cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
লাক্সেমবাৰ্গ
খ্ৰীষ্টীয় ৯৬৩ চনৰ আগতে
লাক্সেমবাৰ্গৰ খ্ৰীষ্টানীকৰণো এই যুগত পৰে আৰু সাধাৰণতে সপ্তম শতিকাৰ শেষৰ ফালে বুলি কোৱা হয়। এই প্ৰসংগত আটাইতকৈ বিখ্যাত ব্যক্তিজন হৈছে উইলিব্ৰৰ্ড, নৰ্থামব্ৰিয়ান মিছনেৰী সন্ত, যিয়ে আন সন্ন্যাসীসকলৰ সৈতে মিলি ৬৯৮ খ্ৰীষ্টাব্দত এচেটাৰ্নাচৰ মঠ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁৰ সন্মানত বছৰি হুইট মঙলবাৰে এচটাৰ্নাচৰ উল্লেখযোগ্য নৃত্য শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত হয়। কেইটামান শতিকাৰ বাবে এই মঠটো উত্তৰ ইউৰোপৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী মঠত পৰিণত হ’ব। সম্পূৰ্ণৰূপে সোণৰ চিয়াঁহীৰে লিখা এচটাৰ্নাকৰ ক'ডেস্ক অৰেয়াছ, যিটো এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ জীয়াই থকা কোডেস্ক, ইয়াত একাদশ শতিকাত প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। তথাকথিত সম্ৰাটৰ বাইবেল আৰু তৃতীয় হেনৰীৰ সোণালী শুভবাৰ্তাও এই সময়ত এচটাৰ্নাকত প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, যেতিয়া মধ্যযুগত স্ক্ৰিপ্টৰিয়ামত কিতাপৰ উৎপাদনৰ শিখৰত উপনীত হৈছিল।
লাক্সেমবাৰ্গ কাউণ্টিৰ উত্থান আৰু সম্প্ৰসাৰণ (৯৬৩–১৩১২)
৮৪৩ চনত ভাৰ্ডন সন্ধিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি যেতিয়া কেৰ'লিংগিয়ান সাম্ৰাজ্য একাধিকবাৰ বিভক্ত হয়, আজিৰ লাক্সেমবাৰ্গৰ ভূখণ্ড ক্ৰমাগতভাৱে মধ্য ফ্ৰান্সিয়া ৰাজ্যৰ (৮৪৩–৮৫৫), লথাৰিঞ্জিয়া ৰাজ্য (৮৫৫-৯৫৯) আৰু শেষত ডচি অৱ... লৰেইন (৯৫৯–১০৫৯), যিখন নিজেই পবিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজ্যত পৰিণত হৈছিল।
লাক্সেমবাৰ্গৰ লিপিবদ্ধ ইতিহাস ৯৬৩ চনত ট্ৰাইয়াৰৰ চেণ্ট মেক্সিমিন এবেৰ সৈতে হোৱা বিনিময় আইনৰ জৰিয়তে বক শিলৰ ওপৰত অৱস্থিত লুচিলিনবাৰ্হক(বৰ্তমান লাক্সেমবাৰ্গ দুৰ্গ) অধিগ্ৰহণৰ পৰা আৰম্ভ হয়। এই দুৰ্গৰ চাৰিওফালে ক্ৰমান্বয়ে এখন চহৰৰ বিকাশ ঘটিছিল, যিখন লৰেইনৰ ডাচিৰ ভিতৰত এক বৃহৎ কৌশলগত মূল্যৰ ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছিল। বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি ছিগফ্ৰাইডৰ বংশধৰসকলে দুৰ্গটো সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল আৰু ১০৮৩ চনৰ ভিতৰত ইয়াৰে এজন কনৰাড প্ৰথমে প্ৰথমে নিজকে "লাক্সেমবাৰ্গৰ কাউণ্ট" বুলি কয়, আৰু ইয়াৰ লগে লগে ফলপ্ৰসূভাৱে লাক্সেমবাৰ্গৰ স্বাধীন কাউণ্টি (যিখন এতিয়াও এটা... পবিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত ৰাষ্ট্ৰ)।
ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে লাক্সেমবাৰ্গৰ কাউণ্টসকলে ধন-সম্পত্তি আৰু ক্ষমতা যথেষ্ট লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল আৰু মেউজ নদীৰ পৰা ম'জেললৈকে নিজৰ ভূখণ্ড সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। হেনৰী পঞ্চম ব্লণ্ডৰ ৰাজত্বকাললৈকে ব্লণ্ড, বিটবাৰ্গ, লা ৰ'চে-এন-আৰ্ডেন, ডাৰবাই, আৰ্লন, থিয়নভিল, মাৰ্ভিল, লংৱি আৰু ১২৬৪ চনত প্ৰতিযোগী কাউণ্টি অৱ ভিয়াণ্ডেন (আৰু ইয়াৰ সৈতে ছেইণ্ট ভিথ আৰু শ্ব্লেইডেন)ৰ হাতত আছিল হয় প্ৰত্যক্ষভাৱে সংযুক্ত কৰা হৈছে নহয় লাক্সেমবাৰ্গ কাউণ্টিত অধীনস্থ ৰাজ্যত পৰিণত হৈছে। তেওঁলোকৰ ক্ষমতা বৃদ্ধিৰ সময়ত একমাত্ৰ ডাঙৰ বিপৰ্যয় আছিল ১২৮৮ চনত, যেতিয়া হেনৰী ষষ্ঠ আৰু তেওঁৰ তিনিজন ভাতৃৰ মৃত্যু হয় ৱৰিংগেন যুদ্ধত, আনহাতে তেওঁলোকে লিমবাৰ্গৰ ডাচিকো নিজৰ ৰাজ্যত যোগ কৰাৰ বিফল চেষ্টা কৰে। কিন্তু পৰাজয়ৰ পিছতো ৱৰিংগেন যুদ্ধই লাক্সেমবাৰ্গৰ কাউণ্টসকলক সামৰিক গৌৰৱ লাভ কৰাত সহায় কৰিছিল, যাৰ আগতে তেওঁলোকৰ অভাৱ আছিল, কাৰণ তেওঁলোকে বেছিভাগেই উত্তৰাধিকাৰ, বিবাহ আৰু ফিফডমৰ দ্বাৰা নিজৰ ভূখণ্ড বৃদ্ধি কৰিছিল।
লাক্সেমবাৰ্গৰ কাউণ্টসকলৰ আৰোহণৰ শিখৰত উপনীত হয় যেতিয়া সপ্তম হেনৰী ৰোমানসকলৰ ৰজা, ইটালীৰ ৰজা আৰু শেষত ১৩১২ চনত পবিত্ৰ ৰোমান সম্ৰাট হয়।
সোণালী যুগ: মধ্য ইউৰোপত আধিপত্যৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা লাক্সেমবাৰ্গৰ ঘৰ (১৩১২–১৪৪৩)
সপ্তম হেনৰীৰ সম্ৰাট হিচাপে আৰোহণ কৰাৰ লগে লগে হাউচ অৱ লাক্সেমবাৰ্গৰ বংশই পবিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যত শাসন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাই নহয়, মধ্য ইউৰোপৰ অন্যান্য অংশতো দ্ৰুতগতিত ক্ৰমাৎ প্ৰভাৱ পেলাবলৈ আৰম্ভ কৰে।
হেনৰীৰ পুত্ৰজন দ্য ব্লাইণ্ড লাক্সেমবাৰ্গৰ কাউণ্ট হোৱাৰ উপৰিও বোহেমিয়াৰ ৰজাও হয়। লাক্সেমবাৰ্গৰ ইতিহাস আৰু লোককথাৰ এজন প্ৰধান ব্যক্তিত্ব হৈয়েই আছে আৰু বহু ইতিহাসবিদে তেওঁক মধ্যযুগীয় যুগৰ শূৰত্বৰ প্ৰতিমূৰ্তি বুলি গণ্য কৰে। ১৩৪০ চনত শ্বুবাৰফ'ৱাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা আৰু ১৩৪৬ চনত ক্ৰেচি যুদ্ধত বীৰত্বপূৰ্ণ মৃত্যুৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। জন ব্লাইণ্ডক লাক্সেমবাৰ্গত জাতীয় নায়ক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে লাক্সেমবাৰ্গৰ ঘৰৰ আৰু তিনিজন সদস্যই পবিত্ৰ ৰোমান সম্ৰাট আৰু বোহেমিয়ান ৰজা হিচাপে ৰাজত্ব কৰিছিল: জনৰ বংশধৰ চতুৰ্থ চাৰ্লছ, চিগিছমুণ্ড (যি হাংগেৰী আৰু ক্ৰ'ৱেচিয়াৰ ৰজাও আছিল), আৰু চতুৰ্থ ৱেন্সেল'ছ। চতুৰ্থ চাৰ্লছে ১৩৫৬ চনৰ দীৰ্ঘদিনীয়া গোল্ডেন বুলৰ সৃষ্টি কৰে, যিটো ডিক্ৰীত সাম্ৰাজ্যৰ সাংবিধানিক গাঁথনিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। লাক্সেমবাৰ্গ পবিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ স্বতন্ত্ৰ ফিফ (কাউণ্টি) হৈয়েই থাকিল আৰু ১৩৫৪ চনত চতুৰ্থ চাৰ্লছে ইয়াক ডাচীৰ মৰ্যাদালৈ উন্নীত কৰে আৰু তেওঁৰ আঢ়ৈ বছৰীয়া ভাতৃ প্ৰথম ৱেন্সেলছ লাক্সেমবাৰ্গৰ প্ৰথম ড্যুক হয়। তেওঁৰ আত্মীয়সকলে পবিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্য আৰু অন্যান্য ঠাইত শাসন কৰি নিজৰ ক্ষমতা সম্প্ৰসাৰণ কৰি থকাৰ সময়তে ৱেন্সেলাউছে ১৩৬৪ চনত চিনি কাউণ্টিক নিজৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে আৰু ইয়াৰ লগে লগে লাক্সেমবাৰ্গৰ নতুন ডাচিৰ ভূখণ্ডসমূহে সৰ্বাধিক পৰিসৰত উপনীত হয়।
এই ১৩০ বছৰৰ ভিতৰত হাউছ অৱ লাক্সেমবাৰ্গে হাউছ অৱ হাবছবাৰ্গৰ সৈতে পবিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্য আৰু মধ্য ইউৰোপৰ ভিতৰত আধিপত্যৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল। ১৪৪৩ চনত এই সকলোবোৰৰ অন্ত পৰিল, যেতিয়া হাউছ অৱ লাক্সেমবাৰ্গত উত্তৰাধিকাৰ সংকটৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়, যাৰ কাৰণ হৈছিল সিংহাসন গ্ৰহণ কৰিবলৈ পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰীৰ অভাৱ। যিহেতু গৰ্লিটজৰ ছিগিছমুণ্ড আৰু এলিজাবেথ দুয়োজনেই উত্তৰাধিকাৰী নাছিল, সেয়েহে লাক্সেমবাৰ্গ বংশৰ সকলো সম্পত্তি ইউৰোপীয় অভিজাত শ্ৰেণীৰ মাজত পুনৰ বিতৰণ কৰা হয়। লাক্সেমবাৰ্গৰ ডাচি ফিলিপ দ্য গুড, ড্যুক অৱ বাৰ্গাণ্ডীৰ দখললৈ পৰিণত হয়।
হাবছবাৰ্গ শাসনৰ অধীনত লাক্সেমবাৰ্গ আৰু বাৰে বাৰে ফৰাচী আক্ৰমণ (১৪৪৪–১৭৯৪)
১৪৮২ চনত ফিলিপ দ্য হেণ্ডছামে তেতিয়াৰ হাবছবাৰ্গ নেদাৰলেণ্ড নামেৰে পৰিচিত হোৱা সকলোবোৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে লাভ কৰে আৰু ইয়াৰ লগে লগে লাক্সেমবাৰ্গৰ ডাচিও উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰে। প্ৰায় ৩২০ বছৰ ধৰি লাক্সেমবাৰ্গ প্ৰথমে অষ্ট্ৰিয়াৰ শাসনৰ অধীনত (১৫০৬-১৫৫৬), তাৰ পিছত স্পেনিছ শাসনৰ অধীনত (১৫৫৬-১৭১৪) শক্তিশালী হাউচ অৱ হাবছবাৰ্গৰ দখল হৈ থাকিব, তাৰ পিছত পুনৰ অষ্ট্ৰিয়াৰ শাসনলৈ উভতি যাব (১৭১৪-১৭৯৪)। হাবছবাৰ্গৰ দখলত হোৱাৰ লগে লগে লাক্সেমবাৰ্গৰ ডাচিও সেই সময়ৰ ইউৰোপৰ বহু দেশৰ দৰেই হাবছবাৰ্গৰ অধীনস্থ দেশ আৰু ফ্ৰান্স ৰাজ্যৰ মাজত ইউৰোপৰ আধিপত্যৰ বাবে হোৱা বহুতো সংঘাতৰ সৈতে যথেষ্ট জড়িত হৈ পৰে।
১৫৪২ চনত ফ্ৰান্সৰ ৰজা প্ৰথম ফ্ৰান্সোৱাই দুবাৰকৈ লাক্সেমবাৰ্গ আক্ৰমণ কৰে যদিও পঞ্চম চাৰ্লছৰ অধীনত হাবছবাৰ্গসকলে প্ৰতিবাৰেই ডাচি পুনৰ জয় কৰিবলৈ সক্ষম হয়।[59]
