cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
সবিতা শাস্ত্ৰী
উল্লেখনীয় কৰ্ম
২০০৯ চন পৰ্যন্ত শাস্ত্ৰীয়ে পৰম্পৰাগত "মৰ্গম" পৰিৱেশন কৰাৰ পৰা বিৰত হয় আৰু বিষয়বস্তু বা থিম-নিৰ্ভৰ প্ৰযোজনাৰ প্ৰতি আগ্ৰহান্বিত হয়। তেখেতৰ একাংশ উল্লেখনীয় প্ৰযোজনা হৈছে-Music Within (২০১০), Soul Cages (২০১২),       ''The Prophet: Destiny. Divinity. Doubt আৰু Chains: Love Stories of Shadows'' (২০১৫)।
শাস্ত্ৰীক কেৱল কৌশলৰ বাবেই নহয়, ভাৰতনাট্যমত প্ৰদৰ্শন কৰা উদ্ভাৱনমূলক নৃত্য অভিযোজনৰ বাবেও প্ৰশংসা কৰা হয়। ইয়াৰ জৰিয়তে তেখেতে নৃত্যবিধক বৃহত্তৰ দৰ্শকসমাজৰ মাজত উপস্থাপন কৰিব পাৰিছে।
তথ্যসংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নৃত্যশিল্পী
ঘড়ী
thumb|right|220px|[[লণ্ডন|লণ্ডনৰ কিন্স ক্ৰছ ৰেলৱে ষ্টেচনত ৰখা প্লেটফৰ্ম ঘড়ী। ]] ঘড়ী (Clock) ই এনে এটা যন্ত্ৰ যি সময় নিৰ্ধাৰণত সহায় কৰে। বিভিন্ন ধৰণৰ ঘড়ী দেখিবলৈ পোৱা যায়। যেনে হাত ঘড়ী, দেৱাল ঘড়ী ইত্যাদি। সময় বুলিলে সকলো অধ্যয়ন ক্ষেত্ৰৰ বাবে প্ৰযোজ্য হোৱাকৈ অবিতৰ্কিত আৰু সুসংগত ভাৱে কাল বা সময়ৰ ব্যাখ্যা আগবঢ়াবৰ বাবে পণ্ডিত সকলে চলোৱা নিৰালস্য প্ৰচেষ্টা সাফল্যমণ্ডিত হোৱা নাই। ইয়াৰ এক সৰলতম সংজ্ঞা হৈছে, "ঘড়ী বা কাল মাপন যন্ত্ৰৰ দ্বাৰা মাপিত ৰাশিটোৱেই হৈছে সময়"। পৰিৱেশীয় একক সমূহ যেনে: দিন, মাহ, বছৰ আদিতকৈ সৰু একক সমূহৰে সময়ৰ মাপ ল'বলৈ আৱিষ্কাৰ হোৱা ঘড়ী এক অতি পুৰণি আৱিষ্কাৰ। প্ৰাকৃতিক ভাৱে সূৰ্য্যৰ অৱস্থানৰ বাবে যিকোনো বস্তুৰ মাটিত পৰা ছাঁৰ পৰাও পূৰ্বতে সময় অনুমান কৰা হৈছিল লগতে পানী ঘড়ীও প্ৰাচীনতম ঘড়ী হিচাপে উল্লেখযোগ্য। ১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দত ইউৰোপত প্ৰথম যান্ত্ৰিক ঘড়ীৰ আৱিষ্কাৰ হয়। যি সন্তোলন চক্ৰৰ দৰে কাম কৰিছিল। প্ৰতিটো আধুনিক ঘড়ীত সময় প্ৰদৰ্শনৰ উপাদান সমূহ হৈছে কিছুমান ধ্বনিগত দোলক যি এক বাস্তৱ উপাদান আৰু এই উপাদানটো এটা নিৰ্দিষ্ট কম্পনাংকত দোলিত হয়। এই উপাদানটো হয়তো এটা পেণ্ডুলাম বা সুৰকৰণ মাৰি বা কোৱাৰ্টজ স্ফটিক বা পৰমাণু আৰু ইলেকট্ৰণৰ বিক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা মাইক্ৰ'ৱেভ সৃষ্টি হৈ নিৰ্গত হোৱা স্পন্দন হ'ব পাৰে।
ব্যুৎপত্তি
আজিৰ পৰা ৭০০ বছৰ আগতে লেটিন শব্দ ‘ক্লক্কা’ৰ পৰা 'ক্লক' শব্দটো আহিছে। ক্লক্কা মানে ঘণ্টা। সময়ৰ লগে লগে এই শব্দটো পিছলৈ ইংলেণ্ড পাইগৈ। কোৱা হয় ইংৰাজীৰ ক্লক শব্দটোৰ ব্যুৎপত্তি গত শব্দ ক্লক্কাটো মধ্য নিম্ন জাৰ্মান আৰু মধ্য ওলন্দাজ ভাষাৰ শব্দ।
ঘড়ীৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ
thumb|upright|এটি প্ৰাচীৰ সূৰ্যঘড়ী
সূৰ্য ঘড়ী
সূৰ্যঘড়ীৰ ইংৰাজী প্ৰতিশব্দ Sundial। ই হৈছে এটা কৌশল য'ত সূৰ্যৰ অৱস্থান নিৰ্ণয়ৰ মাধ্যমেৰে সময় নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। সাধাৰণ নক্সাৰ সূৰ্যঘড়ীত মধ্য অংশত এডাল উলম্ব সময়-নিৰ্ণায়ক শলা থাকে আৰু ইয়াৰ চাৰিও ফালে ঘণ্টা নিৰ্দেশক কিছুমান ৰেখা থাকে, সূৰ্যৰ অৱস্থান অনুসৰি এই সময় নিৰ্দেশক শলাডালৰ ছাঁ ঘণ্টা নিৰ্দেশক ৰেখা বোৰত পৰে। এনেকৈয়ে সূৰ্যঘড়ীৰ সহায়ত কিছু বিশ্লেষণাত্মক কৌশলৰে সময়ৰ মাপ লোৱা হয়। অৱশ্যে ইয়াৰো পূৰ্বে মানুহে প্ৰাকৃতিক বস্তু সমূহৰ ছাঁৰ অৱস্থান চায়ে সময়ৰ অনুমান কৰিছিল। সঠিক সময় নিৰূপণৰ বাবে সূৰ্যঘড়ীৰ অৱশ্যেই পৃথিৱীৰ আৱৰ্তন অক্ষৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰক্ষা কৰাব লাগিব। ডাৱৰীয়া বতৰ, দিন ৰাতিৰ প্ৰভেদ আদিৰ ফলত সূৰ্যঘড়ী এক সম্পূৰ্ণৰূপে বিশ্বাসযোগ্য ঘড়ী বুলি গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। ইয়াৰোপৰি অনুমানৰ ভিত্তিত সময় নিৰ্ধাৰণ একেবাৰে সহজ কথা নহয় আৰু ই সঠিক সময় নিৰ্দেশ কৰিব নোৱাৰে।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:সময় শ্ৰেণী:যন্ত্ৰ
অন্তহীন প্ৰেৰণা
অন্তহীন প্ৰেৰণা(Antohin Prerona) হৈছে অসমীয়া সাহিত্যিক, সাংবাদিক, সমালোচক, কবি, গল্পকাৰ হোমেন বৰগোহাঞিৰ এখন প্ৰবন্ধ সংকলন। সংকলনখনত মুঠ ১৬ জন ব্যক্তিৰ জীৱনক লৈ ১৬ টা প্ৰবন্ধ আছে। বনলতা প্ৰকাশনে ২০০৬ চনত প্ৰকাশ কৰা এই সংকলনটি লেখক হোমেন বৰগোহাঞিয়ে তেখেতৰ ভগ্নীসম শ্ৰীমতী বিচিত্ৰা দলেলৈ উছৰ্গা কৰিছে।
লেখকৰ চমু পৰিচয়
অসমৰ এগৰাকী প্ৰখ্যাত সাহিত্যিক, সাংবাদিক, সমালোচক, কবি আৰু গল্পকাৰ। ১৯৭৮ চনত পিতা-পুত্ৰ গ্ৰন্থখনৰ বাবে অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটাৰে সন্মানিত হয়। ১৯৩২ চনত হোমেন বৰগোহাঞিৰ অসমৰ লখিমপুৰ জিলাৰ ঢকুৱাখনাত জন্ম হয়।
লগতে চাওক
শ্ৰেণী:অসমীয়া গ্ৰন্থ শ্ৰেণী:প্ৰবন্ধ গ্ৰন্থ শ্ৰেণী:হোমেন বৰগোহাঞিৰ সাহিত্যৰাজি
উমা ৰামাকৃষ্ণণ
উমা ৰামাকৃষ্ণণ(Uma Ramakrishnan) এগৰাকী ভাৰতীয় পৰিস্থিতি বিজ্ঞানী (ecologist)৷ তেওঁ বৰ্তমান বেংগালুৰুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জীৱবিজ্ঞান কেন্দ্ৰত অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্য্যনিৰ্বাহ কৰি আছে৷ তেওঁৰ গৱেষণাৰ মূল বিষয় হ’ল ভাৰতৰ স্তন্যপায়ী জন্তুৰ সংখ্যাগত আনুবংশিক বিজ্ঞান (population genetics) আৰু ক্ৰমবিৱৰ্ত্তনৰ ইতিহাস (evolutionary history)৷ বিশেষকৈ ভাৰতত ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘৰ সংৰক্ষণৰ বাবে তেওঁ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছে৷ ২০১৯ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমী (Indian National Science Academy) ৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়৷
শিক্ষা
ৰামাকৃষ্ণণে পদাৰ্থবিজ্ঞান, ৰায়ন বিজ্ঞান আৰু গণিতসহ বিজ্ঞান বিভাগত স্নাতক আৰু বায়’টেকন’লজি বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে৷ পৰৱৰ্ত্তী সময়ত তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ইউনিভাৰ্ছিটি অব কেলিফৰ্ণিয়া, ছান ডিয়েগোৰ পৰা ডক্টৰেট আৰু ষ্টেনফৰ্ড ইউনিভাৰ্ছিটিৰ পৰা প’ষ্ট ডক্টৰেল ডিগ্ৰী লাভ কৰে৷ এইসময়ত তেওঁ প্ৰাচীন ডি এন এ ব্যৱহাৰ কৰি স্তন্যপায়ী জন্তুৰ ওপৰত জলবায়ুৰ পৰিৱৰ্ত্তন অধ্যয়ন কৰে৷
