cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
কোকৰাঝাৰ জিলা
ৰেল ষ্টেচন
কোকৰাঝাৰ ষ্টেচন হৈছে উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱেৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ। গুৱাহাটী আৰু কোকৰাঝাৰৰ মাজত দৈনিক যাত্ৰীবাহী ৰেল চলাচল কৰে। ৰেলৰ দ্বাৰাও জিলাখনলৈ যোৱাৰ সু-ব্যৱস্থা আছে।
অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা
thumb|right|জিলাখনৰ এখন শস্যৰ পথাৰ জিলাখনৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা মূলতঃ কৃষিৰ ওপৰতে নিৰ্ভৰশীল। ইয়াৰ প্ৰায় ৮০% লোক কৃষিকৰ্মৰ লগত জড়িত হৈ আছে। জিলাখনৰ মুঠ মাটিকালিৰ প্ৰায় শতকৰা ২৫ ভাগেই হৈছে কৃষিভূমি।
বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা
মেচিডনীয় ৱিকিপিডিয়া
মেচিডনীয় ৱিকিপিডিয়া অনলাইন মুক্ত বিশ্বকোষ ৱিকিপিডিয়াৰ মেচিডনীয় সংস্কৰণ। ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যনৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰকল্পত বৰ্তমান  প্ৰবন্ধ আছে।
পৰিসংখ্যা
চনত মেচিডনীয় ৱিকিপিডিয়াৰ  টা প্ৰবন্ধ,  গৰাকী সম্পাদক,  গৰাকী প্ৰশাসক  আৰু  টা ফাইল আছে। মুঠ সম্পাদনা সংখ্যা ।
বাহ্যিক সংযোগ
মেচিডনীয় ৱিকিপিডিয়া
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ
প্ৰদীপ বৰুৱা
প্ৰদীপ বৰুৱা হৈছে অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ লেখক আৰু সাংবাদিক। প্ৰান্তিক আলোচনীৰ সৈতে তেওঁ‌ জন্মলগ্নৰে পৰা জড়িত হৈ আছে আৰু বৰ্তমান এই আলোচনীখনৰে সম্পাদক আৰু প্ৰকাশকৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ‘স্বগতোক্তি’ তেখেতৰ আত্মজীৱনী৷
জন্ম আৰু শিক্ষা
১৯৩৮ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰত ডিব্ৰুগড়ত জন্মলাভ কৰা প্ৰদীপ বৰুৱাৰ পিতৃ হৈছে ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা। শৈশৱকাল ডিব্ৰুগড়তে অতিবাহিত কৰা বৰুৱাই ১৯৪৮ চনত গুৱাহাটীলৈ আহে। গুৱাহাটীৰ ডনবস্ক' বিদ্যালয়ৰ পৰা স্কুলীয়া শিক্ষা আৰম্ভ কৰা বৰুৱাই কটন কলেজৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।
তথ্যসূত্ৰ
শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি
দিল্লী
দিল্লী (Delhi, दिल्ली), আধিকাৰীক নাম দিল্লী ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী অঞ্চল (National Capital Territory of Delhi, NCT), হৈছে ভাৰতৰ এক মহানগৰ আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল। ভাৰতৰ ৰাজধানী নতুন দিল্লী ইয়াৰ অন্তৰ্গত। দিল্লীৰ চাৰিসীমাৰ তিনিদিশত হাৰিয়ানা ৰাজ্য (গুড়গাঁও জিলা, ফৰিদাবাদ জিলা, ঝজ্জৰ জিলা আৰু চ'নিপট জিলা) আৰু পূব দিশত উত্তৰ প্ৰদেশ ৰাজ্য (গৌতম বুদ্ধ জিলা, গাজিয়াবাদ জিলা আৰু বাঘপট জিলা) অৱস্থিত। সম্পূৰ্ণ ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী অঞ্চলটোৰ মাটিকালি ১,৪৮৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (৫৭৩ বৰ্গ মাইল)। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি কেৱল দিল্লী মূল চহৰাঞ্চলৰ জনসংখ্যা ১.১ কোটিৰো অধিক, এয়া মুম্বাইৰ পিছতে ভাৰতৰ দ্বিতীয় জনবহুল চহৰ। আনহাতে সম্পূৰ্ণ ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী অঞ্চলটোৰ জনসংখ্যা ১.৬৮ কোটি। দিল্লীৰ নগৰাঞ্চলক বৰ্তমানে ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী অঞ্চলটোৰ চাৰিসীমাৰ বাহিৰেও দাতিকাষৰীয়া চহৰসমূহ, যেনে গাজিয়াবাদ, নইডা, বৃহত্তৰ নইডা, ফৰিদাবাদ, গুড়গাঁও, বাহডুৰগড় আৰু চ'নিপটকো অঞ্চলকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰি কেন্দ্ৰীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী অঞ্চল (Central National Capital Region, CNCR) নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। ২০১৬ চনৰ অনুমান অনুসৰি এই বৃহত্তৰ অঞ্চলটোৰ জনসংখ্যা ২.৬ কোটিৰো অধিক। এয়া ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অনুসৰি পৃথিৱীৰ দ্বিতীয় জনবহুল নগৰ অঞ্চল। মানৱ উন্নয়ন সূচকৰ ফালৰ পৰা ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত দিল্লীৰ স্থান পঞ্চম আৰু জনমুৰিৰ ফালৰ পৰা দেশখনৰ ভিতৰত দ্বিতীয়। ইয়াৰোপৰি, দিল্লী পৃথিৱীৰ সৰ্বাধিক প্ৰদূষিত চহৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।
দিল্লীত মানূ্হৰ বসতি স্থাপন হয় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬ শতিকাতে আৰু তেতিয়াৰে পৰা বৰ্মানলৈ ইয়াত মানুহৰ বসবাস চলি আহিছে। ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত ভিন ভিন সাম্ৰাজ্যই দিল্লীত নিজৰ ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল। বিশেষকৈ মধ্যযুগৰ সময়ত দিল্লীক বহুবাৰ দখল-বেদখল, নিৰ্মাণ-পুনৰ্নিৰান কৰা হৈছিল। আধুনিক যুগৰ দিল্লী হৈছে মহানগৰীয় অঞ্চলটোৰ চুকে-কোনে সিঁচৰিত হৈ থকা কেইবাটাও চহৰৰ সমষ্টি।
যদিও দিল্লী ভাৰতৰ এখন কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল, প্ৰশাসনিক ভাবে ইয়াৰ মিল ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ লগতহে বেছি। দিল্লীৰ নিজা বিধানসভা, উচ্চ ন্যায়ালয়, আৰু মুখ্য মন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বৰ চলিত মন্তীসভা আছে। নতুন দিল্লী ভাৰতৰ লগতে ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী অঞ্চলটোৰো ৰাজধানী আৰু ইয়াক যুটিয়াভাবে পৰিচালনা কৰে ভাৰত চৰকাৰ আৰু স্থানীয় দিল্লী চৰকাৰে। দিল্লীত ১৯৫১ চনৰ প্ৰথম এছিয় ক্ৰীড়া আৰু ১৯৮২ চনৰ নৱম এছিয় ক্ৰীড়া, ১৯৮২ চনৰ NAM সন্মিলন, ২০১০ চনৰ পুৰুষৰ হকী বিশ্বকাপ, ২০১০ কমনৱেলথ গেমছ, ২০১২ চনৰ চতুৰ্থ ব্ৰীকছ সন্মিলন অনুষ্ঠিত হয়। ২০১১ চনৰ পুৰুষৰ বিশ্বকাপ ক্ৰিকেটৰো দিল্লী এক প্ৰধান আয়োজক চহৰ আছিল।
ইতিহাস
দিল্লী, ইতিহাসৰ বহু উত্থান পতনৰ নীৰৱ সাক্ষী এখন চহৰ, দেশৰ ৰাজনৈতিক স্পন্দন। আজিৰ পৰা এশ বছৰ পূৰ্বে এই মহানগৰ খনকে নতুন ৰূপত সজোৱাৰ বাবে চলিছিল। ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰতৰ ৰাজধানী হিচাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ প্ৰচেষ্টাত সষ্টম হৈ উঠিছিল ব্ৰিটিছ প্ৰশাসন। দেশৰ পূব কোণত থকা ৰাজধানী চহৰ কলিকতাৰ পৰা প্ৰশাসনৰ কাম কাজ চলোৱাত অসুবিধা হোৱাত দিল্লীলৈ ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে ৰাজধানী চহৰ স্থানান্তৰণৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল।
১৯১১ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰ তাৰিখে সম্ৰাট পঞ্চম জৰ্জে দিল্লীৰ বিখ্যাত ‘দিল্লী দৰবাৰত’ ভাৰতবৰ্ষৰ ৰাজধানী কলিকতাৰ পৰা দিল্লীলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ কথা আনুষ্ঠানিক ভাবে ঘোষণা কৰে। তাৰ কিছুদিনৰ পাছতে অৰ্থাত ১৫ ডিচেম্বৰ তাৰিখে পঞ্চম জৰ্জ আৰু ৰাণী মেৰীৰ উপস্থিতিত নতুন ৰাজধানী চহৰৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। আৰম্ভ হয় নতুন দিল্লীৰ নক্সা অংকনৰ প্ৰক্ৰিয়া। নতুন ৰাজধানী চহৰখন নতুন স্থাপত্য শিল্পৰে উজলাই তোলাৰ দায়িত্ব দিয়া হয় মূলতঃ দুজন ব্যক্তিক ব্ৰিটিছ স্থপতিবিদ ছাৰ এডৱিন লুটিয়েনচ আৰু হাৰ্বাৰ্ট বেকাৰক। এওঁলোক দুগৰাকী ব্যক্তিৰ নেতৃত্বতেই চলে নতুন দিল্লীৰ আন্তঃগাঁঠনি তথা ইউৰোপীয় স্থাপত্য শিল্পৰ আধাৰত নতুন নতুন ভৱন তথা পথৰ নিৰ্মাণ কাম কাজ। মোগল স্থাপত্য কীৰ্তিৰে শুৱাই থকা দিল্লীত মূৰ দাঙি উঠে ব্ৰিটিছ ভাস্কৰ্য্য শিল্পৰ নতুন ৰূপ। মূলতঃ ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনৰ বিভিন্ন উচ্চখাপৰ বিষয়ববীয়াৰ ভৱন তথা বিভিন্ন প্ৰশাসনিক ভৱনসমূহ নিৰ্মাণতহে অধিক গুৰুত্ব দিছিল। যদিও ১৯১১ চনত নতুন ৰাজধানী হিচাবে দিল্লীৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হৈছিল, নতুন চহৰৰ কাম কাজ আৰম্ভ হৈছিল প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পাছতহে। ১৯৩১ চনত এই কাম সম্পূৰ্ণ হয় আৰু সেই সময়ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ ভাইচৰয় লৰ্ড ইৰ্ৱিনে ১৩ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৩১ চনত নতুন ৰূপত দিল্লীৰ শুভ উদ্বোধন কৰে।
স্থাপত্য শিল্প
ব্ৰিটিছ শাসনত যেতিয়া দিল্লী চহৰৰ নৱনিৰ্মাণৰ কাম কাজ চলি আছিল তেতিয়াই ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় স্থাপত্য কলাৰ আৰ্হিত মুৰ ডাঙি উঠিছিল বিভিন্ন বিশাল ভৱনে,যিবোৰ আজিও ভাৰত চৰকাৰৰ বিভিন্ন প্ৰশাসনিক কাম কাজত ব্যৱহাৰ হৈ আছে। ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ স্থাপত্য শিল্পৰ পৰা বৰ্তমানৰ প্ৰযুক্তিৰ যুগলৈ দিল্লীত থিয় হৈ আছে বহু ভৱন, অট্টালিকা আদি।
ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱন
ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ ভাইচৰয় আৰু ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ জেনেৰেল সকলৰ বাসস্থান হিচাবে নিৰ্মিত ‘ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱন’ক পূৰ্বতে জনা গৈছিল ‘ভাইচৰয় হাউচ’ হিচাবে। প্ৰায় ১৯ বছৰৰ কাম কাজৰ অন্তত: সম্পূৰ্ণ হোৱা এই বিশালকায় ভৱনটো ভাৰতবৰ্ষৰ স্বাধীনতাৰ পাছত ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱন নাম দিয়া হয় আৰু ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ বাসস্থান হিচাবে চিহ্নিত হয়। প্ৰায় দুইলাখ বৰ্গফুটেৰে আৱৰা আৰু ৩৬০টা কোঠালিৰে ‘ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱন’ হৈছে বিশ্বৰ যিকোনো ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধানৰ ভৱনসমূহৰ ভিতৰতে বৃহত্তম ভৱন।
নৰ্থ আৰু চাউথ ব্লক (সচিবালয় ভৱন)
ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনৰ সমীপত থকা নৰ্থ আৰু চাউথ ব্লক হৈছে বৰ্তমান ভাৰতীয় প্ৰশাসন যন্ত্ৰৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ। প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্য্যালয়কে ধৰি বহুকেইটা গুৰুৰ্ত্বপূৰ্ণ মন্ত্ৰনালয়ৰ কাৰ্য্যালয় হিচাবে ব্যৱহৃত এই ভৱন দুটাৰ আৰ্হি প্ৰস্তুতি কৰিছিল স্থপতিবিদ হাৰ্বাৰ বেকাৰে। চাৰিটা খলপত বিভক্ত এই ভৱনৰ প্ৰতিটো মহলাত কোঠাৰ সংখ্যা প্ৰায় এহাজাৰ।
তিন মূৰ্তি ভৱন
স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৰ বাসস্থান হিচাবে চিহ্নিত ‘তিন মূৰ্তি ভৱন’ক পূৰ্বতে জনা গৈছিল ‘ফ্লেগষ্টাফ হাউচ’(Flagstuff House) হিচাবে। ব্ৰিটিছ শাসনত সেনা প্ৰধানৰ বাসস্থান হিচাবে জনাজাত এই ভৱনৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰিছিল ব্ৰিটিছ স্থপতিবিদ ৰবাৰ্ট ৰাছেলে। বৰ্তমান এই ভৱন জৱাহৰলাল নেহৰুৰ স্মৃতিত উছৰ্গা কৰা হৈছে।
ৰাজপথ আৰু জনপথ
নতুন দিল্লীৰ দুটা উল্লেখযোগ্য মুখ্য পথ হৈছে ৰাজপথ আৰু জনপথ। পূৰ্বে কিংচৱে (Kingsway) নামেৰে জনাজাত এই পথ ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনৰ পৰা ইণ্ডিয়া গেট হৈ ৰাষ্ট্ৰীয় ষ্টেডিয়ামলৈ বিস্তৃত। প্ৰতি বছৰে ২৬ জানুৱাৰীৰ দিনা এই পথৰেই আগবাঢ়ে গণতন্ত্ৰ দিৱসৰ পেৰেড। ঠিক সেইদৰে নতুন দিল্লীৰ এটি ব্যস্ততম পথ জনপথো আছিল ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ এক উল্লেখযোগ্য পথ, যাক প্ৰথমে জনা গৈছিল কুইনচৱে (Queensway) নামেৰে।
ইণ্ডিয়া গেট
এক কথাত ক’বলৈ হ’লে নতুন দিল্লীৰ পৰিচয়েই হৈছে ইণ্ডিয়া গেট। ১৯৩১ চনত এডৱাৰ্ড লুটিয়েনচৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত ইণ্ডিয়া গেট, মূলতঃ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰত মৃত্যুবৰণ কৰা ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সৈন্যবাহিনীৰ সোঁৱৰণত। ‘অল ইণ্ডিয়া ৱাৰ মেম’ৰিয়েল’(All India War Memorial) নামেৰে পুৰ্ব পৰিচিত ইণ্ডিয়া গেটত ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় ‘অমৰ জোৱান জ্যোতি’। ১৯৭১ চনৰ গণতন্ত্ৰ দিৱসৰ দিনা ইন্দিৰা গান্ধীয়ে অমৰ জৱান জ্যোতিত ভাৰতীয় সৈন্যবাহিনীৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ পৰম্পৰা আজিও প্ৰতি বছৰে চলি আহিছে।
লটাচ টেম্পল
আধুনিক স্থাপত্য শিল্পৰ এক চমকপ্ৰদ নিদৰ্শন হ’ল লটাচ টেম্পল অথবা "বাহাই ধৰ্মাৱলম্বী উপসনা গৃহ"। নতুন দিল্লীৰ জনপ্ৰিয় স্থান সমূহৰ অন্তৰ্গত লটাচ টেম্পল, দৰ্শনৰ বাবে মুকলি কৰা হৈছিল ১৯৮৬ চনত। পদুম ফুলৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত এই ভৱনৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰিছিল ফাৰিবৰ্জ চাবা নামৰ ইৰাণৰ স্থাপত্যশিল্পী এগৰাকীয়ে। দৈনিক প্ৰায় তেৰ হাজাৰ দৰ্শনাৰ্থীয়ে দৰ্শন কৰা লটাচ টেম্পল হৈছে নতুন দিল্লীৰ এক অনন্য পৰিচয়।
অক্ষৰধাম মন্দিৰ
যমুনা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত নতুন দিল্লীৰ অন্য এক বিস্ময় হৈছে অক্ষৰধাম মন্দিৰ। স্বামীনাৰায়ন হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ আড়ম্বৰ্পূৰ্ণ এই উপসনা ভৱন আছে এক বিশাল এলেকাজুৰি। ছয় নৱেম্বৰ ২০০৬ চনত মুকলি কৰা এই মন্দিৰৰ কাৰুকাৰ্য্য চমকপ্ৰদ। গীনিজ বুক অব ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ডে ইতিমধ্যে বিশ্বৰ বৃহত্তম হিন্দু মন্দিৰ হিচাবে প্ৰমাণ পত্ৰ দিয়া এই মন্দিৰ নতুন দিল্লীৰ সৰ্বাধিক আকৰ্ষিত কৰা পৰ্য্যটকস্থলী সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।
শিক্ষা
দেশৰ শিক্ষাৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাবেও নতুন দিল্লী চিৰ পৰিচিত। দেশৰ কেইবাখনো প্ৰখ্যাত শিক্ষানুষ্ঠানে শিক্ষাদানৰ দিশত নতুন দিল্লীক এছিয়া মহাদেশৰ ভিতৰতে এখন উন্নত চহৰ হিচাবে প্ৰতিষ্ঠিত কৰিছে। পোনপ্ৰথমেই নাম ল’ব পাৰি দুখন প্ৰখ্যাত বিশ্ববিদ্যালয় দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯২২ চনত প্ৰতিষ্ঠিত হোৱা দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাম কাজ আৰম্ভ হৈছিল তিনিখন মহাবিদ্যালয়ৰ সহায়ত। ছেইণ্ট ষ্টিফেঞ্চ কলেজ, হিন্দু কলেজ আৰু ৰামজাচ কলেজ। দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ বহু পূৰ্বেই এইকেইখন কলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল যদিও পাছত বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা হোৱাত তিনিওখন কলেজ ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। বৰ্তমান বহুকেইখন প্ৰখ্যাত কলেজ এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ উপৰিও এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বহু বিভাগে ইতিমধ্যে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰীয় তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্য্যায়ত উজলি উঠিছে। দিল্লী স্কুল অব ইকনমিক্স, ফেকাল্টি অব মেনেজমেণ্ট ষ্টাডিজ, ফেকাল্টি অৱ ল’ ইত্যাদি বিভাগবোৰ শিক্ষাৰ সৰ্বোতকৃষ্ট বিভাগ সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। দেশৰ আন এখন উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়েও নতুন দিল্লীৰ সৌষ্ঠৱ বৃদ্ধি কৰি আহিছে। স্নাতকোত্তৰ শিক্ষাক মুখ্য উদ্দেশ্য লৈ এই বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল ১৯৬৯ চনত। দেশৰ বিজ্ঞান আৰু সামাজিক গৱেষণাত উত্কৃষ্ট সেৱা আগবঢ়াই অহা এইখন শিক্ষানুষ্ঠানত বৰ্তমান দেশ বিদেশৰ প্ৰায় পাঁচ সহস্ৰাধিক মেধাবী ছাত্ৰ ছাত্ৰীয়ে অধ্যয়ন কৰি আছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্য্যায়ৰ পাঠ্যক্ৰম, পাঠদান আদিৰ বাবে এই বিশ্ববিদ্যালয়ে এচিয়াৰ ভিতৰতে এখন উন্নত বিশ্ববিদ্যালয় হিচাবে জনাজাত হৈছে। দেশৰ মুছলিম সম্প্ৰদায়ৰ মাজত উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰসাৰৰ উদ্দেশ্যে স্থাপিত হোৱা জামিয়া মিলিয়া ইচলামিয়া দিল্লীত অৱস্থিত অন্য এখন লেখত লবলগীয়া শিক্ষানুষ্ঠান। ১৯২০ চনত স্থাপিত এই শিক্ষানুষ্ঠানখন ১৯৮৮ চনত ভাৰত চৰকাৰে কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় হিচাবে আনুষ্ঠানিকভাবে ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ উপৰিও চিকিত্সা শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত ’এইমচ’(AIIMS), কাৰিকৰী শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত ’আই আই টি দিল্লী’ (IIT Delhi),জনসংযোগ আৰু সাংবাদিকতা শিক্ষাত ’ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অব মাচ কমিউনিকেচন’ (IIMC) আদি প্ৰখ্যাত শিক্ষানুষ্ঠান সমূহে দেশৰ ভিতৰতে শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বোত্কৃষ্ট সেৱা আগবঢ়াই আছে।
বাণিজ্য
দেশৰ ভিতৰতে এখন উল্লেখযোগ্য বাণিজ্যিক চহৰ হিচাবে নতুন দিল্লীৰ নিজস্ব এক পৰিচয় আছে। বুৰঞ্জীপ্ৰসিদ্ধ কনট প্লেচৰ পৰা আৰম্ভ কৰি নেহৰু প্লেচলৈ বিস্তৃত ৰূপত বিস্তাৰিত হৈ আছে দিল্লীৰ বেপাৰ বাণিজ্য।
ৰাজধানী চহৰ দিল্লীৰ একেবাৰে সোঁমাজত অৱস্থিত এই কনট প্লেচৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য্য আৰম্ভ হৈছিল ১৯২৯ চনত আৰু সমাপ্ত হৈছিল ১৯৩৩ চনত। ৰাণী ভিক্টোৰিয়াৰ তৃতীয় পুত্ৰ প্ৰিন্স আৰ্থাৰ তথা ডিউক অব কনাট(Duke of Connaught) ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই স্থানডোখৰৰ নাম পাছত "ৰাজীৱ চৌক" নামেৰে নামকৰণ কৰা হয় যদিও দিল্লীবাসীৰ বাবে ই চিপি (CP) হিচাবেহে অধিক জনপ্ৰিয়। এই কনট প্লেচতে ভূ গৰ্ভত অৱস্থিত "পালিকা বজাৰ" হৈছে এক জনপ্ৰিয় বেহা বেপাৰৰ কেন্দ্ৰ।
