cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
কবৱেব আৰ্হি
পশুপালন
কবৱেব আৰ্হিৰ ব্যৱহাৰ কোনো কোনোৱে পশুৰ মূল্যৰ ব্যৱহাৰ বুজিবলৈ কৰে। উদাহৰণ স্বৰূপে আৰ্থাৰ হানাৱে জাৰ্মান গাহৰী-বজাৰসমূহত মূল্যৰ চক্ৰীয় ব্যৱহাৰ লক্ষ্য কৰিছিল। সেই পৰ্যবেক্ষণক গাহৰী মাংসৰ চক্ৰ বোলা হয়। পিচে ১৯৯৪ত ৰচেন আৰু সহযোগী গৱেষকৰ এটি দলে গাহৰীৰ তিনি-বছৰীয়া জীৱন-চক্ৰৰ ভিত্তিত এই কথা প্ৰমাণ কৰিলে যে গাহৰী মাংসৰ চক্ৰীয় ব্যৱহাৰ কবৱেব আৰ্হিৰ পূৰ্বৰ মূল্যৰ ভিত্তিত বৰ্তমানৰ যোগান নিৰ্ণয় কৰা যুক্তি যদি ব্যৱহাৰ কৰা নহয়ো, তেতিয়াও দেখা দিব পাৰে। যদি উৎপাদকে পূৰ্বৰ মূল্যৰ ঠাইত বৰ্তমানৰ মূল্যৰ ভিত্তিত যোগান ধৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে, তেতিয়াও গাহৰীৰ জীৱন-চক্ৰৰ গুণাগুণৰ বাবে মূল্যত চক্ৰৰ দৰে ব্যৱহাৰ দেখা দিব পাৰে ।
মানৱ সংপৰীক্ষাত্মক তথ্য
১৯৮৯ত ৱেলফৰ্ডে ৫০০ৰো অধিক লোকৰ ওপৰত ১২টা প্ৰয়োগ কৰিছিল, ৩০ৰ অধিক কালৰ বাবে। প্ৰয়োগটিত আৰু ৰ অনেক মান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
ফলাফলত দেখা গ'ল, যে কবৱেব আৰ্হিয়ে দাবী কৰাৰ বিপৰীতে, অপসাৰণৰ চৰ্ত পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছতো বজাৰ মূল্য অপসাৰিত হোৱাৰ ঠাইত অভিসৰিতহে হ'ল, তৰ্কসংগত আকাংক্ষাই প্ৰদান কৰা সাম্যাৱস্থাৰ মূল্যৰ দিশে। পিচে, অপসাৰণৰ চৰ্ত পূৰ্ণ হ'লে, অভিসৰণৰ পথৰ বিক্ষেপণ অধিক দেখা দিছিল। বিক্ষেপণৰ এই পাৰ্থক্য সাংখ্যিকীয়ভাৱে মহত্বপূৰ্ণ প্ৰমাণিত হ'ল।
এই ফল এনেদৰে বুজিব পৰা যায় যে দীৰ্ঘ-কালত মানুহে তৰ্কসংগত আকাংক্ষা তত্ত্বই বুজোৱাৰ দৰে ব্যৱহাৰ কৰে, কিন্তু হ্ৰস্ব-কালত মানুহে অনেক ভুল কৰে আৰু এই ভুল তেতিয়া অধিক হয় যেতিয়া অপসাৰণৰ চৰ্ত পূৰ্ণ হয়।
লগতে চাওক
শ্ৰেণী:অৰ্থনৈতিক আৰ্হি
সুনীল কোঠাৰী
সুনীল কোঠাৰী (Sunil Kothari, ২০ ডিচেম্বৰ ১৯৩৩ – ২৭ ডিচেম্বৰ ২০২০) এগৰাকী ভাৰতীয় নৃত্য ইতিহাসবিদ, বিদ্বান আৰু সমালোচক। তেওঁ কলকাতাৰ ৰবীন্দ্ৰ ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উদয় শংকৰ আসনৰ অধ্যাপক আছিল।
কৰ্মজীৱন
তেওঁ ১৯৬৪ চনত এম.এ. আৰু ১৯৭৭ চনত পি.এইচ.ডি. সম্পূৰ্ণ কৰে। পেছাদাৰীভাৱে, সুনীল কোঠাৰী এগৰাকী ৰাজকীয় সদনপ্ৰাপ্ত হিচাপবিদ বা চাৰ্টাৰ্ড একাউনটেণ্ট। তেওঁ 'দ্য টাইমছ অফ ইণ্ডিয়া' বাতৰি-কাকতৰ সৈতে তেওঁৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ চিডিনহাম কলেজ অফ কমাৰ্চ এণ্ড ইকনমিক্সত শিক্ষকতা কৰিছিল। তাৰপিছত তেওঁ কলকাতাৰ ৰবীন্দ্ৰ ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উদয় শংকৰ আসনৰ অধ্যাপক আছিল। ইয়াৰ মাজে-সময়ে তেওঁ লিখা-মেলাও কৰিছিল। তেওঁ নতুন দিল্লীৰ এছিয়ান গেমছ ভিলেজত বাস কৰিছিল।
গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক ২০১২ত ভাৰত
ভাৰতে ইংলেণ্ডৰ লণ্ডনত অনুষ্ঠিত ২০১২ অলিম্পিকত (2012 Summer Olympics) ভাগ লৈছিল। ২০১২ চনৰ ২৭ জুলাইৰ পৰা ১২ আগষ্ট লৈকে এই প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় অলিম্পিক সংস্থাই ১৩টা বিভিন্ন শাখাত মুঠ ৮৩জন খেলুৱৈক এই প্ৰতিযোগিতাত ভাগ ল’বলৈ সুবিধা দিছিল।
২০১২ লণ্ডন অলিম্পিকৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত ভাৰতৰ পতাকা বহন সুশীল কুমাৰে কৰিছিল আৰু সামৰণি অনুষ্ঠানত মেৰি কমে কৰিছিল।
২০১২ লণ্ডন অলিম্পিক প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতে মুঠ ৬টা পদক দখল কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা ৰূপৰ আৰু ৪টা ব্ৰঞ্জৰ পদক আছিল।
পদক বিজয়ীসকল
গগন নাৰঙে ভাৰতৰ হৈ ২০১২ লণ্ডন অলিম্পিকত প্ৰথমটো পদক দখল কৰে। ১০ মিটাৰ এয়াৰ ৰাইফল শাখাত তেওঁ ব্ৰঞ্জৰ পদক দখল কৰিছিল।
বিনয় কুমাৰে পুৰুষৰ ২৫ মিটাৰ ৰেপিড ফায়াৰ পিষ্টল শাখাত ৰূপৰ পদক দখল কৰে। নৰমান প্ৰিটচাৰ্ড আৰু ৰাজ্যৱৰ্ধন সিং ৰাথোড়ৰ পিছত বিনয় কুমাৰে হৈছে ভাৰতৰ হৈ অলিম্পিকৰ কোনো এক ব্যক্তিগত বিভাগত ৰূপৰ পদক বিজয়ী তৃতীয়জন খেলুৱৈ।.
