cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ভোলা গছ
ঔষধি গুণ
প্ৰাচীন আয়ুৰ্বেদ শাস্ত্ৰই কোৱাৰ ধৰণেই আধুনিক বিজ্ঞানেও ভোলা গুটিৰ বিভিন্ন ঔষধি গুণৰ কথা প্ৰনাণ কৰি দেখুৱাইছে৷ বিজ্ঞানীসকলে এন্দুৰৰ ওপৰত কৰা পৰীক্ষাৰদ্বাৰা ভোলা গুটিৰ কৰ্কট ৰোগ নিৰাময়ৰ ক্ষমতা থকাৰ কথাও নিশ্চিত কৰিছে৷ তদুপৰি স্নায়ুৰ অসুখ,বাতবিষ,মধুমেহ আদি ৰোগ নিৰাময়ৰ বাবেও ভোলা গুটিৰপৰা আহৰণ কৰা ঔষধবোৰ ফলপ্ৰসূ বুলি জানিব পৰা গৈছে৷
গুটিৰ ব্যৱহাৰ
ভোলা গছৰ গুটি প্ৰাচীন কালৰপৰাই বিভিন্ন চিকিৎসাত ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে৷ ছালৰ ৰোগ,টিউমাৰ,জ্বৰ ,মহিলাৰ বিভিন্ন ৰোগ,অন্ত্ৰৰ বিকাৰ,বাতবিষ,হৃদৰোগ ইত্যাদিত ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ কথা পোৱা যায়৷ কিন্তু শোধন নকৰাকৈ ব্যৱহাৰ কৰিলে ইয়াৰপৰা বিভিন্ন পাৰ্শ্বক্ৰিয়া হ'ব পাৰে৷ সেইবাবে ইয়াক এবিধ বিশেষ পদ্ধতিৰে শোধন কৰাৰ পাছতহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল৷ আয়ুৰ্বেদত উল্লেখ থকা এই পদ্ধতি অনুসৰি কেৱল পানীত ডুবি যোৱা গুটিবিলাকহে ব্যৱহাৰৰ বাবে লোৱা হৈছিল৷ গুটিবোৰ ভাঙি তাৰ লগত ইটাগুৰি মিহলাই এটা দিন থৈ দিয়া হৈছিল৷ পাছদিনা সেইবিলাক পানীৰে ধুই ৩ - ৪ বাৰ উতলাই,ভালদৰে শুকুৱাই,গুৰি কৰি ঔষধ প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল৷ কিন্তু আধুনিক বিজ্ঞানৰ গৱেষণাই প্ৰমান কৰিছে যে এই পদ্ধতিৰে গুটিবিলাক কিছু পৰিমাণে শোধন কৰিব পাৰি যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে বিষাক্ত পদাৰ্থবোৰ আঁতৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ই সিমান ফলপ্ৰসূ নহয়৷ তাৰ সলনি হেক্সেন (Hexane) নামৰ দ্ৰব্যবিধেৰে ধুই ইয়াৰপৰা বিষাক্ত তেলেতীয়া পদাৰ্থবোৰ আঁতৰ কৰিব পাৰি৷ এইদৰে শোধন কৰাৰ পাছত ইথালনৰ সহায়ত ঔষধি গুণসম্পন্ন যৌগবোৰ নিষ্কাসন কৰিব পাৰি৷ গৱেষণাৰপৰা জনা গৈছে যে হেক্সেনৰ লগত ওলাই অহা দ্ৰব্যবোৰে আমাৰ শৰীৰৰ বাবে অত্যন্ত ক্ষতিকাৰক মুক্ত মূলকবোৰ (Free radicals) প্ৰস্তুত কৰে৷ আনহাতে ইথালনৰ লগত ওলাই অহা দ্ৰব্যবোৰে আকৌ মুক্ত মূলকবোৰক বাধা দিয়াত অৰিহণা যোগায়৷ ভোলা গছৰ গুটিটোত কেইবাবিধো বাইফ্লেভনইড (Biflavonoid) থাকে৷ তেলেতীয়া অংশটোত কেইবাবিধো ফিন'লিক যৌগ (Phenolic compound) থাকে৷ ভোলা গছৰ গুটিৰপৰা এবিধ ক'লা ৰং ওলায়৷ এই ৰং ধোবাসকলে কাপোৰত দাগ দিয়াৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰে৷ সেইবাবে ইয়াক Marking nut বা Dhobi nut বুলি জনা যায়৷
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:গুল্ম
মাইকেল হাউটন
মাইকেল হাউটন (Michael Houghton)(জন্ম ১৯৪৯) এগৰাকী ব্ৰিটিছ-কানাডীয়ান অণুজীৱবিদ আৰু ভাইৰাছবিদ। তেওঁ কিউ লিম চু, জৰ্জ কুও আৰু ডেনিয়েল ডব্লিউ. ব্ৰডলেৰ সৈতে ১৯৮৯ চনত হেপাটাইটিছ চিৰ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। তেওঁ ১৯৮৬ চনত হেপাটাইটিছ ডিৰ জিনম সহ-আবিষ্কাৰ কৰিছিল। হেপাটাইটিছ চি ভাইৰাছৰ আৱিষ্কাৰৰ ফলত তেজৰ যোগানত এইচচিভি চিনাক্ত কৰিবলৈ নিৰ্ণয় প্ৰতিকাৰক দ্ৰুত বিকাশ হয়, যাৰ ফলত তেজ সঞ্চাৰৰ যোগেৰে এইচচিভি প্ৰাপ্ত কৰাৰ আশংকা তিনিৰ ভিতৰত এজনৰ পৰা দুই মিলিয়নৰ ভিতৰত প্ৰায় একলৈ হ্ৰাস হয়। অনুমান কৰা হৈছে যে এই এণ্টিবডি পৰীক্ষাই প্ৰতি বছৰে কেৱল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত আৰু বহুতো দেশত কমেও ৪০,০০০ নতুন সংক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰিছে।
হাউটন বৰ্তমান ভাইৰ'লজিত কানাডা এক্সেলেন্স ৰিচাৰ্চ চেয়াৰ আৰু এলবাৰ্টা বিশ্ববিদ্যালয়ত ভাইৰোলজীৰ লি কা শ্বিং আসনৰ অধ্যাপক। ইয়াত তেওঁ লি কা শ্বিং প্ৰায়োগিক ভাইৰ'লজি প্ৰতিষ্ঠানৰ সঞ্চালক। ২০২০ চনত তেওঁক চাৰ্লছ এম. ৰাইচ আৰু হাৰ্ভে জে. অল্টাৰৰ সৈতে "হেপাটাইটিছ চি ভাইৰাছৰ আৱিষ্কাৰৰ বাবে" চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ নোবেল বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।
প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা
১৯৪৯ চনত যুক্তৰাজ্যত মাইকেল হাউটন জন্ম হৈছিল। ১৭ বছৰ বয়সত হাউটনে লুই পেষ্ট'ৰৰ বিষয়ে পঢ়াৰ পিছত এজন অণুজীৱবিদ হবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। হাউটনে ইষ্ট এঞ্জেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ১৯৭২ চনত জৈৱবিজ্ঞানৰ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৭৭ চনত কিংছ কলেজ লণ্ডনত জৈৱ ৰসায়নত পি এইচ ডি সম্পূৰ্ণ কৰে।
কৰ্মজীৱন
১৯৮২ চনত কিৰন কৰ্পোৰেচনলৈ যোৱাৰ আগতে হাউটনে জি ডি চেৰলে এণ্ড কোম্পানী]ত যোগদান কৰিছিল। কিৰনত হাউটনে সহকৰ্মী কুই-লিম চু, জৰ্জ কুও আৰু ডেনিয়েল ডব্লিউ ব্ৰডলীৰ সৈতে একেলগে ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু প্ৰতিৰোধ কেন্দ্ৰৰ পৰা হেপাটাইটিছ চিৰ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। হাউটনে ১৯৮৯ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈ প্ৰকাশিত এক শৃংখলাগত একলানি অধ্যয়নৰ সহ-লেখক আছিল। তেওঁ তেজত হেপাটাইটিছ চি এণ্টিবডি চিনাক্ত কৰিছিল। এইসময়ত তেওঁ বিশেষকৈ ৰোগৰ সংক্ৰমণৰ অধিক বিপদাশংকা থকা ৰোগীসকলৰ মাজত, লগতে তেজ সঞ্চাৰণৰ বিষয়ে বিস্তৃত অধ্যয়ন।   তেওঁৰ গৱেষণাৰ ফলত ১৯৯০ চনত তেজ স্ক্ৰীণিং পৰীক্ষাৰ বিকাশ হৈছিল। অধিক সংবেদনশীল পৰীক্ষাৰ বিকাশৰ সৈতে ১৯৯২ চনত আৰম্ভ হোৱা বিস্তৃত তেজ স্ক্ৰীণিংৰ পিছত কানাডাত দান কৰা ৰক্ত সৰবৰাহৰ হেপাটাইটিছ চি দূষিত হোৱা প্ৰায় হ্ৰাস হৈছে।  একে সময়চোৱাত প্ৰকাশিত অন্যান্য অধ্যয়নত হাউটন আৰু তেওঁৰ সহযোগীসকলে হেপাটাইটিছ চিক যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগৰ সৈতে সংযোজিত কৰে।   ২০১৩ চনত এলবাৰ্টা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ হাউটনৰ দলে দেখুৱাইছিল যে হেপাটাইটিছ চি-ৰ এটা নমুনাৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা এটা ভেকছিন হেপাটাইটিছ ভাইৰাছৰ সকলো প্ৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে কাৰ্যকৰী আছিল।  এই ভেকছিনটো বৰ্তমানে নিদানিক পৰীক্ষণত অৱস্থাত আছে।
হাউটনৰ তেওঁৰ গৱেষণাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ৭৩টা আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পেটেণ্ট আছে আৰু সাতটা পেটেণ্ট বাকী আছে।
বঁটা আৰু সন্মান
২০১৯ চনত তেওঁৰ মাতৃশিক্ষানুষ্ঠান ইষ্ট এঞ্জেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা তেওঁক বিজ্ঞানৰ সন্মানীয় ডক্তৰেট ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হৈছিল।
তথ্য উৎস
শ্ৰেণী:কানাডাৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী
কটন কলেজিয়েট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়
কটন কলেজিয়েট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় বা কটন কলেজিয়েট স্কুল গুৱাহাটীৰ পানবজাৰত অৱস্থিত এখন বিদ্যালয়। ব্ৰিটিছৰ ৰাজত্বৰ কালত ঔপনিবেশিক অসমৰ কমিছনাৰ কেপ্তেইন ফ্ৰান্সিছ জেনকিন্স ডাঙৰীয়ায়ে ১৮৩৫ চনত এই বিদ্যালয় "গৌহাটী গভমেণ্ট চেমিনাৰী" নামেৰে স্থাপন কৰিছিল। এইখন উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমখন আধুনিক শিক্ষা প্ৰদান কৰা বিদ্যালয়। বিদ্যালয়খনত ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ পৰা দ্বাদশ শ্ৰেণীলৈ পাঠদানৰ ব্যৱস্থা আছে। শিক্ষাৰ মাধ্যম হৈছে অসমীয়া। ইয়াৰ দশম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰসকল অসম মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদৰ অধীনত হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰসকল অসম উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা সংসদৰ অধীনত উচ্চতৰ মাধ্যমিক চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয়।
ইতিহাস
