cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
আব্বাক্কা চৌটা
প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
চৌটাসকলে দিগম্বৰ জৈন বাণ্ট সম্প্ৰদায়ৰ মাতৃতান্ত্ৰিক উত্তৰাধিকাৰ বা আলিয়াসাণ্টানা প্ৰণালী অনুসৰণ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত আব্বাক্কাৰ খুৰাক তিৰুমালা ৰায়ে তেওঁক উল্লালৰ ৰাণীৰ মুকুট পিন্ধাইছিল। তেওঁ মাংগালোৰৰ বংগ ৰাজ্যৰ ৰজা লক্ষ্মণপ্পা আৰাছা বংগৰাজা দ্বিতীয়ৰ সৈতে আব্বাক্কাৰ বৈবাহিক সম্বন্ধ গঢ়ি তুলিছিল। এই মিত্ৰতাই পিছলৈ পৰ্তুগীজসকলৰ বাবে চিন্তাৰ কাৰণ হৈ পৰিছিল। তিৰুমালা ৰায়ে আব্বাক্কাক যুদ্ধ আৰু সামৰিক ৰণনীতিৰ বিভিন্ন দিশত প্ৰশিক্ষণ দিছিল। অৱশ্যে তেওঁলোকৰ বৈবাহিক সম্বন্ধ কম সময়ৰ বাবে আছিল আৰু পিছলৈ আব্বাক্কা উল্লাললৈ ঘূৰি আহিছিল। তেওঁৰ স্বামীয়ে এনেদৰে আব্বাক্কাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিশোধ ল'বলৈ আকাংক্ষা কৰিছিল আৰু পিছত আব্বাক্কাৰ বিৰুদ্ধে তেওঁলোকৰ যুঁজত পৰ্তুগীজসকলৰ সৈতে যোগ দিছিল।
ঐতিহাসিক পটভূমি
গোৱাক অতিক্ৰম কৰি ইয়াক নিয়ন্ত্ৰণলৈ অনাৰ পিছত পৰ্তুগীজসকলে ইয়াৰ দক্ষিণদিশে আৰু উপকূল অঞ্চলত মনোযোগ দিছিল। তেওঁলোকে প্ৰথমে ১৫২৫ চনত দক্ষিণ কানাড়া উপকূলত আক্ৰমণ কৰিছিল আৰু মাংগালোৰ বন্দৰ ধ্বংস কৰিছিল। উল্লাল এখন সমৃদ্ধ বন্দৰ আৰু আৰৱ আৰু পশ্চিমৰ অন্যান্য দেশলৈ মছলা বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ আছিল। লাভজনক বাণিজ্য কেন্দ্ৰ হোৱাৰ বাবে পৰ্তুগীজ, ডাচ্চ আৰু ব্ৰিটিছে অঞ্চলটোৰ লগতে বাণিজ্য পথৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ইজনে সিজনৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত মিলিত হৈছিল। অৱশ্যে তেওঁলোকে বিশেষ আগবাঢ়িব পৰা নাছিল কিয়নো স্থানীয় শাসকসকলৰ প্ৰতিৰোধ যথেষ্ট শক্তিশালী আছিল। স্থানীয় শাসকসকলে আনকি জাতি আৰু ধৰ্মীয় সীমাৰেখা কৰ্তন কৰি মিত্ৰতা গঢ়ি তুলিছিল।
ৰাণী আব্বাক্কাৰ প্ৰশাসনে জৈন আৰু হিন্দুসকলৰ লগতে মুছলমানসকলক অতি সুন্দৰকৈ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ঐতিহাসিক গৱেষণাই এয়া প্ৰকাশ কৰে যে ষোড়শ শতিকাত তেওঁৰ শাসনকালত বেৰী সম্প্ৰদায়ৰ পুৰুষসকলে নৌ বাহিনীত নাবিক হিচাপে কাম কৰিছিল। ৰাণী আব্বাক্কাই ব্যক্তিগতভাৱে মালালীত বান্ধ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল আৰু তেওঁ বোল্ডাৰৰ কামৰ বাবে বেৰীসকলক নিযুক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ সৈন্যবাহিনীও সকলো সম্প্ৰদায় আৰু জাতিৰ লোকৰে গঠিত আছিল। তেওঁ আনকি কালিকটৰ জামোৰিন সকলৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপন কৰিছিল। একেলগে তেওঁলোকে পৰ্তুগীজসকলক পৰাহত কৰি ৰাখিছিল। চুবুৰীয়া বংগ ৰাজবংশৰ সৈতে বৈবাহিক সম্পৰ্কে স্থানীয় শাসকসকলৰ মিত্ৰতাত অধিক শক্তি যোগ কৰিছিল। তেওঁ বিদনুৰৰ শক্তিশালী ৰজা ভেংকটাপ্পানায়কাৰ পৰাও সমৰ্থন লাভ কৰিছিল আৰু পৰ্তুগীজ বাহিনীৰ ভাবুকিক উপেক্ষা কৰিছিল।
পৰ্তুগীজৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ
আব্বাক্কাৰ কৌশলৰ দ্বাৰা স্পষ্টভাৱে বিচলিত পৰ্তুগীজসকলে চৌটাক বৈশ্যতা স্বীকাৰ কৰি তেওঁলোকক কৰ দিবলৈ দাবী কৰিছিল কিন্তু আব্বাক্কাই তেওঁলোকক কৰ পৰিশোধ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। ১৫৫৫ চনত পৰ্তুগীজসকলে এডমিৰেল ডম এলভাৰ' দা চিলভেইৰাক কৰ পৰিশোধ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ পিছত চৌটা ৰাজ্যৰ সৈতে যুঁজিবলৈ পঠিয়াইছিল। এই যুদ্ধত ৰাণী আব্বাক্কাই আকৌ এবাৰ চৌটাক নিজৰ ক্ষমতাত ধৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় আৰু সফলতাৰে তেওঁলোকৰ আক্ৰমণক প্ৰতিহত কৰে।
১৫৫৭ চনত পৰ্তুগীজসকলে মাংগালোৰ লুণ্ঠন কৰে। ১৫৬৮ চনত তেওঁলোকে উল্লালৰ প্ৰতি আকৌ মনোযোগ দিছিল কিন্তু আব্বাক্কা ৰাণীয়ে তেওঁলোকক পুনৰ প্ৰতিৰোধ কৰিছিল। তাৰপিছত পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় এণ্টেনিঅ' নৰোনহাৰে জৱাঅ' পেইক্সোটো নামৰ এজন পৰ্তুগীজ জেনেৰেল আৰু সৈনিকৰ এটা দল সমুদ্ৰিক পথেৰে প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে উল্লাল চহৰ দখল কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল আৰু ৰাজকীয় দৰবাৰত প্ৰৱেশ কৰিছিল। অৱশ্যে আব্বাক্কা ৰাণী পলাই গৈছিল আৰু এখন মছজিদত আশ্ৰয় লৈছিল। একে ৰাতি তেওঁ তাইৰ প্ৰায় ২০০জন সৈনিকক একত্ৰিত কৰিছিল আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাইছিল। এই যুদ্ধত জেনেৰেল পেইক্সোটো নিহত হয় আৰু সত্তৰজন পৰ্তুগীজ সৈন্যক বন্দী কৰি লোৱা হয়। ইয়াৰ লগতে আন বহুতো পৰ্তুগীজ সৈন্য পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য হয়। পৰৱৰ্তী আক্ৰমণত আব্বাক্কা ৰাণী আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলে এডমিৰেল মাস্কাৰেনহাছক হত্যা কৰে আৰু পৰ্তুগীজসকলেও মাংগালোৰ দুৰ্গ এৰি দিবলৈ বাধ্য হয়।
পিছলৈ পৰ্তুগীজসকলে কেৱল মাংগালোৰ দুৰ্গ পুনৰ দখল কৰাই নহয় লগতে কুণ্ডাপুৰ (বাসৰুৰ) দখল কৰিছিল। এই লাভৰ স্বত্বেও আব্বাক্কা ৰাণী তেওঁলোকৰ বাবে ভাবুকিৰ উৎস হৈ থাকিল। ৰাণীৰ বিচ্ছিন্ন স্বামীৰ সহায়ত তেওঁলোকে উল্লালৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাইছিল। কেইবাবাৰো যুদ্ধৰ পিছতো কিন্তু আব্বাক্কা ৰাণীয়ে চৌটাক সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিছিল। ১৫৭০ চনত তেওঁ আহমেদ নগৰৰ বিজাপুৰ চুলতান আৰু কালিকটৰ জামোৰিনৰ সৈতে মিত্ৰতা গঠন কৰে। তেওঁলোকেও পৰ্তুগীজসকলৰ বিৰোধিতাও কৰিছিল। জামোৰিনৰ সেনাপতি কুট্টি পোকাৰ মাৰ্কাৰে আব্বাক্কাৰ হৈ যুঁজ দিছিল আৰু মাংগালোৰত পৰ্তুগীজ দুৰ্গ ধ্বংস কৰিছিল কিন্তু ঘূৰি অহাৰ সময়ত তেওঁক পৰ্তুগীজসকলে হত্যা কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁৰ স্বামীৰ বিশ্বাসঘাতকতাৰ বাবে আব্বাক্কা যুদ্ধত পৰাজিত হয়। তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু কাৰাগাৰলৈ লৈ যোৱা হয়। কিন্তু কাৰাগাৰত তেওঁ বিদ্ৰোহ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু যুঁজ দি শেষত মৃত্যুবৰণ কৰিছিল।
লোককথা আৰু কিংবদন্তি
পৰম্পৰাগত বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ এগৰাকী অত্যন্ত জনপ্ৰিয় ৰাণী আছিল আৰু তেওঁ কেইবাটাও লোককাহিনীৰ অংশ। ৰাণীৰ কাহিনী লোকগীত আৰু উপকূলীয় কৰ্ণাটকৰ জনপ্ৰিয় লোক থিয়েটাৰ যক্ষগানৰ জৰিয়তে প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ মৌখিক সাহিত্য হিচাপে প্ৰচলিত। দৈভা কোলা নামৰ এক স্থানীয় ৰীতিৰ নৃত্যত ব্যক্তিত্বজনে আব্বাক্কা মহাদেৱীৰ মহান কাৰ্য্যবোৰ বৰ্ণনা কৰে। আব্বাক্কাক সাধাৰণতে কৃষ্ণাংগ আৰু সুন্দৰ দেখুৱা হয়। লগতে তেওঁক সদায় সাধাৰণ পোছাক পিন্ধা ৰূপত প্ৰকাশ কৰা হয়। লোককথা সমূহত তেওঁক এগৰাকী যত্নশীল ৰাণী হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে যিয়ে নিশা লৈকে ন্যায় প্ৰদান কৰি কাম কৰিছিল। কিংবদন্তি সমূহে লগতে দাবী কৰে যে আব্বাক্কা পৰ্তুগীজসকলৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত অগ্নিবাণ বা অগ্নি প্ৰজ্বলিত কাড় ব্যৱহাৰ কৰা অন্তিমজন ব্যক্তি আছিল। কিছুমান বিৱৰণে এইটোও দাবী কৰে যে তেওঁৰ দুগৰাকী সমানে বীৰাংগনা ছোৱালী আছিল যিয়ে পৰ্তুগীজসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধত তেওঁৰ সৈতে যুঁজিছিল।
স্মৃতিচিহ্ন
ৰাণী আব্বাক্কা তেওঁৰ গৃহ চহৰ উল্লালত বহুত জনপ্ৰিয়। "বীৰ ৰাণী আব্বাক্কা উৎসৱ" তেওঁৰ স্মৃতিত অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক উদযাপন। অনুষ্ঠানটোত বিশিষ্ট মহিলাসকলক বীৰ ৰাণী আব্বাক্কা প্ৰশস্তি বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। ২০০৩ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ভাৰতীয় ডাক বিভাগে ৰাণী আব্বাক্কাক চিত্ৰিত কৰি এলানি ডাক টিকট জাৰি কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে বাজপে বিমানবন্দৰৰ নাম তেওঁৰ নামেৰে নামকৰণ কৰিবলৈ দাবী উত্থাপন কৰা হৈছে। উল্লালত ৰাণীৰ এটা ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি আৰু বাংগালোৰত আন এটা ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি স্থাপন কৰা হৈছে। অমৰ চিত্ৰ কথাই 'ৰাণী আব্বাক্কা- দ্য কুইন হু নিউ ন' ফিয়াৰ' নামৰ এখন কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছিল। কৰ্ণাটক ইতিহাস একাডেমীয়ে ৰাজ্যৰ ৰাজধানীত কুইনছ ৰোড পথটোক 'ৰাণী আব্বাক্কা দেৱী পথ' হিচাপে নামকৰণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে।
ৰাণী আব্বাক্কা শ্ৰেণীৰ পেট্ৰ'ল জাহাজ