ইয়াৰ উপৰিও, ছাইনা নেহৱালে মহিলাৰ ছিংগলছত ব্ৰঞ্জৰ পদক দখল কৰে। অলিম্পিকৰ বেডমিণ্টনত পদক জিকা ছাইনাই হৈছে প্ৰথম ভাৰতীয় খেলুৱৈ। ২০০০ ছিডনী অলিম্পিকৰ ভাৰুত্তোলনত ব্ৰঞ্জ পদক বিজয়ী কৰ্ণম মালেশ্বৰীৰ পিছত ছাইনাই হৈছে দ্বিতীয় গৰাকী ভাৰতীয় মহিলা যি অলিম্পিকৰ কোনো এক ব্যক্তিগত শাখাত পদক দখল কৰিছে।
ভাৰতৰ হৈ চতুৰ্থটো পদক তথা অলিম্পিকত ব্যক্তিগত শাখাত পদক দখল কৰা তৃতীয়গৰাকী ভাৰতীয় মহিলা হ’ল মেৰী কম। মহিলাৰ ফ্লাইৱেইট শাখাত মেৰী কমে ব্ৰঞ্জ পদক দখল কৰে।
৬০ কিঃগ্ৰাঃ ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ ইভেণ্টত যোগেশ্বৰ দত্তই ভাৰতৰ হৈ চতুৰ্থটো ব্ৰঞ্জ পদক তথা ভাৰতৰ পঞ্চমটো পদক দখল কৰে। অলিম্পিকৰ মল্লযুঁজ শাখাত এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ বাবে তৃতীয়টো ব্ৰঞ্জ পদক। ইয়াৰ আগতে কে ডি যাদৱে ১৯৫২ আৰু সুশীল কুমাৰে ২০০৮ বেইজিং অলিম্পিকৰ মল্লযুঁজত ব্ৰঞ্জ পদক দখল কৰিছিল।
৬৬ কিঃগ্ৰাঃ ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ শাখাত সুশীল কুমাৰে ৰূপৰ পদক দখল কৰে। তেৱেঁই হৈছে প্ৰথম ভাৰতীয় যি কোনো এক ইভেণ্টৰ ব্যক্তিগত শাখাত একেৰাহে দুখন অলিম্পিকত পদক লাভ কৰিছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০০৮ বেইজিঙ অলিম্পিকত একেটা শাখাতে ব্ৰঞ্জ পদক লাভ কৰিছিল।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:অলিম্পিকত ভাৰত
ইউৰেনাচ
ইউৰেনাচ (ইংৰাজীত: Uranus) সৌৰজগতৰ সূৰ্যৰ পৰা দূৰত্বৰ দিশত এই গ্ৰহটো সপ্তম আৰু আকাৰ আয়তনৰ দিশত সৌৰজগতৰ তৃতীয় বৃহত্তম গ্ৰহ। গ্ৰহটোৰ নাম আকাশৰ গ্ৰীক দেৱতা ক্ৰ'নচৰ পিতৃ, জ্যুচৰ পিতামহ তথা এৰিচৰ প্ৰপিতামহ ইউৰেনাচৰ পৰা লোৱা হৈছে। সৌৰজগতৰ ভিতৰত ইউৰেনাচৰ কক্ষপথ তৃতীয় বৃহৎ আৰু ভৰৰ ফালৰপৰা ইয়াৰ স্থান চতুৰ্থ। বিজ্ঞানীসকলে নেপচুন আৰু ইউৰেনাচ উভয়কে তুষাৰ দানৱ হিচাপে নামকৰণ কৰিছে। ইউৰেনাচৰ বাতাবৰণ বৃহস্পতি আৰু শনিৰ দৰে হাইড্ৰ’জেন আৰু হিলিয়ামেৰে পূৰ্ণ যদিও ইয়াত তুষাৰ, এম’নিয়া আৰু মিথেন অধিক পৰিমাণে পোৱাৰ উপৰিও হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। সৌৰজগতৰ ভিতৰত ইউৰেনাচৰ পৰিৱেশেই সকলোতকৈ শীতল (-২২৪ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ)। এই গ্ৰহটো মিথেনৰ ডাৱৰেৰে আৱৰা আৰু বৰফ আৰু শিলেৰে গঠিত।
<!-- Uranus is the seventh planet from the Sun. It has the third-largest planetary radius and fourth-largest planetary mass in the Solar System. It is named after the ancient Greek deity of the sky Uranus (Οὐρανός), the father of Cronus (Saturn) and grandfather of Zeus (Jupiter). Though it is visible to the naked eye like the five classical planets, it was never recognized as a planet by ancient observers because of its dimness and slow orbit. Sir William Herschel announced its discovery on March 13, 1781, expanding the known boundaries of the Solar System for the first time in modern history. Uranus was also the first planet discovered with a telescope.
Like the other giant planets, Uranus has a ring system, a magnetosphere, and numerous moons. The Uranian system has a unique configuration among the planets because its axis of rotation is tilted sideways, nearly into the plane of its revolution about the Sun. Its north and south poles therefore lie where most other planets have their equators. Seen from Earth, Uranus's rings can sometimes appear to circle the planet like an archery target and its moons revolve around it like the hands of a clock; in 2007 and 2008 the rings appeared edge-on. In 1986, images from Voyager 2 showed Uranus as a virtually featureless planet in visible light without the cloud bands or storms associated with the other giants. Terrestrial observers have seen signs of seasonal change and increased weather activity in recent years as Uranus approached its equinox. The wind speeds on Uranus can reach 250 meters per second (900 km/h, 560 mph).
Discovery
He recorded in his journal "In the quartile near ζ Tauri … either [a] Nebulous star or perhaps a comet". On March 17, he noted, "I looked for the Comet or Nebulous Star and found that it is a Comet, for it has changed its place". When he presented his discovery to the Royal Society, he continued to assert that he had found a comet while also implicitly comparing it to a planet:
Herschel notified the Astronomer Royal, Nevil Maskelyne, of his discovery and received this flummoxed reply from him on April 23: "I don't know what to call it. It is as likely to be a regular planet moving in an orbit nearly circular to the sun as a Comet moving in a very eccentric ellipsis. I have not yet seen any coma or tail to it".
While Herschel continued to cautiously describe his new object as a comet, other astronomers had already begun to suspect otherwise. Russian astronomer Anders Johan Lexell was the first to compute the orbit of the new object and its nearly circular orbit led him to a conclusion that it was a planet rather than a comet. Berlin astronomer Johann Elert Bode described Herschel's discovery as "a moving star that can be deemed a hitherto unknown planet-like object circulating beyond the orbit of Saturn". Bode concluded that its near-circular orbit was more like a planet than a comet.
The object was soon universally accepted as a new planet. By 1783, Herschel himself acknowledged this fact to Royal Society president Joseph Banks: "By the observation of the most eminent Astronomers in Europe it appears that the new star, which I had the honour of pointing out to them in March 1781, is a Primary Planet of our Solar System." In recognition of his achievement, King George III gave Herschel an annual stipend of £200 on the condition that he move to Windsor so that the Royal Family could have a chance to look through his telescopes.
Naming
Maskelyne asked Herschel to "do the astronomical world the faver [sic] to give a name to your planet, which is entirely your own, [and] which we are so much obliged to you for the discovery of." In response to Maskelyne's request, Herschel decided to name the object Georgium Sidus (George's Star), or the "Georgian Planet" in honour of his new patron, King George III. He explained this decision in a letter to Joseph Banks:
"In the fabulous ages of ancient times the appellations of Mercury, Venus, Mars, Jupiter and Saturn were given to the Planets, as being the names of their principal heroes and divinities. In the present more philosophical era it would hardly be allowable to have recourse to the same method and call it Juno, Pallas, Apollo or Minerva, for a name to our new heavenly body. The first consideration of any particular event, or remarkable incident, seems to be its chronology: if in any future age it should be asked, when this last-found Planet was discovered? It would be a very satisfactory answer to say, 'In the reign of King George the Third'."
Herschel's proposed name was not popular outside of Britain, and alternatives were soon proposed. Astronomer Jérôme Lalande proposed the planet be named Herschel in honour of its discoverer. Swedish astronomer Erik Prosperin proposed the name Neptune which was supported by other astronomers who liked the idea to commemorate the victories of the British Royal Naval fleet in the course of the American Revolutionary War by calling the new planet even Neptune George III or Neptune Great Britain. Bode opted for Uranus, the Latinized version of the Greek god of the sky, Ouranos. Bode argued that just as Saturn was the father of Jupiter, the new planet should be named after the father of Saturn. In 1789, Bode's Royal Academy colleague Martin Klaproth named his newly discovered element "uranium" in support of Bode's choice. Ultimately, Bode's suggestion became the most widely used, and became universal in 1850 when HM Nautical Almanac Office, the final holdout, switched from using Georgium Sidus to Uranus.
