cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
মলুৱা বান্দৰ
প্ৰজনন
মাইকী মলুৱা বান্দৰে চাৰি বছৰমান বয়সৰ পৰা পোৱালী দিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ২৫ বছৰ বয়সলৈকে প্ৰজননক্ষম হৈ থাকে৷ ইয়াৰ আয়ুস সাধাৰণতে ২৯ বছৰ
সংৰক্ষণ
ভাৰতীয় বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ আইনে মলুৱা বান্দৰক দুই নং তালিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে৷ মলুৱা বান্দৰ হত্যা বা ধৰা বা কিনা-বেচা কৰা আইনমতে দণ্ডনীয়৷ বৰ্তমান মলুৱা বান্দৰ আৰু মানুহৰ মাজত ঠায়ে ঠায়ে সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছে৷ ফলত মলুৱা বান্দৰৰ স্থিতি সংকটাপন্ন হৈ উঠিছে ৷
বহিঃসংযোগ
শ্ৰেণী:বান্দৰ
বজালী মহাবিদ্যালয়
thumb|right|300px|বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ তোৰণ বা প্ৰৱেশদ্বাৰ
ইতিহাস
এই মহাবিদ্যালয় স্থাপন হৈছিল ১৯৫৫ চনৰ ১৬ আগষ্টত। কামেশ্বৰ দাস আছিল প্ৰতিস্থাপক অধ্যক্ষ। তেখেতে সেই সময়ত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা গণিত বিভাগত স্নাতকোত্তৰ শাখাত সোণৰ পদক লাভ কৰিছিল। তেখেতৰ লগতে বজালী অঞ্চলৰ আন কেইজনমান আগৰণুৱা ব্যক্তিয়ে স্থানীয় লোকৰ দান বৰঙনিৰ দ্বাৰা এই মহাবিদ্যালয় স্থাপন কৰিছিল। বজালী অঞ্চলত স্থাপিত এইখনেই প্ৰথম উচ্চশিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান।
মহাবিদ্যালয় চৌহদ আৰু সা-সুবিধাসমূহ
ইয়াৰ মাটিকালি ১৭ একৰ। মহাবিদ্যালয়খনত প্ৰধানকৈ দুটা অংশ আছে। ইয়াৰে বিজ্ঞান শাখাৰ বাবে এটা তিনিমহলীয়া ঘৰ আৰু কলা শাখাৰ বাবে দুটা ঘৰ আছে। লগতে এটা স্থায়ী পুথিভঁৰাল, IGNOU ষ্টাদি চেণ্টাৰ, জিমখানা, Community Information Center, কম্পিউটাৰ কেন্দ্ৰ, দুটা ছাত্ৰাবাস, দুটা ছাত্ৰী নিবাস আদি আছে। ইয়াৰ বাহিৰে থকা মুকলি ঠাইখিনিত এখন খেলপথাৰ, এটা মৎস্যপালন পুখুৰী, এখন উদ্ভিদ বিজ্ঞান বাগিছা (Botanical garden) আদি আছে।  গোটেই চৌহদটো গছ-গছনিৰে ভৰপূৰ।
বিভিন্ন শাখা আৰু বিভাগসমূহ
ইয়াত প্ৰধানকৈ দুটা শাখা আছে – বিজ্ঞান শাখা আৰু কলা শাখা । অবশ্যে অলপতে বাণিজ্য শাখাও আৰম্ভ কৰা হৈছে । বিজ্ঞান শাখাৰ বিভিন্ন বিভাগসমূহ হ’ল – কলা শাখাৰ বিভাগসমূহৰ ভিতৰত আছে – তাৰোপৰি দুটা বৃত্তিমুখী পাঠ্যক্ৰমো আৰম্ভ কৰা হৈছে: প্ৰায় আটাইবোৰ বিভাগতেই ছাত্ৰ ছাত্ৰীসকলে ভাল ফলাফলেৰে মহাবিদ্যালয়খনৰ নাম উজলাবলৈ সক্ষম হৈছে।
তথ্যসূত্ৰ
শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ শ্ৰেণী:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ
সুনীতা উইলিয়ামছ
সুনীতা লীন উইলিয়ামছ (Sunita Lyn Williams; জন্ম ১৯ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৫) এগৰাকী আমেৰিকান মহাকাশচাৰী আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নৌসেনা বিষয়া। এগৰাকী মহিলা হিচাপে তেওঁ বেছি সংখ্যক আৰু বেছি সময় মহাকাশ ভ্ৰমণ ৰেকৰ্ডৰ অধিকাৰী। তেওঁ সাতবাৰকৈ মুঠ ৫০ ঘণ্টা ৪০ মিনিট মহাকাশ ভ্ৰমণ কৰিছিল। উইলিয়ামছক এক্সপিডিচন-১৪ আৰু এক্সপিডিচন-১৫ ৰ সদস্য হিচাপে আন্তৰ্জাতিক মহাকাশ কেন্দ্ৰত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। 2012 চনত, তেওঁ এক্সপিডিচন-৩২ত ফ্লাইট ইঞ্জিনিয়াৰ আৰু তাৰ পিছত এক্সপিডিচন-33ত কমাণ্ডাৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।
প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
১৯৮৩ চনত উইলিয়ামছে নিধাম হাইস্কুলৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৮৭ চনত আমেৰিকাৰ নৌসেনা একাডেমীৰ পৰা ভৌতিক বিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী আৰু ১৯৯৫ চনত ফ্ল'ৰিডা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজিৰ পৰা অভিযান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাপনাত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।
নাছাৰ কৰ্মজীৱন
উইলিয়ামছে ১৯৯৮ চনৰ আগষ্ট মাহত জনছন মহাকাশ কেন্দ্ৰত মহাকাশচাৰীৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰে।[4] ২০০৬ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত অভিযান ১৪ৰ দলত যোগদান কৰিবলৈ তেওঁক এছটিএছ-১১৬ৰ স্পেচ শ্বাটল ডিচকভাৰীত যোগেদি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ ষ্টেচনলৈ (ISS) প্ৰেৰণ কৰা হয়। ২০০৭ চনৰ এপ্ৰিল মাহত অভিযাত্ৰী দলৰ ৰাছিয়ান সদস্যসকল অভিযান ১৫লৈ স্থানান্তৰ হয়।
বঁটা আৰু সন্মান
১) নেভী কমেণ্ডেছন মেডেল
২) মেভী এণ্ড মেৰাইন ক’ৰ মেডেল
৩) হিউমেনেটেৰিয়ান চাৰ্ভিচ মেডেল
৪) নাছা স্পেছফ্লাইট মেডেল
৫) মেডেল ফৰ মেৰিট ইন স্পেচ এক্সপ্লোৰেছন, ৰুচ চৰকাৰ (২০১১)
৬) পদ্মভূষণ, ভাৰত চৰকাৰ (২০০৮)
৭) সন্মানীয় ডক্টৰেট, গুজৰাট টেকনোলজীকেন বিশ্ববিদ্যলয় (২০১৩)
তথ্যউৎস
শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:আমেৰিকান মহাকাশচাৰী
কাৰেংঘৰ
কাৰেংঘৰ বা কা-ৰৌণ (Kareng Ghar or Ka-Rwan) আহোম চাওফাসকলৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত এটা পিৰামিড আকৃতিৰ ৰাজমহল। অসমৰ শিৱসাগৰ চহৰৰ পৰা ১৫ কিলোমিটাৰ পূবৰ গড়গাঁৱত অৱস্থিত। ১৫৪০ চনত স্বৰ্গদেউ চুক্লেংমুঙে এই ঘৰটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰিছিল। তাৰ পাছত প্ৰমত্ত সিংহই ইয়াক ইটাৰে নিৰ্মাণ কৰে। ১৭৫২ চনত কাৰেংঘৰটো বেয়াকৈ ক্ষতি হয়। সেয়ে আহোম স্বৰ্গদেউ ৰাজেশ্বৰ সিংহই ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰায়।
নামকৰণ
অসমীয়াত কাৰেং শব্দটোৱে যিকোনো ৰাজপ্ৰসাদকে বুজায়। আনহাতে গড়গাঁৱত থকা এই ৰাজকাৰেংটোৰ নাম কাৰেং ঘৰ। ইয়াত ঘৰ শব্দটো অপ্ৰয়োজনীয় যদিও এইক্ষেত্ৰত 'ঘৰ' শব্দটো এটা বিশেষ ৰাজকাৰেংৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।
স্থাপত্য
কাৰেং ঘৰটোত প্ৰৱেশ কৰিবৰ বাবে চাৰিখন দুৱাৰ আছে। দুৱাৰ কেইখনক সিংহ দুৱাৰ বুলি কোৱা হয়। ঘৰটোৰ তলত দুমহলা আৰু ওপৰত পাঁচ মহলা আছে। তলৰ মহলাৰ পৰা ৰংপুৰৰ (বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ) তলাতল ঘৰলৈ আহিব পৰা প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ দীঘল এটা সুৰংগ আছিল। এই সুৰংগ বৰ্তমান বন্ধ হৈ আছে। কাৰেং ঘৰটোৰ চৌদিশে এটা বহল আলি আৰু তাৰ কাষে কাষে তাঁতীৰ গড় আছে। গড়ৰ কিছু দূৰত্বত কাষে কাষে মাউতে-হাতীয়ে তল যোৱা এটা দ খাৱৈ আছে। আগেয়ে এই গড়খাৱৈটোত বাৰমাহে পানী আছিল। কাৰেং ঘৰটো দীঘলে ১২০ হাত আৰু বহলে ৩০ হাত। মীৰ জুমলাই অসম আক্ৰমণ কৰিবলৈ আহোঁতে তেওঁৰ লগত অহা ৱাকনবিচজনে (বৰকাকতী) লিখিছিল, "গড়গাঁৱৰ ৰাজকাৰেংৰ নিচিনা কটকটীয়া, ধুনীয়া আৰু নানান কাৰুকাৰ্যৰে সূশোভিত ঘৰ গোটেই পৃথিৱীত বিৰল"। ১২,০০০ অসমীয়া বাঢ়ৈয়ে সম্পূৰ্ণ এবছৰত এই কাৰেং ঘৰটো সাজি উলিয়াইছিল। আৰম্ভণিতে ইয়াত কাঠ-বাঁহৰ প্ৰকাণ্ড চাংঘৰহে আছিল। ইয়াক হোলোং বুলি কোৱা হৈছিল। মিৰজুমলাৰ লগত অসমলৈ অহা চিহাবুদ্দিন তালিচৰ মতে কাৰেং ঘৰৰ বৰ্ণনা হ'ল, "ৰজাৰ চোলং (হোলং) ঘৰটো দীঘে ১২০ হাত, পথালিয়ে ৩০ হাত; এই ঘৰত ৬৬টা স্তম্ভ। প্ৰত্যেকটো বিতোপন স্তম্ভৰ বেৰ বা পৰিধি ৪ হাতকৈ। ঘৰটোৰ চালবোৰ আচৰিত কৌশল খটূৱাই কাঠৰ কাৰুকাৰ্যৰে সুশোভিত কৰা। সেই অৱস্থাৰ পৰা স্বৰ্গদেউ ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ হাতত আটকধুনীয়া ৰাজপ্ৰাসাদলৈ পৰিণত হ'ল গড়গাঁৱৰ কাৰেং ঘৰ। "
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য শ্ৰেণী:শিৱসাগৰ জিলাৰ পৰ্যটনস্থলী শ্ৰেণী:স্থাপত্য শ্ৰেণী:অসমৰ পুৰাতাত্বিক স্থান শ্ৰেণী:অসমৰ সংৰক্ষিত স্মৃতিচিহ্ন
দীঘলনেজী
thumb দীঘলনেজী হাঁহ (Northern Pintail, বৈজ্ঞানিক নাম-Anas acuta) সমগ্ৰ বিশ্বতে বহুলভাৱে বিস্তৃত হৈ থকা এবিধ হাঁহৰ প্ৰজাতি৷ ই সাধাৰণতে ইউৰোপ, এছিয়া আৰু উত্তৰ আমেৰিকাত প্ৰজনন কৰে আৰু শীতকালত বিষুৱীয় অঞ্চলসমূহলৈ পৰিভ্ৰমণ কৰে৷ ইয়াৰ মতা হাঁহটোৰ দীঘল আৰু জোঙা নেজডালৰ বাবে অসমীয়াত 'দীঘলনেজী' আৰু ইংৰাজীত 'Pintail" বুলি কোৱা হয়৷
টেক্সন'মি