কেৰিয়াৰ আৰু গৱেষণা
ৰামাকৃষ্ণণে ২০০৫ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় জীৱবিজ্ঞান কেন্দ্ৰত সহকাৰী অধ্যাপিকা পদত যোগদান কৰে৷ তেওঁৰ গৱেষণাৰ মূল বিষয় বংশগতি বিজ্ঞানৰ সহায়ত পৰিস্থিতিতন্ত্ৰই জৈৱবৈচিত্ৰ্যৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱৰ ওপৰত আলোচনা কৰা৷ তেওঁৰ অধীনত গৱেষকৰ দলে ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘৰ মলৰ নমুনা পৰীক্ষা কৰি বাঘৰ সংখ্যা আৰু জিনগত জৰীপ কৰাৰ পদ্ধতি বিকাশ কৰে৷ তাৰোপৰি তেওঁৰ গৱেষণাই বনৰীয়া নিগনি আৰু পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ চৰাইৰ জিনগত অধ্যয়নো সামৰি লৈছে৷ কানহা পেঞ্চ কৰিড’ৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা সাত নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটোৰ বহলীকৰণ ৰোধ কৰিবলৈ আদালতত হোৱা শুনানিত ৰামাকৃষ্ণণৰ কেন্দ্ৰীয় ভাৰতৰ ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘৰ সংযোগ (connectivity) ৰ ওপৰত কৰা গৱেষণাৰ তথ্য ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল৷
কাঠৰ জোখ মাপ
কাঠৰ জোখ মাপৰ একক (ইউনিট) হ'ল কেবি (KB)। কাঠ এডাল ত্ৰিমাত্ৰিক (three dimension) । সেই তিনিটা অংশ হ'ল- কাঠডালৰ দৈৰ্ঘ্য (length), কাঠডালৰ প্ৰস্থ (breadth) আৰু কাঠডালৰ উচ্চতা (height) । প্ৰস্থ আৰু উচ্চতা বেছিভাগ ইঞ্চিত থাকে আৰু দৈৰ্ঘ্য সাধাৰণতে ফুটত ধৰা হয়। প্ৰস্থ আৰু উচ্চতাক ফুটত লিখিলে বহুত সৰু মান পোৱা যায় আৰু ই গণনাৰ বাবে সুবিধাজনক। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে দৈৰ্ঘ্যক ইঞ্চিত লিখিলে ডাঙৰ মান এটা পোৱা যায়।
কাঠৰ জোখ কেবি উলিওৱা পদ্ধতি
যদি কাঠডালৰ দৈৰ্ঘ্য, প্ৰস্থ আৰু উচ্চতা পূৰণ কৰিলে ১৪৪ পোৱা যায় তেতিয়া হ’লে কাঠডাল ১ কেবিৰ হ’ব। অৰ্থাৎ
১ কেবি = দৈৰ্ঘ্য (ফুট) × প্ৰস্থ(ইঞ্চি) × উচ্চতা (ইঞ্চি) = ১৪৪
১৪৪ তকৈ বেচি হোৱা মানে ১ কেবিতকৈ বেচি, কম মানে ১ কেবিতকৈ কম।
উদাহৰণস্বৰূপে: ২ ইঞ্চি প্ৰস্থ, ৩ ইঞ্চি উচ্চতা (2 by 3) আৰু ২৪ ফুট দৈৰ্ঘ্যৰ কাঠ এডাল 1 কেবিৰ হ'ব। (কাৰণ, ২×৩×২৪=১৪৪)। তেনেকুৱা ২০ ডাল কাঠৰ জোখ ২০ কেবি হ'ব।
ঠিক একেদৰে আমি যদি তক্তা এখন লওঁ যিখনৰ ১২ ইঞ্চি প্ৰস্থ, ২ ইঞ্চি উচ্চতা আৰু ৬ ফুট দৈৰ্ঘ্য (যি কাঠৰ প্ৰস্থ বেছি, উচ্চতা কম তাকেই আমি তক্তা বোলো)। তেতিয়া তক্তাখনও ১ কেবিৰ হ'ব। ( কাৰণ, ১২×২×৬=১৪৪)।
যিহেতু কাঠডালৰ দৈৰ্ঘ্য ফুটত থাকে। আমি ফুটক ইঞ্চিলৈ নিওঁ হিচাপটো কৰিব পাৰোঁ। আমি জানো যে-
১ ফুট = ১২ ইঞ্চি ১২ ফুট = ১৪৪ ইঞ্চি
গতিকে, ১ কেবি = ১২ × ১৪৪ = ১৭২৮ ইঞ্চি।
১ কেবি কাঠ হ'বলৈ ১৭২৮ (ইঞ্চি×ইঞ্চি×ইঞ্চি) হ’বই লাগিব। দৈৰ্ঘ্য, প্ৰস্থ আৰু উচ্চতা যিকোনো হ’ব পাৰে, কিন্তু তিনিওটা পূৰণ কৰিলে ১৭২৮ হ’বই লাগিব।
উদাহৰণস্বৰূপে: ২ ইঞ্চি প্ৰস্থ, ৩ ইঞ্চি উচ্চতা (2 by 3) আৰু ২৪ ফুট (বা ২৪×১২=২৮৮ ইঞ্চি) দৈৰ্ঘ্যৰ কাঠ এডাল ১ কেবিৰ হ'ব। (কাৰণ, ২×৩×২৮৮=১৭২৮ ইঞ্চি×ইঞ্চি×ইঞ্চি)।
এক কেবি শাল কাঠৰ দাম প্ৰায় ১৫০০ টকা। চেগুনৰ দাম প্ৰায় ১০০০ টকা। যদি আমাক ৫০ কেবি চেগুন কাঠ লাগে ৫০ ৰে ১০০০ ক পূৰণ কৰিব লাগিব।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:জোখ-মাখ
ৰেণু শইকীয়া
ৰেণু শইকীয়া (১০ ডিচেম্বৰ ১৯৩৪ – ১৭ নৱেম্বৰ ২০১১) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী। তেওঁ ঘাইকৈ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু থিয়েটাৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে জনাজাত। তেওঁ তিনিখন জনপ্ৰিয় অসমীয়া ছবিত অভিনয় কৰি চৰিত্ৰ অভিনেত্ৰীৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিছিল। তেওঁ সৰ্বেশ্বৰ চক্ৰৱৰ্তীৰ মণিৰাম দেৱান (১৯৬৩) আৰু ব্ৰজেন বৰুৱাৰ ডক্তৰ বেজবৰুৱা (১৯৬৮) আৰু ৰতনলাল (১৯৭০ৰ দশক) ছবিত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ কেইখনমান জনপ্ৰিয় নাটক কল্যাণী, জয়মতী, নিমিলা অংক, টেক্সি ড্ৰাইভাৰ, ৰাজপথ আদিতো অভিনয় কৰিছিল।
প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
১৯৩৪ চনৰ ১০ ডিচেম্বৰ তাৰিখে অসমৰ তিনিচুকীয়া জিলাৰ শ্ৰীপুৰীয়াৰ এক সমৃদ্ধিশালী পৰিয়ালত ৰেণু শইকীয়াৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ কমল বৰবৰা আৰু মাতৃ পুণ্যপ্ৰভা বৰবৰা। কমল বৰবৰা ভাৰতীয় তেল প্ৰাধিকৰণ, ডিগবৈৰ কাৰ্যকৰী বিষয়া আছিল। পিছলৈ তেওঁ কোম্পানীৰ দীঘলীয়া ধৰ্মঘটৰ বাবে চাকৰিৰ পৰা পদত্যাগ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ দহগৰাকী সন্তান আছিল। অসমৰ প্ৰাপ্তন মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু সাংসদ গোলাপ বৰবৰা ৰেণু শইকীয়াৰ ভাতৃ।
অভিনয় জীৱন
ৰেণু শইকীয়ায়ে ১৮ বছৰ বয়সতে ১৯৫২ চনত জয়মতী নাটকৰ জৰিয়তে অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলিছিল। ইয়াত তেওঁ মুখ্য চৰিত্ৰ জয়মতীৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল। ১৯৬১ চনত তেওঁ ৰাজপথ নাটকত অভিনয় কৰিছিল। এইখন নাটকৰ পৰা তেওঁ প্ৰবল জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু থিয়েটাৰত কাম কৰিবলৈ সুযোগ পায়। তেওঁ সোমেশ্বৰ বৰুৱাৰ বঙালী নাটক নিছেৰ মহলতো অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ সৰ্বেশ্বৰ চক্ৰৱৰ্তীৰ মণিৰাম দেৱান (১৯৬৩) আৰু ব্ৰজেন বৰুৱাৰ ডক্তৰ বেজবৰুৱা (১৯৬৮) আৰু ৰতনলাল (১৯৭০ৰ দশক) ছবিত অভিনয় কৰিছিল। মণিৰাম দেৱান বোলছবিত ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ বিখ্যাত গীত বুকু হম হম কৰে তেওঁৰ ওপৰত চিত্ৰায়ণ কৰা হৈছিল। ডক্তৰ বেজবৰুৱা ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ ললিতা পাৱাৰ আখ্যা পাইছিল।
ব্যক্তিগত জীৱন
১৯৫৬ চনত ৰেণু শইকীয়ায়ে অভিনেতা, লেখক, নিৰ্দেশক সমৰেণ শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোক ইয়াৰ আগতে কেইবাখনো নাটকত একেলগে কাম কৰিছিল। তেওঁলোকৰ এজন পুত্ৰ আৰু দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছিল।
