cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ
ইউৰোপত যুদ্ধ আৰম্ভ হ'ল
১৯৩৯চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত জাৰ্মানী আৰু তেওঁলোকৰ সেইসময়ৰ কৰতলীয়া ৰাজ্য শ্ল'ভাকিয়াই পোলেণ্ড আক্ৰমণ কৰে। ৩ ছেপ্টেম্বৰত ফ্ৰান্স, ব্ৰিটেইন আৰু ৰাষ্ট্ৰমণ্ডলৰ দেশসমূহে জাৰ্মানীৰ বিৰূদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰে, যদিও 'ফ্ৰান্সৰ চাৰলেণ্ড আক্ৰমণৰ' বাদে পোলেণ্ডক বৰ বেছি সহায় কৰিবলৈ সক্ষম নহয়। জাৰ্মানীক অৰ্থনৈতিক ভাৱে দুৰ্বল কৰি তেওঁলোকৰ আগ্ৰাসন ৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন আৰু ফ্ৰান্সে জাৰ্মানীৰ ওপৰত ৩ ছেপ্টেম্বৰত নৌ –আৱৰোধো আৰম্ভ কৰে। ১৭ ছেপ্টেম্বৰত জাপানৰ লগত যুদ্ধ বিৰতি চুক্তি সাক্ষৰ কৰাৰ পাছত ছোভিয়েট ইউনিয়নেও পোলেণ্ড আক্ৰমণ কৰে। পোলেণ্ডৰ ভু-খণ্ড জাৰ্মানী আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নে ভাগ কৰি লয়, লিথুৱানিয়া আৰু শ্ল'ভাকিয়াইও অলপ অলপ অংশ পায়। কিন্তু পোল সকলে আত্মসমৰ্পণ নকৰে আৰু এখন পোলিছ গুপ্ত ৰাজ্য স্থাপন কৰে, আৰু এটা গুপ্ত ঘৰুৱা সৈন্যবাহিনী তৈয়াৰ কৰি পোলেণ্ডৰ বাহিৰত মিত্ৰশক্তিৰ লগ লাগি যুদ্ধত ব্ৰতী হয়। প্ৰায় ১ লাখ পোল সৈন্য ৰোমানিয়া আৰু আন বাল্টিক দেশ বিলাকলৈ অপসাৰিত কৰা হয়, আৰু এই সৈন্যসকলৰ বহুতেই পিছত আন আন ঠাইত জাৰ্মানীৰ বিপৰীতে যুদ্ধ কৰে। পোলেণ্ডৰ বিখ্যাত ' এনিগমা ক'ড ব্ৰেকাৰ'((Poland's Enigma Code Breakers) সকলকো ফ্ৰান্সলৈ পলুৱাই লৈ যোৱা হয়। এই কালছোৱাতে জাপানে সামৰিক ভাৱে গুৰত্বপূৰ্ণ চীনৰ 'চাংশ্বা'(Changsha) চহৰ আক্ৰমণ কৰে, কিন্তু ছেপ্টেম্বৰৰ শেষৰ ‌ফালে এই আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰা হয়।
পোলেণ্ড আক্ৰমণ আৰু 'লিথুৱানিয়াৰ শাসন সম্পৰ্কে জাৰ্মান-ছোভিয়েট সন্ধিৰ' (German-Soviet treaty governing Lithuania) পিছতে ছোভিয়েট ইউনিয়নে পাৰস্পৰিক সহযোগিতা চুক্তিসমূহৰ গইনা লৈ বাল্টিক দেশবিলাকক ছোভিয়েট সৈন্য (Red Army) ৰখাৰ অনুমতি দিবলৈ বাধ্য কৰে। ফিনলেণ্ডে নিজৰ ভু-খণ্ড দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত ১৯৩৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ছোভিয়েট ইউনিয়নে ফিনলেণ্ড অধিকাৰ কৰে। ১৯৪০ চনত 'ফিনিছ কনচেচন'(Finnish concessions, ফিনলেণ্ডে নিজৰ ভু-খণ্ড কিছু অংশ ছোভিয়েট ইউনিয়নক এৰি দি নিজৰ স্বাধীনতা ঘূৰাই লবলৈ কৰা মস্কো শান্তি চুক্তি ৰ পাছতহে এই বিবাদ অন্ত পৰে। ফ্ৰান্স আৰু ব্ৰিটেইনে এই আক্ৰমণক, জাৰ্মানীৰে মিতিৰালি কৰাৰ সমপৰ্যায়ৰ বুলি অভিহিত কৰে আৰু জাতিসংঘৰ পৰা ছোভিয়েট ইউনিয়নক বহিষ্কাৰ কৰাৰ পোষকতা কৰে।
thumb|left|১৯৪০ চনত ফ্ৰান্সৰ পতনৰ পাছত 'এল দে ট্ৰায়ম্‌ফে'ত জাৰ্মান সৈন্য পশ্চিম ইউৰোপত ব্ৰিটিছ সৈন্যবাহিনী মোতায়েন কৰা হয়, কিন্তু এই কালছোৱাক ব্ৰিটিছ সকলে 'নকল যুদ্ধ' আৰু জাৰ্মানসকলে 'বহি থকা যুদ্ধ' বুলি অভিহিত কৰে, কাৰণ কোনো পক্ষই ১৯৪০ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে কোনো বৃহৎ আক্ৰমণ সংঘটিত কৰা নাছিল। ১৯৪০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ছোভিয়েট ইউনিয়ন আৰু জাৰ্মানীৰ মাজত এখন " ব্যৱসায়িক চুক্তি' স্বাক্ষৰিত হয়; এই চুক্তি মৰ্মে জাৰ্মানীক মিত্ৰশক্তিৰ অৰ্থনৈতিক অৱৰোধৰ লগত মকাবিলা কৰিবলৈ ছোভিয়েট ইউনিয়নে বিভিন্ন কেঁচামালৰ যোগান ধৰে, আৰু তাৰ বিনিয়ত জাৰ্মানীৰ সামৰিক আৰু ঔদ্যোগিক উপকৰণ আৰু আহিলা সমূহ লাভ কৰে।
১৯৪০ চনৰ এপ্ৰিলত জাৰ্মানীয়ে ডেনমাৰ্ক আৰু নৰৱে আক্ৰমণ কৰে, ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল চুইডেনৰ পৰা 'লোৰ আকৰ' লৈ আহিব লগা জাহাজ সমূহৰ যাতায়ত সুনিশ্চিত কৰা, যি ক্ষেত্ৰত ইতিমধ্যে মিত্ৰশক্তিৰ চকু পৰিছিল। মিত্ৰশক্তিৰ সহায় স্বত্বেও শীঘ্ৰেই ডেনমাৰ্কৰ পতন হয়, ২ মাহৰ ভিতৰতে জাৰ্মানীয়ে নৰৱে জয় কৰে। ১৯৪০ৰ মে' মাহত ব্ৰিটেইনে আইচলেণ্ডৰ ওপৰত জাৰ্মান আক্ৰমণৰ আশংকা কৰি এই দ্বীপৰাষ্ট্ৰখন অধিকাৰ কৰি লয়। নৰৱেত ব্ৰিটিছ সৈন্যবাহিনীৰ বিফলতাৰ বাবে ইংলেণ্ডত বিৰূপ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়, আৰু তাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৪০ চনৰ ১০ মে'ত 'নিভে'ল চেম্বাৰলেইন' ৰ ঠাইত ৱিনষ্ট'ন চাৰ্চিলক প্ৰধানমন্ত্ৰী পতা হয়।
অক্ষশক্তিৰ অগ্ৰগতি
১৯৪০ চনৰ ১০ মে'ত জাৰ্মানীয়ে ফ্ৰান্স, বেলজিয়াম, নেদাৰলেণ্ড আৰু লাক্সেমবাৰ্গ আক্ৰমণ কৰে। জাৰ্মানীয়ে ব্লিটজক্ৰেগ (blitzkrieg)কৌশল ( ক্ষিপ্ৰ গতিৰে সকলো সামৰিক শক্তি একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা এক জাৰ্মান সমৰ কৌশল) প্ৰয়োগ কৰি কেইদিন মানৰ ভিতৰতে নেদাৰলেণ্ড আৰু বেলজিয়াম অধিকাৰ কৰে। ফ্ৰান্সৰ মেজিন' লাইন (Maginot Line) সুৰক্ষা বেষ্টনী আৰু বেলজিয়ামত থকা মিত্ৰশক্তিৰ সৈন্যবাহিনীক আচম্বিত কৰি এদ্ৰেনেচ (Ardennes) অঞ্চলৰ ঘন অৰণ্যৰ মাজেৰে জাৰ্মান সৈন্যই অতৰ্কিত আক্ৰমণ চলায় ; এই অৰণ্যক ফৰাচী সমৰ বি‍শেষজ্ঞ সকলে সশস্ত্ৰ বাহনবিলাকৰ বিপক্ষে এক প্ৰাকৃতিক সুৰক্ষা ব্যৱস্থা বুলি গণ্য কৰিছিল ব্ৰিটিছ সৈন্যই জুনৰ প্ৰথম ভাগতে তেওঁলোকৰ অস্ত্ৰ শস্ত্ৰ আৰু আন বয় বস্তু এৰি, ফ্ৰান্সৰ ডানকাৰ্ক(evacuate the continent at Dunkirk) অঞ্চলৰ মাজেৰে পলায়ন কৰিবলৈ বাধ্য হয়। ১০ জুনত ফ্ৰান্স আৰু ব্ৰিটেইনৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰি ইটালীয়ে ফ্ৰান্স আক্ৰমণ কৰে; বাৰ দিনৰ পাছত ফ্ৰান্সে আত্মসমৰ্পণ কৰে আৰু ফ্ৰান্সৰ ভু-খণ্ড ইটালী আৰু জাৰ্মান অধিকৃত অঞ্চলৰূপে বিভক্ত হৈ পৰে, আৰু এক অনা-অধিকৃত অংশ ৱিচ্চি শাসনৰ (Vichy Regime)অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ৩ জুলাইত ব্ৰিটেইনে, জাৰ্মানীয়ে হস্তগত কৰাৰ আশংকাত আলজেৰিয়াত থকা এক ফ্ৰান্স নৌবহৰ হস্তগত কৰে।
১৯৪০ চনৰ জুন মাহত ফ্ৰান্স যুদ্ধৰ শেষৰ ফালে ছোভিয়েট ইউনিয়নে বলপূৰ্বক ভাৱে ইষ্ট'নিয়া, লাটভিয়া, আৰু লিথুৱানিয়াৰ লগতে ৰোমানিয়াৰ বিবাদাস্পত 'বেচাৰেবিয়া' অঞ্চল অধিগ্ৰহণ কৰে। ইতিমধ্যে নাৎসী-ছোভিয়েট 'ৰাজনৈতিক মৈত্ৰী আৰু অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা' (political rapprochement and economic cooperation) ক্ৰমান্বয়ে কমি আহে আৰু দুয়ুখন দেশেই যু্দ্ধৰ প্ৰস্তুতি আৰম্ভ কৰে।
ফ্ৰান্সক বশ কৰাৰ পাছত, ব্ৰিটেইন আক্ৰমণ কৰাৰ পৰিকল্পনাৰে জাৰ্মানীয়ে নিজৰ বায়ুসেনাৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰাৰ এলানি কাৰ্যসূচী হাতত লয়। অৱশ্যে এই কাৰ্যসূচী বিফল হয় আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইংলেণ্ড আক্ৰমণৰ পৰিকল্পনা বাতিল কৰা হয়। নতুনকৈ হস্তগত কৰা ফৰাচী বন্দৰ সমূহ ব্যৱহাৰ কৰি জাৰ্মান নৌসেনাই অত্যধিক ব্যাপ্ত হৈ থকা ব্ৰিটিছ ৰাজকীয় নৌ-বাহিনীৰ বিপক্ষে সফলতা লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে,আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ ব্ৰিটিছ জাহাজবিলাকৰ বিৰুদ্ধে ইউ-ব'ট (U-boat)বা চাবমেৰিন ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ কৰে। ১৯৪০ চনত ইটালীয়ে ভুমধ্য সাগৰীয় অঞ্চলত নিজৰ সমৰ অভিযান আৰম্ভ কৰি, জুন মাহত মাল্টা অবৰোধ কৰে, আগষ্ট মাহত ব্ৰিটিছ অধিকৃত চোমালিলেণ্ড জয় কৰে, আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ শাসিত ইজিপ্টৰ ওপৰত বাৰম্বাৰ আক্ৰমণ চলায়। ইফালে ছেপ্টেম্বৰ মাহত চীনৰ উত্তৰভাগৰ 'ফৰাচী ইণ্ডোচীন' অঞ্চলত কেইবাটাও নৌ বহৰ হস্তগত কৰি জাপানেও চীনৰ ওপৰত অবৰোধ কটকটীয়া কৰি তোলে।
thumb|upright|পাশ্চিম ইউৰোপত জাৰ্মানীৰ অগ্ৰসৰতাৰে ' [[ব্ৰিটেইন যুদ্ধ'ৰ সামৰণি পৰে। ]]
কুঁহিপাঠ