১৮৩৪ চনত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ অধীনৰ অসমৰ কমিছনাৰ কেপ্তেইন ফ্ৰান্সিছ জেনকিন্স (১৮৩৪-৬১) ডাঙৰীয়ায়ে অসমীয়া যুৱচামক শিক্ষাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী কৰিবলৈ চাৰিখন সদৰ গৌহাটী, দৰং, নগাঁও আৰু বিশ্বনাথত ইংৰাজী শিক্ষাৰ বিদ্যালয় স্থাপনৰ বাবে চৰকাৰলৈ আবেদন জনাইছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ বিদ্যালয়ৰ স্থাপনৰ বাবে গুৱাহাটীৰ স্থানীয় বাসিন্দাৰ পৰা ১,৭৪০ টকা বৰঙণি লাভ কৰিছিল। সেই সময়ত গুৱাহাটী অঞ্চলৰ মুঠ জনসংখ্যা ৫,৮০০ জন আছিল। ১৮৩৫ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ পৰা অনুমতি লাভ কৰাৰ পিছত একে বছৰে ৫৮ গৰাকী ছাত্ৰৰে "গৌহাটী স্কুল" নামেৰে বিদ্যালয়খনৰ আৰম্ভ কৰা হয়। মাহিলী ১৫০ টকা বেতনৰে মিষ্টাৰ চিংগাৰক বিদ্যালয় খনৰ প্ৰথম প্ৰথম শিক্ষকৰ নিযুক্তি দিয়া হয়।
১৮৩৮ চনত মিষ্টাৰ ৰবিনছনে গৌহাটী স্কুলৰ নতুন প্ৰধান শিক্ষক হিচাপে মাহিলী ৩০০ টকা বেতনত দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ লগতে বিদ্যালয় খনক "গৌহাটী গভমেণ্ট চেমিনাৰী" নামেৰে নামাকৰণ কৰা হয়। লাহে লাহে বিদ্যালয়ত ছাত্ৰৰ সংখ্যা ৩৪০ লৈ বৃদ্ধি পোৱাত ১৮৪০ চনত দান বৰঙণি তুলি বিদ্যালয়খনৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰা হয়। ১৮৬৫ চনত চৰকাৰে বিদ্যালয় খনক কলেজিয়েট পৰ্যায়লৈ উন্নীত কৰে।
অৱস্থান
কটন কলেজিয়েট স্কুল অসমৰ কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ গুৱাহাটীৰ পানবজাৰত অৱস্থিত।
তথ্য উৎস
শ্ৰেণী:অসমৰ বিদ্যালয়সমূহ
মাটিল্ডা প্ৰভাৱ
মহিলা বিজ্ঞানীৰ সফলতাক স্বীকৃতি নিদি তেওঁলোকৰ পুৰুষ সহকৰ্মীৰ প্ৰতি কৰা পক্ষপাতিত্বক মাটিল্ডা প্ৰভাৱ (Matilda effect) বোলে। মতাধিকাৰ কৰ্মী মাটিল্ডা জ'ছলিন গেজে (Matilda Joslyn Gage, ১৮২৬-৯৮) তেওঁৰ "Woman as Inventor" নামৰ ৰচনাত (১৮৭০-ত প্ৰথমবাৰ আৰু ১৮৮৩ চনত নৰ্থ এমেৰিকান ৰিভিউত প্ৰকাশিত) এই প্ৰভাৱৰ উল্লেখ কৰে। ১৯৯৩ চনত বিজ্ঞান ইতিহাসবিদ মাৰ্গাৰেট ৰজিটাৰে প্ৰথমবাৰ "Matilda effect" নামটো ব্যৱহাৰ কৰে।
ৰ'জিটাৰে এই প্ৰভাৱৰ কেইবাটাও উদাহৰণ দিয়ে। ১২শ শতিকাৰ ইটালীয় মহিলা চিকিৎসক ট্ৰ'টুলাই (Trota of Salerno) লিখা গ্ৰন্থবোৰ তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত পুৰুষ লেখকৰ বুলি অভিহিত কৰা হৈছিল। ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাত এনে প্ৰভাৱ নেটি ষ্টিভেন্স (Nettie Stevens), মাৰিয়া কিউৰি (Maria Skłodowska Curie), লিজ মেইটনাৰ (Lise Meitner), মেৰিয়েটা ব্লু (Marietta Blau), ৰ'জালিণ্ড ফ্ৰেংকলিন (Rosalind Franklin), আৰু জ'চলিন বে'ল বাৰ্নেল (Jocelyn Bell Burnell) আদিৰ ক্ষেত্ৰত পৰিলক্ষিত হয়।
মাটিল্ডা প্ৰভাৱ "মেথিউ প্ৰভাৱ" (Matthew effect)ৰ লগত তুলনা কৰা হৈছিল, য'ত একে বা একেলগে কাম কৰা সত্বেও এজন প্ৰখ্যাত বিজ্ঞানীয়ে এজন তুলনামূলকভাৱে অজানা গৱেষকতকৈ অধিক সুনাম অৰ্জন কৰে।
ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চিকিৎসা বিদ্যালয়ৰ স্নায়ুজীৱবিজ্ঞানী বেন বৰিছে (১৯৫৪-২০১৭) ১৯৯৭ চনত মহিলাৰ পৰা পুৰুষলৈ লিংগ পৰিৱৰ্তন কৰিছিল। লিংগ অনুসৰি একে কৃতিত্বকে আনে ভিন্নভাৱে গ্ৰহণ কৰা বুলি তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল।
গৱেষণা
২০১২ চনত ৰেডবুড য়ুনিভাৰ্চিটী নিজমেগেনৰ দুগৰাকী গৱেষিকাই প্ৰকাশ কৰে যে নেডাৰলেণ্ডছত অধ্যাপনা প্ৰাৰ্থীৰ লিংগ‌ই তেওঁলোকৰ মূল্যায়নত প্ৰভাৱ পেলায়। আন এক অধ্যয়নত দুগৰাকী ইটালীয় গৱেষিকাইও একেধৰণৰ কথা প্ৰকাশ কৰে। corroborated further by a Spanish study. আনহাতে বহুকেইটা অধ্যয়নে পুৰুষ আৰু মহিলা লেখকৰ প্ৰকাশনৰ উদ্ধৃতি আৰু প্ৰভাৱৰ একো পাৰ্থক্য পোৱা নাই।
ৰাজহুৱা মিডিয়াই মহিলা বিজ্ঞানীসকলতকৈ পুৰুষ বিজ্ঞানীক অনুষ্ঠানবোৰলৈ বৰঙণি দিবলৈ মাতে বুলি চুইছ গৱেষকসকলে ইংগিত দিছে।
আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ এক অধ্যয়নত কোৱা হৈছে যে "যদিও আমেৰিকান সমাজত সাধাৰণতে লিঙ্গ বৈষম্য হ্ৰাস পাইছে," তথাপিও "বিশেষকৈ গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক বঁটাৰ বাবে এতিয়াও মহিলাক আওকাণ কৰা হয়।"
উদাহৰণ
মাটিল্ডা প্ৰভাৱৰ চিকাৰ হোৱা কেইগৰাকীমান মহিলা: <!-- * Programmers of ENIAC (dedicated 1946) – several women made substantial contributions to the project, including Adele Goldstine, Kay McNulty, Betty Jennings, Betty Snyder, Marlyn Wescoff, Fran Bilas and Ruth Lichterman, but histories of ENIAC have typically not addressed these contributions, and have at times focused on hardware accomplishments rather than software accomplishments. Examples of men scientists favored over women scientists for Nobel Prizes
তথ্যসূত্ৰ
শ্ৰেণী:ভেদভাৱ
মাৰাঠী থিয়েটাৰ
মাৰাঠী থিয়েটাৰ (Marathi Theatre) মানে হ’ল মূলতঃ মহাৰাষ্ট্ৰত উদ্ভৱ আৰু বিকাশ হোৱা মাৰাঠী ভাষাৰ থিয়েটাৰ। সংগীত নাটক আৰু তামাচাৰ পৰা উপাদান গ্ৰহণ কৰি, ঊনৈশ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা আৰম্ভ হৈ ১৯৫০ আৰু ১৯৬০ৰ দশকত ই পূৰ্ণবিকশিত ৰূপ পৰিগ্ৰহ কৰিছিল। ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলত যেতিয়া দূৰদৰ্শন আৰু চলচ্চিত্ৰৰ আগ্ৰাসনত বেছিভাগ থিয়েটাৰে কঠিন সময় পাৰ কৰিছে, তাৰ বিপৰীতে মহাৰাষ্ট্ৰত এচাম অনুগত দৰ্শকৰ পৃষ্ঠপোষকতাত মাৰাঠী থিয়েটাৰে নিজৰ যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখিছে। হাস্যৰসাত্মক, সামাজিক, প্ৰহসন, বুৰঞ্জীমূলক, সংগীতধৰ্মী নাটকৰ পৰা পৰীক্ষামূলক গহীন-গম্ভীৰ নাটকলৈ, বিভিন্ন শৈলীৰ নাটক পৰিবেশিত হৈ আহিছে। মাৰাঠী থিয়েটাৰৰ সৈতে জড়িত বিজয় টেণ্ডুলকাৰ, পি.এল. দেশপাণ্ডে, মহেশ এলকুঁশ্বৰ, সতীশ আলেকাৰ আদি নাট্যকৰ্মীয়ে সমগ্ৰ ভাৰতকে প্ৰভাৱিত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।
প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগ
মহাৰাষ্ট্ৰৰ এক দীঘলীয়া নাট্যকলাৰ পৰম্পৰা আছে। প্ৰথম শতিকাৰ সতবাহন বংশৰ শাসক গৌতমীপুত্ৰ শতকৰ্ণীৰ মাক গৌতমী বালাশ্ৰীৰ নাচিকৰ এটা গুহালিপিত নাট্যকলা সম্পৰ্কীয় উল্লেখ পোৱা যায়। এই লিপিত গৌতমীপুত্ৰই প্ৰজাসকলৰ বাবে 'উৎসৱ' আৰু নাটকীয় মনোৰঞ্জনৰ এটা ৰুপ- 'সমাজ'ৰ আয়োজন কৰাৰ উল্লেখ আছে।
সোতৰ শতিকাতে তাঞ্জোৰৰ (বৰ্তমান তামিলনাডুত) ভোসলে শাসকে 'লক্ষ্মীনাৰায়ণ' আৰু 'গঙ্গা কাবেৰী' সংবাদৰ দৰে নাটক মঞ্চস্থ কৰাৰ তথ্য আছে। অৱশ্যেই এইবোৰ নাটক ৰাজসভাত অনুষ্ঠিত হৈছিল।
ব্ৰিটিছ উপনিবেশ যুগ
ৰাজহুৱাকৈ প্ৰদৰ্শিত প্ৰথম মাৰাঠী নাটক ৰামায়ণৰ এটা জনপ্ৰিয় খণ্ডৰ আধাৰত বিষ্ণুদাস ভাৱেই ৰচিত 'সীতা সয়ম্বৰ'। 'সীতা সয়ম্বৰ' দেশীয় ৰাজ্য চাংলিৰ শাসকে ১৮৪৩ চনত তাৰ প্ৰজাৰ বাবে মঞ্চস্থ কৰাইছিল। এইখন ওচৰ চুবুৰীয়া কৰ্ণাটক অঞ্চলৰ লোকনাট্য যক্ষগানৰ অনুকৰণত ৰচিত পৰীক্ষামূলক নাট আছিল। এই নাটৰ সফলতাৰ পিছত ভাবেই ৰামায়ণৰ আধাৰত আৰু কেইখনমান নাটক লিখি মঞ্চস্থ কৰাইছিল। তেওঁৰ নাটকবোৰ বহুলভাবে শ্বেইকছপীয়েৰ আৰু পাৰ্চী থিয়েটাৰৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত আছিল। ভাবেই এটা ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ দল গঠন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী দশকবোৰত 'ঝাঞ্চিচ্য ৰাণীচে নাটক' (১৮৭০),'সাৱাই মাধৱৰাৱঞ্চা ম্ৰুত্যু' (১৮৭১),'আফজল খানচ্য ম্ৰুত্যুচে নাটক' (১৮৭১),'মালহাৰৱ মহাৰাজ' (১৮৭৫) আদি বহুকেইখন উল্লেখযোগ্য নাটক ৰচিত হোৱা দেখা গৈছিল। দৰাচলতে ১৮৮০ চনত ধ্ৰুপদী সাহিত্য কালিদাসৰ অভিজ্ঞানম শকুন্তলমৰ আধাৰত আন্নাচাহেব কিৰ্লোস্কাৰ ৰচিত সংগীতপ্ৰধান 'শকুন্তল'ৰ পৰাহে মাৰাঠী নাটমঞ্চই এটা সুকীয়া থিয়েটেৰীয় শৈলী পৰিগ্ৰহ কৰিছিল। তেওঁৰ থিয়েটাৰ কোম্পানী কিৰ্লোস্কাৰ নাট্য মণ্ডলীৰ সফলতাৰ পিছত মাৰাঠী থিয়েটাৰৰ বাণিজ্যিকৰণৰ বাট মুকলি হৈছিল আৰু বহু কেইটা নাটক কোম্পানীৰ গঠন হৈছিল।
মাৰাঠী থিয়েটাৰৰ প্ৰাৰম্ভিক সময়চোৱাত কোলহাতকৰ, ক্ৰুষণজী প্ৰভাকৰ খাণ্ডিলকৰ, গোবিন্দ বল্লল দেৱল, ৰাম গণেশ গাডকাৰী, আন্নাচাহেব কিৰ্লোস্কাৰ আদি প্ৰভাৱশালী নাট্যকাৰে অৰ্দ্ধ শতিকা জুৰি গীতিধৰ্মী নাটকৰে (সংগীত-নাটক বুলি জনাজাত) মাৰাঠী থিয়েটাৰক চহকী কৰিছিল। এনে ধৰণৰ নাটকত ব্যৱহৃত সংগীতৰ শৈলীটোক 'নাট্য সংগীত' বোলা হৈছিল। এই যুগটোতে মাৰাঠী থিয়েটাৰৰ মহান কণ্ঠশিল্পী –অভিনেতা বাল গন্ধৰ্ব, কেশৱ বমন ভোলে, ভাউৰাও কোলহতকৰ, দীননাথ মঙ্গেশকাৰ আদি নিজ প্ৰতিভাৰে উজলি উঠিছিল।