হিন্দুস্তান শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেডত নিৰ্মাণ কৰা পাঁচখন ইনশ্বৰ পেট্ৰ'ল জাহাজৰ (আইপিভি) শৃংখলাৰ প্ৰথমখন ভাৰতীয় উপকূলৰক্ষী বাহিনীৰ জাহাজ আইচিজিএছ ৰাণী আব্বাক্কাক ২০১২ চনৰ ২০ জানুৱাৰী তাৰিখে বিশাখাপট্টনমত কমিচন কৰা হৈছিল। আব্বাক্কা মহাদেৱী নামেৰে ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক চেন্নাইত ৰখা হৈছে।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস শ্ৰেণী:কৰ্ণাটক শ্ৰেণী:ভাৰতৰ শাসক শ্ৰেণী:লোকসাহিত্য
নবীন চন্দ্ৰ শৰ্মা
নবীন চন্দ্ৰ শৰ্মা (Nabin Chandra Sarmah) অসমৰ এজন লোক - সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ গৱেষক আৰু গদ্য লেখক।
অতনু ভট্টাচাৰ্য
অতনু ভট্টাচাৰ্য (জন্ম: ১৯৬৭- ) (Atanu Bhattacharyya) একাধাৰে কবি, গল্পকাৰ, সম্পাদক আৰু গল্পকথক। শিক্ষকতা বৃত্তিৰ পৰা স্বেচ্ছা-অৱসৰ লৈ সাংবাদিকতাৰ জগতখনৰৰ সৈতে জড়িত হোৱা ভট্টাচাৰ্যই বৰ্তমান সাতসৰী আলোচনীৰ কাৰ্যবাহী সম্পাদক হিচাপে কৰ্মৰত। ভট্টাচাৰ্য একবিংশ শতিকাৰ এজন উল্লেখযোগ্য কবি আৰু গল্পকাৰ। বৰ্তমানলৈকে তেখেতৰ ৪খন কবিতাৰ পুথি, ৪খন গল্পপুথিৰ উপৰিও অন্যান্য সৃষ্টিশীলমূলক প্ৰবন্ধ সংকলন, সাক্ষাৎকাৰমূলক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ হৈছে। ‘বাৰ্তালাপ’ শীৰ্ষক সাক্ষাৎকাৰসমূহ (সাতসৰী আলোচনীত প্ৰকাশিত)ৰ তিনিটা সংকলন তেওঁ যুগুতাই উলিয়াইছে ২০১৯ চনত। তেখেতে ২০০৭ চনত আৰম্ভ কৰে গল্পকথা নামৰ এটি গল্প পাঠৰ অনুষ্ঠান। গল্পকথন আৰু গল্পপঠনৰ এই অনুষ্ঠানটোৰ সংগীত আৰু কথনত (২০১৪ চনৰপৰা) সহযোগ কৰে বিশিষ্ট কণ্ঠশিল্পী মিতালী দেই।
জন্ম
তেখেতৰ জন্ম হৈছিল ১৪ জুন, ১৯৬৭ চনত। জন্ম স্থান- শ্বিলং। পিতৃৰ নাম- শ্যামাবল্লভ ভট্টাচাৰ্য আৰু মাতৃৰ নাম গীতা দেৱী।
শিক্ষা
তেওঁ গোৱালপাৰাৰ পৃথ্বিৰাম চৰকাৰী উচ্চতৰ আৰু বহুমুখী বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। হায়াৰছেকেণ্ডৰী পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয় কটন কলেজৰ পৰা আৰু গণিত বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে গোৱালপাৰা কলেজৰপৰা। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণিত বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীৰ বাবে অধ্যয়ন কৰিছিল যদিও চৰকাৰী চাকৰি লাভ কৰাত সেই শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ 'Journalism and Mass Communication' বিভাগৰপৰা মাষ্টাৰ ডিগ্ৰী গ্ৰহণ কৰে।
সামাজিক জীৱন
গোৱালপাৰাত প্ৰায় বিশ বছৰকাল চৰকাৰী হাইস্কুলৰ চাকৰি কৰি পৰৱৰ্তী সময়ত স্বেচ্ছা-অৱসৰ লৈ সাংবাদিকতাৰ সৈতে জড়িত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ আছাম স্কুল অৱ জাৰ্ণেলিজিমত Academic Consultant হিচাপে কাম কৰে। এবছৰ আছাম স্কুল অৱ জাৰ্ণেলিজিমত কাম কৰাৰ পাছত বৰ্তমান তেওঁ প্ৰতিদিন গোষ্ঠীৰপৰা প্ৰকাশিত ‘সাতসৰী’ আলোচনীৰ কাৰ্যকৰী সম্পাদক হিচাপে কৰ্মৰত।
তথ্যসূত্ৰ
শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ
নগাজৰী-খনিকৰগাঁৱৰ শিলালিপি
নগাজৰী-খনিকৰগাঁৱৰ শিলালিপি (Nagajari-Khanikargaon rock inscription) অসমৰ গোলাঘাট জিলাৰ নগাজৰী-খনিকৰ গাঁও অঞ্চলত উদ্ধাৰ কৰা পঞ্চম শতিকাৰ শিলালিপি। ভূমি অনুদান হিচাপে খোদিত শিলালিপিখন খণ্ডিত ৰূপত পোৱা গৈছে। এইখন পূৰ্ব প্ৰকাৰৰ ব্ৰাহ্মী লিপিৰে সংস্কৃত ভাষাত লিখা হৈছে। শৈলী, ভাষা আৰু লিপিৰ ফালৰ পৰা ইযাৰ সৈতে উমাচল শিলালিপি আৰু বাৰগংগা শিলালিপিৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। এই শিলালিপিৰ উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে সকলো কামৰূপ শিলালিপিৰ ভিতৰত একমাত্ৰ ইয়াত 'ব' আৰু 'ৱ' বৰ্ণৰ মাজত পাৰ্থক্য পৰিলক্ষিত হয়। ইয়াৰ উপৰিও যিহেতু ইয়াত স্থানীয় প্ৰাকৃতৰ কোনো প্ৰভাৱ দেখা নাযায়, সেয়ে এই শিলালিপিখনক বহু পণ্ডিতে উমাচল শিলালিপিতকৈ পুৰণি বুলি গণ্য কৰে। সেইমত অনুসৰি নগাজৰী-খনিকৰগাঁৱৰ শিলালিপি অসমত উদ্ধাৰিত আটাইতকৈ পুৰণি শিলালিপি। ইয়াৰ জৰিয়তে পঞ্চম শতিকাৰ ভিতৰত আৰ্য সংস্কৃতি গোলাঘাট অঞ্চললৈ বিয়পি পৰিছিল বুলি ঠাৱৰ কৰিব পাৰি।
আৱিষ্কাৰ
১৯৭২ চনৰ আগতে নগাজৰী অঞ্চলৰ কিছুমান ধ্বংসাৱশেষৰ মাজত খানিকাৰগাঁৱৰ লুদুৰাম শইকীয়া শিলালিপিখন সংগ্ৰহ কৰিছিল। ১৯৭২ চনৰ আশে পাশে এই শিলালিপি এম কে শইকীয়াই লুদুৰামৰ বাসগৃহত লক্ষ্য কৰিছিল। তাৰপিছত তেওঁ লুদুৰামৰ পৰা ইয়াক উদ্ধাৰ কৰে। পিছলৈ গোলাঘাটৰ দেৱৰাজ ৰয় মহাবিদ্যালয়ে শিলালিপিখনক অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণৰ বাবে দান কৰে।
পাঠ
শিলালিপিখনৰ পাঠ খণ্ডিত ৰূপত উদ্ধাৰ কৰা হৈছে আৰু ইয়াত কোনো সম্পূৰ্ণ বাক্য উপলব্ধ নহয়। ইয়াক সংস্কৃতৰ শ্লোক বা পদত লিখা হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। যিহেতু ইয়াৰ পাঠ খণ্ডিত, সেয়ে কোনো ইংৰাজী অনুবাদ উপলব্ধ নহয়। তথাপিও এইটো নিশ্চিত কৰা হৈছে যে শিলালিপিটো ভূমিৰ অনুদানৰ সৈতে জড়িত। এই অনুদানৰ ভূমিৰ পূবত "ডিব্ৰুমুখক্ষদা" বা এখন জলাশয় আৰু পশ্চিমত এজোপা বট গছৰ দ্বাৰা আবৃত আছিল।
গ্ৰন্থৰাজি
শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস শ্ৰেণী:অসমৰ ভাষা আৰু লিপি
বনী ঠনী
বনী ঠনী (Bani Thani) ৰাজস্থানৰ কিষাণগড়ৰ এগৰাকী কবি আৰু গায়িকা আছিল। তেওঁ কিষাণগড়ৰ ৰজা সামন্ত সিঙৰ (১৭৪৮–১৭৬৪) পত্নী আছিল। সিংহাসন ত্যাগ কৰাৰ পিছত দম্পতীহালে তেওঁলোকৰ আৰাধ্য কৃষ্ণৰ জীৱনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত স্থান বৃন্দাবনত এক আৰামদায়ক জীৱনলৈ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। কিষাণগড়ৰ মাৰৱাৰ চিত্ৰকলা শৈলীৰ নিহাল চান্দ কৃত প্ৰায় ১৭৫০ চনৰ ভাৰতীয় লঘু চিত্ৰৰ এটা গোটে কৃষ্ণ আৰু ৰাধাক দেখুৱায়। এই ৰাধা-কৃষ্ণৰ আৰ্হি সামন্ত সিং আৰু বনী ঠনী বুলি ধাৰণা কৰা হয়।
বনী ঠনীক ইয়াক ভাৰতৰ মনালিছা বুলিও কোৱা হয়। ৰাজস্থানী শব্দ বনী ঠনীৰ অৰ্থ হৈছে সাজি কাচি সুন্দৰ হৈ থকা। বনী ঠনীয়ে ৰসিক বিহাৰী নামৰে কবিতা ৰচনা কৰিছিল। তেওঁ লাভলীজ, উৎসৱ, প্ৰিয়া আৰু নগৰ ৰমণী নামৰেও জনাজাত।
বনী ঠনীক সুৰুচিসম্পন্ন আৰু সুন্দৰ বিশেষত্বৰ সৈতে চিত্ৰণ কৰা হয়। ধনুআকৃতিৰ চেলাউৰি, পদুমৰ পাহিৰ দৰে নয়ন আৰু তীক্ষ্ণ থুঁতুৰী ইয়াৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য। বনী ঠনীৰ এখন চিত্ৰ ১৯৭৩ চনৰ ৫ মে'ত জাৰী কৰা ভাৰতীয় ডাক টিকটত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।
জীৱনী
প্ৰথমে বনী ঠনী ৰজা সামন্ত সিং বা সাৱন্ত সিঙৰ উপপত্নী আছিল। পিছলৈ তেওঁ সামন্ত সিঙৰ ৰাণীৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ জন্মৰ নাম বিষ্ণুপ্ৰিয়া আছিল। ৰজা সামন্তৰ সতীয়া মাকে তেওঁক এগৰাকী গায়িকা হিচাপে নিযুক্ত কৰিছিল। পিছলৈ তেওঁৰ সৌন্দৰ্য আৰু গানৰ বাবে ৰজা সামন্তয়ে তেওঁৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল। ৰাণী হোৱাৰ পিছত নিজকে সুসজ্জিত কৰা উৎকৃষ্ট গহনা আৰু ৰূপসজ্জাৰ বাবে তেওঁ 'বনী ঠনী' বুলি জনাজাত হৈছিল যাৰ অৰ্থ হৈছে "সজ্জিত মহিলা। " তেওঁ নাগৰী দাসৰ নামত কিছুমান কবিতাও লিখিছিল। গান, কবিতা আৰু কৃষ্ণৰ প্ৰতি থকা ভক্তিৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰেম বিকশিত হৈছিল। তেওঁ শ্ৰীমতী ৰসিক বিহাৰীৰ নামতো কবিতা লিখিছিল। পিছত তেওঁ তেওঁৰ শিল্পীসকলক ৰাধা আৰু কৃষ্ণৰ প্ৰেমৰ দৰে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক ক'বলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৭৬০ চনত দুয়োগৰাকী প্ৰেমীৰ মৃত্যু হৈছিল। নাগৰী কুঞ্জ মন্দিৰৰ ওচৰত তেওঁলোকক সমৰ্পিত যমজ ছত্ৰী আছে।
শৈলী আৰু বিশেষত্ব
কিষাণগড় কলা বিদ্যালয় ইয়াৰ দীঘলীয়া শৈলীৰ বাবে উল্লেখযোগ্য। 'ধনুআকৃতিৰ ভ্ৰূ, পদুমৰ পাহিৰ দৰে দীঘলীয়া চকু আৰু জোঙা থুঁতুৰী" ভাৰতীয় ভাস্কৰ্য কলাৰ কথা মনত পেলাই দিয়া এক অত্যন্ত আদৰ্শমুখৰ ৰূপ এই শৈলীৰ বিশেষত্ব। প্ৰতিকৃতিৰ সন্মুখৰ এফাল ব্যৱহাৰ, সেউজীয়া উদ্ভিদ, নাটকীয় নিশাৰ আকাশ, উজ্জ্বল চলাচল আৰু মোগল চিত্ৰশৈলী আৰু বুন্দী চিত্ৰশৈলীৰ ই দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল। যদিও ইয়াৰ অত্যন্ত সতৰ্কতাৰে বিৱৰণৰ ফালৰ পৰা ইয়াক সমৃদ্ধ ৰং আৰু সূক্ষ্ম কৌশলৰ বাবে দুয়কে পৃথক কৰিব পাৰি। পৃষ্ঠপোষক ৰজা সামন্ত সিং কৃষ্ণৰ প্ৰতি সমৰ্পিত বল্লভাচৰ্য সম্প্ৰদায়ৰ সদস্য আছিল। ইয়াৰ বাবে ধৰ্মীয়ভাৱ চিত্ৰসমূহত বিদ্যমান। কিষাণগড় শৈলী চিত্ৰবোৰ এক ধৰ্মীয় দৃষ্টিকোণৰ দ্বাৰা চিহ্নিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ কাৰণ হয়তো ৰাণীৰ প্ৰতিকৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰা আৰু ৰাধাৰ চিত্ৰৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