১৯৮৬ চনত অসমত নতুন শিক্ষা-নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু সেই শিক্ষা-নীতিৰ আধাৰত অসমত প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা নতুন পাঠ্যপুথি প্ৰণয়নৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। সেই অনুসৰি প্ৰাথমিক স্তৰৰ ‘অসমীয়া মাতৃভাষা’ বিষয়ৰ পাঠ্যপুথি প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। ‘কুঁহিপাঠ’ নামৰ এই পাঠ্যপুথিসমূহৰ সংকলন সম্পাদনা দায়িত্বত আছিল নৱকান্ত বৰুৱা। এই কামত তেওঁৰ সহযোগী হিচাপে আছিল গুৱাহাটীৰ নতুন ফটাশিল টাউন হাইস্কুলৰ প্ৰধান শিক্ষক তথা শিশু সাহিত্যিক গৌৰীকান্ত ভূঞা। প্ৰথম মানৰ বাবে ‘কুঁহিপাঠ প্ৰথম ভাগ’, দ্বিতীয় মানৰ বাবে ‘কুঁহিপাঠ দ্বিতীয় ভাগ’, তৃতীয় মানৰ বাবে ‘কুঁহিপাঠ তৃতীয় ভাগ’ আৰু চতুৰ্থ মানৰ বাবে ‘কুঁহিপাঠ চতুৰ্থ ভাগ’ নামেৰে চাৰিটা ভাগ প্ৰকাশ হৈছিল আৰু প্ৰায় ২০০০ চন পৰ্যন্ত চৰকাৰী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত ‘অসমীয়া মাতৃভাষা’ৰ পাঠ্যপুথি ৰূপে প্ৰচলন আছিল। এই সময়চোৱাৰ ভিতৰত সময়ে সময়ে ইয়াৰ সংশোধন, সংবদ্ধৰ্নো কৰা হৈছিল। কুঁহিপাতৰ প্ৰকাশৰ দায়িত্বত আছিল অসম ৰাজ্যিক পাঠ্যপুথি প্ৰণয়ন আৰু প্ৰকাশন নিগম লিমিটেড, গুৱাহাটী। ‘প্ৰকাশকৰ আগ-কথা’ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে এই পাঠ্যপুথিখন অসম প্ৰাথমিক শিক্ষাধিকাৰ আৰু ৰাজ্যিক শিক্ষা আৰু গৱেষণা পৰিষদে যৌথভাৱে অনুমোদন দিয়া পাণ্ডুলিপি।
তথ্য উৎস
শ্ৰেণী:অসমীয়া গ্ৰন্থ
চ্যু-ৰেম-ফা
চুৰেম্‌ফা (ৰাজত্বকাল ১৭৫১–১৭৬৯), বা স্বৰ্গদেউ ৰাজেশ্বৰ সিংহ আছিল স্বৰ্গদেৱ ৰুদ্ৰসিংহৰ চতুৰ্থ পুত্ৰ আৰু আহোম সাম্ৰাজ্যৰ এজন ৰজা। তেওঁৰ ভ্ৰাতৃ তথা পূৰ্বসূৰী স্বৰ্গদেৱ প্ৰমত্তসিংহৰ দেহাৱসানৰ পিছত প্ৰচলিত নিয়ম-নীতিৰ মাজেৰে চুৰেম্‌ফা ৰাজপাটত উঠে। ৰুদ্ৰসিংহৰ তৃতীয় পুত্ৰ মোহনমালা গোহাঁইৰ মুখমণ্ডলত বৰআইৰ দাগ থকাৰ বাবে আহোম ৰাজ্যৰ নিয়মমতে তেওঁ ৰজা হ'ব নোৱাৰিছিল। ৰাজপাটত বহিয়েই নতুন ৰজাই মোহনমালা গোহাঁ‌ইক নামৰূপীয়া ৰজা পাতি ৰাজধানীৰ পৰা আঁ‌তৰাই পঠায়। ৰাজত্বকালৰ আৰম্ভণিতেই ৰাজধানী স্থানান্তৰক কেন্দ্ৰ কৰি আহোম দেওধাই আৰু হিন্দু পুৰোহিতসকলৰ মাজত মতান্তৰ হয়। দেওধাইসকলে টাইমুঙত নতুন ৰাজধানী পাতিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়াৰ বিপৰীতে হিন্দু পুৰোহিতসকলে ৰংপুৰৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰে। চুৰেম্‌ফাই ৰংপুৰক নতুন ৰাজধানীৰূপে নিৰ্বাচিত কৰে। সেয়ে হ'লেও তেওঁ ৰংপুৰৰ লগতে টাইমুঙতো পকী কাৰেং সাজে।
কীৰ্ত্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ প্ৰভাৱ
ৰাজেশ্বৰ সিংহক উপযুক্ত শাসক হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল যদিও তেওঁ ৰাজকাৰ্য পৰিচালনাতকৈ ভোগ-বিলাসক প্ৰাধান্য দিছিল। শাসনকাৰ্যৰ সিংহভাগ বকতীয়াল গেন্ধেলাই (পিছলৈ কীৰ্ত্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা) চোৱাচিতা কৰিছিল। কীৰ্ত্তিচন্দ্ৰৰ সহনশীলতা গুণৰ অভাৱৰ বাবে আন আন সম্ভ্ৰান্ত লোকসকলৰ বাবে তেওঁ অপ্ৰিয়ভাজন হৈ উঠিছিল আৰু তেওঁক হত্যাৰ প্ৰচেষ্টাও চলোৱা হৈছিল। বৰবৰুৱাই নুমলী বৰগোহাঁ‌ইৰ হাতত থকা চকৰীফেঁ‌টী বুৰঞ্জীত তেওঁৰ নিম্ন তথা অনা-আহোম বংশ পৰিচয়ৰ বিষয়ে তথ্য সন্নিৱিষ্ট থকাৰ সম্ভেদ পায়। নিজৰ পদবীৰ প্ৰতি ভৱিষ্যতে আহিব পৰা ভাবুকিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি কীৰ্ত্তিচন্দ্ৰই স্বৰ্গদেউৰ হতুৱাই আদেশ দিয়াই সকলোবোৰ বুৰঞ্জী সংগ্ৰহ কৰি পৰীক্ষা কৰে। এই ঘটনাক্ৰমত বহুকেইখন বুৰঞ্জী নষ্ট কৰা হয়। উক্ত কালছোৱাত সাধাৰণ জনতাই শান্তিৰে বসবাস কৰিছিল যদিও বৰবৰুৱাৰ এনে কাৰ্যই জ্যেষ্ঠ বিষয়াবৰ্গৰ মাজত অসন্তুষ্টি বঢ়াই তোলে আৰু তেওঁলোকে সক্ৰিয়তাৰে কাম কৰিবলৈ অপাৰগ হয়।
ডফলাসকলক দমন
১৭৫৮ চনত ডফলাসকলে ঘিলাধাৰীত ভৈয়ামৰ মানুহৰ ওপৰত চলোৱা লুট-পাটৰ কাৰণে আহোমসকলৰ লগত সংঘাত আৰম্ভ হয়। ইয়াৰে শাস্তি স্বৰূপে সীমান্তত দুৰ্গ সজাৰ লগতে ডফলাসকল ভৈয়ামলৈ অহাত নিষেধ কৰা হয়। পিছলৈ কোনো আগ্ৰাসী কাৰ্যকলাপৰ পৰা বিৰত থকাৰ চুক্তিত ডফলাক পাহাৰৰ পাদদেশত থকা লোকসকলৰ পৰা ধান আৰু কড়ি সংগ্ৰহ কৰাৰ অনুমতি দিয়া হয়।
শশীকান্ত গগৈ
সাহিত্য-কৰ্ম
সৰুৰে পৰা অসমীয়া সাহিত্যৰ প্ৰতি আসক্ত শশীকান্ত গগৈয়ে নিচেই সৰুৰে পৰা কবিতা লিখা আৰম্ভ কৰিছিল। শিৱসাগৰ চৰকাৰী বহুমুখী বিদ্যালয়ত সেই সময়ত সাহিত্য-চৰ্চাৰ পৰিবেশ এটা গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু সাহিত্যৰ প্ৰতি আকৃষ্ট ছাত্ৰসকলে কেইবাখনো হাতে-লিখা আলোচনী প্ৰকাশ কৰিছিল। সেই সময়ত শশীকান্ত গগৈৰ সহপাঠী আছিল প্ৰাচ্যতত্ববিদ্ পণ্ডিত ৺মহেশ্বৰ নেওগ। ড০ নেওগ মহোদয়ৰ মতে আলোচনীবোৰৰ কবিতাবোৰ ঘাইকৈ লিখিছিল শশীকান্ত গগৈয়ে। শিৱসাগৰ চৰকাৰী বহুমুখী বিদ্যালয়ৰ হাতে লিখা আলোচনীবোৰৰ এখন আছিল ' নিজৰা'। কটন কলেজত পঢ়ি থকা সময়চোৱাত শশীকান্ত গগৈৰ কবিতা সমূহ ঘাইকৈ আছিল ৰোমান্তিক শৈলীৰ। পাঠক সমাজত সেই কবিতাসমূহে ব্যাপক আদৰ লাভ কৰিছিল। স্বাধীনতা আন্দোলনত জড়িত হৈ পৰাত কবিতাবোৰতো আন্দোলনৰ প্ৰভাব পৰে। দেহ-গংগা, নিয়ৰ, সুৰৰ পোহাৰ, অনন্ত বেদনা,শেষ সুৰ আদি শশীকান্ত গগৈৰ কবিতাৰ পুথি । সংকলিত ৰূপত ১৯৯০ চনত এই কবিতাসমূহ প্ৰকাশ পায় । আৱাহন, জোনাকী, বাঁহী, জয়ন্তী আদি আলোচনীত বিভিন্ন সময়ত প্ৰকাশ পোৱা গগৈৰ কবিতাবোৰ পাঠক সমাজত সমাদৃত হৈছিল ।
স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ৰাজনীতি
শশীকান্ত গগৈ ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ এজন নিষ্ঠাবান সৈনিক আছিল। ১৯৪২ চনৰ পৰা ১৯৪৪ চনৰ সময়চোৱাত তেখেতে কেইবাবাৰো কাৰাবৰণ কৰিব লগা হৈছিল। আৱাৰ ইনষ্টিটিউশ্যনত শিক্ষকতা কৰি থকা সময়চোৱাত এদিন মাজনিশা তেখেতক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল আৰু অন্য সামগ্ৰীৰ লগতে তেখেতৰ বহু সাহিত্যিক সৃষ্টি নষ্ট কৰি পেলোৱা হৈছিল বুলি জনা যায়। এইবিষয়ে মহেশ্বৰ নেওগদেৱৰ দ্বাৰা সম্পাদিত ' সঞ্চয়ণ'ৰ কবি-পৰিচিতিত উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৯৯০ চনত শশীকান্ত গগৈৰ কাব্য-সংকলন উন্মোচনীয়ে প্ৰকাশ কৰা কবিজনৰ জীৱনী পুথি আৰু ড০ নেওগদেৱৰ লিখাতো এই কথা বিতংভাবে উল্লেখ আছে। স্বাধীনোত্তৰ ভাৰতত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ দ্বাৰা তেখেতক মুক্তিযোদ্ধাৰ তাম্ৰ-পত্ৰ প্ৰদান কৰা হৈছিল ।
শিক্ষকতা আৰু সমাজসেৱা
শিক্ষকতা শশীকান্ত গগৈৰ বৃত্তি আছিল যদিও তেখেতে মুলতঃ অনগ্ৰসৰ ভিতৰুৱা অঞ্চল শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰনক সেৱা হিচাবে গ্ৰহন কৰিছিল । নিম্নোক্ত শিক্ষনুষ্ঠান বিলাকত তেখেতে প্ৰধান শিক্ষক হিচাবে শিক্ষকতা কৰিছিল-
চ্যু-ৰেম-ফা
কছাৰী ৰাজ্যলৈ কটকী
১৭৬৫ চনৰ নৱেম্বৰত ৰাজেশ্বৰ সিংহই কছাৰী ৰজা সন্ধিকাৰীক মাতি পঠিয়াই এজন কটকী প্ৰেৰণ কৰে। সন্ধিকাৰীয়ে কটকীক দেখা কৰিবলৈ অমান্তি হয়। এই কথা শুনি ৰজাই বৰবৰুৱাৰ অধীনত এদল সৈন্য ৰহালৈ প্ৰেৰণ কৰে। ইয়াৰ ফলত কছাৰী ৰজা ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ ওচৰলৈ আহিবলৈ মান্তি হ'বলগাত পৰে। তেওঁৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ বাবে কছাৰী ৰাজ্যত আশ্ৰয় লৈ থকা মণিপুৰৰ ৰজা জয় সিঙো আহে।
দীপিকা কুমাৰী
দীপিকা কুমাৰী (Deepika Kumari; জন্ম: ১৩ জুন ১৯৯৪) এগৰাকী ভাৰতীয় মহিলা আৰ্চাৰী খেলুৱৈ। তেওঁ ব্যক্তিগত আৰু দলগত উভয় বিভাগত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰে। তেওঁ প্ৰাক্তন ১ নম্বৰ বিশ্ব ৰেংকিংধাৰী মহিলা আৰ্চাৰী খেলুৱৈ। ২০১০ কমনৱেলথ গেমচত তেওঁ মহিলাৰ ব্যক্তিগত ইভেণ্টত স্বৰ্ণপদক লাভ কৰিছিল। লগতে তেওঁ দোলা বেনাৰ্জী আৰু বোম্বায়লা দেৱীৰ লগত মহিলাৰ দলগত ইভেণ্টত স্বৰ্ণপদক লাভ কৰিছিল।
শশীকান্ত গগৈ
শিক্ষকতা আৰু সমাজসেৱা
১। টিংখাং উচ্চ-মাধ্যমিক বিদ্যালয়,ডিব্ৰুগড়, ২। মিৰি-জীয়ৰি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যলয়, মাজুলি, ৩। আৱাৰ ইনষ্টিটিউশ্যন, টিফুক, শিৱসাগৰ,৪। নামতি হাইস্কুল, শিৱসাগৰ, ৫। জোকতলি হাইস্কুল, নাজিৰা, ৬। পলিটেকনিক হাইস্কুল, শিৱসাগৰ, ৭। বান্মুখ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, শিৱসাগৰ, ৮। মেছাগড় হাইস্কুল, শিৱসাগৰ, ৯। চামগুৰি গুৰু ট্ৰেইনিং ইনষ্টিটিউত, নগাওঁ শিক্ষকতাৰ মাজে মাজে গ্ৰাম্যাঞ্চলত সমাজ সংগঠন আৰু গান্ধীজীৰ আদৰ্শৰে কুটিৰ শিল্প প্ৰতিস্থাৰ বাবে উদ্যোগ হাতত লৈছিল। শিৱসাগৰৰ নিজাঘৰতে এটা সূতা-কটা আৰু বয়ন-শিল্পকেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিছিল। সমাজকৰ্মী মুক্তিযোদ্ধা কৰুনা কান্ত গগৈয়ে স্থাপন কৰা আৱাৰ ইনষ্টিটিউশ্যন আৰু ভূবন গগৈয়ে স্থাপন কৰা শিৱসাগৰ টেকনিকেল স্কুল আছিল সেই সময়তেই কাৰিকৰী শিক্ষাক মুখ্য-ধাৰাৰ শিক্ষাৰ সমানে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰা প্ৰথম শিক্ষানুষ্ঠান ।