Nomenclature
The pronunciation of the name Uranus preferred among astronomers is, with stress on the first syllable as in Latin Ūranus; in contrast to the colloquial , with stress on the second syllable and a long a, though both are considered acceptable.
Uranus is the only planet whose name is derived from a figure from Greek mythology rather than Roman mythology: the Greek "Οὐρανός" arrived in English by way of the Latin "Ūranus". The adjective of Uranus is "Uranian". It has two astronomical symbols. The first to be proposed, ♅, was suggested by Lalande in 1784. In a letter to Herschel, Lalande described it as "un globe surmonté par la première lettre de votre nom" ("a globe surmounted by the first letter of your surname"). A later proposal, ⛢, is a hybrid of the symbols for Mars and the Sun because Uranus was the Sky in Greek mythology, which was thought to be dominated by the combined powers of the Sun and Mars. In the Chinese, Japanese, Korean, and Vietnamese languages, the planet's name is literally translated as the sky king star (天王星).
Orbit and rotation
Uranus revolves around the Sun once every 84 Earth years. Its average distance from the Sun is roughly 3 billion km (about 20 AU). The intensity of sunlight on Uranus is about 1/400 that on Earth. Its orbital elements were first calculated in 1783 by Pierre-Simon Laplace. With time, discrepancies began to appear between the predicted and observed orbits, and in 1841, John Couch Adams first proposed that the differences might be due to the gravitational tug of an unseen planet. In 1845, Urbain Le Verrier began his own independent research into Uranus's orbit. On September 23, 1846, Johann Gottfried Galle located a new planet, later named Neptune, at nearly the position predicted by Le Verrier.
The rotational period of the interior of Uranus is 17 hours, 14 minutes. As on all giant planets, its upper atmosphere experiences very strong winds in the direction of rotation. At some latitudes, such as about two-thirds of the way from the equator to the south pole, visible features of the atmosphere move much faster, making a full rotation in as little as 14 hours.
Axial tilt
Uranus has an axial tilt of 97.77 degrees, so its axis of rotation is approximately parallel with the plane of the Solar System. This gives it seasonal changes completely unlike those of the other major planets. Other planets can be visualized to rotate like tilted spinning tops on the plane of the Solar System, while Uranus rotates more like a tilted rolling ball. Near the time of Uranian solstices, one pole faces the Sun continuously while the other pole faces away. Only a narrow strip around the equator experiences a rapid day-night cycle, but with the Sun very low over the horizon as in the Earth's polar regions. At the other side of Uranus's orbit the orientation of the poles towards the Sun is reversed. Each pole gets around 42 years of continuous sunlight, followed by 42 years of darkness. Near the time of the equinoxes, the Sun faces the equator of Uranus giving a period of day-night cycles similar to those seen on most of the other planets. Uranus reached its most recent equinox on December 7, 2007.
One result of this axis orientation is that, on average during the year, the polar regions of Uranus receive a greater energy input from the Sun than its equatorial regions. Nevertheless, Uranus is hotter at its equator than at its poles. The underlying mechanism which causes this is unknown. The reason for Uranus's unusual axial tilt is also not known with certainty, but the usual speculation is that during the formation of the Solar System, an Earth sized protoplanet collided with Uranus, causing the skewed orientation. Uranus's south pole was pointed almost directly at the Sun at the time of Voyager 2's flyby in 1986. The labeling of this pole as "south" uses the definition currently endorsed by the International Astronomical Union, namely that the north pole of a planet or satellite shall be the pole which points above the invariable plane of the Solar System, regardless of the direction the planet is spinning. A different convention is sometimes used, in which a body's north and south poles are defined according to the right-hand rule in relation to the direction of rotation. In terms of this latter coordinate system it was Uranus's north pole which was in sunlight in 1986.
Visibility
From 1995 to 2006, Uranus's apparent magnitude fluctuated between +5.6 and +5.9, placing it just within the limit of naked eye visibility at +6.5. Its angular diameter is between 3.4 and 3.7 arcseconds, compared with 16 to 20 arcseconds for Saturn and 32 to 45 arcseconds for Jupiter. At opposition, Uranus is visible to the naked eye in dark skies, and becomes an easy target even in urban conditions with binoculars. In larger amateur telescopes with an objective diameter of between 15 and 23 cm, the planet appears as a pale cyan disk with distinct limb darkening. With a large telescope of 25 cm or wider, cloud patterns, as well as some of the larger satellites, such as Titania and Oberon, may be visible.
Internal structure
Uranus's mass is roughly 14.5 times that of the Earth, making it the least massive of the giant planets. Its diameter is slightly larger than Neptune's at roughly four times Earth's. A resulting density of 1.27 g/cm3 makes Uranus the second least dense planet, after Saturn. This value indicates that it is made primarily of various ices, such as water, ammonia, and methane. The total mass of ice in Uranus's interior is not precisely known, as different figures emerge depending on the model chosen; it must be between 9.3 and 13.5 Earth masses. Hydrogen and helium constitute only a small part of the total, with between 0.5 and 1.5 Earth masses. The remainder of the non-ice mass (0.5 to 3.7 Earth masses) is accounted for by rocky material.
The standard model of Uranus's structure is that it consists of three layers: a rocky (silicate/iron-nickel) core in the center, an icy mantle in the middle and an outer gaseous hydrogen/helium envelope. The core is relatively small, with a mass of only 0.55 Earth masses and a radius less than 20% of Uranus's; the mantle comprises the bulk of the planet, with around 13.4 Earth masses, while the upper atmosphere is relatively insubstantial, weighing about 0.5 Earth masses and extending for the last 20% of Uranus's radius. Uranus's core density is around 9 g/cm3, with a pressure in the center of 8 million bars (800 GPa) and a temperature of about 5000 K. The ice mantle is not in fact composed of ice in the conventional sense, but of a hot and dense fluid consisting of water, ammonia and other volatiles. This fluid, which has a high electrical conductivity, is sometimes called a water–ammonia ocean. The bulk compositions of Uranus and Neptune are very different from those of Jupiter and Saturn, with ice dominating over gases, hence justifying their separate classification as ice giants. There may be a layer of ionic water where the water molecules break down into a soup of hydrogen and oxygen ions, and deeper down superionic water in which the oxygen crystallises but the hydrogen ions move freely within the oxygen lattice.
While the model considered above is reasonably standard, it is not unique; other models also satisfy observations. For instance, if substantial amounts of hydrogen and rocky material are mixed in the ice mantle, the total mass of ices in the interior will be lower, and, correspondingly, the total mass of rocks and hydrogen will be higher. Presently available data does not allow science to determine which model is correct. The fluid interior structure of Uranus means that it has no solid surface. The gaseous atmosphere gradually transitions into the internal liquid layers. For the sake of convenience, a revolving oblate spheroid set at the point at which atmospheric pressure equals 1 bar (100 kPa) is conditionally designated as a "surface". It has equatorial and polar radii of 25 559 ± 4 and 24 973 ± 20 km, respectively. This surface will be used throughout this article as a zero point for altitudes.
Internal heat
Uranus's internal heat appears markedly lower than that of the other giant planets; in astronomical terms, it has a low thermal flux. Why Uranus's internal temperature is so low is still not understood. Neptune, which is Uranus's near twin in size and composition, radiates 2.61 times as much energy into space as it receives from the Sun. Uranus, by contrast, radiates hardly any excess heat at all. The total power radiated by Uranus in the far infrared (i.e. heat) part of the spectrum is 1.06 ± 0.08 times the solar energy absorbed in its atmosphere. In fact, Uranus's heat flux is only 0.042 ± 0.047 W/m2, which is lower than the internal heat flux of Earth of about 0.075 W/m2. The lowest temperature recorded in Uranus's tropopause is 49 K (–224 °C), making Uranus the coldest planet in the Solar System.