এই প্ৰজাতিটো পোনপ্ৰথমে কাৰ্ল লিনিয়াছে (Linnaeus) ১৭৫৮ চনত তেওঁৰ চিষ্টেমা নেচুৰী (Systema naturae) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছিল৷ ইয়াৰ বৈজ্ঞানিক নামটো দুটা লেটিন ভাষাৰ শব্দৰ পৰা লোৱা হৈছে, anasৰ অৰ্থ "হাঁহ" আৰু acuta ৰ উৎস হৈছে acuere, যাৰ অৰ্থ জোঙা (sharpen)৷ গতিকে ইংৰাজী নামৰ দৰে বৈজ্ঞানিক নামটোও ইয়াৰ জোঙা নেজৰ ভিত্তিত দিয়া হৈছে৷
বিৱৰণ
দীঘলনেজী এবিধ ডাঙৰ আকাৰৰ হাঁহ৷ ইয়াৰ ডেউকাৰ দৈৰ্ঘ্য ২৩.৬-২৮.২ ছে:মি:৷ মতা দীঘলনেজী হাঁহৰ দেহৰ দৈৰ্ঘ্য ৫৯-৭৬ ছে:মি: আৰু ওজন প্ৰায় ৪৫০-১৩৬০ গ্ৰাম পৰ্যন্ত হয়৷ আনহাতে মাইকী হাঁহৰ দেহৰ দৈৰ্ঘ্য ৫১-৬৪ ছে:মি: আৰু ওজন ৪৫৪-১১৩৫ গ্ৰাম হোৱা দেখা যায়৷ প্ৰজননৰ সময়ত মতা দীঘলনেজীৰ মূৰৰ ৰং চকলেটী-মুগা আৰু বুকু বগা হৈ পৰে৷ ইয়াৰ দেহৰ ওপৰ অংশ মটীয়া৷ দীঘলনেজীৰ ঠোঁট নীলা আৰু ঠেং দুখন নীলা-মুগা৷
পূণৰ্বয়স্ক মাইকী দীঘলনেজীৰ শেঁতা মুগা বৰণৰ৷ ইয়াৰ নেজ মতা হাঁহতকৈ চুটি৷ ইয়াৰ দেহৰ গঠন, দীঘল ডিঙি আৰু দীঘলীয়া মুগা ঠোঁটৰ সহায়ত চিনাক্ত কৰিব পাৰি৷ দীঘলনেজী মাটিত খোজকঢ়া আৰু পানীত সাঁতোৰা দুয়োটাতে পাৰ্গত ৷ ই বৰ বেগেৰে উৰিবও পাৰে৷
মতা দীঘলনেজীৰ মাতটো হুইছেলৰ দৰে- কোমল 'প্ৰু-উ-প- প্ৰু-উ-প' ধৰণৰ৷ আনহাতে মাইকীজনীৰ মাতটো ডাঙৰৰ পৰা সৰু হৈ যোৱা 'কোৱেক' ধৰণৰ৷
বিতৰণ আৰু বাসস্থান
এই হাঁহৰ প্ৰজাতিটোৱে ইউৰেছিয়াৰ উত্তৰৰ অঞ্চল সমূহৰ পৰা প'লেণ্ড, মংগোলিয়া,কানাডা, আলাস্কা, আমেৰিকা আদি দেশত প্ৰজনন কৰে৷ ৷ সাধাৰণতে ই বিষুৱীয় অঞ্চল যেনে পানামা, আফ্ৰিকা আৰু দক্ষিণ এছিয়া লৈ শীতকালত পৰিভ্ৰমণ কৰে৷ তাৰোপৰি কিছুসংখ্যক দীঘলনেজী হাঁহে প্ৰশান্ত মহাসাগৰৰ বিভিন্ন দ্বীপসমূহ যেনে- হাৱাই দ্বীপপুঞ্জলৈ পৰিভ্ৰমণ কৰা দেখা যায়৷
দীঘলনেজীয়ে সাধাৰণতে মুকলি জলাশয় যেনে, পানীপূৰ্ণ ঘাঁহনি, হ্ৰদ আদিত বাস কৰে৷ ইহঁতে সাধাৰণতে জাক পাতি চৰে৷ প্ৰায়ে নিজৰ প্ৰজাতিৰ বাহিৰেও অন্য প্ৰজাতিৰ হাঁহৰ লগত একেলগে খাদ্যৰ সন্ধান কৰে৷
প্ৰজনন
দীঘলনেজীৰ মতা-মাইকী উভয়ে এবছৰ বয়সত পূৰ্ণবয়স্ক হৈ উঠে৷ মাইকী চৰাইজনীক মতা দীঘলনেজীয়ে কাষে কাষে সাঁতুৰি, মূৰ তললৈ কৰি আৰু নেজ দাঙি আকৰ্ষিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে৷
ফলৰ তালিকা
উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ সংজ্ঞা অনুসৰি বীজ বহন কৰা উদ্ভিদৰ বিশেষ মঙহাল বা মঙহহীন অংশকে ফল বুলি কোৱা হয়। এই ফলৰ বিকাশ হয় স্ত্ৰীকেশৰৰ গৰ্ভাশয় নাম অংশটোৰ পৰা। সকলো গুপ্তবীজী উদ্ভিদৰ ফল গঠন হয়। অসমৰ থলুৱা ফলৰ ভিতৰত লেটেকু, পনিয়ল, থেৰেজু, অমৰা, মিৰিকাটেঙা, বনপিঠা, নগাটেঙা, ডালিম, মধুৰিআম, বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ জামু, আম, নাচপতি, আতলচ, মাটিকঁঠাল, কঁঠাল, তেঁতেলী, লিচু, আহোমবগৰী, নৰাবগৰী, থেকেৰা, কল, কৰ্দ্দৈ, ৰহদৈ, বেল আদি প্ৰধান।
দীঘলনেজী
প্ৰজনন
এপ্ৰিল আৰু জুন মাহত ইহঁতে সাধাৰণতে প্ৰজনন কৰে৷ ই পানীৰ পৰা কিছু আঁতৰত শুকান অঞ্চলত মাটিত বাহ সাজে৷ বাহটো সাজিবলৈ ই উদ্ভিদৰ বিভিন্ন অংশ ব্যৱহাৰ কৰে৷ মাইকী দীঘলনেজীয়ে সাতৰ পৰা নটাকৈ ক্ৰীম ৰঙৰ কণী পাৰে৷ প্ৰথমবাৰত কণীকেইটা চিকাৰীৰ আক্ৰমণত ধ্বংস হ'লে মাইকীজনীয়ে আকৌ জুলাই মাহত কণী পৰা দেখা যায়৷
ফলৰ তালিকা
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ * শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ
দীঘলনেজী
প্ৰজনন
মাইকীজনীয়ে অকলেশৰেই কণীৰ যত্ন লয় আৰু উমনি দিয়ে৷ কণী ফুটি ওলোৱা পোৱালিৰ চকু মেল খাই থাকে আৰু জন্মৰ পিছতে খোজ দিব পৰা হয়৷
খাদ্য
দীঘলনেজীয়ে অগভীৰ পানীত আন্ধাৰ হোৱাৰ পিছত ডুব দি দি খাদ্যৰ সন্ধান কৰে৷ সেয়ে ই দিনৰ বেছিভাগ সময় জিৰণি লৈ থাকে৷ ইয়াৰ দীঘল ডিঙিটোৱে পানীত ডুব দি তলৰ পৰা খাদ্য বিচাৰি অনাত বিশেষভাৱে সহায় কৰে৷
দীঘলনেজীয়ে প্ৰধানকৈ জলজ উদ্ভিদৰ বিভিন্ন অংশ যেনে শিপা, গুটি আদি খাই জীয়াই থাকে৷ প্ৰজনন কালত ই অৱশ্যে বিভিন্ন অমেৰুদণ্ডী প্ৰাণীও খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰে৷
স্থিতি
দীঘলনেজী সমগ্ৰ বিশ্বতে বহুল ভাৱে বিস্তৃত হৈ আছে আৰু বৰ্তমান ইয়াৰ সংখ্যা ৫.৩-৫.৪ নিযুত বুলি ধাৰণা কৰা হয়৷ সেয়ে আই. ইউ. চি. এন এ ইয়াক সংকটৰ পৰা মুক্ত বুলি স্বীকৃতি দিছে৷
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:হাঁহ শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান
শ্ৰীনিবাস ৰামানুজন
শ্ৰীনিবাস ৰামানুজন (சீனிவாச இராமானுஜன்) (২২ ডিচেম্বৰ ১৮৮৭ – ২৬ এপ্ৰিল ১৯২০) এজন ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ।
জন্ম, প্ৰাথমিক শিক্ষা আৰু বাল্যকাল
শ্ৰীনিবাস ৰামানুজনৰ জন্ম হয় ১৮৮৭ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰত দক্ষিণ ভাৰতৰ তাঞ্জোৰ জিলাৰ আৰোপ চহৰৰ এটা দৰিদ্ৰ ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত। তেওঁৰ ককাক আৰু দেউতাক কুম্ভকোনামৰ এজন কাপোৰ ব্যৱসায়ী সদাগৰৰ হিচাপ ৰক্ষক আছিল।  মাকৰ ফালৰ ককা-দেউতাকে ইৰোদৰ মুঞ্চিফ আদালতত সৰু চাকৰি এটা কৰিছিল। ৰামানুজনৰ সম্পূৰ্ণ নাম শ্ৰী নিবাস ৰামানুজন আয়‍্যাংগাৰ আছিল।
১৮৯২ চনত পাঁচ বছৰ বয়সত স্থানীয় প্ৰাইমাৰী বিদ্যালয়ত ভৰ্তি হৈ ৰামানুজনে আনুষ্ঠানিক শিক্ষা আৰম্ভ কৰিছিল। ১৮৯৪ চনত তেওঁ সেই পঢ়াশালিৰ পৰা গৈ কুম্ভকোনামৰ টাউন হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰে। ১৮৯৭ চনত তেওঁ প্ৰাইমাৰী স্কুলৰ পৰীক্ষাত তাঞ্জোৰ জিলাৰ ভিতৰত কৃতী ছাত্ৰ আৰু ছাত্ৰীৰ মাজত সৰ্বোচ্চ স্থান অধিকাৰ কৰে। পৰীক্ষাৰ ভাল ফলাফলৰ বাবে স্কুল কৰ্তৃপক্ষই তেখেতৰ বিদ্যালয়ৰ মাছুল আধা কৰি দিয়ে।
সৰুৰে পৰাই ৰামানুজন শান্ত আৰু চিন্তাশীল আছিল। গণিত আৰু সংস্কৃত এই দুটা বিষয়ৰ প্ৰতি ৰামানুজনৰ যথেষ্ট আগ্ৰহ আছিল। অংকৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি আহিছিল আৰু ওপৰৰ শ্ৰেণীৰ লʼৰা আৰু নিজৰ শিক্ষকক ভালেমান কথা সুধিছিল।
আমোদজনক ক্ষণ
এদিনাখন শিক্ষকে ৰামানুজনৰ শ্ৰেণীৰ ল'ৰাবিলাকক হৰণ অঙ্ক বুজাই আছিল। তেতিয়া শিক্ষকজনে এটা মন্তব্য কৰিছিল যে যিকোনো সংখ্যাক একে সংখ্যাৰে হৰণ কৰিলে ভাগফল এক হয়। ৰামানুজনে শিক্ষকৰ মন্তব্যত সুখী নহৈ ঘপহকৈ উঠি প্ৰশ্ন কৰিলে যে শূন্যক শূন্যৰে হৰণ কৰিলেও ভাগফল এক হ'ব নেকি? ৰামানুজনৰ এনেধৰণৰ প্ৰশ্নই শিক্ষকক তবধ মনাইছিল।
উচ্চমাধ্যমিক শিক্ষা
১৯০৩ চনত ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ কুম্ভকোনাম চৰকাৰী কলেজত পঢ়িবলৈ লয় আৰু সুবাহ্মন্যম বৃত্তি লাভ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ অঙ্কৰ প্ৰতি ধাউতি বাঢ়ি যায় আৰু কেৱল গণিতৰ চৰ্চাতেই সময় কটাবলৈ ধৰে। ইংৰাজী বা বুৰঞ্জীৰ শ্ৰেণীত সোমাই শিক্ষকৰ পঢ়ুওৱাত মন-কাণ নিদি নিজৰ ভাবত বিভোৰ হৈ থাকে। ফলস্বৰূপে বাকী বিষয় সমূহত আশানুৰূপ ফল লাভ নকৰে। প্ৰথম বাৰ্ষিকৰ পৰীক্ষাত কেৱল গণিতৰ বাহিৰে আন প্ৰায়বোৰ বিষয়তে তেওঁ অকৃতকাৰ্য্য হয় আৰু দ্বিতীয় বাৰ্ষিকলৈ উন্নীত হ’ব নোৱাৰাৰ বাবে তেওঁ জলপানি হেৰুৱাব লগা হয় আৰু ইয়াৰ লগে লগে অৰ্থৰ অভাৱত কলেজীয়া শিক্ষা বাদ দিব লগা হয়।
ইয়াৰ পিছত চাকৰিৰ অনুসন্ধানত ভিজিগাপট্টম, মাদ্ৰাজ আদি ঠাই ঘূৰি ফুৰি ৰামানুজন ১৯০৬ চনত পুনৰ কুম্ভাকোনামত উপস্থিত হয়। ১৯০৭ চনত কলেজত ভৰ্তি নোহোৱাকৈ এফ এ পৰীক্ষাত বহে যদিও অকৃতকাৰ্য্য হয়। তাৰ পিছত তেওঁ পৰীক্ষা দিয়াৰ আশা প্ৰত্যাহাৰ কৰিলে কিন্তু অঙ্কশাস্ত্ৰৰ প্ৰতি ধাউতি তেওঁৰ অলপো নকমিল। জেপত থকা নোটবহীতে সকলো কথা টুকি লয় আৰু চাকৰীৰ অনুসন্ধানত ঘূৰি ফুৰে। গভীৰ অৰ্থ সংকটত পৰি পেটৰ ভোকত বহু নিশালৈ তেওঁ উজাগৰে কটাবলগীয়া হোৱা সময়তো তেওঁৰ মনে বিচাৰি ফুৰে গণিতৰ একোটা সূত্ৰৰ সমাধান। সেই আৰ্থিক অনাটন আৰু তাৰ পৰা উদ্ভৱ হ’ব পৰা সকলো সমস্যাৰ মাজতো তেওঁ নিজৰ অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখে।
বিবাহ আৰু কৰ্মজীৱন