দীপিকা কুমাৰী
দীপিকা ২০১২ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত খেলাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰিছিল আৰু তাত মহিলাৰ ব্যক্তিগত আৰু দলগত ইভেণ্টত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল। তেওঁ তাত ৮ম স্থান অৰ্জন কৰিছিল।
শশীকান্ত গগৈ
শিক্ষকতা আৰু সমাজসেৱা
শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি
দীপিকা কুমাৰী
তেওঁ ২০১২ চনত ভাৰতৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ ক্ৰীড়া পুৰস্কাৰ অৰ্জুন বঁটাৰ  বাবে নিৰ্বাচিত হয়। ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত দীপিকা এফ.আই.চি.পি.আই. কৰ্তৃ বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ ক্ৰীড়াব্যক্তিত্বৰ সন্মানেৰে ভুষিত হয়। ২০১৬ চনত তেওঁ ভাৰত চৰকাৰৰ পৰা পদ্মশ্ৰী পুৰস্কাৰ অৰ্জন কৰে।
প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
দীপিকা কুমাৰী ৰাঁচিৰ পৰা ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৰ গাঁও ৰাতু চাটিত জন্মগ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ পিতৃ শিৱনাৰায়ণ মাহাতো এজন অট'ৰিক্সা ড্ৰাইভাৰ আৰু মাতৃ গীতা মাহাতো ৰাঁচি মেডিকেল কলেজেৰ নাৰ্চ। গাঁৱৰ আম গছৰ পৰা আম পাৰাক কেন্দ্ৰ কৰি দীপিকাৰ আৰ্চাৰী শিকা আৰম্ভ হয়।
সাফল্য
দীপিকা দ্বিতীয় ভাৰতীয় হিচাপে মেক্সিক'ৰ মেৰিডাত অনুষ্ঠিত ২০০৬ আৰ্চাৰী বিশ্বকাপৰ জুনিয়ৰ কম্পাউণ্ড প্ৰতিযোগিতাত জয়ী হয়।
দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ
অক্ষশক্তিৰ অগ্ৰগতি
এই কালছোৱাত নিৰপেক্ষ হৈ থকা আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই চীন আৰু পশ্চিমীয়া মিত্ৰশক্তিক আওপকীয়াকৈ সহায় কৰি আছিল। ১৯৩৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত আমেৰিকাই নিজৰ "নিৰপেক্ষতা আইন' (Neutrality Act) ৰ সংশোধন ঘটাই মিত্ৰশক্তি] 'নগদ ধনেৰে আমেৰিকাৰ পৰা বয়বস্তু কিনাৰ' (cash and carry) অনুমতি প্ৰদান কৰে। ১৯৪০ চনত জাৰ্মানীয়ে পেৰিছ জয় কৰাৰ পাছত আমেৰিকাৰ নিজৰ নৌশক্তি লক্ষণীয় ভাৱে বৃদ্ধি কৰে, আৰু জাপানে ইণ্ডোচীন আক্ৰমণ কৰাৰ পাছত, জপানৰ বিপক্ষে লো,তীখা আৰু যন্ত্ৰাংশৰ ৰপ্তানিৰ ওপৰত প্ৰতিবন্ধন লগায়। ছেপ্টেম্বৰ মাহত আমেৰিকাই ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহ ব্যৱহাৰ কৰাৰ অধিকাৰৰ বিনিময়ত ব্ৰিটিছ নৌবাহিনীক ৫০খন ডেষ্ট্ৰয়াৰ জাহাজ যোগান ধৰিবলৈ সন্মত হয়। তথাপিও, ১৯৪১ চন মানলৈকে অধিকসংখ্যক আমেৰিকাবাসীয়ে ইউৰোপত চলি থকা যুদ্ধত আমেৰিকান সেনাবাহিনীৰ পোনপতীয়া যোগদানৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।
দীপিকা কুমাৰী
সাফল্য
তেওঁ ২০০৯ চনত যুক্তৰাষ্ট্ৰত অনুষ্ঠিত ১১তম যুৱ বিশ্ব আৰ্চাৰী চেম্পিয়নশিপত স্বৰ্ণ পদক জিকে। তেতিয়া তেওঁৰ বয়স ১৫বছৰ আছিল।
চ্যু-ৰেম-ফা
মণিপুৰ অভিযান
মণিপুৰৰ ৰজা জয় সিঙ ওৰফে চিং-থাং খ'ম্বাই ৰাজেশ্বৰ সিংহক মানসকলক মণিপুৰৰ পৰা বিতাৰণ কৰাত সহায় কৰিবলৈ ব্যক্তিগতভাৱে অনুৰোধ কৰে। ৰজাই ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ সৈতে আলোচনা কৰি জয় সিঙৰ সহায়ৰ বাবে ১৭৬৫ চনত হৰনাথ সেনাপতি ফুকনৰ অধীনত 'মূল' আৰু 'দেৱাল' পাইকেৰে গঠিত এদল সৈন্য চৰাইদেউৰ দক্ষিণে পাহাৰেদি মনিপুৰলৈ পঠিয়ায়। কিন্তু হাবিৰ গভীৰতাৰ বাবে সৈন্যসকল কঠিন পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন হয়। খাদ্যৰ অভাৱ, সৰ্পদংশন আৰু নগাৰ আক্ৰমণত বহুকেইজন সৈন্যৰ মৃত্যু হোৱাত ৰজাই তেওঁলোকক উলটি আহিবলৈ নিৰেশ দিয়ে। এই বিফল মণিপুৰ অভিযানক লতা-কটা ৰণ নামেৰে জনা যায়।
১৭৬৮ চনৰ নৱেম্বৰত কীৰ্ত্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ নেতৃত্বত ১০ হাজাৰ সৈন্য ৰহাইদি জয় সিঙৰ লগত প্ৰেৰণ কৰা হয়। মিৰাপ নদীৰ পাৰত আহোম সৈন্যই শিবিৰ স্থাপন কৰে আৰু জয়সিঙে মানসকলে ৰাজপাটত বহুওৱা ৰাজবিদ্ৰোহী চিটচাইক (কেলেম্বা) উৎখাত কৰিবলৈ সৈন্যবাহিনী একগোট কৰে। ৰজা হোৱাৰ পিছত জয়সিঙে ৰাজেশ্বৰ সিংহক বহু উপহাৰ-পাতিৰ লগতে নিজৰ জীয়ৰী কুৰংগনয়নীক ৰজালৈ কুঁ‌ৱৰী হিচাপে পঠিয়ায়। ৰাজকুঁ‌ৱৰীৰ লগত অহা ভালেকেইটা মণিপুৰী পৰিয়ালে যোৰহাটৰ পশ্চিমৰ দিচৈ নৈৰ পাৰৰ মগলৌ-খাটত থিতাপি লয়। কুৰংগনয়নীক বৰকুঁ‌ৱৰী পতাৰ পিছত ৰজাই এই লোকসকলক মনাইমাজি গাঁ‌ৱত স্থাপন কৰে।
মৃত্যু
১৭৬৯ চনত বিশ দিন নৰীয়াত পৰাৰ পিছত ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দেহাৱসান ঘটে।
উল্লেখনীয় কাম
১৭৫২ চনত ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ আদেশত গড়গাঁৱৰ সাতখলপিয়া কাৰেংঘৰ সজোৱা হয়। ইয়াৰ লগতে ৰংপুৰৰ তলাতল ঘৰতো মাটিৰ তলত তিনিটা মহলা যোগ কৰা হয়। যোৰহাটৰ বৰভেটি থান আৰু গুৱাহাটীৰ নৱগ্ৰহ মন্দিৰো তেওঁৰ দিনতে সজোৱা হয়।
দীপিকা কুমাৰী
বহিঃসংযোগ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ধনুৰ্বিদ শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অলিম্পিক প্ৰতিযোগী‎ শ্ৰেণী:অৰ্জুন বঁটা বিজয়ী
দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ
অক্ষশক্তিৰ অগ্ৰগতি
১৯৪০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জাপান, ইটালী আৰু জাৰ্মানীৰ মাজত হোৱা ত্ৰিপাক্ষিক চুক্তিয়ে দেশকেইখনক একগোট কৰি 'অক্ষশক্তি'ক এক বিধিসন্মত ৰূপ প্ৰদান কৰে। এই চুক্তিমতে, ছোভিয়েট ইউনিয়নক বাদ দি, আন যিকোনো দেশে যদি 'অক্ষশক্তি' কোনো সদস্য দেশক আক্ৰমণ কৰে, তেন্তে এই তিনিখন দেশৰ লগত একেলগে যুদ্ধত লিপ্ত হব লাগিব। এই কালছোৱাত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই ঋণ -বন্ধকী (Lend-Lease) নীতি মতে বিভিন্ন সামগ্ৰী যোগানেৰে ইংলেণ্ড আৰু চীনক অবিৰত ভাৱে সহায় কৰি আহিছিল, আৰু আটলাণ্টিক মাহাসাগৰৰ প্ৰায় আধা অংশযুৰি এক সুৰক্ষিত অঞ্চল সৃষ্টি কৰিছিল, য'ত যাতায়ত কৰা ব্ৰিটিছ জাহাজ বিলাকক আমেৰিকাৰ নৌসেনাই ৰক্ষণাবেক্ষণ দিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে, আধিকাৰিক ভাৱে নিৰপেক্ষ হৈ থাকিও, তেওঁলোকে জাৰ্মানীৰ লগত উত্তৰ আৰু মধ্য আটলাণ্টিক অঞ্চলত এক দীৰ্ঘদিনীয়া নৌ-যুদ্ধত জড়িত হৈ পৰিব লগা হৈছিল।
১৯৪০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত হাংগেৰী, শ্ল'ভাকিয়া আৰু ৰোমানিয়াৰ যোগদানেৰে অক্ষশক্তিৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি পায়। ১৯৪০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ইটালীয়ে গ্ৰীচ আক্ৰমণ কৰে, কিন্তু কেইদিন মানৰ ভিতৰতে এই আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰা হয় আৰু তেওঁলোক আলবেনিয়ালৈকে পিছুৱাই যায়, য'ত তেওঁলোকৰ গতিৰোধ হয়। ১৯৪০ চনত ডিচেম্বৰত ব্ৰিটিছ ৰাষ্ট্ৰমণ্ডলৰ সৈন্যই ইটালী অধিকৃত ইজিপ্ট আৰু পুব আফ্ৰিকাত, ইটালীৰ সৈন্য বাহিনী ওপৰত প্ৰত্যাক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ১৯৪১ চনৰ আৰম্ভণিতে ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল সৈন্যবাহিনীয়ে ইটালীক লিবিয়ালৈয়ে পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰে, আৰু চাৰ্চিলে এই সৈন্য বাহিনীক গ্ৰীচক সুৰক্ষিত কৰিবৰ বাবে পঠাবলৈ আদেশ জাৰি কৰে। ইটালীৰ নৌ বাহিনীও কেইবাটাও শোচনীয় পৰাজয়ৰ সন্মুখীন হয়, ব্ৰিটিছ নৌসেনাই 'টাৰাণ্ট'যুদ্ধত তিনিখন ইটালীয় যুদ্ধ জাহাজ ধ্বংস কৰে; মাতাপান অন্তৰীপৰ যুদ্ধতো কেইবাখনো ইটালীয় জাহাজ নষ্ট কৰিবলৈ সক্ষম হয়। thumb|মে' ১৯৪৪ ত জাৰ্মান পেৰাট্ৰুপাৰসকলে [[গ্ৰীচৰ ক্ৰেট দ্বীপ আক্ৰমণ কৰিছে। ]]
অনতিপলমে জাৰ্মানীয়ে ইটালীক সহায় কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। হিটলাৰে লিবিয়ালৈ জাৰ্মান সৈন্য প্ৰেৰণ কৰে আৰু মাৰ্চৰ শেষৰফালে আকাৰত সৰু হৈ পৰা (গ্ৰীচলৈ পঠোৱা বাবে) ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল সৈন্যবাহিনীৰ ওপৰত ভয়ংকৰ আক্ৰমণ চলায়। Iএমাহৰ ভিতৰতে ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল সৈন্যবাহিনী ইজিপ্টলৈ অপসৰণ কৰে(টব্ৰুক বন্দৰৰ বাদে)। বাদে)। ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল সৈন্যবাহিনীয়ে এবাৰ মাৰ্চ আৰু এবাৰ জুন মাহত অক্ষশক্তিৰ সৈন্যক আঁতৰাই পঠাবলৈ প্ৰচেষ্টা চলায়, কিন্তু দুয়ুবাৰেই বিফল হয়। এপ্ৰিলৰ আৰম্ভণিতে বুলগেৰিয়াই অক্ষশক্তিত যোগদান কৰাৰ পিছতে, জাৰ্মানীয়ে গ্ৰীচ আৰু যুগোশ্লাভিয়া আক্ৰমণ কৰি বালকান অঞ্চলত নিজৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰে; ইয়াতো তেওঁলোকে ক্ষিপ্ৰ অগ্ৰগতি লাভ কৰে আৰু মে'ৰ শেষলৈ মিত্ৰশক্তিক পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰে।