দিল্লী হাট
দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ হস্তশিল্প সমূহক একেখন মঞ্চলৈ আনিবলৈ কৰা এক প্ৰয়াসৰ ফলস্বৰূপেই প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল দিল্লী হাট(Dilli Haat)। দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ বিভিন্ন কাৰুকাৰ্য্য খচিত সামগ্ৰী সমূহৰ প্ৰদৰ্শনী তথা বিক্ৰীৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ দিল্লী হাট প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল ১৯৯৪ চনত। হস্তশিল্পৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰদেশৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য সম্ভাৰ দিল্লী হাটৰ অইন এক আকৰ্ষণীয় ব্যৱস্থা।
নেহৰু প্লেচ
আশী দশকৰ শেষৰ ফালে প্ৰতিষ্ঠিত নেহৰু প্লেচ হৈছে দক্ষিণ এচিয়াৰ ভিতৰতে এক উল্লেখযোগ্য তথ্য প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱসায় কেন্দ্ৰ। বিভিন্ন তথ্য প্ৰযুক্তিমূলক কোম্পানীৰ কাৰ্য্যালয়ৰ লগতে প্ৰযুক্তিমূলক সা সামগ্ৰীৰ বেহা বেপাৰৰ কেন্দ্ৰ নেহৰু প্লেচ দিল্লীৰ ব্যস্ততম ব্যৱসায়িক স্থান সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।
যাতায়ত ব্যৱস্থা
দিল্লীৰ যাতায়ত ব্যৱস্থাৰ আজি কিছু বছৰৰ ভিতৰতে এক যুগান্তকাৰী ৰূপত পৰিবৰ্তন ঘটিছে। বৰ্তমান বিভিন্ন আধুনিক প্ৰযুক্তিৰ যাতায়তৰ সা সুবিধাই দিল্লীক কৰি তুলিছে দেশৰ ভিতৰতে এক অনন্য মহানগৰ। পোনপ্ৰথমেই নাম লব লাগিব দিল্লী মেট্ৰ’ৰ, যিয়ে আধুনিক প্ৰযুক্তিৰে যাতায়ত আৰু যোগাযোগ মাধ্যমত এক বিপ্লব গঢ়ি তুলিছে। বিশ্বৰ বৃহত্তম মেট্ৰ’ৰেল নেটৱৰ্ক সমূহৰ অন্যতম এই মেট্ৰ সেৱাই ১৪২টা ষ্টেচন (৩৫টা ভূগৰ্ভস্থ) ৰ সৈতে দিল্লীৰ প্ৰায় ১৯০ কি.মি. পথত বিস্তৃত হৈ আছে। দিল্লী মেট্ৰ’ ৰেলসেৱাৰ কাম এতিয়াও চলি আছে। দিল্লীত যাতায়তৰ দ্বিতীয় প্ৰধান ব্যৱস্থাটোৱেই হ’ল দিল্লী পৰিবহণ সেৱাৰ বাচ। বিশ্বৰ বৃহত্তম চি এন জি বাচসেৱা হিচাবে জনাজাত এই সেৱাৰ দ্বাৰা গোটেই দিল্লীতে বৰ্তমান চলি আছে প্ৰায় পাঁচ হাজাৰ সুদৃশ্য সেউজৰঙী বাচ, লগতে প্ৰায় এহাজাৰ শীত তাপ নিয়ন্ত্ৰিত বাচ। যাতায়তৰ ক্ষেত্ৰত দিল্লীৰ উল্লেখযোগ্য পথ সমূহৰ ভিতৰত মুখ্য পথ দুটা হৈছে ‘ৰিং ৰোড’(Ring Road) – বহি: আৰু আন্তঃ ৰিং ৰোড। দুয়োটা ৰিং ৰোডৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য হৈছে ৮৭ কিলোমিটাৰ। গোটেই দিল্লীখনকেই এক বৃত্তাকাৰ ৰূপত আৱৰি থকা এই দুটা পথ হৈছে দিল্লীৰ যাতায়ত ব্যৱস্থাৰ হৃদস্পন্দন স্বৰূপ। দিল্লীক সাধাৰণে ‘উৰণীয়াসেতুৰ মহানগৰী’ হিচাবেও আখ্যা দিয়া হয়,কাৰণ প্ৰায়বোৰ পথতেই অৱস্থিত বৃহতাকাৰৰ উৰণীয়া সেতুসমূহ। খোদ ৰিং ৰোডতেই আছে বিশখনতকৈও অধিক বিশালকায় উৰণীয়া সেতু। বিমানসেৱাৰ ফালৰ পৰাও নতুন দিল্লীয়ে মুৰ ডাঙি উঠিছে শক্তিশালী ৰূপত। ইন্দিৰা গান্ধী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰৰ সৰ্বাধুনিক ‘টাৰ্মিনেল ৩’টো হৈছে দক্ষিণ এচিয়াৰ সবাতোকৈ বিশাল টাৰ্মিনেল। ঠিক সেইদৰে দৈনিক ষোল্লটা প্লেটফৰ্মত, তিনি শতাধিক ৰেলৰ আহ যাহেৰে আৰু প্ৰায় তিনি লক্ষাধিক ভ্ৰমণকাৰীৰে নতুন দিল্লী ৰেল ষ্টেচনটো হৈছে দেশৰ দ্বিতীয় ব্যস্ততম ৰেল ষ্টেচন।
কলা সংস্কৃতি
যিহেতু দিল্লীৰ জনগাঁথনি বিভিন্ন ঠাইৰ লোকৰ সংমিশ্ৰণত গঢ় লৈ উঠিছে, সেইবাবে ইয়াৰ সংস্কৃতিও মিশ্ৰিত, যদিও উত্তৰ ভাৰতীয় লোকৰ কলা সংস্কৃতিৰ প্ৰাধান্যতা বেছি। কিন্তু দিল্লীক দেশৰ ভিতৰতে এখন উচ্চ খাপৰ সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ বুলিও ধৰিলে ভুল কৰা নহ’ব। দেশৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সংস্কৃতিক ঐতিহ্যক দৰ্শনীয় ৰূপত উপস্থাপন কৰিবলৈ ঘনে ঘনে অনুষ্ঠিত হয় বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ। চিৰি ফৰ্ট,কামানী, শ্ৰীৰাম চেণ্টাৰ, ইণ্ডিয়ান হেবিটেট চেণ্টাৰ আদিৰ দৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানৰ প্ৰেক্ষগৃহত অনুষ্ঠিত হয় বহুতো উচ্চমানদণ্ডৰ অনুষ্ঠান। ইয়াৰ উপৰিও নাট্য প্ৰদৰ্শনৰ দিশত ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয় হৈছে দেশৰ অন্যতম নাট্য শিক্ষানুষ্ঠান, য’ত প্ৰতিবছৰে অনুষ্ঠিত হয় দেশ বিদেশৰ কালজয়ী নাটসমূহ।
বুৰঞ্জীপ্ৰসিদ্ধ দিল্লীয়ে ইতিমধ্যে লালকিল্লা, কুটুব মিনাৰ, পুৰাণা কিল্লা আদিৰে নিজৰ ঐতিহ্য শ শ বছৰ ধৰি বহন কৰি আছে যদিও যোৱা এশটা বছৰত দিল্লীয়ে পাইছে আধুনিকতাৰ পৰশ,বিশেষকৈ যোৱা এটা দশকত নতুন দিল্লীয়ে লাভ কৰিছে অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তিৰে এক অভিনৱ ৰূপ। সময়ে সময়ে বিভিন্ন বিতৰ্কৰ বাবে ই শিৰোনাম দখল কৰি থাকে যদিও দিল্লীয়ে আপোনাক বুজি পাবলৈ হ’লে আপুনিও দিল্লীক বুজি পাব লাগিব। উত্তৰ ভাৰতীয়ৰ আতিশায্য. হত্যা, হিংসা, ধৰ্ষন আদিৰে দিল্লীয়ে প্ৰায়েই শিৰোণামা দখল কৰি থাকে। কিন্তু দিল্লীক যদি এখন সেউজ, মিশ্ৰ সাংস্কৃতিক অথবা তথ্য প্ৰযুক্তিৰে উন্নত এখন ৰাজধানী হিচাবে চোৱা যায় তেন্তে দিল্লীৰ এক বেলেগ ৰূপ প্ৰত্যক্ষ হ’ব। দিল্লীত যিয়েই বহুবছৰ ধৰি কটাইছে তেওঁলোকে হয়তো ইয়াৰ মোহৰ পৰা আঁতৰি থাকিব নোৱাৰে সেয়া লাগিলে দক্ষিণ ভাৰতীয় এগৰাকীয়েই হওক, এগৰাকী গুজৰাটীয়েই হওক, এগৰাকী মাৰাঠীয়েই হওক অথবা এগৰাকী অসমীয়াই হওক।
দিল্লীবাসী অসমীয়া সকলৰ বাবেও যেন নতুন দিল্লীখন এখন আপোন ঘৰ। অসমৰ বিভিন্ন ঠাইৰ পৰা আহি দিল্লীত থিতাপি লোৱা অসমীয়াৰ অসমৰ প্ৰতি থকা ভালপোৱাখিনি ঢালি দিয়ে এই দিল্লী মহানগৰীতে। অসমত যিদৰে মাঘৰ মেজি জ্বলে, দিল্লীতো জ্বলে অসমৰ বাপতি সাহোন মাঘ বিহুৰ মেজি,অসমত যেনেদৰে শংকৰদেৱৰ জন্মোত্সৱত খোল তালৰ শবদৰে ৰজন জনাই যায় নামঘৰ, দিল্লীতো প্ৰতিধ্বনিত হয় সেই খোলৰ শব্দ। কাৰণ হয়তো লাখ লাখ অসমীয়াৰ লগতে ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা কৰ্মৰ সন্ধানত অহা সকলো লোকৰ দ্বিতীয়খন ঘৰেই হ’ল নতুন দিল্লী।
লং
ইতিহাস
খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত হান সম্ৰাজ্যৰ চীনা সম্ৰাটে ৰাজ-দৰবাৰত লং চোৱাই মুখশুদ্ধি কৰাৰ আদেশ দিয়া উল্লেখ পোৱা যায়। প্লীনি দা এলডাৰৰ বৰ্ণনা মতে খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাত লং ৰোমান সাম্ৰাজ্য পাইছিল। পুৰতাত্বিক অৱস্থিতি লিখিত সাহিত্যত উল্লেখ থকাৰ বহু পিছৰ সময়ত শ্ৰীলংকাৰ বাণিজ্য বন্দৰ এটাত ৯০০-১১০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ লং পোৱা গৈছে। মধ্যযুগত ওমানৰ বণিক সকলে ভাৰতৰ পৰা লঙৰ বেপাৰ কৰি মধ্যপূৰ্ব অঞ্চল আৰু আফ্ৰিকালৈ নিছিল।
আধুনিক কালৰ আগৰলৈকে লং কেৱল ইণ্ডোনেছিয়াৰ মলুকাছ দ্বীপপুঞ্জত খেতি কৰা হৈছিল। এই দ্বীপপুঞ্জক মছলাৰ দ্বীপ বুলিও জনা যায়।
বিৱৰণ
লং এবিধ গুল্মজাতীয় চিৰসেউজীয়া গছ। ইয়াৰ সৰ্বাধিক উচ্চতা ৮-১২ মিটাৰ মান হয়। পাতবোৰ দীঘল আৰু সেউজীয়া ৰঙৰ। লঙৰ ফুল ডাঠ ৰঙা ৰঙৰ ডালৰ অগ্ৰঅংশত থোপা-থোপে লাগে। ফুলৰ কলি সমূহ প্ৰথমতে শেঁতা ৰঙৰ থাকে, পিছলৈ সেউজীয়া হয়। সেউজীয়াৰ পৰা ডাঠ ৰঙা ৰঙৰ হলে লং সমূহ চপাই লোৱা হয়। ফুলৰ কলিটো ঠাৰিৰে সৈতে আৰু চাৰিটা বৃতিৰে ঘূৰণীয়া সৰু কোচ খাই থকা পাহি থকা লং সমূহ ১.৫-২ ছেণ্টিমিটাৰ মানত ছিঙা হয়। পিছত ৰ'দত শুকুৱাই ব্যৱহাৰৰ উপযোগী কৰি লোৱা হয়।
খাদ্য হিচাপে
লঙৰ সুগন্ধি গুণৰ বাবে ৰন্ধন প্ৰক্ৰিয়াত ইয়াক ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এছিয়ান, ভূমধ্য সাগৰীয়, আফ্ৰিকান, মধ্যপ্ৰাচ্য আদি অঞ্চলৰ খাদ্যত লং বহুল পৰিমাণে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিশেষকৈ মাংসৰ আঞ্জা, পোলাও, তৰকাৰী ইত্যাদি আমিষ-নিৰামিষ দুয়ো প্ৰকাৰৰ খাদ্যত লং ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সেইদৰে বিভিন্ন মিষ্টান্নতো লং ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তামোল-পাণ-চুপাৰীৰ সৈতে মুখশুদ্ধিৰ বাবে লং ব্যৱহৃত হয়। লং মছলা চাহ আৰু গৰম মছলাৰ অন্যতম উপাদান। লঙৰ পৰা ইণ্ডোনেছিয়াত বিশেষ ধৰণৰ ক্ৰেটেক নামৰ চিগাৰেট প্ৰস্তুত কৰা হয়। এছিয়া, ইউৰোপ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত লং চিগাৰেট ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
সুগন্ধি দ্ৰৱ্য হিচাপে
লঙৰ পৰা সুগন্ধি তেল নিষ্কাষণ কৰি বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰুম ফ্ৰেছনাৰ, মাউথ ফ্ৰেছনাৰ ইত্যাদিত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও টুথপেষ্ট, চাবোন, প্ৰসাধন সামগ্ৰী, আতৰ আদিত লং ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