শৃংগাৰ ৰসৰ নায়িকা
নায়িকাসকলৰ অষ্ট নায়িকা শ্ৰেণীবিভাজন প্ৰণালীৰ ভিতৰত বনী ঠনীক বাসকসজ্জা নায়িকা হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয়। শৃংগাৰ ৰসৰ পূৰ্ণ আধিপত্যৰ উপাদানৰ সৈতে বনী ঠনীক চিত্ৰিত কৰা হয়। সেয়েহে এই চিত্ৰসমূহে কিংবদন্তিৰ উৎসাহী আৰু ৰোমাণ্টিক লোকগাথাক জীয়াই তোলে। তেওঁক শৃংগাৰ আৰু অতিৰঞ্জিত মুখৰ বৈশিষ্ট্যৰ সকলো উপাদানৰ সৈতে চিত্ৰিত কৰা হৈছে যিবোৰ অবাস্তৱ কিন্তু আকৰ্ষণীয়। এই প্ৰতিকৃতিশৈলী পিছত কিষাণগড় বিদ্যালয়ৰ পৰৱৰ্তী সকলো চিত্ৰত সৌন্দৰ্যৰ মানদণ্ড হৈ পৰিছিল।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কবি শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চিত্ৰশৈলী
ত্ৰিভংগ
ত্ৰিভংগ (Tribhanga) পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় কলা আৰু ওডিছী নৃত্য ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যপ্ৰকাৰত ব্যৱহৃত এক ভংগীমা বা শৰীৰৰ স্থিতি। এই ভংগীমাত শৰীৰ আঁঠুৰ ফালে এটা দিশত কঁকালত আৰু তাৰ পিছত পুনৰ কান্ধ আৰু ডিঙিত আনটো দিশত বেঁকা হৈ শৰীৰৰ তিনিটা ভাঁজৰ সৃষ্টি কৰে। ভাৰতীয় কলাত ব্যৱহৃত এই ভংগীমা কমেও ২০০০ বছৰ পুৰণি। ভাৰতীয় ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ অগণন উদাহৰণত বাৰে বাৰে ইয়াৰ পুনৰাবৃত্তি হোৱা দেখা যায়। ভাৰতীয় ধৰ্মই ইয়াক পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ লৈ গৈছিল। পাশ্চাত্য কলাৰ কণ্ট্ৰেপোষ্টো আৰু "এছ কাৰ্ভ" অৰ্থাৎ ইংৰাজী 'S' আকৃতিৰ দৰে ভাঁজৰ সমতুল্য ত্ৰিভংগয়ে চিত্ৰসমূহত গতিক সূচায় আৰু "ছন্দময় তৰলতা আৰু যৌৱন শক্তি"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।
ইতিহাস
সিন্ধু সভ্যতাৰ এক অন্যতম থলী মহেঞ্জোদাৰোত আৱিষ্কৃত প্ৰায় ২৫০০ খ্ৰী:পূ:ৰ এক ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্ত্তি নৃত্যৰতা যুৱতীত ত্ৰিভংগ ভংগীমাৰ নিদৰ্শন পোৱা যায়। ই পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰচলিত ৰূপক প্ৰদৰ্শন নকৰে যদিও ত্ৰিভংগ আৰু ভাৰতীয় নৃত্যৰ লগত প্ৰাচীন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে ভাৰতীয় কলাত ত্ৰিভংগ ব্যৱহাৰ নৃত্যৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক সংস্কৰণবোৰৰ প্ৰায় সকলোবোৰতে মহিলাৰ দ্বাৰা ত্ৰিভংগ ভংগীমা প্ৰদৰ্শন কৰা পোৱা গৈছে। কিন্তু ই লাহে লাহে পুৰুষৰ মাজতো বিয়পি পৰে। প্ৰাৰম্ভিক সংস্কৰণৰ নিদৰ্শন খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০ৰ ভৰহুত উপলব্ধ বৌদ্ধ যক্ষী, ১০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ সাঁচীত উপলব্ধ ধ্ৰুপদী ৰূপ, আৰু খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ ভুতেশ্বৰ যক্ষীত দেখা যায়।
গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ বহুতো মুদ্ৰাত (৩১৯ৰ পৰা ৫৪৩ খ্ৰীষ্টাব্দ) আগফালে দেৱতাৰ চিত্ৰ আৰু পিছফালে ৰজাৰ চিত্ৰ দুয়োকে ত্ৰিভংগ ভংগীমাত দেখুৱা হৈছিল। গুপ্ত সকলৰ ভাস্কৰ্যসমূহতো ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সেই সময়ছোৱাত ই বৌদ্ধ, হিন্দু আৰু জৈন কলাৰ ক্ষেত্ৰতে অতি সচৰাচৰ হৈ পৰিছিল। আটাইতকৈ বিখ্যাত প্ৰাচীন ভাৰতীয় চিত্ৰ অজন্তা গুহাসমূহৰ গুহা ১ত পদ্মপাণিৰ বৃহৎ চিত্ৰ (৪৭৮ খ্ৰীষ্টাব্দ) ত্ৰিভংগ ভংগীমাত আছে। বোধিসত্ত্ব সকলৰ চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আদি ৰূপত প্ৰায়ে এই ভংগীমাৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়।
সময়ৰ লগে লগে ভাৰতৰ অভ্যন্তৰীণ আৰু বাহ্যিক বিভিন্ন অঞ্চলৰ মাজত এই ভংগীমাৰ শৈলী কিছু পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল। দুয়োটা প্ৰধান ধৰ্মৰ কলায়ে ইয়াক ভাৰতৰ বাহিৰৰ পূব আৰু দক্ষিণ-পূবলৈ কঢ়িয়াই লৈ গৈছিল। গুপ্ত কলা আৰু গুপ্ত কালৰ পৰৱৰ্তী কলাৰ আগৰ চিত্ৰবোৰত সামান্য বেঁকা স্থিতিত মুখ্য ব্যক্তিসকলক দেখুৱায়। সৰু-সুৰা চিত্ৰত আৰু বিশেষকৈ মহিলা যেনে অপ্সৰা আৰু যক্ষিনীত অধিক স্পষ্ট ভংগীমাৰ সৈতে দেখুৱায়।
সম্ভৱতঃ নৱম শতিকাৰ ভিতৰত এই ভংগীমাৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ সংস্কৰণ বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ হবলৈ ধৰে। এই প্ৰৱণতা প্ৰায় ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ পৰা হ্ৰাস হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে। বুদ্ধৰ খুব কম ত্ৰিভংগ ভংগীমাত দেখুৱা হয় আৰু জৈন তীৰ্থংকৰসকলক কেতিয়াও এই ভংগীমাত দেখুওৱা নহয়। বিষ্ণু আৰু ব্ৰহ্মাৰো সাধাৰণতে এনে ভংগীমাৰ সংস্কৰণ কম। খাজুৰাহোৰ বিখ্যাত মন্দিৰবোৰত বহুতো ত্ৰিভংগ ভংগীমাত ভাস্কৰ্য আছে। কৃষ্ণই তেওঁৰ বাঁহী বজাই থকা ভংগীমাৰ এটা সংস্কৰণত এটা তলৰ ভৰি আনখন বা পিছফালে পাৰ কৰাই আনটো আৰু মূৰৰ ভৰিৰ আঙুলিত অতিক্ৰম দেখুওৱা হয়। কৃষ্ণ আৰু শিৱক প্ৰায়ে ত্ৰিভংগ ভংগীমাত দেখুৱা হয়।
পূব এছিয়া আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বৌদ্ধ আৰু হিন্দু কলাত এই ভংগীমাৰ প্ৰাৰম্ভিক সময়ছোৱাত শেহতীয়া ভাৰতীয় প্ৰভাৱৰ এক চিহ্ন হিচাপে পৰিলক্ষিত হয়। পিছলৈ বিশেষকৈ মুখ্য চৰিত্ৰবোৰ সময় পাৰ হোৱাৰ লগে লগে লাহে পোন ভংগীমাত দেখুৱায়। সকলো ক্ষেত্ৰতে এই প্ৰৱণতা প্ৰকৃততে নৃত্য হিচাপে দেখুওৱা চিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য নহ'বও পাৰে।
কলা
ভাৰতীয় ভাস্কৰ্যসমূহত প্ৰায়ে ত্ৰিভংগ ভংগীমা দেখা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে যক্ষী এগৰাকীয়ে হাতেৰে গছৰ ডাল স্পৰ্শ কৰি এক নিষ্ক্ৰিয় ভংগীমা হিচাপে ত্ৰিভংগ ভংগীমাত দেখুৱা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু জৈন কলাত ব্যৱহৃত শালভঞ্জিকা ত্ৰিভংগ ভংগীমাত দেখুৱা হয়। দ্বাদশ শতিকাৰ দক্ষিণ-মধ্য কৰ্ণাটকৰ বেলুৰৰ হৈসল মন্দিৰত আৰু নৱম শতিকাৰ আশে-পাশে নিৰ্মিত খাজুৰাহো মন্দিৰত ইয়াৰ নিদৰ্শন পোৱা যায়। এই স্থানত বিষ্ণুক বিভিন্ন স্থানত ত্ৰিভংগ ভংগীমাত দেখুওৱা হৈছে। সাধাৰণতে বাঁহী বজোৱা কৃষ্ণক ত্ৰিভংগ ভংগীমাত দেখুৱা হয়। আগমিক গ্ৰন্থসমূহৰ অনুসৰি শিৱৰ ভাস্কৰ্যসমূহ পূবৰ ফালে মুখ কৰি ত্ৰিভংগ ভংগীত নিৰ্মাণ কৰাৰ নিৰ্দেশ পোৱা যায়। অষ্টম-দ্বাদশ শতিকাৰ মন্দিৰসমূহত এই নিৰ্দেশ মানি চলা দেখা গৈছে।
বিশাখাপট্টনমৰ ওচৰৰ সিংহাচলম মন্দিৰৰ মুখ্য দেৱতা ভগৱান মহাবিষ্ণুৰ নৰসিংহ অৱতাৰ ত্ৰিভংগ ভংগীত আছে। মূৰ্তিৰ পিছফালে ইয়াত ১০৯৮ চনৰ এটা শিলালিপি আছে। এই মূৰ্তি চোল ৰজা কুলোথুঙ্গাৰ সময়ৰ। অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ বিখ্যাত তিৰুমালা ভেঙ্কটেশ্বৰ মন্দিৰত তিৰুমালা ৰামা মূৰ্তিয়েও একে ইংগিত বহন কৰে। এই শৈলী চীন দেশত ভাৰতীয় প্ৰভাৱৰ সৈতে পৰৱৰ্তী কিন যুগত (৩৮৪-৪১৭ খ্ৰীষ্টাব্দ) নিৰ্মাণ কৰা মাইজিশান গ্ৰোট'ছত কিছুমান ভাস্কৰ্যত পোৱা যায়। থাইলেণ্ডৰ কিছুমান বুদ্ধ ছবিও ত্ৰিভংগ অৱস্থাত আছে। সেইদৰে ৬৮০ খ্ৰীষ্টাব্দত হাকোহ' যুগত জাপানৰ নাৰাত প্ৰাচীন য়াকুছি-জী বৌদ্ধ মন্দিৰৰ কিছুমান বোধিসত্ত্ব ত্ৰিভংগ ৰূপত দেখা যায়। টাক্কোলাম পল্লৱ কাল শিৱ মন্দিৰ দুৰ্গাও ত্ৰিভংগ শৈলীৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ উদাহৰণ তামিলনাডুত অৱস্থিত।
একে ধৰণৰ ইউৰোপীয় কনট্ৰেপোষ্টো আৰু "এছ কাৰ্ভ" ভংগীৰ লগত ত্ৰিভংগৰ তুলনা কৰিব পাৰি। আক্ষৰিক অৰ্থ অনুসৰি ত্ৰিভংগৰ তিনিটা ভাঁজ ক্ৰমে ডিঙি, কঁকাল আৰু আঁঠুত থকা শৰীৰ কঁকাল আৰু ডিঙিত বিপৰীতভাৱে বেঁকা হয় আৰু ইয়াৰ ফলত ইংৰাজীৰ "S" আকৃতি প্ৰদান কৰে। ই হিন্দু দেৱতা কৃষ্ণৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে সম্পৰ্কিত আৰু কৃষ্ণক প্ৰায়ে এই ভংগীত চিত্ৰিত কৰা হয়।
নৃত্য
পাৰম্পৰিক ভাৰতীয় নৃত্য যেনে ওডিছী, ভাৰতনাট্যম আৰু কথকৰ দৰে শাস্ত্ৰীয় নৃত্যত ত্ৰিভংগ ভংগীমা দেখা যায়। ইয়াক ওডিছীৰ আটাইতকৈ সুন্দৰ আৰু বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ভংগীমা বুলি গণ্য কৰা হয়। আন বহুতো ধ্ৰুপদী ভাৰতীয় নৃত্যত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ওডিছী শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ বিশেষত্ব হৈছে বিভিন্ন ভংগ বা স্থিতি। ইয়াত ভৰিৰে মজিয়াত বিভিন্ন ভংগীমাত স্পৰ্শ কৰিব লাগে। চাৰি ভংগীমা ক্ৰমে ভংগ, অভংগ, অতিভংগ আৰু ত্ৰিভংগ ওডিছীত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
কে. এম. বৰ্মাৰ মতে ত্ৰিভংগ শব্দটো মূল শিল্পশাস্ত্ৰ সাহিত্যত কোনো নিৰ্দিষ্ট স্থায়ী স্থিতিৰ নাম নাছিল। কিন্তু কলা ইতিহাসৰ আধুনিক ব্যৱহাৰৰ বিপৰীতে "তিনি ভংগ"ৰ গোট অৰ্থাৎ অভংগ, সমভংগ আৰু অতিভংগক দৰ্শাবলৈ ত্ৰিভংগ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