১৯০৯ চনৰ জুলাই মাহত ৰামানুজনে জানকী অম্মলক বিয়া কৰায় আৰু পুনৰবাৰ চাকৰিৰ বাবে চেষ্টা কৰে। সেই সময়তে তেওঁ ভাৰতীয় গণিত সমাজৰ প্ৰতিষ্ঠাতা ভি.ৰামস্বামী আয়াৰৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে। ৰামানুজনে নিজৰ আশা-আকাঙ্ক্ষাৰ কথা সকলো বিৱৰি কৈ এটা কেৰাণীৰ চাকৰিৰ বাবে আবেদন কৰে। ৰামস্বামী আয়াৰে ৰামানুজনৰ কথা-বতৰা শুনি, তেওঁৰ টোকাবহী চাই তেওঁৰ প্ৰতিভাৰ আভাস পালে। সেয়ে তেওঁ কুম্ভকোনম গৰ্ভমেণ্ট কলেজৰ প্ৰিন্সিপাল পি ভি চেণ্ড আয়াৰ আৰু নেলোৰৰ জিলা প্ৰশাসক দেৱান বাহাদুৰ ৰামচন্দ্ৰৰ ৰাওৰ ওচৰলৈ ৰামানুজনক পঠাই দিয়ে। তেওঁলোক দুজনে লগ লাগি ৰামানুজনক মাদ্ৰাজলৈ পঢ়িবলৈ পঠাই আৰু বৃত্তি এটা দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ ধৰে যদিও বৃত্তি নোপোৱালৈকে মাদ্ৰাজত থকা-খোৱাৰ খৰচ দেৱান ৰায়বাহাদুৰে বহন কৰি থাকিল। কিন্তু বৃত্তিটো হৈ নুঠিলত ৰামানুজনে বাহাদুৰৰ ওপৰত নিজে বোজা হ’বলৈ নিবিচাৰি সেই সাহায্য প্ৰত্যাখান কৰে আৰু নিজে চাকৰি বিচাৰিবলৈ ধৰে। অৱশেষত ১৯১২ চনৰ ৯ ফেব্ৰুৱাৰীত মাদ্ৰাছ পৰ্ট ট্ৰাষ্টৰ অফিচত মাহে ত্ৰিশ টকা দৰমহাৰ এটা চাকৰি লাভ কৰে। ১৯১২ চনত সেই‌ আলোচনীতে ৰামানুজনৰ আৰু দুটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ হয়।
ৰামানুজন আৰু জি এইচ হাৰ্ডি
প্ৰফেচৰ হাৰ্ডিয়ে ৰামানুজনক কেমব্ৰিজলৈ নিবলৈ চেষ্টা এৰা নাছিল। ১৯১৪ চনৰ আগভাগত মাদ্ৰাছ বিশ্ববিদ্যালয়ে কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেইজনমান গৱেষণাকাৰীক অঙ্কশাস্ত্ৰত বক্তৃতা প্ৰদান কৰিবলৈ আহ্বান কৰিছিল আৰু মিঃ নেভিলে তাত সন্মতি জনাইছিল। প্ৰফেচৰ হাৰ্ডিয়ে নেভিল মাদ্ৰাছলৈ যাব বুলি জানিব পাৰি ৰামানুজনক বুজাই-বঢ়াই কেমব্ৰিজলৈ আনিবলৈ অনুৰোধ জনায় আৰু নেভিলে ৰামানুজনক যাবলৈ মান্তি কৰোৱায়। তেতিয়াও আৰ্থিক অভাৱে দেখা দিয়াত মাদ্ৰাছ প্ৰেছিডেন্সী কলেজৰ অঙ্কশাস্ত্ৰৰ অধ্যাপক মিঃ লিটলহেলচ্‌ আৰু মিঃ নেভিলে মাদ্ৰাছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা বছৰি ২৫০ পাউণ্ড পোৱাকৈ ৰামানুজনক বৃত্তি এটা দিয়ায়। লগতে বিলাতলৈ জাহাজত বিনা খৰচত যোৱাৰো ব্যৱস্থা কৰে।
ৰামানুজনৰ বিলাত যাত্ৰা
১৯১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰামানুজনে বিলাত অভিমুখে যাত্ৰা কৰে। তাত কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ত্ৰিনিটি কলেজত ভৰি দিয়ে। থকা-খোৱাৰ চিন্তাৰ পৰা মুক্ত হৈ ৰামানুজনে পূৰ্ণোদ্যমে গৱেষণাত বহে। তেওঁৰ লগত প্ৰফেচৰ হাৰ্ডি আৰু প্ৰফেচৰ লিটলউদ আছিল। তেওঁলোকে ৰামানুজনৰ প্ৰবন্ধসমূহ ইংৰাজী আলোচনীৰ যোগেদি প্ৰকাশ কৰিবলৈ ধৰে। সকলোফালে ৰামানুজনে কামৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে। পৰিশ্ৰমৰ ফল পালেও ৰামানুজনৰ শৰীৰ দুৰ্বল হৈ আহিছিল আৰু ১৯১৭ চনত কিছুদিন তেওঁ কেমব্ৰিজৰ নাৰ্ছিংহোমত থাকিবলগীয়া হয়। ১৯১৮ চনৰ শৰৎকালত তেওঁৰ শৰীৰ ভাললৈ আহিবলৈ ধৰে আৰু তেওঁ পুনৰ গৱেষণাৰ কামত নিয়োজিত হয়।
ভাৰতলৈ প্ৰত্যাবৰ্তন
১৯১৯ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ৰামানুজন ভাৰত অভিমুখে ৰাওনা হয় আৰু এপ্ৰিলৰ দুই তাৰিখে মাদ্ৰাছ পায়হি। সমুদ্ৰ যাত্ৰাই আৰু ভাৰতৰ জলবায়ুয়ে তেওঁৰ স্বাস্থ্যৰ উন্নতি সাধিব বুলি ভাবিলেও হিতে বিপৰীত হ'ল। ক্ৰমে ক্ৰমে তেওঁৰ স্বাস্থ্য পৰি আহে।
সন্মান
৩১ বছৰ বয়সত ১৯১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ৰামানুজনক ৰয়েল চছাইটিৰ ফেলোশ্বিপ(Fellow of Royal Society,F.R.S) প্ৰদান কৰা হয়। সেই সন্মানেৰে সন্মানিত ৰামানুজনেই প্ৰথম ভাৰতীয়। সেই একে বছৰতে, গণিতশাস্ত্ৰলৈ তেওঁ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে তেওঁক কেমব্ৰিজৰ ত্ৰিনিটি কলেজৰ ফেলো হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।
মৃত্যু
ভাৰতলৈ উভতি অহাৰ পাছত ৰামানুজনৰ শৰীৰ ক্ৰমান্বয়ে দুৰ্বল হৈ পৰে আৰু অনেক চিকিৎসাৰ অন্তত ১৯২০ চনৰ ২৬ এপ্ৰিল তাৰিখে মাদ্ৰাছৰ উপকণ্ঠ ছেঠপুৰত তেওঁ শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে। সেই সময়ত গণিতজ্ঞ গৰাকীৰ বয়স আছিল মাত্ৰ ৩৩ বছৰ।
জীৱনীমূলক সংযোগ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:গণিতজ্ঞ শ্ৰেণী:ৰয়েল ছ'ছাইটিৰ সদস্য শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
গুণমালা
গুণমালা পুথি মহাপুৰুষ শংকৰদেৱৰ এক অনন্য সৃষ্টি। মহাভাগৱতৰ সাৰমৰ্ম মাত্ৰ ৬ টি অধ্যায়ত সামৰি ৰচনা কৰা গুণমালা পুথিখন গুৰুজনাৰ এক অপূৰ্ব সৃষ্টি হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কোঁচৰজা নৰনাৰায়ণৰ ৰাজসভাত মহাপুৰুষজনাৰ  ভাগৱত কথা শুনি থাকোঁতে বিচাৰ কথাত বিদ্যামান ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিতক মহাভাগৱতৰ শাস্ত্ৰভাগ একেদিনাই পঢ়িব পৰাকৈ লিখি দিবলৈ দিয়া নিৰ্দেশনা ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিতসকলে একেমুখে অসম্ভৱ বুলি কোৱাৰ বিপৰীতে শঙ্কৰদেৱ গুৰুজনাই ১ ইঞ্চি x ২ ইঞ্চি সাঁচি পাতত কুষম মালা স্তম্বত কৃষ্ণস্তৱ বা ব্ৰহ্মস্ততি অথবা গুণমালা পুথিখন একে ৰাতিৰ ভিতৰতে ৰচনা কৰি ৰজাক প্ৰদান কৰিছিল।  ভাগৱৎ প্ৰেমময় গ্ৰন্থ গুণমালা পুথিখন  ভক্তিৰ মাধ্যমৰে এখন তত্ত্বমূলক গ্ৰন্থ। এই পুথিখন কলেৱৰত সৰু হ’লেও শ্ৰীকৃষ্ণৰ মাহাত্ম্য লীলা বিষয়ক কথা চমুকৈ কিন্তু বৈশিষ্ট্য পূৰ্ণ ভাৱে ব্যক্ত হোৱা বাবে পুথিখন  সাহিত্যৰ এক মূল্যবান গ্ৰন্থ হিচাপে মান্যতা প্ৰদান কৰা হয়। ইয়াত নাৰায়নৰ পূৰ্ণৰূপ অৱতাৰ ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ  মহত্বময় গুণ বৰ্ণোৱা হৈছে।
মাত্ৰ ৬ টি অধ্যয়ত সমাপ্তি হোৱা গুণমালা পুথিখনৰ প্ৰতিটো অধ্যায়ত পদ সমূহৰ আৰম্ভনিতে দিয়া ৬ টা ঘোষাৰ মূল কথাৰ তথ্যই পুথিখনৰ আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য্য সহজে বোধগম্য হোৱাত সহায় কৰিছে।  প্ৰসংগক্ৰমে তলত উল্লেখিত এই ঘোষা ৬ টি অতিকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ :-
(১) ৰাম নিৰঞ্জন । পাতক ভঞ্জন।।
(২) হৰি ৰাম ৰাম। হৰি ৰাম ৰাম।।
(৩) কহ হৰি ৰাম। নকৰা বিৰাম।।
(৪)  ত্ৰাহি ত্ৰাহি ৰাম। নকৰা বিৰাম।। (৫) ত্ৰাহি ত্ৰাহি ৰাম। কৰিলো প্ৰণাম।।
(৬) বোলা ৰাম বোলা ৰাম। চাড়ি আন কাম।।
ভাগৱতৰ সাৰ্ৰমম সংগ্ৰহ কৰি মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে সৃষ্টি কৰা পুথিখনৰ সাৰাংশ এনেধৰণৰ :-
ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ পূৰ্ণ মানৱ শ্ৰীকৃষ্ণৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰাজিৰ গুণ-গান কৰি পুথিখন ৰচনা কৰা হৈছিল। বিশাল ভাগৱত খনক ক্ষুদ্ৰতম সংস্কৰণ গুণমালালৈ ৰূপান্তৰ কৰাটো মহাপুৰুষ গুৰুজনাৰ সাহিত্য প্ৰতিভাৰ অন্যতম নিদৰ্শন বুলি কোৱা হয়। মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে গুণমালা পুথি খনৰ ৰচনা কৰা কাৰ্যক হাতী মাৰি ভুৰুকাত ভৰোৱাৰ বুলি আখ্যা দিয়া হয়। ভক্তিতত্ত্বমূলক সাহিত্যত গুণমালা পুথিৰ স্থান সকলোৰে উৰ্দ্ধত বুলি গণ্য কৰা হয়। একশৰণ নাম ধৰ্মৰ অনুগামীসকলে গুণমালা পুথিখনক অতি পৱিত্ৰ জ্ঞান কৰি গুৰু আসনত প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:অসমীয়া গ্ৰন্থ শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰন্থ শ্ৰেণী:শংকৰদেৱ
শোভা ব্ৰহ্ম
জীৱন আৰু কৰ্ম
১৯২৯ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত কোকৰাঝাৰ জিলাৰ ভুমকাগাঁৱত তেখেতৰ জন্ম হয়। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল হৰিচৰণ ব্ৰহ্ম আৰু মাতৃ দেৱশ্ৰী ব্ৰহ্ম।
শোভা ব্ৰহ্মই ১৯৫০ চনত ধুবুৰীৰ সাপটগ্ৰাম স্কুলৰ পৰা প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাত উৰ্ত্তীণ হৈ কটন কলেজত নামভৰ্ত্তি কৰে। পিছলৈ ১৯৪৮ চনত কটন কলেজৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লৈ শান্তিনিকেতনলৈ যায় শিল্পৰ শিক্ষা ল'বলৈ। প্ৰখ্যাত চিত্ৰকৰ ৰামকিংকৰ বৈজ, ধীৰেন্দ্ৰকৃষ্ণ দেৱবৰ্মণ আৰু নন্দলাল বসুৰ অধীনত ব্ৰহ্মই শিক্ষা লাভ কৰে। শান্তিনিকেতনৰপৰাই ১৯৫৭ত তেখেতে চাৰু-কলাৰ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। শান্তিনিকেতনৰ পৰা উভতি আহি তেখেতে গুৱাহাটীৰ তাৰিণীচৰণ চৌধুৰী বহুমুখী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত শিল্পকলা বিষয়ত শিক্ষক হিচাপে কৰ্মজীৱনৰ পাতনি মেলে। ইয়াৰ পূৰ্বে 'প্ৰাগ'ত অনুষ্ঠিত চতুৰ্থ আন্তৰ্জাতিক ছাত্ৰ শিল্প প্ৰদৰ্শনীত তেওঁ ভাগ লৈছিল। ১৯৫৮ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত জনজাতীয় সংস্কৃতি আৰু লোকসংস্কৃতি বিভাগৰ পৰা বড়ো, ৰাভা আৰু ডিমাছাসকলৰ শিল্প পৰম্পৰা বিষয়ত অধ্যয়নৰ বাবে বৃত্তি লাভ কৰা শোভা ব্ৰহ্মই উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ বিভিন্ন নৃগোষ্ঠীৰ স্বকীয় শিল্পৰ অনুপ্ৰেৰণাত নিজৰ অংকন আৰু স্থাপত্য শৈলী বিকাশ কৰে।