কীটনাশক হিচাপে
লঙৰ তেল পৰুৱা আৰু মহ খেদিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
ঔষধ হিচাপে
অতীজৰে পৰা পাৰম্পৰিক ঔষধ আৰু আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসাত লং ব্যৱহাৰ কৰা হৈ আহিছে। দাঁতৰ বিষৰ উপশম ঘটাবলৈ লংতেল ব্যৱহৃত হয়। লঙৰ তেলে দাঁতৰ আলুৰ সংক্ৰমণো কম কৰে। ইয়াৰ লগতে লঙে মুখৰ দুৰ্গন্ধ সৃষ্টি কৰা বেক্টেৰিয়াক নাশ কৰে। ওকালি আৰু বমি ভাৱ আতৰ কৰিবলৈ লং পিচি মৌজোলৰ সৈতে মিহলাই খাব পাৰি। এচিডিটি, পেটৰ বিষ অজীৰ্ণ, বদহজমি আৰু বায়ুৰ সমস্যা লঙে আঁতৰ কৰে। ফাইবাৰে শৌচকচা আৰোগ্য কৰে আৰু পাকস্থলীৰ ঘাঁ শুকুৱাত লং সহায়ক হয়। লংত থকা এণ্টিঅক্সিডেণ্ট ইউজিনলে লিভাৰৰ সক্ৰিয়তা বঢ়ায়। কাণৰ বিষত লঙৰ তেল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লংত থকা ৰাসায়নিক উপাদান সমূহ মধুমেহ আৰু কৰ্কট ৰোগৰ বাবে উপকাৰী। কাঁহ আৰু ডিঙিৰ সুৰ-সুৰণিত লঙৰ ব্যৱহাৰ কৰি সুফল পোৱা যায়। লঙৰ সুগন্ধি এৰমাথেৰাপিত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সুগন্ধয়ে মানসিক চাপ কমাই প্ৰশান্তি আনে।
তথ্য উৎস
শ্ৰেণী:গুল্ম শ্ৰেণী:মছলা শ্ৰেণী:ঔষধি উদ্ভিদ
জল প্ৰদূষণ
জল প্ৰদূষণ‌‌‍‌ (water pollution) বিশুদ্ধ পানী জীৱজগতৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান। পানী অবিহনে জীৱই জীৱন নিৰ্বাহ কৰিব নোৱাৰে। এই পানীৰ উৎসসমূহ হ’ল সাগৰ, নদী, হ্ৰদ, পুখুৰী, খাল, বিল, ভূগৰ্ভৰ পানী আৰু জলীয় বাষ্প। খোৱাৰ বাবে উপযোগী পানীত পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ পৌষ্টিক উপাদান যেনে খনিজ লৱণসমূহ থকাটো প্ৰয়োজন। উল্লেখযোগ্য যে বিশ্বৰ মুঠ প্ৰাকৃতিক খোৱা পানীৰ উৎসৰ শতকৰা ৬০ ভাগ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ(United States America) আৰু কানাডা(Canada)ৰ জলধাৰাসমূহত মজুত আছে। যেতিয়া কোনো প্ৰাকৃতিক কাৰণত নাইবা মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ ফলত জৈৱ, অজৈৱ, নাইবা জৈৱিক (Organic, Inorganic or Biological) কাৰকবোৰৰ প্ৰভাৱত পানীৰ সাধাৰণ গুণাগুণ বিনষ্ট হৈ মানুহৰ গ্ৰহণৰ অনুপযোগী হয় তেতিয়া তেনে পানীক দূষিত পানী আৰু যি পদ্ধতিত পানী দূষিত হয় তাক জল প্ৰদূষণ (Water pollution) বোলা হয়। বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ ১৯৯৩ চনৰ এক সমীক্ষা মতে, ভাৰতৰ সকলো ৰোগৰ শতকৰা ১১ভাগ আৰু সোঁচৰা ৰোগৰ ২১ ভাগ উদ্ভৱ হয় প্ৰদূষিত পানীৰ কাৰণেই বৰ্তমান ভাৰতৰ ৭০% নদী আৰু জান-জুৰিয়ে প্ৰদূষিত পানী বহন কৰি আছে।
জল প্ৰদূষণৰ কাৰণ
যিহেতু পানীয়ে বহুতো জৈৱ আৰু অজৈৱ যৌগ দ্ৰবীভূত কৰিব পাৰে সেইবাবে জল প্ৰদূষণৰ বাবে অতি স্পৰ্শকাতৰ।
কল-কাৰখানাৰপৰা নিৰ্গত হোৱা ধাতৱ পদাৰ্থবিলাক বৰষুণৰ পানীয়ে মাটিৰ উপৰিভাগৰ পৰা উটুৱাই নি নৈ, বিল, পুখুৰী নাইবা ডাঙৰ জলাশয় আদিত পেলাই দি পানী প্ৰদূষিত কৰে। কাৰণ এই ধাতৱ পদাৰ্থবিলাকত ক্লৰি’ন, কষ্টিক ছ’ডা, ফেনল, ছায়েনাইড, এম’নিয়া, পাৰা, সীহ, তাম, আৰ্ছেনিক, কেডমিয়াম প্ৰভৃতি বিষাক্ত পদাৰ্থ থাকে। ঔষধ কাৰখানাৰ পৰা নি:সৃত নানাবিধ ৰাসায়নিক পদাৰ্থয়েও পুখুৰী তথা নদীৰ পানী প্ৰদূষিত কৰে।
জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ লগে লগে নগৰীকৰণ বৃদ্ধি হৈ গৈ আছে। চহৰ বা নগৰৰ মানুহৰ ঘৰত দৈনিক সৃষ্টি হোৱা আৱৰ্জনাবোৰ প্ৰায়েই নদ-নদী, পুখুৰী আদি জলাশয়ত নিক্ষেপ কৰা হয়। এই আৱৰ্জনাসমূহৰ ভিতৰত প্লাষ্টিক, পলিথিন বেগ, ৰবৰ, ধূলি-বালি, ঘৰচীয়া প্ৰাণীৰ মলমূত্ৰ, কাগজ, ৰন্ধন প্ৰণালীত ব্যৱহাৰ নোহোৱা অলাগতিয়াল পদাৰ্থসমূহ, ঔষধ আদিয়েই প্ৰধান। এইবোৰে পানীত নানা ৰাসায়নিক প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰি পানী দূষিত কৰে ফলত তাত থকা প্ৰাণীৰ মৃত্যু হয়।
আনবিক চুলা আৰু পাৰমাণবিক বিষ্ফোৰণৰ ফলত বায়ুমণ্ডলত নানাবিধ তেজষ্ক্ৰিয় পদাৰ্থৰ সৃষ্টি হয়। বৰষুণৰ লগত এই তেজষ্ক্ৰিয় পদাৰ্থবোৰ নদী, হ্ৰদ, সাগৰ নতুবা আন জলাশয়ত পৰি তাৰ পানী প্ৰদূষিত কৰে। সাগৰত কৰা নানাধৰণৰ পাৰমাণবিক পৰীক্ষাৰ ফলতো সাগৰৰ পানী প্ৰদূষিত হয়। তদুপৰি পৰীক্ষাগাৰ, চিকিৎসালয়, আণবিক শক্তিৰ উদ্যোগ আদিৰ পৰা ওলোৱা আৱৰ্জনাটো তেজষ্ক্ৰিয় পদাৰ্থ থাকে। সেয়েহে এই আৱৰ্জনাবোৰ কোনো জলাশয়ত পেলালে তাৰ পানী দূষিত হয়।
নদীৰ ওপৰত গঢ়ি উঠা কিছুমান উদ্যোগত নদীৰ পানী গৰম বস্তু ঠাণ্ডা কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পিছত গৰম হৈ পৰা এই পানীখিনি পুনৰ নদীত পেলাই দিয়া হয়। এই গৰম পানীয়ে জলজ পৰিবেশ বিনষ্ট কৰি পানী দূষিত কৰে।
জল প্ৰদূষণৰ প্ৰভাৱ
জল প্ৰদূষণৰ ফলত জীৱজগত বিভিন্ন ধৰণে ক্ষতিগ্ৰস্ত হব পাৰে।
জল প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায়
জল প্ৰদূষণ ৰোধ কৰিবলৈ কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট ফৰ্মুলা বা আহিলা নাই। কিন্তু নানা ধৰণৰ প্ৰযুক্তিবিদ্যা, নিয়ম আৰু আইনৰ ঐক্যবদ্ধ সহযোগত জল প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পৰা যায়।
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:প্ৰদূষণ
গজেন্দ্ৰ মোক্ষ
গজেন্দ্ৰ মোক্ষ (गजेन्द्रमोक्षः) অথবা গজেন্দ্ৰৰ মুক্তি হিন্দু ধৰ্মৰ পৱিত্ৰ ধৰ্মশাস্ত্ৰ ভাগৱত পুৰাণৰ অষ্টম স্কন্ধত বৰ্ণিত এক আখ্যান। ভগৱান বিষ্ণুৰ সৈতে জড়িত প্ৰখ্যাত আখ্যানসমূহৰ ভিতৰত গজেন্দ্ৰ মোক্ষও অন্যতম। এই খণ্ডটিত, ভগৱান বিষ্ণুৱে গজেন্দ্ৰ নামৰ হাতীটোক এটা ঘঁৰিয়ালৰ হাঁতোৰাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ মৰ্ত্যলৈ নামি আহিছিল। এই ঘঁৰিয়ালটোক মকৰ বা হুহু নামেৰেও জনা যায়। গজেন্দ্ৰই বিষ্ণুৰ সাহায্যত মোক্ষ অৰ্থাত জন্ম আৰু মৃত্যুৰ চক্ৰৰ পৰা মুক্তি লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত গজেন্দ্ৰই দেৱতাৰ দৰে ৰূপ লাভ কৰি বিষ্ণুৰ সৈতে বৈকুণ্ঠলৈ গমন কৰিলে।
এই আখ্যানটো ৰজা পৰীক্ষিতক শুক মুনিয়ে বৰ্ণনা কৰি শুনাইছিল। মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে মূল পুৰাণৰ আধাৰত এই কাহিনীটো অসমীয়াত গজেন্দ্ৰ উপাখ্যান শীৰ্ষক গ্ৰন্থত লিপিবদ্ধ কৰিছিল।
কাহিনীভাগ
এটা সময়ত গজেন্দ্ৰ নামৰ এটা হাতীয়ে বৰুণৰ দ্বাৰা সৃষ্ট এখন উদ্যানত বাস কৰিছিল। এই উদ্যানখন ত্ৰিকূট পৰ্বত প্ৰবত নামেৰে জনাজাত তিনিটা চূড়াৰ প্ৰবতত আছিল, আৰু গজেন্দ্ৰই তাত আন আন হাতীসমূহক শাসন কৰিছিল। সচৰাচৰ দিনবোৰৰ দৰেই এদিনাখন গজেন্দ্ৰ ভগৱান বিষ্ণুৰ উপাসনাত আগবঢ়োৱাৰ উদ্দেশ্যে পদুম ফুল ছিঙিবলৈ ওচৰৰে এটা হ্ৰদলৈ গৈছিল। সেই হ্ৰদতে বাস কৰা এটা ঘঁৰিয়ালে হঠাতে গজেন্দ্ৰক আক্ৰমণ কৰিলে আৰু তাৰ ঠেঙত ধৰি টানিবলৈ ধৰিলে। গজেন্দ্ৰই বহু সময় ধৰিও ঘঁৰিয়ালৰ হাঁতোৰাৰ পৰা মুকলি হ'বলৈ চেষ্টা কৰিও পৰা নাছিল। গজেন্দ্ৰৰ পৰিয়ালৰ সকলো সদস্য, আত্মীয়-কুটুম্ব আৰু বন্ধু-বান্ধৱ গোট খাই সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা চলাইও ব্যৰ্থ হ'ল, ঘঁৰিয়ালটোৱে গজেন্দ্ৰক কোনোধৰণেই এৰি নিদিয়ে। তেওঁলোকে যেতিয়া উপলব্ধি কৰিলে যে গজেন্দ্ৰৰ মৃত্যু সমাগত, তেওঁলোকে তাক তাতে এৰি গুছি গ'ল। গজেন্দ্ৰই যন্ত্ৰণাত অসহায় হৈ কাতৰভাৱে চিঞৰিবলৈ ধৰিলে। এই সংগ্ৰামৰ যেন কোনো শেষ নাছিল। দেহৰ শেষ বিন্দু শক্তিও নোহোৱা হোৱাত গজেন্দ্ৰই এপাহ পদুম ফুল বায়ুতে উৰ্ধমুখী কৰি উতসৰ্গা কৰি ভগৱান বিষ্ণুলৈ আগবঢ়াই তাক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ আহ্বান জনালে।
ভগৱান বিষ্ণুয়ে তেওঁৰ ভক্তৰ আহ্বান আৰু প্ৰাৰ্থনা শুনি ততাতৈয়াকৈ সেই স্থানত আহি উপস্থিত হ'ল। গজেন্দ্ৰই যেতিয়া তাৰ উপাস্য্য দেৱতা অহা দেখিলে, তেতিয়া নিজৰ শুৰেৰে এপাহ পদুম ওপৰলৈ তুলি ধৰিলে। এই দৃশ্য দেখি বিষ্ণু প্ৰসন্ন হ'ল আৰু তেওঁৰ সূদৰ্শন চক্ৰৰ দ্বাৰা ঘঁৰিয়ালটোত বশ কৰিলে। গজেন্দ্ৰই ভগৱানৰ সম্মুখত সাষ্টাংগে প্ৰণিপাত কৰি নিজকে সমৰ্পণ কৰিলে। বিষ্ণুয়ে গজেন্দ্ৰক ক'লে যে, পূৰ্বৰ এক জন্মত গজেন্দ্ৰ প্ৰখ্যাত ৰজা ইন্দ্ৰদ্যুম্ন আছিল। ইন্দ্ৰদ্যুম্ন বিষ্ণুৰ মহান সেৱক আছিল যদিও, এবাৰ মহাঋষি অগস্ত্যৰ প্ৰতি দেখুওৱা অসন্মানৰ বাবে মুনিৰ কোপত পৰিল। অগস্ত্যই তেতিয়া ইন্দ্ৰদ্যুম্নক পিছৰ জন্মত হাতী হিচাপে পুনৰজনম ল'বলৈ শাপ দিলে।
যিহেতু ইন্দ্ৰদ্যুম্ন বিষ্ণুৰ উপাসক আছিল, ভগৱানে তেওঁক গজেন্দ্ৰ হিচাপে জন্ম দিয়ালে আৰু অনুধাৱন কৰোৱালে যে, স্বৰ্গ আৰু উৰ্ধ্বলোকৰ উপৰিও কৈৱল্য নামৰ এক দেৱতাসকলৰ পৰিধিৰ এক মনোজগত আছে। ইন্দ্ৰদ্যুম্নই যেতিয়া তেওঁৰ গজেন্দ্ৰ ৰূপৰ জৰিয়তে নিজৰ সকলো অহংকাৰ, শংকা, আৰু সন্দেহ পৰিত্যাগ কৰি বিষ্ণুৰ চৰণক নিজকে সমৰ্পন কৰিলে, তেতিয়া তেওঁ মোক্ষ লাভ কৰিবলৈ সমৰ্থ হ'ল।