One of the hypotheses for this discrepancy suggests that when Uranus was hit by a supermassive impactor, which caused it to expel most of its primordial heat, it was left with a depleted core temperature. Another hypothesis is that some form of barrier exists in Uranus's upper layers which prevents the core's heat from reaching the surface. For example, convection may take place in a set of compositionally different layers, which may inhibit the upward heat transport.
Atmosphere
Although there is no well-defined solid surface within Uranus's interior, the outermost part of Uranus's gaseous envelope that is accessible to remote sensing is called its atmosphere. Remote sensing capability extends down to roughly 300 km below the 1 bar (100 kPa) level, with a corresponding pressure around 100 bar (10 MPa) and temperature of 320 K. The tenuous corona of the atmosphere extends remarkably over two planetary radii from the nominal surface at 1 bar pressure. The Uranian atmosphere can be divided into three layers: the troposphere, between altitudes of −300 and 50 km and pressures from 100 to 0.1 bar; (10 MPa to 10 kPa), the stratosphere, spanning altitudes between 50 and 4000 km and pressures of between 0.1 and 10–10 bar (10 kPa to 10 µPa), and the thermosphere/corona extending from 4,000 km to as high as 50,000 km from the surface. There is no mesosphere.
Composition
The composition of the Uranian atmosphere is different from the rest of the planet, consisting as it does mainly of molecular hydrogen and helium. The helium molar fraction, i.e. the number of helium atoms per molecule of gas, is 0.15 ± 0.03 in the upper troposphere, which corresponds to a mass fraction 0.26 ± 0.05. This value is very close to the protosolar helium mass fraction of 0.275 ± 0.01, indicating that helium has not settled in the center of the planet as it has in the gas giants. The third most abundant constituent of the Uranian atmosphere is methane (CH4). Methane possesses prominent absorption bands in the visible and near-infrared (IR) making Uranus aquamarine or cyan in color. Methane molecules account for 2.3% of the atmosphere by molar fraction below the methane cloud deck at the pressure level of 1.3 bar (130 kPa); this represents about 20 to 30 times the carbon abundance found in the Sun. The mixing ratio is much lower in the upper atmosphere owing to its extremely low temperature, which lowers the saturation level and causes excess methane to freeze out. The abundances of less volatile compounds such as ammonia, water and hydrogen sulfide in the deep atmosphere are poorly known. They are probably also higher than solar values. Along with methane, trace amounts of various hydrocarbons are found in the stratosphere of Uranus, which are thought to be produced from methane by photolysis induced by the solar ultraviolet (UV) radiation. They include ethane (C2H6), acetylene (C2H2), methylacetylene (CH3C2H), diacetylene (C2HC2H). Spectroscopy has also uncovered traces of water vapor, carbon monoxide and carbon dioxide in the upper atmosphere, which can only originate from an external source such as infalling dust and comets.
Troposphere
The troposphere is the lowest and densest part of the atmosphere and is characterized by a decrease in temperature with altitude. The temperature falls from about 320 K at the base of the nominal troposphere at −300 km to 53 K at 50 km. The temperatures in the coldest upper region of the troposphere (the tropopause) actually vary in the range between 49 and 57 K depending on planetary latitude. The tropopause region is responsible for the vast majority of the planet’s thermal far infrared emissions, thus determining its effective temperature of 59.1 ± 0.3 K.
The troposphere is believed to possess a highly complex cloud structure; water clouds are hypothesised to lie in the pressure range of 50 to 100 bar (5 to 10 MPa), ammonium hydrosulfide clouds in the range of 20 to 40 bar (2 to 4 MPa), ammonia or hydrogen sulfide clouds at between 3 and 10 bar (0.3 to 1 MPa) and finally directly detected thin methane clouds at 1 to 2 bar (0.1 to 0.2 MPa). The troposphere is a very dynamic part of the atmosphere, exhibiting strong winds, bright clouds and seasonal changes, which will be discussed below.
Upper atmosphere
The outermost layer of the Uranian atmosphere is the thermosphere and corona, which has a uniform temperature around 800 to 850 K. The heat sources necessary to sustain such a high value are not understood, since neither solar far UV and extreme UV radiation nor auroral activity can provide the necessary energy. The weak cooling efficiency due to the lack of hydrocarbons in the stratosphere above 0.1 mBar pressure level may contribute too. In addition to molecular hydrogen, the thermosphere-corona contains many free hydrogen atoms. Their small mass together with the high temperatures explain why the corona extends as far as 50 000 km or two Uranian radii from the planet. This extended corona is a unique feature of Uranus. Its effects include a drag on small particles orbiting Uranus, causing a general depletion of dust in the Uranian rings. The Uranian thermosphere, together with the upper part of the stratosphere, corresponds to the ionosphere of Uranus. Observations show that the ionosphere occupies altitudes from 2 000 to 10 000 km. The Uranian ionosphere is denser than that of either Saturn or Neptune, which may arise from the low concentration of hydrocarbons in the stratosphere. The ionosphere is mainly sustained by solar UV radiation and its density depends on the solar activity. Auroral activity is insignificant as compared to Jupiter and Saturn.
Planetary rings
Uranus has a complicated planetary ring system, which was the second such system to be discovered in the Solar System after Saturn's. The rings are composed of extremely dark particles, which vary in size from micrometers to a fraction of a meter. Thirteen distinct rings are presently known, the brightest being the ε ring. All except two rings of Uranus are extremely narrow—they are usually a few kilometres wide. The rings are probably quite young; the dynamics considerations indicate that they did not form with Uranus. The matter in the rings may once have been part of a moon (or moons) that was shattered by high-speed impacts. From numerous pieces of debris that formed as result of those impacts only few particles survived in a limited number of stable zones corresponding to present rings.
William Herschel described a possible ring around Uranus in 1789. This sighting is generally considered doubtful, as the rings are quite faint, and in the two following centuries none were noted by other observers. Still, Herschel made an accurate description of the epsilon ring's size, its angle relative to the Earth, its red color, and its apparent changes as Uranus traveled around the Sun. The ring system was definitively discovered on March 10, 1977 by James L. Elliot, Edward W. Dunham, and Douglas J. Mink using the Kuiper Airborne Observatory. The discovery was serendipitous; they planned to use the occultation of the star SAO 158687 by Uranus to study the planet's atmosphere. When their observations were analyzed, they found that the star had disappeared briefly from view five times both before and after it disappeared behind the planet. They concluded that there must be a ring system around the planet. Later they detected four additional rings. The rings were directly imaged when Voyager 2 passed Uranus in 1986. Voyager 2 also discovered two additional faint rings bringing the total number to eleven.
Magnetic field
Before the arrival of Voyager 2, no measurements of the Uranian magnetosphere had been taken, so its nature remained a mystery. Before 1986, astronomers had expected the magnetic field of Uranus to be in line with the solar wind, since it would then align with the planet's poles that lie in the ecliptic.
Despite its curious alignment, in other respects the Uranian magnetosphere is like those of other planets: it has a bow shock located at about 23 Uranian radii ahead of it, a magnetopause at 18 Uranian radii, a fully developed magnetotail and radiation belts. Overall, the structure of Uranus's magnetosphere is different from Jupiter's and more similar to Saturn's. Uranus's magnetotail trails behind the planet into space for millions of kilometers and is twisted by the planet's sideways rotation into a long corkscrew.
Climate
At ultraviolet and visible wavelengths, Uranus's atmosphere is remarkably bland in comparison to the other gas giants, even to Neptune, which it otherwise closely resembles. When Voyager 2 flew by Uranus in 1986, it observed a total of ten cloud features across the entire planet. One proposed explanation for this dearth of features is that Uranus's internal heat appears markedly lower than that of the other giant planets. The lowest temperature recorded in Uranus's tropopause is 49 K, making Uranus the coldest planet in the Solar System, colder than Neptune.
