্ক্সে বিশ্বাস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল যে কেৱল ৰাজনৈতিক বিপ্লৱে জাৰ্মান সমাজখনৰ আমূল পৰিবৰ্তন সাধন কৰিব নোৱাৰে; এইক্ষেত্ৰত এক সামাজিক বিপ্লৱো প্ৰয়োজনীয় হ’ব। অৱশ্যে এইখিনি সময়লৈকে এনে সামাজিক বিপ্লৱৰ অগ্ৰণী শক্তি হিচাপে শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ বৈপ্লৱিক ভূমিকা সম্পৰ্কে তেওঁ দকৈ ভবা-চিন্তা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ এক বহল পৰিসৰত গণতন্ত্ৰ বা সাৰ্বভৌমিক ভোটাধিকাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিয়েই জনগণৰ দ্বাৰা ৰাষ্ট্ৰ-শক্তি নিয়ন্ত্ৰিত কৰিব পৰা যাব বুলি তেওঁ আশা কৰিছিল।
Critique লিখাৰ এবছৰমানৰ ভিতৰতেই অৱশ্যে মাৰ্ক্স এজন পূৰ্ণ কমিউনিষ্টলৈ পৰিণত হ’ল। এই পৰিবৰ্তনৰ অন্যতম কাৰণ আছিলঃ কলনৰ পৰা পেৰিছলৈ মাৰ্ক্সৰ দেশান্তৰ আৰু পেৰিছৰ শ্ৰমিক আন্দোলনৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ যোগাযোগ। প্ৰুছিয়ান চেঞ্চৰছিপৰ উৎপাতত থাকিব নোৱাৰি মাৰ্ক্স অৱশেষত জাৰ্মানী এৰিবলৈ বাধ্য হ’ল। চেঞ্চৰছিপৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ তেওঁ বন্ধু আৰ্নল্ড ৰুজৰ সৈতে জাৰ্মানীৰ পৰা দূৰৈত পেৰিছ চহৰৰ পৰা The Deutsch-Französische Jahrbücher নামেৰে তৰুণ-হেগেলবাদী কাকত এখন ছপা কৰাৰ সিদ্ধান্ত ললে। ১৮৪৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মাৰ্ক্স পেৰিছ চহৰত উপস্থিত হ’লগৈ।
বাৰ্লিন বা কলনতকৈ পেৰিছৰ পৰিস্থিতি একেবাৰে বেলেগ আছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ ইউৰোপৰ সাংস্কৃতিক ৰাজধানী হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰা পেৰিছ চহৰখন সেই সময়ত বিভিন্ন দেশৰ পৰা দেশান্তৰিত হৈ অহা সাম্যবাদী বিপ্লৱী তথা বুদ্ধিজীৱীৰে গিজগিজাই আছিল। এইক্ষেত্ৰত কেৱল জাৰ্মান দেশান্তৰিত লোকৰ সংখ্যাই আছিল ৪০,০০০কৈও অধিক। তেওঁলোকৰ বেছিভাগেই পেছাত কাৰিকৰ আছিল আৰু তেওঁলোক ‘লীগ অৱ জাষ্ট’ নামৰ বিপ্লৱী গুপ্ত সংগঠন এটাৰ প্ৰভাৱাধীন আছিল। তদুপৰি অগণন কমিউনিষ্ট তথা সমাজবাদী সংগঠন আৰু সিবিলাকৰ অভ্যন্তৰীণ তৰ্ক-বিতৰ্ক তথা কোৰ্হালে পেৰিছৰ বতাহ গৰম কৰি ৰাখিছিল। এই সময়ছোৱাতেই তথাকথিত ‘বুৰ্জোৱা সম্ৰাট’ লুই ফিলিপৰ অধীনত