এই উপলক্ষত গজেন্দ্ৰই বিষ্ণুৰ উপাসনাৰ বাবে আগবঢ়োৱা প্ৰাৰ্থনাভাগ "গজেন্দ স্তুতি" নামেৰে এক প্ৰখ্যাত স্তুতিত পৰিণত হ'ল।
शुक्लांबरधरं विष्णुं शशि वर्णं चतुर्भुजं। प्रसन्न वदनं ध्यायेत सर्व विघ्नोपशान्तये॥
পূৰ্ব-জন্মসমূহ
পূৰ্বজন্মত গজেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰদ্যুম্ন ৰজা আছিল, আৰু তেওঁ ভগৱান বিষ্ণুৰ একনিষ্ঠ সেৱক আছিল। এদিনাখন, মহাঋষি অগস্ত্য ৰজাক দেখা কৰিবলৈ আহিছিল। কিন্তু ইন্দ্ৰদ্যুম্নই মুনিক সম্ভাষণ জনাবৰ বাবে উপযুক্ত সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰিব নোৱাৰিলে। ৰজা ইন্দ্ৰদ্যুম্ন নিজৰ আসনতে আসীন থাকিল। এই কথাত অগয্ত্য মুনি ৰুস্ত হ'ল আৰু তেওঁ উপলব্ধি কৰিলে যে, ৰজা ইন্দ্ৰদ্যুম্ন নিজৰ সতকৰ্মৰ জৰিয়তে মহানতাৰ পৰিচয় দিছিল যদিও তেওঁৰ মাজত অহংকাৰ বা অহস্মমতাৰ বীজ তেতিয়াও ৰোপিত আছিল। মুনিয়ে তেতিয়া ৰজা ইন্দ্ৰদ্যুম্নক শাও দিলে যে, পিছৰ জনমত তেওঁ এটা হাতী হিচাপে জন্ম ল'ব, আৰু সেই জন্মতেই তেওঁ কঠিন বাস্তৱৰ সৈতে মুখামুখি হৈ আত্ম-অহংকাৰ ত্যাগ কৰি ভগৱন্তৰ ওচৰত নিজকে সঁপি দিব।
ঘঁৰিয়ালটো তাৰ পূৰ্বজন্মত হুহু নামৰ গন্ধৰ্ৱ ৰজা আছিল। ঋষি দেৱলা এবাৰ তেওঁক দৰ্শন দিবলৈ আহিছিল। তেওঁ আৰু ঋষিয়ে স্নান কৰি থকা অৱস্থাত ঋষিয়ে সূৰ্য দেৱতাক স্তুতি-অৰ্চনা কৰি থাকোঁতে ৰজাই ধেমালি কৰিবৰ নিমিত্তে ঋষিৰ ভৰিত ধৰি টানিছিল। এই কথাত ক্ৰোদ্ধান্বিত হৈ ঋষিয়ে গন্ধৰ্ৱ ৰাজক পিছৰ জন্মত ঘঁৰিয়ালৰ ৰূপ লৈ জন্ম ল'বলৈ শাও দিলে। ৰজাই নিজৰ ভুল বুজি পাই ঋষিক ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। ঋষি দেৱলাই তেতিয়া ৰজাক ক'লে, সেই শাপ উঠাই লোৱা সম্ভৱ নহয়। তথাপিও তেওঁক এইবুলি আশিস প্ৰদান কৰিলে যে, ভগৱান বিষ্ণুৱে সেই ঘঁৰিয়ালক নিধন কৰি তেওঁঅ জন্ম আৰু মৃত্যুৰ চক্ৰৰ পৰা মুক্তি প্ৰদান কৰিব।
প্ৰতীকি অৰ্থ
গজেন্দ্ৰৰ কাহিনীভাগ বৈষ্ণৱবাদৰ এক অভিন্ন সাৰবস্তু আৰু ইয়াৰ এক মহত প্ৰতীকি মূল্য আছে: গজেন্দ্ৰ হৈছে মানৱ, ঘঁৰিয়ালটো পাপ আৰু হ্ৰদটোৰ বোকাময় পানী হৈছে পাৰ্থিৱি সংসাৰ।
এই আখ্যানটোৰ প্ৰতীকি অৰ্থ হৈছে যে, এই সংসাৰৰ পাৰ্থিৱ মোহ-মায়া, অজ্ঞানতা আৰু পাপে এই ধৰাত এক অন্তবিহীন কৰ্মৰ শৃংখল সৃষ্টি কৰে, আৰু ই পংকিল পুখুৰীত আৱদ্ধ হাতীক ঘঁৰিয়ালে চিকাৰ হিচাপে আক্ৰমণ কৰাৰ সৈতে ৰিজোৱা হৈছে। মানুহ মৃত্যু আৰু পুনৰ-জন্মৰ এক অৱিছিন্ন চক্ৰত এইদৰেই আৱৰ্তিত হৈ থাকে। এই ধৰাৰ পাৰ্থিৱ ধাৰণাৰ সকলোখিনিৰে পৰা মুক্ত হৈ মানুহে যেতিয়া চাবলৈ সামৰ্থ্য অৰ্জন কৰে, আৰু পৰমপুৰুষ বিষ্ণুৰ ওচৰত নিজকে সমৰ্পন কৰে তেতিয়াহে এই চক্ৰৰ পৰা মুক্তি পাবলৈ সক্ষম হয়।
বাহ্যিক সংযোগসমূহ
শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম
তামিল ৱিকিপিডিয়া
তামিল ৱিকিপিডিয়া অনলাইন মুক্ত বিশ্বকোষ ৱিকিপিডিয়াৰ তামিল সংস্কৰণ। ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যনৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰকল্পত বৰ্তমান প্ৰবন্ধ আছে।
পৰিসংখ্যা
চনত তামিল ৱিকিপিডিয়াৰ টা প্ৰবন্ধ, গৰাকী সম্পাদক,  গৰাকী প্ৰশাসক আৰু টা ফাইল আছে। মুঠ সম্পাদনা সংখ্যা ।
বাহ্যিক সংযোগ
তামিল ৱিকিপিডিয়া
তথ্য সংগ্ৰহ
শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ
এ পি জে আব্দুল কালাম
আবুল পাকিৰ জয়নুল আবেদিন আব্দুল কালাম (Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam, ; ஆவுல் பக்கிர் ஜைனுலாபுதீன் அப்துல் கலாம்; ১৫ অক্টোবৰ ১৯৩১- ২৭ জুলাই ২০১৫) সৰ্বপৰিচিত নাম ড॰ এ পি জে আব্দুল কালাম, হৈছে এজন ভাৰতীয় বিজ্ঞানী, ৰাজনীতিবিদ আৰু ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি। কালামৰ জন্ম আৰু শৈশৱ তামিলনাডুৰ ৰামেশ্বৰম নামে ঠাইত হৈছিল। তিৰুচিৰাপল্লীৰ চেইণ্ট যোচেফ কলেজৰ পৰা পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু চেন্নাইৰ মাদ্ৰাছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজিৰ পৰা এৰ'স্পেছ ইঞ্জিনিয়াৰিং বিষয় হিচাপে লৈ উত্তীৰ্ণ হয়।
ৰাষ্ট্ৰপতি পদত অধিষ্ঠিত হোৱাৰ আগেয়ে তেখেত এজন এৰ'স্পেছ অভিযন্তা হিচাপে প্ৰতিৰক্ষা গৱেষণা আৰু বিকাশ সংগঠন (ডি আৰ ডি অ') আৰু ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাত (ইছৰো) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। কালামৰ আন এটা জনপ্ৰিয় নাম হৈছে "ভাৰতৰ মিছাইল মানৱ"। ভাৰতত বেলিষ্টিক ক্ষেপনাস্ত্ৰ (ballistic missile) আৰু উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ যান প্ৰযুক্তিৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত তেখেতৰ অৰিহণাৰ বাবে এই উপাধি তেখেতক প্ৰদান কৰা হৈছে। ১৯৭৪ চনৰ প্ৰথম নিউক্লীয় পৰীক্ষাৰ পাছত ১৯৯৮ চনত হোৱা ভাৰতৰ "পোখৰান-২" পাৰমাণৱিক পৰীক্ষণত কালামে কাৰিকৰী দিশৰ উপৰিও ৰাজনৈতিক আৰু সাংগঠনিক দিশত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল। তথাপিও কোনো কোনো বিজ্ঞান বিশেষজ্ঞই ক'ব বিচাৰে যে কালামে কোনো কৃতিত্ব নোহোৱাকৈয়ে হোমি জাহাংগীৰ ভাবা আৰু বিক্ৰম সাৰাভাইয়ে কৰি থৈ যোৱা কামখিনি আগবঢ়াই নিছিল।
২০০২ চনত কালামে লক্ষ্মী চেহগলক নিৰ্বাচনত পৰাস্ত কৰি ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হয়। তেখেতলৈ ভাৰতৰ দুই মুখ্য ৰাজনৈতিক দল ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ আৰু ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিয়ে সমৰ্থন আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ পাছত তেখেতে ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান আহমেদাবাদ আৰু ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান ইণ্ডোৰৰ অতিথি প্ৰাধ্যাপক; থিৰুঅনন্তপুৰমৰ ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান (Indian Institute of Space Science and Technology Thiruvananthapuram)-ৰ চেঞ্চেলৰ, চেন্নাইৰ আন্না বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এৰ'স্পেচ ইঞ্জিনিয়াৰঙৰ প্ৰাধ্যাপকৰ উপৰিও মহীশূৰৰ JSS বিশ্ববিদ্যলয়ৰ লগতে আন কেইবাখনো শিক্ষা আৰু গৱে‍ষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ সহযোগী অধ্যাপক বা অতিথি অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।
২০২০ চনৰ ভিতৰত ভাৰতবৰ্ষক উন্নয়নশীলৰ পৰা উন্নত দেশৰ মৰ্য্যাদালৈ লৈ যাবৰ বাবে কালামে তেখেতৰ ইণ্ডিয়া ২০২০ নামৰ পুথিখনৰ যোগেদি নিজৰ পৰিকল্পনাসমূহ জনগণৰ মাজলৈ আগবঢ়াইছিল। অনূদিত ৰূপত তেখেতৰ দ্বাৰা ৰচিত পুথিসমূহে দক্ষিণ কোৰিয়াকে ধৰি নানান দেশত অভূতপূৰ্ব জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰিছে। জীৱনকালত তেখেতে বিভিন্ন সন্মানীয় পুৰস্কাৰৰ লগতে ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান ভাৰত ৰত্নৰেও বিভূষিত হৈছে। বি‍শেষকৈ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ প্ৰতি তেখেতৰ উৎসাহমূলক বক্তৃতা আৰু আলোচনা সমূহৰ বাবে তেখেত যুৱ প্ৰজন্মৰ মাজতো অতি জনপ্ৰিয় আছিল। যুৱ প্ৰজন্মৰ বাবে তেখেতে ২০১১ চনত "মই কি দিব পাৰোঁ" (What Can I Give Movement) নামেৰে এক আন্দোলনৰ সূচনা কৰে, যাৰ মূল লক্ষ্য আছিল দুৰ্নীতি নিৰ্মূলকৰণ। তথাপিও ৰাষ্ট্ৰপতি হৈ থকা কালছোৱাত ক্ষমাদানৰ আবেদন আৰু শাস্তিপ্ৰদানৰ ক্ষেত্ৰত পলম কৰাৰ বাবে কালাম সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছিল।
২০১৫ চনৰ ২৭ জুলাইত শ্বিলঙৰ ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠানত এক বক্তৃতা প্ৰদান অনুষ্ঠানৰ মাজতে অসুস্থ হৈ পৰি বেথানী চিকিৎসালয়ত কালামৰ মৃত্যু হয়।
শৈশৱ আৰু শিক্ষা
ৰামেশ্বৰম বুনিয়াদী স্কুলত স্কুলীয়া শিক্ষা শেষ কৰাৰ পাছত কালামে ১৯৫৪ চনত তিৰুচিৰাপল্লীৰ চেইণ্ট জোচেফ'চ কলেজৰ পৰা পদাৰ্থ বিজ্ঞানত স্নাতক উপাধি অৰ্জন কৰে। পাঠ্যক্ৰমৰ শেষৰ ফালে তেওঁ বিষয়টোত আগ্ৰহ হেৰুৱায় আৰু পাছত এই বিষয় পঢ়াৰ বাবে অনুতাপো কৰে। পাছত তেওঁ মাদ্ৰাজলৈ গৈ মাদ্ৰাজ ইন্সটিটিউট অৱ টেকন'ল'জীৰ পৰা এৰ'স্পেচ ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। ডক্টৰেট নকৰিলেও পৰৱৰ্তীকালত তেখেতে কেইবাটাও সন্মানসূচক ডক্টৰেট লাভ কৰে।
কালামে এবাৰ এটা ছিনিয়'ৰ ক্লাচ প্ৰজেক্টত কাম কৰি আছিল। কিন্তু ডীন তেওঁৰ কামৰ অগ্ৰগতি লেহেমীয়া হোৱা দেখি অসন্তুষ্ট হৈ আৰু দুদিনৰ ভিতৰতে কাম সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ আদেশ দিলে আৰু নহ'লে তেওঁৰ জলপানি বন্ধ কৰি দিব বুলি ভাবুলি দিলে। কালামে অমানুষিক পৰিশ্ৰমেৰে সময়মতে প্ৰজেক্ট শেষ কৰিলে। সন্তুষ্ট ডীনে কালামক কৈছিল, "মই তোমাক ইমান কঠিন সময়সীমা দি মানসিক কষ্ট দিলোঁ"।