তথ্য উৎস
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কলা শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নৃত্য শ্ৰেণী:দৈহিক ভঙ্গীমা
শিৰীন শাৰমিন চৌধুৰী
ড॰ শিৰীন শাৰমিন চৌধুৰী (Shirin Sharmin Chaudhury; জন্ম: ৬ অক্টোবৰ ১৯৬৬) এগৰাকী বাংলাদেশী ৰাজনীতিবিদ। ২০১৩ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত তেওঁ ৯ম জাতীয় সংসদৰ অধ্যক্ষ পদত অধিষ্ঠিত হয় আৰু বাংলাদেশৰ ইতিহাসত জাতীয় সংসদৰ প্ৰথম গৰাকী মহিলা অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। ৪৬ বছৰ বয়সত তেওঁ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ তথা বৰ্তমানৰ বাংলাদেশৰ ৰাষ্ট্ৰপতি আব্দুল হামিদৰ উত্তৰাধিকাৰী হয় আৰু কনিষ্ঠতম অধ্যক্ষ হিচাপেও পৰিগণিত হয়। তেওঁ ইয়াৰ আগতে বাংলাদেশ চৰকাৰৰ মহিলা আৰু শিশু পৰিক্ৰমা ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী আছিল। ২০১৮ চনৰ ৩০ ডিচেম্বৰত অনুষ্ঠিত ১১ সংখ্যক সংসদীয় নিৰ্বাচনত তেওঁ সংসদৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় আৰু ২০১৯ চনৰ ৩ জানুৱাৰী তাৰিখে পুনৰ জাতীয় সংসদৰ অধ্যক্ষৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।
প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
১৯৬৬ চনৰ ৬ অক্টোবৰত বাংলাদেশৰ নোৱাখালিৰ চাটখিল থানাত শিৰীন শাৰমিন চৌধুৰীৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ দেউতাক ৰফিকুল্লা চৌধুৰী ১৯৭২ চনত পাকিস্তানৰ অসামৰিক সেৱাৰ (চিএছপি) বিষয়া আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমানৰ সচিব আছিল। তেওঁৰ মাতৃ নাইয়াৰ চুলতানা বাংলাদেশ লোক সেৱা আয়োগৰ সদস্য আৰু ঢাকা মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষ আছিল।
শিক্ষা
চৌধুৰীয়ে ১৯৮৩ আৰু ১৯৮৫ চনত ক্ৰমে হলি ক্ৰছ গাৰ্লছ স্কুল এণ্ড কলেজৰ পৰা এছএছচি আৰু এইচএছচি পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। আইন অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ত যোগদান কৰিছিল আৰু ১৯৮৯ আৰু ১৯৯০ চনত এলএলবি আৰু এলএলএম ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ যুক্তৰাজ্যৰ এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়িবলৈ কমনৱেলথ বৃত্তি লাভ কৰিছিল। ২০০০ চনত তেওঁ সাংবিধানিক আইন আৰু মানৱ অধিকাৰত পিএইচডি ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰিছিল।
২০১৪ চনৰ ১৬ জুলাইত চৌধুৰীয়ে এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানীয় পিএইচডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।
কৰ্মজীৱন
আৱামী লীগৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিক্ৰমা সচিব চৌধুৰী ২০০৯ চনৰ ২৪ মাৰ্চত মহিলাৰ বাবে সংৰক্ষিত সংসদীয় আসনসমূহৰ এটাৰ পৰা সাংসদ নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু ২০১৩ চনৰ এপ্ৰিলত জাতীয় সংসদৰ অধ্যক্ষৰ বাবে মনোনয়ন লাভ নকৰালৈকে মহিলা আৰু শিশু পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী আছিল।
চৌধুৰীক ২০১০ চনৰ ৯ জুনত মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসা দূৰ কৰা আৰু বাংলাদেশত মহিলাৰ সবলীকৰণ আৰু নিযুক্তিৰ মূল সুঁতিতৈয়াৰ কৰাত এগৰাকী নেতা হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে এছিয়া চছাইটিৰ মানৱীয় সেৱা বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল। চৌধুৰীয়ে ৱাশ্বিংটন ডিচিৰ ৰিটজ কাৰ্লটন হোটেলত এক গালা বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত তেতিয়াৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ এম্বেচেডৰ-এট-লাৰ্জ, গ্লোবেল ৱমেন ইছ্যুঁজৰ ৰাষ্ট্ৰদূত মেলান ভেৰবীৰৰ পৰা এই বঁটা লাভ কৰিছিল।
২০১৪ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত চৌধুৰীক ৫ জানুৱাৰীৰ নিৰ্বাচনৰ পিছত প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্বেখ হাছিনাই খালী কৰা ৰংপুৰ-৬ সমষ্টিৰ পৰা সাংসদ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। উপ-নিৰ্বাচনত চৌধুৰী বিনা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাত জয়ী হৈছিল আৰু একেদিনাই আৱামী লীগে তেওঁক জাতীয় সংসদৰ অধ্যক্ষৰ বাবে মনোনীত কৰিছিল। তেওঁ ২০১৪ চনৰ ২৯ জানুৱাৰী তাৰিখে দশম সংসদৰ অধ্যক্ষ হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে। একেৰাহে দুটা কাৰ্যকালৰ বাবে অধ্যক্ষ পদত অধিষ্ঠিত থকা তেওঁ গৰাকী প্ৰথম ব্যক্তি হয়।
২০১৪ চনৰ ৯ অক্টোবৰ তাৰিখে কেমেৰুনৰ ৰাজধানী য়াউণ্ডেত অনুষ্ঠিত চিপিএ নিৰ্বাচনত চৌধুৰীক পৰৱৰ্তী তিনি বছৰৰ বাবে কমনৱেলথ সংসদীয় সংস্থাৰ (চিপিএ) অধ্যক্ষ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। তেওঁ প্ৰথম বাংলাদেশী যিয়ে এই পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল। লগতে এই পৰ্যায়ৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত যিকোনো পদবীত অধিষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম বাংলাদেশী নাগৰিক হিচাপে পৰিগণিত হয়। বাংলাদেশ ১৯৭৩ চনৰ পৰা বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সংসদীয় মঞ্চ চিপিএ এছিয়া অঞ্চলৰ সদস্য। ই ২০১৪ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চিপিএ অধ্যক্ষ পদৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল।
২০১৪ চনৰ পৰা ২০১৭ চনৰ ভিতৰত চিপিএৰ অধ্যক্ষ হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাত চৌধুৰীয়ে কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছে আৰু সভাপতিত্ব কৰিছিল। ২০১৫ চনৰ ৯ মাৰ্চ তাৰিখে তেওঁ ৰাণী দ্বিতীয় এলিজাবেথ, ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আৰু ব্ৰিটিছ আৰু কমনৱেলথ গণ্যমান্য ব্যক্তিসকলক লণ্ডনৰ ৱেষ্টমিনষ্টাৰ এবেত কমনৱেলথ দিৱস পালনত সম্বোধন কৰিছিল। তেওঁ ২০১৫ চনৰ ১০ ৰ পৰা ১৩ আগষ্টৰ ভিতৰত আফ্ৰিকাৰ নাইৰোবিত অনুষ্ঠিত ৪৬ সংখ্যক কমনৱেলথ সংসদীয় সংস্থা আফ্ৰিকা অঞ্চল সন্মিলনও মুকলি কৰিছিল। তেওঁ ২০১৫ চনৰ ১০ ৰ পৰা ১৩ আগষ্টৰ ভিতৰত আফ্ৰিকাৰ নাইৰোবিত অনুষ্ঠিত ৪৬ তম কমনৱেলথ সংসদীয় সংস্থা আফ্ৰিকা অঞ্চল সন্মিলনও মুকলি কৰে। চৌধুৰীয়ে ২০১৫ চনৰ ২৫ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখে নিউয়ৰ্কত অনুষ্ঠিত বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য সন্মিলনত "বৈষম্যৰ মোকাবিলা কৰা, মহিলা আৰু ছোৱালীক শক্তিশালী কৰা আৰু কাকো এৰি নোযোৱা" মুখা-মুখী সংলাপ অধিৱেশনত পেনেল বক্তা হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। বাংলাদেশ সংসদৰ অধ্যক্ষ হিচাপে তেওঁ কেইবাটাও সফল দ্বিপাক্ষিক অনুষ্ঠানত বিশেষকৈ ভাৰতীয় প্ৰধানমন্ত্ৰী, ৰাষ্ট্ৰপতি আৰু অধ্যক্ষ, চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি, উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় গণ কংগ্ৰেছৰ অধ্যক্ষকে ধৰি ভাৰতীয় আৰু চীনা বিষয়াসকলৰ সৈতে অংশগ্ৰহণ কৰিছে।
চৌধুৰীক দ্বিতীয় বিশ্ব মহিলা নেতৃত্ব কংগ্ৰেছ আৰু বঁটা (ডব্লিউডব্লিউএলচিএ) ২০১৫ চনত মহিলা নেতৃত্ব প্ৰাপ্তি বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হৈছে। 'মন সংযোগ কৰা, ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা' নামৰ এখন আলোচনাচক্ৰত ভাষণ প্ৰদান কৰি ড॰ চৌধুৰীয়ে মহিলাসকলক উন্নয়নৰ মূল সুঁতিত একত্ৰিত কৰাৰ আহ্বান জনায়। তেওঁ কৈছিল যে মহিলা সম্প্ৰদায় আৰু আন সকলোৱে সমগ্ৰ বিশ্বত মহিলা নেতৃত্ব প্ৰতিষ্ঠাৰ পথত প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ'বলৈ একেলগে কাম কৰিব লাগিব। চৰকাৰৰ সৈতে, সমাজত লিংগ সমতা প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ সকলো বেচৰকাৰী আৰু কৰ্পোৰেট সংস্থাই একেলগে কাম কৰিব লাগিব।
চৌধুৰী বাংলাদেশ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এজন অনুশীলনী অধিবক্তা আছিল আৰু ২০০৭-০৮ বৰ্ষত সেনা সমৰ্থিত তত্ত্বাৱধায়ক চৰকাৰৰ সময়ত শ্বেখ হাছিনাৰ বিৰুদ্ধে দাখিল কৰা গোচৰসমূহ পৰিচালনা কৰিবলৈ অধিবক্তা পেনেলৰ এজন সদস্য আছিল। তেওঁৰ কামৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰবোৰৰ ভিতৰত আছে মানৱ অধিকাৰ, সাংবিধানিক আইন, লিংগ সমস্যা আৰু ৰিটৰ দ্বাৰা ন্যায়িক পৰ্যালোচনা। তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়, ব্ৰাক বিশ্ববিদ্যালয়, ঢাকা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আৰু বাংলাদেশ আইন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিক্ৰমা প্ৰতিষ্ঠানকে ধৰি কেইবাটাও প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে এগৰাকী সমল ব্যক্তি।