Banded structure, winds and clouds
In 1986 Voyager 2 found that the visible southern hemisphere of Uranus can be subdivided into two regions: a bright polar cap and dark equatorial bands (see figure on the right). Their boundary is located at about −45 degrees of latitude. A narrow band straddling the latitudinal range from −45 to −50 degrees is the brightest large feature on the visible surface of the planet. It is called a southern "collar". The cap and collar are thought to be a dense region of methane clouds located within the pressure range of 1.3 to 2 bar (see above). Besides the large-scale banded structure, Voyager 2 observed ten small bright clouds, most lying several degrees to the north from the collar. In all other respects Uranus looked like a dynamically dead planet in 1986. Unfortunately Voyager 2 arrived during the height of the planet's southern summer and could not observe the northern hemisphere. At the beginning of the 21st century, when the northern polar region came into view, the Hubble Space Telescope (HST) and Keck telescope initially observed neither a collar nor a polar cap in the northern hemisphere. So Uranus appeared to be asymmetric: bright near the south pole and uniformly dark in the region north of the southern collar. In 2007, when Uranus passed its equinox, the southern collar almost disappeared, while a faint northern collar emerged near 45 degrees of latitude. In the 1990s, the number of the observed bright cloud features grew considerably partly because new high resolution imaging techniques became available. Most were found in the northern hemisphere as it started to become visible. An early explanation—that bright clouds are easier to identify in the dark part of the planet, whereas in the southern hemisphere the bright collar masks them—was shown to be incorrect: the actual number of features has indeed increased considerably. Nevertheless there are differences between the clouds of each hemisphere. The northern clouds are smaller, sharper and brighter. They appear to lie at a higher altitude. The lifetime of clouds spans several orders of magnitude. Some small clouds live for hours, while at least one southern cloud may have persisted since Voyager flyby. Recent observation also discovered that cloud features on Uranus have a lot in common with those on Neptune. For example, the dark spots common on Neptune had never been observed on Uranus before 2006, when the first such feature dubbed Uranus Dark Spot was imaged. The speculation is that Uranus is becoming more Neptune-like during its equinoctial season.
The tracking of numerous cloud features allowed determination of zonal winds blowing in the upper troposphere of Uranus. At the equator winds are retrograde, which means that they blow in the reverse direction to the planetary rotation. Their speeds are from −100 to −50 m/s. Wind speeds increase with the distance from the equator, reaching zero values near ±20° latitude, where the troposphere's temperature minimum is located. Closer to the poles, the winds shift to a prograde direction, flowing with the planet's rotation. Windspeeds continue to increase reaching maxima at ±60° latitude before falling to zero at the poles. Windspeeds at −40° latitude range from 150 to 200 m/s. Since the collar obscures all clouds below that parallel, speeds between it and the southern pole are impossible to measure. In contrast, in the northern hemisphere maximum speeds as high as 240 m/s are observed near +50 degrees of latitude.
Seasonal variation
There are some reasons to believe that physical seasonal changes are happening in Uranus. While the planet is known to have a bright south polar region, the north pole is fairly dim, which is incompatible with the model of the seasonal change outlined above. During its previous northern solstice in 1944, Uranus displayed elevated levels of brightness, which suggests that the north pole was not always so dim. This information implies that the visible pole brightens some time before the solstice and darkens after the equinox. Detailed analysis of the visible and microwave data revealed that the periodical changes of brightness are not completely symmetrical around the solstices, which also indicates a change in the meridional albedo patterns. Finally in the 1990s, as Uranus moved away from its solstice, Hubble and ground based telescopes revealed that the south polar cap darkened noticeably (except the southern collar, which remained bright), while the northern hemisphere demonstrated increasing activity, such as cloud formations and stronger winds, bolstering expectations that it should brighten soon. This indeed happened in 2007 when the planet passed an equinox: a faint northern polar collar arose, while the southern collar became nearly invisible, although the zonal wind profile remained slightly asymmetric, with northern winds being somewhat slower than southern.
Formation
Many argue that the differences between the ice giants and the gas giants extend to their formation. The Solar System is believed to have formed from a giant rotating ball of gas and dust known as the presolar nebula. Much of the nebula's gas, primarily hydrogen and helium, formed the Sun, while the dust grains collected together to form the first protoplanets. As the planets grew, some of them eventually accreted enough matter for their gravity to hold onto the nebula's leftover gas. The more gas they held onto, the larger they became; the larger they became, the more gas they held onto until a critical point was reached, and their size began to increase exponentially. The ice giants, with only a few Earth masses of nebular gas, never reached that critical point. Recent simulations of planetary migration have suggested that both ice giants formed closer to the Sun than their present positions, and moved outwards after formation, a hypothesis which is detailed in the Nice model.
Moons
Among the satellites, Ariel appears to have the youngest surface with the fewest impact craters, while Umbriel's appears oldest. Miranda possesses fault canyons 20 kilometers deep, terraced layers, and a chaotic variation in surface ages and features. Miranda's past geologic activity is believed to have been driven by tidal heating at a time when its orbit was more eccentric than currently, probably as a result of a formerly present 3:1 orbital resonance with Umbriel. Extensional processes associated with upwelling diapirs are the likely origin of the moon's 'racetrack'-like coronae. Similarly, Ariel is believed to have once been held in a 4:1 resonance with Titania.
Exploration
In 1986, NASA's Voyager 2 interplanetary probe encountered Uranus. This flyby remains the only investigation of the planet carried out from a short distance, and no other visits are currently planned. Launched in 1977, Voyager 2 made its closest approach to Uranus on January 24, 1986, coming within 81,500 kilometers of the planet's cloudtops, before continuing its journey to Neptune. Voyager 2 studied the structure and chemical composition of Uranus's atmosphere, including the planet's unique weather, caused by its axial tilt of 97.77°. It made the first detailed investigations of its five largest moons, and discovered 10 new moons. It examined all nine of the system's known rings, discovering two new ones. It also studied the magnetic field, its irregular structure, its tilt and its unique corkscrew magnetotail caused by Uranus's sideways orientation.
A Uranus orbiter and probe has been recommended by NASA's decadal survey; the proposal envisages launch during 2020–2023 and a 13-year cruise to Uranus.
In culture
In astrology, the planet Uranus is the ruling planet of Aquarius. Since Uranus is colored cyan and Uranus is associated with electricity, the color electric blue, a color close to cyan, is associated with the sign Aquarius. (See Uranus in astrology)
The chemical element uranium, discovered in 1789 by the German chemist Martin Heinrich Klaproth, was named after the newly discovered planet Uranus. Uranus, the Magician is a movement in Gustav Holst's The Planets, written between 1914 and 1916. Operation Uranus was the successful military operation in World War II by the Soviet army to take back Stalingrad and marked the turning point in the land war against the Wehrmacht.