মিত্ৰশক্তিয়েও এই সময়চোৱাত চেগা চোৰোকাকৈ সফলতা নোপোৱা নহয়। মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ইৰাকৰ ওপৰত, চিৰিয়াত থকা জাৰ্মান বায়ুসেনাৰ ঘাটি বিলাকৰ সহায়ত হোৱা এক আক্ৰমণ মিত্ৰশক্তিয়ে প্ৰতিহত কৰে, আৰু স্বাধীন ফ্ৰান্সৰ সহযোগিতাত চিৰিয়া আৰু লেবানন অধিকাৰ কৰে, যাতে ভৱি‍ষ্যতে এনে আক্ৰমণ সম্ভৱ নহয়। আটলাণ্টিকত ব্ৰিটিছ নৌ সেনাই জাৰ্মান ধ্বজাবাহী জাহাজ বিছমাৰ্ক ধ্বংস কৰি জনসাধাৰণৰ মনোবল আকৌ ঘূৰাই আনিবলৈ সক্ষম হয়, যি সেই পৰিস্থিতি অতীৱ প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰিছিল। আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা হ'ল যে, ব্ৰিটেইন যুদ্ধৰ সময়ত ব্ৰিটিছ বায়ুসেনাই জাৰ্মান লুফ্টৱেফ বায়ুসেনাৰ সকলোবোৰ আক্ৰমণ সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। জাৰ্মান বায়ুসেনাৰ বোমা আক্ৰমণ ১৯৪১ চনৰ মে' মাহত মোটামুটি বন্ধ হৈ পৰে।
দুয়ুপক্ষৰ ফালৰ পৰাই মাজে মাজে কেইবাটাও আক্ৰমণ সংঘটিত হোৱা স্বত্বেও ১৯৪০ চন মানলৈ এছিয়াত চীন আৰু জাপানৰ মাজত হোৱা যুদ্ধৰ গতি স্তিমিত হৈ পৰিল। যোগান পথ বিলাক বন্ধ কৰি চীনৰ ওপৰত অধিক চাপ সৃষ্টি কৰি, জাপানৰ সৈন্যবাহিনীক পশ্চিমীয়া মিত্ৰশক্তিবিলাকৰ বিৰুদ্ধে সুবিধাজনক স্থিতি প্ৰদান কৰাৰ উদ্দেশ্যে জাপানে উত্তৰ ইণ্ডোচীনৰ সামৰিক নিয়ন্ত্ৰণ নিজৰ হাতলৈ আনে। সেই বছৰৰ আগষ্ট মাহত চীনৰ কমিউনিষ্ট সকলে মধ্যচীনত অভিযান আৰম্ভ কৰে, ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া হিচাপে জাপানে কমিউনিষ্ট সকলৰ প্ৰতি ভৌতিক আৰু মানৱসম্পদ যোগান হ্ৰাস কৰিবলৈ নিজৰ অধিকৃত অঞ্চল সমূহত কঠোৰ ব্যৱস্থা(ইং ৱিকিত পঢ়ক (Three Alls Policy) গ্ৰহণ কৰে। চীনৰ কমিউনিষ্ট আৰু ৰাষ্ট্ৰবাদী শক্তি সমূহৰ মাজত বৰ্ধিত বিবাদৰ ফলস্বৰূপে ১৯৪১ চনৰ জানুৱাৰীত দুয়ুপক্ষৰ মাজত প্ৰত্যক্ষ সমৰ আৰম্ভ হয়, আৰু তেওঁলোকৰ অভ্যন্তৰীণ সহযোগিতাৰ ওৰ পৰে, আৰু ই অক্ষশক্তিক সুবিধাজনক স্থিতি প্ৰদান কৰে। ইউৰোপ আৰু এছিয়াৰ পৰিস্থিতি তুলনামূলকভাৱে সুস্থিৰ হোৱাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত জাৰ্মানী, জাপান আৰু (ছোভিয়েট ইউনিয়নে) নিজৰ নিজৰ সামৰিক প্ৰস্তুতি আৰম্ভ কৰে। জাৰ্মানীৰ লগত বৰ্ধিত মতবিৰোধৰ বাবে অধিক সতৰ্ক হৈ পৰা ছোভিয়েট ইউনিয়ন আৰু ইউৰোপত চলি থকা যুদ্ধৰ সুবিধা লৈ এছিয়াৰ সম্পদ সমৃদ্ধ ইউৰোপীয় উপনিবেশবিলাক হস্তগত কৰিব বিছৰা জাপানে, ১৯৪১ চনত এপ্ৰিলত এক দ্বিপাক্ষিক ' ছোভিয়েট -জাপান নিৰপেক্ষতা সন্ধি'ত (Soviet–Japanese Neutrality Pact) স্বাক্ষৰ কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে জাৰ্মানীয়ে ছোভিয়েট ইউনিয়ন আক্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তুতিৰে ছোভিয়েট সীমান্তত সৈন্য সঞ্চালন আৰম্ভ কৰে।
যুদ্ধই বিশ্বজনীন ৰূপ ল'লে
thumb| অক্টোবৰ, ১৯৪১, ছোভিয়েট প্ৰতিৰক্ষীৰ বিৰুদ্ধে খাৰক'ভৰ ৰাজপথত জাৰ্মান যুঁজাৰু আৰু সশস্ত্ৰ বাহন
১৯৪১ চনৰ ২২ জুনত জাৰ্মানী আৰু ইউৰোপীৰ অক্ষশক্তিৰ দেশসমূহে ফিনলেণ্ডৰ লগ লাগি ' অপাৰেচন বাৰ্বাৰোচা'ৰ(Operation Barbarossa) নামত ছোভিয়েট ইউনিয়ন আক্ৰমণ কৰে। এই আকস্মিক আক্ৰমণৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল বাল্টিক অঞ্চল, মস্কো আৰু ইউক্ৰেইন অধিকাৰ কৰি কাস্পিয়ান আৰু শ্বেতসাগৰ সংযোগী আৰ্খানজেলেস্ক-আস্ত্ৰাখান ৰেখা(Arkhangelsk-Astrakhan line)লৈকে আগবঢ়া। হিটলাৰৰ লক্ষ্য আছিল ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ সামৰিক শক্তি নিঃশেষ কৰা, কমিউনিজমৰ উৎখাত কৰা, থলুৱা বাসিন্দা সকলক হত্যা কৰি জাৰ্মানসকলৰ বাবে মুক্ত অঞ্চল সৃষ্টি কৰা আৰু সামৰিক সমলসমূহৰ নীৰৱিচ্ছিন যোগান সুনিশ্চিত কৰা, যাতে জাৰ্মানীৰ অৱশিষ্ট শত্ৰুবিলাকক সহজে নিৰ্মূল কৰিব পাৰি।
যদিও ছোভিয়েট ৰে'ড আৰ্মিয়ে এনে পৰিস্থিতিৰ প্ৰত্যাশা কৰি যুদ্ধৰ আগতেই প্ৰত্যাক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল, কিন্তু বাৰ্বাৰোচাই (Operation Barbarossa) তেওঁলোকক প্ৰতিৰক্ষামূলক স্থিতি লবলৈ বাধ্য কৰে। সেই বছৰ গ্ৰীষ্মকালত অক্ষশক্তিয়ে ছোভিয়েট ভু-খণ্ডৰ বহুলাংশ নিজৰ দখললৈ আনে , আৰু ছোভিয়েট পক্ষৰ বিস্তৰ ক্ষতিসাধন হয়। যিকি নহওক , আগষ্টৰ মাজভাগত জাৰ্মান সেনা কৰ্তৃপক্ষই এই অগ্ৰাসন সাময়িক ভাৱে বন্ধ ৰাখি, তাৰে একাংশ সৈন্য, মধ্য ইউক্ৰেইন আৰু লেনিনগ্ৰাড অভিমুখী বাহিনীকেইটাক সাহায্য কৰিবলৈ পঠোৱাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। অক্ষশক্তিৰ দিশৰ পৰা এই 'কিয়েভ আক্ৰমণ' এক বৃহৎ সফলতা আছিল, কাৰণ তেওঁলোকে চাৰিটা ছোভিয়েট সৈন্যদলক নিঃচিহ্ন কৰাৰ লগতে পূব ইউক্ৰেইনৰ ঔদ্যোগিক চহৰ ক্ৰিমেয়ালৈ অগ্ৰসৰ হোৱাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰি তুলিছিল।
অক্ষশক্তিৰ সৈন্যক তিনি ভাগত ভগাই পেলোৱাৰ লগতে ফ্ৰান্স আৰু ভুমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলৰ পৰা তেওঁলোকৰ বায়ুসেনাক পূব-প্ৰান্তলৈ সঞ্চালন কৰা কথাটোৱে ব্ৰিটেইনক নিজৰ সামগ্ৰিক ৰণনীতি পূনৰ জুকীয়াই চাবলৈ বাধ্য কৰিলে। জুলাই মাহত ব্ৰিটেইন আৰু চোভিয়ট ইউনিয়নে জাৰ্মানীৰ বিপক্ষে সামৰিক সহযোগিতাৰ চুক্তি কৰিলে আৰু পাৰ্চিয়ান কৰিড'ৰ en:Persian Corridor(Persian Corridor)আৰু তেলখাদসমূহ হস্তগত কৰাৰ উদ্দেশ্যে ইৰাণ অধিকাৰ কৰিলে। আগষ্ট মাহত আমেৰিকা আৰু ব্ৰিটেইনে যুটীয়া ভাৱে " আটলাণ্টিক চাৰ্টাৰ" জাৰী কৰে।
ৰোমানিয়াই তেওঁলোকৰ নেতা 'আয়ন এণ্টনেস্ক' ৰ কমিউনিষ্ট বিৰোধী স্থিতিত অটল থাকে আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ পৰা তেওঁলোকৰ হেৰোৱা ভূ-খণ্ড পুনৰ অধিকাৰ কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলায়। অক্টোবৰ মাহলৈ ইউক্ৰেইন আৰু বাল্টিক অঞ্চলত তেওঁলোকৰ লক্ষ্য সফল হোৱাত, আৰু কেৱল লেনিনগ্ৰাড আৰু চেৱাষ্টপ'লতহে অৱৰোধ জাৰী ৰাখিব লগা হোৱাত, অক্ষশক্তিয়ে পুনৰ মস্কোৰ ওপৰত এক বৃহৎ আক্ৰমণ সংঘটিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলায়। দুমাহ জোৰা ভয়ংকৰ যুদ্ধৰ অন্তত অক্ষশক্তি মস্কো ৰ উপকণ্ঠৰ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে, কিন্তু তেওঁলোকৰ সৈন্যবল ভাগৰুৱা হৈ পৰাত অভিযান স্থগিত ৰাখিবলৈ বাধ্য হয়। ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বহুলাংশ ভূ-খণ্ড হস্তগত কৰিবলৈ সক্ষম হলেও, মূল উদ্দশ্যত কিন্তু অক্ষশক্তি বিফল হয় : গুৰুত্বপূৰ্ণ মহানগৰ বিলাক ছোভিয়েট শক্তিৰ হাততে থাকি যায় আৰু, ছোভিয়েট প্ৰতিৰক্ষা প্ৰণালী তেতিয়াও সক্ষম হৈয়েই থাকে। এনেদৰেই ইউৰোপত "ব্লিটজক্ৰেইগ" কালৰ অন্ত পৰে।
thumb|300px|right|সফলতম কালছোৱাত অক্ষশক্তিৰ তলতীযা ইউৰোপৰ ভূ-খণ্ড(১৯৪১-১৯৪২)
ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিতে সংৰক্ষিত সমলসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি, ছোভিয়েট ইউনিয়নে অক্ষশক্তিৰ সমপৰ্য্যায়ৰ সৈন্যবল যোগাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। পূব প্ৰান্তত জাপানী কোৱানটুং সেনাক মকাবিলা কৰিব পৰাকৈ সামান্য সংখ্যক সেনা ৰাখি , ছোভিয়েট ে সমগ্ৰ সৈন্যবাহিনী অক্ষশক্তিক প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰিবৰ বাবে নিয়োগ কৰে। ৫ ডিচেম্বৰত প্ৰায় ১০০০ কিল'মিটাৰ দৈৰ্ঘৰ সীমান্তত একেলগে এই প্ৰত্যাক্ৰমণ আৰম্ভ হয় আৰু জাৰ্মান সৈন্যবাহিনীক পশ্চিমলৈ খেদি পথায়।