স্বাধীনতা-উত্তৰ যুগ
কুৰি শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্দ্ধত বহুকেইজন নাট্যকৰ্মীয়ে পৰম্পৰাগত নাট্যশৈলী 'তামাচা', 'দশাৱতাৰ' আদিৰ পৰা উপাদান সংগ্ৰহ কৰিছে। ১৯৭০ৰ দশকত ৰচিত বিজয় টেণ্ডুলকাৰৰ 'ঘাঁচিৰাম কটোৱাল', বাৰটোল্ড ব্ৰেখ্টৰ 'দ্য গুড ৱ’মেন অফ ছেৎজুৱান'ৰ বিজয় মেহতাই কৰা মাৰাঠী অভিযোজনা 'দেৱজী নে কৰুণা কেলি' আৰু 'ককেচিয়ান চক চাৰ্কল'ৰ অভিযোজনা 'আজৱ ন্যায় ৱাৰ্টুলাচা (১৯৭৪), ব্ৰেখ্টৰ 'দ্য থ্ৰিপেনী অপেৰা'ৰ পি.এল. দেশপাণ্ডেই কৰা অভিযোজনা 'তিন পেইচাচা তামাচা' আদি বহু কেইখন উল্লেখনীয় নাটকত পৰম্পৰাগত 'তামাচা'ৰ বৰ্ণনামূলক সঁজুলি আৰু শৈলীৰ ব্যৱহাৰ কৰিছে।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰ
ঐ
ঐ অসমীয়া লিপিৰ স্বৰবৰ্ণৰ নৱম আখৰ। যি ধ্বনি মুখৰ কোনো অংশতে বাধা নোপোৱাকৈ উচ্চাৰিত হয়, সেয়ে স্বৰধ্বনি। 'ঊ'ও এটি স্বৰধ্বনি, সেয়েহে 'ঊ' উচ্চাৰণ কৰোঁতেও মুখৰ কোনো অংশৰে বাধা দিয়া নহয়। ঐ এটা দ্বিস্বৰ, ঐ=অ+ই। ব্ৰেইল্ত 'ঐ'-ক এনেদৰে লিখা যায়।
ব্যঞ্জন বৰ্ণৰ লগত যোগ হ'লে
কোনো ব্যঞ্জন বৰ্ণৰ লগত যোগ হ'লে 'ঐ'ৰ ৰূপ সলনি হয়, অৰ্থাৎ ইয়াক অন্য ৰূপত লিখা হয়। সেই ৰূপ 'ঐ'ৰ গৌণ প্ৰতীক। 'ঐ'ৰ এই ৰূপ হ'ল 'ৈ'। যেনে ক্+ঐ=কৈ আদি।
'ঐ'ৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা শব্দ
কিছু উদাহৰণ হ'ল---
নৰোৱা সত্ৰ
নৰোৱা সত্ৰ এখনি বৰদোৱা থানৰ অন্তৰ্গত সত্ৰ। মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সৃষ্টি কৰ্মৰাজী প্ৰচলিত এই নৱ বৈষ্ণৱ সত্ৰখনৰ বতৰ্মান সত্ৰাধিকাৰ শ্ৰীশ্ৰী দেৱানন্দ দেৱ গোস্বামী।
মোহন ভাইৰা বঁটা
মোহন ভাইৰা বঁটা (Mohan Bhaira Memorial Award) সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থাৰ নালবাৰী শাখা আৰু নলবাৰী জিলা উন্নতি সভায়ে প্ৰদান কৰা বাৰ্ষিক বঁটা। সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী ভাওনা শিল্পী মোহন চন্দ্ৰ বৰ্মন, জনপ্ৰিয় ভাবে মোহন ভাৱৰীয়া বা মোহন ভাইৰাৰ মৃত্যু বাৰ্ষিকী উপলক্ষে প্ৰতিবছৰে ১ ফেব্ৰুৱাৰীত এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। মোহন ভাইৰাৰ নামেৰে এই বঁটাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। ইয়াক লোককলাত অসামান্য অৱদানৰ বাবে আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ লোক শিল্পীসকলৰ বাবে বিশেষভাৱে সংৰক্ষিত ৰাখি প্ৰদান কৰা হয়।
মোহন ভাইৰা বঁটা ২০০৯ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পূৰ্ণপ্ৰভা দত্ত তামোলী প্ৰথম এই বঁটাপ্ৰাপ্ত ব্যক্তি। ২০২১ চনত এই বঁটা লাভ কৰা বাঁহীবাদক হৰেকৃষ্ণ তালুকদাৰ অন্তিম বঁটা প্ৰাপক। নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯ৰ প্ৰতিবাদ আৰু ক'ভিড-১৯ বৈশ্বিক মহামাৰীৰ বাবে ২০১৯ আৰু ২০২০ চনত এই বঁটা ঘোষণা কৰা হোৱা নাছিল।
তথ্য উৎস
শ্ৰেণী:অসমৰ বঁটাসমূহ
স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান
স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান (Gynaecology/Gynecology) হৈছে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ এক ক্ষেত্ৰ য'ত স্ত্ৰীৰ প্ৰজনন তন্ত্ৰৰ লগত জড়িত সমস্যা সম্পৰ্কে অধ্যয়ন, আলোচনা তথা ৰোগৰ চিকিৎসা কৰা হয়। ইয়াৰ বিপৰীতে এণ্ড্ৰ'লজি হৈছে গাইনিক'লজিৰ সমকক্ষ ক্ষেত্ৰ য'ত পুৰুষৰ প্ৰজনন তন্ত্ৰৰ লগত জড়িত সমস্যা সম্পৰ্কে অধ্যয়ন, আলোচনা ইত্যাদি কৰা হয়। সাম্প্ৰতিক সময়ত প্ৰায় সকলো আধুনিক স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞই একো একোজন প্ৰসৱতত্ত্ববিদো। বেছিভাগ ক্ষেত্ৰতে স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান আৰু প্ৰসৱতত্ত্বৰ বিশেষত্বৰ মাজত অভাৰলেপ হোৱা দেখা যায়। গ্ৰীক শব্দ গাইনি (gyne, অৰ্থাৎ স্ত্ৰী) আৰু ল'জিয়া (logia, অৰ্থাৎ অধ্যয়ন) শব্দৰ পৰাই গাইনিক'লজি শব্দটোৰ উৎপত্তি হৈছে। আক্ষৰিক অৰ্থত গাইনিক'লজিৰ অৰ্থ হৈছে "স্ত্ৰীৰ বিজ্ঞান"।
ইতিহাস
ইজিপ্টৰ অতিকৈ পুৰণি চিকিৎসা শাস্ত্ৰ বিষয়ক পুথি কাহুন গাইনিক'লজিকেল পেপিৰাছত গাইনিক'লজিকেল ৰোগ, উৰ্বৰতা, গৰ্ভধাৰণ, গৰ্ভ-প্ৰতিৰোধ আদিকে ধৰি স্ত্ৰীৰ স্বাস্থ্য সম্পৰ্কীয় ভালেমান তথ্য পোৱা যায়। পুথিখন চৌত্ৰিশটা শাখাত বিভক্ত কৰা হৈছে আৰু প্ৰতিটো শাখাত এক নিৰ্দিষ্ট সমস্যাৰ কেনেকৈ ৰোগ নিৰ্ণয় আৰু চিকিৎসা কৰা হয় তাৰ বিষয়ে বিষদভাৱে বৰ্ণোৱা হৈছে। অৱশ্যে পূৰ্বানুমান সম্পৰ্কে কোনোধৰণৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা হোৱা নাই। পুথিখনত উল্লিখিত চিকিৎসাসমূহ শল্যচিকিৎসা বিষয়ক নাছিল। বৰং ৰোগৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত অংশত ঔষধ প্ৰয়োগ কৰা অথবা ঔষধ গিলি খোৱা আদি পদ্ধতিৰ বিষয়েহে উল্লেখ আছে কিয়নো কেতিয়াবা কেতিয়াবা গৰ্ভাশয়টোক শৰীৰৰ আন অংশত প্ৰকাশ হোৱা অসুস্থতাৰ উৎস হিচাপে দেখা যায়।
ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত চিকিৎসা পদ্ধতি অৰ্থাৎ আয়ুৰ্বেদতো স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান বিষয়ক ধাৰণাসমূহ আৰু কৌশলসমূহৰ বিষয়ে ভালেমান তথ্য পোৱা যায়।
খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম/চতুৰ্থ শতিকাৰ কেইবাখনো স্ত্ৰীৰোগ সম্পৰ্কীয় ৰচনা হিপোক্ৰেটিক কৰ্পাছত অন্তৰ্ভুক্ত আছে। আনহাতে, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকাৰ চিকিৎসাবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় পুথিৰ অন্যতম এক উৎস আছিল এৰিষ্ট'টল। এফিছাছৰ ছৰানাছৰ স্ত্ৰীৰোগ বিষয়ক ৰচনা গাইনাইকিয়া (Gynaikeia) এতিয়াও অক্ষত অৱস্থাত আছে। উল্লেখযোগ্য যে এফিছাছৰ ছৰানাছ মেথ'ডিক স্কুল অৱ মেডিচিনৰ এজন মুখ্য প্ৰতিনিধি আছিল।
জেমছ মেৰিয়ন চিমছক আধুনিক স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞানৰ জনক বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁ কৃষ্ণবৰ্ণৰ দাসী তিৰোতাসকলৰ ওপৰত এনেছথিজিয়া অবিহনেই অস্ত্ৰোপ্ৰচাৰ কৰি কিছুমান শল্যচিকিৎসা বিষয়ক কৌশল বিকশিত কৰিছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁ যথেষ্ট সমালোচনাৰো সন্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছিল। চিমছে তেওঁৰ ঘৰৰ পাছফালে বনোৱা এখন চিকিৎসালয়ত ১২ গৰাকী দাসী মহিলাৰ অস্ত্ৰোপ্ৰচাৰ কৰিছিল। এই অস্ত্ৰোপচাৰ সম্পাদন কৰোঁতে তেওঁ পুৰুষ চিকিৎসক আৰু শিক্ষাৰ্থীসকলক মাতি আনিছিল যাতে তেওঁলোকে মহিলা কেইগৰাকীৰ ওপৰত কৰা অস্ত্ৰোপচাৰৰ আক্ৰমণাত্মক আৰু বেদনাদায়ক প্ৰক্ৰিয়া স্বচক্ষে চাব পাৰে। সেই মহিলা কেইগৰাকীৰ ভিতৰত এনাৰ্চা ৱেষ্টকোট নামৰ মহিলাগৰাকীৰ ওপৰত চিমছে এনেছথিজিয়া অবিহনেই ৩০ টাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ সম্পাদন কৰিছিল। ভালেসংখ্যক দাসী মহিলা থকা বাবে চিমছে এজনীৰ পাছত আন এজনী মহিলাৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ ফিষ্টুলাৰ মেৰামতি নিখুঁত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ চেষ্টা কৰিছিল। পাছলৈ চিকিৎসক আৰু শিক্ষাৰ্থীসকলে চিমছক সহায় কৰিবলৈ আগ্ৰহ হেৰুৱাইছিল, আৰু সেয়েহে চিমছে তেওঁক সহায় কৰিবলৈ আন দাসী মহিলাসকলক নিযুক্তি দিছিল, যিসকলে তেওঁলোকৰ নিজৰ অস্ত্ৰোপচাৰৰ পৰা আৰোগ্য হৈ আহিছিল। ১৮৫৫ চনত চিমছে নিউয়ৰ্কত মহিলাৰ চিকিৎসালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু এইখনেই আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত বিশেষকৈ মহিলাৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰথমখন চিকিৎসালয়।
বাহ্যিক লিংক
শ্ৰেণী:চিকিৎসা পদ্ধতি শ্ৰেণী:স্বাস্থ্য শ্ৰেণী:মানৱ যৌনতা
ফাটিমা বেগম