ব্যক্তিগত জীৱন
চৌধুৰীয়ে ফাৰ্মাচিউটিকেল পৰামৰ্শদাতা চৈয়দ ইশতিয়াক হুছেইনৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে। তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা লামিছা শিৰীন হুছেইন আৰু এজন পুত্ৰ চৈয়দ ইবতেছাম ৰফিক হুছেইন।
প্ৰকাশন
চৌধুৰীয়ে ২০০৩ চনৰ পৰা ২০০৮ চনলৈ বাংলাদেশ বাৰ কাউন্সিলৰ দ্বাৰা প্ৰতি মাহে প্ৰকাশিত বাংলাদেশ আইনী সিদ্ধান্ত (বিএলডি), আইন প্ৰতিবেদন শৃংখলাৰ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ মানৱ অধিকাৰৰ বিষয়ত বিভিন্ন প্ৰাসংগিক এনজিঅ' আৰু মানৱ অধিকাৰ সংগঠনৰ সৈতে কেইবাটাও বাৰ্তা আৰু ধাৰণা পত্ৰ বিকশিত কৰিছিল।
তথ্য উৎস
শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ
মেৰা পিঠা
মেৰা বা দাউল্লাহ হৈছে এক প্ৰকাৰৰ শীতকালীন পিঠা যি বাংলাদেশত বিশেষকৈ চিলেট আৰু বৃহত্তৰ ময়মেনসিং আৰু চুবুৰীয়া জিলাত অতি জনপ্ৰিয়। ইয়াক চাউলৰ গুৰি, নিমখ, চেনি, নাৰিকল আদিৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ইয়াক গোটেই পিঠা বা ভাপ তৈয়াৰ কৰা চান্নাই বুলিও কোৱা হয়।
তথ্য উৎস
শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ৰন্ধনশৈলী
বীণা শেঠ লস্কৰী
বীণা শেঠ লস্কৰী (Bina Sheth Lashkari) ভাৰতৰ মুম্বাইৰ দোৰষ্টেপ স্কুলৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। ৩০ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি তেওঁ মুম্বাইৰ এক লাখ শিশুৰ শিক্ষাৰ সংগঠনত সহায় কৰিছে। ২০১৩ চনত তেওঁক স্ত্ৰী শক্তি বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।
জীৱন
১৯৮৮ চনত মুম্বাইৰ কোলাবাৰ কাফে পেৰেডত প্ৰথমখন বিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ পৰাই তেওঁৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। সেই সময়ত বস্তিৰ ল'ৰা-ছোৱালীয়ে কেৱল ধনী ল'ৰা-ছোৱালীয়ে আড়ম্বৰপূৰ্ণ স্কুললৈ যোৱাৰ দৃশ্যহে চাব পাৰিছিল। প্ৰথমে তেওঁৰ ২৫জন শিশু ছা্ত্ৰ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ বাঞ্জাৰা পিতৃ-মাতৃয়ে অতি কম মজুৰিত সাগৰীয় মাছৰ পেটু গুছোৱাৰ কাম কৰিছিল। সমাজসেৱাৰ স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লওঁতে তেওঁ বস্তিৰ শিশুহঁতক শিক্ষাদান কৰা ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। তেওঁ স্থানীয় স্কুলখন ভ্ৰমণ কৰি আচৰিত হৈ পৰ্যবেক্ষণ কৰে যে তিনি-চাৰি বছৰৰ পিছত ল’ৰা-ছোৱালীবোৰ স্কুল এৰি গুছি যায়। ল’ৰা-ছোৱালীবোৰৰ পিতৃ-মাতৃক লগ ধৰি দেখিলে যে ল’ৰা-ছোৱালীবোৰ তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ মজুৰি উপাৰ্জনৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ। পৰিয়ালটো চলি থাকিবলৈ সৰু ল’ৰা-ছোৱালীবোৰেও পঢ়াৰ সলনি কাম কৰিবলৈ বাধ্য। সেয়েহে ৰজনী পৰঞ্জপেৰ সৈতে মিলি বস্তিৰ ল’ৰা-ছোৱালীবোৰে পদুলি মুখতে পঢ়িব পৰাকৈ এখন বিদ্যালয় আৰম্ভ কৰে।
২০১৩ চনত আন্তৰ্জাতিক নাৰী দিৱসত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰণৱ মুখাৰ্জীয়ে তেওঁক স্ত্ৰী শক্তি পুৰস্কাৰ প্ৰদান কৰে। শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণৰ ক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা অন্যবদ্য অৱদানৰ বাবে মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰে তেওঁৰ নাম উক্ত বঁটাৰ বাবে মনোনীত কৰিছিল। বৰ্তমানে নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ নামেৰে নামাংকিত এই বঁটাৰ পুৰ্বৰ নাম আছিল স্ত্ৰী শক্তি পুৰস্কাৰ। এই বঁটাটো ছয়গৰাকী মহিয়সী নাৰী অহল্যাবাই হোলকাৰ, কণ্ণগি দেৱী, মাতা জীজাবাঈ, ৰাণী গাইডিনলিউ, ৰাণী লক্ষ্মীবাই আৰু ৰাণী ৰুদ্ৰম্মাৰ নামত ভিন-ভিন শিতানত প্ৰদান কৰা হয়।
২০১৬ চনত ডিউক এণ্ড ডাচেছ অফ কেম্ব্ৰিজে মুম্বাইলৈ আহি তেওঁক লগ ধৰি যায়। সেই বছৰটোতে বিদ্যালয়খনে চলোৱা শৈক্ষিক অভিযানৰ ফলস্বৰূপে  মুম্বাইৰ তিনিটা অঞ্চলৰ পূৰ্বতে নাম নথকা ৰাস্তাৰ তেওঁলোকৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰা হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল, আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক শিক্ষা লাভ আৰু উচ্চাকাংক্ষাৰ প্ৰতি অনুপ্ৰাণিত কৰা। ২০১৯ চনত আনুমানিক হিচাপ মতে ৩১ বছৰত তেওঁ মুম্বাইৰ এক লাখ শিশুৰ শিক্ষাৰ সংগঠনত সহায় কৰিছে।
ভ্ৰাম্যমান শ্ৰেণীকোঠা
দোৰষ্টেপ স্কুল সেই সকল ল’ৰা-ছোৱালীৰ বাবে আছিল, যিসকলে স্কুললৈ গৈ শিক্ষা আহৰণ কৰিব নোৱাৰে। সেয়েহে বীণা লস্কৰ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে বাছৰ ভিতৰতে স্কুল খোলাৰ পৰিকল্পনা কৰে। ১৯৯৮ চনত আৰম্ভ হোৱা এই সেৱাৰ নাম প্ৰথমে স্কুল অন হুইল ৰখা হয়। এই বাছখন জাপানী কনছুলেটে দান কৰিছিল আৰু আশা ফৰ এডুকেচন নাম অনা-চৰকাৰী সংগঠন এটাই পূঁজিৰ যোগান ধৰিছিল। ২০১৬ চনত তেওঁলোক ৮খন বাছৰ গৰাকী হয় আৰু প্ৰায় ৭০০ ব্যক্তি দোৰষ্টেপ স্কুলৰ সৈতে জড়িত। বাছবোৰৰ ভিতৰখন এটা শ্ৰেণী কোঠাৰ দৰে। এই বাছবোৰ বস্তি অঞ্চললৈ যায় আৰু তাতে আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম নোহোৱা ৭ বছৰৰ পৰা ১৮ বছৰৰ ভিতৰৰ ল’ৰা-ছোৱালীবোৰ আহি দুই-তিনিঘণ্টা পাঠগ্ৰহণ কৰে।
তথ্য উৎস
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় শিক্ষাবিদ শ্ৰেণী:নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ বিজয়ী
ৰি-ভৈ জিলা
ৰি-ভৈ (Ri Bhoi) ভাৰতৰ মেঘালয় ৰাজ্যৰ এটি প্ৰশাসনিক জিলা। জিলাৰ সদৰ নংপ'হত অৱস্থিত। এই জিলাখনৰ আয়তন ২,৩৭৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ইয়াৰ জনসংখ্যা ২,৫৮,৮৪০জন। ২০১১ চনলৈকে ই মেঘালয়ৰ সাতখন জিলাৰ ভিতৰত দক্ষিণ গাৰো পাৰ্বত্যৰ পিচতে দ্বিতীয়খন সৰ্বনিম্ন জনবহুল জিলা আছিল।
ইতিহাস
১৯৯২ চনৰ ৪ জুনত জিলাখন মহকুমা পৰ্যায়ৰ পৰা এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰিছিল। এই ৰি-ভৈ জিলাখন পূব খাছী পাৰ্বত্যৰ পৰা গঠন কৰা হৈছিল।
ভূগোল
ৰি-ভৈ জিলাখন ৯০°৫৫’১৫ ৰ পৰা ৯১°১৬’ অক্ষাংশ আৰু ২৫°৪০’ ৰ পৰা ২৫°২১’ দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। জিলাখনৰ উত্তৰে আছে অসমৰ কামৰূপ জিলা, পূব দিশত জয়ন্তীয়া পাহাৰ আৰু কাৰ্বি আংলং জিলা আৰু পশ্চিমে আছে পশ্চিম খাছী পাৰ্বত্য জিলা। জিলাখনৰ পাথাৰখ’মাহত তিনিটা চি এণ্ড আৰডি ব্লক (C&RD Block) আৰু এটা প্ৰশাসনিক গোট আছে আৰু গাঁৱৰ সংখ্যা হৈছে ৫৬১ খন। ৰি-ভৈ জিলাখনে ২৪৪৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা আৱৰি আছে।
জিলাখনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শ্বিলঙৰ পৰা ৫৩ কিলোমিটাৰ আৰু গুৱাহাটীৰ পৰা ৫০ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত নংপ’হত অৱস্থিত৷
প্ৰশাসনিক বিভাগসমূহ
ৰি-ভৈ জিলাখন তিনিটা ব্লকত বিভক্ত:
জনসংখ্যা
ৰি ভৈ জিলাৰ খাছীয়ান (ভৈ) লোকসকলৰ জনসংখ্যাৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতাত প্ৰায় ৮৫% বাকী মিকিৰ ৭% আৰু অন্যান্য ৮% ৷ ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি এই জিলাখনৰ জনসংখ্যা ২৫৮,৮৪০জন, যি প্ৰায় ভানুয়াটু ৰাষ্ট্ৰৰ সমান৷ ২০১১ চনত জনসংখ্যাৰ দিশৰ পৰা জিলাখনে ভাৰতৰ ৬৪০খন জিলাৰ ভিতৰত ৫৮০তম স্থান লাভ কৰিছে। জিলাখনৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব 109 PD/sqkm৷ ২০০১-২০১১ লৈকে ইয়াৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ৩৪.০২% । ৰি ভৈত ১০০০ জন পুৰুষৰ বিপৰীতে মহিলাৰ সংখ্যা আছিল ৯৫১গৰাকী আৰু সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৭৭.২২% ৷
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:মেঘালয়ৰ জিলা
৩ ছেপ্টেম্বৰ
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:ছেপ্টেম্বৰ শ্ৰেণী:ইংৰাজী বৰ্ষপঞ্জীৰ দিন
জংখা ভাষা
লিখনীৰ নমুনা
জংখা ভাষা: འགྲོ་ བ་ མི་ རིགས་ ག་ ར་ དབང་ ཆ་ འདྲ་ མཏམ་ འབད་ སྒྱེཝ་ ལས་ ག་ ར་   གིས་ གཅིག་ ལུ་ སྤུན་ ཆའི་ དམ་ ཚིག་ བསྟན་ དགོ།
উচ্চাৰণ: ’Gro- ba- mi- rigs- ga- ra- dbaṅ- cha- ’dra- mtam- ’bad- sgyew- las- ga- ra- gis- gcig- lu- spun- cha’i- dam- tshig- bstan- dgo
সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱ
সংকোষকেন্দ্ৰীয় বা ইউকেৰিয়ট (eukaryote; ( বা বা  বা ) বুলিলে সেইবোৰ জীৱক বুজায়, যিবোৰৰ কোষৰ কোষকেন্দ্ৰ আৰু অন্যান্য অঙ্গাণু জৈব পৰ্দাৰ দ্বাৰা আবৃত থাকে।