শোভা ব্ৰহ্ম গুৱাহাটীৰ চৰকাৰী কলা মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰৰ উপ-সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাৰ উপৰিও এখেত ললিত কলা একাডেমিৰ 'সাধাৰণ সভাৰ' সদস্য আছিল।
শোভা ব্ৰহ্মৰ জীৱনৰ ওপৰত শিৱানন বৰুৱাই "Shobha Brahma – the immaculate visionary" নামে এখন তথ্য-চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। ইয়াত শোভা ব্ৰহ্মৰ ভূমিকাত বিক্ৰম নিজানে অভিনয় কৰিছিল।
২০১২ চনৰ ৫ মাৰ্চ তাৰিখে বাৰ্ধক্যজনিত কাৰণত ৮২ বছৰ বয়সত গুৱাহাটীত এখেতৰ মৃত্যু হয়।
বঁটা আৰু সন্মান
শোভা ব্ৰহ্মই লাভ কৰা বঁটা আৰু সন্মানসমূহ হৈছে:
সাৰ্থক সৃষ্টি
শোভা ব্ৰহ্মৰ শিল্প আৰু ভাস্কৰ্যত সমসাময়িক জীৱনৰ দ্বিধা-দ্বন্দ্ব, যন্ত্ৰণা-নিষ্ঠুৰতা, ভয়ংকৰ ৰূপ প্ৰতিফলিত হয়। তেওঁৰ কেইখনমান সাৰ্থক সৃষ্টি হ'ল- 'ডেথ', 'খেৰাই', 'ৰিলিজ', 'আফটাৰমেথ', 'টাৰ্মিনেল পিকাচাৰ-1990', 'জোৱান দ্য আৰ্ক', 'ডেড বাৰ্ড', 'দি ফক ডেঞ্চ', 'দি ছেপলিং' আদি। শিল্পকলাৰ মাধ্যমেৰেও তেওঁ সমাজ জীৱনৰ বিভিন্ন দিশ প্ৰতিফলিত কৰিছিল। 'ঊৰ্ধমুখী নাৰী', 'এমব্ৰেজ', 'অপ্সৰা', 'হল'ফৰ্ম', 'নায়িকা' আদি তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য ভাস্কৰ্য। অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা ৰ আৰ্হিটো তেখেতেই প্ৰস্তুত কৰিছিল।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি শ্ৰেণী:অসমৰ চিত্ৰশিল্পী শ্ৰেণী:বড়ো জনগোষ্ঠীৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:কমল কুমাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা বিজয়ী
ধোদৰ আলি
ধোদৰ আলি (Sluggards' Road) পথটো গোলাঘাট জিলাৰ কমাৰগাঁৱৰ পৰা দক্ষিণ-পূৱলৈ গৈ গোলাঘাট নগৰৰ মাজেদি কমাৰ-বন্ধা হৈ তিতাবৰ, মৰিয়নি মাজেৰে নামৰূপৰ ওচৰৰ জয়পুৰত সংযুক্ত হৈছে । এই আলিটোৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ২১২ কিঃমিঃ। এই পথটো উজনি অসমৰ চাৰিখন জিলা (গোলাঘাট, যোৰহাট, শিৱসাগৰ আৰু ডিব্ৰুগড়)ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে |
নামৰ উৎপত্তি
কথিত আছে যে, ৰজাঘৰীয়া দায়িত্বৰপৰা হাত সাৰিবৰ বাবে ধোদৰ ভাও ধৰা গোঁসাই আৰু ভকতক ধৰি আনি এই পথটো সজোৱা হৈছিল। সেয়ে এই পথটোৰ নাম ধোদৰ আলি দিয়া হয় ।
নিৰ্মাণ
১৬৮১-১৬৯৫ চনৰ সময়ছোৱাত আহোম স্বৰ্গদেউ গদাধৰ সিংহৰ দিনত এই আলিবাটটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল । পিছলৈ আহোম ৰজা প্ৰতাপ সিংহই পথটোত ডৰিকা নদীৰ ওপৰত এখন দলং নিৰ্মাণ কৰোৱায়। দলংখন ৯০৪ ফুট দীঘল (২৭৬ মিটাৰ), ১৮ ফুট বহল (৪.৯ মিটাৰ), আৰু ১৬ ফুট ওখা (৪.৯ মিটাৰ)। ডৰিকাৰ দলংখনে শিৱসাগৰক ওচৰৰ সোণাৰি নগৰৰ লগত সংযোগ কৰিছে।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য শ্ৰেণী:অসমৰ পথসমূহ
ভুৱা ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান
মিছা ব্যুৎপত্তি (False etymology) (ভুৱা ব্যুৎপত্তি, জনপ্ৰিয় ব্যুৎপত্তি, ব্যুৎপত্তি, বা ছদ্ম ব্যুৎপত্তি হৈছে কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দৰ উৎপত্তি বা ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে জনপ্ৰিয় কিন্তু ভুৱা বিশ্বাস। ইয়াক কেতিয়াবা লোক ব্যুৎপত্তি (Folk Etymology) বুলি কোৱা হয় আৰু ভাষাবিজ্ঞানত ই এটা কাৰিকৰী শব্দ।
এনে ব্যুৎপত্তিত প্ৰায়ে নগৰীয়া কিংবদন্তিৰ প্ৰভাৱ থাকে। অভিধানত পোৱা সাধাৰণ ব্যুৎপত্তিতকৈ ই অধিক অতিৰঞ্জিত আৰু কল্পনাপ্ৰসূত হ'ব পাৰে। ইয়াৰ সৈতে প্ৰায়ে বিশেষ উপসংস্কৃতিৰ অস্বাভাৱিক প্ৰথাৰ কাহিনী জড়িত হৈ থাকে (যেনেঃ অ-অভিজাত পৰিয়ালৰ অক্সফৰ্ডৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক তেওঁলোকৰ নামৰ সৈতে sine nobilitate লিখিবলৈ বাধ্য কৰা হয়, যি অতি সোনকালে s.nob.ৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ পায়। আৰু এনেকৈয়ে snob শব্দটো সৃষ্টি হয়।)। ভুৱা ব্যুৎপত্তিৰ একেবাৰে শেহতীয়া উদাহৰণ হৈছে "backronym" (এটা শব্দৰ ব্যাখ্যাৰ বাবে নিৰ্মিত সংক্ষিপ্ত ৰূপ)। যেনেঃ "port outward,starboard homeward" ৰ বাবে posh।
উৎস আৰু প্ৰভাৱ
ভুৱা ব্যুৎপত্তি বহু কাৰণত থাকিব পাৰে। তাৰে কিছুমান হৈছে অসত্য ৰূপত দৃশ্যমান হোৱা প্ৰমাণৰ যুক্তিসংগত ব্যাখ্যা। এটা শব্দৰ বাবে হয়তো সেই সময়ত উপলব্ধ উৎকৃষ্ট তথ্যৰ ভিত্তিত ব্যুৎপত্তি প্ৰস্তাৱ কৰাৰ বাবে পণ্ডিতসকলে বহু গুৰুতৰ প্ৰচেষ্টা চলাইছিল আৰু পিছলৈ ভাষিক পণ্ডিতৰ অগ্ৰগতিৰ লগে লগে এইবোৰ পৰিৱৰ্তন নাকচ কৰা হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, মধ্যযুগীয় ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞানৰ পৰিণতি সেই সময়ত উপলব্ধ অন্তৰ্দৃষ্টিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি যুক্তিসংগত আছিল যদিও আধুনিক ভাষাবিদসকলে ইয়াক প্ৰায়ে নাকচ কৰিছে। আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিতে মানৱতাবাদী পণ্ডিতসকলৰ ব্যুৎপত্তিসমূহে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ফলাফল দেখুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল যদিও তেওঁলোকৰ বহু অনুমানকে অতিক্ৰম কৰা হৈছে।
আন কিছুমান ভুৱা ব্যুৎপত্তি একাংশ ব্যক্তিয়ে কৰা নৈতিক আৰু অবিশ্বাস্য দাবীৰ ফল। যেনেঃ ডেনিয়েল কেচিডিয়ে কৰা ভিত্তিহীন দাবী যে বেলনী, গ্ৰুম্বল আৰু বাংকামৰ দৰে শ শ সাধাৰণ ইংৰাজী শব্দ আইৰিছ ভাষাৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে।
কিছুমান ব্যুৎপত্তি নগৰীয়া কিংবদন্তিৰ অংশ। কেতিয়াবা আনকি প্ৰতি-স্বজ্ঞা, কলংকিত কথা আৰু সাধাৰণ ৰুচিৰ প্ৰতিও সঁহাৰি জনোৱা যেন লাগে। এটা সাধাৰণ উদাহৰণ বুঢ়া আঙুলিৰ নিয়ম (Rule of thumb) বাক্যাংশৰ সৈতে জড়িত, যাৰ অৰ্থ হৈছে "এটা মোটামুটি নিৰ্দেশনা"। এটা নগৰীয়া কিংবদন্তি অনুসৰি এই বাক্যাংশটোৱে ইংৰাজী পুৰণি আইনক বুজায়, যাৰ দ্বাৰা এজন পুৰুষে আইনগতভাৱে নিজৰ পত্নীক বুঢ়া আঙুলিতকৈ কম মোটা এডাল লাঠিৰে প্ৰহাৰ কৰিব পাৰিছিল।
আমেৰিকাত এই কলংকিত কিংবদন্তিৰ কিছুমানৰ সৈতে বৰ্ণবাদ আৰু দাসত্বৰ সম্পৰ্ক আছে। যেনেঃ পিকনিক, বাক(buck), আৰু ক্ৰাউবাৰ(Crowbar)( আদি সাধাৰণ শব্দবোৰ অপমানজনক শব্দ বা বৰ্ণবাদী প্ৰথাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি অভিযোগ কৰা হৈছে। এই কথিত ব্যুৎপত্তিসমূহৰ "আৱিষ্কাৰ"ক লৈ প্ৰায়ে বিশ্বাস কৰা হয় যে ইয়াক প্ৰচাৰ কৰাসকলে সাধাৰণ বক্তৃতাত নিহিত হৈ থকা বৰ্ণবাদী মনোভাৱৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। এবাৰ নিগাৰ্ডলি শব্দটোৰ ব্যৱহাৰত অসন্তুষ্ট হৈ আমেৰিকাৰ এজন ৰাজহুৱা বিষয়াই পদত্যাগ কৰিছিল কাৰণ শব্দটো নিগাৰ শব্দটোৰ সৈতে মিল থকা যেন লাগিছিল।
তথ্যসূত্ৰ
শ্ৰেণী:লোককথা __STATICREDIRECT__
মঘাই ওজা
মঘাই ওজা (Moghai Ojah; ১৯১৬-১৯৭৮) অসমৰ এজন ঢোল বাদক, লোকশিল্পী তথা সাংস্কৃতিক কৰ্মী আছিল। জন্মসূত্ৰে মঘাই বৰুৱা নাম হ'লেও ঢোল বিদ্যাত তেখেতৰ পাৰদৰ্শিতাৰ বাবে "গণশিল্পী", "মঘাই ওজা" বা "ঢোলৰ যাদুকৰ" নামেৰে প্ৰখ্যাত হৈ পৰে। অসম আৰু ভাৰতত ঢোল বাদনৰে জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰাৰ উপৰিও তেখেত বলৰাজ চাহানী, সলিল চৌধুৰী আদিৰ দৰে ব্যক্তিৰ সংস্পৰ্শলৈও আহিছিল। তেখেতে গ্ৰামাফোন ৰেকৰ্ড আৰু বিভিন্ন অসমীয়া, বাংলা চলচ্চিত্ৰতো ঢোল বাদ্য পৰিবেশন কৰিছিল ।
প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