ফাটিমা বেগম (Fatma Begum, ১৮৯২–১৯৮৩) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, পৰিচালিকা আৰু চিত্ৰনাট্য ৰচয়িতা। তেওঁক ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰথম মহিলা পৰিচালিকা বুলি ভবা হয়। ছবিজগতত প্ৰবেশ কৰাৰ চাৰি বছৰৰ ভিতৰতে তেওঁ চিত্ৰনাট্য ৰচনা, পৰিচালনা আৰু প্ৰযোজনাৰ ক্ষেত্ৰখনতো নিজৰ স্থিতি সাব্যস্ত কৰিছিল। তেওঁ নিজৰ প্ৰডাকচন হাউচ ফাতিমা ফিল্মচৰ পৰা ১৯২৬ত বুলবুল-ই-পৰিস্তান নিৰ্মাণ কৰিছিল।
পৰিয়াল
এটা উৰ্দুভাষী মুছলমান পৰিয়ালত ফাটিমা বেগমৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ শচীন ষ্টেটৰ নবাব ইব্ৰহিম মহম্মদ য়াকুত খান তৃতীয়ক বিয়া কৰাইছিল বুলি ধৰা হয়। অৱশ্যে এই বিবাহৰ বা নবাব আৰু ফাটিমাৰ মাজত কোনো চুক্তি হোৱাৰ বা ফাটিমাৰ কোনো সন্তানক নবাবে স্বীকৃতি দিয়াৰ কোনো তথ্য নাই। মুছলমান পাৰিবাৰিক আইনত আইনসঙ্গত পিতৃত্ব এক পূৰ্বচৰ্ত। তেওঁৰ তিনিজনী জীয়াৰী আছিল- জুবেইদা, চুলতানা আৰু চাহজাদী। জুবেইদা আৰু চুলাতানা নিৰ্বাক যুগৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ তাৰকা আছিল।
উত্তৰাধিকাৰ
১৯৮৩ চনত ৯১ বছৰ বয়সত তেওঁৰ ম়ত্যু হয়। তেওঁৰ জীয়াৰী জুবেইদা এগৰাকী নিৰ্বাক ছবিৰ অভিনেত্ৰী থকাৰ উপৰিও প্ৰথম সবাক-ছবি আলম আৰাৰ নায়িকা আছিল।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী
ভেনিছিয়ান ব্লাইণ্ড
ভেনিছিয়ান ব্লাইণ্ড(Venetian Blind) এবিধ পৰ্দা৷ আজিকালি বিভিন্ন আধুনিক কাৰ্যালয়,ভৱন আদিত পাতল ধাতু,ভিনাইল বা প্লাষ্টিকৰ দীঘল আৰু পাতল কিছুমান পাট বা আচ্ছাদনেৰে নিৰ্মিত এবিধ পৰ্দা দেখা যায়৷ এই পৰ্দাবিধৰ নাম ভেনিছিয়ান ব্লাইণ্ড৷ <ref name="গ্ৰন্থ ১"
ইতিহাস
এনে ভেনিছিয়ান ব্লাইণ্ডৰ লগত ভেনিছ শব্দটো জড়িত হৈ থাকিলেও ধাৰণা কৰা মতে এনে ধৰণৰ পৰ্দাৰ জন্মস্থান পাৰস্যহে৷ দেশে-বিদেশে বেপাৰ-বণিজ কৰি ফুৰা ভেনিছৰ সদাগৰসকলে হয়তো পাৰস্যত এনেধৰণৰ পৰ্দা দেখা পালে আৰু ভেনিছলৈ ঘূৰি আহি তাকে সামান্য উন্নত কৰি অষ্টাদশ শতিকাত ভেনিছ আৰু পেৰিছত তাক প্ৰচলন কৰিলে৷ ১৭৬৯ চনত ইংৰাজ ডিজাইনাৰ এডৱাৰ্ড বেৰানে Edward Beran কাঠৰ টুকুৰাৰে ভেনেছিয়ান ব্লাইণ্ড সাজি ইংলণ্ডতো তেনে পৰ্দাৰ প্ৰচলন কৰিলে৷ এতিয়াৰ ভেনিছিয়ান ব্লাইণ্ডবোৰ সাধাৰণতে পাতল ধাতু,প্লাষ্টিক,টান বস্ত্ৰ বা ভিনাইলেৰে সজা হয়৷
ব্যৱহাৰ
এই পৰ্দাৰ দীঘল পাটবোৰ এটা ফ্ৰেমৰ ভিতৰত শাৰী শাৰীকৈ সজাই থোৱা থাকে আৰু সেইবোৰৰ অৱস্থান সলনি কৰি কোনো কোঠাৰ ভিতৰলৈ সোমোৱা পোহৰ ৰশ্মি কম-বেছি কৰিব পাৰি৷ ভেনিছিয়ান ব্লাইণ্ডৰ দীঘল টুকুৰাবোৰ সাধাৰণতে টান সূতা বা ৰচীৰে সংযোগ কৰা থাকে আৰু সেই টুকুৰাবোৰ টনাটনি কৰি অনুভূমিক বা উলম্ব কৰিব পৰা যায়৷ যেতিয়া টুকুৰাবোৰ দুৱাৰ বা খিৰিকীৰ সমতলৰ উলম্ব অৱস্থানত ৰখা হয়,তেতিয়া টুকুৰাবোৰে সামান্য বোধেৰেহে পোহৰ বাধা দিব পাৰে আৰু যথেষ্ট পৰিমাণৰ পোহৰ কোঠাটোলৈ সোমাই আহিব পাৰে৷ আমহাতে দুৱাৰ বা খিৰিকীৰ সমতলৰ অনুভূমিক অৱস্থানত থাকিলে সেইবোৰ তাৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰস্থেৰে পোহৰ বাধা দিব পাৰে আৰু ফলত অতি কম পৰিমাণৰ পোহৰ সোমাই আহিব পাৰে৷
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:সামগ্ৰী
অগ্নেয়া
অগ্নেয়া অৰ্থ হৈছে "অগ্নি ঈশ্বৰৰ কন্যা" বা "অগ্নি ঈশ্বৰৰ সন্তান" আৰু প্ৰাচীন হিন্দু শাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত গ্ৰন্থৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। অগ্নি হৈছে হিন্দু অগ্নি দেৱতা আৰু বৈদিক সময়ৰ পৰা আধুনিক যুগলৈকে সমগ্ৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশত ইয়াক শ্ৰদ্ধা আৰু উপাসনা কৰা হৈছে।
হিন্দু নাম অগ্নেয়াৰ অৰ্থ হৈছে ‘জুইৰ দেৱী’। সংস্কৃতত অগ্নেয়াৰ আক্ষৰিক ৰচনাৰ অৰ্থ হৈছে "জুইৰ পৰা জন্ম" বা "জুইৰ পৰা পবিত্ৰ" আৰু নামটোৱে ইয়াৰ উৎপত্তি প্ৰাচীন বৈদিক সাহিত্যৰ পৰা বিচাৰি উলিয়াইছে য'ত অগ্নিয়াক এক ঐশ্বৰিক আৰু শক্তিশালী দেৱী হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছে। হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনী আৰু আধ্যাত্মিক গ্ৰন্থত অগ্নি আৰু তেওঁৰ সহধৰ্মিনী স্বহাৰ জন্ম হোৱা কন্যা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছে।
কিছুমান হিন্দু গ্ৰন্থত, অগ্নেয়াক এতিয়ালৈকে সৃষ্টি হোৱা "পবিত্ৰ শক্তি"ৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়। "অগ্নেয়া অস্ত্ৰ" প্ৰাচীন পাৰমাণৱিক শক্তিৰ ভিতৰত আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু প্ৰায়ে ঈশ্বৰৰ আটাইতকৈ অভিজাত সকলে ভাল শক্তিৰ বিজয় নিশ্চিত কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল। হিন্দু গ্ৰন্থসমূহে অগ্নেয়া অস্ত্ৰক সূৰ্যতকৈ অধিক শক্তি, উজ্জ্বলতা, তাপ আৰু পোহৰৰ সৈতে প্ৰায় অসীম শক্তিৰ উৎস হিচাপে সংযুক্ত কৰে।
অগ্নেয়া পুৰাণ ১৮টা পৱিত্ৰ হিন্দু পুৰাণৰ ভিতৰত আছে আৰু প্ৰায়ে অগ্নি পুৰাণৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হয় যিটো উনবিংশ শতিকাত দেশৰ বিভিন্ন অংশত ৰচনা কৰা হৈছিল। এই ভাৰতীয় পুৰাণটো এটা নিৰ্দিষ্ট সম্প্ৰদায়ৰ মতবাদৰ কথা মনত ৰাখি 'তান্ত্ৰিক'সকলে লিখিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। লাহে লাহে সময় ৰৈ যোৱাৰ লগে লগে আৰু 'তান্ত্ৰিকতা'ৰ দৰ্শনৰ বৰ্ধিত জনপ্ৰিয়তাৰ লগে লগে অগ্নিপুৰাণে গুৰুত্ব লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। সেয়েহে, মূল অগ্নেয়া পুৰাণৰ নাম অৱশেষত 'বহ্নি পুৰাণ'লৈ সলনি কৰা হৈছিল আৰু ইয়াক পশ্চিম বংগৰ কলকাতাৰ এছিয়াটিক চছাইটিৰ ভিতৰত লক্ষ্য কৰিব পাৰি।
সংস্কৃত ভাষাত, 'অগ্নি ঈশ্বৰৰ কন্যা' আৰু লগতে 'অগ্নি ঈশ্বৰৰ সন্তান ' বুজায়, পুৰণি সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু হিন্দু শাস্ত্ৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা। কেতিয়াবা, কিছুমান সংস্কৃত গ্ৰন্থত 'অগ্নেয়া'ক 'অগ্নি' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। ভগৱান অগ্নিক ভাৰতৰ হিন্দুসকলে যথেষ্ট শ্ৰদ্ধা কৰে যিয়ে বৈদিক যুগৰ পৰা আৰু আনকি বৰ্তমানলৈকে তেওঁক উপাসনা কৰে। ইয়াৰ উপৰিও, 'অগ্নেয়া' নামটোৱে 'অগ্নিৰ দেৱী' বুজায় আনহাতে ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে সংস্কৃতৰ ভাষা অনুসৰি 'জুইৰ পৰা পবিত্ৰ' বা 'জুইৰ পৰা জন্ম'। হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনী অনুসৰি অগ্নিৰ জীয়ৰী হিচাপে অগ্নেয়াক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ পত্নী বা সহধৰ্মিনীক সন্মান সহকাৰে 'স্বহা' বা 'অগ্নয়ী' অৰ্থাৎ অগ্নিৰ পত্নী বুলি কোৱা হৈছিল।
অগ্নেয়া (sans. Āgneyī, 'অগ্নি ঈশ্বৰৰ কন্যা') বিষ্ণু পুৰাণত Ūru পত্নী (অংগীৰাৰ বংশধৰ) আৰু ৰজা অঙ্গ, সুমান, খ্যাতি, ক্ৰাতু আৰু চিবিৰ মাতৃ (হৰিবাশাত আন এজন পুত্ৰ, গয়া অন্তৰ্ভুক্ত আছে) উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ পিতৃ অগ্নি হৈছে হিন্দু অগ্নি দেৱতা আৰু বৈদিক সময়ৰ পৰা আধুনিক যুগলৈকে সমগ্ৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশত তেওঁক শ্ৰদ্ধা আৰু পূজা কৰা হৈছে।
ব্যুৎপত্তি
Āgneya শব্দটোৰ পুৰুষসুলভ নিৰ্মাণক সাধাৰণ বিশেষণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে যাৰ অৰ্থ হৈছে জ্বলনশীল, জ্বলন্ত, অগ্নিলৈ পবিত্ৰ, অগ্নি আদিৰ দ্বাৰা শাসিত। ইয়াক অগ্নি পুৰাণ,Āgneya অস্ত্ৰ,আৰু দক্ষিণ পূৱৰ মুখ্য দিশ (যাৰ ভিতৰত অগ্নি হৈছে দিক্পাল)ৰ সঠিক বিশেষণ হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। নাৰী নিৰ্মাণ Āgneyī কেৱল সঠিক বিশেষ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
হিন্দু ধৰ্মৰ তাৎপৰ্য
Āgneyī প্ৰাচীন বৈদিক সাহিত্যত Āgneyā হিচাপে জনা যায় য'ত তেওঁক ঐশ্বৰিক আৰু শক্তিশালী দেৱী হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। তাইৰ মাকক অগ্নিৰ সহধৰ্মিনী হিচাপে কৃতিত্ব দিয়া হয় যাক অগ্নিৰ সহধৰ্মিনী হিচাপে জনা যায় যাক অবিলম্বে স্বাহা আৰু Agnāyī বুলি জনা যায় (অৰ্থাৎ, "অগ্নিৰ পত্নী")।
এইটোও পৰামৰ্শ দিয়া হয় যে পুৰুষসুলভ বিশেষণ Āgneya - দক্ষিণ-পূব কাৰ্ডিনেল দিশ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় - প্ৰকৃততে দেৱী Āgneyā বুজায়। একেদৰে, তেওঁক Āgneya অস্ত্ৰৰ শক্তি বুলিও কোৱা হয়.