The line, Then felt I like some watcher of the skies/When a new planet swims into his ken, from John Keats's On First Looking Into Chapman's Homer is a reference to Herschel's discovery of Uranus. -->
তাপগতি বিজ্ঞান
তাপ আৰু ইয়াৰ সৈতে অন্য প্ৰকাৰৰ শক্তি আৰু কাৰ্যৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ বিভাগটোকে তাপগতি বিজ্ঞান বোলা হয়‌। ই ‌‌কোনো প্ৰণালীৰ স্থূল অৱস্থাৰ ধৰ্মসমূহ যেনে উষ্ণতা, এনট্ৰপি আৰু চাপ ইত্যাদি ব্যাখ্যা কৰে। তাপগতি বিজ্ঞানে পদাৰ্থ তন্ত্ৰ এটাৰ লগত জড়িত আৰু বিকিৰণ সম্পৰ্কীয় গড় ধৰ্মবোৰ বৰ্ণনা কৰাৰ লগতে এ‌ইবোৰ কিধৰণে সময়ৰ সৈতে সলনি হয়, তাক ব্যাখ্যা কৰে। তাপগতি বিজ্ঞানে কোনো প্ৰণালীৰ অণুবীক্ষণিক ধৰ্মসমূহ বৰ্ণনা নকৰে। পৰিসাংখ্যিক বল বিজ্ঞানৰ পৰা তাপগতি বিজ্ঞানৰ সূত্ৰসমূহ নিৰ্ণয় কৰিব পাৰি।
বিজ্ঞান আৰু অভিযন্ত্ৰণৰ বহুতো বিষয়, যেনে ইঞ্জিন, অৱস্থাৰ পৰিৱৰ্তন, ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া, পৰিবহণ পৰিঘটনা আৰু আনকি কৃষ্ণবস্তু অদিৰ ক্ষেত্ৰত তাপগতি বিজ্ঞান প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি। তাপগতি বিজ্ঞানৰ ফলাফলসমূহ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ অন্যান্য ক্ষেত্ৰ আৰু ৰসায়ন বিজ্ঞান, ৰাসায়নিক অভিযন্ত্ৰণ, মহাকাশ অভিযন্ত্ৰণ, যান্ত্ৰিক অভিযন্ত্ৰণ, কোষ জীৱবিদ্যা, জৈৱচিকি‌ৎসা অভিযন্ত্ৰণ, ভৌতিক বিজ্ঞান আদি বিজ্ঞানৰ অন্যান্য বিভাগৰ কাৰণেও প্ৰয়োজনীয়। তদুপৰি অৰ্থনীতিৰ দৰে ক্ষেত্ৰতো এ‌ই ফলাফলসমূহ দৰকাৰী।
তাপগতি বিজ্ঞানৰ বিষয়বস্তুসমূহ চাৰিটা সূত্ৰৰ দ্বাৰা আৱদ্ধ হৈ আছে। প্ৰথম সূত্ৰমতে কোনো প্ৰণালীৰ মাজত শক্তি, তাপ বা তাপগতীয় কাৰ্য হিচাপে আদান প্ৰদান হয় । দ্বিতীয় সূত্ৰই এনট্ৰপি নামৰ এটা ৰাশিৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰিছে, যি তাপগতীয় প্ৰক্ৰিয়া এটাৰ অপৰিবৰ্তনীয়তাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা, তাপগতীয় কাৰ্য বাহ্যিক প্ৰাণালী এটাক প্ৰদান কৰাৰ সীমাবদ্ধতাৰ কথা প্ৰকাশ কৰে ।
পুৰণি ভাপ ইঞ্জিনৰ ক্ষমতা বৃদ্ধিৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে তাপগতি বিজ্ঞানৰ বহু অগ্ৰগতি হয়। ফৰাচী পদাৰ্থবিদ ‘নিক’লাচ লিঅ’নাৰ্ড চদি কাৰ্ণ’ট’ৰ নাম এ‌ই ক্ষেত্ৰত বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে তাপ ইঞ্জিনৰ ক্ষমতাই হ’ব, ফ্ৰান্সক নেপ’লিয়নৰ যুদ্ধ জয়ত সহায় কৰিব পৰা প্ৰধান আহিলা।
স্কট পদাৰ্থবিদ লৰ্ড কেলভিনে প্ৰথমে ১৮৫৪ চনত তাপগতি বিজ্ঞানৰ এক সংক্ষিপ্ত ধাৰণা দি ব্যাখ্যা আগ বঢ়াইছিল যে:
শাখাসমূহ
তাপগতীয় প্ৰণালীৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিবলৈ কে‌ইবাটাও শাখাৰ সৃষ্টি হৈছে। প্ৰতিটো শাখাই পৃথক পৃথক উপপাদ্যিক বা ব্যৱহাৰিক বা বিভিন্ন প্ৰণালীত মতবাদসমূহৰ ব্যৱহাৰৰ ভিত্তিত গঢ়ি উঠিছে।
ধ্ৰুপদী তাপগতি বিজ্ঞান
পৰীক্ষাগাৰত পোনপতীয়াকৈ নিৰ্ণয় কৰিব পৰা স্থূল আৰু সভ্ৰান্ত ধৰ্মসমূহৰ ব্যৱহাৰ কৰি কোনো অৱস্থাৰ(বিশেষকৈ সাম্যাৱস্থাৰ) বিষয়ে আৰু তাপগতীয় প্ৰণালীৰ প্ৰক্ৰিয়াসমূহৰ বিষয়ে, ধ্ৰুপদী তাপগতি বিজ্ঞানত বৰ্ণনা কৰা হয়। তাপগতি বিজ্ঞানৰ সূত্ৰসমূহৰ ভিত্তিত শক্তি,কাৰ্য, তাপ আৰু পদাৰ্থৰ আদান-প্ৰদানৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ধ্ৰুপদী তাপগতি বিজ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
পৰিসাংখ্যিক তাপগতি বিজ্ঞান
পৰিসাংখ্যিক তাপগতি বিজ্ঞানক পৰিসাংখ্যিক বল বিজ্ঞান বুলিও কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগ সময়ত পাৰমাণৱিক আৰু আণৱিক উপপাদ্য সমূহৰ বিকাশৰ লগে লগে পৃথক কণাসমূহ বা কোৱাণ্টাম অৱস্থাসমূহৰ মাজৰ অণুবীক্ষণিক আন্তঃক্ৰিয়াৰ ভিত্তিত তাপগতি বিজ্ঞানৰ ব্যাখ্যা কৰিবলৈ লোৱাৰ ফলত পৰিসাংখ্যিক তাপগতি বিজ্ঞানৰ সৃষ্টি হয়। পৰিসাংখ্যিক তাপগতি বিজ্ঞানত প্ৰণালী এটাৰ অণুবীক্ষণিক ধৰ্মসমূহৰ ভিত্তিত স্থূল ধৰ্মসমূহৰ ব্যাখ্যা কৰা হয়।
ৰাসায়নিক তাপগতি বিজ্ঞান
ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া আৰু ৰাসায়নিক পৰিৱহণৰ সৈতে শক্তিৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে ৰাসায়নিক তাপগতি বিজ্ঞানত অধ্যয়ন কৰা হয়। ৰাসায়নিক তাপগতি বিজ্ঞানত তাপগতি বিজ্ঞানৰ সূত্ৰসমূহৰ ভিত্তিত অৱস্থাৰ ভৌতিক পৰিবৰ্তনৰ সৈতে শক্তিৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰতো অধ্যয়ন কৰা হয়।
অসাম্যাৱস্থা তাপগতি বিজ্ঞান
সাম্যাৱস্থাত নথকা কোনো প্ৰণালী এটাৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা তাপগতি বিজ্ঞানৰ শাখাটোক অসাম্যাৱস্থা তাপগতি বিজ্ঞান বুলি কোৱা হয়। ইয়াক অপৰিৱৰ্তনীয় তাপগতি বিজ্ঞান বুলিও কোৱা হয়। পৰিৱহণ প্ৰক্ৰিয়াবোৰ আৰু ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াৰ গতিবেগ সম্পৰ্কে অসাম্যাৱস্থা তাপগতি বিজ্ঞানে অধ্যয়ন কৰে।
তাপগতি বিজ্ঞানৰ সূত্ৰসমূহ