মৃত্যু
২০১১ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰ তাৰিখে তিনিচুকীয়াৰ নিজা বাসভৱনত ৰেণু শইকীয়াৰ মৃত্যু হয়।
তথ্য উৎস
শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী
ৰঙালাউ
thumb|ৰঙালাউ ৰঙালাউ (Pumpkin, বৈজ্ঞানিক নাম: Cucurbita maxima) হৈছে এটা ডাঙৰ আৰু ঘূৰণীয়া আকৃতিৰ ফল, যি কুকাৰবিটেচিয়া (Cucurbitaces) বৰ্গৰ অন্তৰ্ভুক্ত। এই বৰ্গৰ অন্তৰ্গত অন্যবোৰ উদ্ভিদ, যেনে- কোমোৰা, জাতিলাউ, জিকা, ধুন্দুলী, স্কোৱাছ, কেৰেলা, তৰমুজ আদিৰ লগত ইয়াৰ বিশেষ পাৰ্থক্য এয়ে যে ইয়াৰ সোৱাদ মিঠা । হয়তো ইয়াৰ এনে বিশেষত্বৰ বাবেই ইংৰাজীত ইয়াক Sweet gourd বুলিও কোৱা হয়। ৰঙালাউ মধ্য আমেৰিকা আৰু মেক্সিকোৰ স্থানীয় যদিও বৰ্তমান সমগ্ৰ বিশ্বতে বিশেষকৈ আমেৰিকাত ইয়াৰ বেছিকৈ খেতি কৰা হয়, য’ত ই শৰৎ আৰু হেলোৱিনৰ পৰম্পৰাগত প্ৰতীক।
পূৰঠ হৈ পৰাৰ পিছত ইয়াৰ গাৰ বৰণ ৰঙচুৱা হোৱাৰ হেতুকেই এই লাউবিধে পাইছে ৰঙালাউ নাম। আনহাতে পকা অৱস্থাত ইয়াৰ সোৱাদ মিঠা পোৱাৰ হেতুকে বহুতে ইয়াক মিঠালাউ বুলিও কয়। বহল পাতেৰে সৈতে মাটিতে বগাই ফল-ফুল দিয়া এবিধ লতাজাতীয় গছৰ ই ফল। পাতৰ আকাৰ গোলাকাৰ হ’লেও আগ অংশ কিছু খাঁজ কটা। ইয়াৰ গা-গছ আৰু পাতত কিছু সৰু সৰু শুং থাকে। সেয়া হৈছে উদ্ভিদবিধৰ প্ৰতিৰক্ষামূলক ব্যৱস্থা। ইয়াৰ গছত লগা ফলবোৰৰ ৰঙো পাতৰ দৰে সেউজীয়া হ’লেও ফল পূৰঠ হ’লে ৰঙচুৱা হালধীয়া হৈ পৰে।
ৰন্ধনত ব্যৱহাৰ
অসমীয়া সমাজত ৰঙালাউ বেছ জনপ্ৰিয়, সামূহিক ভোজত ই সৰ্বাধিক ব্যৱহৃত পাচলি। পকা ৰঙালাউৰ সোৱাদ মিঠা। আমেৰিকাত ইয়াক দৰৱ হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰে। মধুমেহ ৰোগীৰ বাবেই অপকাৰী নহয় যদিও ইয়াৰ সোৱাদ মিঠা। চীন দেশৰ বিজ্ঞানীয়ে পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ প্ৰমাণ পাইছে।
ৰঙালাউৰ কোনো অংশই পেলনি নাযায়। ফলবিধৰ বাহিৰৰ বাকলি, ভিতৰৰ মঙহাল অংশ আৰু গুটিকেইটাৰ পৰাও সুস্বাদু ব্যঞ্জন কৰি খোৱাটো সম্ভৱ। তেনেকৈ ইয়াৰ গছৰ পাত, আগ আৰু ফুলো খোৱাৰ উপযোগী। সৰিয়হৰ লগত ইয়াৰ আগেৰে বনোৱা চৰচৰি আৰু তেনেকৈ বেছনৰ সৈতে বনোৱা ফুলৰ বৰা বহু লোকৰ বাবে তৃপ্তিদায়ক তথা উপাদেয় আহাৰ।
ই পাচলি হিচাপে উপাদেয় খাদ্য যাক সিজাই, ভাজি, তৰকাৰি প্ৰস্তুত কৰি নাইবা মাছেৰে জোল ৰান্ধি খোৱা যায়। কিছুমান লোকে লাউ গছৰ কুমলীয়া আগবোৰ ছিঙি আনি সৰিয়হ বটা দি ৰন্ধা চৰচৰীয়া খায়। ৰঙালাউৰ গুটিবোৰো মুঠেই পেলনীয়া নহয় আৰু চোকোৰা পেলাই ভাজি খালে সুফল পোৱা যায়।
ঔষধীয় গুণ
ৰঙালাউ কমলা বৰণৰ হোৱাৰ মূলতে ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে লুটেইন, বিটা কেৰ’টিন আদি থাকে যিবোৰ সুস্বাস্থ্য বৰ্তাই ৰখাই ৰখাত অপৰিহাৰ্য্য। ইয়াত থকা কেৰটিনৰ পৰা দেহত ‘ক’ খাদ্যপ্ৰাণ উৎপাদন হয় যিয়ে কেতবোৰ কৰ্কট ৰোগ, কলিজাৰ বিকাৰ, মূত্ৰধাৰৰ সমস্যা, বিষ আদি দূৰতে বিদূৰ কৰাৰ উপৰি বৃদ্ধাৱস্থা প্ৰতিহত কৰে।
হালধীয়া-বগা চোকোৰাটো গুচাই বীজৰ ভিতৰৰ শাহখিনি খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলে শৰীৰৰ বৃদ্ধি তথা সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় মেগনেছিয়াম, লো, মেংগানিজ, দস্তা আদি উপযুক্ত পৰিমাণে লাভ কৰে। তদুপৰি ইয়াৰ পৰা প্ৰচুৰ প্ৰ’টিন, আঁহ, চৰ্বি তথা কেলৰি পোৱা যায়। দেহে খাদ্যৰ পৰা আহৰণ কৰা শক্তি কেলৰি এককত প্ৰকাশ কৰা হয়।
পশ্চিমীয়া দেশত লাউৰ বীজৰ পৰা তেল উলিওৱা হয় যাৰ উচ্চ পুষ্টি মূল্য, অনন্য সোৱাদ তথা সেউজীয়া বৰণৰ বাবে ই সেউজ সোণ। মাখনৰ বিকল্প হিচাপে এই তেল এবিধ সুস্বাদু উপাদেয় খাদ্য।
ৰঙালাউৰ খেতি
ৰঙালাওৰ খেতি কৰিবৰ বাবে মুকলি, ৰ'দ পৰা মাটি হ’লে ভাল। ৰঙালাউৰ খেতি কোনো কোনো ঠাইত চাং পাতি কৰা দেখা যায় যদিও বিস্তৃতভাৱে কৰিবলৈ হ’লে ইয়াক মাটিতে উৎপাদন কৰা হয়। প্ৰথমে মাটিদৰা ভালদৰে চহাই লৈ তাত প্ৰয়োজনীয় জৈৱিক তথা ৰাসায়নিক সাৰ মিহলাই লোৱা হয়। তাৰ পাছত ২-৩ ফুট আঁতৰে আঁতৰে মাটিখিনি ওখ কৰি তাত উন্নত মানৰ ৰঙালাউৰ বীজ সিঁচা হয়। বীজ সমূহ দীঘল লানিৰ দৰে সিঁচা হয় আৰু তাৰ কাষতে পানী যোগানৰ বাবে দীঘলীয়া নলা প্ৰস্তুত কৰা হয়। এনেকৈয়ে প্ৰায় 2 মাহ মানৰ পাছত তাত ফুলৰ কলি অংকুৰিত হোৱা দেখা যায় আৰু ভালদৰে লালন পালন কৰাৰ পাছত প্ৰায় ৩ মাহ মানৰ পাছত ফচল লগা দেখিবলৈ পোৱা যায়।
এই লাউৰ খেতিত প্ৰচুৰ পৰিমাণে ফল পাবলৈ গা-গছ জোপাত প্ৰথম ১০ৰ পৰা ১২ টা মান পাত ওলওঁতেই কাটিং কৰা হয়, তেতিয়া সেই কটা অংশৰ পৰা অন্য ঠাল ওলাব ধৰে আৰু তাত ভালে পৰিমাণে ফচল ধৰে। এনেকৈয়ে ৰঙালাওৰ খেতি কৰি অসমৰ কেইবাশতাধিক লোক আৰ্থিকভাৱে লাভৱান হৈছে।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:উদ্ভিদজগত
উদ্ভিদ
উদ্ভিদ (Viridiplantae in Latin) হ'ল,জীৱবিজ্ঞানৰ উদ্ভিদজগৎৰ অন্তৰ্গত কিছুমান বহুকোষী, সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱ। সপুষ্পক উদ্ভিদ, নগ্নবীজী উদ্ভিদ, ঢেকীয়া, মছ, সেউজ শেলাই আদি উদ্ভিদ জগতৰ অন্তৰ্গত। ভেঁকুৰ, আৰ্কিয়া আৰু বেক্টেৰিয়াক উদ্ভিদ বুলি ধৰা নহয়। সেউজীয়া উদ্ভিদবোৰৰ ছেলুলজেৰে গঠিত কোষবেৰ থাকে আৰু ক্ল'ৰফিলৰ সহায়ত সালোক সংশ্লেষণৰ জৰিয়তে শক্তি আহৰণ কৰে। উদ্ভিদৰ পাতে সেউজীয়া ৰঙটো, সিহঁতৰ ক্লৰপ্লাষ্টত থকা ক্ল'ৰফিল এ আৰু ক্ল'ৰফিল বিৰ পৰা পায়। কিছুমান উদ্ভিদে প্ৰয়োজনীয় ক্ল'ৰফিল উৎপাদন কৰিব নোৱাৰা বা সালোক সংশ্লেষণ কৰিবলৈ অপৰাগ হোৱাৰ বাবে পৰপোষী হৈ জীৱন নিৰ্বাহ কৰে। পৰিবৰ্তিত প্ৰজন্মসমূহত যদিও অযৌন প্ৰজনন দেখা যায়, যৌন প্ৰজনন উদ্ভিদৰ এটা সাধাৰণ বৈশিষ্ট।
উদ্ভিদৰ প্ৰায় ৩০০–৩১৫ হাজাৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত, অধিক সংখ্যকেই, প্ৰায় ২৬০–২৯০ হাজাৰেই বীজ উৎপন্ন কৰা উদ্ভিদ। পৃথিৱীৰ পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ মুঠ আনৱিক অক্সিজেনৰ সৰহ ভাগেই সেউজীয়া উদ্ভিদে উপলব্ধ কৰায়। মানুহৰ প্ৰধান খাদ্য শস্য, ফলমূল আৰু শাক-পাচলি উদ্ভিদৰ পৰাই উৎপন্ন হয়। উদ্ভিদক অলংকাৰ হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু বহু সমাজত ঔষধ আৰু চিকিৎসাৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰে। উদ্ভিদ সম্পৰ্কে প্ৰণালীবদ্ধ অধ্যয়নক জীৱ বিজ্ঞানৰ এটা শাখা, উদ্ভিদ বিজ্ঞান বুলি কোৱা হয়।