হিন্দু বিধৱা পুনৰ্বিবাহ আইন, ১৮৫৬
হিন্দু বিধৱা পুনৰ্বিবাহ আইন, ১৮৫৬খন ১৮৫৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰ দিনা গৃহীত হৈছিল। এই আইনখনে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ শাসনৰ অধীনত অহা সকলো এলেকাত হিন্দু বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহক আইনী মৰ্যাদা দিছিল। এই আইনখনৰ খচৰা লৰ্ড ডেলহাউচিয়ে প্ৰস্তুত কৰিছিল যদিও আইনখন পিছৰজন গভৰ্ণৰ লৰ্ড কেনিঙে গৃহীত কৰাইছিল। সতীপ্ৰথাৰ বিলোপৰ পিছত এই আইনখন এক বৃহৎ সামাজিক সংস্কাৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল     ।
উচ্চবৰ্ণৰ হিন্দুসকলে নিজৰ পৰিয়ালৰ সন্মান আৰু সম্পত্তি ৰক্ষাৰ স্বাৰ্থত আনকি শিশু আৰু কিশোৰী বিধৱাসকলকো পুনৰ্বিবাহৰ অনুমতি দিয়া নাছিল। আৰু সেই বিধবাসকলে কঠোৰ নিয়মানুৱৰ্তিতাৰ মাজেৰে জীৱন যাপন কৰিব লগীয়া হৈছিল। যদিও এই আইনখনে তেনে মহিলাসকলক মৃত স্বামীৰ সম্পত্তিৰ অধিকাৰ দিয়া নাছিল তথাপিও একপ্ৰকাৰৰ আইনী সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিছিল । এই আইনখন মূলতঃ ঋতুমতী নোহোৱা শিশু বিধৱাসকলক লক্ষ্য কৰি প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।
ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ আছিল এই আইনখনৰ মূল প্ৰচাৰক। তেঁৱেই এই আইনখনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ অনুধাৱন কৰি ১৮৫৫চনত আইন পৰিষদত আবেদন কৰিছিল। এইক্ষেত্ৰত বৰ্দ্ধমানৰ মহাৰাজা, মহতাবচান্দ বাহাদুৰকে ধৰি দেশৰ বিভিন্ন সমাজ সংস্কাৰকৰ পৰা সমৰ্থন লাভ কৰে। আনহাতে বিধৱা বিবাহৰ বিৰোধিতা কৰি ত্ৰিশ হাজাৰ চহীসম্বলিত আন এখন আবেদন কোম্পানীৰ ওচৰত দাখিল কৰা হয়। আনকি প্ৰথিতযশা লিখক বংকিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়েও নিজৰ বৃষবিক্ষিকা নামৰ গ্ৰন্থত বিদ্যাসাগৰৰ এই পদক্ষেপক সমালোচনা কৰিছিল। কিন্তু লৰ্ড দেলহাউছিয়ে আইনখনৰ গুৰুত্ব বুজি ব্যক্তিগতভাৱে এই আইনখন গৃহীত কৰাৰ দিশে আগবাঢ়ে ।
আইনখন গৃহীত হোৱাৰ পিছতেই ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰৰ প্ৰচেষ্টাত ১৮৫৬চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত কলিকতাত মাত্ৰ এঘাৰ বছৰীয়া বিধৱা কালিমতি দেৱী আৰু শিৰিষ চন্দ্ৰ বিদ্যাৰত্নৰ মাজত প্ৰথমখন বিধবা বিবাহ অনুষ্ঠিত হয় ।
আইনখন
১) বিধৱা হিন্দু মহিলাৰ বিবাহৰ আইনীকৰণ এগৰাকী পূৰ্বে বিবাহিতা হিন্দু মহিলা যাৰ স্বামীৰ ইতিমধ্যে মৃত্যু হৈছে তেওঁ আন পুৰুষৰ সৈতে পুনৰ্বিবাহ হ’লে সেই বিবাহ বেআইনী বা অবৈধ নহ’ব।
২) বিধৱা মহিলাই পুনৰ্বিবাহ হ’লে তেওঁৰ মৃত স্বামীৰ সম্পত্তিৰ ওপৰত কোনো অধিকাৰ নাথাকিব বিধৱা মহিলা পুনৰ্বিবাহ হ’লে তেখেতৰ মৃত স্বামীৰ সম্পত্তিৰ ওপৰত থকা সকলোধৰণৰ স্বাৰ্থ আৰু অধিকাৰ, স্বামীৰ পৰা উত্তৰাধিকাৰসূত্ৰে পাবলগীয়া স্বত্ত্ব, স্বামীৰ ইচ্ছাপত্ৰত লিখা থকা যিকোনো সম্পদৰ ওপৰত কোনোধৰণৰ দাবী নাখাটিব। সেই সম্পত্তিসমূহ মৃত ব্যক্তিগৰাকীৰ আন উত্তৰাধিকাৰীৰ হাতলৈ যাব।
৩) বিধৱা মহিলাগৰাকীৰ পুনৰ্বিবাহ হ’লে তেওঁৰ পূৰ্বৰ স্বামীৰ ফালৰ পৰা থকা সন্তানৰ অভিভাৱকত্ব বিধৱা মহিলাগৰাকীৰ যদি তেখেতৰ পূৰ্বৰ স্বামীৰ সৈতে সন্তান থাকে তেওঁৰ পুনৰ্বিবাহ হোৱাৰ পিছত সেই সন্তানৰ দায়িত্ব লবলৈ অনিচ্ছুক হ’লে শিশুটিৰ দেউতাকৰ ফালৰ ককা-আইতা, মৃত পিতৃৰ পুৰুষ আত্মীয়ই শিশুটিৰ ভৰণ-পোষণৰ দায়িত্ব লবলৈ আদালতত আবেদন কৰিব পাৰে।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ আইন শ্ৰেণী:বিবাহ
ঊষা মংগেশকাৰ
ঊষা মংগেশকাৰ (Usha Mangeshkar; ১৫ ডিচেম্বৰ, ১৯৩৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী। তেওঁ হিন্দু, বঙালী, মাৰাঠী, কান্নড়, নেপালী, ভোজপুৰী, গুজৰাটী আৰু অসমীয়া ভাষাত বহুতো গীত বাণীৱদ্ধ কৰিছে।
ব্যক্তিগত জীৱন
১৯৩৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ তাৰিখে মধ্যপ্ৰদেশত লতা মংগেশকাৰৰ ভনীয়েক ঊষা মংগেশকাৰৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ পণ্ডিত দীননাথ মংগেশকাৰ আৰু শ্বেৱন্তী (শুদ্ধমতী) -ৰ দ্বিতীয় কনিষ্ঠ সন্তান। ঊষাৰ ছয় বছৰ বয়সতে পিতৃ দীননাথ মংগেশকাৰৰ দেহাৱসান হোৱাত ঊষাৰ ভাই-ভনীসকলে বহুতো সমস্যাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়৷ তেওঁ লতা মংগেশকাৰ, আশা ভোঁচলে আৰু মীনা খাদিকাৰৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কনিষ্ঠ ভগ্নী। সংগীত-পৰিচালক হৃদয়নাথ মংগেশকাৰ তেওঁৰ সৰু ভায়েক। তেওঁ ১৯৭৫ চনৰ কম বাজেটৰ চলচ্চিত্ৰ “জয় সন্তোষী মা”-ৰ কেইটামান ভক্তিমূলক গীতত কণ্ঠদান কৰিছিল। যাৰ পিছত তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে চৰ্চালৈ আহে আৰু সেইখন সৰ্বকালৰ ব্লকবাষ্টাৰ চলচ্চিত্ৰ হৈ পৰে। সেই ছবিখনত তেওঁ কণ্ঠদান কৰা “মে তো আৰতি উতাৰু ৰে” গীতটিৰ বাবে তেওঁ ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী বঁটা (Filmfare Best Female Playback Singer award) -লৈ মনোনীত হৈছিল। ২০০৬ চনত সেই চলচ্চিত্ৰখন পুনৰ্নিমাণ (ৰিমেক) কৰাত তেওঁ সেই একেটি গীতত পুনৰ কণ্ঠ নিগৰাইছে। চিত্ৰাংকনৰ প্ৰতি তেওঁৰ খুব ৰাপ আছে।
কৰ্মজীৱন
ভি. শান্তাৰামে পৰিচালনা কৰা ১৯৫৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ৰোমাণ্টিক-ড্ৰামা ফিল্ম “সুবহ কা তাৰা”ৰ “ভাভী আয়ী বড়ী ধূম ধাম সে মেৰী ভাভী আয়ী” গীতটিৰ জৰিয়তে ঊষা মংগেশকাৰে সংগীতৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁ কণ্ঠদান কৰা গীতবোৰৰ ভিতৰত 'ইনকাৰ' চলচ্চিত্ৰৰ 'মুংড়া' গীতটি খুব জনপ্ৰিয় লগতে ১৯৭২ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভি. শান্তাৰামৰ দ্বাৰা পৰিচালিত মাৰাঠী চলচ্চিত্ৰ পিঞ্জৰাৰ গীতসমূহৰ বাবে তেওঁ জনাজাত।
দূৰদৰ্শনে সম্প্ৰচাৰ কৰা ১৯৯২ চনৰ ভাৰতীয় সংগীত নাট ধাৰাবাহিক ফুলৱন্তীৰ তেওঁ প্ৰযোজক আছিল। যিটোৰ কাহিনী বাবাচাহেব পুৰন্দৰেৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল৷
বঁটা আৰু মনোনয়ন
১৯৭৫ চনত তেওঁ “জয় সন্তোষী মা” (১৯৭৫) -ৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ বেঙ্গল ফিল্ম জাৰ্ণেলিষ্টছ্ এছোছিয়েশ্যন (চমুকৈ বি.এফ.জে.এ) বঁটা লাভ কৰে আৰু সেইখন চলচ্চিত্ৰৰে “মে তো আৰতি” শীৰ্ষক গীতটিৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটালৈ মনোনীত হয়৷ তেওঁ ইনকাৰ (১৯৭৭) চলচ্চিত্ৰৰ “মংগতা হে তো আজা” গীতটিৰ বাবে আৰু ইকৰাৰ (১৯৮০) চলচ্চিত্ৰৰ “হমসে নাজাৰ তু মিলাও” গীতটিৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটালৈ মনোনীত হয়৷ তেওঁ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ডৰ মিৰ্চি বঁটা ২০২০ বিজয়ী৷
ও
ও অসমীয়া লিপিৰ স্বৰবৰ্ণৰ দশম আখৰ। যি ধ্বনি মুখৰ কোনো অংশতে বাধা নোপোৱাকৈ উচ্চাৰিত হয়, সেয়ে স্বৰধ্বনি। 'ও'ও এটি স্বৰধ্বনি, সেয়েহে 'ও' উচ্চাৰণ কৰোঁতেও মুখৰ কোনো অংশৰে বাধা দিয়া নহয়। ব্ৰেইল্ত 'ও'-ক এনেদৰে লিখা যায়।
ব্যঞ্জন বৰ্ণৰ লগত যোগ হ'লে
কোনো ব্যঞ্জন বৰ্ণৰ লগত যোগ হ'লে 'ও'ৰ ৰূপ সলনি হয়, অৰ্থাৎ ইয়াক অন্য ৰূপত লিখা হয়। সেই ৰূপ 'ও'ৰ গৌণ প্ৰতীক। 'ও'ৰ এই ৰূপ হ'ল 'ো'। যেনে ক্+ও=কো আদি।
'ও'ৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা শব্দ
কিছু উদাহৰণ হ'ল:
চি এছ এছ
কাচকেডিং ষ্টাইল চীটচ্ (Cascading Style Sheets) হৈছে এক ষ্টাইল চীটচ্ লেংগুৱেজ, যাক এইচ টি এম এলৰ দৰে মাৰ্কআপ লেংগুৱেজত লিখিত ডকুমেণ্টসমূহক কেনেধৰণে উপস্থাপন কৰিব সেইয়া বৰ্ণনা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এইচ টি এম এল আৰু জাভাস্ক্ৰীপ্টৰ লগতে চিএছএছ হ’ল ৱৰ্ল্ড ৱাইড ৱেবৰ ভিত্তিক এক প্ৰযুক্তি।
চি এছ এছক এনেধৰণে তৈয়াৰ কৰিছে, যাতে ৱেবৰ মূল বিষয়বস্তুৰ পৰা বিন্যাস, ৰং, ফণ্ট ইত্যাদি পৃথকভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰি। এই পৃথককৰণে ৱেব ডেভলপাৰক বহুতো সুবিধা প্ৰদান কৰি আহিছে। কাৰণ বহুতো ৱেবপেজৰ বিন্যাস, ৰং ইত্যাদি পৃথক  ফাইলৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰি। ইয়ে জটিলতা কমাই দিয়ে লগতে ইয়াত একেটা বিষয়ক পুনৰাবৃত্তি কৰিবলগীয়া নহয়৷
চি এছ এছ ব্যৱহাৰ কৰি একেখন মাৰ্কআপ পেজক বিভিন্ন ডিভাইচ আৰু ব্ৰাউজাৰত বিভিন্নভাৱে উপস্থাপন কৰিব পাৰি।
তথ্যসূত্ৰ
শ্ৰেণী:ষ্টাইল চীটচ্ লেংগুৱেজ
যামিনী ৰয়