তাপগতি বিজ্ঞানত নিৰ্দিষ্ট চৰ্তসাপেক্ষে সকলো প্ৰণালীৰ কাৰণে প্ৰযোজ্য চাৰিটা সূত্ৰ আছে। বিভিন্ন মতবাদৰ ভিত্তিত এ‌ই সূত্ৰ কে‌ইটা বেলেগ ধৰণে প্ৰকাশ কৰিব পাৰি। পাৰি। কিন্তু মুখ্যতঃ এ‌ই সূত্ৰকে‌ইটা তলত দিয়া ধৰণে প্ৰকাশ কৰিব পাৰি:
এ‌ই সূত্ৰৰ পৰা আমি উষ্ণতাৰ ধাৰণা পাব পাৰোঁ। দুটা প্ৰণালীৰ উষ্ণতা সমান হ'ব যেতিয়া প্ৰণালী দুটা তাপীয়ভাৱে সাম্যাৱস্থাত থাকে।
তাপগতি বিজ্ঞানৰ প্ৰথম সূত্ৰই আমাক অভ্যন্তৰীণ শক্তিৰ বিষয়ে ধাৰণা দিয়াৰ লগতে তাপগতীয় প্ৰণালী এটাত ই কেনেকৈ সলনি হয় তাৰ আভাস দিয়ে।
এ‌ই সূত্ৰ‌ই এন্‌ট্ৰপিৰ ধাৰণা দিয়ে। কোনো প্ৰণালীৰ অপৰিবৰ্তনীয় তাপ আৰু উষ্ণতাৰ অনুপাতকে‌ই সে‌ই উষ্ণতাত প্ৰণালীটোৰ এন্‌ট্ৰপি বোলা হয়। এন্‌ট্ৰপিয়ে প্ৰণালী এটাৰ বিশৃংখলতাৰ ধাৰণা দিয়ে। প্ৰণালী এটাৰ বিশৃংখলতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে এন্‌ট্ৰপি বৃদ্ধি পায়।
এ‌ই সূত্ৰ‌ই পৰম শূন্য উষ্ণতালৈ কোনো এটা প্ৰণালী যে নিয়াটো সম্ভৱ নহয় সে‌ই ধৰণা দিয়ে। কাৰণ প্ৰণালীটো পৰম শূন্য উষ্ণতালৈ নিবলৈ হ'লে তাৰ এন্‌ট্ৰপি শূন্য হ'ব লাগিব, যিটো সম্ভৱ নহয়।
তাপগতীয় প্ৰণালী
তাপগতীয় প্ৰণালী তাপগতি বিজ্ঞানৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণা। বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ যিকোনো বিশেষ অংশ এটাক যদি অধ্যয়নৰ কাৰণে বাচি লোৱা হয়, তেন্তে তাক তাপগতীয় প্ৰণালী বুলি কোৱা হয়। প্ৰণালীটোৰ বাহিৰে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ বাকী অংশক পাৰিপাৰ্শ্বিক বুলি কোৱা হয়। প্ৰণালী আৰু পাৰিপাৰ্শ্বিকৰ পৰা কোনো বাস্তৱ বা কাল্পনিক সীমাৰে পৃথক হৈ থাকে। এ‌ই সীমাৰ মাজেৰে প্ৰণালী আৰু পাৰিপাৰ্শ্বিকৰ মাজত কাৰ্য, তাপ বা পদাৰ্থৰআদান প্ৰদান হ’ব পাৰে।
প্ৰণালী আৰু পাৰিপাৰ্শ্বিকৰ মাজত হোৱা ক্ৰিয়া প্ৰক্ৰিয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰণালীবোৰক তিনি ধৰণে ভাগ কৰিব পাৰি:
তাপগতীয় অৱস্থা চলক
প্ৰণালী এটাৰ তাপগতীয় অৱস্থা প্ৰণালীৰ গঠন, চাপ, আয়তন, উষ্ণতা আদি কিছুমান অৱস্থাগত চলকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। এ‌ই ধৰ্মবোৰ যিহেতু, প্ৰণালীটোত থকা আটাইবোৰ কণিকা(যেনে অণু, পৰমাণু বা আয়ন)ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে সে‌ই কাৰণে ইহঁতক প্ৰণালীৰ স্থূলধৰ্ম বুলিও কোৱা হয়। এ‌ই অৱস্থা চলক কে‌ইটাৰ সহায়ত আমি প্ৰণালী এটাৰ সম্পূৰ্ণ অৱস্থাৰ কথা গম পাব পাৰোঁ, কাৰণ এ‌ই চলক কে‌ইটাৰ মান নিৰ্দিষ্ট হ’লে প্ৰণালীটোৰ অন্য ভৌতিক ধৰ্ম যেনে ঘনত্ব, সান্দ্ৰতা, প্ৰতিসৰণাংক‌ আদিৰ মান নিৰ্দিষ্ট হৈ পৰে।
অৱস্থা চলকবোৰ দুই ধৰণৰ হয়। কোনো অৱস্থা চলকৰ মান যদি অন্য চলকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে তেন্তে সে‌ই চলকক পৰতন্ত্ৰ চলক বোলা হয়। আনহাতে যদি কোনো চলকৰ মান অন্য চলকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে তেন্তে তেনে চলকক স্বতন্ত্ৰ চলক বুলি কোৱা হয়।
তাপগতীয় প্ৰক্ৰিয়া
কোনো প্ৰণালী এটাই, এটা অৱস্থাৰ পৰা অন্য এটা অৱস্থালৈ পৰিবৰ্তন হওঁতে গ্ৰহণ কৰা পথটোক তাপগতীয় প্ৰক্ৰিয়া বোলা হয়। প্ৰণালী এটাৰ তাপগতীয় অৱস্থৰ পৰিবৰ্তন বিভিন্ন প্ৰক্ৰিয়াৰে হ’ব পাৰে:
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:তাপগতি বিজ্ঞান
দিলীপ কুমাৰ দত্ত
ড॰ দিলীপ কুমাৰ দত্ত (Dilip Kumar Dutta, ৩০ এপ্ৰিল, ১৯৩৭–২৬ ছেপ্টেম্বৰ, ২০১৯) এগৰাকী অসমীয়া গণিতজ্ঞ, শিক্ষাবিদ আৰু লেখক। তেখেতে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰ’ড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অংক শাস্ত্ৰৰ সন্মানীয় অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৩৭ চনত যোৰহাটত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। পিতৃৰ নাম আছিল ফণীধৰ দত্ত আৰু মাতৃৰ নাম আছিল ৰত্নেশ্বৰী দত্ত। ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ কমন্‌ৱেলথ্‌ ফেল’শ্বিপ পোৱা তেখেত প্ৰথমজন অসমীয়া ছাত্ৰ আছিল। ১৯৮৫ চনত প্ৰকাশিত তেখেতৰ ৰচিত গ্ৰন্থ 'প্ৰেমত পৰিলোঁ নেকি?' কম্পিউটাৰত অসমীয়া আখৰেৰে লিখা প্ৰথমখন গ্ৰন্থ।
জন্ম আৰু বংশ পৰিচয়
১৯৩৭ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ড॰ দিলীপ কুমাৰ দত্তৰ যোৰহাট জিলাৰ তৰাজান গায়ন গাঁৱত জন্ম হয়। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল ফণীধৰ দত্ত আৰু মাতৃৰ নাম আছিল ৰত্নেশ্বৰী দত্ত। তেখেতৰ পিতৃ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমগৰাকী পঞ্জীয়ক আৰু বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ চতুৰ্থগৰাকী উপাচাৰ্য। পিতৃ ফণীধৰ দত্ত জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যাপকো আছিল।
শিক্ষা
পিতৃৰ অধ্যাপনা সূত্ৰে কটন কলেজলৈ অহাত ড॰ দিলীপ কুমাৰ দত্তই গুৱাহাটী লতাশিল প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এম ই স্কুল আৰু কলেজিয়েট স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৫৮ চনত কটন মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা গণিত বিষয়ত অনাৰ্চ সহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী আৰু পি. এইচ. ডি. ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁ ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ কমন্‌ৱেলথ্‌ ফেল’শ্বিপ পোৱা প্ৰথমজন অসমীয়া ছাত্ৰ।