উদ্ভিদৰ উপকাৰিতা
উদ্ভিদৰ পৰা প্ৰাণীয়ে অক্সিজেন লাভ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেল, মছলা, আঠা, আচবাব সাজিবলৈ কাঠ, সুগন্ধি, শাক-পাচলি, ফলমূল, ঔষধ, প্ৰসাধন, খাদ্য, ইন্ধন, শস্য-ফচল আদি লাভ কৰিব পাৰি। প্ৰাচীন কালৰ মানুহবোৰে কাঠৰ চকাৰ সহায়তে এখন ঠাইৰ পৰা আন আন এখন ঠাইলৈ বোজা কঢ়িয়াই নিছিল। জীৱজগতৰ বাবে ক্ষতিকাৰক কাৰ্বন ডাই অক্সাইড গেছৰ ভাৰসাম্যতা বজাই ৰখাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে উদ্ভিদে। চাৰিওফালৰ পৰিৱেশটো মনোমোহা কৰি তোলাত উদ্ভিদৰ গুৰুত্ব লেখত ল'বলগীয়া। উদ্ভিদৰ শিপাই মাটি মজবুত কৰি ৰখাত যথেষ্ট সহায় কৰে। যাৰফলত গৰাখহনীয়া ৰোধ কৰিব পাৰি। ফুলজাতীয় উদ্ভিদবোৰে চৌপাশৰ সুবাস বৃদ্ধি কৰাত অৰিহণা যোগায়। বহু লোকে কাঠৰ ব্যৱসায় কৰি, ফুলৰ নাৰ্ছাৰী বনাই, বহুতে ঔষধি গছ ৰুই আৰ্থিকভাৱে যথেষ্ট লাভান্বিত হৈছে। ঘৰ-দুৱাৰ আৰু আচবাব বনাবলৈ ব্যৱহাৰ হোৱা সামগ্ৰীবোৰৰ ভিতৰত উদ্ভিদ অন্যতম। বাঁহ-বেতৰ শিল্পৰ বাবে উদ্ভিদ হৈছে অন্যতম কেঁচামাল। বহুলোকে চান্দাল গছৰ ব্যৱসায় কৰে।
উদ্ভিদ জগতৰ বিভাগসমূহ
উদ্ভিদজগতক ১২টা বিভাগত ভাগ কৰা হৈছে।
আকবৰৰ নৱৰত্ন
thumb|আকবৰৰ নৱৰত্ন : টো়ডৰমল, তানসেন, আবুল ফজল, ফৈজী, আব্দুল ৰহীম ভাৰতৰ মহান মোগল বাদশ্বাহ আকবৰ স্বয়ং নিৰক্ষৰ হোৱা সত্ত্বেও ইতিহাসবিদ, চিত্ৰকাৰ, বিচাৰক, ধৰ্মগুৰু, কলাকাৰ তথা বুদ্ধিজীৱীৰ বিশেষ প্ৰেমী আছিল। কোৱা হয় যে আকবৰৰ ৰাজসভাত এনে ন(৯)জন গুণী ব্যক্তি আছিল যাক কালক্ৰমত আকবৰৰ নৱৰত্ন বুলি জনা গৈছিল। আকবৰৰ এই নৱৰত্ন আছিল- আবুল ফজল, ফৈজী, তানসেন, ৰাজা বীৰবল, ৰাজা টোডৰমল, ৰাজা মানসিং, আব্দুল ৰহীম খান-ই-খানা, ফকীৰ আজিঔ-দিন, আৰু মুল্লাহ দো পিওজা।
আবুল ফজল
ইতিহাসবিদ আবুল ফজলে আকবৰৰ শাসনকালত মুখ্য ঘটনাবোৰ কলমাবদ্ধ কৰিছিল। এখেতেই আকবৰনামা আৰু আইন-ই-আকবৰী ৰচনা কৰিছিল। এখেতৰ জন্ম আগ্ৰাত হৈছিল।
ফৈজী
ফৈজী আছিল আবুল ফজলৰ ভাতৃ যিয়ে পাৰ্চী ভাষাত কবিতা লিখিছিল আৰু এখেতক আকবৰে নিজৰ পুত্ৰৰ গণিত শিক্ষক হিচাপে নিযুক্ত কৰিছিল। শ্বেখ আল-ফেজ, প্ৰচলিত নাম ফৈজী মধ্যকালীন ভাৰতৰ পাৰ্চী কবি আছিল।
তানসেন
কবি তানসেন আকবৰৰ ৰাজসভাৰ এজন বিলক্ষণ প্ৰতিভাসম্পন্ন সংগীতজ্ঞ আছিল। সংগীত সম্ৰাট তানসেনৰ নগৰী গোৱালিয়ৰত কথিত আছে যে তাত শিশুৰ কান্দোনতো তাল প্ৰতিফলিত হয়।
ৰাজা বীৰবল
পৰম বুদ্ধিমান ৰাজা বীৰবল আকবৰৰ যুদ্ধ-পৰামৰ্শদাতা আছিল। হাস্য-পৰিহাসত আকবৰৰ স'তে এখেতৰ কাল্পনিক কাহিনীবোৰ আজিও কোৱা হয়। বীৰবল এজন কবিও আছিল। ব্ৰহ্ম নামত তেখেতে এজন কবি ৰূপে কবিতা লিখিছিল যিবোৰ বৰ্তমান ৰাজস্থানৰ ভৰতপুৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত আছে।
ৰাজা টোডৰমল
ৰাজা টোডৰমল আকবৰৰ ৰাজহ আৰু বিত্তমন্ত্ৰী আছিল। এখেতে ভূমি-জৰীপৰ বাবে বিশ্বৰ প্ৰথম মাপন-প্ৰণালী তৈয়াৰ কৰিছিল। আকবৰৰ ৰাজ্যৰ জৰীপ এখেতেই কৰিছিল। উত্তৰ প্ৰদেশৰ একমাত্ৰ ৰাজহ প্ৰশিক্ষণ সংস্থানৰ নাম এখেতৰ নামেৰে ৰাজা টোডৰমল ভুলেখ প্ৰশিক্ষণ সংস্থান ৰখা হৈছিল য'ত আই.এ.এছ., আই.পি.এছ., পি.চি.এছ. আদিৰ উপৰিও ৰাজহ কৰ্মীবোৰক মাটিৰ জোখমাখ সম্বন্ধীয় প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়।
ৰাজা মানসিং
আকবৰৰ সেনাৰ প্ৰধান সেনাপতি মহাৰাজ মানসিং (জয়পুৰ) ৰাজপুতৰ ৰজা আছিল যাৰ ভগ্নী জোধাবাঈ আকবৰৰ পটৰাণী আছিল।
কৰুণা বেনাৰ্জী
কৰুণা বেনাৰ্জী (কৰুণা ব্যানাৰ্জী) (২৫ ডিচেম্বৰ, ১৯১৯ – ১৩ নৱেম্বৰ, ২০০১) এগৰাকী বাংলা অভিনেত্ৰী। তেওঁ সত্যজিৎ ৰায়ৰ অপু ত্ৰিলজী (১৯৫৫-১৯৫৯)ত দীৰ্ঘদিনীয়া ৰোগগ্ৰস্তা মাতৃ সৰবাজায়াৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে সৰ্বাধিক পৰিচিত। তেওঁ দ্য অপু ত্ৰিলজীৰ দ্বিতীয় অংশ অপৰাজিতত কৰা অভিনয়ৰ বাবে দ্বাদশ ব্ৰিটিছ একাডেমী চলচ্চিত্ৰ বঁটা (বাফটা বঁটা)ত মুখ্য চৰিত্ৰত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ আন কেইবাখনো চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে, যাৰ ভিতৰত আছে ৰায়ৰ  দেৱী (১৯৬০) আৰু কাঞ্চনজংঘা (১৯৬২)।
প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
কৰুণা বেনাৰ্জীৰ জন্ম ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ সন্তল পৰগণাৰ মহেশপুৰত হৈছিল। তেওঁৰ পৈতৃক ঘৰ আছিল বৰ্তমানৰ বাংলাদেশৰ খুলনাৰ পয়োগ্ৰামত। তেওঁৰ দেউতাকৰ নাম শচীন্দ্ৰনাথ সেন আৰু তেওঁৰ মাতৃ হৈছে সুধা সেন। তেওঁৰ স্বামী সুব্ৰত বেনাৰ্জী এগৰাকী কমিউনিষ্ট আছিল। তেওঁ যোগমায়া দেৱী মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল, যি হৈছে কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এক অনুমোদিত মহিলা মহাবিদ্যালয়। কৰুণা মহাবিদ্যালয় জীৱনত কোনো ছাত্ৰ আন্দোলনৰ সৈতে জড়িত নাছিল। তেওঁ ১৯৪১ চনত এম এ উত্তীৰ্ণ হৈছিল। ১৯৪৩ চনত চব্বিশ বছৰ বয়সত কৰুণাই সহপাঠী আৰু বন্ধু সুব্ৰত বেনাৰ্জীক বিয়া কৰায়। তেতিয়া দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ চলি আছিল। কৰুণাৰ কথাত, এই বিবাহসম্পৰ্কে তেওঁলোকৰ ঘৰৰ পৰা উত্থাপিত আপত্তিবোৰ মুখ্যতঃ ৰাজনৈতিক আদৰ্শগত পাৰ্থক্যৰ বাবে হৈছিল। কৰুণাৰ পৰিয়াল এজন গোঁড়া কংগ্ৰেছী আছিল আৰু সুব্ৰত এজন মাৰ্ক্সবাদী আছিল। অৱশ্যে, কৰুণাৰ ভায়েক আৰু সমালোচক, সম্পাদক আৰু অধ্যাপক শমীক বেনাৰ্জীয়ে পঞ্চম সমৰেন্দ্ৰ সেনগুপ্তা স্মাৰক বক্তৃতাত 'পৰিয়াল, অ-পৰিয়াল' দয়াসম্পৰ্কে কয়, "জাতিৰ প্ৰশ্নত দুয়োটা ঘৰৰ পৰা আপত্তি আছিল। তেওঁলোক বৈদ্য, আমি বামুণ। তাত বাধা আছিল। অৱশ্যে, দুয়োটা ঘৰৰ দুয়োগৰাকী মাতৃৰ মাজত এক অদ্ভুত বন্ধুত্ব গঢ়ি উঠিছিল আৰু তেওঁলোক দুয়োএই বাধা আৰু বিপদবোৰ অতিক্ৰম কৰিবলৈ আগবাঢ়ি গৈছিল।" ৰাজনৈতিক কাৰণত সুব্ৰত বেনাৰ্জী ১৯৪৮ চনৰ পৰা ১৯৫০ চনলৈ কাৰাগাৰত আছিল। সেই সময়ত কৰুণা বেনাৰ্জীয়ে গণনাট্য সংঘত যোগ দান কৰে।