১৫৫৬ চনত লাক্সেমবাৰ্গ স্পেনিছ নেদাৰলেণ্ডৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৬৩৫ চনত যেতিয়া ফ্ৰান্স আৰু স্পেইন যুদ্ধত নামি পৰে তেতিয়া ইয়াৰ ফলত পাইৰেনিজ সন্ধিৰ সৃষ্টি হয়, য'ত লাক্সেমবাৰ্গৰ প্ৰথম বিভাজনৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। এই সন্ধিৰ অধীনত স্পেইনে লাক্সেমবাৰ্গৰ ষ্টেনে, থিয়নভিল আৰু মণ্টমেডি দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা ভূখণ্ড ফ্ৰান্সৰ হাতত অৰ্পণ কৰে, যাৰ ফলত শতিকাজুৰি প্ৰথমবাৰৰ বাবে লাক্সেমবাৰ্গৰ আকাৰ হ্ৰাস পায়।[60]
১৬৮৪ চনত ন বছৰীয়া যুদ্ধৰ প্ৰেক্ষাপটত ফ্ৰান্সে পুনৰ লাক্সেমবাৰ্গ আক্ৰমণ কৰে আৰু ১৬৯৭ চনলৈকে ডাচি জয় কৰি দখল কৰে আৰু স্পেনিছ উত্তৰাধিকাৰ যুদ্ধৰ আৰম্ভণিৰ সময়ত বোৰ্বন কাৰ্য্যৰ বাবে সমৰ্থন লাভ কৰিবলৈ ইয়াক স্পেনিছক ঘূৰাই দিয়া হয়। ১৭০১ চনত যেতিয়া যুদ্ধ আৰম্ভ হয় তেতিয়া লাক্সেমবাৰ্গ আৰু স্পেনিছ নেদাৰলেণ্ড বাভাৰিয়াৰ নিৰ্বাচক গৱৰ্ণৰ দ্বিতীয় মেক্সিমিলিয়ান ইমানুৱেলৰ অধীনত ফ্ৰান্স সমৰ্থক দলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয় আৰু বোৰ্বনৰ পক্ষ লয়। পৰৱৰ্তী সময়ত সংঘাতৰ সময়ত অষ্ট্ৰিয়া সমৰ্থক মিত্ৰ বাহিনীয়ে এই ডাচি দখল কৰে আৰু ১৭১৪ চনত ইয়াৰ সমাপ্তিৰ সময়ত অষ্ট্ৰিয়াক প্ৰদান কৰা হয়।[61]
লাক্সেমবাৰ্গৰ ডাচি বাৰে বাৰে স্পেনিছ আৰু অষ্ট্ৰিয়ান শাসনৰ পৰা ফৰাচী শাসনলৈ আগলৈ পিছলৈ যোৱাৰ লগে লগে বিজয়ী জাতিৰ প্ৰতিটোৱেই বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি লাক্সেমবাৰ্গৰ দুৰ্গ হৈ পৰা দুৰ্গটোক শক্তিশালী আৰু সম্প্ৰসাৰণত অৰিহণা যোগাইছিল। ইয়াৰ এটা উদাহৰণ হ'ল ফৰাচী সামৰিক অভিযন্তা মাৰ্কিছ ডি ভ'বানে চহৰৰ চাৰিওফালে আৰু উচ্চতাত থকা দুৰ্গসমূহ আগুৱাই লৈ গৈছিল, দুৰ্গসমূহৰ দেৱালসমূহ আজিও দেখা যায়।[60]
ফৰাচী শাসনৰ অধীনত লাক্সেমবাৰ্গ (১৭৯৪–১৮১৫)
প্ৰথম মিত্ৰজোঁটৰ যুদ্ধৰ সময়ত বিপ্লৱী ফ্ৰান্সে অষ্ট্ৰিয়াৰ নেদাৰলেণ্ড আক্ৰমণ কৰে আৰু ইয়াৰ লগে লগে লাক্সেমবাৰ্গকো পুনৰ আক্ৰমণ কৰে। ১৭৯৩ আৰু ১৭৯৪ চনত ডাচিৰ বেছিভাগ অঞ্চল তুলনামূলকভাৱে দ্ৰুতগতিত জয় কৰা হয় আৰু ফৰাচী বিপ্লৱী সেনাই লাক্সেমবাৰ্গৰ অসামৰিক জনসংখ্যা আৰু মঠৰ বিৰুদ্ধে বহুতো অত্যাচাৰ আৰু লুটপাত কৰে, আটাইতকৈ কুখ্যাত আছিল ডিফাৰডেঞ্জ আৰু ডুডেলেঞ্জৰ হত্যাকাণ্ডৰ লগতে ধ্বংস কৰা ক্লেয়াৰফণ্টেইন, এচটাৰ্নাচ আৰু অৰভালৰ মঠ।[62][63] কিন্তু লাক্সেমবাৰ্গৰ দুৰ্গে প্ৰায় ৭ মাহ ধৰি প্ৰতিৰোধ কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত ইয়াক ধৰি ৰখা অষ্ট্ৰিয়ান বাহিনীয়ে আত্মসমৰ্পণ কৰিছিল। লাজেমবাৰ্গৰ দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰতিৰক্ষাৰ ফলত লাজাৰে কাৰ্নটে লাক্সেমবাৰ্গক "জিব্ৰাল্টাৰৰ বাহিৰে বিশ্বৰ শ্ৰেষ্ঠ দুৰ্গ" বুলি অভিহিত কৰে, যাৰ ফলত চহৰখনৰ ডাকনাম উত্তৰৰ জিব্ৰাল্টাৰৰ জন্ম হয়।
লাক্সেমবাৰ্গ ফ্ৰান্সে নিজৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি ডিপাৰ্টমেণ্ট ডেছ ফ'ৰেটছ (বন বিভাগ) হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ১৭৯৭ চনত কেম্পো ফৰ্মিঅ' চুক্তিত পূৰ্বৰ ডাচিক ফ্ৰান্সত ডিপাৰ্টমেণ্ট হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটো আনুষ্ঠানিক কৰা হয়। দখলৰ আৰম্ভণিৰে পৰাই লাক্সেমবাৰ্গত কেৱল ফৰাচী ভাষা কোৱা নতুন ফৰাচী বিষয়াসকলে বহুতো গণৰাজ্যবাদী সংস্কাৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল, তাৰ ভিতৰত লেইচিজমৰ নীতিও আছিল, যাৰ ফলত তীব্ৰ কেথলিক লাক্সেমবাৰ্গত আন্দোলনৰ সৃষ্টি হৈছিল। ইয়াৰ উপৰিও ফৰাচী ভাষাক একমাত্ৰ চৰকাৰী ভাষা হিচাপে কাৰ্যকৰী কৰা হৈছিল আৰু লাক্সেমবাৰ্গৰ লোকসকলক সকলো অসামৰিক সেৱাত প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। যেতিয়া ফৰাচী সেনাই স্থানীয় জনসাধাৰণৰ বাবে সামৰিক কৰ্তব্যৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে, তেতিয়া দাঙ্গা আৰম্ভ হয় যি ১৭৯৮ চনত লাক্সেমবাৰ্গৰ কৃষকসকলে বিদ্ৰোহ আৰম্ভ কৰাৰ ফলত শিখৰত উপনীত হয়। যদিও ফৰাচীসকলে ক্লেপেলক্ৰিচ নামৰ এই বিদ্ৰোহটোক দ্ৰুতগতিত দমন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল, তথাপিও ইয়াৰ প্ৰভাৱ দেশখনৰ আৰু ইয়াৰ নাগৰিকসকলৰ ঐতিহাসিক স্মৃতিশক্তিত গভীৰ আছিল।
কিন্তু এই যুগৰ বহুতো গণৰাজ্যবাদী ধাৰণাই লাক্সেমবাৰ্গত স্থায়ী প্ৰভাৱ পেলাইছে: বহু উদাহৰণৰ ভিতৰত এটাত ১৮০৪ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা আৰু আজিও বৈধ নেপোলিয়নৰ সংহিতা অসামৰিক ৰূপায়ণৰ বৈশিষ্ট্য আছে।
জাতীয় জাগৰণ আৰু স্বাধীনতা (১৮১৫–১৮৯০)
১৮১৫ চনত নেপোলিয়নৰ পৰাজয়ৰ পিছত লাক্সেমবাৰ্গৰ ডাচি পুনৰ স্থাপন কৰা হয়। কিন্তু যিহেতু এই ভূখণ্ড পূৰ্বতে পবিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ লগতে হাবছবাৰ্গিয়ান নেদাৰলেণ্ডৰ অংশ আছিল, সেয়েহে এতিয়া প্ৰুছিয়া ৰাজ্য আৰু নেদাৰলেণ্ডৰ যুক্তৰাজ্য দুয়োখনেই এই ভূখণ্ডৰ নিজৰ বুলি দাবী কৰিছিল। ভিয়েনাৰ কংগ্ৰেছত মহাশক্তিসমূহে সিদ্ধান্ত লয় যে লাক্সেমবাৰ্গ নতুনকৈ গঠিত জাৰ্মান কনফেডাৰেচনৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰ হ'ব, কিন্তু একে সময়তে নেদাৰলেণ্ডৰ ৰজা প্ৰথম উইলিয়াম ব্যক্তিগত সংঘত নেদাৰলেণ্ডৰ মুৰব্বী হ'ব ৰাজ্য. প্ৰুছিয়াক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত লোৱা হয় যে কেৱল লাক্সেমবাৰ্গৰ দুৰ্গটোৱেই প্ৰুছিয়ান সৈন্যই নহয়, লাক্সেমবাৰ্গৰ ভূখণ্ডৰ বৃহৎ অংশ (মূলতঃ বিটবাৰ্গ আৰু চেণ্ট ভিথৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চল) প্ৰুছিয়াৰ দখললৈ পৰিণত হ'ব।[68] ইয়াৰ দ্বাৰা দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে লাক্সেমবাৰ্গৰ ডাচিৰ আকাৰ হ্ৰাস কৰা হয় আৰু ইয়াক সাধাৰণতে লাক্সেমবাৰ্গৰ দ্বিতীয় বিভাজন বুলি জনা যায়। এই লোকচানৰ ক্ষতিপূৰণ দিবলৈ ডাচিক গ্ৰেণ্ড-ডাচিলৈ উন্নীত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়, যাৰ ফলত ডাচ ৰজাসকলক লাক্সেমবাৰ্গৰ গ্ৰেণ্ড-ড্যুকৰ অতিৰিক্ত উপাধি দিয়া হয়।
১৮৩০-১৮৩১ চনৰ বিজয়ী বেলজিয়াম বিপ্লৱৰ পিছত বেলজিয়াম স্বাধীন দেশ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ পিছত ই সমগ্ৰ লাক্সেমবাৰ্গৰ গ্ৰেণ্ড-ডাচিক বেলজিয়ামৰ অংশ বুলি দাবী কৰিছিল, অৱশ্যে ডাচ ৰজা যিজন লাক্সেমবাৰ্গৰ গ্ৰেণ্ড ড্যুক, লগতে প্ৰুছিয়াও আছিল, তেওঁ লাক্সেমবাৰ্গৰ গ্ৰেণ্ড ড্যুক হিচাপেও দাবী কৰিছিল। লাক্সেমবাৰ্গৰ শক্তিশালী দুৰ্গটোৰ ওপৰত নিজৰ দখল হেৰুৱাব বিচৰা নাছিল আৰু বেলজিয়ামৰ দাবীৰ সৈতে একমত নাছিল। ১৮৩৯ চনৰ লণ্ডন সন্ধিত এই বিবাদৰ সমাধান হ’ব য’ত লাক্সেমবাৰ্গৰ তৃতীয় বিভাজনৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। এইবাৰ এই ভূখণ্ড আধাতকৈ অধিক হ্ৰাস কৰা হয়, কাৰণ দেশখনৰ প্ৰধানকৈ ফ্ৰেংকোফোন ভাষা কোৱা পশ্চিম অংশটো (কিন্তু তেতিয়াৰ লাক্সেমবাৰ্গিছ ভাষী আৰেলাৰলেণ্ডৰ অংশটোও) নতুন ৰাজ্য বেলজিয়ামলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ লগে লগে লাক্সেমবাৰ্গক ইয়াৰ আধুনিক সীমান্ত প্ৰদান কৰা হয়. ১৮৩৯ চনৰ সন্ধিয়ে লাক্সেমবাৰ্গৰ বাকী থকা জাৰ্মাণিক ভাষী গ্ৰেণ্ড-ডাচিৰ সম্পূৰ্ণ স্বাধীনতাও প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
১৮৬৬ চনৰ লাক্সেমবাৰ্গ সংকটৰ ফলত প্ৰুছিয়া আৰু ফ্ৰান্সৰ মাজত যুদ্ধৰ প্ৰায় সূচনা হোৱাৰ পিছত, কিয়নো দুয়োজনে লাক্সেমবাৰ্গ আৰু ইয়াৰ শক্তিশালী দুৰ্গৰ ওপৰত আনজনে প্ৰভাৱ পেলোৱা দেখিবলৈ অনিচ্ছুক আছিল, গ্ৰেণ্ড ডাচিৰ স্বাধীনতা আৰু নিৰপেক্ষতাক লণ্ডনৰ দ্বিতীয় সন্ধিৰ দ্বাৰা পুনৰ দৃঢ়তা প্ৰদান কৰা হয় আৰু অৱশেষত প্ৰুছিয়াক পুনৰ দৃঢ় কৰা হয় লাক্সেমবাৰ্গৰ দুৰ্গৰ পৰা নিজৰ সৈন্য প্ৰত্যাহাৰ কৰিবলৈ ইচ্ছুক, এই চৰ্তত যে দুৰ্গসমূহ ভাঙি পেলোৱা হ'ব। সেইটো একে বছৰতে হৈছিল। ১৮৭০ চনত ফ্ৰান্স-প্ৰুছিয়ান যুদ্ধৰ সময়ত লাক্সেমবাৰ্গৰ নিৰপেক্ষতাক উত্তৰ জাৰ্মান কনফেডাৰেচনে সন্মান কৰিছিল আৰু ফ্ৰান্স বা জাৰ্মানীয়েও দেশখন আক্ৰমণ কৰা নাছিল।
ইউৰোপৰ প্ৰধান শক্তিসমূহৰ মাজত পুনৰাবৃত্তিমূলক বিবাদৰ ফলত লাক্সেমবাৰ্গৰ জনসাধাৰণে ক্ৰমান্বয়ে স্বাধীনতাৰ চেতনা গঢ়ি তুলিছিল আৰু ১৯ শতিকাত জাতীয় জাগৰণ ঘটিছিল। লাক্সেমবাৰ্গৰ জনসাধাৰণে নিজকে লাক্সেমবাৰ্গ বুলি ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে, চাৰিওফালৰ বৃহত্তৰ জাতিসমূহৰ ভিতৰত এটাৰ অংশ নহয়। ১৮৯০ চনত মিৰ ৱেলে ব্লেইৱে ৱাট মিৰ চিনৰ এই চেতনাৰ শিখৰত উপনীত হয়, যেতিয়া অৱশেষত সম্পূৰ্ণ স্বাধীনতাৰ দিশত শেষ পদক্ষেপ লোৱা হয়: উত্তৰাধিকাৰ সংকটৰ বাবে ডাচ ৰাজতন্ত্ৰই লাক্সেমবাৰ্গৰ গ্ৰেণ্ড-ড্যুক উপাধি লাভ কৰা বন্ধ কৰে। নাছাউ-ৱেইলবাৰ্গৰ এডলফৰ পৰা আৰম্ভ কৰি গ্ৰেণ্ড-ডাচিৰ নিজা ৰাজতন্ত্ৰ থাকিব, যাৰ ফলত ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ স্বাধীনতা পুনৰ দৃঢ় হ'ব।