এই জীৱবোৰ ইউকেৰিয়া বা ইউকেৰিয়টা শ্ৰেণীবিন্যাসৰ অন্তৰ্গত। এই জীৱৰ মূল বৈশিষ্ট্য হল এই যে, ইহঁতৰ কোষ পৰ্দা-বেষ্টিত কোষকেন্দ্ৰ সহ অন্যান্য অঙ্গাণু থাকে, যিয়ে ইহঁতক প্ৰ'কোষকেন্দ্ৰীয় জীৱ পৰা পৃথক কৰে।  এই কোষত কোষকেন্দ্ৰৰ উপস্থিতিৰ কাৰণে এই জীৱবোৰৰ নামকৰণ ইউকেৰিয়ট দিয়া হৈছে, যি গ্ৰীক শব্দ ευ (ইউ) আৰু κάρυον (কেৰিউন) পৰা আহিছে। কোষকেন্দ্ৰৰ উপৰিও এনে জীৱৰ কোষত থকা অন্য আৱৰণযুক্ত অঙ্গাণুবোৰ হল, মাইট’কণ্ড্ৰিয়া আৰু গল্গি বস্তু। ইয়াৰোপৰি উদ্ভিদত ক্লোৰ'প্লাষ্ট নামৰ এক ধৰণৰ অঙ্গাণু থাকে। সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱ এককোষী বা বহুকোষী হব পাৰে। বহুকোষী জীৱৰ বিভিন্ন ধৰণৰ কোষৰ দ্বাৰা গঠিত অনেক ধৰণৰ কলা থাকে।
সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱই মাইট'চিছৰ মাধ্যমেৰে অযৌন প্ৰজনন আৰু মিঅ'চিছৰ মাধ্যমেৰে যৌন প্ৰজনন কৰে। অযৌন প্ৰজননৰ ক্ষেত্ৰত ই কোষ বিভাজন হৈ জিনগতভাৱে অভিন্ন দুটা কোষ উৎপন্ন হয়। যৌন প্ৰজননৰ ক্ষেত্ৰত এটা কোষে ডিএনএ ৰেপ্লিকেছন আৰু তাৰ পিছত দুবাৰ কোষ বিভাজনৰ ফলত চাৰিটা নতুন কোষৰ উৎপন্ন কৰে, যাৰ প্ৰত্যেকৰে মূল কোষৰ ক্ৰম'জমৰ অৰ্ধেক সংখ্যক ক্ৰ'মজম থাকে। এই অপত্য কোষবোৰে জননকোষ হিচাপে কাম কৰে।
সমগ্ৰ জীৱজগতৰ তুলনাত সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱৰ সংখ্যা তেনেই নগণ্য, আনকি মানবদেহৰ সমস্ত কোষৰ সংখ্যা মানুহৰ অন্ত্ৰত বাসকৰা বেক্টেৰিয়াৰ সংখ্যাতকৈও কম। কিন্তু সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱৰ অধিকাংশ সদস্যৰ আকৃতি ডাঙৰ হোৱাৰ কাৰণে সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি সিহঁতৰ সমষ্টিগত জৈৱভৰ প্ৰ'কোষকেন্দ্ৰী জীৱৰ প্ৰায় সমান বুলিব পাৰি।
অন্তঃআৱৰণী
সংকোষকেন্দ্ৰীয় কোষবোৰত থকা আৱৰণীসমূহক বৰ্তমান সমষ্টিগত ভাবে অন্তঃআৱৰণী তন্ত্ৰ বোলা হয়। কোষৰ কোষকেন্দ্ৰ নিউক্লিয়াৰ আৱৰণী নামৰ এক অসংখ্য ছিদ্ৰযুক্ত দ্বিস্তৰীয় অন্তঃআৱৰণীৰ দ্বাৰা বেষ্টিত থাকে, যাৰ মাজেদি বিভিন্ন কোষীয় উপাদান কোষকেন্দ্ৰৰ ভিতৰ বা বাহিৰলৈ যাব পাৰে। এই আৱৰণীৰ পৰা বিভিন্ন চেপেটা আৰু নলাকৃতিৰ অংশ এণ্ডোপ্লাজনিক ৰেটিকুলাম গঠন হয়, যি কোষৰ প্ৰ'টিন পৰিবহণত সহায় কৰে। ৰাইব'জম নামৰ অঙ্গাণু এণ্ডোপ্লাজমিক ৰেটিকুলামৰ লগত যুক্ত হৈ প্ৰ'টিন তৈয়াৰ কৰে। উৎপন্ন প্ৰ'টিন এণ্ডোপ্লাজমিক ৰেটিকুলামৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰি ভেচিকল বা ক্ষুদ্ৰ থলিৰ মাজেদি পৰিবাহিত হৈ গল্গি বস্তু নামৰ চেপেটা থলিৰ দৰে আকৃতি বিশিষ্ট অঙ্গাণুত জমা হয় আৰু পুনৰ্গঠিত হয়।
বিভিন্ন ধৰণৰ ভেছিকলে বিভিন্ন ধৰণৰ কাম সম্পাদন হয়। যেনে, লাইছ'জমত থকা উৎসেচকে প্ৰ'টিন ভাঙি সৰল অণুত পৰিণত কৰাত সহায় কৰে। পাৰক্সিজম নামৰ ভেছিকলে কোষৰ পক্ষে ক্ষতিকাৰক পাৰক্সাইড ভাঙি পেলাই। কিছুমান প্ৰ'টজ'ৱাৰ কোষত এক্সট্ৰুজম নামৰ সংকোচনশীল ভেছিকল থাকে যিবোৰে কোষৰ অতিৰিক্ত পানী কোষৰ বাহিৰলৈ নিক্ষেপ কৰাত সহায় কৰে। উচ্চ শ্ৰেণীৰ উদ্ভিদৰ কোষৰ অধিকাংশ আয়তন ইয়াত থকা বৃহদাকৃতিৰ ভেকুৱল বা বায়ুমোনাৰ দ্বাৰা পৰিপূৰ্ণ হৈ থাকে যিবোৰে কোষৰ অভিস্ৰৱণ চাপ বজায় ৰখাত সহায় কৰে।
মাইট’কণ্ড্ৰিয়া আৰু ক্ল'ৰ'প্লাষ্ট
প্ৰায় সমস্ত সংকোষকেন্দ্ৰীয় কোষত মাইট’কণ্ড্ৰিয়া নামৰ এক অঙ্গাণু থাকে। এই অঙ্গাণুবোৰত এডেন'চিন ট্ৰাইফছফেট নামৰ অণু উৎপন্ন হয়, যি কোষৰ শক্তি সৰবৰাহ কৰে। এই অঙ্গাণুবোৰ দ্বি-স্তৰযুক্ত লিপিড অণুৰ দ্বাৰা গঠিত আৱৰণৰ দ্বাৰা বেষ্টিত থাকে যাৰ ভিতৰৰ স্তৰত থকা মাইট’কণ্ড্ৰিয়াৰ ভিতৰত ক্ৰিষ্টি নামৰ ভাঁজ থাকে। মাইট’কণ্ড্ৰিয়াৰ নিজস্ব ডিএনএ থাকে। দেখা যায় যে, প্ৰ'টিঅ'বেক্টেৰিয়া নামৰ এক প্ৰকাৰৰ অন্তঃমিথ'জীৱি প্ৰ'কোষকেন্দ্ৰীক জীৱ সংকোষকেন্দ্ৰীয় কোষত প্ৰৱেশ কৰি মাইট’কণ্ড্ৰিয়া নামৰ অঙ্গাণুত পৰিণত হয়।
উদ্ভিদ আৰু বহু শেলাইৰ কোষত ক্ল'ৰ'প্লাষ্ট নামৰ অঙ্গাণু থাকে, যি ছাইন'বেক্টেৰিয়া নামৰ এক প্ৰকাৰৰ অন্তঃমিথ'জীৱি প্ৰ'কোষকেন্দ্ৰী জীৱ এইবোৰ কোষত প্ৰৱেশ কৰাৰ ফলত গঠিত হয়। এইবোৰ অঙ্গাণুত ক্ল'ৰফিল নামৰ এক ধৰণৰ জৈৱ অণু থাকে যি সালোকসংশ্লেষণ পদ্ধতিৰ দ্বাৰা গ্লুক'জ উৎপন্ন কৰাত সহায় কৰে।
প্ৰজনন
সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱই মাইট'চিছৰ মাধ্যমেৰে অযৌন প্ৰজনন আৰু মিঅ'চিছৰ মাধ্যমেৰে যৌন প্ৰজনন কৰে। অযৌন প্ৰজননৰ ক্ষেত্ৰত ই কোষ বিভাজন হৈ জিনগতভাৱে অভিন্ন দুটা কোষ উৎপন্ন হয়। যৌন প্ৰজননৰ ক্ষেত্ৰত এটা কোষে ডিএনএ ৰেপ্লিকেছন আৰু তাৰ পিছত দুবাৰ কোষ বিভাজনৰ ফলত চাৰিটা নতুন কোষৰ উৎপন্ন কৰে, যাৰ প্ৰত্যেকৰে মূল কোষৰ ক্ৰম'জমৰ অৰ্ধেক সংখ্যক ক্ৰ'মজম থাকে। এই অপত্য কোষবোৰে জননকোষ হিচাপে কাম কৰে।
যৌন প্ৰজননৰ বিৱৰ্তন প্ৰতি সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱৰ প্ৰাচীন আৰু মৌলিক বৈশিষ্ট্য পৰিলক্ষিত হয়। ডাক্স আৰু ৰ'জাৰৰ মতে, প্ৰথম দিশৰ সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱৰ মাজত ঐচ্ছিক প্ৰজননৰ ভূমিকা আছিল। পূৰ্ৱতে অযৌন প্ৰাণীৰূপে চিহ্নিত ট্ৰাইকম'নাছ ভাজাইনালিছ আৰু জিয়াৰ্ডিয়া ইণ্টেষ্টিনালিছৰ দেহত মিঅ'চিছৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় জিনৰ অৱস্থিত দেখা পোৱা যায়।
দিল্লীৰ হোটেলৰ অগ্নিকাণ্ড
২০১৪ চনৰ ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পুৱা প্ৰায় ৪.৩০ বজাত দিল্লী চহৰৰ কৰোল বাগ অঞ্চলৰ হোটেল অৰ্পিত পেলেচত এই অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হয় আৰু কমেও ১৭জন লোকৰ মৃত্যু হয়। হোটেলখনৰ সকলো মহলাত জুই লাগিছিল; মানুহবোৰক ভৱনটোৰ পৰা জঁপিয়াই পৰা দেখা গৈছিল।
সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱ
শ্ৰেণীবিন্যাস
<!-- লিনিয়াস প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদকে জগৎ নামক শ্ৰেণীবিনাসেৰ ক্ৰমে স্থান দিয়েছিলেন। যদিও তিনি খুব সাবধানে ছত্ৰাককেও উদ্ভিদেৰ অন্তৰ্গত কৰেছিলেন, কিন্তু পৰবৰ্তীকালে স্পষ্ট হয় যে, ছত্ৰাক উদ্ভিদ অপেক্ষা অনেকাংশে ভিন্ন আৰু একে অন্য ই পৃথক জগতেৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা দৰকাৰ। বিভিন্ন এককোষী সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱদেৰ প্ৰাণী বা উদ্ভিদেৰ মধ্যে স্থান দেওয়া হয়। ১৮৩০ খ্ৰিষ্টাব্দে, জাৰ্মান জীৱবিজ্ঞানী গেওৰ্গ অগষ্ট গোল্ডফাস সিলিয়া যুক্ত প্ৰাণীদেৰ সম্বন্ধে বৰ্ণনা দিতে গিয়ে প্ৰোটোজোয়া নামক ই নতুন শব্দ প্ৰণয়ন কৰেন আৰু এই দলেৰ সদস্যদেৰ সংখ্যা ক্ৰমশ বৃদ্ধি পেতে পেতে একসময় সকল এককোষী সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱকে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হলে ১৮৬৬ খ্ৰিষ্টাব্দে আৰ্নেষ্ট হেকেল এই সকল জীৱদেৰ প্ৰোটিষ্টা নামক এক নতুন জগতেৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰেন। প্ৰোটিষ্টদেৰ আদিম জীৱ হিসেবে মনে কৰা হত যাদেৰ সকলেৰ আদিম এককোষী বৈশিষ্ট্য ৰয়েছে।
নক্সাল
নক্সাল আন্দোলন, এটি কমিউনিষ্ট আন্দোলনৰ নাম। বিংশ শতাব্দীৰ সপ্তম দশকত পশ্চিমবঙ্গৰ নকশালবাড়ি পৰা আৰম্ভ হয় লাহে লাহে ভাৰতৰ ছত্তীছগঢ় (তদানীন্তন মধ্য প্ৰদেশ) আৰু অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিয়পি পৰে। ক্ৰমে এইটো এটি সন্ত্ৰাসবাদী আন্দোলনৰ ৰূপ লৈছিল। নক্সাল বা নক্সালবাদী কলে উগ্ৰ বামপন্থী দলবোৰক বুজোৱা হয়। এই দলৰ জন্ম হৈছিল চিন-ছোভিয়েত (Sino-Soviet split) ভাঙনৰ সময়ত। মতাদৰ্শগত ভাবে এওঁলোক মাও জেদংৰ পদাঙ্ক অনুসৰণকাৰী। নক্সাল আন্দোলন আৰম্ভ হৈছিল ভাৰতৰ পশ্চিমবঙ্গত। লাহে লাহে ভাৰতৰ অনুন্নত অঞ্চলসমূহত যেনে: ছত্তীছগঢ়, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ ইত্যাদি ৰাজ্যৰ প্ৰান্তিক এলাকাসমূহত বিয়পি পৰে। এওঁলোক মাৰ্ক্সবাদী তথা লেনিনবাদত বিশ্বাসী এওঁলোক ২০০৪ চনত ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাওবাদী) নামৰ দল প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু নিজৰ কাৰ্যকলাপ প্ৰসাৰিত কৰে।
দিল্লীৰ হোটেলৰ অগ্নিকাণ্ড
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:স্বাধীনোত্তৰ ভাৰত শ্ৰেণী:মানৱ-সৃষ্ট দুৰ্যোগ
নক্সাল
ভাৰতৰ প্ৰায় ৪০% অঞ্চলত তেওঁলোকৰ কাৰ্যক্ৰম বাঢ়িব ধৰে, বিশেষ কৰি "ৰেড কৰিডোৰ' অঞ্চলত প্ৰায় ৯২,০০০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলাকা জুৰি তেওঁলোকৰ তৎপৰতা চলিব ধৰে। ভাৰতৰ চৰকাৰী চোৰাংচোৱা সংস্থা ৰিছাৰ্চ এণ্ড এনালাইছিছ ৱিং (RAW)-ৰ অনুসৰি প্ৰায় ২০,০০০ মাওবাদী সক্ৰিয় ভাবে কাৰ্যক্ৰমত যুক্ত আছে। তেওঁলোকৰ ক্ৰমবৰ্ধমান প্ৰভাবত শঙ্কিত হয় তেতিয়াৰ ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙে কৈছিল যে মাওবাদী ভাৰতৰ অভ্যন্তৰীণ নিৰাপত্তাৰ বিৰুদ্ধে অত্যন্ত বিপদজনক।
পৰিসংখ্যা