আকবৰৰ নৱৰত্ন
ফকীৰ অজিঔ-দিন
ফকীৰ অজিঔ-দিন আকবৰৰ পৰামৰ্শদাতা আছিল।
কৰুণা বেনাৰ্জী
অভিনয় অভিনয়
বেনাৰ্জীৰ অভিনয় জীৱন পশ্চিম বংগৰ চিনেমাত দুই দশকতকৈও অধিক সময় ধৰি সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল। বাংলা চিনেমা আৰু থিয়েটাৰ অৱ ইণ্ডিয়া তেওঁ সত্যজিৎ ৰায়ৰ 'অপু ত্ৰিলজী'ৰ প্ৰথম দুটা অংশত মাতৃ সৰবাজায়া ৰ স্মৰণীয় অভিনয়ৰ বাবে সৰ্বাধিক জনাজাত: পথেৰ পাঁচালী (১৯৫৫) আৰু অপৰাজিত (১৯৫৬)। অপৰাজিতত তেখেতেৰ অভিনয়ৰ বাবে তেখেতে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ দ্বাদশ ব্ৰিটিছ একাডেমী চলচ্চিত্ৰ বঁটা(বাফটা বঁটা)ৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছিল। তেওঁ আৰু কেইখনমান চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত আছে ৰায়ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু দুখন ছবি,মৃণাল সেন আৰু ঋত্বিক ঘটকৰ দ্বাৰা পৰিচালিত একোখন ছবি যিবোৰ কেতিয়াও আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ নকৰে। তেওঁ দীৰ্ঘদিন ধৰি গণনাত্য সংঘত আছিল। তাত আছে "সংকেত", "জনান্তিক", তেওঁৰ নাটক। তেওঁ সলিল চৌধুৰী |সলিল চৌধুৰী] নাটকত অভিনয় কৰিছে। তেওঁ লিটল থিয়েটাৰ গ্ৰুপ আৰু আন কেইবাটাও সংগঠনতো অভিনয় কৰিছে।
আকবৰৰ নৱৰত্ন
মুল্লাহ দো পিওজা
মুল্লাহ দো পিওজা আকবৰৰ পৰামৰ্শদাতা আছিল।
কৰুণা বেনাৰ্জী
অভিনয় অভিনয়
তেওঁ "সৰ্বজায়া", "এন এক্ট্ৰেছ ইন হাৰ টাইম" শীৰ্ষক গ্ৰন্থ এখনো ৰচনা কৰিছে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ চিঠি আৰু ডায়েৰীৰ সংগ্ৰহ "আন এক সৰ্বজয়া" প্ৰকাশ হয়।
আকবৰৰ নৱৰত্ন
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস
কৰুণা বেনাৰ্জী
চলচ্চিত্ৰপঞ্জী
= তথ্যসূত্ৰ =
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী শ্ৰেণী:বঙালী অভিনেত্ৰী শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক
ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক (চমুকৈ এছ বি আই) দক্ষিণ এছিয়াৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ব্যৱসায়িক বেংক। ই আন্তৰ্জাতিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় মহাৰাষ্ট্ৰৰ মুম্বাইত অৱস্থিত। ২০১৭ চনৰ ফৰ্চুন গ্লোৱেল ৫০০ ৰ ৰেংকিঙত ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক ২১৬তম স্থান লাভ কৰে। ই ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ বেংক। ভাৰতীয় বজাৰত সম্পত্তিৰ হিচাপত ইয়াৰ অংশ ২৩% আৰু ঋণ আৰু জমা টকাৰ বজাৰত এক চতুৰ্থাংশ।
এই বেংক ১৮০৬ চনত বেংক অফ কলিকতা হিচাপে স্থাপিত হৈছিল। ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক ভাৰত উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান। পিছলৈ ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বেংক অফ মাদ্ৰাজ আৰু দুখন "প্ৰেচিডেন্সী বেংক" ইয়াৰ লগত বিলয় হোৱাৰ পিছত বেংক অফ বোম্বে আৰু বেংক অফ কলিকতাৰ মিলনৰ ফলত ১৯২১ চনত ইম্পেৰিয়েল বেংক অৱ ইণ্ডিয়া গঠন হয়। ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পিছত ১৯৫৫ চনত এই বেংক ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক হৈ পৰে। ১৯৫৫ চনত ভাৰত চৰকাৰে ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ লগত ইম্পেৰীয়েল বেংক অফ ইণ্ডিয়াৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ লয়। ভাৰত চৰকাৰে ইয়াৰ ৬০% অংশ নিজৰ লগত ৰাখি ইয়াক ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক নামকৰণ কৰে। ২০০৮ চনত ভাৰত চৰকাৰে ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ অংশ খিনিও নিজৰ অধীনলৈ আনে।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:বেংক শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চৰকাৰী সংস্থা
যোগাসন
thumb|386x386px|Yogi sitting in a garden যোগাসন বা যোগ  বা যোগবিদ্যা বা যোগাভ্যাস হৈছে এবিধ দৈহিক, মানসিক আৰু আধ্যাত্মিক দিশক সাঙুৰি লোৱা ভাৰতীয় পৰম্পৰাগতমূলৰ ৰীতি। হিন্দু, বৌদ্ধ ) আৰু জৈন ধৰ্মৰ মাজত বিভিন্ন তৰহৰ যোগবিদ্যাৰ অনেক ঠাল-ঠেঙুলি, ৰীতি-নীতি তথা উদ্দেশ্য প্ৰচলিত আছে।   ইয়াৰ ভিতৰত সবাতোকৈ উল্লেখযোগ্য হল হঠ যোগ আৰু ৰাজ যোগ।
যোগৰ বিষয়ে উল্লেখ থকা সবাতোকৈ পূৰনি গ্ৰন্থসমূহৰ পৰা যোগবিদ্যাৰ সময়ক্ৰমৰ বিষয়ে স্পষ্টভাবে জনা নাজায়। কিছুমান গ্ৰন্থ যেনে হিন্দুসকলৰ উপনিষদ বা বৌদ্ধধৰ্মৰ পালী ভাষাত লিখা ধৰ্মশাস্ত্ৰ কিছুমানত যোগৰ বিষয়ে প্ৰথম উল্লেখ পোৱা যায়। পতজ্ঞলিৰ যোগসূত্ৰসমূহ খৃষ্টজন্মৰ প্ৰায় পাঁচশ বচৰৰ ভিতৰতেই লিখা হৈছিল যদিও বিংশ শতিকাতহে ই প্ৰসাৰতা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। খৃষ্টিয় ১১ শতিকাত হঠ যোগৰ পুথিসমূহ আবিৰ্ভাব হৈছিল টান্ত্ৰিক পন্থাৰ পৰা।
স্বামী বিবেকানন্দৰ সফলতাৰ পাচত, উনৈশশ শতিকাৰ শেষভাগত আৰু বিংশশ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভনিৰে পৰা বিভিন্ন সময়ত ভাৰতবৰ্ষৰ যোগাচাৰ্য্যসকলে পচ্ছিমীয়া দেশসমূহত যোগবিদ্যাৰ প্ৰচাৰ কৰে। ১৯৮০ ৰ দশকত পাচ্ছাত্যৰ দেশসমূহত শৰীৰচৰ্চাৰ অংগ হিচাপে জনপ্ৰিয় হয়। অবশ্যে ভাৰতীয় পৰম্পৰাত যোগ কেবল এক শৰীৰচৰ্চাৰ অংগ মাত্ৰ জ্ঞান কৰা নহয়, ইয়াৰ এক আধ্যাত্মিক আৰু ধ্যানৰ প্ৰাণ থকা বুলি বিবেচনা কৰা হয়। তদুপৰি সাংখ্য দৰ্শনৰ লগত বহু মিল থকা যোগ হল হিন্দুধৰ্মৰ ছয়টা মূল ধাৰাৰ এটা, যাৰ নিজৰেই এক সুকীয়া মিমাংসা প্ৰণালী (epistemology) আৰু তত্ত (metaphysics) আছে।
কৰ্কতৰোগ, স্কিযোফ্ৰেনীয়া, হাপানী, হৃদৰোগ আদিৰ ক্ষেত্ৰত যোগৰ সুফলতাৰ বিষয়ে বহুতো পৰীক্ষা নিৰিক্ষা কৰা হৈছে। এনে পৰিক্ষাসমূহৰ ফলাফল এতিয়াও স্পষ্টভাবে নিৰ্ণয় কৰিব পৰা হোৱা নাই। আনহাতে কৰ্কতৰোগৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান পৰীক্ষাৰ পৰা জনা গৈছে যে যোগাভ্যাস কৰাৰ ফলৰ কৰ্কতৰোগ হোৱাৰ প্ৰৱণতা কমি যোৱা আৰু কৰ্কতৰোগীৰ মনস্তাত্বিকভাৱে ৰোগ নিৰাময় কৰাৰ সম্ভাবনা বৃদ্ধি হোৱাৰ সম্ভাবনা আছে। <!--
Terminology