অৱস্থাৰ তাড়নাত পৰি ল'ৰা মঘায়ে কিছুদিন চেনিজান নামৰ এখন চাহ বাগিচাত কাম কৰে; কিন্তু সেই কামত তেওঁৰ মন নবহিল। গতিকে তেওঁ ঘৰলৈ উভতি আহিল। বাল্যকালৰ পৰাই সুকুমাৰ কলা, বিশেষকৈ গীতবাদ্যৰ প্ৰতি মঘাইৰ অপৰিসীম অনুৰাগ আছিল। সেই কাৰণে তেওঁ বাগিচাৰ চাকৰি এৰি ওচৰৰে ডিম্বেশ্বৰ গগৈ নামে এজন বয়োবৃদ্ধ ওজাৰ ওচৰত ঢোল বাদ্যৰ শিক্ষা লয়। ইং ১৯৩১ চনৰ কথা। ঢোল বিদ্যাত তেওঁ এনে গভীৰভাৱে মনোনিবেশ কৰিলে যে অলপ দিনৰ ভিতৰতে ঢোল বাজনাৰ আটাইবোৰ গত আৰু ছেও আয়ত্ত কৰি পেলালে। লাহে লাহে তেওঁৰ ঢোল-বাদ্য প্ৰদৰ্শনৰ খ্যাতি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈ বিয়পি পৰিল। তেওঁ নিজৰ শিল্পী জীৱনৰ বিষয়ে লিখিছে : "'ষোল্ল বছৰৰ পৰাই মই শিল্পী জীৱনলৈ মন মেলিলোঁ। মোক কোনেও তাত বাধা দিয়া নাছিল। প্ৰথমতে মোক তেজপুৰলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰে। তাৰ ওচৰতে গকুল বৰুৱা বুলি এজন চাহ খেতিয়কে মোক অনুপ্ৰেৰণা দিয়ে আৰু তেখেতেই মোক তেজপুৰলৈ লৈ যায়। তাত শ্ৰদ্ধেয় হেমাংগ বিশ্বাসে মোক লগ ধৰি কথা-বাৰ্তা পাতে আৰু সহায় সহানুভূতি আগবঢ়াই মোক ৰাইজৰ চকুৰ আগত ওলাবলৈ উদগনি দিয়ে।’’"
মঘাই ওজাই যে কেৱল স্কুল-কলেজ, সভা-সমিতি বা অন্যান্য সংগীতানুষ্ঠানতহে ঢোল বজাইছিল এনে নহয় - জীৱনৰ আগছোৱাত বিয়া-বাৰু আদি অনুষ্ঠানতো ঢোল বজাইছিল আৰু ঢোল বজাই পোৱা পইছাৰে জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ নিজে গীত ৰচি গীতৰ সুৰ ঢোলত তুলিছিল। এই বিষয়ে তেখেতে লিখিছিল - "'গাঁৱৰ বিয়া-সবাহত মই ঢোল বজাওঁ আৰু যি পইচা পাওঁ তাৰে মই চলোঁ আৰু ঢোল কিনো। মই নিজে ঢোলৰ গীত-মাত ৰাগ-সুৰ ৰচনা কৰোঁ। মই নিজে নিজে অভ্যাস কৰোঁ - ঢোল, খোল, নেগেৰা, টোকাৰী আদি বজাবলৈ। ইবোৰৰ বাজনাই মোক আকৰ্ষণ কৰে। পিছত মই ভক্তিমূলক গাত-মাতবোৰ নিজে নিজে ৰচনা কৰি ঢোলত প্ৰকাশ কৰোঁ।'"
সাংস্কৃতিক জীৱন
লাহে লাহে ঢোল-বাদক হিচাপে মঘাইৰ খ্যাতি চাৰিওফালে বিয়পি পৰিল। মঘাই বৰুৱা হ'লগৈ মঘাই ওজা, ঢোলৰ যাদুকৰ। বিভিন্ন সভা-সমিতি, বিহু আদি সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত মঘাইৰ ঢোলৰ চাপৰি এটা আকৰ্ষণীয় অংগ হৈ পৰিল। এই অনুষ্ঠানবোৰত মঘাইৰ বিভিন্ন শিল্পীৰ সান্নিধ্যলৈ অহাৰ সুযোগ ঘটে । এই সম্পৰ্কে তেখেতে লিখিছে এবাৰ বাণ ৰঙ্গমঞ্চৰ সাহাৰ্যাৰ্থে পতা বিচিত্ৰানুষ্ঠানলৈ তেওঁ নিমন্ত্ৰিত হয় আৰু তাতেই বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা, ফণী শৰ্মা, চন্দ্ৰ গোস্বামী আদি খ্যাতিমান শিল্পীসকলৰ সান্নিধ্যলৈ অহাৰ সুযোগ পায়। তেওঁলোকৰ পৰা ওজাই যথেষ্ট অনুপ্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল। এবাৰ এখন সংগীত সন্মিলনত হেনো বিখ্যাত তবলা বাদক শান্তাপ্ৰসাদৰ তবলাৰ লহৰৰ লগত মঘাইৰ ঢোলৰ প্ৰতিযোগিতা চলে। এই প্ৰতিযোগিতাত শান্তাপ্ৰসাদৰ তিনিটাকৈ তবলা ফাটি যায় আৰু মঘায়ে জয় লাভ কৰে।একে সময়তে কেইবাটাও ঢোল বজাই জীৱ-জন্তুৰ মাত, ৰেল-মটৰ আদি যান-বাহন চলোঁতে হোৱা শব্দ, ধুমুহা-বৰষুণ শব্দ আদি নিখুঁতভাৱে ফুটাই তোলাত মঘায়ে পাৰদৰ্শিতা দেখুৱাইছিল । তেওঁ কিলাকুটি, ভৰি, বুঢ়া আঙুলি, থুঁতৰি আৰু নাকেৰেও ঢোল বজাব পাৰিছিল।
১৯৫৪ চনত মঘাই ওজাই গণনাট্য সংঘৰ অসমৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ সৈতে কলকাতাৰ ৱেলিংটন স্কোৱেৰত অনুষ্ঠিত গণনাট্য সংঘৰ অনুষ্ঠানত যোগদান কৰে৷১৯৫৫মঘায়ে গুৱাহাটীত অনুষ্ঠিত হোৱা ভাৰতীয় গণনাট্য সংঘৰ ( আই.পি.টি.এ) প্ৰদেশিক চতুৰ্থ সন্মিলনত যোগ দিয়াৰ সুবিধা লাভ কৰে। এই সংঘৰ যোগেদি তেওঁ দিল্লীত অনুষ্ঠিত আই.পি.টি.এ সন্মিলনত যোগ দিয়ে আৰু তাতে বিখ্যাত চিত্ৰ অভিনেতা বলৰাজ চাহানী, শিল্পী অণৰ শ্বেখ আদিৰ সান্নিধ্যলৈ অহাৰ সুযোগ লাভ কৰে। তাত বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা, চৈয়দ আব্দুল মালিক, ভূপেন হাজৰিকা প্ৰমুখ্যে ভালেমান অসমীয়া শিল্পী সাহিত্যিক জড়িত আছিল। বলৰাজ চাহানী, কেৰেলাৰ গুৰু গোবিন্দ নাথ আদি শিল্পীসকলৰ তেওঁ প্ৰিয়ভাজন হ'ব পাৰিছিল। এবাৰ বোম্বেৰ জুহু বীচত থকা নিজঘৰত ৰাখি বলৰাজ চাহানীয়ে মঘাইক আদৰৰ আলহী হিচাপে আপ্যায়িত কৰিছিল। ১৯৫৯চনত মস্কোত অনুষ্ঠিত আন্তৰ্জাতিক যুৱ মহোৎসৱলৈ গণনাট্যৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে মনোনীত হয়৷ পিছত অৱশ্যে এই যাত্ৰা বাতিল কৰা হয়৷ ১৯৬০ চনত অসমীয়া-বাংলাভাষীৰ মাজত হোৱা আলোড়নৰ সময়ত সাম্প্ৰদায়িক সংহতিৰ বাবে অসম ভ্ৰমণ কৰা শিল্পী দলক তেঁও সহযোগিতা আগবঢ়াইছিল৷
কথাছবি জগততো মঘাই ওজাই ঢোলৰ ছেও দেখুৱাই খ্যাতি আৰ্জিছিল। তেওঁ অংশগ্ৰহণ কৰা কথাছবি কেইখন হ'ল - "পিয়লি ফুকন" (অসমীয়া), "তৃষ্ণা" (হিন্দী), "মাহুত বন্ধুৰে" (বাংলা), "ৰঙা পুলিচ", আৰু "প্ৰতিধ্বনি" (অসমীয়া) । ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ভালেমান মঞ্চনাট আৰু অনাতাঁৰ নাটৰ লগতো জড়িত আছিল। গ্ৰামোফোন ৰেকৰ্ড কৰা "খৰা শিয়ালৰ বিয়া", "ভাৰত স্বাধীনতা" আদি নাটত তেখেতে ঢোল বাদ্য পৰিবেশন কৰিছিল। 'মেঘে গজা', 'বৰষুণ অনা', 'ৰেলগাড়ী চলা' নামৰ ৰেকৰ্ড ওজাৰ স্বকীয় প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰ হৈ ৰৈছে।
১৯৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেলেঙত থকা নিজা বাসভৱনত মঘাই ওজাৰ মৃত্যু হয়।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী
সোণোৱাল কছাৰী
সোণোৱাল কছাৰী সকল উজনি অসমৰ এক ভূমিপুত্ৰ চীনা তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী। সোণোৱাল কছাৰীসকল মান-তিব্বতীয় গোষ্ঠীৰ বড়ো-কছাৰী ঠালৰ অন্তৰ্গত আৰু অসমৰ ধেমাজি, লখিমপুৰ, তিনিচুকীয়া আৰু ডিব্ৰুগড় জিলাত বিস্তাৰিতভাৱে বসবাস কৰে। শিৱসাগৰ, যোৰহাট, গোলাঘাট, মাজুলী, শোণিতপুৰ আৰু পূৰ্বভাৰতৰ নগাভূমি আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান ঠাইতো বিক্ষিপ্তভাৱ বসবাস কৰা দেখা যায়। সোণোৱাল কছাৰীসকল উজনি অসমত বসবাস কৰি অহা এক প্ৰাচীনতম জনজাতি। সোণোৱাল কছাৰীসকল মঙ্গোলীয় গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত তিব্বত-বৰ্মী ভাষাভাষী শাখাৰ অসম-বৰ্মী এক জনগোষ্ঠী ।
ইতিহাস
আহোম ৰজাসকলে সোৱণশিৰি নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ বুটলা কাম কৰা নিয়োগ কৰা কছাৰীসকলক সোণোৱাল খেলত সংগঠিত কৰা হৈছিল। এই কছাৰীসকলক সোণোৱাল কছাৰী নামেৰে জনাজাত হ’ল।।  সোণোৱালসকলৰ মাজত মুখ বাগৰি অহা এক লোক কথাৰ মতে, উজনি অসমত থকা কেইঘৰমান সোণোৱাল কছাৰীয়ে আউনিআটীয় গোসাঁই কেশৱ দেৱগোস্বামীক অলৌকিক গুণসম্পন্ন লোক জ্ঞান কৰি বাঁহ চুঙাৰে এচুঙা সোণ দক্ষিণা দি তেওঁৰ ওচৰত শৰণ লোৱা বাবে এইসকল কছাৰী সোণোৱাল কছাৰী হ’ল বুলি কিছুমানে ক’ব বিচাৰে। বৰ্তমান এওঁলোকৰ জনসংখ্যা প্ৰায় আঢ়ৈ লাখৰ (২,৫০,০০০) ওচৰাওচৰি।
বংশমূল
সোণোৱাল কছাৰীসকলে নিজকে মহাবীৰ বলীৰজা, প্ৰহ্লাদ, ভগদত্ত, বাণৰজা, নৰকাসুৰ আৰু ভাস্কৰ বৰ্মন আদিৰ উত্তৰ পুৰুষ বুলি ভাবে। বলীৰজা, বিষ্ণুপুৰাণৰ মতে যাক ভগৱান বিষ্ণুৱে পাতাল পুৰীলৈ নিৰ্বাসণ দিছিল, তেওঁকেই সোণোৱাল কছাৰীসকলে তেওঁলোকৰ আদিৰজা বুলি গণ্য কৰে। (সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ হাইদাং হুচৰি গীতত এই কথাৰ উল্লেখ পোৱা যায়)। হাইদাং গীতসমূহত সোণোৱাল কছাৰীসকলে ডিমাপুৰৰ পৰা স্থানান্তৰিত হোৱাৰ কথা উল্লেখ আছে। কছাৰী বুৰঞ্জীৰ মতে সোণোৱালসকলৰ ৰজা মাণিক্যৰ ৰাজ্য চুতীয়াৰ শদিয়া ৰাজ্যৰ দক্ষিণত দিখৌ আৰু দিহিং নৈৰ মাজত সীমাবদ্ধ আছিল।
যদিও সকলো কছাৰীৰে মূল একেটাই যদিও কছাৰীৰ কেইটামান ঠাল হৈছে-
সোণোৱাল কছাৰীসকল হাম্মুচা ঠালৰ উত্তৰ পুৰুষ।
সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ মাজত প্ৰচলিত লোককথাত এনেধৰণৰ বিৱৰণ পোৱা যায়:
সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ আৰাধ্য দেৱতা খ্ৰীং ৰজাৰ আশীৰ্বাদত মাণিকৰ স্ত্ৰীৰ গৰ্ভত এটা মেকুৰীৰ জন্ম হয়। মেকুৰীটো সৰিয়হৰ দুলিত থোৱাত আচৰ্য্যকৰভাৱে ই সোণালী ৰঙৰ হৈ পৰে। খ্ৰীং ৰজাৰ পৰা এনে স্বৰ্গীয় উপহাৰ লাভ কৰি মাণিক হালালীৰ ৰজা হ’বলৈ সক্ষম হয়। কালক্ৰমে ৰজা মাণিকৰ নাতিয়েক মুকুতা হালালী ৰাজ্যৰ ৰজা হয়। এইটো নিশ্চিত যে উত্তৰ আৰু উত্তৰপূব দিশৰ পৰা অতি কমেও দুটা জনপ্ৰবাস ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত প্ৰৱেশ কৰিছিল। এটা জনপ্ৰবাস তিস্তা, ধৰলা আৰু সোণকোষ নদীৰ উপত্যকায়েদি বেঙ্গল আৰু অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল আৰু আনটোৱে উজনী অসমৰ সোৱণশিৰি, দিবাং আৰু দিহং নদীৰ উপত্যকায়েদি অসমত উপত্যকাত প্ৰৱেশ কৰিছিল আৰু সোণোৱালসকল সম্ভৱতঃ দ্বিতীয়টো জনশ্ৰোততহে অসমত প্ৰৱেশ কৰে।