২০০৬ চনত ভাৰতীয় চোৰাংচোৱা সংস্থা ৰিছাৰ্চ এণ্ড এনালাইছিছ ৱিঙে প্ৰকাশ কৰিলে যে ৫০০০০ স্থায়ী কেডাৰৰ উপৰিও ২০০০০ সশস্ত্ৰ কেডাৰ নক্সাল কৰ্মৰত।  প্ৰধান মন্ত্ৰী মনমোহন সিঙে নক্সালক ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ আন্তৰিক ভাবুকি ঘোষণা কৰিলে।  নক্সাল আৰু আন চৰকাৰ বিৰোধী সশস্ত্ৰ গোটতসমূহক প্ৰায় 'আল্ট্ৰাজ' আখ্যা দিয়া হয়। চিপিআই (মাওবাদী) আৰু কিছু নক্সালপন্থী দলক ভাৰত চৰকাৰে সন্ত্ৰাসবাদী সংগঠন হিচাপে বিবেচনা কৰে। ২০০৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে নক্সালবাদী নিৰ্মূলৰ বাবে চৰকাৰৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে। উগ্ৰবামপন্থী আক্ৰান্ত অঞ্চল ছত্তিছগড়়, উড়িষ্যা, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, মহাৰাষ্ট্ৰ, ঝাৰখণ্ড, বিহাৰ, উত্তৰপ্ৰদেশ আৰু পশ্চিমবঙ্গত, সিহঁতৰ পলায়নৰ সকলো ৰাস্তা বন্ধ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল।
সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱ
শ্ৰেণীবিন্যাস
জীৱনবৃক্ষে নিউক্লিক অ্যাসিড ক্ৰমেৰ ওপৰ নিৰ্ভৰ কৰে সংকোষকেন্দ্ৰীয় অধিজগতকে বিভিন্ন সংকোষকেন্দ্ৰীয় জগতে বিভক্ত কৰা হয়। ২০০৫ খ্ৰিষ্টাব্দে ইণ্টাৰন্যাশনাল সোসাইটি অব প্ৰোটিওলোজিষ্টস সংকোষকেন্দ্ৰীয় অধিজগৎকে ছয়টি মনোফাইলি মহাদলে বিভক্ত কৰে। কিন্তু এদেৰ মধ্যে বেশ কয়েকটি, বিশেষতঃ ক্ৰোম্যালভিওলাটা, প্ৰকৃতপক্ষে মনোফাইলি কি না তা নিয়ে সেই বছৰই সন্দেহ প্ৰকাশ কৰা হয়, আৰু ২০০৬ খ্ৰিষ্টাব্দে এই সংক্ৰান্ত প্ৰমাণেৰ অভাবকে উল্লেখ কৰা হয়। ২০১২ খ্ৰিষ্টাব্দেৰ ই শ্ৰেণীবিভাগে সংকোষকেন্দ্ৰীয় অধিজগতকে পাঁচটি মহাদলে বিভক্ত কৰা হয়।
সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱদেৰ কিছু সৰু সৰু বিভাগ ৰয়েছে, যাদেৰ অবস্থান নিৰ্ণয় কৰা যায় নি আৰু এই সকল গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাগেৰ বাইৰে অবস্থান বলে মনে কৰা হয়, যেমন হ্যাপ্টোফাইটা, ক্ৰায়োফাইটা, টেলোনেমিয়া, পিকোজোয়া, আপুসোমোনাডিডা, অ্যাঙ্কাইৰোমোনাডিডা, ব্ৰেভিয়াটা আৰু কোলোডিক্টায়ন গণ। যদিও অনেক কিছু জানা সম্ভব হয়েছে, কিন্তু মনে কৰা হয় বিবৰ্তনেৰ ইতিহাস আৰু শ্ৰেণীবিভাগে এখনো অনেক গুৰুত্বপূৰ্ণ অনিশ্চয়তা ৰয়ে গেছে। ২০০৯ খ্ৰিষ্টাব্দে ৰজাৰ আৰু সিম্পসন বলেন যে, সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱেদেৰ জীৱনবৃক্ষ সম্বন্ধে আমাদেৰ বৰ্তমানেৰ দ্ৰুত পৰিবৰ্তনশীল ধাৰণাৰ কাৰণে আমাদেৰ সাবধানে এগোনো প্ৰয়োজন।
নক্সাল
ইতিহাস
নক্সাল শব্দটি আহিছে ভাৰতৰ পশ্চিমবঙ্গৰ এখন সৰু গাওঁ নকশালবাড়িৰ পৰা। ইয়াতে ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)-ৰ একাংশই ১৯৬৭ চনত সিহঁতৰ নেতৃবৃন্দৰ বিৰোধিতা কৰি ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী-লেনিনবাদী) এটি পৃথক উগ্ৰ বামপন্থী দল গঠন কৰে। এই বিপ্লবী দলৰ নেতৃত্বে দিছিল চাৰু মজুমদাৰ আৰু কানু স্যানাল। এই বিদ্ৰোহৰ সূচনা হৈছিল ১৯৬৭ চনৰ ২৫ মে তাৰিখে। তেতিয়া নকশালবাড়ি গাঁৱৰ কৃষকৰ ওপৰত স্থানীয়় ভূস্বামীৰ ভাৰাতীয়া গুণ্ডাৰ সহায়ত অত্যাচাৰ কৰিছিল। তেতিয়া এই কৃষকে ভূ-স্বামী সকলোক তাৰপৰা উৎখাত কৰে।
ধন্বন্তৰি
ধন্বন্তৰি (Dhanvantari) বেদ আৰু পুৰাণত আয়ুৰ্বেদৰ দেৱতা বুলি উল্লেখ আছে। এওঁক দেৱতা সকলৰ চিকিৎসক বুলি গণ্য কৰা হয়। ভগৱান বিষ্ণুৰ অন্যতম অৱতাৰ ধন্বন্তৰি দেৱতা আৰু অসুৰৰ সাগৰ মন্থনৰ ফলত কাৰ্তিক কৃষ্ণপক্ষৰ ত্ৰয়োদশী তিথিত হাতত অমৃতৰ ঘটলৈ সাগৰৰ পৰা অৱতৰণ হৈছিল। সেয়ে দেৱালীৰ দুদিন আগতে তেওঁৰ জন্মজয়ন্তী পালন কৰা হয়। এই দিনা ভাৰতৰ কিছুমান ঠাইত ধনতেৰাচ হিচাপে পালন কৰা হয়। তেওঁৰ হাতত শংখ, চক্ৰ, অমৃতৰ ঘট আৰু বনৌষধি থাকে। আয়ুৰ্বেদৰ জনক হিচাপে তেওঁক সুস্থ আৰু আৰোগ্য জীৱন লাভ কৰিবলৈ পূজা অৰ্চনা কৰে। আয়ুৰ্বেদিক মহাবিদ্যালয় সমূহত ধন্বন্তৰিক বিশেষ মৰ্যাদা দিয়া হয়।
সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱ
শ্ৰেণীবিন্যাস
২০১১ খ্ৰিষ্টাব্দে ৰিজাৰিয়া আৰু ষ্ট্ৰ্যামেনোপাইলস আৰু অ্যালভিওলাটা মহাদলবোৰকে এসএআৰ মহাদল নাম দিয়ে একই পংক্তিতে ৰাখা হয়; একই ভাবে অ্যামিবোজোয়া আৰু ওপিস্থোকোণ্ট প্ৰত্যেকেই মনোফাইলি হলেও এৰা ইউনিকোণ্ট নামক ক্লেড গঠন কৰে।    এবোৰ বাদ দিয়ে বিজ্ঞানীদেৰ মধ্যে মতপাৰ্থক্যেৰ প্ৰচুৰ অবকাশ ৰয়েছে। মনে কৰা হয়েছে যে, সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱেদেৰ ৭৫টি পৃথক বংশানুক্ৰম ৰয়েছে।
নক্সাল
ইতিহাস
উচ্চবৰ্ণ হিন্দুৰ হাতত আগতে মাটিৰ মালিকী চৰ্ত আছিল। উচ্চবৰ্ণ হিন্দুই নাঙল ধৰিব নাপাই এই আছিল আগৰ সমাজ ব্যৱস্থা। সেইবাবে উচ্চবৰ্ণ হিন্দুৰ মাটিত নিম্ন বৰ্ণ হিন্দুক খেতি কৰিব দিছিল ৯০-১০ অংশ হিচাপে। ৯০ শতাংশ উচ্চবৰ্ণ হিন্দুৰ বাবে ১০ শতাংশ নিম্ন বৰ্ণ শ্ৰেণীৰ বাবে, খায়ে থায়ে তাৰে কিছু সংখ্যক মুছলমান লোকো আছিল। আগতে উচ্চবৰ্ণ হিন্দু সকলে নিজকে ভু-স্বামী কৈছিল। ভু মানে মাটি স্বামী মানে গৰাকী।
১৯৬৭ চনত পশ্চিমবঙ্গত দুৰ্ভিক্ষই দেখা দিয়ে কিন্তু মালিক গোষ্ঠীৰ তাগিদাত কৃষক সকলে অতিষ্ঠ হয়। তাৰে ফল হিচাপে নকশালবাড়ি গাঁৱৰ কৃষক সকলে আন্দোলন আৰম্ভ কৰে। আন্দোলনৰ নাম আছিল "মাটি খেতিয়কৰ" অসমতো এই আন্দোলনৰ আংশিক প্ৰভাব দেখা দিয়ে, "নাঙল যাৰ মাটি তাৰ"। এই আন্দোলনৰ প্ৰথমতো বিক্ষিপ্ত ঘটনা সংঘটিত হয় বেঙ্গাই জ্যোতি গাৱত ২৫মে ১৯৬৭ চনত। এই দিনাই আৰক্ষীৰ গুলিত ৯জন খেতিয়ক আৰু দুজন শিশুৰ মৃত্যু হয় আৰু কেইবাজন আহত হয়। সেইসময়ত 'নকশালবাড়ি গাঁৱৰ অকলে এই দৃশ্য নাছিল ভাৰতৰ প্ৰায় সকলো দুখীয়া নিম্ন শ্ৰেণী খেতিয়কৰ জীৱন একে আছিল। এই আন্দোলনৰ ফলত ভাৰত চৰকাৰে চিলিঙ আইন প্ৰবৰ্তন কৰে।
১৯৬৬ চনত নক্সালবাদী আন্দোলনৰ প্ৰথম বুনিয়াদ ৰখা হয়, ১৯৬৫-৬৬ চনত চিলিগুৰি সংগঠনৰ, নতুনকৈ গঠিত চি পি আই (এম), চক্ৰলেখন পদ্ধতিৰে লিখিত তেওঁলোকৰ প্ৰচাৰ পত্ৰিকাৰ দ্বাৰা সশস্ত্ৰ সংগ্ৰামৰ আহ্বান কৰে। এই লিফলেট এটা আহ্বান দিছিল ছয় মাহৰ ভিতৰত সেই অঞ্চলৰ দলীয় যুদ্ধ-বিগ্ৰহ আৰম্ভ কৰাৰ বাবে। ১৯৬৬ চনত সৰ্বত্ৰ বিপ্লবীসকলে শিলিগুড়ি মহকুমাৰ প্ৰতিটি অংশত কৃষক কোষ কৰে, তীৰ ধনু আৰু কিছুসংখ্যক ৰাইফল সংগ্ৰহ কৰে আৰু নেপালৰ সক্ৰিয় মাওবাদীৰ লগত যোগাযোগ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যি মাত্ৰ কেই মাইল মান দূৰত্বত। ১৯৬৬ চনৰ শেষৰ ফালে বিপ্লবী কৃষাণ সভা শিলিগুড়ি আয়োজন কৰা হয়। ৩ মাৰ্চ, ১৯৬৭ চনত সংগ্ৰামৰ বীজ অঙ্কুৰিত হব আৰম্ভ কৰে। কৃষকৰ এটা দলে নকশালবাড়ি অঞ্চলত ব্যাপী পৰে আৰু লাল পতাকা দি মাটিৰ সীমা চিহ্নিত কৰে, আৰু খেতি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৮ মাৰ্চৰ সন্মিলনত কৃষকৰ অভ্যুত্থানৰ সংকেত আছিল, এই সন্মিলনে চৰি মাহ ধৰি গতেই অঞ্চলক গ্ৰাস কৰিছিল। পশ্চিমবঙ্গৰ ইউ এফ চৰকাৰে এই আন্দোলনক নিয়ন্ত্ৰণ আৰু নীৰস্ত্ৰ কৰিবলৈ ভূমিসংস্কাৰ ঘোষণা কৰে। বিপ্লবী কৃষক সকলে সংশোধনবাদী শাসকক উত্তৰ দিলে যে কৃষক সমিতি পাতি ভূস্বামীৰ মাটি বোৰ সমিতিৰ মাজত ভগাই দিবলৈ। কৃষাণ কমিটি সদস্যৰ দ্বাৰা বিশাল মিছিল, বিক্ষোভ সংঘটিত হৈছিল, তাৰে বহুতে লাঠি অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে। লাল পতাকাৰ সমুদ্ৰত আৰু শ্লোগানত তাৰে ভূস্বামী সকল সন্ত্ৰাসিত হৈ পৰে। মাৰ্চ মাহৰ কৃষকৰ আন্দোলনে গতি লাভ কৰিব ধৰে।
প্ৰথম সংঘৰ্ষ আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া এটি আধী খোৱা কৃষক এজনক, এটি স্থানীয়় ভূস্বামী সশস্ত্ৰ এজেণ্টৰ দ্বাৰা প্ৰহাৰ হৈছিল। এই হিংসাৰ ফলত সশস্ত্ৰ কৃষক সংগঠনে ভূস্বামীৰ শস্য আৰু শস্য পথাৰ সমূহ অধিগ্ৰহণ কৰে। ভূস্বামীৰ আৰু সশস্ত্ৰ এজেণ্টেও প্ৰতিৰোধ কৰিব নোৱাৰিলে, সশস্ত্ৰ কৃষক সংগঠনে ইয়াৰে কিছু সংখ্যকক হত্যা কৰে। মে মাহৰ শেষৰ ফালে এই আন্দোলনে ভয়ানক ৰূপ ধাৰণ কৰে। চি পি আই (এম) নেতা যি চৰকাৰত আছিল তেওঁলোকে কৃষক নেতা সকলোক শান্ত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু সফল বহ নোৱাৰে, তেতিয়া, জ্যোতি বসু পশ্চিমবঙ্গৰ গৃহমন্ত্ৰীয়ে, পুলিচক এই আন্দোলন নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আদেশ কৰে। ২৩ মে তাৰিখে কৃষক নেতা সকলে ঝাহৰুগাঁৱত এজন পুলিচ বিষয়াক হত্যা কৰে। ইয়াৰ ফলত পুলিচ বিষয়া সকল উত্তেজিত হৈ আৰু মে ২৫ তাৰিখে পুলিচৰ এটা দলে নকশালবাড়িৰ ৯ গৰাকী মহিলা আৰু শিশুক হত্যা কৰে। জুন মাহত এই আন্দোলনে ভয়ঙ্কৰ ৰূপ লয় বিশেষ কৈ নকশালবাড়ি, খয়ৰাবাৰি ফাহনচিদেৱাত। তালাচী অভিযানত সিহঁতৰ ঘৰৰ পৰা বহুত গোলাবাৰুদ উদ্ধাৰ কৰা হয়। ৰাজহুৱা আদালত স্থাপন কৰে আৰু তাতে দণ্ডাজ্ঞা দিয়া হয়। এই উত্থান গাওঁসমূহত জুলাই পৰ্যন্ত অব্যাহত থাকে। চাহ শ্ৰমিক সকলেও কৃষকৰ সমৰ্থনত তেওঁলোকে কাম বৰ্জন কৰে। জুলাই মাহৰ ১৯ তাৰিখে চৰকাৰে এই অঞ্চলত সৈন্য বাহিনী নিয়োগ কৰে, আৰু হাজাৰ হাজাৰ কৃষক নেতাক নিৰ্মম ভাতে প্ৰহাৰ কৰে লগতে গ্ৰেফটাৰ কৰে। কিছু নেতা জেনে জাঙ্গাল চানতাল দৰে কিছু নেতাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়, চাৰূ মজুমদাৰ দৰে অন্য নেতা, আত্মগোপন কৰে। আৰু ত্ৰীবেহনী কানু, চোবহান, আলী গোৰ্খা মাঝি আৰু তিল্কা মাঝিৰ দৰে অন্য শ্বহীদ' হয়।