দুটা জাৰ্মান দখল আৰু আন্তঃযুদ্ধৰ ৰাজনৈতিক সংকট (১৮৯০–১৯৪৫)
১৯১৪ চনৰ আগষ্ট মাহত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত সাম্ৰাজ্যবাদী জাৰ্মানীয়ে ফ্ৰান্সক পৰাস্ত কৰিবলৈ লাক্সেমবাৰ্গ আক্ৰমণ কৰি ইয়াৰ নিৰপেক্ষতা উলংঘা কৰিছিল। তথাপিও জাৰ্মান দখলৰ সত্ত্বেও লাক্সেমবাৰ্গক নিজৰ স্বাধীনতা আৰু ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাৰ বহুখিনি বজাই ৰাখিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল। জাৰ্মানীয়ে যে জাৰ্মানীৰ বিজয়ৰ ক্ষেত্ৰত গ্ৰেণ্ড-ডাচিক গোপনে নিজৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল (ছেপ্টেম্বৰপ্ৰগ্ৰেম) সেই কথা অজ্ঞাত হৈ লাক্সেমবাৰ্গ চৰকাৰে কঠোৰ নিৰপেক্ষতাৰ নীতি গ্ৰহণ কৰি থাকিল। কিন্তু লাক্সেমবাৰ্গৰ জনসাধাৰণে জাৰ্মানীয়ে লাক্সেমবাৰ্গক নিজৰ লগত সংলগ্ন কৰিব বুলি আশংকা কৰি জাৰ্মানীৰ ভাল উদ্দেশ্যক বিশ্বাস কৰা নাছিল। প্ৰায় ৩,৭০০ লাক্সেমবাৰ্গাৰে ফৰাচী সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল, ইয়াৰে ২০০০ জনৰ মৃত্যু হৈছিল। তেওঁলোকৰ বলিদানক Gëlle Fra ত স্মৰণ কৰা হৈছে।
যুদ্ধৰ পিছত গ্ৰেণ্ড-ডাচেছ মেৰী-এডেলেইডক বহুতে (ফ্ৰান্স আৰু বেলজিয়াম চৰকাৰকে ধৰি) জাৰ্মানসকলৰ সৈতে সহযোগিতা কৰা বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু তেওঁৰ পদত্যাগ আৰু গণৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ আহ্বান অধিক জোৰদাৰ হৈ পৰিছিল। জাৰ্মান সেনাবাহিনী পিছুৱাই যোৱাৰ পিছত লাক্সেমবাৰ্গ চহৰ আৰু এচ-ছুৰ-আলজেটৰ কমিউনিষ্টসকলে জাৰ্মানীত উত্থাপিত হোৱা ছোভিয়েট শ্ৰমিক গণৰাজ্যৰ দৰেই এখন ছোভিয়েট শ্ৰমিক গণৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও এই প্ৰচেষ্টাসমূহ মাত্ৰ ২ দিনহে চলিছিল। ১৯১৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত চেম্বাৰ অৱ ডেপুটিছত ৰাজতন্ত্ৰ বিলুপ্তিৰ দাবীত প্ৰস্তাৱ এটা ২১টা ভোটৰ বিপৰীতে ১৯টা ভোটৰ বিপৰীতে (৩টা ভোটৰ বিপৰীতে) সংকীৰ্ণভাৱে পৰাস্ত হয়।
১৯৪০ চনত দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত লাক্সেমবাৰ্গৰ নিৰপেক্ষতা পুনৰ উলংঘা কৰা হয় যেতিয়া নাজী জাৰ্মানীৰ ৱেৰমাক্টে "সম্পূৰ্ণ ন্যায্যতা অবিহনে" দেশখনত প্ৰৱেশ কৰে। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ বিপৰীতে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত জাৰ্মানীয়ে লাক্সেমবাৰ্গ দখল কৰাৰ সময়ত দেশখনক জাৰ্মান ভূখণ্ড হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু অনানুষ্ঠানিকভাৱে কাষৰীয়া নাজী জাৰ্মানী প্ৰদেশ গাউ মজেলেণ্ডৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছিল। এইবাৰ লাক্সেমবাৰ্গ নিৰপেক্ষ হৈ নাথাকিল কাৰণ লণ্ডনত ভিত্তি কৰি নিৰ্বাসিত লাক্সেমবাৰ্গ চৰকাৰে মিত্ৰশক্তিক সমৰ্থন কৰিছিল, নৰ্মাণ্ডী আক্ৰমণত অংশগ্ৰহণ কৰা স্বেচ্ছাসেৱকৰ এটা সৰু দল পঠিয়াইছিল আৰু দখল কৰা দেশখনৰ ভিতৰত একাধিক প্ৰতিৰোধ গোট গঠন হৈছিল।
যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ জনসংখ্যাৰ ২.৪৫% লোকৰ মৃত্যু হোৱাৰ লগতে লাক্সেমবাৰ্গৰ সকলো অট্টালিকাৰ এক তৃতীয়াংশ ধ্বংস বা গুৰুতৰভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ লগে লগে (মূলতঃ বাল্জৰ যুদ্ধৰ বাবে) লাক্সেমবাৰ্গে পশ্চিম ইউৰোপ আৰু মিত্ৰশক্তিৰ যুদ্ধ প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতি থকা দায়বদ্ধতাৰ বাবে সৰ্বাধিক এনে লোকচানৰ সন্মুখীন হয় কেতিয়াও প্ৰশ্ন কৰা হোৱা নাছিল। লাক্সেমবাৰ্গৰ প্ৰায় ১০০০-২৫০০ ইহুদীক হ’ল’কাষ্টত হত্যা কৰা হৈছিল।
আধুনিক ইতিহাস: নাটো আৰু ইউৰোপীয় সংঘত একত্ৰীকৰণ (১৯৪৫–)
১৯৪৫ চনত গ্ৰেণ্ড ডাচি ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য হয়। সংবিধানৰ অধীনত লাক্সেমবাৰ্গৰ নিৰপেক্ষ মৰ্যাদা ১৯৪৮ চনত আনুষ্ঠানিকভাৱে শেষ হয় আৰু ১৯৪৯ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ই নাটোৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যও হয়। শীতল যুদ্ধৰ সময়ত লাক্সেমবাৰ্গে পশ্চিম ব্লকৰ পক্ষত নিজৰ জড়িততা অব্যাহত ৰাখিছিল। পঞ্চাশৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে কোৰিয়া যুদ্ধত সৈন্যৰ এটা সৰু দলে যুঁজিছিল। লাক্সেমবাৰ্গৰ সৈন্যই আফগানিস্তানতো নিয়োজিত হৈছে, আইএছএএফক সমৰ্থন কৰিবলৈ।
১৯৫১ চনত লাক্সেমবাৰ্গ ইউৰোপীয় কয়লা আৰু তীখা সম্প্ৰদায়ৰ ছখন প্ৰতিষ্ঠাপক দেশৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে আৰু ১৯৫৭ চনত ইউৰোপীয় অৰ্থনৈতিক সম্প্ৰদায় আৰু ১৯৯৩ চনত ইউৰোপীয় সংঘ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ৰবাৰ্ট শ্বুমান (ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক পিতৃ), পিয়েৰ ৱাৰ্নাৰ (ইউৰোৰ পিতৃ বুলি গণ্য কৰা হয়), জেক ছাণ্টাৰ আৰু জিন-ক্লড জাংকাৰ (দুয়োজনেই ইউৰোপীয় আয়োগৰ সভাপতি)ৰ সৈতে লাক্সেমবাৰ্গৰ ৰাজনীতিবিদসকলে ইউৰোপীয় ইউনিয়ন গঠনত যথেষ্ট অৰিহণা যোগাইছিল আৰু... প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৯৯ চনত লাক্সেমবাৰ্গে ইউৰোজোনত যোগদান কৰে।
২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ৰেড লেণ্ডছৰ চহকী লোহাৰ অক্সাইডৰ মাটিৰ শোষণ কৰা তীখা উদ্যোগে লাক্সেমবাৰ্গৰ ঔদ্যোগীকৰণৰ সূচনা কৰিছিল। ১৯৭০ চনত তীখা উদ্যোগৰ অৱনতিৰ পিছত দেশখনে নিজকে বিশ্বব্যাপী বিত্তীয় কেন্দ্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাত মনোনিৱেশ কৰি বেংকিং হাব হিচাপে বিকশিত হয়। একবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰে পৰাই ইয়াৰ চৰকাৰসমূহে দেশখনক জ্ঞান অৰ্থনীতিলৈ উন্নীত কৰাত মনোনিৱেশ কৰি আহিছে, লাক্সেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ কাৰ্যসূচী প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
চৰকাৰ আৰু ৰাজনীতি
লাক্সেমবাৰ্গক "সম্পূৰ্ণ গণতন্ত্ৰ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, য'ত এজন সাংবিধানিক ৰজাৰ নেতৃত্বত সংসদীয় গণতন্ত্ৰ আছে। কাৰ্য্যবাহী ক্ষমতা গ্ৰেণ্ড ড্যুক আৰু কেবিনেটে ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো আন কেইবাজনো মন্ত্ৰীৰে গঠিত। ১৮৬৮ চনৰ ১৭ অক্টোবৰত লাক্সেমবাৰ্গৰ সৰ্বোচ্চ আইন লাক্সেমবাৰ্গৰ সংবিধান গ্ৰহণ কৰা হয়। গ্ৰেণ্ড ড্যুকৰ বিধানসভা ভংগ কৰাৰ ক্ষমতা আছে, তেনে ক্ষেত্ৰত তিনি মাহৰ ভিতৰত নতুন নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰিব লাগিব। কিন্তু ১৯১৯ চনৰ পৰা সাৰ্বভৌমত্ব জাতিটোৰ লগত বসবাস কৰি আহিছে, যিটো সংবিধান আৰু আইন অনুসৰি গ্ৰেণ্ড ড্যুকে প্ৰয়োগ কৰে।
বিধানসভাৰ ক্ষমতা চেম্বাৰ অৱ ডেপুটিজৰ হাতত নিহিত হৈ আছে, যিটো ষাঠিজন সদস্যৰ এক সদস্যযুক্ত বিধানসভা, যি চাৰিটা সমষ্টিৰ পৰা পোনপটীয়াকৈ পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়। গ্ৰেণ্ড ড্যুকে নিযুক্তি দিয়া ২১জন সাধাৰণ নাগৰিকৰে গঠিত দ্বিতীয়টো সংস্থা কাউন্সিল অৱ ষ্টেট (Conseil d'État) এ চেম্বাৰ অৱ ডেপুটিছক আইন প্ৰণয়নৰ ক্ষেত্ৰত পৰামৰ্শ দিয়ে।
প্ৰশাসনিক বিভাগসমূহ
লাক্সেমবাৰ্গক ১২টা কেণ্টনত বিভক্ত কৰা হৈছে, যিবোৰক আৰু ১০২টা কমিউনত বিভক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰে বাৰটা কমিউনৰ নগৰৰ মৰ্যাদা আছে; লাক্সেমবাৰ্গ চহৰখনেই আটাইতকৈ ডাঙৰ।
বৈদেশিক সম্পৰ্ক
লাক্সেমবাৰ্গ দীৰ্ঘদিন ধৰি ইউৰোপীয় ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক সংহতিৰ বিশিষ্ট সমৰ্থক। ১৯২১ চনত লাক্সেমবাৰ্গ আৰু বেলজিয়ামে আন্তঃবিনিময়যোগ্য মুদ্ৰা আৰু এক উমৈহতীয়া ৰীতি-নীতিৰ শাসন ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিবলৈ বেলজিয়াম–লাক্সেমবাৰ্গ অৰ্থনৈতিক সংঘ (BLEU) গঠন কৰে। লাক্সেমবাৰ্গ বেনেলাক্স অৰ্থনৈতিক সংঘৰ সদস্য আৰু ইউৰোপীয় অৰ্থনৈতিক সম্প্ৰদায়ৰ (বৰ্তমান ইউৰোপীয় সংঘ) অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য আছিল। ই শ্বেংগেন গ্ৰুপতো অংশগ্ৰহণ কৰে (লাক্সেমবাৰ্গৰ শ্বেংগেন গাঁওখনৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে য'ত চুক্তিসমূহ স্বাক্ষৰিত হৈছিল)। একে সময়তে লাক্সেমবাৰ্গৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক লোকে ধাৰাবাহিকভাৱে বিশ্বাস কৰি আহিছে যে ইউৰোপীয় ঐক্যৰ অৰ্থ কেৱল গতিশীল আটলাণ্টিক অতিক্ৰমৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰেক্ষাপটতহে, আৰু এইদৰে পৰম্পৰাগতভাৱে তেওঁলোকে নাটো সমৰ্থক, আমেৰিকা সমৰ্থক বৈদেশিক নীতি অনুসৰণ কৰিছে।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন]।