বৈজ্ঞানিক জীৱন
কালাম ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ গৱেষণা কমিটি (Indian National Committee for Space Research)-ৰ সদস্য আছিল। ইয়াত তেওঁ বিখ্যাত ভাৰতীয় বৈজ্ঞানিক বিক্ৰম সাৰাভাইৰ তত্ত্বাবধানত কাম কৰিছিল।
১৯৬৯ চনত কালামৰ ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা (ইছৰো)-লৈ বদলি হয় আৰু তেখেতে তাত ভাৰতৰ প্ৰথম থলুৱা প্ৰযুক্তিৰে নিৰ্মিত হ'বলগীয়া উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ যান (এছ এল ভি-৩) প্ৰকল্পৰ প্ৰকল্প নিৰ্দেশকৰ দ্বায়িত্বভাৰ লাভ কৰে। উল্লেখযোগ্য যে এই এছ এল ভি-৩ য়ে ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত ভাৰতীয় কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ ৰোহিণীক সফলতাৰে পৃথিৱীসমীপ কক্ষপথত প্ৰক্ষেপ কৰাত সফল হয়। ইছৰোত যোগদান কৰাটো কালামৰ জীৱনৰ সকলোতকৈ ডাঙৰ সফলতা বুলি ধৰিব পাৰি, তেখেতৰ নিজৰ ভাষ্যমতেই এছএলভি-৩ প্ৰকল্পত কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ পাছতহে নিজকে সঠিককৈ বিচাৰি পাইছিল। ১৯৬৫ চনত কালামে ডিআৰডিঅ'ত প্ৰথমবাৰৰ বাবে স্বাধীনভাৱে এক "বিস্তাৰসক্ষম ৰকেট প্ৰকল্প" (expandable rocket project)-ৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ১৯৬৯ চনত কালামে আৰু বেছি অভিযন্তাৰ অংশগ্ৰহণেৰে উক্ত প্ৰকল্প বহলাই নিবলৈ ভাৰত চৰকাৰৰ সেউজ সংকেত লাভ কৰে।
thumb|কালামে [[ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, গুৱাহাটীৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক সম্বোধন কৰিছে]]
১৯৬৩-৬৪ চনত কালামে আমেৰিকাৰ ভাৰ্জিনিয়া প্ৰদেশৰ হেম্পটনত থকা নাছাৰ লেংলে গৱে‍ষণা কেন্দ্ৰ, মেৰিলেণ্ডৰ গ্ৰীণবেল্টত থকা (গদাৰ্দ স্পেচ ফ্লাইট কেন্দ্ৰ) আৰু ভাৰ্জিনিয়াৰে পূব উপকু্লস্থিত ৱাল’প ‌ফ্লাইট ফেচিলিটী পৰিদৰ্শন কৰে। ১৯৭০ ৰ পৰা ১৯৯০ চনৰ এই কালছোৱাত কালামে ধ্ৰুৱীয় উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ যান (পিএছএলভি) আৰু এছএলভি-৩, এই দুয়োটা প্ৰকল্পতে মনোনিবেশ কৰে, আৰু এই দুয়োটাই অৱশেষত সফলতাৰ মুখ দেখা পায়।
ভাৰতৰ প্ৰথম পাৰমাণৱিক পৰীক্ষণ "স্মাইলিং বুদ্ধ"ৰ সময়ত TBRL-ৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে প্ৰত্যক্ষদৰ্শী হবলৈ কালামে ৰাজা ৰমান্নাৰ পৰা নিমন্ত্ৰণ লাভ কৰে, যদিও তেখেতে ইয়াৰ বিকাশ, ক্ষেত্ৰ প্ৰস্তুতি বা অস্ত্ৰ পৰিকল্পনাত অংশগ্ৰহণ কৰা নাছিল। ১৯৭০ চনত থলুৱা প্ৰযুক্তিৰে নিৰ্মিত কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ ৰোহিণী-১ক এছ এল ভি ৰকেটৰ সহায়ত কক্ষপথত স্থাপন কৰি ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাই ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি বিদ্যাৰ ক্ষেত্ৰখনত এক নতুন দিগন্তৰ সূচনা কৰে। ১৯৭০ চনতেই কালামক প্ৰজেক্ট ডেভিল আৰু প্ৰজেক্ট ভেলিয়েণ্ট নামৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকল্পক দ্বায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়, যাৰ লক্ষ্য আছিল এছ এল ভি ৰকেটৰ সফল প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি বেলিষ্টিক ক্ষেপনাস্ত্ৰ তৈয়াৰ কৰা। ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীসভাৰ অনুমোদন নোহোৱা স্বত্বেও তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইন্দিৰা গান্ধীয়ে নিজৰ বিশেষ ক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰি কালামৰ তত্ত্বাৱধানত চলি থকা এই পৰীক্ষণসমূহৰ বাবে গোপনে পূঁজিৰ যোগান ধৰে। এই গোপনীয় মহাকাশ পৰীক্ষণসমূহৰ আচল উদ্দেশ্য লোকচক্ষুৰ পৰা আঁতৰাই ৰাখিবলৈ কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীসভাক সন্মত কৰোৱাতো কালামৰ উল্লেখযোগ্য ভূমিকা আছিল।
কালামৰ গৱেষণা আৰু শৈক্ষিক নেতৃত্ব সেই সময়ত তেখেতক অতি জনপ্ৰিয় আৰু সন্মানীয় আসনত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু তাৰ বাবেই ১৯৮০ চনত চৰকাৰে তেখেতৰ নিৰ্দেশনাত এক উচ্চাকাংক্ষী ক্ষেপনাস্ত্ৰ কাৰ্যসূচী হাতত লৈছিল। কালাম আৰু ধাতুবিদ তথা প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ৰ বিজ্ঞান উপদেষ্টা ড॰ ৱি এচ অৰুণাচলমে, তদানীন্তন কেন্দ্ৰীয় প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী আৰ ভেংকটৰমণৰ উপদেশমৰ্মে, একেলগে কেইবাবিধৰো ক্ষেপনাস্ত্ৰ বিকাশ কৰাৰ আঁচনি তৈয়াৰ কৰে। প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী ভেংকটৰমণে কালামক এই "সংহত দিকনিৰ্দেশিত ক্ষেপনাস্ত্ৰ বিকাশ পৰিযোজনা" (IGMDP) আৰু ব্যক্তিগত প্ৰচেষ্টাৰে এই পৰিযোজনাৰ বাবে ৩৮৮ কোটি টকা মন্ত্ৰীসভাৰ পৰা অনুমোদন কৰাইছিল। ভাৰতৰ মধ্যম দূৰত্বৱৰ্তী বেলিষ্টিক ক্ষেপনাস্ত্ৰ অগ্নি (Agni) আৰু টেক্টিকেল চাৰফেচ টু চাৰফেচ ক্ষেপনাস্ত্ৰ পৃথিৱীৰ (Prithvi) বিকাশত কালামৰ অবদান সকলোতকৈ অধিক, যদিও এই প্ৰকল্প দুটা অধিক সময় আৰু পূঁজি ব্যয় কৰাৰ লগতে প্ৰশাসনীয় খেলিমেলিৰ বাবে সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছিল। ১৯৯২ চন জুলাই মাহৰ পৰা ১৯৯৯ চনৰ ডিচেম্বৰলৈকে কালামে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ মুখ্য বিজ্ঞান উপদেষ্টা আৰু ডি আৰ ডি অ'ৰ সচিব হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। এই সময়ছোৱাতে পোখৰান-২ (Pokhran-II) নিউক্লীয় পৰীক্ষা লানি সম্পন্ন হয় আৰু এই ক্ষেত্ৰত তেখেতৰ কাৰিকৰী আৰু ৰাজনৈতিক অবদান অত্যন্ত মহত্ত্বপূৰ্ণ। এই পৰীক্ষণত কালামে আৰ. চিদাম্বৰমৰ সৈতে মুখ্য প্ৰকল্প সমন্বয়ৰক্ষী (Chief Project Co-ordinator)-ৰ দ্বায়িত্ব পালন কৰে। সংবাদ মাধ্যমৰ যোগেদি প্ৰকাশ হোৱা আলোকচিত্ৰ আৰু খবৰ বিলাকে কালামক দেশৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ আনৱিক বিজ্ঞানীৰ ৰূপত প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
১৯৯৮ চনত হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ড॰ সোমা ৰাজুৰ সৈতে লগ লাগি কালামে এক কম খৰচী "কৰনেৰী ষ্টেণ্ট" নিৰ্মাণ কৰি উলিয়ায়। বিজ্ঞানী দুজনৰ সন্মানত এই ‍ষ্টেণ্টটোক "কালাম-ৰাজু ষ্টেণ্ট" নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। ২০১২ চন দুয়োজনা বিজ্ঞানীয়ে গ্ৰাম্যাঞ্চলত স্বাস্থ্য সেৱাত ব্যৱহাৰ কৰাত সুবিধা হোৱাকৈ "কালাম-ৰাজু টেবলেট" নামেৰে এটা শক্তিশালী টেবলেট কম্পিউটাৰ সাজি উলিয়ায়।
ৰাষ্ট্ৰপতিত্ব
আব্দুল কালাম ভাৰতৰ একাদশ ৰাষ্ট্ৰপতি আছিল। তেওঁৰ আগৰজন ৰাষ্ট্ৰপতি আছিল কে আৰ নাৰায়ণন। ২০০২ চনৰ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনত তেওঁ প্ৰতিদ্বন্দ্ব্বী লক্ষ্মী চেহগলক ১,০৭,৩৬৬ ভোটৰ বিপৰিতে ৯,২২,৮৮৪টা ভোটত হৰুৱাই ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি পদলৈ নিৰ্বাচিত হয়।
২০০২ চনত ১০ জুনত সেই সময়ত ক্ষমতাত থকা ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মৰ্চাই বিপক্ষ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ নেতা ছোনিয়া গান্ধীক জানিবলৈ দিয়ে যে তেওঁলোকে কালামক ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে মনোনীত কৰিব পাৰে। সমাজবাদী দল আৰু ৰাষ্ট্ৰবাদী কংগ্ৰেছ দলেও ইয়াক সমৰ্থন কৰে আৰু লগতে তেতিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নাৰায়ণনেও দ্বিতীয়বাৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্বৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্ব্বিতা কৰাৰ পৰা বিৰত থাকে। তথাক্ৰমে কালাম ভাৰতৰ একাদশ ৰাষ্ট্ৰপতিৰূপে নিৰ্বাচিত হয়। "মই সঁচাকৈয়ে অভিভূত হৈছোঁ। ইণ্টাৰনেটত আৰু অন্যান্য মাধ্যমবিলাকে মোৰ পৰা কোনো এটা বাণী বিচাৰিছে। মই ভাবি আছোঁ এই সন্ধিক্ষণত মই মোৰ দেশৰ জনতাক কি কওঁ।"
১৮ জুন তাৰিখে বাজপায়ী আৰু তেওঁৰ কেবিনেটৰ সতীৰ্থসকলৰ লগত গৈ কালামে ভাৰতীয় সংসদত মনোনয়ন পত্ৰ দাখিল কৰে। ২০০২ চনৰ ১৫ জুলাইত দেশৰ সংসদ আৰু ৰাজ্য বিধানসভা সমূহত ভোটগ্ৰহণ আৰম্ভ হয় আৰু ১৮ জুলাই তাৰিখে গণনা আৰম্ভ হয়। সংবাদ মাধ্যমসমূহ ইতিমধ্যেই এই প্ৰতিদ্বন্দ্ব্বিতা একতৰফীয়া হ'ব বুলি ধৰি লৈছিল আৰু প্ৰকৃততেও কালামে তেওঁৰ প্ৰতিদ্বন্দ্ব্বী লক্ষ্মী চেহগলক ১,০৭,৩৬৬ ভোটৰ বিপৰীতে ৯,২২,৮৮৪টা ভোটত হৰুৱাই ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি পদলৈ নিৰ্বাচিত হয়। ২৫ জুলাইত শপত গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত কালামে ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনত প্ৰৱেশ কৰে।