বংশ বৃক্ষ
মিৰি, ডফলা, বড়ো, ৰাভা, ডিমাচা, নগা, শ্যাম, কোঁচ আৰু আহোম আদি মূলৰ পৰা সোনোৱাল কছাৰীত অন্তৰ্ভুক্তি হোৱা আৰু নটা বংশ পোৱা যায়। সেই কেইটা হ’ল-
ওপৰত উল্লেখ কৰা বংশ বিলাক সৰ্বমুঠ ১০৮টা সঁচ বা পৰিয়ালত বিভক্ত হৈছে। পৰিয়াল বিলাকৰ নাম তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:
বংশ আৰু সঁচ বিলাকৰ মাজত তেজৰ সম্বন্ধ থকা গতিকে সোণোৱালসকলৰ মাজত একে সঁচ আৰু বংশৰ মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ। একবিবাহ প্ৰথাই সোণোৱাল সমাজত প্ৰচলিত নিয়ম যদিও একাধিক বিবাহ নিষিদ্ধ নহয়। দুয়ো পক্ষৰ সন্মতি মৰ্মে বিপত্নীক বা বিধবাসকলে পুনৰ্বিবাহ কৰাত বাধা নাই। সোণোৱাল কছাৰীসকলে তেওঁলোকৰ নামৰ পাছত সঁচৰ নাম প্ৰতিসৰ্গ হিচাবে ব্যৱহাৰ কৰাৰ উপৰি শইকীয়া, বৰশইকীয়া, হাজৰিকা, বড়া, বৰুৱা, ডেকাবৰুৱা, দাস আদি উপাধিও ব্যৱহাৰ কৰে। সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ বৰ্তমান নিজ ভাষা নেথাকিলেও তেওঁলোকৰ মাজত কথিত উপভাষা প্ৰচলিত হোৱা দেখা যায়। সোণোৱাল কছাৰীসকলে প্ৰধানকৈ মান্য অসমীয়া ভাষাকে ব্যৱহাৰ কৰিলেও তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উপভাষাৰ ভালেমান শব্দ অভিধানত পোৱা নেযায়।
খাদ্যাভ্যাস
সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ খাদ্যাভ্যাসত সিদ্ধ ভাত, তৰকাৰী, মাছ, মাংস আদিয়েই প্ৰধান। সোণোৱাল কছাৰীসকল সাধাৰণতে আমিষ ভোজী। সোণোৱাল কছাৰীসকলে তেওঁলোকৰ দৈনন্দিন আহাৰত অতি ক্ষুদ্ৰ পৰিমাণৰ মচলা আৰু জালকীয়া ব্যৱহাৰ কৰে। সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ খাদ্যাভ্যাসত জনজাতিয় অতুলনীয় সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাগত বৈশিষ্ট্যবিদ্যমান। ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ বাবে সোণোৱাল কছাৰীসকলে কিছুমান জীৱ-জন্তুৰ মাংস অখাদ্য হিচাবে জ্ঞান কৰে যেনে কুকুৰ, মেকুৰী আৰু গোমাংস ইত্যাদি। মহিলা আৰু বৃদ্ধ-বৃদ্ধাৰ ক্ষেত্ৰত খাদ্যৰ বাধা অধিক পৰিলক্ষিত হয়। সোণোৱাল কছাৰীসকলে অধিক মচলাযুক্ত আহাৰ পচন্দ নকৰে। মাছ সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ অতি প্ৰিয় খাদ্য। তেওঁলোকে দাতি-কাষৰীয় নৈ-বিলৰ পৰা মাছ ধৰি আনি বিধে বিধে তৃপ্তিকৰ আঞ্জা তৈয়াৰ কৰি লয়। সোণোৱাল কছাৰীসকলে নানাবিধ পোক পৰুৱাও হাবিৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰি আনি খাদ্য হিচাবে গ্ৰহণ কৰে। কোমল চাউল, চিৰা, পিঠা, চেৱা দিয়া বৰা ভাত, চাউলচুঙা, টোপোলা ভাত ইত্যাদি জল পান হিচাবে ব্যৱহাৰ কৰে। সোণোৱাল কছাৰীসকলে চাউল আৰু ফলৰ পৰা নানাবিধ পানীয় তৈয়াৰ কৰি লয়। সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ কেইবিধমান স্বকীয় পানীয় হ’ল- মদ, ৰহি মদ আৰু গুৰৰ লালিৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা চেৰাপ। সোনোৱাল কছাৰীসকলে পুৰুষ-নাৰী, ল’ৰা-বুঢ়া সকলোৱে মিলি একেলগে পানীয় গ্ৰহণ কৰাত কোনো বাধা নাই।
বস্ত্ৰ আৰু সাজপাৰ
গাঁৱত থকা সোণোৱাল কছাৰীসকলে নানা বৰণীয়া আটক ধুনীয়া সাজপাৰ পৰিধান কৰে। সম্ভ্ৰান্ত পুৰষসকলে সাধাৰণতে ধুতী আৰু কামিজ পিন্ধি মূৰত পাগুৰী আৰু কান্ধত চেলেং চাদৰ লয়। সাধাৰণ চহালোকে আঁঠুৰ মূৰলৈকে চুৰীয়া পিন্ধি গাত হাচতি লয়। সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ বয়ন শিল্প এক পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতি। ঘৰতে সাজি লোৱা তাঁতৰ শালত সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ তিৰোতাসকল কাপোৰ বোৱাত বৰ পাকৈত। ছোৱালী বিয়া দিওঁতে ছোৱালীক তাঁতৰ শাল এযোৰ যৌতুকত দিয়াতো প্ৰায় বাধ্যতামূলক। সোণোৱাল কছাৰী শিপিনীসকলে ঘৰতে বৈ লোৱা এড়ীচাঁদৰ, বৰকাপোৰ আদি গৰম কাপোৰ আৰু ৰংচঙীয়া ফুল বচা মুগা আৰু পাটৰ চাঁদৰ, মেঠনি, মেখেলা, ৰিহা, কপাহি মেখেলা, কপাহী চাঁদৰ, চুৰীয়া, ধুতী, হাচুটি, গামুচা, তিয়নি, একাঠীয়া, চেলেং কাপোৰ আদি সোণোৱাল কছাৰী শিপিনীসকলৰ শিল্পীসূলভ প্ৰতীক। সোণোৱাল কছাৰী মহিলাসকলে মূৰ ঢাকিবলৈ সদায় টকয়া ব্যৱহাৰ কৰে। গাম খাৰু বা হাঁচৰমৰা খাৰু, কেৰু, জাংফাই কেৰু, ঠুৰিয়া, বিৰী, জোনবিৰি, কংকন, ডুগডুগি, লাটুমনি, মাদুলি আদি পৰম্পৰাগত আ-অলঙ্কাৰ সোণোৱাল কছাৰী মহিলাসকলে ব্যৱহাৰ কৰাত ৰুচি দেখুৱায়।
সোণোৱাল কছাৰী পুৰুষসকলৰ জাতিগত প্ৰতীকি হাচুটিখনৰ বিশেষত্ব এইয়ে যে ইয়াৰ ৰং সোণ বৰণীয়া আৰু দুয়োপাৰে সাতডাল, সাতডালকৈ চৌধ্যডাল সেউজীয়া বৰণৰ আঁচুসূতাৰে পাৰি দিয়া। এই চৌধ্যডাল পাৰিয়ে সোণোৱাল সকলৰ চৌধ্য বংশকে সূচায়। পুৰুষসকলে জাতিগত সাজ হিচাপে গাত গাতুং চোলা আৰু ঘৰতে বোৱা কপাহী চুৰীয়া পিন্ধে।
ধৰ্ম
সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্ম থাকিলেও সৰ্বশক্তিমান একঈশ্বৰ আৰু পৰজন্মত বিশ্বাস কৰে। সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ এটা ভাগে এতিয়াও চৈতন্যবাদ আৰু জড়োপাসনাত বিশ্বাস ৰাখে। তেওঁলোকৰ মতে, বিপদৰ সময়ত পূৰ্বপুৰুষসকলৰ আত্মাই সহায় কৰে আৰু সেই বিশ্বাসতেই পূৰ্বপুৰুষসকলৰ আত্মাৰ সন্তুষ্টিৰ অৰ্থে পূজা-পাতল কৰে। সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ মাজত সত্ৰসংহতি সোমোৱাৰ আগেয়ে পূৰ্বপুৰুষসকলৰ আত্মাৰ পূজা-পাতলতেই বিশ্বাস ৰাখিছিল। সোতৰ শতিকাৰ মাজ ভাগত সত্ৰাধিকাৰীৰ প্ৰভাৱত সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ মাজত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচলন হয় আৰু বৰ্তমান সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ সৰহ সংক্ষকেই বৈষ্ণৱ। সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ সকলো গাঁৱতে একোটা স্বকীয় নামঘৰ দেখা যায় যিয়ে তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় আৰু সংস্কৃতিৰ পৰম্পৰা বহন কৰি আহিছে। সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ অন্য দেৱ-দেৱীক নমনা বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰতি বিশ্বাস থাকিলেও তেওঁলোকে এতিয়াও পুৰণিকলীয়া ধৰ্মাচাৰ পদ্ধতিক সম্পূৰ্ণৰূপে এৰি পেলাব পৰা নাই। তেওঁলোকে এতিয়াও তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত উপাস্য দেৱ-দেৱীক পূজাপাতল কৰি আহিছে। তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত বিশ্বাস মতে, এতিয়াও সমাজৰ হিতাৰ্থে বিভিন্ন জীৱ-জন্তু আৰু গছ-গছনিক উপাসনা কৰে।
সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ পূজা-পাৰ্বণ দুই ধৰণৰ; সামোহিক আৰু পৰিয়াল কেন্দ্ৰিক। একোটা পৰিয়ালৰ সুখ-শান্তিৰ বাবে ঘৰুৱা দেৱ-দেৱীক আৰু সমোহ ৰাইজৰ বাবে বিশেষ বিশেষ দেৱ-দেৱীক সমজোৱাভাৱে পূজা-পাতল কৰে। বাইথ’ পূজা, বাঘদেউ পূজা, গাতিগীৰি সবাহ, গজাই ভোজ, সৰগদেউ পূজা, গোকালিকা পূজা, জলখাই পূজা, ক’লাচামোন পূজা, ৰঙাচামোন পূজা, বৰচামোন পূজা, ক্ষেত্ৰ পূজা, কেঁচাইখাতী গোঁসানী পূজা, আচাৰকটা পূজা, তাপচিলিং পূজা, বুঢ়াবুঢ়ী থানৰ পূজা, বলিয়াবাবা থানৰ পূজা, ভূৰুলী-হাবুকী থানৰ পূজা, কলীআই থানৰ পূজা, লখিমী তোলা সবাহ, ভুৰ উটোৱা সবাহ, বালি সবাহ, চেঙেলী মাছৰ সবাহ, নৰাচিঙা সবাহ, বাটৰ সবাহ, ফল-মূলৰ সবাহ, মিঠৈ বটা সবাহ, বৰ সবাহ আদি সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ সামোহিক পূজা পাতল। খিন ভঙা, বুঢ়া পোহা, চাউল খুউৱা, মৰাক দিয়া, পিৰি দিয়া, ন-পুৰষৰ সকাম, লখিমী মতা, বাৰিচুকৰ সকাম, আয়ুস তোলা সকাম, আই মতা, আপেশ্বৰী সবাহ, বাটৰুৱা সকাম, গৰখীয়া সবাহ, গা-চলনি দিয়া, উজান মাছ ধৰা পূজা, ডাঙৰ গছ কটা পূজা, হাবি জুই জলোৱা পূজা, চিটিকা পতা পূজা, কাছ-ঘাঁহ কটা পূজা, চুমনী পূজা, কচুকুৱঁৰী পূজা, ডাঙৰীয়া পূজা, গাতিগুৰী সকাম বা হাবি কাম আদি সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ ব্যক্তিগত ঘৰুৱা পূজা পাতল।
সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ আৰাধ্য দেৱতা ৰজা খ্ৰীং দেউতাৰ সম্পৰ্কে:
পৃথিৱীৰ প্ৰত্যেকটো জনগোষ্ঠীৰ মাজতে প্ৰত্যেকটো জনগোষ্ঠীৰে নিজ নিজ বিভিন্ন ধৰ্ম্ম-সংস্কৃতি বা লোকাচাৰ, লোকবিশ্বাস, লোকসাহিত্য, লোকসংগীত, স্বতন্ত্ৰভাৱে প্ৰচলিত হৈ থকা দেখা যায়। পৃথিৱীৰ আন আন জনগোষ্ঠীৰ দৰে সোণোৱালসকলৰ মাজতো নিজাকৈ বিভিন্ন ধৰ্ম্ম-সংস্কৃতি বা লোকাচাৰ, লোকবিশ্বাস, লোকসাহিত্য, লোকসংগীত স্বতন্ত্ৰ ভাবে প্ৰচলিত হৈ আহিছে। সোণোৱালসকলৰ ধৰ্ম্ম-সংস্কৃতি বা লোকাচাৰ, বুলিলে সমাজ জীৱনত পালন কৰি অহা ধৰ্ম্মীয় অনুষ্ঠানসমূহ; বসবাহ কৰিবলৈ বিভিন্ন ধৰণৰ ঘৰ-বাৰী, অহিলাপাতি তৈয়াৰ কৰাৰ পদ্ধতি; জীয়াই থাকিবলৈ জীৱিকাৰ বাবে কৰা খেতি-বাতি, চিকাৰ কৰাৰ পদ্ধতি; বছৰটোৰ বিভিন্ন সময়ত উদযাপন কৰা বিভিন্ন উৎসৱ পাৰ্বন, বিয়াবাৰু আদি; সুস্বাস্থ্যৰ বাবে কৰা জৰা-ফুকা, বেজ-বেজালিসমূহ; জন্ম-মৃত্যুৰ বাবে কৰা বিভিন্ন নীতি-নিয়মবিলাক; অৱসৰ বিনোদনৰ বাবে কৰা বিভিন্ন খেল-ধেমালি, গীত-মাত, উপকথা, কাহিনি ইত্যাদি। সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ কিছুমান লোকাচাৰত বাহ্যিক প্ৰভাৱ পৰি লোকাচাৰৰ মৌলিকতাত হানি ঘটাইছে যদিও প্ৰায় বিলাক লোকাচাৰেই তেওঁলোকৰ নিজস্ব বৈশিষ্ট্য আৰু মৌলিকতা বহন কৰি আহিছে। সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ ধৰ্ম্মীয় অনুষ্ঠান বিলাকৰ ভিতৰত ১/ খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা ২/ ভুৰুলী-হাবুকীৰ পূজা ৩/ বাঘদেউ পূজা ৪/ গাতিগিৰি পূজা ৫/ গজাই পূজা ৬/ সৰগদেউ পূজা ৭/ জলখাই পূজা ৮/ কোলাচামোন পূজা ৯/ ৰঙাচামোন বা ৰঙা-ৰাঙলী পূজা ১০/ বৰচামোন পূজা ১১/ ক্ষেত্ৰদেৱতাৰ পূজা ১২/ খীন ভঙা পূজা ১৩/ তাপচিলিঙ পূজা ১৪/ গোকালিকা পূজা ১৫/ বুঢ়া-বুঢ়ীৰ পূজা ১৬/ বলিয়া বাবাৰ পূজা ১৭/ কেঁচাই খাইতীৰ পূজা ১৮/ আই থানৰ পূজা ইত্যাদি। সোণোৱালসকলে পালন কৰি অহা সবাহসমূহ হ’ল ১/ লখিমী সবাহ ২/ ভূৰ উটোৱা সবাহ ৩/ বালি সবাহ ৪/ চেঙেলী মাছৰ সবাহ ৫/ নৰাচিগা সবাহ ৬/ গৰখীয়া সবাহ ৭/ ফল-মূলৰ সবাহ ৮/ মিঠৈ বটা সবাহ ৯/ আপেস্বৰাৰ সবাহ ১০/ বৰসবাহ ১১/ বাটৰ সবাহ আদি। সকামৰ ভিতৰত ১/ বুঢ়া পোহা ২/ চাউল খোওৱা ৩/ মৰাক দিয়া ৪/ পিৰি দিয়া ৫/ নপুৰুষৰ সকাম ৬/ আই সকাম ৭/ লখিমী সকাম ৮/ বাৰীৰ চুকৰ সকাম ৯/ চুমনি বা মুগা পোহা সকাম ১০/ উজান ধৰা সকাম ১১/ গছ কটা সকাম ১২/ হাবিত জুই জলোৱা সকাম ইত্যাদি।
সোণোৱালসকলৰ এই সকলোবোৰ লোকাচাৰতেই সোণোৱালসকলৰ নিজস্ব বৈশিষ্ট্য আৰু মৌলিকতা বহন কৰিছে আৰু এই বিলাক লোকাচাৰ সোণোৱালসকলে ঐতিহ্যৰে পৰা নিজাববিয়াকৈ মৌলিকতা ৰক্ষা কৰি স্বতন্ত্ৰভাৱে পালন কৰি আহিছে। বিশেষভাৱে সোণোৱালসকলৰ পৰম আৰাধ্য দেৱতা খ্ৰীং খ্ৰী বাইথ’ পূজাৰ যি লোকবিশ্বাস বা লোকাচাৰ বা পৰম্পৰা তাত অদ্যাপি কোনো বাহ্যিকতাৰ প্ৰভাৱ পৰা নাই। সোণোৱাল সকলৰ হাইদাং দে বা হাইদাং গীতৰ ৰচনাশৈলী, গীতৰ সঞ্চাৰ আৰু তাৰ দৰ্শনে সোণোৱালসকলৰ এক স্বকীয় পৰম্পৰাকে বহন কৰিছে।
খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজা প্ৰথমতে আৰম্ভ হৈছিল অৰণ্যৰ মাজত গছৰ গুৰিত। কালক্ৰমে গজাই গুৰুদেউৰ নিৰ্দেশ মৰ্মে পূজাৰীৰ ঘৰলৈ লৈ অহা হয়। গৰখীয়াসকলে হাবিৰ মাজত গৰু চাৰি থাকোঁতে গৰখীয়াসকলৰ মাজতে এই পূজা আৰম্ভ হয়। শিৱই মাধপুৰুষ আৰু পাৰ্ৱতীয়ে সুৰেশ্বৰীৰ ৰূপ ধৰি সোণোৱালসকলৰ মাজলৈ আহি কৈৰাতীয় আচাৰ ব্যৱহাৰেৰে সোণোৱালসকলক জীৱন ধাৰণৰ আভাস দিয়ে। গৰখীয়াসকলৰ মাজত মাধপুৰুষে ঘাই গৰখীয়া হৈ গৰু-গাই বিলাক নিৰাপদে থাকিবলৈ গন্ধসৰৈ গছৰ গুৰিত ফৰিং বলি দি পূজা কৰিবলৈ গৰখীয়াসকলক উপদেশ দিয়ে। মাধপুৰুষৰ উপদেশ মতে গৰখীয়াসকলে ফৰিং বিচাৰি আনি গন্ধসৰৈ গছৰ তলত উলুখেৰৰ পাতেৰে ফৰিং বলি দি গীত-মাতেৰে গীত-মাতৰ সঁজুলি সমোহ জামুক গছৰ তলত মাধপুৰুষক সঁপি দি এই খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ সূচনা কৰিছিল। এই কাম কেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল তাক ঠাৱৰ কৰাটো সম্ভৱ নহয়। পূৰ্বৰ পৰম্পৰা অনুসৰি প্ৰতি বছৰে দৌল পূৰ্ণিমা মাহৰ শুক্লপক্ষৰ দ্বিতীয়টো সোমবাৰে শিৱৰাত্ৰিৰ পাচত (১৩নং চন্দ্ৰমাহত ) সোণোৱালসকলৰ খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’ পূজাভাগ আগ বঢ়োৱা হয়।
পূজাৰ আৰাধ্য দেৱতা জনক খ্ৰীং ৰজা বোলা হয়। খ্ৰীং শব্দৰ তাৎপৰ্য এনে ধৰণৰ। খ, ৰ, ঈ আৰু ং, এই চাৰি বৰ্ণ লগ লাগি খ্ৰীং শব্দ গঠিত হৈছে। অৰ্থ হৈছে চাৰিমুঠি জীৱ- উৰণ, বুৰণ, গজন আৰু ভ্ৰমণ, এই চাৰিমুঠি জীৱৰ ত্ৰানকৰ্তা বা ৰক্ষক। সোণোৱালসকলে বাইথ’ মন্দিৰৰ পূজাৰী জনক ৰাজাগুৰু বা দেউতা বুলি সম্বোধন কৰে। মন্দিৰৰ মূল খুটাটো মুধচৰ ওপৰলৈ ওলাই যোৱাকৈ কলডিলৰ আকৃতিৰে গঢ়া হয়। কলডিলৰ তাৎপৰ্য হ’ল প্ৰজনন ক্ষমতা। মূল খুটাৰ গুৰিত দুখন হেতামাৰি লগাই দি দুয়োফালে দুটা চাৰিমুখীয়া মাটিৰ চাকী জলোৱা হয়। এটা চাকিৰ চাৰিডাল শলিতাই খ্ৰীং ৰজা, গজাই, মনাই আৰু ফুলকোঁৱৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু আনটো চাকিৰ চাৰিডাল শলিতাই উৰণ, বুৰণ, গজন আৰু ভ্ৰমণ এই চাৰিমুঠি জীৱক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এই চাকি দুটাক পুৰুষ আৰু প্ৰকৃতীৰ প্ৰতীক বুলিও গণ্য কৰা হয়। বাইথ’ পূজাৰ সময়ত খ্ৰীং ৰজাৰ পূজাৰ উপৰিও মন্দিৰৰ বাহিৰত ভূৰুলী আইৰ পূজাভাগ আগ বঢ়োৱা হয়। বাইথ’ শালৰ পূজাৰীক বাইথ’ বা ৰাজাগুৰু আখ্যা দিয়া হয় আৰু ভূৰুলী শালৰ পূজাৰীক শইকীয়া বোলা হয়। মূল খুটাৰ সৈতে ৬টা কুমৰ খুটা আৰু পালিখুটা ১৪টাৰে তিনিচলিয়াকৈ মন্দিৰ নিৰ্মান কৰি এখন মূল দুৱাৰ ৰখা হয়। এই খুটা কেইটাৰ মূল খুটাৰ সৈতে ৬টা কুমৰ খুটা লগাই ৭টা খুটাই সোণোৱালসকলৰ সাতখেল আৰু ১৪টা পালি খুটাই চৌদ্ধ বংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। তিনিখন চালে খ্ৰীং ৰজা, গজাই আৰু মনাইক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মন্দিৰৰ মূল খুটাৰ চাৰিওফালে নভনী লখিমীৰ উদ্দেশ্যে নটা চাকি জলোৱা হয়। সোণোৱালসকলৰ মতে নভনী লখিমীসকলৰ নাম এনে ধৰণৰ: চেংদৈ, বেংদৈ, হাক্লাদৈ, ফাকলাদৈ, দোনদৈ, কুলাদৈ, দেউবুঢ়ী, সোমবুঢ়ী আৰু বুধবুঢ়ী আই। ভূৰুলী শালত কৰা তেত্ৰিচ কোটি দেৱতাৰ নাম বিলাকে সোণোৱালসকলৰ স্বকীয়তাৰ এক বিশেষ তাৎপৰ্য বহন কৰিছে। তেত্ৰিচ কোটি দেৱতাসকল যেনে: ফুলকোঁৱৰ, ভূৰুলী, হাবুকী, বুঢ়া-বুঢ়ী, বলিয়া বাবা, টকালি পৰা, হুহুৰি বোৱা, ঢোল কুবুৱা, কুলামন, ৰিগিৰাগাম, চাৰিবুঢ়া, চাৰিগোঁসাই, ওঠৰকোঁৱৰ, বৰগাতিয়াল, জলখাই, বৰচামুন, সাতভাই, চেলাযখ, লোহিত কোঁৱৰ, বৰমবাহু, হৰিচৰণ, ৰঙাচৰণ, নমতা, সমতা, হেলৌ, দেলৌ, কনৈ, কণকণ, বায়ুৰ, বাংৰি, বৰুণ, সাতভাই ডাঙৰীয়া, নাক্লেং, চাক্লেং, সূৰ্য্য, থলৰ নভনী, কুবেৰ বুঢ়া-বুঢ়ী, নভনী লখিমী, হৰ, পাৰ্ৱতী, সৱস্বতী, আইৰ নভনী, জল কুবেৰ, জলৰ নভনী, ৰাজ মৰাক ইত্যাদি। তেত্ৰিচ কোটি দেৱতাৰ এই নামকৰণে সোণোৱালসকলৰ মাজত প্ৰচলিত এক বিশেষ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ উমৈহতীয়া লোকাচাৰ বা সংস্কৃতিকেই প্ৰতিপন্ন কৰিছে।
জাতীয় উৎসৱ
সোনোৱাল কছাৰীসকলে বৰ উৎসাহ আৰু উদ্দীপনাৰে তেওঁলোকৰ স্বকীয় জাতীয় উৎসৱ উদযাপন কৰে। অনান্য অসমীয়া সমাজৰ দৰেই সোনোৱাল কছাৰীসকলৰো বিহু কেইটাই তেওঁলোকৰ জাতীয় উৎসৱ। বহাগ বিহু|বহাগ বা ৰঙালী বিহু, মাঘ বিহু|মাঘ বা ভোগালী বিহু আৰু কাতি বিহু সোনোৱাল কছাৰীসকলে বৰ ৰং-ৰহস্য আৰু উল্লাহেৰে পালন কৰে। উৎসৱ, বিয়া, শস্য চপোৱা আদি যিকোনো আনন্দৰ মুহূৰ্তত সোনোৱাল কছাৰী সকলে নাচি-বাগি আনন্দত মতলীয়া হৈ পৰে।
সোণোৱাল কছাৰীসকলে বৰ উৎসাহ আৰু উদ্দীপনাৰে তেওঁলোকৰ স্বকীয় জাতীয় উৎসৱ উদযাপন কৰে। অনান্য অসমীয়া সমাজৰ দৰেই সোণোৱাল কছাৰীসকলৰো বিহু কেইটাই তেওঁলোকৰ জাতীয় উৎসৱ। বহাগ বা ৰঙালী বিহু, মাঘ বা ভোগালী বিহু আৰু কাতি বা কঙালী বিহু সোণোৱাল  কছাৰীসকলে বৰ ৰং-ৰহস্য আৰু উল্লাহেৰে পালন কৰে। উৎসৱ, বিয়া, শস্য চপোৱা আদি যিকোনো আনন্দৰ মুহূৰ্তত সোণোৱাল  কছাৰী সকলে নাচি-বাগি আনন্দত মতলীয়া হৈ পৰে।
ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান সমূহ