জাপানে খৰতকীয়াকৈ এছিয়াত থকা ইউৰোপীয় উপনিবেশ বিলাক হস্তগত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিলে, যাতে মধ্য প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৈকে বিস্তৃত এক বৃহৎ প্ৰতিৰক্ষা বেষ্টনি তৈয়াৰ কৰিব পাৰে; যি জাপানক দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সম্পদৰাজিৰ ওপৰত একচ্ছত্ৰী আধিপত্য প্ৰদান কৰিব, আৰু আত্মৰক্ষাৰ বাবে যুদ্ধ কৰি কৰি মিত্ৰশক্তি নিশকতীয়া হৈ পৰিব। এই বেষ্টনি তৈয়াৰ কৰিবলৈ যাওঁতে আমেৰিকাৰ সম্ভাব্য হস্তক্ষেপৰ পূৰ্বানুমান কৰি জাপানে, পোন প্ৰথমে আমেৰিকাৰ প্ৰশান্ত মহাসাগৰত থকা নৌবহৰ বিলাক অক্ষম কৰি তোলাৰ পৰিকল্পনা কৰে। সেইমতেই, ১৯৪১চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত( এচিয় সময় মতে ৮ ডিচেম্বৰ) জাপানে দক্ষিণ পশ্চিম এছিয়া আৰু মধ্য প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত থকা ইংৰাজ আৰু আমেৰিকান ঘাটি সমূহত প্ৰায় একেসময়তে এলানি আক্ৰমণ চলায়। পাৰ্ল হাৰবাৰৰ আমেৰিকান নৌবহৰ আক্ৰমণ, থাইলেণ্ড আৰু মালয়ত জাপানৰ পদাৰ্পণ, হংকং যুদ্ধ আদি এই পৰিকল্পনাৰে ফল।
thumb|১৯৪২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহ; [[চিংগাপুৰ পতনৰ সময়ত জাপানে মিত্ৰশক্তিৰ ৮০,০০০ সেনা বন্দী কৰে। ]]
এই আক্ৰমণ সমূহেআমেৰিকা, ব্ৰিটেইন, অষ্ট্ৰেলিয়াকে ধৰি আন আন মিত্ৰশক্তি সমূহক জাপানৰ বিৰুদ্ধে পোনপতীয়া যুদ্ধত লিপ্ত হবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰতজাৰ্মানীকে ধৰি ত্ৰিপাক্ষিক চুক্তিৰ সকলো স্বাক্ষৰ কাৰীয়ে আমেৰিকাৰ বিৰূদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰে। জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকা, ব্ৰিটেইন, ছোভিয়েট ইউনিয়ন, চীন আৰু আন ২২খন সৰু বা নিৰ্বাসিত চৰকাৰে, 'আটলাণ্টিক চাৰ্টাৰ' সমৰ্থন কৰি "ৰাষ্ট্ৰসংঘ ঘোষণাপত্ৰ" জাৰী কৰে। ছোভিয়েট ইউনিয়নে এই ঘো‍ষণাৰ সকলো কথা মানিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি জাপানৰ লগত নিৰপেক্ষতা বজাই ৰখাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে, আৰু " আত্মনিৰ্ণয়" শীৰ্ষক সিদ্ধান্তটোৰ পৰা নিজকে মুক্ত ৰাখে। ১৯৪১ চনৰ পৰা ষ্টেলিনে, চাৰ্চিল আৰু ৰুজভেল্টক ফ্ৰান্সৰ দিশৰ পৰা অক্ষশক্তিক আক্ৰমণ কৰিবলৈ বাৰম্বাৰ অনুৰোধ কৰে। পূব সীমান্ত তেতিয়া ইউৰোপৰ সৰ্ববৃহৎ যুদ্ধস্থলী হৈ পৰিছিল; কেইবা মিলিয়ন ছোভিয়েট সৈন্য হতাহত হোৱাৰ বিপৰীত মিত্ৰশক্তিৰ হতাহতৰ সংখ্যা আছিল যথেষ্ট কম। চাৰ্চিল আৰু ৰুজভেল্টে এই আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে আৰু অধিক সময় বিছাৰে, ফলত এনে এক ধাৰণাৰ জন্ম হয় যে তেওঁলোকে "ছোভিয়েট লোকৰ জীৱনৰ বিনময়ত পশ্চিমীয়া লোকৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিবলৈ হোঁহোকা পিছলা কৰিছে। "
ইতিমধ্যে ১৯৪২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগলৈ, জাপান আৰু ইয়াৰ সহযোগী থাইলেণ্ডে মিত্ৰশক্তিৰ অপূৰণীয় ক্ষতি সাধন কৰি প্ৰায় সমগ্ৰ বাৰ্মা, মালয়, ডাচ্চ অধিকৃত ভাৰতীয় অঞ্চল, চিংগাপুৰ আৰু ৰাবাউল দখল কৰে, যথেষ্ট সংখ্যক লোকক যুদ্ধবন্দীও কৰে। ফিলিপাইনচে কৰেজিড'ৰ নামৰ স্থানত কঠিন প্ৰতিদ্বন্দ্বীতা আগবঢ়াই যদিও অৱশেষত হাৰ মানে আৰু ফিলিপাইনচৰ ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল চৰকাৰক নিৰ্বাসিত কৰা হয়। জাপানৰ নৌসেনাইয়ো দক্ষিণ চীন সাগৰ, জাভা সাগৰ আৰু ভাৰত মহাসাগৰত কেইবাটাও উল্লেখনীয় বিজয় সাব্যস্ত কৰে, আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ডাৰৱিনত থকা মিত্ৰশক্তিৰ নৌ বহৰত বোমা বৰ্ষণ কৰে। এই সময়ছোৱাত মিত্ৰশক্তিৰ একমাত্ৰ সফলতা হ'ল ১৯৪২ চনৰ জানুৱাৰীত ছাংশ্বা বিজয়। অপ্ৰস্তুত প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ বিৰূদ্ধে এই সহজ বিজয় বিলাকে জাপানক অত্যধিক আত্মবিশ্বাসী কৰি তোলে; লগতে জোখতকৈ বেছি বিস্তৃত।
জাৰ্মানীয়েও নিজৰ অগ্ৰগতি বজাই ৰাখে। আমেৰিকান নৌ-সেনাৰ সন্দেহপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত কিছুমানৰ সুবিধা লৈ তেওঁলোকে আটলাণ্টিকৰ আমেৰিকান উপকূলবৰ্তী এলেকাত মিত্ৰশক্তিৰ জাহাজ যাতায়ত ব্যৱস্থা বিধস্ত কৰি পেলায়। বিস্তৰ ক্ষয়-ক্ষতিৰ সন্মুখীন হলেও ইউৰোপৰ অক্ষশক্তিয়ে মধ্য আৰু পশ্চিম ৰাছিয়াত এক বৃহৎ ছোভিয়েট আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰিবলৈ সক্ষম হয়, আৰু পূৰ্ববৰ্তী বছৰটোত হস্তগত কৰা ভু-খণ্ডৰ ওপৰত নিজৰ কতৃত্ব বাহাল ৰাখে। উত্তৰ আফ্ৰিকাতো জানুৱাৰী মাহত জাৰ্মানীয়ে আক্ৰমণ কৰি, ব্ৰিটিছ সৈন্যক গাজালা লাইনলৈ(Gazala Line) পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত কিছুদিনৰ বাবে সকলো আক্ৰমণ বন্ধ ৰাখি জাৰ্মানীয়ে পৰবৰ্তী অভিযান সমূহৰ পৰিকল্পনা কৰা আৰম্ভ কৰে।
অক্ষশক্তিৰ অগ্ৰগতি ৰুদ্ধ হ'ল
thumb|left|আমেৰিকাৰ ডাইভ বোমাৰু বিমানে জাপানৰ ক্ৰুজাৰ মিকুমাৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাইছে; জু'ন ১৯৪২
১৯৪২ চনৰ মে' মাহৰ আৰম্ভণিতে জল-স্থল দুয়ো দিশৰ পৰা একেলগে আক্ৰমণ কৰি মৰ্চবে' বন্দৰ (Port Moresby) অধিকাৰ কৰাৰ অভিযান চলায় উদ্দেশ্য আছিল আমেৰিকা আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মাজত যোগাযোগ আৰু ৰছদ পথ বিচ্ছিন্ন কৰা। মিত্ৰশক্তিয়ে ক'ৰেল চি যুদ্ধত জাপানী নৌসেনাক আগভেটি ধৰি এই আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰে। 'ডুলিটল ৰেইড'ৰ(Doolittle Raid) সফলতাৰে উৎসাহিত হৈ জাপানে মিডৱে' এট'ল আক্ৰমণ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰে, যাতে আমেৰিকাৰ যুদ্ধ জাহাজ বিলাকক যুদ্ধলৈ প্ৰলোভিত কৰি ধ্বংস কৰিব পাৰি; আমেৰিকাৰ দৃষ্টি আনফালে নিবলৈ একেসময়তে আলাস্কাৰ এলুটিয়ান দ্বীপপূঞ্জলৈয়ো সেনা পথোৱাৰ পৰিকল্পনা কৰা হয়। জুনৰ আগভাগতে জাপানে নিজৰ পৰিকল্পনা কাৰ্য্যকৰী কৰিবলৈ আগবাঢ়ে, কিন্তু ইতিমধ্যে আমেৰিকাই 'জাপান নৌসেনা ক'ড' ভাঙিবলৈ সক্ষম হ'য় আৰু জাপানৰ পৰিকল্পনাৰ বিষয়ে আগতীয়াকৈ জানিব পাৰে। ,এই সুবিধা ব্যৱহাৰ কৰি আমেৰিকাই মিডৱে' যুদ্ধত ৰাজকীয় জাপানী নৌসেনাৰ বিৰূদ্ধে নিৰ্ণায়ক জয় সাব্যস্ত কৰে।
মিডৱে' যুদ্ধৰ পৰাজয়ত নিজৰ আক্ৰমণাত্মক ক্ষমতা যথেষ্ট পৰিমাণে হেৰুৱাই পেলোৱা জাপানে, Jএইবাৰ [পাপুৱা]ত স্থলযুদ্ধৰে মৰ্চবে' বন্দৰ অধিকাৰ কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলায়। ইফালে আমেৰিকায়ো দক্ষিণ পশ্চিম এছিয়াত জাপানৰ মুখ্য সামৰিক ঘাটি 'ৰাবাউল' দখল কৰাৰ পথত, প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে, দক্ষিণ চ'ল'ম'ন দ্বীপপূঞ্জৰ জাপানী অধিকৃত অঞ্চল সমূহত ( মূলত: গুডাল কেনেল) আক্ৰমণ চলোৱাৰ পৰিকল্পনা কৰে।
দুয়ুদেশেই জুলাই মাহত নিজৰ পৰিকল্পনা মতে অভিযান আৰম্ভ কৰে, কিন্তু ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈ জাপানে গুডাল-কেনেল যুদ্ধত বেছি গুৰুত্ব দিব লগাত পৰে। নিউগিনিত থকা জাপানী সৈন্য সকলক মৰ্চবে' বন্দৰ এৰি দ্বীপটোৰ উত্তৰ দিশলৈ যাবলৈ আদেশ দিয়া হয়, য'ত তেওঁলোকে বুনা-গুনা যুদ্ধত আষ্ট্ৰেলীয় আৰু আমেৰিকান সেনাৰ মুখামুখি হয়। গুদাল-কেনেল অনতি পলমে দুয়ুপক্ষৰ বাবে যুদ্ধৰ কেন্দ্ৰ বিন্দু হৈ পৰে আৰু দুয়ুপক্ষই বিপুল সৈন্য তথা যুদ্ধ জাহাজৰ সমাবেশ ঘটায়। ১৯৪৩ চনৰ আৰম্ভণিলৈ এই যুদ্ধত জাপানে পৰাজয় স্বীকাৰ কৰে আৰু নিজৰ সৈন্য অপসৰণ কৰিবলে বাধ্য হয়। ইতিমধ্যে ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল সৈন্য বাহিনীয়ে বাৰ্মাত একেলগে দুটা অভিযান আৰম্ভ কৰে, প্ৰথম, ১৯৪২ চনত আৰাকান এলেকাত আক্ৰমণ, য'ত তেওঁলোক শোচনীয় ভাৱে পৰাজিত হৈ ভাৰতলৈ পিছুৱাই আহে। দ্বিতীয়তে তেওঁলোকে জাপানী সীমান্তবিলাকত অনিয়মিত ভাৱে আক্ৰমণ চলায়, ইয়াতো তেওঁলোকৰ সফলতা সন্দেহাবৃত হৈ থাকে।
left|thumb|ষ্টেলিনগ্ৰাডৰ যুদ্ধত ছোভিয়েট সৈন্যই এটা ঘৰৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাইছে, ১৯৪৩ চন
জাৰ্মানীৰ পূব –সীমান্তত অক্ষশক্তিয়ে কাৰ্চ্ছ উপদ্বীপ আৰু খাৰক'ভত ছোভিয়েট আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু তাৰপাছতেই দক্ষিণ ৰাছিয়াত তেওঁলোকৰ গ্ৰীষ্মকালীন মূল অভিযান আৰম্ভ কৰে উদ্দেশ্য আছিল সীমান্তৰ উত্তৰ আৰু মধ্যক্ষেত্ৰ সমূহ সুৰক্ষিত ৰাখি, ককেকাছ অঞ্চলৰ তেলখাদ বিলাক আৰু কুবান ষ্টেপচ অঞ্চল দখল কৰা। জাৰ্মান বিলাকে উত্তৰৰ সৈন্য গোটক ' A' আৰু 'B' দুভাগত ভাগ কৰি লয়। A গোটে ড'ন নদীৰ নামনি অঞ্চলত আক্ৰমণ চলায় আৰু B গোটে ককেকাছৰ দক্ষিণ পূব দিশত ভল্গা নদী অভিমুখে আগবাঢ়ে। ৰাছিয়াই ষ্টেলিনগ্ৰাডত তেওঁলোকৰ খোপনি মজবুত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়, যি প্ৰকৃততে দুয়ুটা জাৰ্মান সৈন্যগোটৰ পৰিকল্পিত পথতে অৱস্থিত আছিল।