left|thumb|Statue of [[শিৱ|Shiva in Bangalore, India, performing yogic meditation in the Padmasana posture.]] In Vedic Sanskrit, the more commonly used, literal meaning of the Sanskrit word yoga which is "to add", "to join", "to unite", or "to attach" from the root , already had a much more figurative sense, where the yoking or harnessing of oxen or horses takes on broader meanings such as "employment, use, application, performance" (compare the figurative uses of "to harness" as in "to put something to some use"). All further developments of the sense of this word are post-Vedic. More prosaic moods such as "exertion", "endeavour", "zeal", and "diligence" are also found in Epic Sanskrit.
There are very many compound words containing yog in Sanskrit. Yoga can take on meanings such as "connection", "contact", "union", "method", "application", "addition" and "performance". In simpler words, Yoga also means "combined". For example, guṇá-yoga means "contact with a cord"; chakrá-yoga has a medical sense of "applying a splint or similar instrument by means of pulleys (in case of dislocation of the thigh)"; chandrá-yoga has the astronomical sense of "conjunction of the moon with a constellation"; puṃ-yoga is a grammatical term expressing "connection or relation with a man", etc. Thus, bhakti-yoga means "devoted attachment" in the monotheistic Bhakti movement. The term kriyā-yoga has a grammatical sense, meaning "connection with a verb". But the same compound is also given a technical meaning in the Yoga Sutras (2.1), designating the "practical" aspects of the philosophy, i.e. the "union with the Supreme" due to performance of duties in everyday life
According to Pāṇini, a 6th-century BCE Sanskrit grammarian, the term yoga can be derived from either of two roots, yujir yoga (to yoke) or yuj samādhau (to concentrate). In the context of the Yoga Sutras of Patanjali, the root yuj samādhau (to concentrate) is considered by traditional commentators as the correct etymology. In accordance with Pāṇini, Vyasa who wrote the first commentary on the Yoga Sutras, states that yoga means samādhi (concentration).
According to Dasgupta, the term yoga can be derived from either of two roots, yujir yoga (to yoke) or yuj samādhau (to concentrate). Someone who practices yoga or follows the yoga philosophy with a high level of commitment is called a yogi (may be applied to a male or a female) or yogini (traditionally denoting a female).
Goal of Yoga
The ultimate goal of Yoga is moksha (liberation), though the exact definition of what form this takes depends on the philosophical or theological system with which it is conjugated.
According to Jacobsen, "Yoga has five principal meanings: According to David Gordon White, from the 5th century CE onward, the core principles of "yoga" were more or less in place, and variations of these principles developed in various forms over time: White clarifies that the last principle relates to legendary goals of "yogi practice", different from practical goals of "yoga practice," as they are viewed in South Asian thought and practice since the beginning of the Common Era, in the various Hindu, Buddhist, and Jain philosophical schools.
Schools of Yoga
The term "yoga" has been applied to a variety of practices and methods, including Jain and Buddhist practices. In Hinduism these include Jnana Yoga, Bhakti Yoga, Karma Yoga, Laya Yoga and Hatha Yoga.
The so-called Raja Yoga refers to Ashtanga Yoga, the eight limbs to be practiced to attain samadhi, as described in the Yoga Sutras of Pantajali. The term raja yoga originally referred to the ultimate goal of yoga, which is usually samadhi, but was popularised by Vivekananda as the common name for Ashtanga Yoga.
Buddhism
Buddhist meditation encompasses a variety of meditation techniques that aim to develop mindfulness, concentration, supramundane powers, tranquility, and insight.
Core techniques have been preserved in ancient Buddhist texts and have proliferated and diversified through teacher-student transmissions. Buddhists pursue meditation as part of the path toward Enlightenment and Nirvana. The closest words for meditation in the classical languages of Buddhism are bhāvanā and jhāna/dhyāna. Buddhist meditation techniques have become increasingly popular in the wider world, with many non-Buddhists taking them up for a variety of reasons.
Classical Yoga
Yoga is considered as a philosophical school in Hinduism. Yoga, in this context, is one of the six āstika schools of Hinduism (those which accept the Vedas as source of knowledge).
Due to the influence of Vivekananda, the Yoga Sutras of Patanjali are nowadays considered as the foundational scripture of classical yoga, a status which it only acquired in the 20th century. Before the twentieth century, other works were considered as the most central works, such as the Bhagavad Gita and the Yoga Vasistha, while Tantric Yoga and Hatha Yoga prevailed over Ashtanga Yoga.