এক অতিশয় দুৰ্নীতিবান আমোলাতন্ত্ৰ তথা বেংকাৰ গোষ্টীৰ নেতৃত্বত ফ্ৰাঞ্চৰ বছা বছা অঞ্চলত দ্ৰুত হাৰৰ ঔদ্যোগীকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াও ত্বৰাম্বিত হৈছিল, যাৰ ফলস্বৰূপে দ্ৰুত গতিৰে সৃষ্টি হৈছিল এক সৰ্বহাৰা শ্ৰেণীৰ। সিবিলাকৰ মাজত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিবলৈ সকলো বাওঁপন্থী সংগঠনেই উথপথপ লগাইছিল।
এই জাৰ্মান তথা ফৰাচী কমিউনিষ্ট সংগঠনসমূহৰ যোগেদিয়েই পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে মাৰ্ক্সে সংগঠিত শ্ৰমিক আন্দোলনৰ সৈতে সংস্পৰ্শ লাভ কৰিলে। মাৰ্ক্সৰ মন-হৃদয়ত ইয়াৰ ফলাফল আছিল অভূতপূৰ্ব। ১৮৪৪ চনৰ আগষ্ট মাহত ফয়াৰবাখলৈ লিখা এখনি চিঠিত তেওঁ এইদৰে মনৰ ভাৱ প্ৰকাশ কৰিলে,
"এই ফৰাচী শ্ৰমিকসকলৰ এনে বিপুল কৰ্মোদ্যম, এনে অপূৰ্ব শক্তি, সেয়া নেদেখিলে বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰি! আচলতে তথাকথিত সভ্য সমাজৰ পৰা দূৰৈত, এই [তথাকথিত] বৰ্বৰসকলৰ মাজতেই অনাগত মানব মুক্তিৰ ঐতিহাসিক সোপান লুকাই আছে" (Collected Works, Vol. iii, পৃষ্ঠা ৩৫৫)।
দ্বিতীয়টো লেখনীটোত মাৰ্ক্সে লিখিলেঃ "কেৱল এনে এক সামাজিক বিপ্লৱহে জাৰ্মান সমাজখনত সম্ভৱপৰ হ’ব। কিয়নো বিপ্লৱকালীন ফ্ৰাঞ্চৰ তুলনাত সমকালীন জাৰ্মান বুৰ্জোৱা বা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীটো অতিশয় দুৰ্বল; ই ৰাজতন্ত্ৰৰ বিৰুদ্ধে জনগণক বিপ্লৱী নেতৃত্ব প্ৰদান কৰিবলৈ একেবাৰেই অক্ষম। সেয়েহে ঔদ্যোগিক শ্ৰমিক শ্ৰেণী বা প্ৰলেটাৰিয়েটেই এই ভূমিকা পালন কৰিব লাগিব। শৃংখলত আৱদ্ধ এই [সৰ্বহাৰা] শ্ৰেণীটোৱে নিজকে মুক্ত কৰিবলৈ হ’লে সমাজৰ সকলো পৰ্যায়ৰ, সকলো বন্দীত্বৰ পৰা নিজকে মুকলি কৰিব লাগিব; অৰ্থাৎ ই নিজৰ মুক্তিৰ লগতে সমাজৰ আন আন সকলো অংশৰ মুক্তিৰ বতৰা আনিব লাগিব; আন কথাত ক’বলৈ গ’লে – সম্পূৰ্ণ আত্মবিস্মৃত হৈ পৰা মানৱ জাতিৰ মুক্তি সামগ্ৰিকভাৱে সকলোৰে মানৱীয়তা ঘূৰাই অনাৰ পথেৰেহে সম্ভৱপৰ হব। " (Collected Works, Vol. iii, পৃষ্ঠা ১৮৬)।