লাক্সেমবাৰ্গত ইউৰোপীয় সংঘৰ ন্যায়ালয়, ইউৰোপীয় নিৰীক্ষক আদালত, ইউৰোপীয় সম্প্ৰদায়ৰ পৰিসংখ্যা কাৰ্যালয় (ইউৰোষ্টেট) আৰু ইউৰোপীয় সংঘৰ অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগসমূহৰ স্থান। ইউৰোপীয় সংসদৰ সচিবালয় লাক্সেমবাৰ্গত অৱস্থিত যদিও সংসদৰ বৈঠক সাধাৰণতে ব্ৰাছেলছত আৰু কেতিয়াবা ষ্ট্ৰাছবাৰ্গত হয়।
সেনা
লাক্সেমবাৰ্গৰ সেনাবাহিনী বেছিভাগেই নিজৰ কেছাৰ্নত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, ডাইকিৰ্চৰ হাৰেবিয়েৰ্গত থকা চেণ্টাৰ মিলিটাৰ কেছাৰ্নে গ্ৰেণ্ড-ডাক জিন। সাধাৰণ কৰ্মচাৰীসকল ৰাজধানী ইটাট-মেজৰত অৱস্থিত। সেনাবাহিনী অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণত আছে, গ্ৰেণ্ড ড্যুক কমাণ্ডাৰ ইন চিফ হিচাপে। প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী ফ্ৰান্সোৱা বাউছে সেনাৰ অভিযান চোৱাচিতা কৰে। সেনাবাহিনীৰ পেছাদাৰী মুৰব্বী হ’ল প্ৰতিৰক্ষা মুৰব্বী, যিয়ে মন্ত্ৰীক উত্তৰ দিয়ে আৰু জেনেৰেলৰ পদবী লাভ কৰে।
ভূগোল
ইউৰোপৰ অন্যতম সৰু দেশ লাক্সেমবাৰ্গ, বিশ্বৰ ১৯৪খন স্বাধীন দেশৰ ভিতৰত ১৬৭ নম্বৰ স্থানত আছে; ইয়াৰ আকাৰ প্ৰায় ২,৫৮৬ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (৯৯৮ বৰ্গ মাইল) আৰু ইয়াৰ দীঘল ৮২ কিলোমিটাৰ (৫১ মাইল) আৰু বহল ৫৭ কিলোমিটাৰ (৩৫ মাইল)। ই ৪৯° আৰু ৫১° উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৫° আৰু ৭° পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। পূবে লাক্সেমবাৰ্গ ৰাইনলেণ্ড-পেলেটিনেট আৰু ছাৰলেণ্ডৰ জাৰ্মান বুণ্ডেছলেণ্ডাৰ আৰু দক্ষিণে ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেণ্ড ইষ্ট (লৰেইন) অঞ্চলৰ সীমাৰেখাৰে আবদ্ধ। গ্ৰেণ্ড ডাচিৰ সীমা বেলজিয়ামৰ ৱালনিয়াৰ সৈতে, বিশেষকৈ বেলজিয়ামৰ লাক্সেমবাৰ্গ আৰু লিয়েজৰ প্ৰদেশৰ সৈতে, যাৰ এটা অংশত ক্ৰমে পশ্চিম আৰু উত্তৰত জাৰ্মান ভাষী বেলজিয়াম সম্প্ৰদায়ক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
দেশৰ উত্তৰ তৃতীয়াংশক অছলিং বুলি জনা যায়, আৰু ই আৰ্ডেনছৰ অংশ। ইয়াত পাহাৰ আৰু নিম্ন পৰ্বতমালা প্ৰধান, য'ত উইলৱেৰ্ডেঞ্জৰ ওচৰৰ নেইফো আছে,যিটো সৰ্বোচ্চ বিন্দু, ৫৬০ মিটাৰ (১,৮৪০ ফুট) উচ্চতাত। আন আন পৰ্বতসমূহ হ'ল হালডাঞ্জৰ ওচৰৰ ৫৫৯ মিটাৰ (১,৮৩৪ ফুট) উচ্চতাত থকা বুৰ্গপ্লাটজ আৰু ৰেমব্ৰাউচৰ ওচৰত ৫৫৪ মিটাৰ (১,৮১৮ ফুট) উচ্চতাত থকা নেপ'লিয়নছগাৰ্ড। এই অঞ্চলত জনবসতি কম, মাত্ৰ এখন চহৰ (উইলটজ) আৰু জনসংখ্যা চাৰি হাজাৰতকৈ অধিক।
দেশৰ দক্ষিণৰ দুই তৃতীয়াংশক গুটলেণ্ড বুলি কোৱা হয়, আৰু ইয়াত অছলিংতকৈ অধিক ঘন জনবসতি আছে। ইয়াৰ উপৰিও ই অধিক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ আৰু ইয়াক পাঁচটা ভৌগোলিক উপ-অঞ্চলত ভাগ কৰিব পাৰি। দক্ষিণ-মধ্য লাক্সেমবাৰ্গৰ লাক্সেমবাৰ্গ মালভূমি এটা বৃহৎ, সমতল, বেলেগ বেলেগ বেলেগ শিলৰ গঠন আৰু লাক্সেমবাৰ্গ চহৰৰ স্থান। লাক্সেমবাৰ্গৰ পূব দিশত অৱস্থিত সৰু চুইজাৰলেণ্ডত শিলৰ ভূখণ্ড আৰু ডাঠ অৰণ্য আছে। মজেল উপত্যকা হৈছে দক্ষিণ-পূব সীমান্তৰ কাষেৰে চলি থকা আটাইতকৈ নিম্ন অঞ্চল। সুদূৰ দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত থকা ৰেড লেণ্ডছ লাক্সেমবাৰ্গৰ ঔদ্যোগিক হৃদয়ভূমি আৰু ইয়াত লাক্সেমবাৰ্গৰ বহু বৃহৎ চহৰ আছে। লাক্সেমবাৰ্গ আৰু জাৰ্মানীৰ মাজৰ সীমান্ত তিনিখন নদীৰে গঠিত: মজেল, ছাউৰ আৰু আৱাৰ। আন আন প্ৰধান নদীসমূহ হ’ল এলজেট, এটাৰ্ট, ক্লাৰ্ভ আৰু উইল্টজ। মধ্য ছাউৰ আৰু আটাৰ্টৰ উপত্যকাসমূহে গুটলেণ্ড আৰু অছলিঙৰ মাজৰ সীমা গঠন কৰে।
পৰিৱেশ
২০১২ চনৰ পৰিৱেশ পৰিৱেশন সূচকাংক অনুসৰি লাক্সেমবাৰ্গ পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ প্ৰদৰ্শনকাৰী দেশ, ১৩২খন মূল্যায়ন কৰা দেশৰ ভিতৰত ৪ৰ্থ স্থান। ২০২০ চনত ই ১৮০খন দেশৰ ভিতৰত দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে। মাৰ্চাৰৰ দ্বাৰা বিশ্বৰ শীৰ্ষ দহখন আটাইতকৈ বসবাসযোগ্য চহৰৰ ভিতৰত লাক্সেমবাৰ্গ ৬ নম্বৰ স্থানতো আছে। দেশখনে ১০ বছৰত GHG নিৰ্গমন ৫৫% হ্ৰাস কৰি ২০৫০ চনৰ ভিতৰত শূন্য নিৰ্গমন লাভ কৰিব বিচাৰে। লাক্সেমবাৰ্গে জৈৱিক কৃষি পাঁচগুণ বৃদ্ধি কৰিব বিচাৰে। ২০১৯ চনৰ ফৰেষ্ট লেণ্ডস্কেপ অখণ্ডতা সূচকাংকৰ গড় স্ক'ৰ আছিল ১.১২/১০, যাৰ ফলত ১৭২খন দেশৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ১৬৪ নম্বৰ স্থানত আছে।
জলবায়ু
ইউৰোপীয় টেলিকম নিৰ্দেশনা লাক্সেমবাৰ্গৰ আইনলৈ। ইয়াৰ ফলত নেটৱৰ্ক আৰু সেৱাত বিনিয়োগক উৎসাহিত কৰা হয়। নিয়ন্ত্ৰক আই এল আৰ – ইনষ্টিটিউট লাক্সেমবাৰ্জোৱা ডি ৰেগুলেচনএ এই আইনী নিয়মসমূহ মানি চলাটো নিশ্চিত কৰে।
অৰ্থনীতি
১৯৬০ চনলৈকে তীখাৰ আধিপত্য থকা ঔদ্যোগিক খণ্ডটোৱে তাৰ পিছৰ পৰা বৈচিত্ৰ্যময় ৰূপত ৰাসায়নিক পদাৰ্থ, ৰবৰ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। যোৱা দশকবোৰত বিত্তীয় খণ্ডৰ বৃদ্ধিয়ে তীখা উৎপাদন হ্ৰাস পোৱাৰ ক্ষতিপূৰণতকৈও অধিক ক্ষতিপূৰণ দিছে। বিশেষকৈ বেংকিং আৰু বিত্ত সেৱাই অৰ্থনৈতিক উৎপাদনৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে। লাক্সেমবাৰ্গ হৈছে বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বিনিয়োগ পুঁজি কেন্দ্ৰ (আমেৰিকাৰ পিছত), ইউৰোজোনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিগত বেংকিং কেন্দ্ৰ আৰু ইউৰোপৰ পুনৰ্বীমা কোম্পানীসমূহৰ বাবে আগশাৰীৰ কেন্দ্ৰ। তদুপৰি লাক্সেমবাৰ্গ চৰকাৰে ইণ্টাৰনেট ষ্টাৰ্টআপক আকৰ্ষণ কৰাৰ লক্ষ্য লৈছে, স্কাইপ আৰু আমাজন হৈছে বহুতো ইণ্টাৰনেট কোম্পানী যিয়ে নিজৰ আঞ্চলিক মুখ্য কাৰ্যালয় লাক্সেমবাৰ্গলৈ স্থানান্তৰিত কৰিছে। লাক্সেমবাৰ্গত থ্ৰীডি স্ক্যানাৰ ডেভেলপাৰ/নিৰ্মাতা আৰ্টেক থ্ৰীডিকে ধৰি অন্যান্য উচ্চ প্ৰযুক্তিৰ কোম্পানীসমূহে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।
২০০৯ চনৰ এপ্ৰিল মাহত লাক্সেমবাৰ্গৰ বেংকিং গোপনীয়তা আইনসমূহৰ লগতে কৰ স্বৰ্গ হিচাপে ইয়াৰ সুনামৰ বাবে উদ্বেগৰ বাবে জি-২০ৰ দ্বাৰা প্ৰশ্নবোধক বেংকিং ব্যৱস্থা থকা ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ "ধূসৰ তালিকা"ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে দেশখনে অতি সোনকালেই তথ্য বিনিময়ৰ ক্ষেত্ৰত অ'ইচিডিৰ মানদণ্ড গ্ৰহণ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে চুক্তিবদ্ধ কৰ মানদণ্ড যথেষ্ট পৰিমাণে কাৰ্যকৰী কৰা ন্যায়িক অধিকাৰক্ষেত্ৰ"ৰ শ্ৰেণীত যোগ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ মাৰ্চ মাহত ছাণ্ডে টেলিগ্ৰাফে প্ৰকাশ কৰিছিল যে কিম জং-ইলৰ ৪ বিলিয়ন ডলাৰৰ গোপন একাউণ্টৰ অধিকাংশই লাক্সেমবাৰ্গৰ বেংকত আছিল। ২০১২ চনৰ এপ্ৰিল মাহত দ্য গাৰ্ডিয়ানে প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি লাক্সেমবাৰ্গৰ কৰ সুৰুঙাৰ পৰাও Amazon.co.uk য়ে যথেষ্ট পৰিমাণৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজহ চেনেল কৰি লাভৱান হয়। টেক্স জাষ্টিচ নেটৱৰ্কৰ ২০১১ চনৰ বিত্তীয় গোপনীয়তা সূচকাংকত লাক্সেমবাৰ্গে তৃতীয় স্থান লাভ কৰিছিল আৰু কেমেন দ্বীপপুঞ্জৰ পৰা মাত্ৰ অলপ পিছ পৰি আছিল। ২০১৩ চনত লাক্সেমবাৰ্গক ছুইজাৰলেণ্ডৰ পিছতে বিশ্বৰ ২য় নিৰাপদ কৰ স্বৰ্গ হিচাপে স্থান দিয়া হৈছিল।
২০১৪ চনৰ নৱেম্বৰৰ আৰম্ভণিতে ইউৰোপীয় আয়োগৰ মুৰব্বী হোৱাৰ মাত্ৰ কেইদিনমানৰ পিছতে লাক্সেমবাৰ্গৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী জিন-ক্ল’ড জাংকাৰক সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰকাশৰ আঘাত পাইছিল—যিটো লাক্সেমবাৰ্গ লিকছ নামেৰে জনাজাত নথিপত্ৰ ফাদিলৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল—যিটো লাক্সেমবাৰ্গ ইউৰোপৰ কৰ্পৰেটৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল তেওঁৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী পদত কৰ পৰিহাৰ কৰা হৈছিল।