Ashtanga Yoga
Yoga as described in the Yoga Sutras of Patanjali refers to Ashtanga Yoga. The Yoga Sutras of Patanjali is considered as a central text of the Yoga school of Hindu philosophy, It is often called "Rāja yoga", "kingly yoga," a term which originally referred to the ultimate goal of yoga, which is usually samadhi, but was popularised by Vivekananda as the common name for Ashtanga Yoga.
Ashtanga Yoga incorporates epistemology, metaphysics, ethical practices, systematic exercises and self-development techniques for body, mind and spirit. Its epistemology (pramanas) is same as the Samkhya school. Both accept three reliable means to knowledge – perception (pratyākṣa, direct sensory observations), inference (anumāna) and testimony of trustworthy experts (sabda, agama). Both these orthodox schools are also strongly dualistic. Unlike Sāṃkhya school of Hinduism which pursues non-theistic/atheistic rationalist approach, Yoga school of Hinduism accepts the concept of a "personal, yet essentially inactive, deity" or "personal god". Along with its epistemology and metaphysical foundations, Yoga school of Hindu philosophy incorporates ethical precepts (yamas and niyamas) and an introspective way of life focused on perfecting one's self physically, mentally and spiritually, with the ultimate goal being kaivalya (liberated, unified, content state of existence).
Hatha yoga
Hatha yoga, also called hatha vidyā (हठविद्या), is a kind of yoga focusing on physical and mental strength building exercises and postures described primarily in three texts of Hinduism: Many scholars also include the preceding Goraksha Samhita authored by Gorakshanath of the 11th century in the above list. Gorakshanath is widely considered to have been responsible for popularizing hatha yoga as we know it today.
Vajrayana Buddhism, founded by the Indian Mahasiddhas, has a series of asanas and pranayamas, such as tummo (Sanskrit caṇḍālī) and trul khor which parallel hatha yoga.
Shaivism
In Shaivism, yoga is used to unite kundalini with Shiva. See also 'tantra' below.
Jainism
right|thumb|[[Mahavira, 24th Tirthankara]] Jain meditation has been the central practice of spirituality in Jainism along with the Three Jewels. Meditation in Jainism aims at realizing the self, attain salvation, take the soul to complete freedom. It aims to reach and to remain in the pure state of soul which is believed to be pure conscious, beyond any attachment or aversion. The practitioner strives to be just a knower-seer (Gyata-Drashta). Jain meditation can be broadly categorized to the auspicious Dharmya Dhyana and Shukla Dhyana and inauspicious Artta and Raudra Dhyana.
Modern wellness
Apart from the spiritual goals, the physical postures of yoga are used to alleviate health problems, reduce stress and make the spine supple in contemporary times. Yoga is also used as a complete exercise program and physical therapy routine.
While the practice of yoga continues to rise in contemporary American culture, sufficient and adequate knowledge of the practice’s origins does not. According to Andrea R. Jain, Yoga is undoubtedly a Hindu movement for spiritual meditation, yet is now being marketed as a supplement to a cardio routine. This scope "dilutes its Hindu identity." Contemporaries of the Hindu faith argue that the more popular yoga gets, the less concerned people become about its origins in history. These same contemporaries do state that while anyone can practice yoga, only those who give Hinduism due credit for the practice will achieve the full benefit of the custom.
History
The origins of yoga are a matter of debate. There is no consensus on its chronology or specific origin other than that yoga developed in ancient India. Suggested origins are the Indus Valley Civilisation (3300-1900 BCE) and pre-Vedic north-eastern India (Bihar region), the Vedic civilisation (1500-500 BCE), and the sramana-movement (starting ca. 500 BCE). According to Gavin Flood, continuities may exist between those various traditions:
Pre-philosophical speculations of yoga begin to emerge in the texts of c. 500–200 BCE. Between 200 BCE–500 CE philosophical schools of Hinduism, Buddhism and Jainism were taking form and a coherent philosophical system of yoga began to emerge. The Middle Ages saw the development of many satellite traditions of yoga. Yoga came to the attention of an educated western public in the mid 19th century along with other topics of Indian philosophy.
Origins (before 500 BCE)
thumb|Male figure in a crossed legs posture on a mold of a seal from the Indus valley civilization.
Pre-Vedic India
Yoga may have pre-Vedic elements.
Indus Valley Civilisation (before 1900 BCE)
Some state yoga originated in the Indus Valley Civilization. Marshall, Eliade and other scholars suggest that several seals discovered at Indus Valley Civilization sites depict figures in positions resembling a common yoga or meditation pose. This interpretation is considered speculative and uncertain by more recent analysis of Srinivasan, and may be a case of projecting "later practices into archeological findings".
Vedic civilisation (1700-500 BCE)
According to Crangle, Indian researchers have generally favoured a linear theory, which attempts "to interpret the origin and early development of Indian contemplative practices as a sequential growth from an Aryan genesis", just like traditional Hinduism regards the Vedas to be the source of all spiritual knowledge.
Ascetic practices, concentration and bodily postures described in Vedas may have been precursors to yoga. According to Geoffrey Samuel
North-eastern India (before 500 BCE)
According to Zimmer, Yoga philosophy is reckoned to be part of the non-Vedic system, which also includes Hindu Samkhya school, Jainism and Buddhism:
Textual references
The first use of the root of word "yoga" is in hymn 5.81.1 of the Rig Veda, a dedication to rising Sun-god in the morning (Savitri), where it has been interpreted as "yoke" or "yogically control".
Rigveda, however, does not describe yoga with the same meaning or context as in modern times. Early references to practices that later became part of yoga, are made in Brihadaranyaka Upanishad, the earliest Hindu Upanishad. For example, the practice of pranayama (consciously regulating breath) is mentioned in hymn 1.5.23 of Brihadaranyaka Upanishad (c. ~ 900 BCE), and the practice of pratyahara (concentrating all of one's senses on self) is mentioned in hymn 8.15 of Chandogya Upanishad (c. ~ 800-700 BCE). ॥ १॥ – Chandogya Upanishad, VIII.15 Translation 1 by Max Muller, The Upanishads, The Sacred Books of the East - Part 1, Oxford University Press: (He who engages in) self study, concentrates all his senses on the Self, never giving pain to any creature, except at the tîrthas, he who behaves thus all his life, reaches the world of Brahman, and does not return, yea, he does not return.
Vedic ascetic practices
Ascetic practices (tapas), concentration and bodily postures used by Vedic priests to conduct yajna (Vedic ritual of fire sacrifice), might have been precursors to yoga. Vratya, a group of ascetics mentioned in the Atharvaveda, emphasized on bodily postures which may have evolved into yogic asanas. Early Vedic Samhitas also contain references to other group ascetics such as, Munis, the Keśin, and Vratyas. Techniques for controlling breath and vital energies are mentioned in the Brahmanas (texts of the Vedic corpus, c. 1000–800 BCE) and the Atharvaveda. Nasadiya Sukta of the Rig Veda suggests the presence of an early contemplative tradition.
Preclassical era (500-200 BCE)
Yoga concepts begin to emerge in the texts of c. 500–200 BCE such as the Buddhist Pali Canons, the middle Upanishads, the Bhagavad Gita and Shanti Parva (Book of Peace) of the Mahabharata.
Greek historical texts
Alexander the Great reached India in the 4th century BC. Along with his army, he took Greek academics with him who later wrote memoirs about geography, people and customs they saw. One of Alexander's companion was Onesicritus, quoted in Book 15, Sections 63-65 by Strabo, who describes yogins of India. Onesicritus claims those Indian yogins (Mandanis ) practiced aloofness and "different postures – standing or sitting or lying naked – and motionless".
Early Buddhist texts
Werner notes:
The chronology of completion of these yoga-related Pali Canons, however, is unclear, just like ancient Hindu texts. Early known Buddhist sources like the Majjhima Nikāya mention meditation, while the Anguttara Nikāya describes Jhāyins (meditators) that resemble early Hindu descriptions of Muni, Kesins and meditating ascetics, but these meditation-practices are not called yoga in these texts. The earliest known specific discussion of yoga in the Buddhist literature, as understood in modern context, is from the third- to fourth-century CE scriptures of the Buddhist Yogācāra school and fourth- to fifth-century Visuddhimagga of Buddhaghosa.
A yoga system that predated the Buddhist school is Jain yoga. But since Jain sources postdate Buddhist ones, it is difficult to distinguish between the nature of the early Jain school and elements derived from other schools. Most of the other contemporary yoga systems alluded in the Upanishads and some Pali canons are lost to time.
The Pali canon contains three passages in which the Buddha describes pressing the tongue against the palate for the purposes of controlling hunger or the mind, depending on the passage. However there is no mention of the tongue being inserted into the nasopharynx as in true khecarī mudrā. The Buddha used a posture where pressure is put on the perineum with the heel, similar to even modern postures used to stimulate Kundalini.
Uncertainty with chronology
Alexander Wynne, author of The Origin of Buddhist Meditation, observes that formless meditation and elemental meditation might have originated in the Upanishadic tradition. The earliest reference to meditation is in the Brihadaranyaka Upanishad, one of the oldest Upanishads. Chandogya Upanishad describes the five kinds of vital energies (prana). Concepts used later in many yoga traditions such as internal sound and veins (nadis) are also described in the Upanishad. Taittiriya Upanishad defines yoga as the mastery of body and senses.