thumb|right|220px|ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে থকা সময়ত [[ভ্লাডিমিৰ পুটিন আৰু মনমোহন সিঙৰ সৈতে এখন চিত্ৰ]] ৰাষ্ট্ৰপতিৰ কাৰ্য্যকালত কালামক আদৰতে "জনগণৰ ৰাষ্ট্ৰপতি" (people's president) বুলি কোৱা হৈছিল। কালাম ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান ভাৰত ৰত্নৰে বিভূষিত তৃতীয়জন ৰাষ্ট্ৰপতি। আগৰ দুজন আছিল সৰ্বপল্লী ৰাধাকৃষ্ণণ (১৯৫৪) আৰু জাকিৰ হুছেইন (১৯৬৩)। কালাম প্ৰথম ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি, যি চিৰকুমাৰ আৰু পেছাত এজন বিজ্ঞানী। কালামৰ মতে অফিচ অৱ প্ৰফিট বিধেয়কখন চহী কৰাটোৱেই তেখেতৰ কৰ্মকালত ল'বলগীয়া হোৱা সকলোতকৈ কঠিন নিৰ্ণয় আছিল।
২০ জুন ২০০৭ চনত হ'বলগা ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ আগে আগে কালামে জয়ৰ নিশ্চয়তা থাকিলে দ্বিতীয়বাৰৰ প্ৰাৰ্থীত্বৰ বাবে বিবেচনা কৰাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে। কিন্তু দুদিন পাচতে তেওঁ কয় যে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনক ৰাজনীতিত জড়িত কৰিব নোখোজে আৰু নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা নকৰিবলৈ থিৰাং কৰে। তেওঁ পুনৰ্নিৰ্বাচনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ভোট পাবৰ কাৰণে প্ৰয়োজনীয় বামপন্থী দলসমূহ, শিৱসেনা আৰু সংযুক্ত প্ৰগতিকামী মৰ্চাৰ সমৰ্থন নাছিল।
২০১২ চনৰ ২৮ জুলাইত দ্বাদশ ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰতিভা পাটিলৰ কাৰ্য্যকালৰ সমাপ্তি আগবাঢ়ি অহাৰ লগে লগে প্ৰচাৰ মাধ্যমৰ খবৰে কালাম দ্বিতীয়বাৰৰ প্ৰাৰ্থীত্বৰ বাবে মনোনীত হ'ব পাৰে বুলি প্ৰচাৰ কৰে।  খবৰটো বিয়পি পৰাৰ লগে লগে ছচিয়েল নেটৱৰ্কিং ৱেবছাইটবিলাক (যেনে: ফেইচবুক, টুইটাৰ আদি) কালামৰ সমৰ্থনেৰে ভৰি পৰে।  ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিয়ে কয় যে যদিহে সমাজবাদী পাৰ্টি আৰু কংগ্ৰেছে সমৰ্থন কৰে তেন্তে তেওঁলোকেও কালামলৈ সমৰ্থন আগবঢ়াব।  নিৰ্বাচনৰ এমাহৰ আগতে মুলায়ম সিং যাদৱ (সমাজবাদী পাৰ্টি) আৰু মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়ে (তৃণমূল কংগ্ৰেছ) তেওঁলোকৰ সমৰ্থন প্ৰকাশ কৰে। কেইদিনমানৰ পাছতে মুলায়মে তেওঁ সমৰ্থন উঠায় লয়।
মৃত্যু
২০১৫ চনৰ ২৭ জুলাই তাৰিখে শ্বিলঙৰ ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান (আই আই এম)-ত Livable Planet earth বিষয়ত বক্তৃতা প্ৰদান কৰি থাকোঁতে সন্ধিয়া প্ৰায় ৬:৩০ বজাত অসুস্থ হৈ পৰা কালামক তৎকালীনভাৱে চিকিৎসালয়লৈ লৈ গৈ তেওঁক আই-চি-ইউত ভৰ্ত্তি কৰোৱা হ'ল। সুস্থ কৰি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰা পাছতো হৃদয়ন্ত্ৰৰ ক্ৰিয়া বন্ধ হৈ সন্ধিয়া ৭:৪৫ বজাত বেথানী চিকিৎসালয়ত তেখেতৰ মৃত্যু ঘটে।
সমালোচনা আৰু বিবাদসমূহ
নিউক্লীয় বিজ্ঞানী হিচাপে কালামৰ লগত সাঙোৰ খোৱা বিতৰ্কটো হ’ল, "পোখৰাণ-২" পৰীক্ষণৰ ফলাফল সমূহৰ বিশ্বাসযোগ্য আৰু তথ্য ভিত্তিক প্ৰতিবেদনৰ অভাৱ। ক্ষেত্ৰ পৰীক্ষণৰ নিৰ্দেশক কে সনাথনমে ৰাজহুৱা ভাবে স্বীকাৰ কৰিছিল যে সেই তাপ-নিউক্লীয় বোমাৰ (thermonuclear bomb) পৰীক্ষণ প্ৰকৃততে বিফল হৈছিল, আৰু ভুল প্ৰতিবেদন দাখিল কৰাৰ বাবে কালামক সমালোচনা কৰিছিল। সি যি কি নহওক, কালামে এই সকলোবোৰ নুই কৰে আৰু এই পৰীক্ষণৰ লগত ওতপ্ৰোত ভাৱে জড়িত আৰ চিদাম্বৰমেও সনাথনমৰ দাবী ভুল বুলি সদৰি কৰে।
ব্যক্তিগত আক্ৰমণ
কালামক ২১ খনৰ ভিতৰত ২০ খনৰ দয়াৰ আবেদন (mercy petition) বিবেচনা নকৰাকৈ পেলাই থোৱা বাবে সমালোচনা কৰা হয়। ভাৰতীয় সংবিধানৰ দফা ৭২ মতে সৰ্বোচ্চ আদালতত দোষী সাব্যস্ত হোৱা অপৰাধীক ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে ক্ষমাদান, মৃত্যুদণ্ড স্থগিত বা বাতিলকৰণ বা আন দণ্ডলৈ সলনি কৰিব পাৰে। কালামে বিবেচনা কৰা একমাত্ৰ আবেদনখন আছিল ধৰ্ষণকাৰী ধনঞ্জয় চেটাৰ্জিৰ দয়া আবেদন নাকচ কৰা, যাক পাচত ফাঁচি দিয়া হয়। বাকী ২০ খনৰ ভিতৰত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ আবেদন আছিল কাশ্মিৰী সন্ত্ৰাসবাদী আফজল গুৰুৰ, যাক ২০০১ চনৰ ভাৰতীয় সংসদ ভৱনৰ আক্ৰমণৰ ষড়যন্ত্ৰৰ অভিযোগত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে মৃত্যুদণ্ড বিহিছিল। ইয়াৰ ফলত ২০ অক্টোবৰ ২০০৬ ত ফাঁচি হবলগীয়া অপৰাধীজন, "মৃত্যুদণ্ডৰ অভিযুক্ত" (convict in a death row) হিচাবেই অপেক্ষা কৰিব লগা হয়।
ভাৰতীয় নিউক্লীয় কাৰ্যসুচীত (Indian nuclear programme) নেতৃত্ব প্ৰদান কৰা স্বত্বেও কালামে বিভিন্ন স্তৰৰ পৰা বিভিন্ন সময়ত সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছিল। সমালোচক সকলে দাবী কৰে যে নিউক্লীয় বিজ্ঞানৰ ওপৰত কালামৰ কোনো কৃতিত্ব নাই (No Authority)। হোমি চেথনা নামৰ নিউক্লীয় বিজ্ঞানী আৰু ৰাসায়নিক অভিযন্তা এজনে দাবী কৰিছিল যে কালামে নিউক্লীয় বিজ্ঞান, আনকি নিউক্লীয় পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ ওপৰতো কোনো প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰি পোৱা নাই। চেথনাই আৰু কৈছিল যে কালামে এৰ'স্পেচ ইঞ্জিনিয়াৰিঙত হে স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল, যি নিউক্লীয় ইঞ্জিনিয়াৰিঙৰ পৰা সম্পূৰ্ণ পৃথক আৰু বিভিন্ন বিশ্ববিদ্যালয় সমূহে তেখেতক প্ৰদান কৰা সন্মানসমূহৰ নিউক্লীয় পদাৰ্থ বিদ্যাৰ লগত কোনো সম্পৰ্ক নাই। ৰাষ্ট্ৰীয় দূৰদৰ্শনৰ যোগে দিয়া তেখেতৰ সাক্ষাৎকাৰত চেথনাই কয় যে ১৯৫০ চনত কালামে মহাবিদ্যালয়ৰ উচ্চ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ বিষয় বিলাকত উত্তীৰ্ণ হ'ব পৰা নাছিল। চেথনাই "তেওঁ (কালামে) (নিউক্লীয় পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ বি‍ষয়ে) কি জানে" বুলিও প্ৰশ্ন কৰে। হোমি চেথনাই কালামে ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ অপপ্ৰয়োগ কৰি নিজকে সৰ্বভাৰতীয় পৰ্যায়ৰ নিউক্লীয় বিজ্ঞানী সজাইছে বুলিও অভিযোগ আনে। চেথনাই লগতে এয়াও কয় যে, কালামে উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ যান প্ৰকল্পত ১৯৭০ চনৰ পৰা এৰ’স্পেচ অভিযন্তা হিচাপে আৰু ১৯৮০ চনৰ পৰা প্ৰকল্প নিৰ্দেশক হিচাপেহে কাম কৰিছিল আৰু তাৰ পাছত কালামক ডি আৰ ডি অ'লৈ বদলি কৰা হয়। বেংগালুৰুৰ সন্মানীয় ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠানে প্ৰয়োজনীয় বৈজ্ঞানিক দক্ষতাৰ প্ৰমাণ নথকাৰ বাবে কালামৰ আবেদন খাৰিজ কৰিছিল।
২০০৮ চনত ভাৰতীয় সংবাদ মাধ্যমে এই গোপনীয় ক্ষেপনাস্ত্ৰ কাৰ্যসূচীত (Classified missile programme) কালামৰ ব্যক্তিগত অৱদানৰ দাবী সম্পৰ্কে প্ৰশ্ন উঠাইছিল। কালামক অগ্নি (Agni), পৃথিৱী (Prithvi) আৰু আকাশ (Aakash) ক্ষেপনাস্ত্ৰ প্ৰণালীৰ উদ্ভাৱনাৰ শ্ৰেয় দিয়া হয়। এই সকলোবোৰ গৱে‍ষণা, বিকাশ আৰু ৰূপাংকন আন আন লোকে কৰিছিল, যি সময়ত কালাম পূঁজি সংগ্ৰহ তথা আন সমলসমূহ সংগ্ৰহ কৰাত ব্যস্ত আছিল। । ডি আৰ ডি অ'ৰ নিৰ্দেশক হিচাপে কালামক বহু কৃতিত্ব দিয়া হয়। কিন্তু "এডভান্স চিষ্টেম লেবৰেটৰী"-ৰ প্ৰাক্তন নিৰ্দেশক আৰু অগ্নি ক্ষেপনাস্ত্ৰ প্ৰকল্পৰ প্ৰাক্তন নিৰ্দেশক ড॰ ৰাম নাৰায়ণ আগৰৱালহে অগ্নিৰ সফল ৰূপাংকনৰ মূল হোতা বুলি ভৱাৰ থল আছে। নিজৰ আত্মজীৱনী অগ্নিৰ ডেউকাত কালামে অগ্নিৰ সফলতাৰ কৃতিত্ব MIT-ত শিক্ষালাভ কৰা ড॰ আগৰৱাললৈ সমৰ্পিত কৰিছে। পৃথিৱী ক্ষেপনাস্ত্ৰৰ সফলতাৰ বাবে কৰ্ণেল ভি জে সুন্দৰম আৰু ত্ৰিশূল শ্ৰেণীৰ ক্ষেপনাস্ত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত কমাণ্ডাৰ এচ আৰ মোহনৰ মূল কৃতিত্ব আছে বুলি কালামে উল্লেখ কৰিছে। ২০০৬ চনত জ্যেষ্ঠ সংবাদদাতা প্ৰফুল বিডৱায়ে "দি ডেইলি ষ্টাৰ" বাতৰি কাকতত লিখিছিল যে, ইন্দিৰা গান্ধীৰ ইচ্ছানুসৰী কালামৰ নিৰ্দেশনাত চলা প্ৰজেক্ট ভেলিয়েণ্ট আৰু প্ৰজেক্ট ডেভিল দুয়োটা কাৰ্যসূচীয়েই সম্পূৰ্ণ বিফল হৈছে। ১৯৮০ চনত ভাৰতীয় সেনা বাহিনীৰ হেঁচাত ভাৰত চৰকাৰে দুয়োটা প্ৰকল্পই বাতিল কৰিবলৈ বাধ্য হয়।
২০১১ চনৰ ২৯ চেপ্টেম্বৰত বিমানত উঠিবলৈ লওতে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নিউয়ৰ্কৰ জন এফ কেনেডী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰত কালাম তালাচীৰ সন্মুখীন হৈছিল। আমেৰিকান নিয়ম অনুসৰি যিসকল লোকৰ তালাচীৰ পৰা অব্যাহতি দিয়া হয়, সেইসকল লোকৰ তালিকাত কালামৰ নাম নথকাৰ বাবে তেখেতৰ ব্যক্তিগত তালাচী লোৱা হৈছিল। এবাৰ এয়াৰ ইণ্ডিয়াৰ বিমানত উঠিবলৈ যাওঁতেও আমেৰিকান কৰ্তৃপক্ষই তেখেতৰ তালাচী লয় আৰু তেখেতৰ জেকেট আৰু জোতা খুলিবলৈ বাধ্য কৰে, কিয়নো তেওঁলোকৰ নিয়ম মতে ব্যক্তিগত তালাচী লওতে এইকেইটা বস্তু পিন্ধি থাকিব নোৱাৰি। এয়াৰ ইণ্ডিয়াৰ বিমানখনৰ কৰ্মচাৰী সকলে কালাম ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি বুলি নি‍শ্চিত কৰাৰ পাছতো আমেৰিকান কৰ্তৃপক্ষই তেখেতক এই তালাচীৰ পৰা ৰেহাই দিবলৈ মান্তি নহয়। ২০১১ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰলৈকে এই ঘটনাটো কাকো জনোৱা হোৱা নাছিল, কিন্তু এয়াক গম পোৱাৰ লগে লগে দেশজুৰি ইয়াৰ তুমুল প্ৰতিবাদ হয় আৰু ভাৰত চৰকাৰেও প্ৰতিক্ৰিয়ামূলক পদক্ষেপ লোৱাৰ ভাবুকি দিয়ে। ভাৰতৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰালয়েও আধিকাৰিক ভাবে এই ঘটনাৰ প্ৰতিবাদ জনায়। পিছত প্ৰকাশ কৰা এক বিজ্ঞপ্তিত মন্ত্ৰালয়ে জনাই যে আমেৰিকান চৰকাৰে এই ব্যৱহাৰৰ বাবে লিখিত ভাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰে।