২০১০ চনত লাক্সেমবাৰ্গৰ সক্ৰিয় জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ২.১% কৃষিয়ে নিয়োজিত কৰিছিল, তেতিয়া ২২০০টা কৃষিভূমি আছিল আৰু প্ৰতিটো ভূমিৰ গড় ক্ষেত্ৰফল আছিল ৬০ হেক্টৰ।
লাক্সেমবাৰ্গৰ বেলজিয়াম আৰু নেদাৰলেণ্ডৰ সৈতে বিশেষভাৱে ঘনিষ্ঠ বাণিজ্য আৰু বিত্তীয় সম্পৰ্ক আছে (বেনেলাক্স চাওক), আৰু ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সদস্য হিচাপে ই মুক্ত ইউৰোপীয় বজাৰৰ সুবিধা লাভ কৰে।
২০১৫ চনৰ মে' মাহত ১৭১ বিলিয়ন ডলাৰ লাভ কৰি দেশখনে আমেৰিকাৰ ট্ৰেজাৰী ছিকিউৰিটিজৰ অংশীদাৰিত্বৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ১১ নম্বৰ স্থানত আছিল। কিন্তু অ-লাক্সেমবাৰ্গৰ বাসিন্দাসকলৰ মালিকানাধীন, কিন্তু লাক্সেমবাৰ্গত কাষ্টডিয়েল একাউণ্টত ৰখা ছিকিউৰিটিসমূহ এই সংখ্যাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
২০১৯ চনলৈকে লাক্সেমবাৰ্গৰ ৰাজহুৱা ঋণৰ পৰিমাণ আছিল মুঠ ১৫,৬৮৭,০০০,০০০ ডলাৰ, অৰ্থাৎ প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাবে ২৫,৫৫৪ ডলাৰ। জিডিপিৰ প্ৰতি ঋণ আছিল ২২.১০%।
লাক্সেমবাৰ্গৰ শ্ৰম বজাৰে ১ লাখ ২০ হাজাৰ লাক্সেমবাৰ্গৰ লোক, ১ লাখ ২০ হাজাৰ বিদেশী বাসিন্দা আৰু সীমান্ত অতিক্ৰম কৰি অহা ২০৫ হাজাৰ লোকে দখল কৰা ৪ লাখ ৪৫ হাজাৰ চাকৰিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। পিছৰসকলে লাক্সেমবাৰ্গত কৰ আদায় দিয়ে যদিও তেওঁলোকৰ শিক্ষা আৰু সামাজিক অধিকাৰ তেওঁলোকৰ বাসস্থানৰ দেশৰ দায়িত্ব। পেঞ্চনাৰসকলৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা। লাক্সেমবাৰ্গ চৰকাৰে কেতিয়াও ফ্ৰান্সৰ সীমান্তৰ স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষৰ সৈতে নিজৰ কৰ ৰাজহৰ ভাগ-বতৰা কৰা নাই। এই ব্যৱস্থাক লাক্সেমবাৰ্গৰ অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ অন্যতম চাবিকাঠি হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু সীমান্তৱৰ্তী দেশসমূহৰ মূল্যত।
পৰিৱহণ ব্যৱস্থা
লাক্সেমবাৰ্গত পথ, ৰেল আৰু বিমান পৰিবহণৰ সুবিধা আৰু সেৱা আছে। শেহতীয়া বছৰবোৰত ১৬৫ কিলোমিটাৰ (১০৩ মাইল) মটৰৱেই ৰাজধানীখনক কাষৰীয়া দেশসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰি পথৰ নেটৱৰ্ক যথেষ্ট আধুনিকীকৰণ কৰা হৈছে। পেৰিছলৈ দ্ৰুতবেগী টিজিভি লিংকৰ আগমনৰ ফলত চহৰখনৰ ৰেলৱে ষ্টেচন সংস্কাৰ কৰা হয় আৰু ২০০৮ চনত লাক্সেমবাৰ্গ বিমানবন্দৰত নতুন যাত্ৰী টাৰ্মিনেল মুকলি কৰা হয়। লাক্সেমবাৰ্গ চহৰত ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ট্ৰাম পুনৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু অহা কেইবছৰমানৰ ভিতৰত কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহত লাইট-ৰেল লাইন মুকলি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।
২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত লাক্সেমবাৰ্গে বিনামূলীয়া ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰা প্ৰথমখন দেশ হিচাপে পৰিগণিত হয়, যিটো প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে ৰাজহুৱা ব্যয়ৰ দ্বাৰা পুঁজিৰে চলিব।
যোগাযোগ ব্যৱস্থা
লাক্সেমবাৰ্গৰ দূৰসংযোগ উদ্যোগ উদাৰীকৰণ কৰা হৈছে আৰু ইলেক্ট্ৰনিক যোগাযোগ নেটৱৰ্ক যথেষ্ট উন্নত হৈছে। বিভিন্ন অপাৰেটৰৰ মাজত প্ৰতিযোগিতা নিশ্চিত কৰা হৈছে ২০১১ চনৰ চৰকাৰৰ আইনগত কাঠামো পেকেট টেলিকম যিয়ে ইউৰোপীয় টেলিকম নিৰ্দেশনাসমূহক লাক্সেমবাৰ্গৰ আইনলৈ স্থানান্তৰিত কৰে। ইয়াৰ ফলত নেটৱৰ্ক আৰু সেৱাত বিনিয়োগক উৎসাহিত কৰা হয়। নিয়ন্ত্ৰক আই এল আৰ – ইনষ্টিটিউট লাক্সেমবাৰ্জোৱা ডি ৰেগুলেচন এ এই আইনী নিয়মসমূহ মানি চলাটো নিশ্চিত কৰে।
লাক্সেমবাৰ্গত সমগ্ৰ দেশতে আধুনিক আৰু ব্যাপকভাৱে নিয়োজিত অপটিকেল ফাইবাৰ আৰু কেবল নেটৱৰ্ক আছে। ২০১০ চনত লাক্সেমবাৰ্গ চৰকাৰে ২০২০ চনৰ ভিতৰত দেশখনৰ সম্পূৰ্ণ ১ জিবিটি/ছেকেণ্ড কভাৰেজ লাভ কৰি অতি তীব্ৰবেগী ব্ৰডবেণ্ডৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বব্যাপী আগশাৰীৰ হোৱাৰ লক্ষ্যৰে অতি তীব্ৰবেগী নেটৱৰ্কৰ বাবে নিজৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কৌশল আৰম্ভ কৰে। ২০১১ চনত লাক্সেমবাৰ্গৰ এন জি এ কভাৰেজ ৭৫% আছিল। ২০১৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহত লাক্সেমবাৰ্গে বিশ্বজুৰি ৬ষ্ঠ সৰ্বোচ্চ ডাউনলোড গতি আৰু ইউৰোপৰ ২য় সৰ্বোচ্চ গতি লাভ কৰে: ৩২,৪৬ এমবিটি/ছেকেণ্ড। মধ্য ইউৰোপত দেশখনৰ অৱস্থান, সুস্থিৰ অৰ্থনীতি আৰু কম কৰ দূৰসংযোগ উদ্যোগৰ বাবে অনুকূল।
আইটিইউ আইচিটি উন্নয়ন সূচকাংকত তথ্য আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তিৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত ই বিশ্বৰ ভিতৰতে ২য় আৰু অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় আৰু অভিয়েডো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ল'বেল ব্ৰডবেণ্ড গুণগত অধ্যয়ন ২০০৯ত অষ্টম স্থান লাভ কৰিছে। লাক্সেমবাৰ্গ ইউৰোপৰ সকলো প্ৰধান ইণ্টাৰনেট এক্সচেঞ্জ (AMS-IX Amsterdam, DE-CIX Frankfurt,LINX London), ডাটাচেণ্টাৰ আৰু POP সমূহৰ সৈতে অতিৰিক্ত অপটিকেল নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে সংযুক্ত। ইয়াৰ উপৰিও দেশখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডাটা হাব অপাৰেটৰ এংকোটেলৰ ভাৰ্চুৱেল মিটমি ৰুম সেৱা (vmmr)ৰ সৈতে সংযুক্ত। ইয়াৰ ফলত লাক্সেমবাৰ্গক বিশ্বজুৰি সকলো প্ৰধান টেলিকমিউনিকেচন অপাৰেটৰ আৰু ডাটা কেৰিয়াৰৰ সৈতে আন্তঃসংযোগ স্থাপন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। আন্তঃসংযোগ বিন্দুসমূহ ফ্ৰেংকফৰ্ট, লণ্ডন, নিউয়ৰ্ক আৰু হংকঙত আছে। লাক্সেমবাৰ্গে ইউৰোপৰ অন্যতম আগশাৰীৰ বিত্তীয় প্ৰযুক্তি (ফিনটেক) কেন্দ্ৰ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে, লাক্সেমবাৰ্গ চৰকাৰে লাক্সেমবাৰ্গ হাউচ অৱ ফাইনেন্সিয়েল টেকন'লজিৰ দৰে পদক্ষেপক সমৰ্থন কৰিছে।
লাক্সেমবাৰ্গত প্ৰায় ২০টা ডাটা চেণ্টাৰচলি আছে। ছটা ডাটা চেণ্টাৰ টায়াৰ IV ডিজাইন প্ৰমাণীকৃত: তিনিটা ebrc, দুটা LuxConnect আৰু এটা ইউৰোপীয় ডাটা হাবৰ। ২০১২ চনৰ ডিচেম্বৰ আৰু ২০১৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহত কৰা নটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডাটা চেণ্টাৰৰ ওপৰত কৰা এক সমীক্ষাত আৰু উপলব্ধতা (আপ-টাইম) আৰু পৰিৱেশন (অনুৰোধ কৰা ৱেবছাইটৰ পৰা তথ্য লাভ কৰাৰ বিলম্ব) জুখিছিল, শীৰ্ষ তিনিটা স্থানত লাক্সেমবাৰ্গ ডাটা চেণ্টাৰে লাভ কৰিছিল।
ভাষা
১৯৮৪ চনৰ পৰা আইন অনুসৰি নিৰ্ধাৰণ কৰা অনুসৰি লাক্সেমবাৰ্গত মাত্ৰ এটা জাতীয় ভাষা আছে, লাক্সেমবাৰ্গ। লাক্সেমবাৰ্গৰ লোকসকলৰ বাবে ইয়াক মাতৃভাষা বা "হৃদয়ৰ ভাষা" আৰু তেওঁলোকে সাধাৰণতে ইজনে সিজনক কথা ক'বলৈ বা লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা বুলি গণ্য কৰা হয়। লাক্সেমবাৰ্গিছক স্থানীয় জনসংখ্যাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ফ্ৰাংকনিয়ান ভাষা বুলি গণ্য কৰা হয়, যিটো চুবুৰীয়া উচ্চ জাৰ্মান ভাষাৰ সৈতে আংশিকভাৱে পাৰস্পৰিকভাৱে বুজিব পৰা যায়, কিন্তু ইয়াত ফৰাচী মূলৰ ৫,০০০ৰো অধিক শব্দও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। লাক্সেমবাৰ্গ ভাষাৰ জ্ঞান প্ৰাকৃতিককৰণৰ এক মাপকাঠী।
লাক্সেমবাৰ্গৰ উপৰিও ফৰাচী আৰু জাৰ্মান ভাষা প্ৰশাসনিক আৰু ন্যায়িক বিষয়ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাৰ ফলত তিনিওটা প্ৰশাসনিক ভাষা লাক্সেমবাৰ্গৰ। ১৯৮৪ চনত জাৰি কৰা আইনখনৰ ৪ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি যদি কোনো নাগৰিকে লাক্সেমবাৰ্গিছ, জাৰ্মান বা ফৰাচী ভাষাত কোনো প্ৰশ্ন কৰে, তেন্তে প্ৰশাসনে যিমানদূৰ পাৰে, সেই ভাষাত উত্তৰ দিব লাগিব, যিটো ভাষাত প্ৰশ্নটো সোধা হৈছিল।