যামিনী ৰয় (Jamini Roy; ১১ এপ্ৰিল ১৮৮৭ – ২৪ এপ্ৰিল ১৯৭২) এগৰাকী ভাৰতীয় চিত্ৰশিল্পী আছিল। ১৯৫৫ চনত তেওঁক ভাৰত চৰকাৰৰ পদ্মভূষণ বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়। তেওঁ শিল্পী অৱনীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ শিষ্য আছিল, যাৰ শৈল্পিক মৌলিকতা আৰু ভাৰতত কলাৰ উদ্ভৱত অৱদান সন্দেহাতীত হৈ আছে।
জীৱনৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল
ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁক পৰিয়ালৰ ফালৰ পৰা কলিকতাৰ চৰকাৰী কলা মহাবিদ্যালয়ত পঢ়িবলৈ পঠোৱা হৈছিল। বেংগল স্কুলৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অৱনীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ উক্ত প্ৰতিষ্ঠানটোৰ উপ-অধ্যক্ষ আছিল। তেওঁক প্ৰচলিত শৈক্ষিক পৰম্পৰাত ধ্ৰুপদী ন্যুড অংকন আৰু তৈল্য চিত্ৰাংকন কৰিবলৈ শিকোৱা হৈছিল আৰু ১৯০৮ চনত তেওঁ ফাইন আৰ্টত ডিপ্লোমা লাভ কৰে। অৱশ্যে, তেওঁ পিছলৈ উপলব্ধি কৰিছিল যে তেওঁ পশ্চিমীয়া পৰম্পৰাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ব্যক্তি নহয়, নিজৰ সংস্কৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা ল'বৰ বাবে সেয়েহে তেওঁ জীৱিত লোক আৰু জনজাতীয় কলাৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। তেওঁ কালিঘাট পাট (কালীঘাট চিত্ৰকলা)ৰ দ্বাৰা আটাইতকৈ বেছি প্ৰভাৱিত হৈছিল, যি আছিল বোল্ড চুইপিং ব্ৰাছ-ষ্ট্ৰোকৰ এক কলাশৈলী। তেওঁ, তেওঁৰ পূৰ্বৰ প্ৰভাৱবাদী দৃশ্য আৰু প্ৰতিকৃতি অংকনৰ পৰা আঁতৰি ১৯২১ ৰ পৰা ১৯২৪ চনৰ ভিতৰত তেওঁৰ পৰীক্ষামূলক চাঁওতালি নৃত্যৰ চিত্ৰ কৰ্ম আৰম্ভ কৰিছিল। যামিনী ৰয়ৰ ৪জন পুত্ৰ আৰু ১ গৰাকী কন্যা সন্তান আছিল।
শৈলী
ৰয়ে প্ৰতিকৃতি অংকন শিল্পী হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯২০ ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে হঠাতে তেওঁ নিজকে আৱিষ্কাৰৰ প্ৰচেষ্টাত কমিছন ভিত্তিত প্ৰতিকৃতি অংকনৰ কাম এৰি দিছিল।
ৰয়ে তেওঁৰ প্ৰশিক্ষণৰ পাশ্চাত্য শৈলীৰ পৰিৱৰ্তে বঙালী লোক পৰম্পৰাৰ ওপৰত আধাৰিত এক নতুন শৈলীৰ ওপৰত কাম আৰম্ভ কৰে।
ৰয়ে তেওঁৰ জীৱনকালত ২০,০০০ চিত্ৰ অংকন কৰিছিল সেই হিচাপে দৈনিক প্ৰায় ১০খন চিত্ৰ। সেয়ে ৰয়ক আৰ্ট মেচিন বিশেষণৰে জনা যায়। অৱশ্যে তেওঁৰ শৈল্পিক লক্ষ্য সদায়ে একে আছিল। তেওঁ সদায় সাধাৰণ মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীক কলাৰ আপধাৰক হিচাপে লক্ষ্য কৰি লৈছিল। মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ প্ৰতি তেওঁৰ সন্মান ৰখাটো তেওঁৰ সমালোচনামূলক দৃষ্টিভংগীৰ ওপৰত প্ৰতিফলিত হৈছে; তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে সাধাৰণ মানুহ চৰকাৰতকৈ অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ কিয়নো এই সকল লোকেই তেওঁৰ কলাৰ কণ্ঠস্বৰ আছিল।
বঁটা আৰু সন্মান
ইয়াৰোপৰি ১৯৭৬ চনত, ভাৰত চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰালয়ৰ ভাৰতীয় পুৰাতাত্ত্বিক জৰীপে তেওঁৰ চিত্ৰ কৰ্মৰ শৈল্পিক আৰু নান্দনিক মূল্যৰ প্ৰতি সন্মান ৰাখি তেওঁক "নাইন মাষ্টাৰ"ৰ মাজৰ এক বুলি ঘোষণা কৰিছিল, ইয়াৰ লগে লগে তেওঁ কাম সমূহ "কলাৰ ভাণ্ডাৰ" হিচাপে বিবেচিত হয়।
১১ এপ্ৰিল ২০১৭ ত গুগল ইণ্ডিয়াই ৰয়ক তেওঁৰ ১৩০ তম জন্মদিন উপলক্ষে এটি গুগল ডুডল উৎসৰ্গা কৰিছিল।
কাৰ্গিল
কাৰ্গিল (Kargil) হৈছে ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখৰ এখন চহৰ আৰু শীতকালীন ৰাজধানী। ইয়াৰ উপৰিও ই কাৰ্গিল জিলাৰ মুখ্য কাৰ্যালয়। লেহৰ পিছতে ই লাডাখৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম চহৰ। কাৰ্গিল জম্মু-কাশ্মীৰৰ শ্ৰীনগৰৰ পৰা ২০৪ কিলোমিটাৰ (১২৭ মাইল) পূবে, আৰু লেহৰ পৰা ২৩৪ কিলোমিটাৰ (১৪৫ মাইল) পশ্চিমে অৱস্থিত। ই সুৰু নদীৰ পাৰত ৱাখা ৰং নদীৰ সৈতে সংগমস্থলীৰ ওচৰত অৱস্থিত,ৱাখা ৰং নদীয়ে লেহলৈ যোৱাৰ আটাইতকৈ সুলভ পথ প্ৰদান কৰে।
নামৰ উৎপত্তি
কাৰ্গিলৰ লোকসকলে অৱশ্যে এই নামটো খাৰ(গড়) আৰু ৰকিল(কেন্দ্ৰ)ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি বহু দুৰ্গৰ মাজত এক কেন্দ্ৰীয় স্থান হিচাপে ব্যাখ্যা কৰে। ৰাধিকা গুপ্তাই মতামত দিছে যে শ্ৰীনগৰ, লেহ আৰু স্কাৰ্ডুৰ পৰা সমদূৰত্বৰ ঠাই হোৱা বাবে ই এক উপযুক্ত বৰ্ণনা।
লাডাখ ক্ৰনিকলছত কাৰ্গিলৰ নাম Wylie: dkar skyil, THL: kar kyil বুলি বানান কৰা হৈছে। শব্দটোৰ অৰ্থ উজ্জ্বল বা স্বাস্থ্যকৰ বিস্তৃতি বুলি ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি।
আধুনিক বাতৰি কাকতত এই নামটোৰ বানান Wylie: dkar `khyil, THL: kar khyil বুলি কোৱা হয়। ইয়াক উজ্জ্বল বা স্বাস্থ্যকৰ পাহাৰীয়া এলেকা বুলিও ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। এই বাক্যাংশটো তিব্বতী সাহিত্যত প্ৰায়ে ব্যৱহৃত হোৱা দেখা যায়।
ইতিহাস
সোদ উপত্যকাত ১৬ বা ১৭ শতিকাৰ ভিতৰত সোদ পাছাৰী (Wylie: sod pa sa ri, বৰ্তমান পাছাৰ খাৰ নামেৰে জনাজাত) নামৰ এটা শক্তিশালী দুৰ্গ আছিল। ই "নিম্ন পুৰিগ" নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল, য'ত সোদ উপত্যকা, ৱাখা ৰঙৰ নিম্নাংশ আৰু সম্ভৱতঃ কাৰ্গিল অৱবাহিকা আছিল। ১৮ বা ১৯ শতিকাৰ ভিতৰত ইয়াৰ এটা উপ-শাখাও আছিল ৱাখা ৰং উপত্যকাৰ কাৰ্গিল চহৰৰ দক্ষিণ-পূব দিশত থকা পশকুমত।
ভৌগোলিক অৱস্থান
কাৰ্গিলৰ গড় উচ্চতা ২,৬৭৬ মিটাৰ (৮,৭৮০ ফুট), আৰু ই চুৰু নদীৰ পাৰত (সিন্ধু) অৱস্থিত। কাৰ্গিল চহৰখন শ্ৰীনগৰৰ পৰা ২০৫ কিলোমিটাৰ (১২৭ মাইল) দূৰত অৱস্থিত, এল অ' চিৰ ওপৰেৰে উত্তৰ অঞ্চলৰ ফালে। হিমালয়ৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ দৰে কাৰ্গিলৰ জলবায়ু নাতিশীতোষ্ণ। গ্ৰীষ্মকাল গৰম আৰু শীতল ৰাতি, আনহাতে শীতকাল দীঘলীয়া আৰু ঠাণ্ডা আৰু উষ্ণতা প্ৰায়ে −২০ °C (−৪ °F) তললৈ নামি যায়।
যাতায়াত
ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১ডিয়ে কাৰ্গিলক লেহ আৰু শ্ৰীনগৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে। পথটো ভালদৰে ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰা হয় যদিও শীতকালত ভূমিস্খলন আৰু বৰফ পৰাৰ ফলত পথটো মাজে মাজে ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়।
বাছেৰে লাডাখ আৰু জম্মু-কাশ্মীৰৰ অন্যান্য চহৰ-নগৰৰ সৈতে কাৰ্গিলৰ সুসংযোগ আছে। লেহ, শ্ৰীনগৰ, আৰু অঞ্চলটোৰ আন আন ডাঙৰ চহৰৰ পৰা দৈনিক বাছ চলাচল কৰে। বাছ যাত্ৰা দীঘলীয়া আৰু ক্লান্তিকৰ হ’ব পাৰে যদিও ই এক সুলভ বিকল্প।
লোককথাত মৎস্যজীৱীৰ জীৱন আৰু জীৱিকা
বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত বিভিন্নজন লোকে বিভিন্ন জীৱিকাৰ সহায়ত জীৱন ধাৰণ কৰি আহিছে৷ একেদৰে ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন বৃত্তিৰ সহায়ত মানুহে অন্ন-বস্ত্ৰ আৰু বাসস্থানৰ সন্ধান কৰে৷ এইসকল লোকে যিহেতু এখন সমাজ পাতি বাস কৰে, সেই সমাজত তেওঁলোকৰ বৃত্তি অনুযায়ী বিভিন্ন কাহিনী, বিশ্বাস অথবা লোকগাথাৰ সৃষ্টি হ’য়৷ উল্লেখযোগ্য যে এই কাহিনীসমূহত তেওঁলোকে গ্ৰহণ কৰা নিৰ্দিষ্ট বৃত্তিয়ে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে আৰু সৃষ্টি হ’য় বিভিন্ন লোকগাথাৰ৷
অসমৰ বিভিন্ন জিলাত বাস কৰা মাছমৰীয়াসকলক এক বৃত্তিমুখী সম্প্ৰদায় বুলি অভিষিত কৰিব পৰা যায়৷ মাছ ধৰি জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰা মাছমৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ লোকজীৱন উদ্ভাসিত হৈ পৰে তেওঁলোকৰ বৃত্তিৰ সতে জড়িত বিভিন্ন বিশ্বাস আৰু কাহিনীৰে৷ উল্লেখযোগ্য যে যিকোনো বৃত্তিমুখী সম্প্ৰদায়ৰ দৰেই মাছমৰীয়া লোকসকলেও তেওঁলোকৰ বৃত্তিক এক বিশেষ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিবলৈ অহোপুৰুষাৰ্থ চেষ্টা কৰে৷ ফলত তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক প্ৰথা, ৰীতি-নীতি, লোক সংস্কৃতি আদি বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকৰ বৃত্তিয়ে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে৷
মাছমৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ বৃত্তিগত পৰিচয়, ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক আচাৰ-ব্যৱহাৰ তথা তেওঁলোকৰ বৃত্তিৰ সতে জড়িত বিশ্বাসে মাছমৰীয়া লোকসকলৰ লোকজীৱনত প্ৰভাৱ পেলোৱা দেখা যায়৷ মৎস্যজীৱী লোকসকলৰ এই সুদুৰপ্ৰসাৰী বিশ্বাসে তেওঁলোকৰ সমাজখনক উদ্ভাষিত কৰে৷ প্ৰণিধানযোগ্য যে মাছমৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ বিভিন্ন বসতিস্থল যেনে নলবাৰী জিলাৰ শোলমাৰা অঞ্চল, কামৰূপ (মেট্ৰো আৰু গ্ৰাম্য) জিলাৰ আজাৰা, ৰামপুৰ, শুৱালকুচি, হাজো, নগাঁও জিলাৰ আদি বিভিন্ন অঞ্চলত বসবাস কৰি অহা মৎস্যজীৱী লোকসকলৰ লোকজীৱনত উক্ত বিশ্বাসসমূহে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি তেওঁলোকৰ লোকজীৱন সমৃদ্ধিশালী কৰি তোলে৷