Bhagavad Gita
thumb|[[কৃষ্ণ|Krishna narrating the Gita to Arjuna.]] The Bhagavad Gita ('Song of the Lord'), uses the term "yoga" extensively in a variety of ways. In addition to an entire chapter (ch. 6) dedicated to traditional yoga practice, including meditation, it introduces three prominent types of yoga:
Mahabharata
Description of an early form of yoga called nirodha–yoga (yoga of cessation) is contained in the Mokshadharma section of the 12th chapter (Shanti Parva) of the Mahabharata epic. The verses of the section are dated to c. 300–200 BCE. Nirodha–yoga emphasizes progressive withdrawal from the contents of empirical consciousness such as thoughts, sensations etc. until purusha (Self) is realized. Terms like vichara (subtle reflection), viveka (discrimination) and others which are similar to Patanjali's terminology are mentioned, but not described. There is no uniform goal of yoga mentioned in the Mahabharata. Separation of self from matter, perceiving Brahman everywhere, entering into Brahman etc. are all described as goals of yoga. Samkhya and yoga are conflated together and some verses describe them as being identical. Mokshadharma also describes an early practice of elemental meditation.
Mahabharata defines the purpose of yoga as the experience of uniting the individual ātman with the universal Brahman that pervades all things.
Classical era (200 BCE – 500 CE)
This period witnessed many texts of Buddhism, Hinduism and Jainism discussing and systematically compiling yoga methods and practices. Of these, Patanjali's Yoga Sutras are considered as a key work.
Classical yoga
During the period between the Mauryan and the Gupta era (c. 200 BCE–500 CE) philosophical schools of Hinduism, Buddhism and Jainism were taking form and a coherent philosophical system of yoga began to emerge.
Yoga as a philosophy is mentioned in Sanskrit texts dated to be completed between 200 BCE-100 CE. Kauṭilya's Arthasastra in verse 1.2.10, for example, states that there are three categories of anviksikis (philosophies) – Samkhya (nontheistic), Yoga (theistic) and Lokayata (atheistic materialism).
Samkhya
Many traditions in India began to adopt systematic methodology by about first century CE. Of these, Samkhya was probably one of the oldest philosophies to begin taking a systematic form. Patanjali systematized Yoga, building them on the foundational metaphysics of Samkhya. In the early works, the Yoga principles appear together with the Samkhya ideas. Vyasa's commentary on the Yoga Sutras, also called the Samkhyapravacanabhasya (Commentary on the Exposition of the Sankhya Philosophy), describes the relation between the two systems. The two schools have some differences as well. Yoga accepted the conception of "personal god", while Samkhya developed as a rationalist, non-theistic/atheistic system of Hindu philosophy. Sometimes Patanjali's system is referred to as Seshvara Samkhya in contradistinction to Kapila's Nirivara Samkhya.
The parallels between Yoga and Samkhya were so close that Max Müller says that "the two philosophies were in popular parlance distinguished from each other as Samkhya with and Samkhya without a Lord...."
Yoga Sutras of Patanjali
thumb|Traditional Hindu depiction of Patanjali as an avatar of the divine serpent [[Shesha.]] In Hindu philosophy, yoga is the name of one of the six orthodox (which accept the testimony of Vedas) philosophical schools. Karel Werner, author of Yoga And Indian Philosophy, believes that the process of systematization of yoga which began in the middle and Yoga Upanishads culminated with the Yoga Sutras of Patanjali.
There are numerous parallels in the concepts in ancient Samkhya, Yoga and Abhidharma Buddhist schools of thought, particularly from 2nd century BCE to 1st century AD, notes Larson. Patanjali's Yoga Sutras is a synthesis of these three traditions. From Samkhya, Yoga Sutras adopt the "reflective discernment" (adhyavasaya) of prakrti and purusa (dualism), its metaphysical rationalism, as well its three epistemic methods to gaining reliable knowledge. From Abhidharma Buddhism's idea of nirodhasamadhi, suggests Larson, Yoga Sutras adopt the pursuit of altered state of awareness, but unlike Buddhist's concept of no self nor soul, Yoga is physicalist and realist like Samkhya in believing that each individual has a self and soul. The third concept Yoga Sutras synthesize into its philosophy is the ancient ascetic traditions of meditation and introspection, as well as the yoga ideas from middle Upanishads such as Katha, Shvetashvatara and Maitri.
Patanjali's Yoga Sutras are widely regarded as the first compilation of the formal yoga philosophy. The verses of Yoga Sutras are terse. Many later Indian scholars studied them and published their commentaries, such as the Vyasa Bhashya (c. 350–450 CE). Patanjali's yoga is also referred to as Raja yoga. Patanjali defines the word "yoga" in his second sutra:<blockquote data-cx-weight="71" data-cx-state="source" data-source="1427" class="toccolours" id="cx1427" style="float: none; padding: 10px 15px; display: table; min-height: 79.4px;" contenteditable="true"> - Yoga Sutras 1.2 This terse definition hinges on the meaning of three Sanskrit terms. I. K. Taimni translates it as "Yoga is the inhibition (') of the modifications (') of the mind ()". Swami Vivekananda translates the sutra as "Yoga is restraining the mind-stuff (Citta) from taking various forms (Vrittis)." Edwin Bryant explains that, to Patanjali, "Yoga essentially consists of meditative practices culminating in attaining a state of consciousness free from all modes of active or discursive thought, and of eventually attaining a state where consciousness is unaware of any object external to itself, that is, is only aware of its own nature as consciousness unmixed with any other object."
Patanjali's writing also became the basis for a system referred to as "Ashtanga Yoga" ("Eight-Limbed Yoga"). This eight-limbed concept is derived from the 29th Sutra of the Book 2 of Yoga Sutras. They are:
Yoga and Vedanta
Yoga and Vedanta are the two largest surviving schools of Hindu traditions. They share many thematic principles, concepts and belief in self/soul, but diverge in degree, style and some of their methods. Epistemologically, Yoga school accepts three means to reliable knowledge, while Advaita Vedanta accepts six ways. Yoga disputes the monism of Advaita Vedanta. Yoga school believes that in the state of moksha, each individual discovers the blissful, liberating sense of himself or herself as an independent identity; Advaita Vedanta, in contrast, believes that in the state of moksha, each individual discovers the blissful, liberating sense of himself or herself as part of Oneness with everything, everyone and the Universal Self. They both hold that the free conscience is aloof yet transcendent, liberated and self-aware. Further, Advaita Vedanta school enjoins the use of Patanjali's yoga practices and the reading of Upanishads for those seeking the supreme good, ultimate freedom and jivanmukti.
Yoga Yajnavalkya
The Yoga Yajnavalkya is a classical treatise on yoga attributed to the Vedic sage Yajnavalkya. It takes the form of a dialogue between Yajnavalkya and his wife Gargi, a renowned female philosopher. The text contains 12 chapters and its origin has been traced to the period between the second century BCE and fourth century CE. Many yoga texts like the Hatha Yoga Pradipika, the Yoga Kundalini and the Yoga Tattva Upanishads have borrowed verses from or make frequent references to the Yoga Yajnavalkya. In the Yoga Yajnavalkya, yoga is defined as jivatmaparamatmasamyogah, or the union between the individual self (jivatma) and the Divine (paramatma).
Jainism
right|thumb|Tirthankara [[Parsva in Yogic meditation in the Kayotsarga posture.]] According to Tattvarthasutra, 2nd century CE Jain text, yoga is the sum of all the activities of mind, speech and body. Umasvati calls yoga the cause of "asrava" or karmic influx as well as one of the essentials—samyak caritra—in the path to liberation. In his Niyamasara, Acarya Kundakunda, describes yoga bhakti—devotion to the path to liberation—as the highest form of devotion. Acarya Haribhadra and Acarya Hemacandra mention the five major vows of ascetics and 12 minor vows of laity under yoga. This has led certain Indologists like Prof. Robert J. Zydenbos to call Jainism, essentially, a system of yogic thinking that grew into a full-fledged religion. The five yamas or the constraints of the Yoga Sutras of Patanjali bear a resemblance to the five major vows of Jainism, indicating a history of strong cross-fertilization between these traditions.
Mainstream Hinduism's influence on Jain yoga is noticed as Haribhadra founded his eightfold yoga and aligned it with Patanjali's eightfold yoga.
Yogacara school
In the late phase of Indian antiquity, on the eve of the development of Classical Hinduism, the Yogacara movement arises during the Gupta period (4th to 5th centuries). Yogacara received the name as it provided a "yoga," a framework for engaging in the practices that lead to the path of the bodhisattva. The yogacara sect teaches "yoga" as a way to reach enlightenment.
Middle Ages (500–1500 CE)
Middle Ages saw the development of many satellite traditions of yoga. Hatha yoga emerged in this period.
Bhakti movement
The Bhakti movement was a development in medieval Hinduism which advocated the concept of a personal God (or "Supreme Personality of Godhead"). The movement was initiated by the Alvars of South India in the 6th to 9th centuries, and it started gaining influence throughout India by the 12th to 15th centuries. Shaiva and Vaishnava bhakti traditions integrated aspects of Yoga Sutras, such as the practical meditative exercises, with devotion. Bhagavata Purana elucidates the practice of a form of yoga called viraha (separation) bhakti. Viraha bhakti emphasizes one pointed concentration on Krishna.