চাৰু মজুমদাৰ চীনৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ নেতা মাও সে তুং ৰ অনুসৰণকাৰী আছিল। তেখেতে ভাবিছিল ভাৰতৰ কৃষক আৰু গৰিব মানুহে মাও সে তুং এৰ পদাঙ্ক অনুসৰণ কৰি শত্ৰুশ্ৰেণীক চিহ্নিত কৰি সিহঁতৰ বিৰুদ্ধে সশস্ত্ৰ সংগ্ৰাম কৰাৰ প্ৰয়োজন, নহ’লে সিহঁতে সৰ্বহাৰা কৃষক আৰু শ্ৰমিকক শোষণ কৰিব। তাৰ বাবে তেখেতৰ লিখনিৰ দাৰা 'নকশালবাড়ি আন্দোলনক সকলো পিনে বিয়পাই দিছিল। তেখেতৰ বিখ্যাত ৰচনা হল "হিষ্টৰীক এইট ডকুমেণ্টছ", যি নক্সাল মতাদৰ্শৰ ভিত্তি ৰচনা কৰে। পৰবৰ্তী সময়ত তেখেত চি পি(এম) দল ত্যাগ কৰি "অল ইণ্ডিয়া কমিটি অব কমিউনিষ্ট ৰেভুলছনাৰী" (এ আই চি চি চি আৰ) গঠন কৰে। ১৯৬৯ চনত এ আই চি চি চি আৰ পৰা জন্ম লৈ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি অব ইণ্ডিয়া (মাৰ্ক্সবাদী-লেনিনবাদী)। বাস্তৱত সকলো নক্সালবাদী দলৰে জন্ম হৈছে চি পি আই (এম এল) পৰা। তেতিয়া "মাওবাদী কমিউনিষ্ট ছেণ্টাৰ" নামৰ এটি ভিন্ন মতাদৰ্শৰ দল আছিল, সিহঁতৰ উদ্ভৱ হৈছিল "দক্ষণদেশ গ্ৰুপ" নামৰ এটি সংগঠন পৰা। পৰবৰ্তী সময়ত তাহাঁতে "পিপলচ ৱাৰ গ্ৰুপ" ৰ লগত যুক্ত হয় "কমিউনিষ্ট পাৰ্টি অব ইণ্ডিয়া" (মাওবাদী) গঠন কৰে। আৰু এপিনে ভিন্ন মতাদৰ্শৰ আৰু এটি দল হল "অন্ধ্ৰ ৰেভুলিউছনাৰী কমিউনিষ্ট" আৰু "টি. নাগি ৰেড্ডি"-ৰ "মাচ লাইন" মতবাদৰ অনুৰাগী আছিল। ১৯৭০ চনৰ পিনে এই আন্দোলনৰ অন্তৰ্দ্বন্দ্বৰ কাৰণে বহুতো বিৰোধী অংশত বিভক্ত হয় পৰে। ১৯৮০ চনৰ পিনে প্ৰায় ৩০ টি নক্সালবাদী দল সক্ৰিয়় আছিল আৰু তেওঁলোকৰ জনবল আছিল প্ৰায় ৩০,০০০। ২০০৪ চনত ভাৰতৰ গৃহ মন্ত্ৰালয়ে প্ৰকাশ কৰা হিচাপ মতে প্ৰায় ৯৩০০ নক্সালবাদী সদস্য সক্ৰিয় আছে আৰু সিহঁতৰ লগত প্ৰায় ৬৫০০ অবৈধ অত্যাধুনিক অস্ত্ৰ আছিল আৰু লগতে সিহঁতৰ দেশী অস্ত্ৰ তো আছেই। Judith Vidal-Hall (২০০৬) এই মতে সাম্প্ৰতিক সময়ত নক্সালবাদী সদস্য সংখ্যা প্ৰায় ১৫,০০০ আৰু সিহঁতে ভাৰতৰ বনভূমিৰ প্ৰায় এক পঞ্চামংশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। সিহঁতে সিহঁতৰ কৰ্মকাণ্ড ভাৰতৰ ৬০৪খন জিলাৰ ভিতৰত ১৬০খন জিলাত বিস্তাৰ কৰিছিল (২০০৬ৰ হিচাপ অনুসৰি)।
ইতিহাস বিশ্লেষণ কৰিলে দেখা যাব ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সংশোধনবাদী (revisionism) চৰিত্ৰৰ বাবে তেলেঙ্গানাৰ সংগ্ৰামক নেহেৰুৰ ভৰিৰ তলত বিক্ৰী কৰি দিয়া হৈছিল। বিপৰীতে নকশালবাড়ি কমিউনিষ্ট আন্দোলনৰ সংৰচনা ওপৰত আঘাত কৰি উপমহাদেশৰ বিপ্লবী সকলক নিজস্ব দল গঠনৰ পথ উন্মুক্ত কৰি দিয়ে। তেলেঙ্গানা সংগ্ৰামী সকলে সংশোধনবাদৰ (revisionism) ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰিছিল, কিন্তু নকশালবাড়ি সংগ্ৰামী সকলে কৰা নাছিল। বৰ্তমানে কিছু নক্সালবাদী দল ভাৰতৰ মূলধাৰাৰ ৰাজনীতিত যুক্ত হয় নিৰ্বাচনত অংশ কৰিছে, যেনে: চিপিআই (এম এল) লিবাৰেশন।
বাংলা বিপ্লৱ
নকশাল আন্দোলন কলকাতাৰ ছাত্ৰ সংগঠন সমূহৰ ব্যাপক সমৰ্থন পাইছিল। ছাত্ৰ সকলৰ এটা ডাঙৰ অংশই লেখা পঢ়া এৰি বিপ্লবৰ কাৰ্যসূচীত অংশ কৰিছিল। বিশেষ ভাবে নামকৰা স্কুল কলেজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মেধাবী ছাত্ৰ প্ৰভাৱিত হৈছিল এই আন্দোলনত। চাৰু মজুমদাৰ কৈছিল বিপ্লবী কাৰ্যক্ৰম মাত্ৰ গ্ৰামাঞ্চলত চলিলে নহ’ব, বৰং এই আন্দোলন সৰ্বত্ৰ বিয়পিব দিব লাগিব। তেখেতে বিপ্লবী সকলক আদেশ দিছিল, সমাজত থকা শ্ৰেণী বিভাজন শেষ কৰি এখন নতুন সমাজ গঢ়িব। এই শ্ৰেণীৰ মাজত আছিল, ভুস্বামী, বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক, পুলিচ অফিচাৰ, আৰু ৰাজনীতিবিদ আৰু বহুত। সেই সময়ৰ কলকাতাৰ সকলো স্কুল বন্ধ হয় গৈছিল। নক্সালপন্থী ছাত্ৰই যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয় দখল কৰি পুলিচৰ লগত যুঁজিবৰ বাবে আগ্নেয়াস্ত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। প্ৰেছেডেঞ্চী কলেজ আছিল তেওঁলোকৰ সদৰ কাৰ্যালয়। তেওঁলোকে যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য ডাঃ গোপাল সেনক হত্যাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। নক্সালপন্থী সকলে বহু কম সময়ত মধ্য ভাৰতৰ শিক্ষিত সমাজৰ ব্যাপক সমৰ্থন পাইছিল। দিল্লীৰ "ছেণ্ট ষ্টিফেনচ কলেজ" তেওঁলোকৰ বিচৰণ ক্ষেত্ৰ হৈছিল।
২০০৯ চনৰ মে মাহত পশ্চিমবঙ্গৰ লালগড়ত পুলিছে নক্সালপন্থী আৰু ক্ষমতাহীন কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ কৰ্মীৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাই়। এই এলাকাত মাওবাদী জঙ্গী নেতাৰ প্ৰভাব বৃদ্ধি হৈছিল এই অভিযোগত ৰাজ্য চৰকাৰে জুনৰ প্ৰথম ভাগত পুলিছ আৰু অৰ্ধসামৰিক বাহিনীৰ সমম্বয়ত অভিযান চলাই, আৰু লালগড় পুনৰুদ্ধাৰ কৰে। মাওবাদী নেতা কিষনজিয়ে এক সাক্ষাত্কাৰত কৈছিল- "নক্সালপন্থী সকলে পশ্চিমবঙ্গৰ শাসনধিষ্ঠ বাম আৰু সিহঁতৰ পুলিছ বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে নিজৰ বাবে মুক্তাঞ্চল গঢ়ি তুলিব বিচাৰিছিল। আৰু তাৰে আৰম্ভণি হিচাপে তাহাঁতে লালগড়ৰ ঘটনাটো ঘটিছে। ১৯৭০ চনৰ পিছত সিহঁত আৰু সংগঠিত হৈছে আৰু ২০১১ চনত কলকাতাৰ পৰা সিহঁতৰ সশস্ত্ৰ আন্দোলন পৰিচালনা কৰিব"।
ইণ্টিগ্ৰেটেড এক্সন প্লেন
ফেব্ৰুৱাৰী ২০০৯ চনত ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে 'ইণ্টিগ্ৰেটেড এক্সন প্লেন' (আইএপি) আৰম্ভ কৰিলে। উদ্দেশ্য কৰ্ণাটক, ছত্তীছগঢ়, বিহাৰ, উত্তৰ প্ৰদেশ, উৰিষ্যা, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, তেলঙ্গানা, মহাৰাষ্ট্ৰ, ঝাৰখণ্ড আৰু পশ্চিমবঙ্গত নক্সাল সমস্যা সমাধান কৰা। এই পৰিকল্পনাত নক্সাল প্ৰভাৱিত এলেকাত তলৰ পৰ্যায়ৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশ আৰু অধিক পুলিচ ব্যয় সন্মিলিত।
নক্সাল কাৰ্যকালাপৰ সংখ্যা
২০০৯ চনত নক্সাল প্ৰায় ১৮০খন জিলাত সক্ৰিয় আছিল।  আগষ্ট ২০১০ত আইএপিৰ এবছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাত কৰ্ণাটকক নক্সাল প্ৰভাৱিত ৰাজ্যৰ তালিকাৰ পৰা কৰ্তন কৰা হ'ল।  জুলাই ২০১১ত নক্সাল প্ৰভাৱিত জিলাৰ সংখ্যা হ'লগৈ  ৯খন ৰাজ্য সামৰা ৮৩ (২০খহন অতিৰিক্ত জিলা সামৰি)।   ডিচেম্বৰ ২০১১ত ঘোষণা কৰা হ'ল যে ২০১০ৰ তুলনাত নক্সাল সম্বন্ধিত মৃত্যুৰ সংখ্যা ৫০% হ্ৰাস পালে।  ২০১৩ চনত মাওবাদী সাম্যবাদী গোটসমূহে ১৯২জনৰ মৃত্যুৰ দায়িত্ব স্বীকাৰ কৰিলে, যি ভাৰতত সংঘটিত সকলো সন্ত্ৰাসবাদী মৃত্যুৰেই ৫০%।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজনীতি
সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱ
শ্ৰেণীবিন্যাস
সংকোষকেন্দ্ৰীয় হীবদেৰ পৰিচিত জিনোমেৰ আকাৰ ৮.২ মেগাবেস (ব্যাবেসিয়া বোভিস) থেকে শুৰু কৰে ১১২,০০০–২২০,০৫০ (প্ৰোৰোসেণ্ট্ৰাম মাইক্যান্স) পৰ্য্যন্ত পোৱা গেছে। এৰ থেকে বোঝা যায় যে বিবৰ্তনে সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱেৰ বহুল প্ৰকাৰে বিবৰ্তন ঘটেছে। -->
পাঁচ মহাদল
এডল আৰু বাৰ্কিয়ে ফাইল'জেনেটিক প্ৰমাণ, জিন স্বাক্ষৰ আৰু অঙ্গসংস্থানগত বৈশিষ্ট্যৰ ভিত্তিত সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱেৰ জীৱনবৃক্ষ ৰচনা কৰিছিল।
কোনো কোনো বিশ্লেষণত হ্যাক্ৰোবিয়া দলটোক (হ্যাপ্টোফাইটা + ক্ৰায়োফাইটা) আৰ্কিপ্লাষ্টিডা মহাদলৰ ওচৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা দেখা যায়। ইয়াৰোপৰি, বৰ্তমানৰ কিছু গবেষণাৰ মতে হ্যাপ্টোফাইটা আৰু ক্ৰায়োফাইটাই একে মন'ফাইলি গঠন নকৰে। হ্যাপ্টোফাইটা এছএআৰ মহাদলৰ আৰু ক্ৰায়োফাইটা আৰ্কিপ্লাষ্টিডা মহাদলৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।
পূৰ্ৱৰ দৰেই, দুটা ফ্লেজেলা আৰু এই ফ্লেজেলা যুক্ত দুই ধৰণৰ পূৰ্বপুৰুষৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱক বাইকোণ্ট (আৰ্কিপ্লাষ্টিডা + এসএআৰ মহাদল + এক্সক্যাভেটা) আৰু ইউনিকোণ্ট (অ্যামিবোজোয়া + ওপিস্থোটোকোণ্ট) নামৰ দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ চনৰ এক গবেষণাত প্ৰায় একে ধৰণৰ শ্ৰেণীবিভাগ কৰা হৈছিল।
কেভেলিয়ৰ-স্মিথ বৃক্ষ
২০১০, ২০১৩ আৰু ২০১৪ চনত তলত দিয়া ধৰণে সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱৰ শ্ৰেণীবিভাগ কৰা হৈছিল।