এই লেখাটিত মাছমৰীয়াসকলে উপাসনা কৰা বিভিন্ন দেৱ-দেৱীৰ সম্পৰ্কে থকা তেওঁলোকৰ লোক বিশ্বাস আৰু উক্ত দেৱ-দেৱীৰ উপাসনাৰ সতে জড়িত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি সম্পৰ্কে আলোকপাত কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰা হ’ল৷ এইখিনিতে উল্লেখ কৰা ভাল হব যে এই লোক বিশ্বাস সমূহ বিশেষকৈ মৎস্যজীৱী লোকসকলৰ বৃত্তিৰ সতে ওতপ্ৰোতভাবে জড়িত৷
(ক) শ্যামন পূজা:
অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত সিচৰিত হৈ থকা মাছমৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে হিন্দু ধৰ্মৰ বিভিন্ন দেৱ-দেৱী যেনে বিষ্ণু, শিৱ/মহাদেৱ, লক্ষ্মী, সৰস্বতী আদিক পূজা কৰা দেখা যায়৷ লক্ষণীয় বিষয়টো হল যে এই বিশেষ দেৱ-দেৱীসকলক পূজা কৰাৰ লগে লগে তেওঁলোকে আন এগৰাকী বিশেষ দেৱতাক বিশ্বাস কৰে‌৷ লোক প্ৰবাদ মতে শ্যামন নামৰ এই দেৱতাগৰাকী চ'ত মাহৰ এটা দিনত তেওঁলোকৰ মাজত আহি উপস্থিত হয়৷ শ্যামন দেৱতাই তেওঁৰ লগৰীয়াসকলৰ সতে আহি মাছমৰীয়াসকলৰ মাজত বিৰাজ কৰে বুলি এই বৃত্তিগত সম্প্ৰদায়টোৱে বিশ্বাস কৰে৷ সেই বিশেষ দিনটোৰ সূৰ্য্য পাটত পৰাৰ পিছতেই এই দেৱতা গৰাকীৰ উদ্দেশ্যে তেওঁলোকে ভোজ-ভাতৰ আয়োজন কৰে৷
শ্যামন পূজাক সাধাৰণতে কেইটিমান ভাগত বিভক্ত কৰি লোৱা হ’য়৷ মাছমৰীয়া লোকসকলৰ পূৰ্ণখেলীয়া লোকসকলৰ মাজত এই পূজা আজিও প্ৰচলিত হৈ আছে৷ জনৈক স্বামী দয়ানন্দ সৰস্বতীৰ দ্বাৰা আৰম্ভ কৰা এই পূজা সম্পৰ্কে তেওঁৰ দ্বাৰা ৰচিত ’কৰণিৰ সদাচাৰ’ নামৰ ধৰ্মীয় পুথিত এই পূজা সম্পৰ্কে বিশদভাৱে ব্যাখ্যা আগবঢ়োৱা হোৱা হৈছে৷ বাৰজন ভকতে এই পূজাভাগ শ্যামন আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থ দেৱতাসকলৰ উদ্দেশ্য চত মাহত এই পূজা আগবঢ়ায়৷ মাছমৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ পূৰ্ণখেলীয়া লোকসকলৰ মাজত প্ৰচলিত এই পূজাত বিভিন্ন চৰাই যেনে পাৰ, কুকুৰা আদিৰ মাংস দেৱতাসকললৈ আগবঢ়োৱা দেখা যায়৷ উল্লেখযোগ্য যে ভকতসকলে এঈ পূজাৰ এক বিশেষ ক্ষণত উক্ত চৰাইসমূহ হাতেৰে ধৰি ৰাখে আৰু এক বিশেষ পদ গাই চৰাইবোৰ শ্যামন দেৱতাৰ নামত উছৰ্গা কৰে৷ তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে যে এই পদ আওৰোৱাৰ বাবে এঈ চৰাইবোৰৰ মৃত্যু ঘটে৷ আনহাতে শ্যামন দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে বিষ্ণুৰ অৱতাৰ বৰাহ উছৰ্গা কৰা হ’য়৷ পানী আৰু তেলেৰে সৃষ্ট জলফুল নামৰ এক পনীয়া সামগ্ৰীৰ দ্বাৰা বৰাহক নিধন কৰা হ’য়৷ এক নিৰ্দিষ্ট সঢ়য়ৰ পিছত শ্যামন আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থ দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে আহাৰ উছৰ্গা কৰা হ’য়৷ আনহাতে এই আহাৰ উছৰ্গা কৰাৰ পিছতেই ভক্তসকলেও আহাৰ গ্ৰহণ কৰে৷ বেলি উদয় হোৱাৰ আগেয়ে এই পূজাৰ অন্ত পৰে আৰু ভক্তসকলে দেৱতাসকলক এক চিঞাগীত গাই বিদায় জনাই নিজ গৃহলৈ প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰে৷
কৃষ্ণৰেই আন এটা নাম শ্যামৰ পৰাই মাছমৰীয়া লোকসকলৰ পূৰ্ণখেলীয়া ভকতসকলৰ মাজত এই শ্যামন দেৱতাৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি ধাৰণা কৰিব পাৰি৷ আনহাতে বৈষ্ণৱসকলৰ মাজত থকা ৰাতিসেৱা খেলৰ প্ৰভাৱো শ্যামন পূজাত পৰা বুলি অনুমান কৰিব পৰা যায়৷
(খ) বিল বাইচ:
অসমৰ বিভিন্ন জিলাত বাস কৰা মৎস্যজীৱী লোকসকলৰ অধিকাংশ ই বাইচ শব্দটো ’বিচৰা’ৰ সমাৰ্থক শব্দ বুলি গণ্য কৰি দেখি যায়৷ অৰ্থাৎ খাল-বিল, নৈ-উপনৈ আদিত মৎস্যৰ সন্ধানত ৰত মৎস্যজিৱী লোকসকলৰ এই কৰ্মক তেওঁলোকে ’বিল বাইচ’ বুলি অভিষিত কৰে৷ এই লেখা প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত সাক্ষাৎ কৰা তথ্যদাতাসকলে ’বিল বাইচ’ বাক্যাংশৰে মাছৰ বিচৰা কাৰ্যক অভিষিত কৰা পৰিলক্ষিত হৈছে৷
মাছমৰীয়া লোকসকলে বিল বাইচৰ আগদিনা শিৱ/ মহাদেৱৰ প্ৰতি পূজা-অৰ্চনা আগবঢ়ায়৷ যিহেতু মহাদেৱ বিভিন্ন ৰাগিয়াল দ্ৰব্যৰ প্ৰতি আসক্ত বুলি সাধাৰণতে বিশ্বাস কৰা হ’য়, সেয়েহে মাছমৰীয়া লোকসকলে বিভিন্ন ৰাগিয়াল দ্ৰব্য যেনে ভাং আদি মহাদেৱলৈ আগবঢ়োৱা দেখা যায়৷ আনহাতে মহাদেৱক উপাসনা কৰাৰ সময়তেই মৎস্যজিৱী লোকসকলে মাছ ধৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিবলগীয়া বিভিন্ন সামগ্ৰী যেনে জাল, প’ল আদিও পৰিষ্কাৰ কৰা দেখা যায়৷ আনহাতে যিবোৰ নাও মাছ ধৰিবলৈ পানীৰ মাজত যাবলগীয়া নাওসমূহো মাছমৰীয়া লোকসকলে এই দিনটোত পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্ন কৰি তোলে৷ মৎস্যজিৱী লোকসকলে এই দিনটোতেই পানীত গাখীৰ উছৰ্গা কৰা পৰিলক্ষিত হ’য়৷ লোক বিশ্বাস অনুসৰি জলভাগত বাস কৰা জলৰ দেৱ-দেৱীসকল মাছমৰীয়া লোকসকলৰ এই কাৰ্যত সন্তুষ্টি লাভ কৰে আৰু তেওঁলোকে মাছ ধৰিবলৈ যাওঁতে এই দেৱ-দেৱীসকলে তেওঁলোকক অপায়-অমংগলৰ পৰা ৰক্ষা কৰে৷ একেদৰে এই দেৱ-দেৱীসকলে মাছমৰীয়া লোকসকলৰ উপাসনাত সন্তুষ্ট হৈ তেওঁলোকক অধিক মাছ ধৰাত সহায় আগবঢ়ায় বুলিও মাছমৰীয়া লোকসকলৰ মাজত বিভিন্ন উপাখ্যান চলি থকা পৰিলক্ষিত হ’য়৷
(গ) গঙ্গা পূজা:
অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বসবাস কৰা মৎস্যজিৱীসকলে গঙ্গা পূজা কৰা দেখা যায়৷ এইখিনিতেই উল্লেখ কৰা দৰকাৰ যে এই গঙ্গা পূজা গঙ্গা নদীৰ প্ৰতি নিবেদন কৰা নহ’য়৷ মহাভাৰতত উল্লিখিত গঙ্গা দেৱীৰ বৰ্ণনা অথবা শিৱৰ জটাৰ মাজেৰে নিৰ্গত গঙ্গাৰ বোৱতি ধাৰাৰ উপাখ্যানৰ সতে মৎস্যজিৱীসকলৰ গঙ্গা পূজাৰ কোনো সাদৃশ্য দেখিবলৈ পোৱা নাযায়৷ অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মাছমৰীয়াসকলে গঙ্গাক এগৰাকী জলদেৱী বুলি অভিষিত কৰে৷ তেওঁলোকে মাছ ধৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা নদী, পুখুৰী আদি এইগৰাকী দেৱীৰ অধীনৰ সাম্ৰাজ্য বুলি গণ্য কৰে৷ সেয়েহে মৎস্যজিৱী লোকসকলে বছৰটোৰ বাবে মাছ ধৰাৰ আগেয়ে গঙ্গা দেৱীক পূজা-অৰ্চনা কৰে৷
গঙ্গা দেৱীৰ প্ৰতি নিবেদন কৰা এই পূজাক গঙ্গাপূজা বুলি কোৱা হ’য়৷ জেঠ মাহত এই পূজা অনুষ্ঠিত কৰা হ’য়৷ বছৰটোত খাল-বিল আদি পানীৰে পৰিপূৰ্ণ হোৱাৰ সময়ত অনুষ্ঠিত হোৱা গঙ্গা পূজাত মৎস্যজিৱী লোকসকলে যাতে সুকলমে মাছ ধৰিব পাৰে, তাৰেই কামনা কৰি গঙ্গাদেৱীলৈ এই পূজাভাগ আগবঢ়ায়৷
গঙ্গাপূজা সাধাৰণতে সম্পূৰ্ণ বৈদিক প্ৰথা মতে সম্পন্ন কৰা হ’য়৷ এই পূজাত মৎস্যজিৱী লোকসকলে গঙ্গাদেৱীৰ প্ৰতিমা স্থাপন কৰে৷ পুৰোহিতৰ দ্বাৰা উচ্ছাৰিত মন্ত্ৰৰ মাজেৰে বিভিন্ন উপাচাৰ গঙ্গাদেৱীলৈ আগবঢ়োৱা হ’য়৷ উল্লেখযোগ্য যে গঙ্গাপূজাৰ দিনাখন মৎস্যজিৱী লোকসকল মাছ ধৰাৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে বিৰত থাকে৷
(ঘ) ভেলদিয়া:
অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চল যেনে ৰামদিয়া, শোলমাৰা, আজাৰাৰ কেওঁটপাৰা আদিত ভেলদিয়া উৎসৱৰ আয়োজন কৰা দেখা যায়৷ এই ধৰ্মীয় উৎসৱত কলগছেৰে এখন ভেল নিৰ্মাণ কৰি লোৱা হ’য়৷ জলদেৱতাক উদ্দেশ্যি এই ভেলখন মৎস্যজিৱী লোকসকলে পানীত ভহাই দিয়ে৷ জলদেৱতাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰেৰণ কৰা ভেলখনৰ সতে মাছমৰীয়া লোকসকলে এই দেৱতাক পাৰ চৰাই, হাহৰ কণী আদি উছৰ্গা কৰে৷ আনহাতে কেতবোৰ অঞ্চলত মাছমৰীয়া লোকসকলে ভেল এখন নিৰ্মাণ কৰি আটকধুনীয়াকৈ সজাই লোৱা দেখা যায়৷ এই ভেলখন দুজনমান মাছমৰীয়া লোকে কান্ধত লৈ সমগ্ৰ গাওঁ পৰিভ্ৰমণ কৰে আৰু শেষত এই ভেলখন জলদেৱতাৰ উদ্দেশ্যে পানীত ভহাই দিয়া দেখা যায়৷
(ঙ) খুটাপোতা:
অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মৎস্যজিৱী লোকসকলে এই ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পালন কৰা দেখা যায়৷ এই ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত মৎস্যজিৱী লোকসকলৰ গুৰিয়ালে মাছ ধৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিবলগীয়া ঠাইত পানীৰ মাজত এডাল দীঘল বাহ পোতে৷ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত মৎস্যজিৱী লোকসকলে জলভাগলৈ গাখীৰ আৰু নিমখ উছৰ্গা কৰে৷ লোকশ্ৰুতি মতে গাখীৰ আৰু নিমখ জলদেৱতাৰ বাবে উছৰ্গা কৰাৰ ফলত এই দেৱতা তেওঁলোকৰ প্ৰতি সদয় হৈ পৰে আৰু মাছমৰীয়া লোকসকলে মাছ ধৰিবলৈ যাওঁতে জলদেৱতাই তেওঁলোকলৈ বুলি সহায়ৰ হাত আগবঢ়ায়৷ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত মাছমৰীয়া সকলে ধৰা সকলোতকৈ ডাঙৰ আয়তনৰ মাছটো জলদেৱতা অথবা তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰা আন কোনো দেৱতালৈ উছৰ্গা কৰা হ’য়৷