নৱেম্বৰৰ মাজভাগত এক ঘাটক পথযুদ্ধৰ মাজেৰে জাৰ্মান সেনাই প্ৰায় ষ্টেলিনগ্ৰাড দখল কৰিছিলেই, সেই সময়তে ছোভিয়েট ে তেওঁলোকৰ দ্বিতীয় শীতকালীন আৰম্ভ কৰি ষ্টেলিনগ্ৰাডত জাৰ্মান বাহিনীক ঘেৰি ধৰে আৰু ঋেভ চেলিয়েণ্টত এলানি আক্ৰমণ চলায়, যদিও এই আক্ৰমণ অৱশেষত শোচনীয় ভাৱে বিফল হয়। ১৯৪৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত জাৰ্মান বাহিনী বিস্তৰ ক্ষতিৰ সন্মুখীন হয় আৰু ষ্টেলিনগ্ৰাডত থকা জাৰ্মান সৈন্য সকলে আত্মসমৰ্পণ কৰিব লগাত পৰে। ফেব্ৰুৱাৰীৰ মাজভাগত ছোভিয়েট সৈন্যৰ দ্বাৰা অহৰ্নিশে চাপ পাই সংকুচিত হৈ পৰা জাৰ্মান সকলে খাৰক'ভৰ ওপৰত পুনৰ আক্ৰমণ চলায় আৰু ৰাছিয়ান মহানগৰ কুৰ্স্কৰ সীমান্তত এটা চেলিয়েণ্ট (salient, তিনিও দিশৰ পৰা শত্ৰুৰে আবৰি থকা এক সামৰিক অৱস্থান) তৈয়াৰ কৰে।
১৯৪১ চনৰ নৱেম্বৰত ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল সেনাবাহিনীয়ে উত্তৰ আফ্ৰিকাত ' অপাৰেচন ক্ৰুচেডাৰ(Operation Crusader), নামৰে এক বৃহৎ আক্ৰমণ চলাই ইটালী আৰু জাৰ্মানীৰ হাতৰ পৰা হেৰোৱা ভু-খণ্ড উদ্ধাৰ কৰে। পশ্চিমৰ ফালে জাপানে ৱিচ্ছি শাসনাধিস্থ মাডাগাস্কাৰক ব্যৱহাৰ কৰাৰ আশংকাত ১৯৪২ চনত ব্ৰিটেইনে এই দ্বীপ অধিকাৰ কৰে। কিন্তু এই জয়ক ম্লান পেলাই অক্ষশক্তিয়ে লিবিয়াত ওপৰত প্ৰবল আক্ৰমণ চলাই মিত্ৰশক্তিক ইজিপ্তলৈ থেলি পঠায়। ইফালে ইউৰোপৰ সামৰিক লক্ষ্য বিলাকত মিত্ৰশক্তিৰ গেৰিলা আক্ৰমণ বিলাক শোচনীয় ভাৱে বিফল হয়, তাৰ পৰা ইয়াকে গম পোৱা যায় যে, উপযুক্তি প্ৰস্তুতি, সৰঞ্জাম আৰু সুৰক্ষা অবিহনে মিত্ৰশক্তিৰ দ্বাৰা ইউৰোপীয় অৱস্থান সমূহত সফল আক্ৰমণ সম্ভৱপৰ নহয়।
১৯৪২ চনৰ আগষ্টত মিত্ৰশক্তিয়ে এল আলামিনৰ ওপৰত দ্বিতীয় আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰে আৰু যথেষ্ট ক্ষয়-ক্ষতিৰ মাজেৰে হলেও মাল্টালৈ অতীৱ প্ৰয়োজনীয় যোগান ব্যৱস্থা পুণঃসং স্থাপিত কৰে ইয়াৰ কিছু মাহ পিছতে মিত্ৰশক্তিয়ে ইজিপ্তৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলায় আৰু অক্ষশক্তিক পৰাজিত কৰি লিবিয়াৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে। কেইদিন মান পাছতে ব্ৰিটেইন –আমেৰিকা সন্মিলিত সেনাই উত্তৰ আফ্ৰিকাত আক্ৰমণ চলায়, আৰু মিত্ৰশক্তি অধিকৃত অঞ্চলৰ সীমান্তলৈকে নিজৰ দখললৈ কৰে। ফ্ৰান্স উপনিবেশ আঁতৰি যোৱাৰ প্ৰত্যুত্তৰত হিটলাৰে ৱিচ্ছি অধিকৃত ফ্ৰান্স আক্ৰমণ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। যদিও ৱিচ্ছি সেনাই এই যুদ্ধ বিৰতি চুক্তিৰ উলংঘনৰ বিৰোধিতা নকৰে, তথাপিও জাৰ্মানীয়ে হস্তগত কৰাৰ আশংকাত নিজৰ নৌবহৰ সমূহ আঁতৰাই পঠিয়ায়। শলঠেকত পৰা অক্ষশক্তিয়ে টিউনিচিয়ালৈ অপসৰণ কৰে, যদিও ১৯৪৩ৰ মে' মাহত মিত্ৰশক্তিয়ে টিউনিচিয়াও হস্তগত কৰে।
মিত্ৰশক্তি দুৰ্বাৰ গতিৰে আগবাঢ়িল
thumb|[[মিত্ৰশক্তিৰ দ্বাৰা হামবাৰ্গত বোমাবৰ্ষণৰ ভিডিঅ']] thumb|১৯৪৩ চন ১ জুলাই, ছোভিয়েট Il-2 বিমানে কুৰ্স্কৰ যুদ্ধত জাৰ্মান সৈন্যৰ এটা গোটত আক্ৰমণ চলাইছে গুডাল-কেনেলৰ সফলতাৰ পাছত মিত্ৰশক্তিয়ে প্ৰশান্ত মহাসাগৰত জাপানৰ ওপৰত কেইবাটাও আক্ৰমণ চলায়। ১৯৪৩ ৰ মে' মাহত মিত্ৰশক্তিয়ে এলেউচিয়ান দ্বীপপূঞ্জৰ পৰা জাপানী সকলক নিষ্কাষ‍ কৰিবলৈ সৈন্যবল পঠায়, আৰু সোনকালেই ৰাবাউল(Rabaul) অবৰোধ কৰিবলৈ চাৰিওকাষৰ দ্বীপসমূহত অভিযান চলায়, আৰু মধ্য প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ গিলবাৰ্ট আৰু মাৰ্শ্বাল দ্বীপত জাপানী পৰিধি উলংঘন কৰে।. ১৯৪৪ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈ এই দুয়ুটা অভিযানতে মিত্ৰশক্তি সফল হয়, তদুপৰি কেৰ'লিন দ্বীপৰ ট্ৰুকত থকা এক বৃহৎ জাপানী ঘাটি ধ্বংস কৰিবলৈ সক্ষম হয়। এপ্ৰিল মাহত পশ্চিম নিউগিনি পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈও তেওঁলোকে অভিযান আৰম্ভ কৰে।
ইফালে ১৯৪৩চনৰ বসন্ত কালত ( আৰু গ্ৰীষ্মৰো কিছুদিন) জাৰ্মানী আৰু ছোভিয়েট বাহনীয়ে মধ্য ৰাছিয়াত বৃহৎ আৰু নিৰ্ণায়ক আক্ৰমণ সংঘটিত কৰিবলৈ প্ৰস্তুতি চলায়। .১৯৪৩ চনৰ ৪ জুলাইত জাৰ্মানীয়ে কুৰ্স্কত চহৰত থকা ছোভিয়েট সৈন্যৰ ওপৰত আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰি দিয়ে। কিন্তু এসপ্তাহৰ ভিতৰতে, ছোভিয়েট ৰ সুপৰিকল্পত আৰু গভীৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ সন্মুখত তেওঁলোকৰ অৱস্থা শোচনীয় হৈ পৰে, আৰু বিশ্বযুদ্ধত প্ৰথমবাৰৰ বাবে হিটলাৰে কোনো অভিযান আধাতে সামৰাৰ হুকুম দিব লগা হয়। এই সিদ্ধান্তই ৯ জুলাইৰ মিত্ৰশক্তিৰ চিচিলি অভিযানতো আংশিক প্ৰভাৱ পেলায়, আৰু ইটালীৰ পূৰ্ববৰ্তী বিফলতাসমূহৰ সুবিধা লৈ মিত্ৰশক্তিয়ে মুচ'লিনিক উৎখাত কৰি বন্দী কৰিবলৈ সক্ষম হয়।
১৯৪৩ৰ ছেপ্টেম্বৰৰ আগভাগতে, পশ্চিমীয়া মিত্ৰশক্তিয়ে ইটালীৰ মূল ভূ-খণ্ডত আক্ৰমণ চলায়, আৰু ইটালীক পৰাস্ত কৰি অস্ত্ৰসম্বৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰায়। প্ৰত্যুত্তৰত জাৰ্মানীয়ে ইটালীৰ সৈন্যসকলৰ পৰা অস্ত্ৰ কাঢ়ি লয়, আৰু মিত্ৰশক্তিৰ পৰা মূক্ত হৈ থকা ইটালীৰ অঞ্চলসমূহৰ নিয়ন্ত্ৰণ নিজৰ হাতলৈ আনে, আৰু লগে লগে এক কেইবা তৰপীয়া প্ৰতিৰক্ষা বেষ্টনী তৈয়াৰ কৰে। জাৰ্মানীৰ বিশেষ সৈন্যবলে মুচ'লিনিক উদ্ধাৰ কৰে, আৰু লগে লগে মুচ'লিনিয়ে জাৰ্মান অধিকৃত ইটালীত " সমাজতান্ত্ৰিক ইটালী"(Italian Social Republic). নামেৰে এখন কৰতলীয়া দেশৰ সৃষ্টি কৰে। ইতিমধ্যে নৱেম্বৰ মাহলৈ মিত্ৰশক্তিয়ে জাৰ্মান প্ৰতিৰক্ষা বেষ্টনীৰ তৰপ বিলাক এটা এটাকৈ ধ্বংস কৰি মূল বেষ্টনীত উপনীত হয়।
১৯৪৩ চনলৈ আটলাণ্টিকতো জাৰ্মানী বিস্তৰ ক্ষতিৰ সন্মুখীন হয়। মিত্ৰশক্তিৰ প্ৰত্যাক্ৰমণবোৰ ক্ৰমান্বয়ে সফলতাৰ দিশলৈ গতি কৰে আৰু জাৰ্মানীয়ে কেইবাখনো চাবমেৰিন যুদ্ধত হেৰুৱাই নিজৰ অভিযানসমূহ স্থগিত ৰাখিবলৈ বাধ্য হয়। ১৯৪৩ ৰ নৱেম্বৰত ৰুজভেল্ট আৰু চাৰ্চিল, শ্বাং-কেই-শ্বেক আৰু যোচেফ ষ্টেলিনৰ লগত ক্ৰমে কাইৰো আৰু তেহৰাণত মিলিত হয়। প্ৰথম বৈঠকত যুদ্ধৰোত্তৰ কালত জাপানী ভূ-খণ্ড ঘূৰাই দিয়া সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত হয়, আৰু দ্বিতীয় বৈঠকত সিদ্ধান্ত হয় যে, জাৰ্মানীৰ পৰাজয়ৰ তিনিমাহৰ পাছতে ছোভিয়েট ইউনিয়নে জাপানৰ বিৰূদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰিব। thumb|১৯৪৪ চনত [[উত্তৰ পূব ভাৰতৰ ইম্ফালত ব্ৰিটিছ সৈন্যই মৰ্টাৰ নিক্ষেপ কৰিছে]]
চীনে জাপানক ১৯৪৩ৰ নৱেম্বৰত পৰা আৰম্ভ হোৱা সাত সপ্তাহৰ এক ক্ষয়ংকৰী যুদ্ধত ব্ৰতী হবলৈ বাধ্য কৰে, আৰু মিত্ৰশক্তিৰ সহযোগিতাৰ প্ৰতীক্ষা কৰে। ১৯৪৪ জানুৱাৰীত মিত্ৰশক্তিয়ে মণ্টে কেচিন' ৰেখাত ইটালীৰ বিৰূদ্ধে এলানি দুৰ্বাৰ আক্ৰমণ চলায় আৰু এনিজ'ত সোমাই জাৰ্মান সৈন্যক অতিক্ৰম কৰি পিছফালৰ পৰাও আক্ৰমণ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। জানুৱাৰীৰ শেষলৈ ছোভিয়েট সৈন্যৰ বাৰম্বাৰ আক্ৰমণে জাৰ্মান বাহিনীক লেনিনগ্ৰাডৰ পৰাও খেদি পঠায় আৰু যুদ্ধৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া আৰু ঘাটক অবৰোধৰ অন্ত পেলায়। কিন্তু তাৰ পৰবৰ্তী ছোভিয়েট আক্ৰমণ জাৰ্মানীৰ উত্তৰ সেনা গোটে স্বাধীনতাকামী ইষ্টনিয়ান সকলৰ সহযোগত প্ৰতিহত কৰে। এই বিফলতাই বাল্টিক অঞ্চলত আন ছোভিয়েট অভিযান সমূহো স্থবিৰ কৰি তোলে। ১৯৪৪ চনৰ মে মাহলৈ ছোভিয়েট সেনাই ক্ৰিমিয়া মুক্ত কৰে, ইউক্ৰেইনৰ পৰা অক্ষশক্তিক খেদি পথায় আৰু ৰোমানিয়াতো অনুপ্ৰৱেশ কৰাৰ চেষ্টা চলাই যদিও সফল হব নোৱাৰে। ইটালীত মিত্ৰশক্তিয়ে আবিৰত অগ্ৰগতি লাভ কৰে আৰু কেইবাটাও জাৰ্মান সৈন্য গোটক পৰাস্ত কৰি ৪ জুনত ৰোম অধিকাৰ কৰে।
মিত্ৰশক্তিৰ বিজয় চমু চাপি আহিল
thumb|১৯৪৪ চনৰ ৬ জুন, মিত্ৰশক্তিৰ নৰ্মাণ্ডি আক্ৰমণ thumb|১৯৪৪ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ৰে'ড আৰ্মিৰ সেনা আৰু আহিলাসমূহ এখন নদী পাৰ কৰোৱা হৈছে