লাক্সেমবাৰ্গ বহুভাষিক: ২০১২ চনৰ হিচাপত ৫২% নাগৰিকে লাক্সেমবাৰ্গিছক নিজৰ মাতৃভাষা, ১৬.৪% পৰ্তুগীজ, ১৬% ফৰাচী, ২% জাৰ্মান আৰু ১৩.৬% বিভিন্ন ভাষা (বেছিভাগেই ইংৰাজী, ইটালিয়ান বা স্পেনিছ) বুলি দাবী কৰিছিল। যদিও ফৰাচী ভাষা লাক্সেমবাৰ্গৰ মাত্ৰ ১৬% বাসিন্দাৰ মাতৃভাষা আছিল (৩য় স্থান), ইয়াৰ ৯৮% নাগৰিকে ইয়াক উচ্চ পৰ্যায়ত ক'বলৈ সক্ষম হৈছিল। লাক্সেমবাৰ্গৰ বাসিন্দাসকলৰ বিপুল সংখ্যকে ইয়াক দ্বিতীয় বা তৃতীয় ভাষা হিচাপে ক'বলৈ সক্ষম। ২০১৮ চনলৈকে জনসংখ্যাৰ অধিকাংশই আন একাধিক ভাষা ক’ব পাৰিছিল: ৮০% নাগৰিকে ইংৰাজী, ৭৮% জাৰ্মান আৰু ৭৭% লাক্সেমবাৰ্গিছ ভাষাত কথা-বতৰা পাতিব পৰা বুলি জনাইছে, এই ভাষাসমূহক নিজ নিজ দ্বিতীয়, তৃতীয় বা... চতুৰ্থ ভাষা।
চৰকাৰী ভাষা তিনিটাৰ প্ৰতিটো ভাষা দৈনন্দিন জীৱনৰ কিছুমান বিশেষ ক্ষেত্ৰত প্ৰাথমিক ভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, একচেটিয়া নহৈ। লাক্সেমবাৰ্গীছ হৈছে সাধাৰণতে লাক্সেমবাৰ্গৰ লোকসকলে ইজনে সিজনৰ লগত কথা পাতিবলৈ আৰু লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা আৰু শেহতীয়াকৈ এই ভাষাত উপন্যাস আৰু চিনেমাৰ উৎপাদন বৃদ্ধি পাইছে; একে সময়তে, অসংখ্য প্ৰবাসী শ্ৰমিকে (জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৪৪%) সাধাৰণতে ইয়াক ইজনে সিজনৰ লগত কথা পাতিবলৈ ব্যৱহাৰ নকৰে।
যদিও পেছাদাৰী জীৱনটো বহুভাষিক, ব্যক্তিগত খণ্ডৰ ব্যৱসায়িক নেতাসকলে ফৰাচী ভাষাক তেওঁলোকৰ কোম্পানীসমূহৰ মূল কৰ্ম ভাষা হিচাপে বৰ্ণনা কৰে (৫৬%), তাৰ পিছত লাক্সেমবাৰ্গিছ (২০%), ইংৰাজী (১৮%) আৰু জাৰ্মান (৬%)।
ফৰাচী ভাষাৰ লগতে বহু সংবাদ মাধ্যমত জাৰ্মান ভাষা অতি সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু বেছিভাগ লাক্সেমবাৰ্গবাসীয়ে ইয়াক নিজৰ দ্বিতীয় ভাষা বুলি গণ্য কৰে। ইয়াৰ কাৰণ বেছিভাগেই জাৰ্মান ভাষা আৰু লাক্সেমবাৰ্গিছ ভাষাৰ সাদৃশ্য বেছি কিন্তু ইয়াৰ কাৰণো হৈছে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত শিশুসকলক শিকোৱা প্ৰথম ভাষা (সাক্ষৰতা আহৰণৰ ভাষা)।
পৰ্তুগীজ মূলৰ বৃহৎ সম্প্ৰদায়ৰ বাবে লাক্সেমবাৰ্গত পৰ্তুগীজ ভাষা মোটামুটিভাৱে প্ৰচলিত যদিও ই এই সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰৰ সম্পৰ্কত সীমাবদ্ধ হৈ আছে। পৰ্তুগীজ ভাষাৰ কোনো চৰকাৰী মৰ্যাদা নাই, কিন্তু প্ৰশাসনে কেতিয়াবা কিছুমান তথ্যসমৃদ্ধ নথিপত্ৰ পৰ্তুগীজ ভাষাত উপলব্ধ কৰে।
ধৰ্ম
লাক্সেমবাৰ্গ এখন ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰ যদিও ৰাজ্যখনে কিছুমান ধৰ্মক আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্দেশিত ধৰ্ম হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে। ইয়াৰ ফলত ধৰ্মীয় প্ৰশাসন আৰু ধৰ্মগুৰু নিযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰই হাত দিয়ে, যাৰ বিনিময়ত ৰাষ্ট্ৰই কিছুমান পৰিচালনা খৰচ আৰু মজুৰি আদায় দিয়ে। এনে ব্যৱস্থাৰ দ্বাৰা সামৰি লোৱা ধৰ্মসমূহ হ'ল কেথলিক, ইহুদী, গ্ৰীক অৰ্থডক্সি, এংলিকানিজম, ৰাছিয়ান অৰ্থডক্সি, লুথাৰিয়ান, কেলভিন, মেনন ধৰ্ম আৰু ইছলাম।
১৯৮০ চনৰ পৰা চৰকাৰে ধৰ্মীয় বিশ্বাস বা আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ পৰিসংখ্যা সংগ্ৰহ কৰাটো অবৈধ হৈ পৰিছে। ২০০০ চনত চিআইএ ফেক্টবুকৰ এটা অনুমান অনুসৰি গ্ৰেণ্ড ড্যুকেল পৰিয়ালকে ধৰি লাক্সেমবাৰ্গৰ ৮৭% কেথলিক, বাকী ১৩% প্ৰটেষ্টেণ্ট, অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টান, ইহুদী, মুছলমান আৰু অন্য বা কোনো ধৰ্মৰ লোক। ২০১০ চনৰ পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি ৭০.৪% খ্ৰীষ্টান, ২.৩% মুছলমান, ২৬.৮% অসংলগ্ন আৰু ০.৫% অন্য ধৰ্ম।
শিক্ষা
লাক্সেমবাৰ্গৰ শিক্ষা ব্যৱস্থা ত্ৰিভাষিক: প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ প্ৰথম বছৰবোৰ লাক্সেমবাৰ্গ ভাষাত, জাৰ্মানলৈ সলনি হোৱাৰ আগতে; মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত শিক্ষাৰ ভাষা ফৰাচীলৈ সলনি হয়। মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক হ'বলৈ তিনিওটা ভাষাতে দক্ষতা থকাটো প্ৰয়োজনীয়, কিন্তু আধা সংখ্যক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে প্ৰমাণিত অৰ্হতা অবিহনে বিদ্যালয় এৰি যায়, অনুপ্ৰৱেশকাৰীৰ সন্তান বিশেষভাৱে বঞ্চিত। তিনিটা জাতীয় ভাষাৰ উপৰিও বাধ্যতামূলক স্কুলীয়া শিক্ষাত ইংৰাজী শিকোৱা হয় আৰু লাক্সেমবাৰ্গৰ বহু জনসংখ্যাই ইংৰাজী ক’ব পাৰে। যোৱা দুটা দশকে কেইবাটাও খণ্ডত বিশেষকৈ বিত্তীয় খণ্ডত ইংৰাজীৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধি পোৱাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছে। বৃহত্তম অনুপ্ৰৱেশকাৰী সম্প্ৰদায়ৰ ভাষা পৰ্তুগীজ ভাষা জনসংখ্যাৰ বৃহৎ অংশইও কয় যদিও পৰ্তুগীজ ভাষী সম্প্ৰদায়ৰ বাহিৰৰ তুলনামূলকভাৱে কম সংখ্যকেহে কয়।
লাক্সেমবাৰ্গত অৱস্থিত একমাত্ৰ বিশ্ববিদ্যালয়খনেই হৈছে লাক্সেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়। ২০১৪ চনত ব্যক্তিগত পদক্ষেপৰ জৰিয়তে লাক্সেমবাৰ্গ স্কুল অৱ বিজনেছ নামৰ স্নাতক ব্যৱসায়িক বিদ্যালয় গঠন কৰা হৈছে আৰু ২০১৭ চনত লাক্সেমবাৰ্গৰ উচ্চ শিক্ষা আৰু গৱেষণা মন্ত্ৰালয়ৰ পৰা স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। দেশখনত দুখন আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়ে উপগ্ৰহ চৌহদ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে, মিয়ামি বিশ্ববিদ্যালয় (ডলিবয় ইউৰোপীয় কেন্দ্ৰ) আৰু ছেক্ৰেড হাৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয় (লাক্সেমবাৰ্গ কেম্পাছ)।
স্বাস্থ্য
বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ তথ্য অনুসৰি লাক্সেমবাৰ্গ চৰকাৰৰ হৈ স্বাস্থ্যসেৱাৰ ব্যয় ৪.১ বিলিয়ন ডলাৰৰ ওপৰত আছিল, যিটো দেশৰ প্ৰতিজন নাগৰিকৰ বাবে প্ৰায় ৮,১৮২ ডলাৰ। লাক্সেমবাৰ্গ ৰাষ্ট্ৰই সামূহিকভাৱে নিজৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ প্ৰায় ৭% স্বাস্থ্যৰ বাবে ব্যয় কৰিছিল, যাৰ ফলত ২০১০ চনত ইউৰোপৰ অন্যান্য ধনী দেশসমূহৰ ভিতৰত ইয়াক স্বাস্থ্য সেৱা আৰু আনুষংগিক কাৰ্যসূচীৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যয় কৰা দেশসমূহৰ ভিতৰত স্থান দিয়া হৈছিল আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যাৰ মাজত গড় আয় উচ্চ।
সাহিত্য
দেশখনত চিত্ৰশিল্পী থিও কেৰ্গ, জোচেফ কাটাৰ আৰু মিচেল মেজেৰাছকে ধৰি কিছুমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিচিত শিল্পীৰ সৃষ্টি হৈছে, আৰু ফটোগ্ৰাফাৰ এডৱাৰ্ড ষ্টেইচেন, যাৰ দ্য ফেমিলি অৱ মেন প্ৰদৰ্শনীখন ইউনেস্ক’ৰ মেম’ৰী অৱ দ্য ৱৰ্ল্ড পঞ্জীত স্থান দিয়া হৈছে আৰু এতিয়া স্থায়ীভাৱে ক্লেৰভক্সত ৰখা হৈছে. প্ৰকাশনসমূহে কল্পবিজ্ঞানৰ ধাৰণাটোক স্ফটিকীয় কৰি তোলা সম্পাদক তথা লেখক হুগো গাৰ্নছবেকৰ জন্ম হৈছিল লাক্সেমবাৰ্গ চহৰত। চিনেমা তাৰকা লৰেটা ইয়ং লাক্সেমবাৰ্গ বংশৰ আছিল।
লাক্সেমবাৰ্গ ইউৰোভিছন গীত প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অংশগ্ৰহণকাৰী আছিল, আৰু ১৯৫৯ চনৰ বাহিৰে ১৯৫৬ চনৰ পৰা ১৯৯৩ চনৰ ভিতৰত প্ৰতি বছৰে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল ১৯৬২, ১৯৬৬, ১৯৭৩ আৰু ১৯৮৪ চনত, কিন্তু ইয়াৰ ৩৮টা প্ৰৱেশৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৯টাহে লাক্সেমবাৰ্গৰ শিল্পীসকলে পৰিবেশন কৰিছিল।
লাক্সেমবাৰ্গ আছিল প্ৰথমখন চহৰ যিয়ে দুবাৰকৈ ইউৰোপৰ সংস্কৃতিৰ ৰাজধানী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৫ চনত। ২০০৭ চনত ইউৰোপীয় সংস্কৃতিৰ ৰাজধানী লাক্সেমবাৰ্গৰ গ্ৰেণ্ড ডাচি, জাৰ্মানীৰ ৰেইনলেণ্ড-ফালজ আৰু ছাৰলেণ্ড, ৱালুন অঞ্চল আৰু জাৰ্মান- বেলজিয়ামৰ অংশ, আৰু ফ্ৰান্সৰ লৰেইন অঞ্চল। এই অনুষ্ঠানটো আছিল গতিশীলতা আৰু ধাৰণা বিনিময়ক প্ৰসাৰিত কৰাৰ প্ৰয়াস, শাৰীৰিক, মানসিক, কলাত্মক আৰু আৱেগিকভাৱে সীমা অতিক্ৰম কৰি।
২০১০ চনৰ ১ মে'ৰ পৰা ৩১ অক্টোবৰলৈকে চীনৰ চাংহাইত অনুষ্ঠিত হোৱা বিশ্ব এক্সপ' ২০১০ত লাক্সেমবাৰ্গে নিজাকৈ পেভিলিয়নৰ সৈতে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। এই পেভিলিয়নটো লাক্সেমবাৰ্গ শব্দটোৰ চীনা ভাষালৈ লিপিবদ্ধ কৰা "লু চেন বাও"ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যাৰ অৰ্থ হৈছে "বন আৰু দুৰ্গ।" ই লাক্সেমবাৰ্গক "ইউৰোপৰ সেউজ হৃদয়" হিচাপে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।
ক্ৰীড়া