কৰ্মজীৱন
প্ৰথমতে ড॰ দিলীপ কুমাৰ দত্তই ইংলেণ্ডৰ ছাউথাস্পাটন বিশ্ববিদ্যালয় আৰু কানাডাৰ কেলগেৰী বিশ্ববিদ্যালয়ত সহকাৰী অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্য্যনিবাহ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত আমেৰিকাৰ ৰ’ড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গণিত বিভাগৰ জ্যেষ্ঠ অধ্যাপক আৰু সন্মানীয় প্ৰবক্তাৰূপে কাৰ্য্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। বিশ্ববিদ্যালয়ত তেখেতে জ্যামিতি, বীজগণিত আৰু কলন গণিত পঢ়ুৱাইছিল।
গণিতজ্ঞ আৰু শিক্ষাবিদৰূপে
১৯৬৬ চনৰ পৰাই আমেৰিকাৰ ৰ’ড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গণিত শাস্ত্ৰৰ সন্মানীয় প্ৰবক্তাৰূপে কৰ্মৰত দিলীপ কুমাৰ দত্ত এজন গণিতজ্ঞ ৰূপেও বিদেশত প্ৰশংসিত। তেখেতৰ ‘Concept Of Geometry’, ‘Math Education At Its Best, The Postdam Madel’, ‘Finite Maths For Liberal Arts’ আদি গণিত বিষয়ক গ্ৰন্থ আমেৰিকা আৰু ভাৰতত যথেষ্ট সমাদৃত। তেখেতে গণিতজ্ঞ হিচাপে দেশৰ বাহিৰেও ৰোমানিয়া, ফিনলেণ্ড, মালয়েছিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া আদি দেশটো বক্তৃতা প্ৰদান কৰিছে।
অসমীয়া গীতৰ লগত সম্বন্ধ
দিলীপ কুমাৰ দত্তই অসংখ্য বিৰল গীতৰ ৰেকৰ্ডৰ সংগ্ৰহ কৰিছিল। বৰ্তমানে হেৰাই যোৱা বিষ্ণু প্ৰসাদ ৰাভা, তেখেতৰ প্ৰথমা পত্নী প্ৰফুল্ল বালা ৰাভা, প্ৰিয়বালা বৰুৱা, গোপাল শৰ্মা, সাৰদা শৰ্মা, চাৰু বৰদলৈ, তাৰিণীচৰণ কাকতি, কমল নাৰায়ণ চৌধুৰী, অনুকূল নাথ, ৰাণী পাল, বলোৰাম দাস, অমিয় মোহন দাস আদি অনেক শিল্পীৰ গীতবোৰ তেখেতে ডিজিটেল পদ্ধতিৰে সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছিল। তেখেত আৰু ৰূপম শৰ্মাই মিলি এপ্পল কোম্পানীৰ আই টিউন যোগে বিশ্বই শুনিব পৰাকৈ অসমীয়া গীতৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। তেখেতৰ অসমীয়া গীতৰ সংগ্ৰহ “গোৱা অসমীয়া মন প্ৰাণ ভৰি, কুৰি শতিকাৰ প্ৰথম কুৰি” শীৰ্ষক কেছেটটো অতি সমাদৃত।
অসমীয়া ফণ্ট নিৰ্মাণ
ড॰ দিলীপ কুমাৰ দত্তই ডিবৰু, বেঁকী আৰু কপিলী নামৰ তিনিটা ফণ্ট নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই ফণ্টকেইটাৰ জৰিয়তেই সৰ্বপ্ৰথমবাৰৰ বাবে কম্পিউটাৰত অসমীয়াত লিখাটো সম্ভৱপৰ হৈছিল। আনহাতে, এই ফণ্টকেইটাই আছিল ভাৰতীয় ভাষাৰ প্ৰথম ফণ্ট, অৰ্থাৎ কম্পিউটাৰত ব্যৱহৃত প্ৰথম ভাৰতীয় আখৰ আছিল অসমীয়া। এই ফণ্টকেইটাৰ জৰিয়তেই তেওঁ ১৯৮৫ চনত 'প্ৰেমত পৰিলোঁ নেকি?' শীৰ্ষক তেওঁৰ গ্ৰন্থখন ছপাই উলিয়ায়। এইখনেই কম্পিউটাৰত অসমীয়া আখৰেৰে ছপোৱা প্ৰথমখন গ্ৰন্থ।
সাহিত্য চৰ্চা
ড॰ দিলীপ কুমাৰ দত্তই দিল্লীত পঢ়ি থকাৰ পৰাই দ্যা আছাম ট্ৰিবিউন কাকতলৈ দুই এটা লেখা পঠিয়াবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত অসম বাণী কাকতত “লণ্ডনৰ চিঠি” নামৰ নিয়মিত শিতান এটা লিখিছিল। ইয়াৰ পৰাই তেখেতৰ জনপ্ৰিয়তা বাঢ়িবলৈ ধৰে। প্ৰবাসত থাকিও নিজৰ মাতৃ ভাষাত সাহিত্য চৰ্চা কৰা ব্যক্তিৰূপে বহুকেইখন পুথি ৰচনা কৰিছে। তেওঁ ৰচনা কৰা প্ৰথম গ্ৰন্থখন হ’ল: “শুভ দিনৰ নিৰ্ঘণ্ট”। ব্যতিক্ৰমী বিষয় আৰু ৰচনাৰ বৈচিত্ৰ্যতাৰ বাবে মনে মোৰ কইনা বিচাৰে, মিছ গৌহাটী, প্ৰেমত পৰিলোঁ নেকি? গ্ৰন্থকেইখনে বিপুল জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ফলি লোৱা বুৰঞ্জী গ্ৰন্থখন তেখেতৰ পিতৃ ফণীধৰ দত্তৰ জীৱনীৰ লগতে অসমৰ বহু ঐতিহাসিক তথ্যৰে সমৃদ্ধ এখন বহুল চৰ্চিত গ্ৰন্থ। ১৯৮৫ চনত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ প্ৰেমত পৰিলোঁ নেকি? কম্পিউটাৰত অসমীয়া আখৰেৰে লিখা প্ৰথমখন গ্ৰন্থ। কম্পিউটাৰত ভাৰতীয় ভাষাৰ ব্যৱহাৰ কৰি উলিওৱা তেখেতেই প্ৰথমজন ব্যক্তি। তেওঁৰ দ্বাৰা ৰচিত ভূপেন হাজৰিকাৰ গীত আৰু জীৱন ৰথ গ্ৰন্থখনত ভূপেন হাজৰিকাৰ গীত আৰু জীৱনৰ এক বিশ্লেষণাত্মক তথ্য প্ৰকাশ পাইছে।
ব্যক্তিগত জীৱন
দিলীপ কুমাৰ দত্তই দুবাৰ বিয়া কৰায়। প্ৰথম পত্নীৰ ফালৰ পৰা পুত্ৰৰ দ্বাৰিকৰ জন্ম হয়। দ্বিতীয় পত্নীৰ নাম ৰাণীমা দত্ত। তেওঁলোকৰ কন্যা মানসী। দ্বাৰিক কৰ্মসূত্ৰে কানাডাত থাকে। জোঁৱাইৰ নাম উদয়। তেওঁলোকৰ কন্যা-জোঁৱাই বৰ্তমান আমেৰিকাৰ বষ্টন চহৰৰ বাসিন্দা।
চাউথাম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়ত গৱেষণা কৰি থাকোঁতে তেখেতে অৱসৰৰ সময়ত টেনিছ খেলিছিল। এবাৰ কাকতলীয়ভাৱে লৰ্ড মাউণ্টবেটেনৰ লগতো টেনিছ খেলাৰ সৌভাগ্য প্ৰাপ্তি হৈছিল। কলেজীয়া সময়ত তেখেত এন.চি.চি.ৰ এগৰাকী সুদক্ষ কেডেট হিচাপে বিবেচিত হৈছিল। ইয়াৰ সুবাদতে এবাৰ তেখেত ইংলেণ্ড হৈ সাগৰীয় পথেৰে দক্ষিণ আফ্ৰিকা ভ্ৰমণৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল।
মৃত্যু
ড॰ দিলীপ কুমাৰ দত্ত‌ই ২০১৯ চনৰ ২৬ ছেপ্তেম্বৰত শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি শ্ৰেণী:অসমীয়া শিক্ষাবিদ শ্ৰেণী:অসমীয়া গণিতজ্ঞ