১৯৪৪ চনত ৬ জুন (যাক ( D-Day) বুলি জনা যায়), চোভিয়েতে অনুৰোধ কৰাৰ তিনি বছৰৰ পাছত, পশ্চিমীয়া মিত্ৰশক্তিয়ে উত্তৰ ফ্ৰান্স আক্ৰমণ কৰে. মিত্ৰশক্তিৰ কেইবাটাও সৈন্যগোটক ইটালীৰ পৰা আঁতৰাই আনি, দক্ষিণ ফ্ৰান্সো আক্ৰমণ কৰিবলৈ দিয়া হয়। এই দুয়ুক্ষেত্ৰতে মিত্ৰশক্তিয়ে সফলতা লাভ কৰি পেৰিচৰ সকলো জাৰ্মান সৈন্যগোটকে পৰাস্ত কৰে। মুক্ত ‌ফ্ৰান্সৰ সামৰিক সহযোগেৰে স্থানীয় প্ৰতিৰোধী সকলে অক্ষশক্তিৰ হাতৰ পৰা ২৫ আগষ্টত পেৰিচক স্বাধীন কৰে, আৰু পশ্চিমীয়া মিত্ৰশক্তিয়ে বছৰৰ শেষৰ ফাললৈ ইউৰোপৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ পৰা জাৰ্মান সেনাক ক্ৰমাগত ভাৱে পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰে। অৱশ্যে নেডাৰলেণ্ডৰ ফালৰ পৰা বায়ুসেনাৰ সহযোগত জাৰ্মানীৰ উত্তৰাঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ কৰা এক প্ৰচেষ্টা বিফল হয়। ইয়াৰ পাছতে মিত্ৰশক্তিয়ে পুনৰ জাৰ্মানীত সোমাবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও 'ৰান নদী' পাৰ হবলৈ সক্ষম নহয়। জাৰ্মানীৰ অন্তিম প্ৰতিৰক্ষা বেষ্টনীৰ সন্মুখীন হোৱাৰ ফলত, ইটালীতো মিত্ৰশক্তিৰ অগ্ৰগতি লেহমীয়া হয়।
২২ জুনত বেলাৰুচত ছোভিয়েট সৈন্যই এক কৌশলগত আক্ৰমণ চলায়, যাৰ ফলশ্ৰুতিত জাৰ্মানীৰ আৰ্মি গ্ৰুপ চেণ্টাৰ প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হয়। তাৰ কিছু পিছতেই চোভিয়েতৰ আন এক কৌশলগত আক্ৰমণে পশ্চিম ইউক্ৰেইন আৰু পূব-পোলেণ্ডৰ পৰা জাৰ্মানীক অপসাৰিত কৰে। চোভিয়েতৰ সফল অগ্ৰগতিয়ে পোলেণ্ডৰ স্থানীয় প্ৰতিৰোধী শক্তি বিলাককো কেইবাটাও বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰিবলৈ উৎসাহ দিয়ে; ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল বাৰ্শ্ব' আৰু দক্ষিণৰ ফালে হোৱা শ্লোভাক বিদ্ৰোহ। অৱশ্যে এই বিদ্ৰোহ বিলাকক ছোভিয়েট সেনাই সহায় কৰা নাছিল, আৰু জাৰ্মান প্ৰশাসনে এই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ৰে'ড আৰ্মিৰ পূব ৰোমানিয়াত কৌশলগত আক্ৰমণে তাত থকা জাৰ্মান সামৰিক শক্তিক অৱৰোধ কৰি ধ্বংস কৰে। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ৰোমানিয়া আৰু বুলগেৰীয়াত জাৰ্মান সমৰ্থিত চৰকাৰৰ পতন হয় আৰু দুইখন দেশেই মিত্ৰশক্তিৰ লগত হাত মিলায়। thumb|left|ৱাৰ্শ্ব' বিদ্ৰোহৰ সময়ত পোলেণ্ডৰ বিদ্ৰোহী সৈন্য, এই বিদ্ৰোহত ২,০০,০০০ আসামৰিক লোকৰ মৃত্যু হয়।
১৯৪৪ চনত ছেপ্টেম্বৰ মাহত ৰে'ড আৰ্মি যুগোশ্লাভিয়াৰ ফালে অগ্ৰসৰ হয়, আৰু অৱৰোধৰ আশংকাত জাৰ্মান সেনাৰ' E' আৰু' F' গোট, গ্ৰীচ, আলবেনিয়া আৰু যুগোশ্লাভিয়াৰ পৰা আঁতৰি যায়। ইতিমধ্যে, মাৰ্শ্বাল জচিপ ব্ৰ'জ টিটোৰ নেতৃত্বত কমিউনিষ্ট বিছিন্নতাবাদী সকলে উপৰ্যুপৰি গেৰিলা আক্ৰমণ কৰি যুগোশ্লাভিয়াৰ অধিকাংশ ভূ-খণ্ড হস্তগত কৰিছিল আৰু দক্ষিণৰ ফালে জাৰ্মান সৈন্যক ব্যস্ত কৰি ৰাখিছিল। উত্তৰ চাৰ্বিয়াত বুলগেৰীয়াৰ সৈন্যৰে সমৰ্থিত ৰে'ড আৰ্মিয়ে বিছিন্নতা বাদী সকলক সহায়ৰ হাত আগবঢ়ায় আৰু ২০ ছেপ্টেম্বৰত ৰাজধানী বে'লগ্ৰেড অধিকাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। তাৰ কেইদিন মান পিছতে ছোভিয়েট সকলে জাৰ্মান অধিকৃত হাংগেৰীৰ ওপৰত ভয়ংকৰ আক্ৰমণ চলায়, আৰু ১৯৪৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত বুডাপেষ্ট অধিকাৰ নকৰালৈকে এই আক্ৰমণ অব্যাহত থাকে। বালকান অঞ্চলত ৰে'ড আৰ্মিৰ আকৰ্ষণীয় বিজয়ৰ বিপৰীতে, কাৰেলিয়ান যোজক যোজকত ফিনলেণ্ডন প্ৰতিৰক্ষা অতিক্ৰম কৰাত ছোভিয়েট সৈন্য বিফল হয় আৰু বাধ্য হৈ 'চোভিয়েত-ফিনলেণ্ড সন্ধিত'(Soviet-Finnish armistice) স্বাক্ষৰ কৰে। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ফিনলেণ্ডেও মিত্ৰশক্তিত যোগদান কৰে।
জুলাই মাহৰ আৰম্ভণিৰ সময়ছোৱাত পশ্চিম এছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল সেনাই, অসমত জাপানী অৱৰোধ ভংগ কৰে আৰু জাপানী সৈন্যক চিণ্ডৱিন (Chindwin ) নদীলৈকে অপসাৰিত কৰে, ইতিমধ্যে চীনেও মিটকিনা (Myitkyina) অধিকাৰ কৰে। চীনত জাপানী সৈন্যই অধিক সফলতা লাভ কৰে, জুনৰ মাজভাগত তেওঁলিকে শ্বাংছা অধিকাৰ কৰে আৰু আগষ্টৰ আৰম্ভণিতে হেংয়াং চহৰো হস্তগত কৰে। ইয়াৰ পাছতে জাপানে চীনৰ গুৱাংঝী প্ৰদেশ আক্ৰমণ কৰে, আৰু চীনা সৈন্যৰ বিৰূদ্ধে গুইলিন আৰু লিউঝ'উ'(Guilin and Liuzhou)ত তিনিখন যুদ্ধত জয়লাভ কৰে। ইয়াৰ বিজয়ৰ দ্বাৰা তেওঁলোকে চীন আৰু ইণ্ডোচীনত থকা তেওঁলোকৰ সৈন্যদল সমূহৰ মাজত পোনপটীয়া যোগাযোগ স্থাপন কৰিবলৈ সক্ষম হয়।
ইতিমধ্যে প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত আমেৰিকাই জাপানী প্ৰতিৰক্ষা বেষ্টনী ক্ৰমান্বয়ে সংকুচিত কৰি আনে। ১৯৪৪ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাই মেৰিয়ানা আৰু পালাউ (offensive against the Mariana and Palau islands) দ্বীপত আক্ৰমণ চলায়, আৰু ফিলিপাইন সাগৰৰ যুদ্ধত (Battle of the Philippine Sea) জাপানৰ বিৰূদ্ধে নিৰ্ণায়ক জয় সাব্যস্ত কৰে। এই পৰাজয়ৰ ফলশ্ৰুতিত জাপানী প্ৰধানমন্ত্ৰী ট'জ' (Tōjō) ই পদত্যাগ কৰিব লগাত পৰে আৰু আমেৰিকাই জাপানৰ গৃহদ্বীপসমূহত বৃহৎ বিমান আক্ৰমণ চলাব পৰাকৈ কেইবাটাও বিমানঘাটী লাভ কৰে। অক্টোবৰৰ শেষৰ ফালে আমেৰিকান সৈন্যই ফিলিপাইনচৰ লেয়েট দ্বীপ আক্ৰমণ কৰে; আৰু তাৰ কেইদিন পাছতেই মিত্ৰশক্তিৰ নোসেনাই লেয়েট উপসাগৰত এক বৃহৎ বিজয় লাভ কৰে, এই লেয়েট উপসাগৰৰ যুদ্ধক(Battle of Leyte Gulf) ইতিহাসৰ সৰ্ববৃহৎ নৌযুদ্ধ সমূহৰ এখন বুলি জনা যায়।
অক্ষশক্তিৰ পতন আৰু মিত্ৰশক্তিৰ বিজয়
right|thumb|১৯৪৫ চনৰ এপ্ৰিলত এলবে নদীৰ [[:en:Elbe River|(Elbe) পূব পাৰে আমেৰিকা আৰু ৰাছিয়াৰ সৈন্যবাহিনী মিলিত হৈছে]] ১৯৪৪ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰ, জাৰ্মানীয়ে নিজৰ অন্তিম সমল আৰু শক্তি একগোট কৰি পশ্চিম প্ৰান্তৰ এদ্ৰেনচত মিত্ৰশক্তিৰ বিৰূদ্ধে এক বৃহৎ প্ৰত্যাক্ৰমণ(a massive counter-offensive in the Ardennes) আৰম্ভ কৰে, উদ্দেশ্য আছিল এণ্টৱেৰ্পত(Antwerp) থকা প্ৰধান যোগান বন্দৰ হস্তগত কৰা আৰু মিত্ৰশক্তিৰ সৈন্যবাহিনীক বেৰি ধৰি তেওঁলোকক এক ৰাজনৈতিক বুজাবুজিলৈ আহিবলৈ বাধ্য কৰা। জানুৱাৰী মাহলৈ জাৰ্মানীৰ এই আক্ৰমণ প্ৰত্যাহত কৰা হয় আৰু তেওঁলোকৰ ৰণনৈতিক উদ্দেশ্য সমূলি বিফল হয়। ইটালীত জাৰ্মান প্ৰতিৰক্ষা বেষ্টনীৰ সমুখত মিত্ৰশক্তিয়ে স্থিতাৱস্থা বাহাল ৰাখে। ১৯৪৫ৰ জানুৱাৰী মাহৰ মাজভাগত চোভিয়েতে পোলেণ্ড আক্ৰমণ কৰি ৱিষ্টুলাৰ পৰা জাৰ্মানীৰ অ'ডেৰ নদীলৈকে আগবাঢ়ি যায়, আৰু পূৰ্ব-প্ৰুচিয়া হস্তগত কৰে। ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত আমেৰিকা, ইংলেণ্ড আৰু ৰাছিয়াৰ নেতা সকল য়াল্টা সন্মিলনত মিলিত হয়। .এই সন্মিলনত নেতা সকল, যুদ্ধৰ পৰবৰ্তী কালত জাৰ্মানীৰ ভূ-খণ্ডৰ অধিকাৰ আৰু চোভিয়েতে জাপানৰ বিৰূদ্ধে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সময় সম্পৰ্কে একমতত উপনীত হয়।
ফেব্ৰুৱাৰীত চো্ভিয়েতে চিলেচিয়া(Silesia)আৰু পমেৰানিয়া(Pomerania) আক্ৰমণ কৰে আৰু পশ্চিমীয়া মিত্ৰশক্তিয়ে পশ্চিম জাৰ্মানীত প্ৰৱেশ কৰি ৰাইন নদীৰ ওচৰ চাপে। মাৰ্চ মাহলৈ মিত্ৰশক্তিয়ে ৰুৰ চহৰৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশে ৰাইন নদী অতিক্ৰম কৰি জাৰ্মান সৈন্যৰ B গোটক বেৰি ধৰে ,আৰু চোভিয়েত সৈন্য ভিয়েনালৈ অগ্ৰসৰ হয়। এপ্ৰিলৰ আৰম্ভণিতে মিত্ৰশক্তিয়ে ইটালী অতিক্ৰম কৰি পশ্চিম জাৰ্মানীত ভৰি দিয়ে আৰু ছোভিয়েট সৈন্যই বাৰ্লিনৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলায়। এপ্ৰিলৰ আৰম্ভণিতে মিত্ৰশক্তিয়ে ইটালী অতিক্ৰম কৰি পশ্চিম জাৰ্মানীত ভৰি দিয়ে আৰু শেষৰ ফালে ছোভিয়েট সৈন্যই বাৰ্লিনৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলায়। ২৫ এপ্ৰিলৰ দিনা দুয়ুদলৰ সৈন্যৰ এলবে নদীৰ পাৰত প্ৰত্যক্ষ ভাৱে মিলিত হয়। ১৯৪৫ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ৰেইখষ্টেগৰ(Reichstag) পতন হয়, লগে লগে তৃতীয় ৰেইখৰ পৰাজয়ৰ সংকেতধ্বনি বাজি উঠে। left|upright|thumb|[[বাৰ্লিনৰ এক যুদ্ধবিধ্বস্ত ৰাজপথ, ৩ জুলাই ১৯৪৫]]
এই কালছোৱাত বিভিন্ন দেশৰ নেতৃত্বৰ সাল সলনি হয়। ১২ এপ্ৰিলত ৰুজভেল্টৰ মৃত্যু হোৱাত হে'ৰী ট্ৰুমেন আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰপতি অধিষ্ঠিত হয়। ২৮ এপ্ৰিলত ইটালীৰ বিচ্ছিন্নতা বাদী সকলে বেনিট' মুচ'লিনিক হত্যা কৰে। দুদিনৰ পিছত হিটলাৰেও আত্মহত্যা কৰে, আৰু গ্ৰেণ্ড এডমিৰেল কাৰ্ল ডনিট্‌জে(Karl Dönitz) নাজী বাহিনীৰ দ্বায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।
২৯ এপ্ৰিলত ইটালীত জাৰ্মান সৈন্যই আত্মসমৰ্পণ কৰে। ৭ মে'ত ৰেইমচত (Reims) জাৰ্মান আত্মসমৰ্পণৰ সন্ধি(German instrument of surrender)স্বাক্ষৰ কৰা হয় আৰু ৮ মে'ত বাৰ্লিনত আনুস্থানিক ভাৱে গ্ৰহণ কৰা হয়। তথাপিও প্ৰাগত জাৰ্মান আৰ্মি গ্ৰুপ চেণ্টাৰে ১১ মে' লৈকে প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে।