ইউৰোপৰ বেছিভাগ দেশৰ দৰে লাক্সেমবাৰ্গৰ ক্ৰীড়া কোনো বিশেষ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়াৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীভূত নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে দলীয় আৰু ব্যক্তিগত উভয় ক্ৰীড়াক সামৰি লোৱা হয়। কেন্দ্ৰীয় ক্ৰীড়া কেন্দ্ৰৰ অভাৱৰ পিছতো লাক্সেমবাৰ্গৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত প্ৰায় ৫ লাখ–৬ লাখ লোকৰ ভিতৰত ১ লাখতকৈ অধিক লোক এটা বা আন এটা ক্ৰীড়া ফেডাৰেচনৰ অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত সদস্য। দক্ষিণ লাক্সেমবাৰ্গ চহৰৰ গেছপেৰিচত অৱস্থিত ষ্টেড ডি লাক্সেমবাৰ্গ হৈছে দেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ষ্টেডিয়াম আৰু দেশৰ সৰ্ববৃহৎ ক্ৰীড়া স্থান য'ত ফুটবল আৰু ৰাগবী ইউনিয়নকে ধৰি ক্ৰীড়া অনুষ্ঠানৰ বাবে ৯,৩৮৬জন আৰু কনচাৰ্টৰ বাবে ১৫,০০০ লোকৰ ক্ষমতা আছে। দেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ইনড’ৰ ভেন্যু হৈছে উত্তৰ-পূব লাক্সেমবাৰ্গ চহৰৰ কিৰ্চবাৰ্গৰ ডি’ক’ক, য’ত ৮,৩০০জন লোকৰ ক্ষমতা আছে। ২০০৭ চনৰ মহিলা ইউৰোপীয় ভলীবল চেম্পিয়নশ্বিপৰ ফাইনেলকে ধৰি এই খেলপথাৰখন বাস্কেটবল, হেণ্ডবল, জিমনাষ্টিক আৰু ভলীবলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
খাদ্য-আভাস
লাক্সেমবাৰ্গৰ খাদ্যই লেটিন আৰু জাৰ্মাণিক জগতৰ সীমান্তত ইয়াৰ অৱস্থান প্ৰতিফলিত কৰে, চুবুৰীয়া ফ্ৰান্স আৰু জাৰ্মানীৰ খাদ্যৰ দ্বাৰা বহু পৰিমাণে প্ৰভাৱিত। শেহতীয়াকৈ,ইয়াক ইয়াৰ বহুতো ইটালীয় আৰু পৰ্তুগীজ অনুপ্ৰৱেশকাৰীয়ে সমৃদ্ধ কৰিছে।
পৰম্পৰাগত দৈনিক ভাড়া হিচাপে খোৱা লাক্সেমবাৰ্গৰ অধিকাংশ স্থানীয় খাদ্যই দেশখনৰ লোক খাদ্যৰ শিপা ভাগ কৰে, চুবুৰীয়া জাৰ্মানীৰ দৰেই।
ইউৰোপৰ ভিতৰত জনমূৰি সৰ্বাধিক মদ বিক্ৰী হয় লাক্সেমবাৰ্গত। কিন্তু চুবুৰীয়া দেশৰ পৰা গ্ৰাহকে ক্ৰয় কৰা মদৰ বৃহৎ অংশই জনমূৰি মদৰ বিক্ৰীৰ পৰিসংখ্যাগতভাৱে উচ্চ মাত্ৰাত অৰিহণা যোগায়; এই মাত্ৰাৰ মদ্যপান লাক্সেমবাৰ্গৰ জনসাধাৰণৰ প্ৰকৃত মদ্যপানৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক নহয়।
লাক্সেমবাৰ্গত জনমূৰি মিচেলিন তাৰকাযুক্ত ৰেষ্টুৰেণ্টৰ সংখ্যা দ্বিতীয় সৰ্বাধিক আৰু জাপানক প্ৰথম আৰু ছুইজাৰলেণ্ডে লাক্সেমবাৰ্গৰ পিছত তৃতীয় স্থানত আছে।
মিডিয়া
লাক্সেমবাৰ্গৰ সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰধান ভাষা হ’ল ফৰাচী আৰু জাৰ্মান। সৰ্বাধিক প্ৰচলন থকা কাকতখন হৈছে জাৰ্মান ভাষাৰ দৈনিক লাক্সেমবাৰ্গাৰ ৱৰ্ট। লাক্সেমবাৰ্গত বহুভাষিকতা প্ৰবল হোৱাৰ বাবে বাতৰি কাকতসমূহে প্ৰায়ে ফৰাচী ভাষাৰ প্ৰবন্ধ আৰু জাৰ্মান ভাষাৰ প্ৰবন্ধ পৰ্যায়ক্ৰমে, অনুবাদ অবিহনে। ইয়াৰ উপৰিও ইংৰাজী আৰু পৰ্তুগীজ দুয়োটা ৰেডিঅ' আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ছপা প্ৰকাশন আছে, কিন্তু আই এল আৰ ই এছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমৰ জৰীপ ফৰাচী ভাষাত কৰা হোৱাৰ বাবে দৰ্শকৰ সঠিক পৰিসংখ্যা জোখাটো কঠিন।
ইউৰোপত লাক্সেমবাৰ্গ ৰেডিঅ’ আৰু টেলিভিছন ষ্টেচন (ৰেডিঅ’ লাক্সেমবাৰ্গ আৰু আৰ টি এল গ্ৰুপ)ৰ বাবে পৰিচিত। ইয়াৰ উপৰিও ই জাৰ্মানী আৰু ব্ৰিটেইনৰ বাবে ইউৰোপৰ প্ৰধান উপগ্ৰহ সেৱাৰ বাহক এছ ই এছৰ আপলিংক হোম।
১৯৮৮ চনত দৃশ্য-শ্ৰাব্য বিনিয়োগৰ বাবে বিশেষ কৰ আঁচনি স্থাপন কৰা আইনখনৰ বাবে লাক্সেমবাৰ্গত ছবি আৰু সহ-প্ৰযোজনা ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পাইছে। লাক্সেমবাৰ্গত প্ৰায় ৩০টা পঞ্জীয়নভুক্ত উৎপাদন কোম্পানী আছে।
২০১৪ চনত লাক্সেমবাৰ্গে মিষ্টাৰ হাবলটৰ সৈতে এনিমেটেড চুটি ছবিৰ শিতানত অস্কাৰ বঁটা লাভ কৰে।
হলবী ভাষা
হলবী, বস্তৰী, হলব, হলৱস বা হলৱী এটি পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা, যি ওড়িয়া আৰু মাৰাঠীৰ মাজৰ ৰূপান্তৰণৰ ভাষা। মধ্য ভাৰতত কমেও ৭৬৬২৯৭জন লোকে এই ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।
মহৰী উপভাষা অন্য উপভাষাসমূহতকৈ কিছু পৃথক আৰু কষ্টেৰেহে বুজিব পৰা যায়। এই ভাষাৰ আনুমানিক ২০০০০০ দ্বিতীয়-ভাষা কথোঁতাও আছে (২০০১ চনত)। ছত্তীসগঢ়ত প্ৰায় লোক হিন্দী ভাষাত পাকৈত। কিছু কিছু হলবী ভাষী লোকে ভত্ৰীক দ্বিতীয় ভাষা হিচাপে শিকে।
হলবী ভাষাক প্ৰায় বাণিজ্যৰ ভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষা বিষয়-বস্তু-ক্ৰিয়া ক্ৰমত লিখা হয়, ই এফিক্সৰ বহল প্ৰয়োগ কৰে আৰু বিশেষ্যৰ আগত বিশেষণ প্ৰয়োগ কৰে।
স্বৰধ্বনি
হলবী ভাষাত ৬ট স্বৰধ্বনি আছে: /a, e, ɘ, i, o, u/। আটাইকেইটা স্বৰধ্বনিৰেই নাকেৰে কৰা উচ্চৰণো আছে
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভাষা
অপাৰেচন অল ক্লিয়াৰ
অপাৰেচন অল ক্লিয়াৰ হৈছে ৰয়েল ভূটান আৰ্মীৰ দ্বাৰা ভূটানৰ দক্ষিণ অংশত থিতাপি লৈ থকা অসমৰ বিচ্ছিন্নতাবাদী সংগঠনৰ ঘাটি উচ্ছেদ কৰিবলৈ ২০০৩ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰৰ পৰা ২০০৪ চনৰ ৩ জানুৱাৰীলৈ চলোৱা এক সামৰিক অভিযান। ৰয়েল ভূটান আৰ্মীয়ে চলোৱা এইটো আছিল প্ৰথম অভিযান।
আঁৰৰ কথা
১৯৯০ চনত ভাৰতীয় সেনা বাহিনীয়ে অসমৰ বিচ্ছিন্নতাবাদী সংগঠন সংযুক্ত মুক্তি বাহিনী, অসম বা চমুকৈ আলফাৰ বিৰুদ্ধে অপাৰেচন বজৰঙ আৰু অপাৰেচন ৰাইন' চলাইছিল। যাৰ ফলত উক্ত সংগঠনটোৰ সদস্যসকলে ভূটানত আশ্ৰয় লবলৈ বাধ্য হৈছিল।
১৯৯০ চনত আলফা আৰু এনডিএফবিয়ে ভূটান চৰকাৰক থলুৱা ল'টচাম্পা লোকসকলক উচ্ছেদ কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে এৰি যোৱা খালী ঠাইসমূহ দখল কৰিছিল।
১৯৯৬ চনত ভূটান চৰকাৰে মন কৰিলে যে ভূটানৰ দক্ষিণ ফালে ভাৰত-ভূটান সীমাৰ ওচৰত বহুকেইটা সংগঠনৰ ঘাটি বহিছে। তাত অসমৰ চাৰিটা শিবিৰ আছিল। সেইয়া হ'ল- আলফা, এনডিএফবি, বড়ো লিবাৰেচন টাইগাৰ ফ'ৰ্চ (বিএলটিএফ) আৰু কমতাপুৰ লিবাৰেচন অৰ্গেনাইজেচন (কেএলঅ')। তাৰোপৰি নেচ'নেল চছিয়েলিষ্ট কাউন্সিল অৱ নাগালেণ্ড (এনএচচিএন) আৰু অল ত্ৰিপুৰা টাইগাৰ ফৰ্চ (এটিটিএফ)-ৰো শিবিৰ আছিল।
এই শিবিৰসমূহ সংগঠনৰ সদস্যসমূহক প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ আৰু সা-সঁজুলিসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ ঘন জংগলে বিদ্ৰোহী সংগঠনৰ সদস্যসকলক ভাৰতীয় সেনাৰ অলক্ষিতে ভাৰতত আক্ৰমণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল।
ভাৰত চৰকাৰে ভূটান চৰকাৰক তেওঁলোকৰ মাটিৰ পৰা বিদ্ৰোহী সংগঠনৰ শিবিৰসমূহ উচ্ছেদ কৰিবলৈ হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিবলৈ ধৰিলে। প্ৰয়োজন হ'লে ভাৰত চৰকাৰৰ ফালৰ পৰা সাহায্য প্ৰদান কৰা হব বুলিও কলে। ১৯৯৮ চনত ভূটান চৰকাৰে শান্তিপূৰ্ণ সমাধানত গুৰুত্ব দি সংগঠনসমূহৰ সৈতে আলোচনাত বহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তাৰ পিছত আলফাৰ সৈতে পাঁচবাৰ, এনডিএফবিৰ সৈতে তিনিবাৰ আলোচনা অনুষ্ঠিত হয়।২০০১ চনৰ জুন মাহত আলফাই চাৰিটা শিবিৰ বন্ধ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে যদিও ভূটান চৰকাৰে সেই শিবিৰকেইটা পুনৰ স্থাপন কৰাৰ কথা জানিব পাৰে।
১৯ জুলাই ২০০৩-ত ভূটানৰ সংসদত ভূটানীজ সেনা গঠন কৰাৰ প্ৰস্তাৱ ৰখা হয় যদিও পিছত সেই প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰি ভাৰত-ভূটান সীমান্তত নিয়োগ কৰিবলৈ পাঁচ হাজাৰ সৈন্যৰে ৰয়েল ভূটান আৰ্মী গঠন কৰা হয়।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:স্বাধীনোত্তৰ অসম শ্ৰেণী:সামৰিক অভিযান
চিত্ৰা বেনাৰ্জী দিৱাকাৰুণী
চিত্ৰা বেনাৰ্জী দিৱাকাৰুণী (Chitra Banerjee Divakaruni, জন্মতে: চিত্ৰলেখা বেনাৰ্জী, ২৯ জুলাই, ১৯৫৬) ) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় মূলৰ আমেৰিকান লেখিকা আৰু কবি। ইয়াৰ লগতে তেখেত হৈছে হিউষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৃষ্টিশীল লিখন কাৰ্যসূচীৰ 'বেটি আৰু জিন মেকডেভিদ প্ৰফেছাৰ অৱ ৰাইটিং'।
জীৱন
চিত্ৰা বেনাৰ্জী দিৱাকাৰুণীৰ জন্ম হৈছিল কলিকতাত। ১৯৭৬ চনত তেখেতে কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা কলা শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। একেটা বৰ্ষতে তেখেতে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ গমন কৰে আৰু ৰাইট ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰে। সেইখন শিক্ষানুষ্ঠানৰ পৰা পৰৱৰ্তী সময়ত তেখেতে স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৮৫ চনত বাৰ্কলেস্থিত কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা চিত্ৰা বেনাৰ্জীয়ে ইংৰাজীত এটা ডক্তৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেখেতৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ক্ৰিষ্টোফাৰ মাৰলৱে।