ভাৰতীয় "ব্যুৰো' অফ চিভিল এভিয়েচন চিকিঅ'ৰিটি"-ৰ তালাচীৰ পৰা ৰেহাই পাব লগা ব্যক্তি সকলৰ তালিকাত তেখেতৰ নাম থকা স্বত্বেও ২০০৯ চনৰ জুলাই মাহত নতুন দিল্লীৰ ইন্দিৰা গান্ধী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰত কণ্টিনেণ্টেল এয়াৰলাইনচৰ কৰ্মচাৰী সকলে সাধাৰণ যাত্ৰীৰ দৰে কালামৰ তালাচী লোৱাৰ ঘটনা ঘটিছিল।
ভাৰতৰ ভৱিষ্যত: ২০২০
thumb|২০১০ চনত এক অনুষ্ঠানত বক্তৃতা প্ৰদান কৰা অৱস্থাত কালাম তেখেত ৰচিত গ্ৰন্থ ভাৰতবৰ্ষ ২০২০: নতুন সহস্ৰাব্দৰ ৰূপৰেখা (India 2020: A Vision for the New Millennium)-ত কালামে ২০২০ চনৰ ভিতৰত ভাৰতক এক প্ৰজ্ঞা মহাশক্তি (Knowledge Superpower) আৰু উন্নতিশীলৰ পৰা উন্নত দেশলৈ পৰিবৰ্তিত কৰিবৰ বাবে এক কৰ্মসূচী তৈয়াৰ কৰাৰ দৃঢ়মত পোষণ কৰে। নিউক্লীয় অস্ত্ৰৰ ওপৰত কৰা তেখেতৰ গৱে‍‍ষণাক তেখেতে ভাৰতক ভৱিষ্যতৰ মহাশক্তি ৰূপে গঢ়ি তোলাৰ এক পদক্ষেপ বুলি গণ্য কৰে।
কালামে বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিকাশৰ আন আন ক্ষেত্ৰ সমূহতো সক্ৰিয় সহযোগ আৰু আগ্ৰহ অব্যাহত ৰাখিছিল। তেখেতে "জৈৱ-প্ৰত্যাৰোপক" (Bio-Implants)-ৰ বিকাশৰ বাবে এক গৱষণা কাৰ্যসূচীৰ প্ৰস্তাৱ ৰাখিছিল। তেখেত মালিকীস্বত্বাধীন চফ্টৱেৰতকৈ "অপেন চ'ৰ্চ" (Open Source) চফ্টৱেৰৰ ব্যৱহাৰৰ এজন সমৰ্থক আছিল। তেখেতে বিশ্বাস কৰিছিল যে বৃহৎ পৰিসৰত ব্যৱহাৰ হ'লেহে তথ্য প্ৰযুক্তিৰ সুবিধাসমূহ সৰ্বসাধাৰণে উপভোগ কৰিব পাৰিব।
১৯৯৯ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান উপদেষ্টাৰ পদৰ পৰা অব্যাহতি লোৱাৰ পাছত কালামে প্ৰত্যেক বছৰতে ১,০০,০০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ লগত কথা বতৰা হোৱা লক্ষ্য বান্ধি লৈছিল। তেখেতৰ নিজৰ ভাষাৰেই: "মই নতুন প্ৰজন্মৰ লগত থাকি বেছি ভাল পাও, বি‍শেষকৈ স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ লগত। এতিয়াৰ পৰা মই তেওঁলোকৰ লগত মোৰ অভিজ্ঞতা বিনিময় কৰিম, তেওঁলোকৰ কল্পনা শক্তিক জাগ্ৰত কৰিবৰ চেষ্টা কৰিম, আৰু তেওঁলোকক এখন উন্নত ভাৰতবৰ্ষৰ বাবে কাম কৰিবলৈ সাজু কৰি তুলিম, যাৰ বাবে পথচিত্ৰ ইতিমধ্যে তৈয়াৰ কৰা হৈছে।"
ৰাষ্ট্ৰপতি হৈ থাকোঁতে বা তাৰ পৰবৰ্তী সময়তো তেখেতে ছাত্ৰ ছাত্ৰীৰ লগত যোগাযোগ অব্যাহত ৰাখিছিল।    তেখেত ৰচনা কৰা গ্ৰন্থ সমূহৰ অনূদিত ৰূপ দক্ষিণ কোৰিয়াত অতীৱ জনপ্ৰিয়।
জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি
২০১১ চনৰ মে' মাহত কালামে দেশৰ যুৱ প্ৰজন্মৰ বাবে "মই কি দিব পাৰোঁ আন্দোলন" (What Can I Give Movement) নামেৰে এক মিশ্যন আৰম্ভ কৰে, যাৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে দুৰ্নীতি নিৰ্মূলকৰণ। ইয়াৰ উপৰিও কালামে তামিল ভাষাত কবিতা লিখিছিল আৰু বীণা বজাই ভাল পাইছিল।
২০০৩ আৰু ২০০৬ চনত তেখেতক এম টি ভি-য়ে "বছৰতোৰ যুৱ আদৰ্শ" (MTV Youth Icon of the Year) খিতাপ প্ৰদান কৰে।
২০১১ চনৰ আই এম কালাম নামৰ এখন হিন্দী চলচ্চিত্ৰত কালামক ছটু নামৰ এক দুখীয়া অথচ তীক্ষ্ণধী ৰাজস্থানী ল'ৰাৰ ওপৰত এক অসাধাৰণ যোগাত্মক প্ৰভাৱ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। চলচ্চিত্ৰ খনত ছটুৱে এই মহান ব্যক্তিজনৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈ নিজৰ নামটোকে সলাই কালাম কৰি লয়।
পুৰস্কাৰ আৰু সন্মানসমূহ
২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘই তেওঁৰ জম্মদিন ১৫ অক্টোবৰক "বিশ্ব শিক্ষাৰ্থী দিৱস" হিচাপে পালন কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে।  ৪০খন বিশ্ববিদ্যালয়ে তেখেতক সন্মানসূচক ডক্টৰেট ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে।  ভাৰত চৰকাৰেও ডি আৰ ডি অ' আৰু ইছৰোৰ লগতে চৰকাৰৰ বিজ্ঞান উপদেষ্টাৰ ৰূপত তেখেতৰ অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ১৯৮১ চনত পদ্মভূষণ আৰু ১৯৯০ চনত পদ্মবিভূষণ উপাধিৰে কালামক সন্মানিত কৰে। ১৯৯৭ চনত, ভাৰতৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰযুক্তিৰ বিজ্ঞানসন্মত গৱেষণাৰ আৰু আধুনিকীকৰণৰ ক্ষেত্ৰত কালামৰ যুগান্তকাৰী অৱদানৰ বাবে তেখেতক ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান ভাৰত ৰত্নৰে বিভূষিত কৰা হয়।
ক্লেশ্ব অফ দ্য টাইটানছ (২০১০ চলচ্চিত্ৰ)
ক্লেশ্ব অফ দ্য টাইটানছ ২০১০ চনৰ এখন ফেণ্টাছী এডভেঞ্চাৰ চলচ্চিত্ৰ যি ১৯৮১ চনৰ একে নামৰ চলচ্চিত্ৰৰ এক পুনৰ্নিৰ্মাণ (যাৰ স্বত্ব ১৯৯৬ চনত ৱাৰ্ণাৰ ব্ৰাদাৰ্ছে ক্ৰয় কৰে)।  ইয়াৰ কাহিনীভাগ উপৰুৱাকৈ গ্ৰীক কিংবন্তিৰ পাৰ্চিয়াছৰ ওপৰত আধাৰিত।  লুইচ লেটেৰিয়াৰ পৰিচালিত আৰু তাৰকা হিচাপে ছেম ৱৰ্ডিংটন অভিনীত চলচ্চিত্ৰখন ২০১০ চনৰ ২৬ মাৰ্চত মুক্তি দিয়াৰ কথা আছিল। কিন্তু পিছত ঘোষণা কৰা হয় যে ছবিখনক ত্ৰিবিমীয় ৰূপ দিয়া হ'ব আৰু ২০১০ চনৰ দুই এপ্ৰিলত ই মুক্তি লাভ কৰে।  সমালোচকসকলৰ নেতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰা সত্ত্বেও ক্লেশ্ব অফ দ্য টাইটানছে সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি $৪৯৩ মিলিয়ন আৰ্জন কৰে।
ছবিখনৰ সফলতাই ২০১২ চনৰ মাৰ্চত ইয়াৰ ছিকুৱেল ৰেথ অফ দ্য টাইটানছ পোৱাইগৈ।
কাহিনীভাগ
পুৰণি কালত দেৱতাসকলে ব্ৰহ্মাণ্ডখন নিজৰ মাজত ভগাই লৈছিল; জিউচে আকাশ লয়, প'জাইডনে সাগৰ লয়, আৰু জিউচৰ চক্ৰান্তত হেডিছৰ ভাগলৈ পাতালপুৰী থাকেগৈ। দেৱতাসকলে মৰণশীলসকলক সৃষ্টি কৰে, যাৰ বিশ্বাস আৰু প্ৰাৰ্থনাই দেৱতাৰ মৃত্যুহীনতাক নিশ্চিতি প্ৰদান কৰে। সেয়ে হ'লেও, সময়ৰ বাগৰাৰ লগে লগে মৰণশীলসকলে তেওঁলোকৰ বিষয়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।
পাৰ্চিয়াছ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে নাৱেৰে মাছ ধৰি থাকোঁতে আৰ্গছ নগৰৰ সৈন্যসকলে জিউচৰ মূৰ্ত্তি এটা ধ্বংস কৰা প্ৰত্যক্ষ কৰে। এই কথাত ক্ৰোধিত হৈ দেৱতাসকলে ফিউৰিসমূহক এৰি দিয়ে যি সৈন্যদলক আক্ৰমণ কৰাৰ লগতে পাৰ্চিয়াছহঁতৰ মাছমৰীয়া বাহনখনো বিনষ্ট কৰে। কেৱলমাত্ৰ পাৰ্চিয়াছহে জীয়াই থাকে আৰু সৈনিকৰ এটা দলে তেওঁক বিচাৰি পায়।
পাৰ্চিয়াছক দেৱতাৰ বিৰুদ্ধে তেওঁলোকৰ জয়যাত্ৰা উদযাপন কৰি থকা ৰজা চেফিয়াছ আৰু ৰাণী কেচিয়'পিয়াৰ সন্মুখলৈ লৈ যোৱা হয়। ৰাণী কেচিয়'পিয়াই নিজৰ কন্যা এণ্ড্ৰমেডাক দেৱতাৰ লগত তুলনা কৰি কয় যে তেওঁ এফ্ৰোডাইটিতকৈয়ো বেছি ধুনীয়া। এনেতে মৰণশীলসকলৰ অবাধ্যতাৰ বাবে শাস্তি দিবলৈ জিউচে পথোৱা হেডিছৰ আগমণত আমোদ-প্ৰমোদ ব্যাহত হয়।
হেডিছে ভাবুকি দিয়ে যে এণ্ড্ৰমেডাক উছৰ্গা নকৰিলে তেওঁ আৰ্গছ নগৰত ক্ৰেকেন নামৰ দৈত্যটো মেলি দিব। যোৱাৰ আগতে তেওঁ এই কথা কৈ যায় যে পাৰ্চিয়াছ এজন অৰ্ধদেৱতা, জিউচৰ এজন পুত্ৰ।
পাৰ্চিয়াছে আয়'ক লগ পায়, যি তেওঁৰ মূল সম্পৰ্কে নিশ্চিতি দিয়ে। আয়'য়ে এই কথাও জানিবলৈ দিয়ে যে তাই পাৰ্চিয়াছক গোটেই জীৱনটো চোৱাচিতা কৰিছে। তাই সদায়ে পাৰ্চিয়াছক সুৰক্ষা দি আহিছে, কিয়নো কেৱলমাত্ৰ পাৰ্চিয়াছেহে দেৱতাসকলক পৰাভূত কৰিব পাৰিব।
পাৰ্চিয়াছে ৰজাৰ দেহৰক্ষীসকলক ক্ৰেকেনক মাৰিবলৈ এটা উপায় বিচাৰি ষ্টাইজিয়ান ডাইনীসকলৰ ওচৰলৈ লৈ যায়। ক্ষমতালোভী হেডিছৰদ্বাৰা প্ৰতাৰিত হোৱাৰ পিছত জিউচে পাৰ্চিয়াছক অলিম্পাছ পৰ্বতত এখন তৰোৱাল আৰু পেগেছাছ নামৰ এটা উৰণীয়া ঘোঁৰা উপহাৰ দিয়ে। পাৰ্চিয়াছে দুয়োকে অস্বীকাৰ কৰে যদিও ৰাজকীয় দেহৰক্ষীৰ নেতা ড্ৰেক'ই তৰোৱালখন সুৰক্ষিত কৰি ৰাখি থয়। সোনকালেই তেওঁলোকক হেডিছে পথোৱা কেলিব'ছ নামৰ অৰ্ধজন্তু এটাই আক্ৰমণ কৰে। ড্ৰেক'ৱে তাৰ এখন হাত কাটি পেলায় আৰু কেলিব'ছ পলাই যায়। দলটোৱে পিছ লয় কিন্তু কেলিব'ছৰ পৰি যোৱা তেজৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা দৈত্যাকাৰ বৃশ্চিকৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। শ্বেইখ চুলেইমানে নেতৃত্বত দিয়া জিন নামৰ মৰুভূমিৰ যাদুকৰৰ দলে তেওঁলোকক ৰক্ষা কৰে। জিনসকলেও দেৱতাৰ পৰাজয় ঘটাতো বাঞ্ছা কৰে আৰু পাৰ্চিয়াছহঁতলৈ সহায় আগবঢ়ায়।