প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় ৰণক্ষেত্ৰত, ফিনিপাইনী ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল সেনাৰ সহযোগত আমেৰিকান সেনাই অগ্ৰগতি লাভ কৰে আৰু ১৯৪৫ চনৰ এপ্ৰিললৈ লেয়েট পূণৰোদ্ধাৰ(clearing Leyte) কৰে। কৰে। ১৯৪৫ চনৰ জানুৱাৰীত তেওঁলোকে লুজ'নত ভৰি দিয়ে(landed on Luzon) আৰু মাৰ্চত মেনিলা অধিকাৰ কৰে। এই ভয়ংকৰ যু্দ্ধই মেনিলাক ধ্বংসস্তুপত পৰিণত কৰে। তথাপিও লুজ'ন(Luzon), মিনাদানাও(Mindanao), আদি দ্বীপসমূহত মহাসমৰৰ শেষলৈকে চেগা চোৰোকাকৈ যুদ্ধ চলি থাকে।
thumb|upright|১৯৪৫ চনৰ ৯ আগষ্টত [[নাগাচাকিত পাৰমানৱিক বোমা বিষ্ফোৰণৰ দৃশ্য। ]] ১৯৪৫ চনৰ মে' মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ সৈন্যই বৰ্ণিঅ'ত পদাৰ্পন কৰি তাৰ তৈলক্ষেত্ৰসমূহ হস্তগত কৰে। ইংলেণ্ড, আমেৰিকা আৰু চীনৰ সন্মিলিত সৈন্য বাহিনীয়ে মাৰ্চ মাহত উত্তৰ ব্ৰহ্মদেশত জাপানক পৰাস্ত কৰে আৰু ৩ মে'ত ইংৰাজ সৈন্য ৰেংগুনত পদাৰ্পণ কৰে। চীনেও ১৯৪৫ চনৰ ৬ এপ্ৰিলৰ পৰা ৭ জুনলৈকে হোৱা পশ্চিম হুনান যুদ্ধৰে প্ৰত্যক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। আমেৰিকাৰ সৈন্য জাপানৰ দিশেও অগ্ৰসৰ হৈ, মাৰ্চত 'আইৱ' জিমা'(Iwo Jima) আৰু জুনৰ শেষলৈ অকিনাৱা(Okinawa) অধিকাৰ কৰে। আমেৰিকাৰ বোমাৰু বিমানে বহুতো জাপানী চহৰ ধ্বংসস্তূপত পৰিণত কৰে আৰু তেওঁলোকৰ চাবমেৰিন বিলাকে জাপানৰ আমদানি পথ বিলাক বিচ্ছিন্ন কৰি পেলায়।
১১ জুলাইত মিত্ৰশক্তিৰ নেতৃত্ব জাৰ্মানীৰ পট্চডেম সন্মিলনত (Potsdam Conference) মিলিত হয়। তেওঁলোকে জাৰ্মানীৰ ভূ-খণ্ডৰ আধিকাৰ সম্বন্ধে কৰা আগতীয়া চুক্তিত অটল থাকিবলৈ সিদ্ধান্ত কৰে, আৰু জাপানক নিশ্চৰ্ত আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ পুনৰবাৰ দাবী জনায়, আৰু ইয়াৰ অন্যথা হ'লে জাপান অনতিপলমে সম্পূৰ্ণ ধ্বংস্তূপত পৰিণত হব বুলি বিশেষভাৱে সকীয়াই দিয়ে। এই সময়তে ইংলেণ্ডত সাধাৰণ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয় আৰু চাৰ্চিলক অপসাৰিত কৰি ক্লীমেণ্ট এট্‌লি ব্ৰিটেইনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী পদত অভিষিক্ত হয়। জাপানে পট্চডেমৰ চৰ্তসমূহ একেৰাহে উপেক্ষা কৰি অহাত, আগষ্টৰ আৰম্ভণিতে আমেৰিকাই জাপানৰ হিৰোছিমা আৰু নাগাচাকি চহৰত পাৰমাণৱিক বোমা নিক্ষেপ কৰে। এই দুই বোমা পেলোৱাৰ মাজতে য়াল্টা চুক্তি অনুসৰি ছোভিয়েট ৰাছিয়াই জাপান অধিকৃত মাঞ্চুৰিয়া আক্ৰমণ কৰে, আৰু জাপানৰ সৰ্ববৃহৎ সামৰিক শক্তি ক্বোৱাণ্টাং সেনাক সহজে পৰাস্ত কৰে। ৰে'ড আৰ্মিয়ে চাখালিন(Sakhalin) আৰু কুৰিল দ্বীপো (Kuril Islands) জয় কৰে। ১৯৪৫ চনৰ ১৫ আগষ্টত জাপানে আত্মসমৰ্পণ কৰে, ১৯৪৫ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত আমেৰিকান যুদ্ধজাহাজ ইউ এচএচ মিছৌৰিৰ(USS Missouri) ডেকত আত্মসমৰ্পণ দলিল(surrender documents) স্বাক্ষৰ কৰা হয়, আৰু ইয়াৰ লগে লগে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পৰে।
যুদ্ধোত্তৰ ঘটনাৱলী
thumb|৫ জুন, ১৯৪৫ চনত বাৰ্লিনত সৰ্ব্বোচ্চ অধিনায়কসকল: [[বাৰ্নাৰ্ড মণ্টগ'মেৰি, ড'ৱাইট ডি, আইছেনহাৱাৰ, জৰ্জি ঝুকভ আৰু জঁ দি লাটে দি টেছিনি]]
মিত্ৰশক্তিয়ে অধিকৃত অষ্ট্ৰিয়া আৰু জাৰ্মানীৰ অংশসমূহত প্ৰশাসন আৰম্ভ কৰে। অষ্ট্ৰিয়াক এখন নিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰৰ ৰূপে গণ্য কৰা হয়। আনহাতে জাৰ্মানীক পূব আৰু পশ্চিম এই দুই ভূ-খণ্ডত ভাগ কৰা হয়। পশ্চিম জাৰ্মানীৰ কৰ্তৃত্ব পশ্চিম মিত্ৰশক্তিৰ হাতত আছিল, আৰু পূব জাৰ্মানীৰ কৰ্তৃত্ব দিয়া হৈছিল ছোভিয়েট সংঘ ৰাজ্যক। জাৰ্মানীৰ পৰা নাজীবাদ অপসাৰণ কৰিবলৈ নাজী যুদ্ধ অপৰাধী সকলক ন্যুৰেমবাৰ্গ বিচাৰৰ (Nuremberg Trials) জৰিয়তে বিচাৰ কৰা হয়, আৰু ক্ষমতাত থকা নাজীসকলক অপসাৰণ কৰা হয়। অৱশ্যে ক্ৰমান্বয়ে বিচাৰ ব্যৱস্থা ক্ষমাদানৰ প্ৰতি চালিত হয়, আৰু প্ৰাক্তন-নাজী সকলক পশ্চিম জাৰ্মানীৰ মূলসূঁতিৰ লগত চামিল হ'বলৈ দিয়া হয়।
জাৰ্মানীয়ে যুদ্ধৰ আগৰ (১৯৩৭) ভূ-খণ্ডৰ প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ হেৰুৱাব লগীয়া হয়। পূব অংশৰ 'ছিলেছিয়া', 'নিউমাৰ্ক' আৰু 'পমেৰেনিয়া'-ৰ সৰহ অংশই পোলেণ্ডৰ অধীনলৈ আহে। 'পূব প্ৰুছিয়া' পোলেণ্ড আৰু ছোভিয়েট সংঘৰাষ্ট্ৰৰ মাজত দ্বিখণ্ডিত কৰা হয়, আৰু প্ৰায় ৯ নিযুত জাৰ্মান লোকক এই অঞ্চলৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয়। চেক'শ্ল'ভাকিয়াৰ অন্তৰ্গত ছাডেটেনলেণ্ডৰপৰাও ৩ নিযুত জাৰ্মানক বহিষ্কাৰ কৰা হয়। বহিষ্কৃত জাৰ্মান লোকসকল জাৰ্মানীৰ মূল ভূ-খণ্ডলৈ যাবলগীয়া হৈছিল। ১৯৫০-ৰ দশকত পশ্চিম জাৰ্মানীৰ এক পঞ্চমাংশ লোক এই বহিষ্কৃত সকলৰ একোজন আছিল। ছোভিয়েট সংঘই 'কাৰ্জন সীমা'ৰ (Curzon line) পূবে অৱস্থিত পোলেণ্ডৰ অংশ অধিগ্ৰহণ কৰি ২ নিযুত পোলেণ্ড-দেশীয় লোকক বহিষ্কাৰ কৰিছিল। লগতে পূব ৰোমানিয়া, আৰু পূব ফিনলেণ্ডৰ কিছু অংশ আৰু তিনিওখন বাল্টিক দেশ (Baltic states) ছোভিয়েট সংঘই অধিগ্ৰহণ কৰে।. thumb|ব্ৰিটেইনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[উইনষ্টন চাৰ্চিল-এ ইউৰোপত বিজয়ৰ দিৱস-ৰ দিনটোত লণ্ডনত সমবেত লোকলৈ 'বিজয়-ৰ চিন' "Victory Sign" প্ৰদৰ্শন কৰিছে। ]]
যুদ্ধৰ পাছত শান্তি অক্ষুণ্ণ ৰাখিবলৈ মিত্ৰশক্তিয়ে ৰাষ্ট্ৰসংঘ গঠন কৰে, আৰু আনুষ্ঠানিক ভাৱে ১৯৪৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰ তাৰিখে 'ৰাষ্ট্ৰসংঘ' স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৮ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘই মানৱাধিকাৰৰ সৰ্বজনীন ঘোষণা (Universal Declaration of Human Rights) প্ৰকাশ কৰে আৰু সকলো সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ বাবে ইয়াক এক সাধাৰণ মান হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। বিশ্বযুদ্ধত বিজয়ী মিত্ৰপক্ষৰ শক্তিশালী দেশ, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, ছোভিয়েট সংঘ, চীন, ব্ৰিটেইন আৰু ফ্ৰান্স ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ 'নিৰাপত্তা পৰিষদ'ৰ স্থায়ী সদস্য নিযুক্ত হয়। যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ আগেয়েই মিত্ৰপক্ষৰ পাশ্চাত্য দেশসমূহ আৰু ছ'ভিয়েট সংঘৰ মাজৰ মিত্ৰতাত যতি পৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।
জাৰ্মানীক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰি দুখন স্বাধীন ৰাজ্য, ক্ৰমে 'পশ্চিম জাৰ্মানী' (Federal Republic of Germany) আৰু 'পূব জাৰ্মানী' ([German Democratic Republic]]) গঢ়ি তোলা হৈছিল। এই দুই জাৰ্মান দেশৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল পাশ্চাত্য মিত্ৰশক্তি আৰু ছ'ভিয়েট শক্তিয়ে অধিগ্ৰহণ কৰা জাৰ্মান ভূখণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি। ইউৰোপৰ বাকী অংশতো পাশ্চাত্য প্ৰভাৱশালী আৰু ছোভিয়েট প্ৰভাৱশালী অংশ হিচাপে বিজাভিত হৈছিল। পূব আৰু মধ্য ইউৰোপত বেছিভাগ দেশেই ছোভিয়েট প্ৰভাৱান্বিত আছিল আৰু এই দেশসমূহত ছোভিয়েট ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষ পৃষ্ঠপোষকতাত কমিউনিষ্ট শাসন প্ৰচলিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলতেই পোলেণ্ড, হাংগেৰী, চেক'শ্ল'ভাকিয়া, ৰোমানিয়া, আলবেনিয়া, আৰু পূব জাৰ্মানী দেশকেইখন ছোভিয়েট দেশৰ পুতলা-ৰাজ্য হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। যুগোশ্লাভিয়াৰ কমিউনিষ্ট চৰকাৰে সম্পূৰ্ণ স্বাধীন নীতি গ্ৰহণ কৰাৰ বাবে ছোভিয়েটৰ লগত তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কৰ অৱনতি হয়।
দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পাছত দুটা বৃহৎ সামৰিক মিত্ৰশক্তি গঢ়ি উঠে, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নেতৃত্ব দিয়া 'নেটো' (NATO), আৰু ছোভিয়েট নেতৃত্বাধীন 'ৱাৰ্ছ শক্তি' (Warsaw Pact); এই দুই শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক আৰু সামৰিক প্ৰভাৱ বিস্তাৰৰ বাবে হোৱা প্ৰতিযোগিতাৰ ফলতে দীৰ্ঘকালীন 'শীতল যুদ্ধ'ৰ ( Cold War) আৰম্ভ হয়।