(চ) জলেশ্বৰী পূজা:
মৎস্যজীৱী লোকসকলে জলৰ দেৱী জলেশ্বৰীক পূজা-অৰ্চনা কৰে৷ সাধাৰণতে পানীৰ যি অংশত মাছমৰীয়া এজনে মাছ ধৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰে, সেই ঠাইত তেওঁ জলেশ্বৰী দেৱীৰ উদ্দেশ্যে বিভিন্ন উপাচাৰ উছৰ্গা কৰি পৰিলক্ষিত হ’য়৷ জলত অধিস্থান কৰা এই জলদেৱীক লৈ মৎস্যজীৱী লোকসকলৰ মাজত বিভিন্ন লোককথা আজিও প্ৰচলিত হৈ আছে৷ মৎস্যজীৱী লোকসকলে জলেশ্বৰী দেৱীৰ আকৃতিত মৎস্যৰ সাদৃশ্যতা আছে বুলি বিশ্বাস কৰে৷ তেওঁলোকৰ মতে এই দৱীক মাছ-কাছ আদিয়েও পূজা অৰ্চনা আগবঢ়ায়‌৷ মৎস্যজীৱী লোকসকলৰ পূজা-অৰ্চনাত সন্তুষ্ট হলে জলেশ্বৰী দেৱীয়ে তেওঁলোকক অপৰ্য্যাপ্ত পৰিমাণৰ মাছ দান কৰে বুলি বুঢ়া-মেথা সকলে আজিও অনুভৱ কৰা পৰিলক্ষিত হ’য়৷ সেয়েহে মাছ ধৰাৰ আগেয়ে জলেশ্বৰী দেৱীলৈ পূজা-অৰ্চনা আগবঢ়োৱা উচিত বুলি মৎস্যজীৱী লোকসকলে বিশ্বাস কৰে৷
(ছ) ভীম একাদশী:
অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত বসবাস কৰা মৎস্যজীৱী লোকসকলে একাদশী তিথিৰ দিনা ভীম একাদশী পালন কৰে৷ ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুক এই একাদশী তিথিত মাছমৰীয়া লোকসকলে পূজা-অৰ্চনা আগবঢ়ায়৷ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰ অঞ্চলত বসবাস কৰা মৎস্যজীৱী লোকসকলে এই ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ সময়ছোৱাত এক বিশাল ৰূপ ধাৰণ কৰে বুলি বিশ্বাস কৰে৷ প্ৰসংগক্ৰমে উল্লেখযোগ্য যে এই অঞ্চলত বসবাস কৰা মৎস্যজীৱী লোকসকলৰ উপৰিপুৰুষ সকল পশ্চিমবংগৰ পৰা অসমলৈ সৌ তাহানিতেই প্ৰব্ৰজন কৰিছিল৷ তেওঁলোকে বোপা-ককাৰ দিনৰপৰাই উদযাপন কৰা ভীম একাদশী আজিকোপতি তেওঁলোকৰ সতি-সন্ততিয়ে পালন কৰি আহিছে৷ এই অঞ্চলত বসবাস কৰা মৎস্যজীৱী লোকসকলে ভীম একাদশীৰ দিনাখন ভগৱান বিষ্ণুৰ সতে দ্বিতীয় পাণ্ডৱ ভীমকো উপাসনা কৰা দেখা যায়৷
(জ) নাগ-নাগিনী পূজা:
মৎস্যজীৱী লোকসকলে বিশ্বাস কৰে যে ঐশ্বৰিক শক্তিৰ অধিকাৰী সৰীসৃপে সাধাৰণতে জলস্থলত বাস কৰে৷ জলস্থলৰ বিভিন্ন অংশৰ অধিকাৰী হিচাবে বাস কৰা এই সৰীসৃপসমূহৰ ৰজা আৰু ৰাণী হ’ল নাগ আৰু নাগিনী৷ নাগ আৰু নাগিনীক মাছমৰীয়া লোকসকলে পূজা-অৰ্চনা নকৰিলে সৰীসৃপসমূহে মৎস্যজীৱী লোকসকলক মাছ ধৰাৰ সময়ত আক্ৰমণ কৰাৰ বিভিন্ন কাহিনী আজিও লোককথাৰ ৰূপত প্ৰচলিত হৈ আছে৷ সেয়েহে মাছ ধৰাৰ আগেয়ে মৎস্যজীৱী লোকসকলে নাগ আৰু নাগিনীৰ উদ্দেশ্যে পূজা-অৰ্চনা আগবঢ়ায়৷ এই পূজা-অৰ্চনাত নাগ আৰু নাগিনী সন্তুষ্ট হৈ মৎস্যজীৱী লোকসকলক মাছ ধৰাৰ সময়ত কোনো অপকাৰ নকৰে বুলি মৎস্যজীৱী সমাজত বিভিন্ন কাহিনী প্ৰচলিত হৈ থকা দেখা যায়৷ আনহাতে সৰীসৃপসমূহে এই পূজাত সন্তুষ্ট হৈ জলস্থলত বাস কৰা মাছ-কাছ আদিক মাছমৰীয়াসকলৰ ওচৰলৈ লৈ আহে৷ ফলত মৎস্যজীৱী লোকসকলে সহজতেই মাছ ধৰি কাৰ্য সম্পাদন কৰিব পাৰে বুলিও তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে৷ কামৰূপ জিলা (মেট্ৰো)ৰ আজাৰা অঞ্চলত অৱসি গধূলি বজাৰৰ কাষতেই অৱস্থিত কেওঁটপাৰা, নলবাৰী জিলাৰ চামতাৰ সমীপত অৱস্থিত শোলমাৰা আদি বিভিন্ন অঞ্চলত নাগ-নাগিনীৰ উদ্দেশ্যে আজিও নাগ-নাগিনী পূজা সম্পন্ন হোৱা পৰিলক্ষিত হ’য়৷
(ৱ) দুনীসৰ্প পূজা:
অসমৰ কেতবোৰ অঞ্চল যেনে কামৰূপ জিলাৰ শুৱালকুচিৰ সমীপত অৱস্থিত গন্ধমৌ গাওঁ, ৰঙিয়া চহৰৰ নিকটৱৰ্তী স্থান জাপিয়া গাওঁ, কামৰূপ (মেট্ৰো) জিলাৰ আজাৰা অঞ্চলৰ সমীপত অৱস্থিত হাটখোৱাপাৰা আদি অঞ্চলৰ মৎস্যজীৱী লোকসকলে দুনীসৰ্প নামৰ এক সৰীসৃপৰূপী দেৱতা জলস্থলত বাস কৰে বুলি বিশ্বাস কৰে৷ এই দুনীসৰ্প মনসা দেৱীৰেই আন এক ৰূপ বুলি বিভিন্ন কাহিনী মাছমৰীয়া লোকসকলৰ মাজত প্ৰচলিত হৈ থকা দেখা যায়৷ এই সৰ্পক যিহেতু মনসা দেৱীৰেই আন এক ৰূপ হিচাবে কল্পনা কৰা হ’য়, সেয়েহে মৎস্যজীৱী লোকসকলে দুনীসৰ্পৰ পৰা আশীৰ্বাদ লাভৰ উদ্দেশ্যে এই সৰ্পৰূপী দেৱতাক পূজা-অৰ্চনা আগবঢ়ায়৷ উল্লেখযোগ্য যে গাখীৰ আৰু অন্যান্য উপাচাৰসমূহ দুনীসৰ্পৰ নামত মৎস্যজীৱী লোকসকলে অৰ্পণ কৰে৷
মৎস্যজীৱী লোকসকলে এনেদৰেই বিভিন্ন ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈ এনেধৰণৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পালন কৰা দেখা যায়৷ যিকোনো বৃত্তিমুখী সম্প্ৰদায়ৰ দৰেই মৎস্যজীৱী লোকসকলেও মাছ ধৰা কাৰ্য্যক মহীয়ান কৰি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰে আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ দেৱ-দেৱতাক পূজা-অৰ্চনা আগবঢ়াই তেওঁলোকৰ এই কাৰ্য সুকলমে সম্পন্ন কৰাত এই দেৱ-দেৱতাৰ পৰা আশিস ভিক্ষা কৰে৷
এই লেখাটিত মাছমৰীয়াসকলে উপাসনা কৰা বিভিন্ন দেৱ-দেৱীৰ সম্পৰ্কে থকা তেওঁলোকৰ লোক বিশ্বাস আৰু উক্ত দেৱ-দেৱীৰ উপাসনাৰ সতে জড়িত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি সম্পৰ্কে আলোকপাত কৰা হ’ল৷ উল্লেখযোগ্য যে মৎস্যজীৱী লোকসকলৰ এই ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহে তেওঁলোকৰ বিশ্বাস, ৰীতি-নীতি তথা লোক সংস্কৃতিক প্ৰতিফলিত কৰে আৰু ইয়াৰ দ্বাৰাই উদ্ভাষিত হ’য় মৎস্যজীৱী লোকসকলৰ লোকজীৱন যিয়ে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে তেওঁলোকৰ সৰল লোক জীৱন আৰু বৃত্তিৰ সতে জড়িত হৈ থকা এক আৱেগিক সংহতিক৷
বৰপুণি
বৰপুণি (বৈজ্ঞানিক নাম: Pistia stratiotes;  ইংৰাজী নাম: water cabbage, water lettuce, Nile cabbage, বা shellflower; বঙালী: টাকাপানা) এৰেকেচি (Araceae) পৰিয়ালৰ অন্তৰ্ভুক্ত এবিধ জলজ উদ্ভিদ। এই উদ্ভিদৰ প্ৰকৃত উৎপত্তিস্থান ক’ত নিশ্চিতভাৱে ক’ব পৰা নাযায় যদিও আফ্ৰিকাৰ ভিক্টোৰিয়া হ্ৰদ বুলি অনুমান কৰা হয়। বৰ্তমান এই উদ্ভিদে মানুহৰ দ্বাৰা সকলো ঠাইলৈকে বিস্তৃতি লাভ কৰিছে।
বিৱৰণ
left|thumb|19th century illustration of Pistia stratiotes
left|thumb|Water lettuce spread over a Field in [[Kerala]] বৰপুণি পানীত উপঙি থকা এবিধ ক্ষুদ্ৰ আকাৰৰ বিচিত্ৰ উদ্ভিদ। ইয়াৰ সৰু সৰু শিপাৰ গুচ্ছবোৰ পানীৰ তললৈ ওলমি থাকে। শিপাৰ মুঢ়াৰ পৰা টুবুকা-টুবুক পাতৰ উৎপত্তি হৈ মেল খাই থকা বন্ধাকবি একোটাৰ আকৃতি ধাৰণ কৰে।
বৰপুণিৰ পাতবোৰ কোমল আৰু আগভাগ কম-বেছি পৰিমাণে ঘূৰণীয়া হয়। গুৰিৰফালে ক্ৰমে সৰু আকৃতি ধাৰণ কৰি ঠাৰিৰ লগত পাতখিলা লাগেহি।
মুঢ়াৰ চাৰিওফালে নতুন নতুন পোখাৰ আৱিৰ্ভাৱ হয়। এই পোখাবোৰৰ পৰা পুলি ওলাই লহপহকৈ বাঢ়ি পুখুৰী, বিল বা খাল-ডোঙৰ উপৰিভাগ ছানি পেলায়। right|thumb|Rails ([[Rallidae, "tikling"), feeding in Pistia stratiotes, Paombong, Bulacan).]]
বিস্তাৰ
বৰপুণি বিশ্বৰ আটাইতকৈ খৰকৈ বৃদ্ধি আৰু বিস্তাৰ লাভ কৰিব পৰা জলজ উদ্ভিদবোৰৰ অন্যতম। ফলত এই উদ্ভিদ প্ৰায়ভাগ অঞ্চলতে আগ্ৰাসী (invasive) বুলি গণ্য কৰা হয়। অধিক পুষ্টিদ্ৰব্য (nutrient content) থকা পানী যেনে ৰাসায়নিক সাৰ বা নলা-নৰ্দমাৰ আৱৰ্জনা থকা পানীত বৰপুণিৰ অধিক বৃদ্ধি হোৱা দেখা যায়।
বৰপুণিয়ে ছানি ধৰিলে পানী আৰু বায়ুৰ মাজত হোৱা গেছৰ বিনিময় (gas exchange) ত বাধা দিয়াৰ ফলত পানীত অক্সিজেনৰ পৰিমাণ কমি যায় আৰু মাছৰ মৃত্যু ঘটায়। তদুপৰি থলুৱা উদ্ভিদৰ বৃদ্ধিতো বৰপুণিয়ে বাধা দিয়ে।
নিয়ন্ত্ৰণ
বৰপুণি পানীৰ পৰা মেচিনেৰে তুলি নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হয়। তদুপৰি জলজ উদ্ভিদ নিয়ন্ত্ৰক ( herbicides) ও ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়।
বিস্তৃতি
এই উদ্ভিদৰ প্ৰকৃত উৎপত্তিস্থান ক’ত নিশ্চিতভাৱে ক’ব পৰা নাযায় যদিও আফ্ৰিকাৰ ভিক্টোৰিয়া হ্ৰদ বুলি অনুমান কৰা হয়। বৰ্তমান এই উদ্ভিদে মানুহৰ দ্বাৰা সকলো ঠাইলৈকে বিস্তৃতি লাভ কৰিছে।
ব্যৱহাৰ
মাগুৰ, কাৱৈ, গৰৈ আদি মাছে প্ৰখৰ ৰ’দত বৰপুণিৰ শিপাৰ তলত আশ্ৰয় লোৱা দেখা যায়। মাছে এই শিপাৰ মাজত খাদ্যৰো সন্ধান কৰে।
তথ্যউৎস
"Biogeography of the Pistia clade (Araceae): Based on chloroplast and mitochondrial DNA sequences and Bayesian divergence time inference"
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:জলজ উদ্ভিদ
কাৰ্গিল জিলা
কাৰ্গিল জিলা (Kargil district) হৈছে ভাৰতৰ লাডাখক সামৰি লোৱা দুখন জিলাৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় কাৰ্গিল চহৰত। জিলাখনৰ পশ্চিমে কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল জম্মু-কাশ্মীৰ, উত্তৰে পাকিস্তানৰ গিলগীত–বাল্টিস্তান, পূবে লাডাখৰ লেহ জিলা আৰু দক্ষিণে হিমাচল প্ৰদেশ ৰাজ্য।