এই উদ্ধৃতিটোৰ পৰাই গম পোৱা যায়- এই সময়ছোৱালৈকে এজন বিশুদ্ধ দাৰ্শনিকৰ দৃষ্টিৰেই মাৰ্ক্সে ৰাজনৈতিক প্ৰশ্নসমূহৰ পৰ্যালোচনা কৰিছিল। তেওঁ দৰ্শনবিদ তথা শ্ৰমিকসকলৰ এক মিত্ৰতাৰ কথা কল্পনা কৰিছিল য’ত দাৰ্শনিকসকলে নেতৃত্বকাৰী ভূমিকা পালন কৰিব। অৰ্থাৎ বিপ্লৱী প্ৰক্ৰিয়াত শ্ৰমিকসকলৰ ভূমিকা হব দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ, এইক্ষেত্ৰত দাৰ্শনিকসকলহে আগৰণুৱা হ’ব। মাৰ্ক্সৰ ভাষাত ‘এই মুক্তি [সংগ্ৰাম]ৰ হৃদয় হ’ব শ্ৰমিকসকল আৰু মগজু হ’ব দাৰ্শনিকসকল’(Collected Works, Vol. iii, পৃষ্ঠা ১৮৩, ১৮৭)। শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ বিপুল শক্তিৰ মাজতেই বিপ্লৱৰ সোপান সন্ধান কৰাৰ পৰিবৰ্তে ‘শ্ৰমিকৰ দৰিদ্ৰতাই তেওঁলোকক বিপ্লৱী পথেৰে লৈ যাব’ – মাৰ্ক্সৰ এই জাতীয় বাক্যাংশসমূহৰ মাজত মাজে সময়ে এলিট(elite)আৰু প্ৰশ্ৰয়মূলক (patronizing) দৃষ্টিভংগীৰ গোন্ধ পোৱা যায়।
অৱশ্যে অতি সোনকালেই মাৰ্ক্সে এই দুৰ্বলতা শুদ্ধ কৰি ললে। এই ক্ষেত্ৰত দুটা কাৰকে ক্ৰিয়া কৰা দেখা যায়। প্ৰথমতে, পেৰিছতেই মাৰ্ক্সে পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে এডাম স্মিথ, ডেভিদ ৰিকাৰ্ডো আদি ধ্ৰুপদী ৰাজনৈতিক-অৰ্থনীতিবিদসকলৰ লেখনীবোৰ পঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। এই অধ্যয়নসমূহৰ ফচল আছিল আন এখনি পাণ্ডুলিপিঃ The Economic and Philosophic Manuscripts, 1844। মাৰ্ক্সৰ আন আন লেখনীৰ দৰেই এই পাণ্ডুলিপিখনৰো প্ৰথম প্ৰকাশন ১৯৩২ চনতহে সম্ভৱপৰ হয়গৈ। এই পাণ্ডুলিপিখনতেই ‘ইতিহাসৰ বস্তুবাদী তত্ত্ব’ (materialist conception of history) সম্পৰ্কীয় মাৰ্ক্সৰ প্ৰাৰম্ভিক চিন্তাধাৰাৰ পৰিচয় পোৱা যায়। কিন্তু অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, এইখনি ৰচনাতেই মাৰ্ক্সে শ্ৰমিকৰ বৈপ্লৱিক ভূমিকাৰ কথা স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰিলে। মাৰ্ক্সে লিখিলে যে পুঁজিবাদী উৎপাদন প্ৰক্ৰিয়াটোত শ্ৰমিকসকলৰেই আটাইতকৈ কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা থাকে। সেয়েহে এই ব্যৱস্থাটো ধ্বংস কৰাৰ ক্ষেত্ৰত শ্ৰমিকসকলৰেই আটাইতকৈ বেছি ভূমিকা থাকিব। মাৰ্ক্সৰ ভাষাত "ব্যক্তিগত মালিকানা আৰু শ্ৰমৰ অহি-নকুল সম্পৰ্কৰ প্ৰতি লক্ষ্য কৰিলে দেখা যায় যে ব্যক্তিগত মালিকানা তথা দাসত্ত্বৰ পৰা সামাজিক মুক্তি শ্ৰমিকসকলৰ ৰাজনৈতিক মুক্তিৰ ৰূপতেই সম্ভৱপৰ হ’ব। " (Collected Works, Vol. iii, পৃষ্ঠা ২৮০)।