দিৱাকাৰুণীয়ে বৰ্তমান হিউষ্টনতে তেখেতৰ স্বামী মূৰ্তিৰ সৈতে থাকে। দম্পতীটোৰ আনন্দ আৰু অভয় নামৰ দুটি সন্তান আছে।
কৰ্মজীৱন
চিত্ৰা বেনাৰ্জীয়ে কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এগৰাকী স্নাতক শিক্ষণ সহকাৰী হিচাপে কাম কৰিছিল। তেখেতে কেলিফৰ্ণিয়া ল'ছ আলট'ছত থকা ফুটহিল কলেজ আৰু ডিয়াবলো ভেলি কলেজত শিক্ষাদান কৰে।
দিৱাকাৰুণী "মৈত্ৰী" নামৰ এটা হেল্পলাইন সেৱাৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু প্ৰাক্তন সভাপতি। উক্ত সেৱা ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল ঘৰুৱা দুৰ্ব্যৱহাৰৰ সন্মুখীন হোৱা দক্ষিণ ভাৰতীয় মহিলাৰ পৰিচৰ্যা কৰা। দিৱাকাৰুণীয়ে ইয়াৰ উপদেষ্টা সমিতিত কাম কৰিছিল। ইয়াৰোপৰি তেখেতে হিউষ্টনত থকা "দয়া" নামৰ আন এটি সদৃশ সংস্থাটো একেটা পদতে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। হিউষ্টনত থকা "প্ৰথম" নামৰ অ-লাভজনক সংগঠনটোৰ জৰিয়তে তেখেতে বহু ভাৰতীয় শিশু-কিশোৰক শিক্ষিত কৰি তোলাৰ প্ৰয়াস কৰিছিল।
এগৰাকী কবি হিচাপে দিৱাকাৰুণীয়ে লেখিকাৰ জীৱন আৰম্ভ কৰে। তেখেতৰ দুটা কাব্য-সংকলন হৈছে 'Black Candle' আৰু 'Leaving Yuba City'.(। ) কাব্যৰাজিৰ বাবে তেখেতে এতিয়ালৈকে "গাৰবডে বঁটা", "বাৰবাৰা ডেমিং স্মাৰক বঁটা" আৰু "এলেন গিনছবাৰ্গ বঁটা" লাভ কৰিছে।
দিৱাকাৰুণীৰ উপন্যাস 'দ্য পেলেচ অৱ ইলিউছনছ' ভাৰতত এবছৰৰ বাবে বেষ্ট-ছেলাৰৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছিল।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ আমেৰিকান শ্ৰেণী:আমেৰিকান লেখক
ইডিপাছ কমপ্লেক্স
ইডিপাছ কমপ্লেক্স (Oedipus complex) ধাৰণাটো মনোবিজ্ঞানৰ অৰ্থাৎ মনোবিশ্লষণৰ এটি অন্যতম ধাৰণা। ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল পুত্ৰ সন্তানৰ মাতৃৰ প্ৰতি থকা এক ধৰণৰ অৱচেতন অনুৰাগ বা আসক্তি। বিশ্ববিখ্যাত মনোবিজ্ঞানী চিগ্‌মণ্ড ফ্ৰয়েডৰ মতবাদ অনুসৰি শৈশৱ কালতেই পুত্ৰ সন্তানসকলৰ মাতৃৰ প্ৰতি এক ধৰণৰ অনুৰাগ অথবা আকৰ্ষণ গঢ় লৈ উঠে আৰু এই অনুৰাগ গঢ় লয় সন্তানৰ অকালজাত যৌন চেতনাৰ প্ৰভাৱৰ ফলত। ইয়াৰ সমান্তৰালভাৱে পুত্ৰসন্তানসকলৰ মনত পিতৃৰ প্ৰতি এক ধৰণৰ বিৰাগ বা বিকৰ্ষণে ঠাই লয়। ছিগমাণ্ড ফ্ৰয়েডে এই ধাৰণাটো দ্য ইন্টাৰপ্ৰিটেচন অৱ ড্ৰিমছ (১৮৯৯)ত প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল, আৰু তেওঁৰ গৱেষণা পত্ৰ এ স্পেচিয়েল টাইপ অৱ চয়ছ অৱ অবজেক্ট মেড বাই মেন (১৯১০)ত এই ইডিপাছ কমপ্লেক্স শব্দটোৰ উদ্ভাৱন কৰিছিল। পিছলৈ ফ্ৰয়েডে এই জটিলতাৰ অভিজ্ঞতাত লিংগৰ পাৰ্থক্য বুজাবলৈ লিঙ্গচ্ছেদ উদ্বেগ আৰু লিংগ ঈৰ্ষাআদিৰ দৰ়়ে ধাৰণা বিকশিত কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত, যৌন পাৰ্থক্য অনুসৰি, এক ইতিবাচক অডিপাছ কমপ্লেক্সে শিশু এটাৰ বিপৰীত লিংগৰ পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি যৌন আকাংক্ষা আৰু সমলিংগ পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ঘৃণাক বুজায়, আনহাতে নেতিবাচক অডিপাছ কমপ্লেক্সে সমকামী পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি আকাংক্ষা আৰু বিপৰীত লিংগৰ পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ঘৃণা বুজায়। গ্ৰীক নাট্যকাৰ চফোক্লিচে তেওঁৰ "ইডিপাচ ৰেক্স" নামৰ নাটকখনৰ কাহিনীত বৰ্ণনা কৰিছে যে থিবচ্ নামৰ দেশখনৰ ৰজা ইডিপাছে নিজে নজনাকৈয়ে অথবা পূৰ্বৰ অভিশাপ অনুসৰি নিজ পিতৃক হত্্যা কৰি তেওঁৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে আৰু নিজ মাতৃক বিয়া কৰায়। এই ইডিপাছ নামৰ ৰজা জনৰ নাম অনুসৰিয়েই চিগ্‌মণ্ড ফ্ৰয়েডে পুত্ৰ সন্তানৰ মাতৃৰ প্ৰতি থকা এই অৱচেতন যৌনকামনাৰ নাম ইডিপাছ কমপ্লেক্স ৰাখিছিল।
পৃষ্ঠভূমি
ইডিপাছ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতিকাৰ গ্ৰীক পৌৰাণিক চৰিত্ৰ ইডিপাছ ৰেক্স বুজায়, যিয়ে অজানিতে তেওঁৰ দেউতাক লাইউছক হত্যা কৰে আৰু তেওঁৰ মাক জোকাষ্টাক বিয়া কৰায়। এই ইডিপাছ ৰেক্সৰ চৰিত্ৰ পৌৰাণিক কাহিনীৰ ওপৰত আধাৰিত এখন নাটকৰ। চফোক্লেছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪২৯ত এই নাটক লিখিছিল। পিছত ১৯ শতিকাত পেৰিছ আৰু ভিয়েনাত চফোক্লেছৰ নাটকৰ আধুনিক প্ৰযোজনা মঞ্চস্থ কৰা হৈছিল আৰু ১৮৮০ আৰু ১৮৯০ ৰ দশকত অভূতপূৰ্বভাৱে সফল হৈছিল। অষ্ট্ৰিয়াৰ স্নায়ুবিশেষজ্ঞ চিগমাণ্ড ফ্ৰয়েড (১৮৫৬-১৯৩৯)তাত উপস্থিত আছিল। ১৮৯৯ চনত প্ৰথম প্ৰকাশিত তেওঁৰ দ্য ইণ্টাৰপ্ৰিটেচন অৱ ড্ৰীমছ নামৰ কিতাপখনত চিগমাণ্ড ফ্ৰয়েড প্ৰস্তাৱ দিছিল যে ইডিপাছৰ আকাংক্ষা হৈছে মানুহৰ বাবে এক সাৰ্বজনীন, মানসিক পৰিঘটনা সহজাত (ফাইলোজেনেটিক) আৰু বহুত অচেতন অপৰাধৰ কাৰণ। ফ্ৰয়েডে বিশ্বাস কৰিছিল যে ইডিপাছৰ আৱেগ বিকশিত হৈছে আৰু লাখ লাখ বছৰ ধৰি বান্দৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি মানুহলৈকে ই প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম ধৰি চলি আহিছে।
ইডিপাছ কমপ্লেক্স সমালোচনা
ইডিপাছ কমপ্লেক্সৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক মানসিকভাৱে সাৰ্বজনীন বুলি প্ৰস্তাৱ কৰি ফ্ৰয়েডে মনোবিশ্লেষণাত্মক চিকিৎসাৰ অন্যান্য বিশেষজ্ঞসকলক উচটনি দিছিল। এই তত্ত্বৰ সন্দৰ্ভত সাহিত্যত বহুত সমালোচনা উপস্থাপন কৰা হৈছিল।
অভিজ্ঞতাভিত্তিক প্ৰমাণৰ অভাৱ
ইডিপাছ কমপ্লেক্সৰ সমৰ্থনত বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ অতি কম।
কথিতভাৱে ইডিপাল পৰ্যায়ত পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি শিশুৰ মনোভাৱৰ অধ্যয়নে তত্ত্বটোৱে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা ইতিবাচক অনুভূতিৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰদৰ্শন নকৰে। চিগ্‌মণ্ড ফ্ৰয়েডএ নিজৰ তত্ত্বৰ চিত্ৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা পৌৰাণিক কাহিনী আৰু নৃতত্ত্বৰ কাহিনীবোৰে তেওঁৰ পাঠকসকলক আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে, কিন্তু সেইবোৰে তত্ত্বটোৰ অভিজ্ঞতাভিত্তিক প্ৰমাণ গঠন নকৰে। ফ্ৰয়েডে নিৰ্ভৰ কৰা কেছ অধ্যয়ন (কেছ ষ্টাডিজ), যেনে লিটল হান্সৰ ঘটনা, বৃহত্তৰ জনসংখ্যাৰ ওপৰত গৱেষণা বা পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ জৰিয়তে প্ৰমাণিত কৰিব পৰা নগ'ল। বিৱৰ্তনবাদী মনোবিজ্ঞানী মাৰ্টিন ডেলি আৰু মাৰ্গো উইলছনে তেওঁলোকৰ ১৯৮৮ চনৰ হোমিচাইড নামৰ কিতাপখনত যুক্তি দিছে যে ওডিপাছ জটিল তত্ত্বই কেইটামান পৰীক্ষাযোগ্য ভৱিষ্যতবাণী প্ৰদান কৰে। তেওঁলোকে মানুহৰ মাজত ইডিপাছ কমপ্লেক্সৰ কোনো প্ৰমাণ বিচাৰি নাপায়। পিতৃ-মাতৃ-সন্তানৰ বিবাদৰ প্ৰমাণ আছে কিন্তু লেখকসকলে দাবী কৰে যে ই বিপৰীত লিংগ-পিতৃ-মাতৃৰ যৌন অধিকাৰৰ বাবে নহয়।
মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ জেফ্ৰি লিয়েবাৰমেনৰ মতে, ফ্ৰয়েড আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলে ইডিপাছৰ তত্ত্বসমূহক বৈজ্ঞানিক পৰীক্ষা আৰু প্ৰমাণীকৰণৰ অধীনত তৈয়াৰ কৰিবলৈ প্ৰতিৰোধ কৰিছিল। সেই কাৰণে মনোবিজ্ঞানৰ দৰে শাখাই ফ্ৰয়েডৰ ধাৰণাবোৰ অসমৰ্থন বা বিৰোধিতা কৰা দেখা যায়, আৰু সেয়েহে এই তত্ব আধুনিক যুগৰ প্ৰমাণ-আধাৰিত চিকিৎসাত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:মনোবিজ্ঞান
হেমেন্দ্ৰ কুমাৰ গগৈ
হেমেন্দ্ৰ কুমাৰ গগৈ (১৯৪০-২০২০) একাধাৰে অধ্যাপক, গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক, প্ৰবন্ধ লেখক, সমালোচক আৰু নাট্যকাৰ। তেওঁ নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজৰ অধ্যক্ষৰূপে কৰ্মজীৱনৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজৰ বিজ্ঞান শাখাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপেও তেওঁৰ সুকীয়া পৰিচয় আছে। লখিমপুৰ জিলাৰ সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰখনক বৌদ্ধিক নেতৃত্ব প্ৰদান কৰি অহা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত অন্যতম। তেখেতৰ মৃত্যু হয় ২০২০ চনৰ ১ মাৰ্চ তাৰিখে।
জন্ম
হেমেন্দ্ৰ কুমাৰ গগৈৰ জন্ম হয় ১৯৪০ চনত, ঢকুৱাখনা কোঁৱৰ গাঁৱত। পিতৃৰ নাম কুলনাথ গগৈ আৰু মাতৃৰ মান লক্ষ্যপ্ৰভা গগৈ।