১/ গজাই ডাঙৰীয়াৰ সকাম সোণোৱালসকলৰ খ্ৰীং ৰাজা বাইথ’ দেৱতাৰ পাচতেই উপাচ্য দেৱতা হ’ল ‘গজাই ডাঙৰীয়া’। এই জনা দেৱতাকে সোণোৱাল সকলে গুৰু হিচাবেও মান্য কৰে। “খ্ৰীং ৰাজা ধৰণী, গজাই গুৰু ঢাকনী”। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল, সৃষ্টিকৰ্তা খ্ৰীং ৰাজা আৰু পালন্তা গজাই গুৰু। গজাই গুৰু ডাঙৰীয়াৰ নিৰ্দ্দেশ অনুসৰিয়েই সোণোৱালসকলৰ সকলো পূজা-পাৰ্ৱন, নীতি-নিয়ম, জীৱন ধাৰণ প্ৰণালী আদি প্ৰচলন হ’ল। গৰখীয়া লৰাহঁতে গৰু চাৰি ফুৰোঁতে উঁই হাফলুতে উলুখেৰৰ পাতেৰে ফৰিং কাটি পূজা কৰিছিল। তাতে গজাই দেউৱে আৱিৰ্ভাৱ হৈ গৰখীয়া লৰাহঁতক জীৱন ধাৰণ প্ৰণালীৰ শিক্ষা দি যায়। সেয়ে আজিও সোণোৱালসকলে ঘৰৰ ভেটি তুলিবলৈ আৰু ঘৰ মুচিবলৈ উঁই হাফলুৰ মাটি নলগায়। গজাই দেউৱে বুঢ়ামুদৰী পৰিয়ালত ধন নাম লৈ জন্ম লৈ মানুহক বেহা-বেপাৰ কৰিবলৈও শিকায়। গজাই দেৱে নাৱেৰে বেহা কৰিবলৈ ধন দি মানুহ লগাই ন-দিহিঙত পৰাকৈ এটা দীঘল খালো খন্দাইছিল। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ আলুবাৰী নামৰ থাইত ‘ধনে খন্দা সূঁতি’ নামেৰে এতিয়াও আছে। “ধন ধন ঐ হয়েকি অহয়ে হয়। আইক লয়ে গ’লে সাউদ সদাগৰে, ভৰা দি নাওতে বোজা। বোপাইক লৈয়ে গ’লে শুকুলী হাতীয়ে, কোন দেশত পাতিলে ৰজা”। এইয়া সোণোৱালসকলৰ হুচৰীত গজাই দেউক উদ্দেশি গোৱা এফাকি ঘোষা আৰু পদ। গজাই দেউৱে চাৰিবাৰ জন্ম লৈছিল বুলি জনা যায়। গজাই ডাঙৰীয়াই ধ্যানৰ যোগেদি ভৱিষ্যতবাণী কৰিব পাৰিছিল। এবাৰ কেবাদিনো ধ্যানত থাকোঁতে কোনোবা এজনে মৃত বুলি ঘোষণা কৰাত জ্ঞাতিয়ে তেওঁৰ জীৱন্ত দেহটো দাহ কৰি পেলায়। গজাই ডাঙৰীয়াৰ আত্মাই ঘোষণা কৰা জনক “কুকুৰাৰ জনম লবি আৰু তোকো জীয়াই জীয়াই পুৰি মাৰি মানুহে খাব আৰু তাৰ ভাগ পালেহে মই সন্তুস্ত হ’ম, তেতিয়াহে জ্ঞাতিয়ে উদ্ধাৰ পাব”, এই বুলি অভিশাপ দিয়ে। সেয়ে গজাই দেউৰ সকামত পক্ষী এটা জীয়াই জীয়াই পুৰি মৰা হয়। সোণোৱালসকলৰ প্ৰত্যেকখন গাঁৱতে গজাই ডাঙৰীয়াৰ থান থাকিব লাগে। ডাঙৰীৰ লাইনা গাঁৱৰ বাহিৰে সোণোৱালসকলৰ সকলো গাঁৱতে বছৰেকত এবাৰহে গজাই দেউৰ সকাম কৰা হয়। লাইনা গাঁৱত বছৰত পাঁচটাকৈ গজাই দেউৰ সকাম কৰা হয়। প্ৰতিখন সোণোৱাল গাঁৱতে বহাগ বিহুৰ পাচত জেঠ মাহত, এজাৰ ফুল ফুলি বাঁহৰ গাজ ওলালে গজাই দেউৰ সকাম সমাজৰ মঙ্গলৰ বাবে অনুষ্ঠিত কৰা হয়। বৰমাল/আঁঠুৱাল বংশৰ বুঢ়ামুদৰী আৰু মুদৰী পৰিয়ালত নিজা ববীয়াকৈ গজাই দেউৰ সকাম কৰে। এই পূজাত পূজাৰী নেথাকে। বেহাৰী নিয়মেৰে মৃতকৰ দহাকাজ কৰা জেষ্ঠ ব্যক্তি এজনক পুৰুহিত হিচাবে লোৱা হয়; অনুপস্থিতিত যি কোনো জেষ্ঠ এজনে পূজাৰ কাম সম্পাদন কৰে। পূজাৰ আৰম্ভণিতে শলিতা, তামোল-পাণ, চাউল, শাক-পাত, তেল-নিমখ, মাধপুৰুষৰ ৰস, সান্দহ, গুৰ, আলোৱা কুকুৰা এটা লৈ পূজাৰী, ৰান্ধনি-বাঢ়নিয়ে সেৱা আগ বঢ়ায়। পূজাৰী গৰাকীয়ে আলোৱা কুকুৰাটো জীয়াই জীয়াই জুইত পুৰি মাৰি তাৰে ৰান্ধনিয়ে খাজি বনায়। পূজাৰীয়ে শলিতা, তামোল-পাণ, ভাত, খাজি, শাক-পাত, মাধপুৰুষৰ ৰস ( নল চুঙাত দিয়া হয় ), সান্দহ, গুৰ ডাঙৰ গছ এজোপাৰ তলত আগ বঢ়াই সেৱা জনাই আশীৰ্বাদ লয়। ইয়াৰ পাচতে উপস্থিত সকলোৱে দেৱতাৰ অৱশিষ্টখিনি গ্ৰহণ কৰি ঘৰাঘৰি হয়। ওভতোঁতে পাচলৈ নেচাই পোনে পোনে ঘৰলৈ গৈ গা ধুইহে ঘৰত সুমুৱা নিয়ম।
বহুৱা নাচত বাদ্যযন্ত্ৰ হিচাপে মেদং (সোণোৱাল কছাৰীসকলে মৃদংগক মেদং বোলে) আৰু তাল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মেদঙৰ তালে তালে গায়ন-বায়ন, বহুৱা, ভূত-প্ৰেত সকলোৱে একেলগে নাচে। বহুৱা দলৰ পিছতে এটা বিহুৱা দলেও মুকলি মঞ্চত বিহু নাচ প্ৰদৰ্শন কৰে। এই নাচ শেষ হোৱাৰ পিছত সকলো ভাৱৰীয়াই গা-পা ধুই গাঁৱৰ এঘৰত একেলগে ভোজ-ভাত খায়।
বৈৱাহিক প্ৰথা
আগেয়েই উল্লেখ কৰা হৈছে যে একবিবাহ প্ৰথাই সোণোৱাল সমাজত প্ৰচলিত নিয়ম যদিও একাধিক বিবাহ নিষিদ্ধ নহয় আৰু দুয়ো পক্ষৰ সন্মতি মৰ্মে বিপত্নীক বা বিধবাসকলেও পুনৰ্বিবাহ কৰাত বাধা নাই। কোনো বিশেষ কাৰণত প্ৰথমা পত্নীৰ অনুমতি সাপেক্ষে পুৰুষে দ্বিতীয় পত্নী গ্ৰহণ কৰাতো বাধা নাই। সোণোৱাল কছাৰী সমাজত অসবৰ্ণ বিবাহো বিৰল নহয়। সোণোৱালকছাৰী সমাজত অভিভাৱকসকলে অসবৰ্ণ বিবাহক মানি লবলৈ টান পায় যদিও সেইয়া ধৰা-বন্ধা নিয়ম নহয়। সোণোৱাল কছাৰী সমাজে কন্যামূল্য গ্ৰহণ নকৰে। বৰ্তমান সোণোৱাল কছাৰী সমাজত পাঁচ বিধ বৈৱাহিক প্ৰথা পৰিলক্ষিত হয়। এই বিলাকৰ ভিতৰত ৫. ৰভা সৰকাই দিয়া বিয়া
সোণোৱাল সমাজত প্ৰচলিত নিয়ম অনুসৰি একে বংশ বা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহ সম্পূৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ। তেনে বিবাহ সংঘটিত হ'লে তেওঁলোকৰ উত্তৰ পুৰুষে তিনিখন মেখেলা পাৰ নোহোৱালৈকে তেওঁলোকক বংশৰ পৰা বহিস্কৃত কৰি ৰখাৰ নিয়ম।
সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ ভাষা
বৰ্তমান সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ স্বীকৃত প্ৰাপ্ত নিজা ভাষা নেথাকিলেও তেওঁলোকৰ মাজত কথিত উপভাষা প্ৰচলিত দেখা যায়। সোণোৱাল কছাৰীসকলে প্ৰধানকৈ মান্য অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিলেও তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উপভাষাৰ ভালেমান শব্দ অসমীয়া অভিধানত এতিয়ালৈকে অন্তৰ্ভুক্তি হোৱা নাই।
পৰিৱৰ্তনৰ ফলত নিৰ্দিষ্ট শব্দ বা সম্পূৰ্ণ ধ্বনিগত পদ্ধতিত প্ৰভাৱ পৰা দেখা যায়। শব্দগত পৰিৱৰ্তন বিলাকৰ মাজত হ’ল, কোনো শব্দ বা ধ্বনিগত বৈশিষ্ট্যক লৈ শব্দ এটাক পুন:স্থাপন, প্ৰভাৱিত হোৱা শব্দটো সম্পূৰ্ণভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্থ হোৱা, নাইবা য’ত কোনো শব্দই নাছিল সেই স্থানত নতুনকৈ কোনো শব্দক যুক্ত কৰা। যেনেকৈ, নিজে নিজৰ ছৱি তোলাটোক ‘চেলফি’ বোলে, যিটো পূৰ্বতে নাছিলেই, ইত্যাদি।
বিশ্বৰ ১১টা সৰ্বাধিক প্ৰচলিত ভাষা হ’ল চীনা, ইংৰাজী, হিন্দী, উৰ্দু, স্পেনীয়, আৰৱী, পৰ্তুগিজ, ৰুচ, বাংলা, জাপানী, জাৰ্মান আৰু ফৰাচী। এই আটাইকেইটা ভাষাই ইন্দো-ইউৰূপীয় ভাষাগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত আৰু পৃথিৱীৰ ৪৬ শতাংশ মানুহেই এই ভাষা কেইটা কয় ।
আটাইতকৈ বেচি ভাষাভাষীৰ দেশ দুখন হ’ল, পাপুৱা নিউগিনি, য’ত ৮৫০ টাতকৈ বেছি ভাষাৰ প্ৰচলন আছে আৰু আনখন ইন্দোনেচীয়া, য’ত ৬৭০টা ভাষা মানুহৰ মুখত শুনা যায়। মহাদেশ হিচাবে বিশ্বৰ ৬০০০টা ভাষাৰ মাজত ১৫ শতাংশ ভাষা দক্ষিণ আৰু উত্তৰ আমেৰিকাত, আফ্ৰিকাত ৩০ শতাংশ, এচীয়া মহাদেশত ৩০ শতাংশ আৰু সকলোতকৈ কম ইয়োৰূপ মহাদেশ য’ত ৩ শতাংশ মাত্ৰ।
এই ভাষা বিলাকৰ মাজত প্ৰায় বিলাক ভাষাই পৰস্পৰৰ সৈতে সংযুক্ত। আকৌ ভালেমান আছে যি বিলাক এক নিৰ্দিষ্ট ভৌগোলিক অঞ্চলত বসবাস কৰা মানুহেহে ব্যৱহাৰ কৰিছিল; বংশধৰৰ অভাৱত সেই ভাষা পৃথিৱীৰ পৰা নি:শেষ হৈ গৈছে।
ভাষা আৰু ভাষাত শব্দৰ ব্যৱহাৰ প্ৰতিদিনেই সলনি হৈ আছে। অনেক ভাষাই স্বঅস্তিত্ব ৰক্ষাত অন্য ভাষাৰ সৈতে মিলি যাব লগা হৈছে। যাৰ বাবে ভাষাৰ স্বতন্ত্ৰতা খৰ্ব হ’ব লগা হৈছে। এক সমীক্ষাত কোৱা হৈছে যে, প্ৰতি ১৫ দিনত এটাকৈ ভাষা পৃথিৱীৰ পৰা লোপ পাবই লাগিছে। কিছুমান ভাষা অৱশ্যে চৰকাৰৰ বদান্যতাত নিজ অস্তিত্বলৈ ঘূৰি আহিবলৈও সক্ষম হৈছে। যেনেকৈ উৱেলচ্, মাউৰী নিচিনা ভাষাই চৰকাৰৰ সুদৃষ্টিত পৃথিৱীলৈ আকৌ ঘূৰি আহিবলৈ সক্ষম হৈছে।
ওপৰৰ আলোচনাটোৰ পৰা সোণোৱালসকলৰ ভাষাটোৰ ওপৰত কেইটামান সিদ্ধান্তত উপনিত হ’ব পৰা যায়।
সোণোৱাল সকলোৰ ভাষা কি? এই প্ৰশ্নৰ সদোত্তৰ দিবলৈ কোনোৱেই আগ্ৰহি নহয় আৰু সক্ষমো নহয়। এই প্ৰশ্নটোৰ উত্তৰ দিয়াৰ আগেয়ে ভাষা শব্দটোৰ সম্যক জ্ঞান বা ভাষাতত্ত্ব (Philology, Linguistics) জনাটো নিত্তান্তই আৱশ্যকীয়।
পৃথিৱীৰ প্ৰত্যেক জনগোষ্ঠীয়েই মনৰ ভাব প্ৰকাশ কৰিবলৈ বিভিন্ন ভাষাৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে। সেয়ে সোনোৱাল সকলৰো যে কোনো এক সময়ত তেওঁলোকৰ এক নিজস্ব স্বতন্ত্ৰ ভাষা আছিল তাত কোনো সন্দেহৰ অৱকাশ নাই। ভৌগোলিক, সামাজিক, সাংষ্কৃতিক আদিৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত তেওঁলোকৰ ভাষাটোও পৃথিৱীৰ পৰা নি:চিহ্ন হবলৈ উপক্ৰম হৈছে। আজি সোণোৱালসকলৰ ভাষাটোৱেও পৰিৱৰ্তনৰ ধামখুমীয়াত পৰি অস্তিত্ব ৰক্ষাত বিফল হৈ পৰিছে। তথাপি কিছুমান ভিতৰুৱা গাঁৱত থকা সোনোৱাল সমাজত অদ্যাৱধি তেওঁলোকৰ নিজস্ব ভাষাৰ কেতবোৰ শব্দ প্ৰচলিত হৈ আহিছে, যিবোৰ শব্দ অদ্যপৰিমিত মান্য অসমীয়া ভাষাত এতিয়াও অন্তৰ্ভুক্তি হোৱাই নাই।